Dagbani Wikipedia dagwiki https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Miidiya Diŋ'gahim Yɛltɔɣa Ŋun su Ŋun su yɛltɔɣa Wikipedia Wikipedia yɛltɔɣa Lahabali kɔligu Lahabali kɔligu yɛltɔɣa MiidiyaWiki MiidiyaWiki yɛltɔɣa Tɛmplet Tɛmplet yɛltɔɣa Sɔŋsim Sɔŋsim yɛltɔɣa Pubu Pubu yɛltɔɣa Salima Salima yɛltɔɣa MOS MOS yɛltɔɣa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Tɛmplet:Mabiligu dundɔŋ/header 10 10276 137264 20291 2026-05-21T10:14:29Z Masssly 13 + 137264 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ <div role="complementary" aria-labelledby="totd-label" style="overflow:hidden; box-sizing:border-box; margin:0.5em auto 0; border:solid medium {{{border-color|#ADD8E6}}}; border-radius:15px; width:{{{width|90%}}}; padding:1.4em 0.9em 1em 1.2em;"> <div id="totd-label" style="font-size:90%;"> <!--add some text here--> {{Sidebar with collapsible lists | title = Yɛltoɣa kura | image = [[File:Dagbani Wikimedians 8.jpg|250px]] | caption = Dagbanli Wikimedians laɣingu | class = plainlist | navbar = none | style = width: 250px; font-family: 'Copperplate Gothic Light'; background-color: #F2F3F4; border: 1px solid #B31B1B; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(200,0,0,0.75); -moz-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(200,0,0,0.75); -webkit-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(200,0,0,0.75); border-radius: 1em; -moz-border-radius: 1em; -webkit-border-radius: 1em; padding: 1em 2em 0 2em; | list1title = 2021 | list1 = * [[Wikipedia:Mabiligu dundɔŋ/Archive/July 2021|Archive 1]] [[July 2021]] * [[Wikipedia:Mabiligu dundɔŋ/Archive/August 2021|Archive 2]] [[August 2021]] * [[Wikipedia:Mabiligu dundɔŋ/Archive/September 2021|Archive 3]] [[September 2021]] * [[Wikipedia:Mabiligu dundɔŋ/Archive/October 2021|Archive 4]] [[October 2021]] * [[Wikipedia:Mabiligu dundɔŋ/Archive/November 2021|Archive 5]] [[November 2021]] | belowclass = hlist | below = {{#tag:inputbox| bgcolor=transparent type=fulltext prefix={{FULLPAGENAME}}/ break=no width=15 searchbuttonlabel=Search }} }} <div role="note" style="margin:0.2em 0; font-size:85%; text-align:center; font-style:italic;"> Amaraaba na '''Mabiligu dundɔŋ''' ŋɔ ni</br> Welcome to the Dagbani Wikipedia's '''community portal'''/village pump'''</br> Barka da zuwa ga Dagbani Wikipedia portal community</br> Karibu katika lango la jamii ya Wikipedia ya Dagbani <span style="font-style:normal;"><!--{{tl|totd}}--></span></div> </div><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> [[Pubu:Wikipedia]] ji69ef7b398aouu3aruuookswry3bh4 Bukunima duri din be Ghana yuya 0 18046 137248 137056 2026-05-20T19:08:17Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137248 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} {{Expand list|date=June 2013}} Din doli ŋɔ na nyɛla bukunima duri yuya din be [[Ghana]]. == Tiɛbuli == {| class="wikitable sortable" !Library !Location !Year Established !Website !Type |- |[[Street Library Ghana]] |[[Accra]] |2011 <ref name="saur2011" /> |<!--www.streetlibraryghana.org--> |Public- Youth & Children |- |Accra Central Library <ref name="ghanaweb2007">{{cite web|date=29 May 2007|title=Library Board no longer dependant on donations|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=124811|work=[[GhanaWeb]]|accessdate=5 June 2013}}</ref> |[[Accra]] |1956 (approximate date) <ref>{{cite journal|author=E.J.A. Evans|year=1956|title=New Central Library Accra|journal=Library Association Record|volume=58}}</ref> |<!--WEBSITE--> |Public |- |Accra Technical University Library |[[Accra]] |1949 <ref name="saur2011" /> |http://atu.edu.gh/library/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126113656/https://atu.edu.gh/library/ |date=2022-11-26 }} |Academic |- |Accra Technical Training Centre Library |[[Accra]] |1966 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |[[Achimota School]] Library |[[Accra]] |1927 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Ashanti Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Kumasi]] |1954 <ref name="saur2011">{{Citation|title=World Guide to Libraries|publication-date=2011|edition=25th|publisher=De Gruyter Saur|isbn=9783110230710}}</ref> |<!--WEBSITE--> |Public |- |[[The Balme Library|Balme Library, University of Ghana]] |[[Legon]] |1959 <ref>{{cite web|title=About Us|url=http://library.ug.edu.gh/screens/balme/about_us.html|publisher=University of Ghana, Balme Library|accessdate=5 June 2013}}</ref> |[http://library.ug.edu.gh/screens/balme/index.html] |Academic |- |Bolgatanga regional library <ref name="asamoah2012" /> |Bolgatanga<!--LOCATION--> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Bolgatanga Technical Institute Library |Bolgatanga | | |Academic |- |Ghana Institute of Journalism Library |[[Accra]] |1958 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Ghana Institute of Management and Public Administration Library |[[Accra]] |1961 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Greater Accra Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |Accra |1949 |https://www.library.gov.gh/#/web-home/web-home |Public |- |Ho regional library <ref name="asamoah2012" /> |<Ho> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Kehillah Center and Public Library |Accra |2022 |https://goo.gl/maps/RbXrJxotK5gbDotb9 |Public |- |Koforidua regional library <ref name="asamoah2012" /> |<Koforidua> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Kpandu Technical Institute Library |[[Kpandu]] |1972 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |[[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] Library |[[Kumasi]] |1952 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Northern Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Tamale, Ghana|Tamale]] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |George Padmore Research Library <ref>{{cite web|title=George Padmore Research Library|url=http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|publisher=Ghana Library Board|accessdate=5 June 2013|access-date=4 January 2023|archive-date=1 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120301125356/http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|url-status=dead}}</ref> |[[Accra]] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |National |- |Sunyani Technical University Library |[[Sunyani]] |1997 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Sunyani regional library <ref name="asamoah2012" /> |<!--LOCATION--> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Supreme Court Library |<!--LOCATION--> |1909 <ref name="asamoah2012">{{cite book|author=Helena Asamoah-Hassan|title=Libraries in the early 21st century|publisher=Walter de Gruyter|year=2012|isbn=9783110292855|editor=Ravindra N. Sharma|chapter=Libraries in Ghana in the Technological Age|editor2=International Federation of Library Associations and Institutions|editor2-link=International Federation of Library Associations and Institutions}}</ref> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Takoradi Polytechnic Library |[[Takoradi]] |1958 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Todd and Ruth Warren Library, Ashesi University |Berekuso |2002 |http://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005121905/https://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html |date=2022-10-05 }} |Academic |- |Trinity College Library |[[Accra]] |1948 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |University for Development Studies Library |[[Tamale, Ghana|Tamale]] |1993 <ref name="saur2011" /> |https://uds.edu.gh/library/ |Academic |- |University of Cape Coast Library |[[Cape Coast]] |1962 <ref name="saur2011" /> |[https://www.ucc.edu.gh/useful-facilities/library]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<!--WEBSITE--> |Academic |- |University of Education Library |[[Winneba]] |1992 <ref name="saur2011" /> |https://www.uew.edu.gh/main/library {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104001455/https://www.uew.edu.gh/main/library |date=2023-01-04 }} |Academic |- |Upper East Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[Bolgatanga] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Upper West Regional Library <ref name="asamoah2012" /> |<Wa> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Western Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Sekondi]] |1955 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |[[Wechiau Community Library]] |[[Wechiau, Ghana|Wechiau]] |2011 |www.wechiau.org |General |} == Lihimi pahi == * [[List of universities in Ghana]] * [[Ghana Library Authority]] == Kundivihira == {{Reflist|2}} == Karimi m-pahi == ; Published in the 20th century * {{cite journal|author=G.M. Pitcher|year=1970|title=Libraries and Librarianship in Ghana, 1944-1969|journal=Ghana Library Journal}} * {{cite journal|author=A.A. Alemna|year=1983|title=Development of School Libraries in Ghana|journal=International Library Review|volume=15}} == External links == * [http://www.carligh.org/ Consortium of Academic and Research Libraries in Ghana] * [http://www.ghanalibraryboard.com/ Ghana Library Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230930052451/http://www.ghanalibraryboard.com/ |date=2023-09-30 }} * [http://www.indiana.edu/~libsalc/african/ALN125/125DigLibsGhana.html Digital libraries in Ghana], 2008 {{Library nav}} {{DEFAULTSORT:Libraries in Ghana}} [[Pubu:Libraries in Ghana| ]] [[Pubu:Lists of buildings and structures in Ghana|Libraries]] [[Pubu:Lists of libraries by country|Ghana]] [[Pubu:Ghana education-related lists|Libraries]] k791kmp01vu2tycnijkowetxhhyltai Koko (millet porridge) 0 29163 137251 130281 2026-05-21T06:14:56Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137251 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{short description|Ghanaian spicy millet porridge}} [[Lahabali_kɔligu:Porridge_and_bean_balls.jpg|thumb|Hausa Koko with [[Koose]]]] '''Koko''' (bɛ ni lahi booni shɛli '''Ogi''' [[Yoruba language|Yoruba]] balli ni) ka di nyɛ bɛ ni mali chi kɔɣiri shɛli. Di nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] mini Ghana bindirigu.<ref>{{Cite web|title=Try This Popular West African Street Food, Hausa Koko|url=https://www.thespruceeats.com/hausa-koko-spicy-millet-porridge-39547|access-date=2019-06-22|website=The Spruce Eats|language=en|archive-date=2023-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918041551/https://www.thespruceeats.com/hausa-koko-spicy-millet-porridge-39547|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|archive-date=2021-08-23|access-date=2020-06-07|website=miczd.gov.gh}}</ref> Bɛ malila chi mini binyɔma n-kɔɣiri koko.<ref>{{Cite web|date=17 February 2016|title=5 nutritious Ghanaian breakfast options you overlook|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/5-nutritious-Ghanaian-breakfast-options-you-overlook-416460|access-date=2019-06-22|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref> Bɛ booni li la Hausa koko luɣ'shɛŋa ninvuɣ'shɛba ban tɔɣisiri Hausa ni ʒili kpe. Ghana tuduu yaɣili, bɔlibu din nyɛ 'Hausa koko' kani. Amaa, koko shɛli bɛ ni zaŋ za kɔɣi nyɛla bɛ ni booni shɛli 'za koko' [[Dagbani language|Dagbanli]] ni.<ref name=":1">{{Cite web|title=Traditional Recipes from the Northern Region of Ghana|url=https://avrdc.org/download/publications/recipes/ghana-cook-book_final_web.pdf|access-date=2024-10-25|archive-date=2025-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20250206181605/http://avrdc.org/download/publications/recipes/ghana-cook-book_final_web.pdf|url-status=dead}}</ref> Kariwana, ka'ʒɛɣu, ni za nyɛla bɛ ni lahi mali shɛŋa n-kɔɣiri koko. Koko shɛŋa din pahi n-nyɛ koko talli/salli, zimbuli, ni din pahi pahi.<ref name=":1" /> Tinsi pam ka bɛ kɔɣirili.<ref name=":0" /> Niriba tooi nyurilimi ni ''[[Koose]]'', ''Pinkaso'', [[kuli-kuli]] bee [[Nigerians|Nigeria]] nima ni boli shɛli ''[[Akara]]''.<ref>{{Cite web|title=Hausa Koko|url=https://www.mychopchop.ca/products/hausa-koko|access-date=2020-06-01|website=Mychopchop}}</ref> [[Lahabali_kɔligu:Kulikuli_mini_Koko.jpg|thumb|Porridge and [[Kuli-kuli]] in Northern Ghana.]] == Overview == Hausa koko tooi zoola gbansabila tinsi ni.<ref>Brian Gibson, Rosane Freitas Schwan and Jian Zhao (editors) {{google books|IFxuEAAAQBAJ|Interspecies Interactions Within Fermented Food Systems and Their Impact on ... (2022)|page=63}}</ref> Bɛ tooi mali shikiri mini bihim gabiri din ni m-pahirili nyaɣisim.<ref>{{Cite web|date=2016-01-18|title=How to prepare 'bofrot' and 'Hausa Koko'|url=https://www.pulse.com.gh/lifestyle/food-travel/breakfast-special-how-to-prepare-bofrot-and-hausa-koko/knzdve5|access-date=2019-06-22|website=www.pulse.com.gh|language=en-US}}</ref> [[Lahabali_kɔligu:Koko_and_agawu_seller_serving.jpg|thumb|Hausa Koko seller]] == Bingɛra din be din ni == Chi ka bɛ mali maani koko ka di mali " ni za [[Magnesium]], [[Manganese]], [[Tryptophan]], [[Calcium]], [[Fiber|Fibre]]" ni "[[B vitamins|Vitamin B]]".<ref name=":0" /> == Binshɛŋa bɛ ni zaŋ mali li == * Chi (Jéró<ref>{{Cite web|date=28 July 2014|title=5 Amazing Benefits of Millet|url=https://www.organicfacts.net/health-benefits/cereal/health-benefits-of-millet.html}}</ref> * Kaakaaduro * Kpunkpaan naanzu nyɔŋ * Naanzua * "Black peppercorn"<ref>{{Cite web|date=5 February 2015|title=6 Health Benefits of Black Pepper You Don't Know About|url=https://guidedoc.com/health-benefits-of-black-pepper}}</ref> * yɛlim * Shikiri == Kundivihira == {{reflist}}{{African cuisine}}{{Ghana-cuisine-stub}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] 545965e015v0zwjlk4bmq88526pprpx Nana Acheampong 0 29741 137267 133439 2026-05-21T10:26:34Z Alhaj Darajaati 22 Added a category 137267 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Ernest "Owoahene" Nana Acheampong''', bini kuli mi so '''Nana Acheampong''', nyɛla [[Ghana]] baaŋa ŋun dahi yila yaɣi sheli dini boli [[Highlife]] la polo. O daa nyela Lumba brothers la ni yino (yino maa n daa nye Charles Kojo Fosu din kuli mi so [[Daddy Lumba]] la).<ref name=":4">{{Cite web|date=4 September 2019|title=Nana Acheampong finally details how he met Daddy Lumba|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-finally-details-how-he-met-Daddy-Lumba-778147|access-date=23 March 2021|website=GhanaWeb|language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Accra - Burger Highlife Musicians - Goethe-Institut|url=http://www.goethe.de/ins/gh/en/acc/kul/mag/mus/bhi/mus/2770744.html|access-date=2 July 2015|website=Goethe Germany}}</ref> Nana Acheampong lahi nyela bini booni so Champion Lover boy. O yila tiŋ yuli booni Abuakwa, [[Ashanti Region]]. Ka daa naagi Kumasi Technical Institute, o be la yila ni zuŋo yuun pihita n bala.<ref>{{Cite web|title=Nana Acheampong, Highlife Artist|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=392|access-date=2 July 2015|website=GhanaWeb.}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dadzie|first=Ebenezer Afanyi|date=1 July 2015|title=Nana Acheampong invites Nana Addo to Mega Concert|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-invites-Nana-Addo-to-Mega-Concert-365762|access-date=2 July 2015|website=GhanaWeb.}}</ref><ref>{{Cite web|title=Highlife legend Nana Acheampong calls on Nana Akufo-Addo|url=http://tv3network.com/all-news/entertainment/entertainment-news/highlife-legend-nana-acheampong-calls-on-nana-akufo-addo.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703052408/http://tv3network.com/all-news/entertainment/entertainment-news/highlife-legend-nana-acheampong-calls-on-nana-akufo-addo.html|archive-date=3 July 2015|access-date=2 July 2015|website=tv3network.}}</ref><ref name=":0" /> O bipuɣinbila gba nyela ŋun yiini yili [[Gyakie]].<ref name=":15">{{Cite web|last=Owusu-Amoah|first=Gifty|date=25 October 2020|title=No pressure to maintain my dad’s legacy — Gyakie|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/no-pressure-to-maintain-my-dad-s-legacy-gyakie.html|access-date=22 March 2021|website=Graphic Online|language=}}</ref><ref name=":32">{{Cite web|last=Okirike|first=Nnamdi|date=25 August 2020|title=Interview: Introducing Gyakie, A Highlife Legend's Daughter|url=https://www.okayafrica.com/gyakie-ghana-music-interview/|access-date=22 March 2021|website=OkayAfrica|language=}}</ref> == Piligu biɛhigu == Bɛ daa doɣila Nana acheampong Abuakwa din be [[Ashanti Region]], Ghana.<ref>{{Cite web|title=Nana Acheampong {{!}} Photos {{!}} Ghana Profiles|url=http://people.peacefmonline.com/pages/musicians/nana_acheampong/|access-date=30 May 2015|website=people peacefmonline|archive-date=1 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501181811/http://people.peacefmonline.com/pages/musicians/nana_acheampong/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nana Acheampong Biography|url=http://www.africanewshub.com/news/43352-nana-acheampong-biography|access-date=30 May 2015|archive-date=31 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150531015420/http://www.africanewshub.com/news/43352-nana-acheampong-biography|url-status=dead}}</ref> O daa chaŋ la [[Kumasi Technical Institute]]. == O Tuma == O ni daa be shikuru, o daa nyela ŋun pahi bi shikuru band ni. O daa yi n chaŋ Germany yuuni 1980s, ka daa pahi Talking Drum band zuɣu ka bi diemda. O daa kpa o dintoli band yuuni 1987 poi ka o mini Daddy Lumba daa ti gbini kpalan zuya ni taba yuuni 1989.<ref name=":4" /> Bi daa yihi bi tuuli yila kpanjoɣu na , ''Yɛɛyɛ Aka Akwantuo Mu,'' ka daa pa wali taba. Acheampong nsu Owoahene Studio, din be Suame, [[Kumasi]]. O yilanima sheŋa n nye: "Abu aka mesim", "Casanova", "Kata w'ani te", "Deobrenodi", "Nipa", "Se eye wode", "Obibini mu obibini", "Ever ready", "Odo yarea", "Meko odo nkyen", "I go die 4 u", "Mansusu saa", "Ako me square","My rub a dub girl", "Brebre Obaahemaa", and "Wo wone hwan". == Maŋmaŋ biɛhigu == Acheampong ba dɔɣirigu nyɛ Ghananima d afrobeat/afro yili yiina [[Gyakie]].<ref name=":05">{{Cite web|last=Barnes|first=Ekow|author-link=Ekow Barnes|date=19 March 2021|title=Ghanaian Singer Gyakie Is Making African R&B While In College|url=https://www.teenvogue.com/story/ghanaian-singer-gyakie|access-date=22 March 2021|website=Teen Vogue|language=en-us}}</ref><ref name=":15" /><ref name=":25">{{Cite web|last=Sam|first=Derrick Ekow|date=27 February 2021|title='I want to fill the biggest auditorium' - Gyakie shares her dreams|url=https://www.myjoyonline.com/i-want-to-fill-the-biggest-auditorium-gyakie-shares-her-dreams/|access-date=22 March 2021|website=My Joy Online|language=}}</ref><ref name=":32" /> == Lihimi m pahi == * [[Highlife]] * [[Daddy Lumba]] == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] o97rn01pksh8voas1ksrr6so9t3qg68 Betty Blayton 0 30240 137247 108361 2026-05-20T18:29:00Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137247 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Betty Blayton''' (bɛ daa dɔɣi o la Silimiin goli July biɛɣ'pia dali yuuni 1937 ka daa kpi Silimiin goli October dabaa ayi dali yuuni 2016) daa nyɛla Americanima nuchee ni baŋda mini shikuru baŋda.<ref>"Art Carnival is Creative" ''Aiken Standard'' (December 22, 1972): 29. via [[Newspapers.com]] {{open access}}</ref> ==Piligu biɛhigu == Betty Jean Blayton nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so [[Newport News, Virginia]] yuuni 1937.<ref>{{Cite web|title=Betty Blayton-Taylor - Biography|url=https://www.askart.com/artist/artist/106966/artist.aspx|access-date=2021-05-22|website=www.askart.com}}</ref> ==Exhibitions== *"Magnetic Fields" Museum of Fine Art, Saint Petersburg, FL (May 5 – August 5, 2018) <ref>{{cite web|url=http://mfastpete.org/exh/magnetic-fields/|title=Magnetic-Fields-St-Pete-site|website=Magnetic-Fields-St-Pete-site|language=en|access-date=2018-11-16|archive-date=2018-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127160702/http://mfastpete.org/exh/magnetic-fields/|url-status=dead}}</ref> *"Surface Work" Victoria Miro - Mayfair, London (11 April - 16 June 2018) <ref>{{cite web|url=https://www.victoria-miro.com/exhibitions/521/|title=Surface-Work-Victoria-Miro-site|website=Surface-Work-Victoria-Miro-site|language=en|access-date=2018-11-16}}</ref> *"Magnetic Fields" National Museum of Women in the Arts, Washington, DC (October 13, 2017 – January 21, 2018) <ref>{{cite web|url=https://nmwa.org/sites/default/files/shared/press-release_magneticfields_final.pdf|title=Magnetic-Fields-NMWA-site|website=Magnetic-Fields-NMWA-site|language=en|access-date=2018-11-16|archive-date=2018-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180706155744/https://nmwa.org/sites/default/files/shared/press-release_magneticfields_final.pdf|url-status=dead}}</ref> *"Magnetic Fields" Kemper Museum of Contemporary Art, Kansas City, MO (June 8 - September 17, 2017) <ref>{{cite web|url=https://www.kemperart.org/news/2017/apr/magnetic-fields-expanding-american-abstraction-1960s-today|title=Magnetic-Fields-Kemper-site|website=Magnetic-Fields-Kemper-site|language=en|access-date=2018-11-16|archive-date=2020-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111073902/https://www.kemperart.org/news/2017/apr/magnetic-fields-expanding-american-abstraction-1960s-today|url-status=dead}}</ref> *"Looking Both Ways" Peninsula Fine Arts Center, NEWPORT NEWS, VA (January 17-March 22, 2015): Diana Blanchard Gross. di ni nyɛ: Robert Colescott, Betty Blayton, Beverly Buchanan, Faith Ringgold, Clayton Singleton, James Vanderzee, Kara Walker, Carrie Mae Weems, Hank Willis Thomas, Buddy Norris, and others. *"The Female Aesthetic," Dwyer Cultural Center, NEW YORK NY, (April 19-May 31, 2012): Group exhibition of 11 New York artists. Curated by MLJ Johnson. Included: Beryl Benbow, Betty Blayton, Cecil Chong, Diane Davis, Linda Hiwot, Jamillah Jennings, Charlotte Ka, Dindga McCannon, Gina Sampson, Deborah Singletary, Ava Tomlinson *Solo Exhibition: "BETTY BLAYTON: Jewels of Thought - Major Work and Concept Studies 1970-2010", Burgess Fine Arts Collection, New York, NY (2010) *Solo Exhibition: Essie Green Galleries, New York, NY (September 2009) *Solo exhibition: Strivers Gardens Gallery, New York, NY, (July 2009) *"Seeing Jazz: A Tribute to the Masters and Pittsburgh Jazz Legends", Manchester Craftsmen's Guild, Pittsburgh PA (January 26-April 3, 2009): Group exhibition. Included: O'Neal Abel, Benny Andrews, Romare Bearden, Sharif Bey, Betty Blayton, Tina Williams Brewer, Fred Brown, [[Bisa Butler]], Lauren Camp, Nora Mae Carmichael, Sadikisha Collier, Robert Daniels, Tafa Fiadzigbe, Frank Frazier, Eric Girault, [[Verna Hart]], Rene Hinds, Jamillah Jennings, MLJ Johnson, Larry Joseph, Charlotte Ka, Eli Kince, Dindga McCannon, Evangeline J. Montgomery, Richard Mayhew, Steve Mayo, Omowale Morgan, Otto Neals, [[Ademola Olugebefola]], Eric Pryor, Faith Ringgold, Senghor Reid, Maurice D. Robertson, Ernani Silva, Danny Simmons, Alexandria Smith, George Smith, Chuck Stewart, Allen Stringfellow, [[Ann Tanksley]], Habib Tiwoni, Osman Tyner, Manny Vega, Richard Waters, Douglas J. Webster, Emmett Wigglesworth, and Shirley Woodson.<ref>{{cite web|url=https://triblive.com/x/pittsburghtrib/ae/museums/s_611825.html|title=Seeing-Jazz|website=Jazz exhibit feels the vibe-Vibe-Live|language=en|access-date=2018-12-18}}</ref> *"So It Is With Us: BETTY BLAYTON, 40 Years of Selected Works" - Solo Exhibition at three venues: Canvas Paper and Stone Gallery,<ref>{{cite web|url=http://beta.asoundstrategy.com/sitemaster/userUploads/site298/Harlem%20Arts%20Advocacy%20Week%20Program%20Draft%202008.pdf|title=Harlem Arts Alliance-page-4|website=Harlem Arts Alliance|language=en|access-date=2018-12-22|archive-date=2018-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223121121/http://beta.asoundstrategy.com/sitemaster/userUploads/site298/Harlem%20Arts%20Advocacy%20Week%20Program%20Draft%202008.pdf|url-status=dead}}</ref> Essie Green Galleries, Strivers Gardens Gallery, New York NY (October 2-November 22, 2008) *Group exhibition: "Betty Blayton and Robin Holder: Daughters of the House of Life" [[Hammonds House Museum]], Atlanta, GA (April 29 - June 21, 2007)<ref>{{Cite web|title=HHM EXHIBITIONS - PAST EXHIBITIONS|url=https://www.hammondshouse.org/exhibitions|url-status=live|website=Hammonds House Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20080821194756/http://hammondshouse.org/exhibitions/ |archive-date=2008-08-21 }}</ref> *"BETTY BLAYTON-TAYLOR: Souls/Spirit Journeys" - Solo Exhibition: Smithfield Cultural Arts Center, Smithfield VA (October 2005) *Group exhibition, National Museum of Ghana, Accra, Ghana - Restoring Our Spiritual Connections: National Conference of Artists International Exhibition (2002) *Solo Exhibition: Pace College, New York, NY (1994) *Solo Exhibition: Lubin House Gallery, Syracuse, NY (1993) *Solo exhibition: Isobel Neal Gallery, Chicago, IL (1990) *Solo exhibition: Skylight Gallery, Bedford Stuyvesant Restoration Corporation, Brooklyn, NY) (1989) *"The Wild Art Show", The Museum of Modern Art, New York (January 17 – March 14, 1982) <ref>{{cite web|url=https://www.moma.org/calendar/exhibitions/4257?locale=en|title=Wild-Show-MOMA-site|website=Wild-Show-MOMA-site|language=en|access-date=2018-11-16}}</ref> *Solo exhibition: Caravan House Gallery, New York, NY (April 1975) *"TWO - Tonnie Jones and Betty Blayton" - The Studio Museum In Harlem. New York City (March 31 May 12, 1974): [Betty Blayton's portion of the exhibit was titled: "BETTY BLAYTON: Prints, Paintings and Sculpture" *Group Exhibition, Museum of Art, Rhode Island School of Design, Providence, RI "Contemporary Black Artists" (July 1–31, 1969) *"Counterpoints 23" (March 16–30, 1969) *"8x8", Riverside Museum, New York City (1968) *"Six Painters", MARC, New York City (1968) *Three Women Exhibition, Capricorn Gallery, New York' City (September 10–28, 1968) [Betty Blayton, Freda Mulcahy, Nathalie Van Buren] *Traveling group exhibition at six locations, "30 Contemporary Black Artists."; Minneapolis Institute of Arts, Minneapolis, Minnesota (October 17-November 24, 1968); [[San Francisco Museum of Art]] (now SFMoMA), San Francisco, California (November 26, 1968–); group exhibition included [[Mahler B. Ryder]], [[Jacob Lawrence]], [[Raymond Saunders (artist)|Raymond Saunders]], [[Emma Amos (painter)|Emma Amos]], [[Benny Andrews]], [[Romare Bearden]], Betty Blayton, George Carter, Floyd Coleman, [[Emilio Cruz (artist)|Emilio Cruz]], James Denmark, [[Avel de Knight]], [[Reginald Gammon (American artist)|Reginald Gammon]], [[Sam Gilliam]], Marvin Harden, [[Felrath Hines]], [[Alvin C. Hollingsworth]], [[Richard Hunt (sculptor)|Richard Hunt]], [[Cliff Joseph]], [[Norman Lewis (artist)|Norman Lewis]], [[Tom Lloyd (artist)|Tom Lloyd]], [[Richard Mayhew]], Earl Miller, Robert Reid, [[Betye Saar]], [[Thomas Sills]], [[Hughie Lee-Smith|Hughie Lee–Smith]], Russ Thompson, Lloyd Toone, Ed Wilson, Jack H. White<ref>{{Cite news |date=1969-11-25 |title=Contemporary Black Artists exhibit opens at SF museum |url=https://www.newspapers.com/article/the-peninsula-times-tribune-contemporary/162006058/ |access-date=2025-01-01 |work=[[The Peninsula Times Tribune]] |pages=15 |via=[[Newspapers.com]]}}</ref> *"Fifteen New Voices", American Greeting Card Gallery, New York City. (March 12 - May 3, 1968): Group exhibition. Included Emma Amos, Benny Andrews, Betty Blayton, Emilio Cruz, Avel DeKnight, Melvin Edwards, [[Reginald Gammon (American artist)|Reginald Gammon]], Alvin C. Hollingsworth, Tom Lloyd, William Majors, Earl Miller, Mahler Ryder, Raymond Saunders, Jack H. White, Jack Whitten. [Co-sponsored by Ruder and Finn Fine Arts, Inc. and the Studio Museum in Harlem.] *Group Exhibition, Lever House, New York City - "Counterpoints 23" (1967) [Included: Betty Blayton, Alvin C. Hollingsworth, Earl Miller, Faith Ringgold, Mahler Ryder, Jack H. White.] *Group Exhibition, Harlem Cultural Council, New York City - "The Art of the American Negro" (1966) Romare Bearden nyɛla ban daa nam li. [bɛ shɛba nyɛ: Charles Alston, Emma Amos, Betty Blayton, Jacob Lawrence, Hughie Lee-Smith, Richard Nugent, Simon B. Outlaw, Faith Ringgold, Vincent D. Smith, Charles White, et al.] *Solo Exhibition, Capricorn Gallery, New York City (May 4–20, 1966) *Solo Exhibition, Adair Gallery, Atlanta, Georgia (1963) *Solo Exhibition, St. Thomas Gallery, Saint Thomas, Virgin Islands (1960) *Collectors Corner Gallery, Washington, D.C. (1959) ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== * [https://www.bettyblayton.com/ Betty Blayton Professional Website] * [https://www.wnyc.org/story/betty-blayton-taylor-and-susan-shapiro/ Interview with Betty Blayton Taylor and Susan Shapiro] at the [http://www.wnyc.org/archives WNYC Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240102223149/https://www.wnyc.org/series/archives-preservation/ |date=2024-01-02 }} * [http://hyperallergic.com/343882/betty-blayton-taylor-reminiscence/ Remembrances of Betty Blayton-Taylor, Studio Museum Co-Founder and Harlem Arts Activist] * [http://iraaa.museum.hamptonu.edu/page/Remembering-Betty-Blayton Remembering Betty Blayton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219230427/http://iraaa.museum.hamptonu.edu/page/Remembering-Betty-Blayton |date=2018-12-19 }} * [https://archive.org/details/gov.archives.arc.50813?start=708.0 Segment of the film "FIVE" focusing on Betty Blayton] * [https://archive.org/details/gov.archives.arc.50813 Entire film "FIVE" with Romare Bearden, Betty Blayton, Barbara Chase Riboud, Richard Hunt and Charles White] * [https://mariammakambon.wordpress.com/2017/02/06/journey-of-a-soul-the-life-and-work-of-betty-blayton-taylor/ journey of a soul: the life and work of betty blayton-taylor] * [https://web.archive.org/web/20181121120431/https://zealnyc.com/art-break-celebrate-harlem-artist-and-activist-betty-blayton-at-elizabeth-dee/ Art Break: Celebrate Harlem Artist and Activist Betty Blayton at Elizabeth Dee] * [https://news.artnet.com/exhibitions/yes-black-women-made-abstract-art-too-and-how-a-vital-new-show-makes-clear-1121906 Yes, Black Women Made Abstract Art Too, as a Resounding New Show Makes Clear] * [https://www.bettyblayton.com/paintings Betty Blayton Sample Paintings] {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Blayton, Betty}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] cc8xayuzgvbeyixrw796ans58m60p2b Jane Bartkowicz 0 31244 137250 108624 2026-05-21T03:40:40Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137250 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=October 2024}} {{Infobox tennis biography | name = Jane Bartkowicz | image = | caption = | fullname = Jane Marie Bartkowicz | itf_name = | country_represented = {{USA}} | residence = | birth_date = {{birth date and age|1949|04|16}} | birth_place = [[Hamtramck]], Michigan, United States | height = | college = | turnedpro = 1969 | retired = 1974 | plays = | careerprizemoney = | singlesrecord ={{tennis record|won=199|lost=86}} | singlestitles =20 | highestsinglesranking = | AustralianOpenresult = | FrenchOpenresult = 2R ([[1969 French Open – Women's singles|1969]]) | Wimbledonresult = 3R ([[1969 Wimbledon Championships – Women's singles|1969]], [[1970 Wimbledon Championships – Women's singles|1970]]) | USOpenresult = QF ([[1968 US Open – Women's singles|1968]], [[1969 US Open – Women's singles|1969]]) | doublesrecord = 17–9 | doublestitles = 3 | highestdoublesranking = | AustralianOpenDoublesresult = | FrenchOpenDoublesresult = QF ([[1969 French Open – Women's doubles|1969]]) | WimbledonDoublesresult = QF ([[1969 Wimbledon Championships – Women's doubles|1969]]) | USOpenDoublesresult = QF ([[1969 US Open – Women's doubles|1969]], [[1970 US Open – Women's doubles|1970]]) | Mixed = yes | mixedrecord = 0–2 | mixedtitles = 0 | WimbledonMixedresult = 2R ([[1969 Wimbledon Championships – Mixed doubles|1969]]) | USOpenMixedresult = 2R ([[1970 US Open – Mixed doubles|1970]]) | medaltemplates = {{MedalCountry | {{USA}} }} {{MedalCompetition|[[Tennis at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalGold|[[1968 Summer Olympics|1968 Mexico City]]|[[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Exhibition Women's Singles|Singles <small>(Exhib.)</small>]]}} {{MedalSilver|1968 Mexico City|[[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Demonstration Women's Singles|Singles <small>(Demo.)</small>]]}} {{MedalSilver|1968 Mexico City|[[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Exhibition Women's Doubles|Doubles <small>(Exhib.)</small>]]}} {{MedalSilver|1968 Mexico City|[[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Exhibition Mixed Doubles|Mixed Doubles <small>(Exhib.)</small>]]}} {{MedalBronze|1968 Mexico City|[[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Demonstration Women's Doubles|Doubles <small>(Demo.)</small>]]}} {{MedalBronze|1968 Mexico City|[[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Demonstration Mixed Doubles|Mixed Doubles <small>(Demo.)</small>]]}} }} '''Jane Bartkowicz''' (bɛ dɔɣi o la silimiingoli April bɛɣu pinaayɔbu dali, yuuni 1949), o nyɛla paɣa so bɛ ni daa mi o tuma shee ka o yuli booni '''Peaches Bartkowicz''', ka nyɛ [[tennis]] bɔli ŋmɛri kurɔ ŋun daa yina United States yuma 1960s pol.<ref>{{cite web|title=Original 9 Reunion: It's A Wrap!|url=http://www.wtatennis.com/news/article/2732627/title/original-9-reunion-its-a-wrap!|publisher=WTA}}</ref> <ref>[https://fivethirtyeight.com/features/how-two-grade-schoolers-set-off-a-tennis-revolution/ How Two Grade-Schoolers Set Off a Tennis Revolution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250311064423/https://fivethirtyeight.com/features/how-two-grade-schoolers-set-off-a-tennis-revolution/ |date=March 11, 2025 }} - Carl Bialik - FiveThirtyEight, November 3, 2016</ref><ref name="usopen">{{cite web |author1=Steve Flink |title=Original Nine Spotlight: Peaches Bartkowicz |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2020-06-16/original_nine_spotlight_peaches_bartkowicz.html |publisher=USTA |date=June 16, 2020}}</ref> ==ILTF Circuit finals== (incomplete roll) {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" !colspan=2|Legend |- style="background:#f3e6d7;" | Grand Slam || style="text-align:center;"|0 |- style="background:#ffc;" | WTA Championships || style="text-align:center;"|0 |- style="background:#fcc;" | Tier I || style="text-align:center;"|0 |- style="background:#ccf;" | Tier II || style="text-align:center;"|0 |- style="background:#cfc;" | Tier III || style="text-align:center;"|0 |- style="background:#6cf;" | Tier IV & V || style="text-align:center;"|0 |} ===Singles 8 (6–2)=== {| class="wikitable" ! Result ! No. ! Date ! Tournament ! Surface ! Opponent ! Score |- | style="background:#ffa07a;"|Loss | 1. | 1963 |[[Tri-State Championships]] | Hard | {{flagicon|USA}} [[Stephanie DeFina]] | 7–5, 6–2 |- | style="background:#98fb98;"|Win | 2. | 1966 | Tri-State Championships | Hard | {{flagicon|USA}} [[Peachy Kellmeyer]] | 6–3, 6–3 |- | style="background:#98fb98;"|Win | 3. | 1967 | Tri-State Championships | Hard | {{flagicon|USA}} Peachy Kellmeyer | 6–3, 6–3 |- | style="background:#98fb98;"|Win | 4. | 1967 | Tri-State Championships | Hard | {{flagicon|USA}} [[Patsy Rippy]] | 6–4, 6–1 |- | style="background:#98fb98;"|Win | 5. | 1967 | [[U.S. Women’s Hardcourt Championships]] | Hard | {{flagicon|USA}} [[Valerie Ziegenfuss]] | 6–4, 6–4 |- | style="background:#ffa07a;"|Loss | 6. | Oct 1968 | [[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Demonstration Women's Singles|Olympics Demonstration]], Mexico | Clay | {{flagicon|FRG}} [[Helga Niessen]] | 4–6, 3–6 |- | style="background:#98fb98;"|Win | 7. | 1968 | [[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Exhibition Women's Singles|Olympics Exhibition]], Mexico | Clay | {{flagicon|USA}} [[Julie Heldman]] | 6–3, 6–2 |- | style="background:#98fb98;"|Win | 8. | 1968 | [[Canadian International Championships]] | Clay | {{flagicon|CAN}} [[Faye Urban]] | 6–3, 6–3 |} === Doubles 6 (3-3) === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" !colspan=2|Titles by surface |- | Hard || style="text-align:center;"|2 |- | Clay || style="text-align:center;"|1 |- | Grass || style="text-align:center;"|0 |- | Carpet || style="text-align:center;"|0 |} {| class="wikitable" ! Result ! No. ! Date ! Tournament ! Surface ! Partner ! Opponents ! Score |- bgcolor= | style="background:#98fb98;"|Win | 1. | 1966 | Cincinnati, Ohio, US | Hard | {{flagicon|USA}} [[Peachy Kellmeyer]] | {{flagicon|USA}} [[Patsy Rippy]] <br /> {{flagicon|USA}} [[Becky Vest]] | 6–1, 6–4 |- | style="background:#98fb98;"|Win | 2. | 1967 | Cincinnati, Ohio, US | Hard | {{flagicon|USA}} [[Patsy Rippy]] | {{flagicon|USA}} [[Pixie Lamm]] <br /> {{flagicon|USA}} [[Marilyn Aschner]] | 6–3, 6–0 |- | style="background:#ffa07a;"|Loss | 3. | May 27, 1968 | [[US Hardcourt Championships|La Jolla]], California, US | Hard | {{flagicon|USA}} [[Sue Shrader]] | {{flagicon|USA}} [[Valerie Ziegenfuss]] <br /> {{flagicon|USA}} [[Stephanie Grant (tennis)|Stephanie Grant]] | 6–8, 7–9 |- | style="background:#c96;"|Bronze | 4. | October 1968 | [[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Demonstration Women's Doubles|Olympics Demonstration]], Mexico | Clay | {{flagicon|USA}} [[Valerie Ziegenfuss]] | {{flagicon|MEX}} [[Lourdes Gongora]] <br /> {{flagicon|MEX}} [[Patricia Montaño]] | 6–2, 6–1 |- | style="background:#ffa07a;"|Loss | 5. | October 26, 1968 | [[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Exhibition Women's Doubles|Olympics Exhibition]], Mexico | Clay | {{flagicon|USA}} Valerie Ziegenfuss | {{flagicon|FRA}} [[Rosy Darmon]] <br /> {{flagicon|USA}} [[Julie Heldman]] | 0–6, 8–10 |- | style="background:#ffa07a;"|Loss | 6. | March 18, 1971 | [[US Indoors|Detroit]], Michigan, US | Carpet | {{flagicon|AUS}} [[Judy Tegart Dalton]] | {{flagicon|USA}} [[Mary-Ann Eisel]] <br /> {{flagicon|USA}} [[Valerie Ziegenfuss]] | 6–2, 2–6, 3–6 |} === Mixed doubles 2 (1-1) === {| class="wikitable" ! Result ! No. ! Date ! Tournament ! Surface ! Partner ! Opponents ! Score |- | style="background:#c96;"| Bronze | 1. | October 1968 | [[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Demonstration Mixed Doubles|Olympics Demonstration]], Mexico | Clay | {{flagicon|USA}} [[Jim Osborne (tennis)|Jim Osbourne]] | {{flagicon|FRA}} [[Rosie Reyes|Rosie Darmon]] <br /> {{flagicon|FRA}} [[Pierre Darmon]] | 6–4, 7–5 |- | style="background:silver;"| Silver | 2. | October 1968 | [[Tennis at the 1968 Summer Olympics – Exhibition Mixed Doubles|Olympics Exhibition]], Mexico | Clay | {{flagicon|FRG}} [[Ingo Buding]] | {{flagicon|URS}} [[Zaiga Jansone]] <br /> {{flagicon|URS}} [[Vladimir Korotkov (tennis)|Vladimir Korotkov]] | 5–7, 4–6 |} ==Kundivihira == {{reflist}} == External links == {{Portal|Tennis}} * {{WTA}} * {{ITF}} * {{Fed Cup player}} {{Wimbledon girls' singles champions}} {{DEFAULTSORT:Bartkowicz, Jane}} [[Category:1949 births]] [[Category:Living people]] [[Category:American female tennis players]] [[Category:Sportspeople from Hamtramck, Michigan]] [[Category:Tennis players from Michigan]] [[Category:Grand Slam (tennis) champions in girls' singles]] [[Category:Tennis players at the 1968 Summer Olympics]] [[Category:Wimbledon junior champions]] [[Category:20th-century American sportswomen]] mi9lma6km93cpk35ejqq4o7mtjvpls0 A. B. Crentsil 0 33021 137287 133329 2026-05-21T11:13:44Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137287 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Alfred Benjamin Crentsil''' (1943-13 July 2022) daa nyɛla [[Ghana]] yili yina. O daa nyɛla ''<nowiki>''</nowiki>big three<nowiki>''</nowiki> of contemporary Ghanaian vocalist'' puuni yini.<ref>{{Cite book|last=Broughton|first=Simon|url=https://books.google.com.gh/books?id=gyiTOcnb2yYC&pg=PA496&dq=%22A.+B.+Crentsil%22+%22big+3%22&cd=1&redir_esc=y#v=onepage&q=%22A.%20B.%20Crentsil%22%20%22big%203%22&f=false|title=World Music: Africa, Europe and the Middle East|last2=Ellingham|first2=Mark|last3=Trillo|first3=Richard|date=1999|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-635-8|language=en}}</ref> Crentsil daa di Fontomfrom Evergreen Award. Lala pin maa daa jandila o yili yila yuun piya ni anu zaŋ chaŋ hali ni yuun pish.<ref>{{Cite news|date=2016-05-09|title=AB Crentsil to 'kill a fowl' over Lifetime Achievement Award|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/AB-Crentsil-to-kill-a-fowl-over-Lifetime-Achievement-Award-437341|access-date=2026-04-27}}</ref> O daa kpɛla 13 July 2022<ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=Highlife legend AB Crentsil is dead|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Highlife-legend-AB-Crentsil-is-dead-1581056|access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=BREAKING: Highlife legend AB Crentsil reported dead|language=en-EN|work=Pulse Ghana|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/highlife-legend-ab-crentsil-reported-dead/gx3g5sn|access-date=2026-04-27|archive-date=2022-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220713123326/https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/highlife-legend-ab-crentsil-reported-dead/gx3g5sn|url-status=dead}}</ref> == O daŋ == Crentsil nyɛla ŋun mali paɣa ni bihi anion<ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=Highlife legend AB Crentsil is dead|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Highlife-legend-AB-Crentsil-is-dead-1581056|access-date=2026-04-27}}</ref> == O bɛhagu == Alfred Benjamin Crentsil Jr daa nyɛla bin doɣɔ so Prestea, [[Gold Coast]] (din pa nyɛ Ghana zuŋɔ). Niri bi pam daa mi o la AB junior hali ka o ba daa ti kpi yuuni 1984 ka daa nai n di A. B. Crentsil yali maa. O daa chaŋ la [[Takoradi]] Methodist Primary ni Cleveland Middle School. O daa nai o middle-school kpalinkpaa o daa chaŋ n ti n sondi o ba n tumdi laati tuma. O ba n daa nyɛ ''works Superintendent of the technical branch of Ghana Railway din bɛ Takoradi.'' Crentsil ni daa bɛ middle school, o daa ŋun ŋmɛri nashera goonjɛ ka daa mali di bansim pam. O daa ŋmɛri nashera goonjɛ ka lan yini yila o yi ti ŋmɛri li. O daa ku tumdila o laati tuma ka lan bɛ Stronllers Band. Crentsil ni El Dorados n daa ŋmɛ, the Sweet Talks ka di nyaŋa ka bi daa zaŋ li pahi ''the joint leadership of Crentsil and Smart Nkansah'' yuuni 1970s, ka di nyɛ ''resident band'' n ti ''The Talk Of the Town Hotel'' din bɛ Tema n ti pahi ''Ahenfo band''. Crentsil n daa nyɛ yili yiin kpɛma.<ref>{{Cite web|title=A.B. Crentsil Songs, Albums, Reviews, Bio & Mo...|url=https://www.allmusic.com/artist/ab-crentsil-mn0001661131|access-date=2026-04-27|website=AllMusic|language=en}}</ref> Yuuni 1990, Crentsil daa yoon 16-track recording studio.[6] <nowiki>''</nowiki>Devil<nowiki>''</nowiki> daa nyɛla o yili maŋa shali.<ref>{{Cite book|last=Adinkrah|first=Mensah|url=https://books.google.com.gh/books?id=5rh-BAAAQBAJ&pg=PA136&dq=A.+B.+Crentsil+devil&redir_esc=y#q=A.+B.+Crentsil+devil|title=Witchcraft, Witches, and Violence in Ghana|date=2015-08-01|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-78238-561-5|language=en}}</ref> == Kundivira == <references /> [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] [[Pubu:Ghana yili yina]] [[Pubu:O kpila 2022]] [[Pubu:Bi dɔɣi o la 1943]] [[Pubu:O yila Western Region na]] 5lziewbadmkkcqt5hyo2l67o0xrgd9j Osibisa 0 33024 137275 136867 2026-05-21T10:47:12Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137275 wikitext text/x-wiki {{Databox}} ''<nowiki/>'<nowiki/>'''''Osibisa''' nyɛla [[Ghana]] mini-Caribbean Afro rock nyɛla din yi London na yuuni 1960s ka di nyɛla niriba anahi ban daa yi gbansabila ban be wulinluhili polo [[West Africa]] ni niriba ata ban daa yi [[London]] polo na n nyɛ yiliyiiniba<ref>{{Cite web|title=Osibisa: Full Illustrated Biography|url=https://www.modernghana.com/references/64/osibisa-full-illustrated-biography.html|access-date=2026-05-04|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>. [[Lahabali kɔligu:Osibisa (cropped).jpg|thumb]] Osibisa daa nyɛla din daa nya daba ni zani ka lahi nyɛ saha waɣila ha [[African Union|African]]-kali binkumda m be London tingbanni, ka di mini Assagai daa tooi doli, Chris McGregor's Brotherhood of Breath, Demon Fuzz, Black Velvet, ni ti pahi Noir, ka daa nyɛ din daa tooi zooi na che ka dunia yaagi zuɣu yila tooi tiri polo ti pahi Afro-rock din gba daa tooi kpaŋsiri yila nima maa daabiligu. Di zaɣ' maŋli din daa tim nuu ni di piligu yila duu dibaa ata la daa nyɛla bɛ ni boli shɛli "Beautiful Seven" la, ka di nyɛ yila m bɛ lala kaseeti maa ni m boli ''Woyaya''. == Taarihi == [[Ghana]] puuni yuuni 1950s, Teddy Osei (saxophone), [[Solomon Amarfio]] (binkumda), Mamon Shareef, nti pahi Farhan Freere (flute) daa ŋmela highlife yila ni binkumda ka bɔlilicalled the Star Gazers<ref>{{Citation|title=The Encyclopedia of Popular Music|date=2026-04-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Encyclopedia_of_Popular_Music&oldid=1351644857|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref>.bɛ daa chaŋla ni ti kpa laɣingu, bɛ mini Osei's brother Mac Tontoh trumpet zuɣu, <ref>{{Citation|title=The Encyclopedia of Popular Music|date=2026-04-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Encyclopedia_of_Popular_Music&oldid=1351644857|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref>ka di daa nya daa pam [[West Africa]] di mini bɛ yuuni 1958 yilli "(I Feel) Pata Pata". yuuni 1962, Osei daa chaŋ London ni o ti bɔhim yila ka di nyɛla bɛ daa kpuɣi o mi yɔli dama [[Ghana]] Gomnanti ni daa yɛn yo. Yuuni 1964 o daa kpala Cat's Paw, tuuli "dunia yila" di mini highlife daa chana, rock, ni soul. Yuuni 1969, Osei daa vooi Amarfio mini Tontoh nti kpɛhi [[London]], ka bɛ nam Osibisa. Lala yuli ŋɔ Osibisa daa nyɛla bɛ ni buɣisi ni wuhi di ni nyɛ shɛli yila puuni, di sabbu bukuni ni ti pahi bɔhisi shee na wuh ni di gbunni nyɛla "binshɛɣu din tiri niriba suhupiɛlli* amaa ka lee kuli yirina "''osibisaba''" Fante nima ni booni highlife shɛm<ref>{{Citation|last=Wilson|first=T. K.|title=Conclusion: Retrieved Gauntlets|date=2010-06-17|url=https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199583713.003.0006|work=Frontiers of Violence|pages=212–222|publisher=Oxford University Press|access-date=2026-05-06}}</ref>. Bɛ ni daa yɛn zaŋ Ghana niriba ata la ni laɣim tabani di tuuli siɣili maa ni daa nyɛla Antiguan Wendell (Dell) Richardson (ka o be guitar tooni ka be vocalist toooni), [[Nigeria|Nigerian]] Lasisi Amao (percussionist mini tenor saxophone), Grenadian Roger Bedeau, bɛ tooi lahi booni o Spartacus R (bass), ni Trinidadian Robert Bailey (keyboards). Nigerians Fred Coker ni Mike Odumosu (bass guitar) daa nyɛla bɛ ni daa ti zaŋ shɛba ni zali bɛ zaa ni. Lala band maa daa di yuuni 1970s saha ni zɔri gindi dunia ŋɔ zaa, n diɛmdi zama nima pam pam puuni [[Japan]], [[Australia|Australasia]], [[India]], nti pahi [[Afrika|Africa]] tingbanni.<ref>{{Citation|title=From Burger Highlife to Gospel Highlife: Music, Migration, and the Ghanaian Diaspora|date=2013-12-04|url=https://doi.org/10.4324/9780203082911-21|work=The Globalization of Musics in Transit|pages=263–283|publisher=Routledge|isbn=978-0-203-08291-1|access-date=2026-05-06}}</ref> [[Lahabali kɔligu:Osibisa.jpg|thumb]] Lala saha maa Paul Golly (guitar) mini [[Ghana]] nima Daku Adams "Potato" nti pahi Kiki Gyan gba daa nyɛla ban be bɛ puuni. January goli ni yuuni 1976, bɛ zaɣ' gaŋa, "Sunshine Day", daa nyɛla binshɛɣu din daa paai namba 17 UK tingbanni m bala. Bɛ ni daa ti lahi n yina ni, "Dance the Body Music", ka di daa zani kalinli pihita ni yini 31 kaseti yini puuni.<ref>{{Citation|title=COM–Poisson Control Charts|date=2023-02-28|url=https://doi.org/10.1017/9781108646437.007|work=The Conway–Maxwell–Poisson Distribution|pages=218–250|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-64643-7|access-date=2026-05-06}}</ref> Yuuni 1980, Osibisa daa nyɛla ban diɛm diɛma ninvuɣigahinda ban nyɛ Zimbabwe nima maŋ sulinsi chuɣu puhibu puuni, ka a kana yuuni 1983 daa nyɛla bɛ ni kpɛri kpɛrigu akpaaku zuɣu Marquee diɛma ni daa bala [[London]] tingbanni amaa saha ŋo nyɛla din be di ko ka che zaɣ' maŋli maa. Osibisa [[mali]] gigs pam ka mali anfaani pam India tingbanni yuuni 1981, pirinla lala zuɣu bɛ daa zaŋ release ''Unleashed – Live in [[India]]'' kaseti, lala binkumda ŋɔ maa daa lahi labina India, ka bɛ ti diɛm November Fest 2010 dabisili 28 November goli ni yuuni 2010, bɛ Corporation Kalaiarangam din be Coimbatore, Tamil Nadu la. Taɣibu din daa niŋ bɛ yila laɣingu maa ni daa nyɛla bɛ gu ka taɣi bɛ band nima kɔhibu, ka lala taɣibu maa daa nya naba n zani. band nima maa shɛŋa gba daa labina [[Ghana]] ni ti la pili yila nima yaabu duu di bahi bahindi biɛla dɔlisibu zaŋ kpa highlife yila polo. Yuuni 1990s, bɛ yila maa daa nyɛla din galisi kaserti CD nima ni, ka di shɛŋa nye bɛ ni bɛ bɔri shɛli ka ka anfaani n zaŋ n ti binkumda maa. Dinzuɣu, ŋo maa daa nyɛla Osei, ŋun mini Amarfio ni Tontoh, daa gbubi binkumda maa yuuni 1980s zaŋ chana. Yuuni 1990s piligu, Osei daa labi kpa binkumda laɣinsi maa ni, ka bɛ ni daa pun yaai yili shɛŋa pam gba daa yina ka daɣiri ka dini bɛ CD maa ni. Di kana ni pina ,niɛma din daa na bɛ tooi n yin yina zaa, ka che diɛma akpaaku nima zuɣu din daa niŋ Red Steel / Flying Elephant niŋ ni daa zaŋ bɛ kpalanzuya ni gbubi taba la. Osei daa lahi n kpa laɣingu zaŋ jɛndi binkumda maa polo yuuni 1994 o mini niriba ayi ban daa nye UK nima ni daa laɣim naai: Castle Communications (ŋun daa mali shɛhira gbana zaŋ ti Buddah catalogue ni Bronze Records catalogue shɛŋa la) ni ti pahi Red Steel Music, ŋun daa tooi mali kpaŋmaŋa ni yila nima zaŋ niŋ kaseti CD nima zuɣu maa. O daa nya daabi'palo ŋun daa za o nyaaŋa, Osei daa nya naba zani ka tooi n yihi binpala yaha na, kamani, culminating yuuni 1995 daa yina ''Monsore'', lala binkumda ŋo tuuli kaseti ni daa bala yuuni 1980s nyaaŋa ha. Lala binkumda ŋo mini Osei daa goya ni yaai yila hali pɔi ka gbali ni bɔɣu daa ti gbaai Osei yuun' pia ni anu nyaanga. Osei daa ŋmaai o chandi maa pirinla lala doro mo zuɣu amaa ka daa na lee kuli n yaai ri yila nima mi hali ni yuuni 2018. Bɛ ni daa yaai kukɔ shɛŋa ni din daa pun yina zaa daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli ni yina yuuni -1990s sunsuuni zan chaŋ chana ka di leei nyɛla bɛ ni labi gbaai shɛli,bɛ ni labi n ŋmɛri maa ni bɛ ni labi yaai shɛli ka di nyɛla bɛ ni daa na bɛ tooi n yihi shɛŋa na ''[[African Union|African]] nima yiɣibu'' saha maa, din daa bɛ tooi naai pirinla di daa mali yuli ka di nyɛ "''African Dawn''" ''la zuɣu'', shɛŋa ŋan daa yi polo n ti pahi ''Cropredy'' ''din gba daa be polo ni'' (lala binkumda nima maa tuuli din yi polo ni tum tuun' pia ni anu ) n ti pahi bɛ ni daa zaŋ shɛŋa pahi n yaai li [[London]] ninvuɣ' gahinda kamani Jazz Cafe, ''Aka Ka Kra''. bɛ ni daa kuli n nya nasara pirinla bɛ daa piigi Richard Linklater sinii ''Boyhood'' ''maa zuɣu''. Disaha, yuuni 2020 ''Sunshine Day'' ''din nyaaŋa: lala Boyhood saha maa binkumda'' daa yina, ka di yaabu daa dalim Osei la din daa bɛ lahi tooi yina. == Yila == Osibisa nyɛla bɛ ni ti so pini pirinla o yihi [[Afrika|Africa]] yila na [[Europe|European]] mini North American niriba nina ka zaŋ bɛ haŋkali ni niŋ [[African Union|African]] mini [[Weston|Western]] yila polo. Bɛ band maa ŋmebu malila bɛ ni niŋdi li shɛm ka di be di ko ka mali rock, progressive rock, acid rock, Latin, jazz, afro-funk, jazz fusion, soul, highlife, reggae, calypso ni ti pahi pop. bɛ lala ŋmɛbu maa malila balibu bushɛŋ kamani afro rock, progressive rock, Afro-pop, and highlife. ''Mystic Energy'' saw la la ŋmɛbu maa bɛla dili ka che , R&B, dance-pop n ti pahi disco. == Baansi - zaɣamaŋtali == * Teddy Osei ( Francis Osei, ka bɛ dɔɣi o yuuni 1937- ka o kpi yuuni 2025) – lead vocals, saxophone, flutes, percussion * Mac Tontoh (ka bɛ dɔɣi o Kweku Adabanka Tonto, 1940–2010) – trumpet, horns, percussion * [[Solomon Amarfio]] (ka o kpi yuuni 2022)  – drums, percussion * Robert Bailey - keyboards, percussion * Wendell (Dell) Richardson – guitars, lead vocals, percussion * Abdul Loughty Lasisi Amao (ka bɛ dɔɣi o yuuni 1936 - ka o kpi yuuni 1988) – flute, vocals, percussion * Spartacus R. (Ka bɛ dɔɣi o yuuni 1948 - ka o kpi yuuni 2010) - bass, percussion, vocals === Duupuuni yila === * Yuuni 1971 – ''Osibisa'' – (''Billboard'' Hot 200 No. 55 – UK No. 11 – Can No. 47, AUS No. 13) * Yuuni 1971 – ''Woyaya'' – (''Billboard'' No. 66 – UK No. 11 – Can No. 61, AUS No. 15) - amaa ka bɛ lee bolili ''Woyaya'', di yuli mi ni nyɛ ''Wɔyaya'' din daa yina [[Ghana]] ka nyɛ Ga balli. * Yuuni 1972 – ''Heads'' – (''Billboard'' No. 125 – Can No. 86, AUS No. 19) * Yuuni 1973 – ''Superfly T.N.T. Soundtrack'' (''Billboard'' No. 159) * Yuuni 1973 – ''suhupiɛlli bihi'' (''Billboard'' No. 202, AUS No. 46) * Yuuni 1974 – ''Osibirock'' (''Billboard'' No. 175, AUS No. 67) * Yuuni 1975 – ''amaraaba'' (''Billboard'' No. 200, AUS No. 75) (aka ''Uhuru'') * Yuuni 1976 – ''Ojah neeiya'' (ka bɛ ni o tɔbu lala) * Yuuni 1979 – ''yaalana'' * Yuuni 1980 – ''suhupiɛlli chuɣu'' * Yuuni 1981 – ''Africa zabili'' * Yuuni 1983 – ''African Dawn (unreleased)'' * Yuuni 1989 – ''zongili'' * Yuuni 1995 – ''Monsore'' * Yuuni 1998 – fɔŋ tinkpaŋa ''(unreleased)'' * Yuuni 2003 – ''African Dawn, African Flight'' * Yuuni 2009 – ''Osee Yee'' * Yuuni 2021 – ''New Dawn'' * TBA – ''Osibioddities'' === Yili gaŋsi === * Yuuni 1971 – "Music for Gong Gong" * Yuuni 1972 – "Wango Wango" * Yuuni 1972 – "Ana Bo 1" * Yuuni 1972 – "Magnifico 7” EP * Yuuni 1972 - “Survival” * Yuuni 1973 – "Prophets" * Yuuni 1973 – "Happy Children" * Yuuni 1974 – "Adwoa" * Yuuni 1974 – "Who's Got The Paper" * Yuuni 1975 – "Sunshine Day" (UK No. 17) * Yuuni 1976 – "Black Ant" * Yuuni 1975 – "The Warrior" * Yuuni 1976 – "Dance the Body Music" (UK No. 31) * Yuuni 1976 – "The Coffee Song" * Yuuni 1977 – "The Warrior" * Yuuni 1977 – "Black Out" * Yuuni 1978 – "Living Loving Feeling" * Yuuni 1980 – "Jumbo" * Yuuni 1980 – "Celebration" * Yuuni 1980 – "Oreba" * Yuuni 1980 – "I Feel Pata Pata" * Yuuni 1982 – "Move Your Body" * Yuuni 1985 – "Wooly Bully" * Yuuni 1987 - “Getting Hot” EP * Yuuni 1995 – "Sunshine Day (radio edit)" * Yuuni 1996 – "Sunshine Day (Hot Summer Mix)” EP * Yuuni 1997 – "Dance The Body Music” video single (unreleased) * Yuuni 1998 – "Sunshine Day (Dancemaster Techno Mix)” (white label vinyl only) * Yuuni 1998 – "Dance The Body Music (The Edge Mix)" (white label vinyl only) * Yuuni 1998 – "Sunshine Day/Dance The Body Music (The Edge & Dancemaster EP)" Vinyl only * Yuuni 1999 – "Survival" * Yuuni 2019 – "Hold On" * Yuuni 2020 – "Feel Good(Boyhood Mix)" * Yuuni 2020 – "Nkosi Sikele Afrika / Woyaya" * Yuuni 2021 – "Douala” * Yuuni 2021 – "Adjuwa Aye (Go With the Flow)” * Yuuni 2022 - “Sunshine Day (Boyhood Summer mix)” * Yuuni 2022 – "Yo Luv Is Betta (Louie Vega Remix)” == Sinii yaabu == * Yuuni 1983 – ''Warrior'' (VHS) (di daa yaai la dabisili 5 April goli ni yuuni 1983 Marquee Club ni, London tingbanni) * Yuuni 2003 – ''Osibisa – Live'' (DVD Plus) (di gba lala noor) * Yuuni 2012 – ''Live from the Marquee Club'' (di gba lala) * Yuuni 2022 - ''Sunshine Day (Boyhood)'' (official video) == Kundivihira <nowiki></nowiki> == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 3r7599s3ntbwair81tg9lhj88a9p49k Solomon Amarfio 0 33028 137261 136865 2026-05-21T10:07:18Z Alhaj Darajaati 22 137261 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Solomon Amarki "Sol" Amarfio''' (ka bɛ dɔɣi o dabsili 22 September goli ni yuuni 1938 – dabsili 13 December goli ni yuuni 2022) daa nyɛla [[Ghana]] nima binkumda ŋmɛra ni sasabira. O daa nyɛla ŋun ŋmɛri n-tiri Osibisa ka lahi sabiri yila ni tiri lala bansi maa. Piri la lala bansi mo zuɣu o daa nyɛla ŋun yuli du dunia zaa zaŋ kpa lala yila maa polo di mini ''The Coffee Song'' (1976), ''Sunshine Day'' (1976) ni ti pahi ''Pata Pata'' (1980<ref>{{Cite web|title=Kerkelijke rede ter gedachtenis van zijne majesteit Willem Frederik, graaf van Nassau, koning der Nederlanden, overleden den 12den december 1843|url=https://doi.org/10.1163/2214-8264_dutchpamphlets-kb3-kb32350|access-date=2026-04-30|website=Dutch Pamphlets Online}}</ref><ref>{{Cite book|last=Kernfeld|first=Barry|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1803002|title=Richmond, Dannie (15 December 1931?–16 March 1988), jazz drummer|date=2000-02|publisher=Oxford University Press|series=American National Biography Online}}</ref> Amaerfio daa nyɛla bɛ ni dɔɣi so September biɛɣu  piiya ni ayi dali yuuni 1938  Asere din be Ankara la<ref>{{Cite web|title=Kerkelijke rede ter gedachtenis van zijne majesteit Willem Frederik, graaf van Nassau, koning der Nederlanden, overleden den 12den december 1843|url=https://doi.org/10.1163/2214-8264_dutchpamphlets-kb3-kb32350|access-date=2026-04-29|website=Dutch Pamphlets Online}}</ref> . O daa pilila luŋa ŋmɛbu saha shɛli o ni daa nyɛ yuun' piiya ni anahi, ka di pala  so n daa wuholi.Di zuɣu  bi daa pawo la yupaa n boondo ni  "The Rhythm Man"(doo ŋun ŋmɛri binkumda ) yila laɣinsi pam din be [[Ghana|Ghana.]]Zan chɛŋ yuuni 1960 o daa labi la Landon, luɣi shɛli o mini Ghana dɛmdeendiba  kamani  brothers Teddy Osei (saxophone) mini Mac Tontoh (trumpet),n ti pahi Gbansabila mini Caribbean yila nima .Di saha ka o daa kpa yili yiiniba  laɣingu shɛli bini booli Asiba  la.Ŋnuni n daa lahi kpa yila laɣingu din yi Gbansabila  wulimpuhili palo la. Amarfio daa lahi sabi yila pam din daa nyɛ yurilim niriba sani,di shɛŋa n-nyɛ [[Netherlands]] (Dutch Top 40) ni [[United Kindom|United Kingdom]]. Amarfio daa nyɛla ŋun yi lala laɣinsi ŋɔ ni yuuni 1990s piligu ka daa lahi labina Accra ka bi daa zaŋɔ n pahi nivuɣ' shɛbi ban zali yuya diyiti kana yila yilibu palo ni [1]. Yuuni  2018 September biɛɣu pishi ni aayi dalla ,yili yiiniba pam daa laɣimya ni daa wuhi suhu  piɛlli n tio piri la di ni daa lu o duɣm dabisili  din pahiri pihinii la. ‎ ‎Amarfio daa kpila December biɛɣu piiya ni ata dali yuuni 2022,o ni daa  paai yuun' pihinii ni a nahi.<ref>{{Cite web|title=Kerkelijke rede ter gedachtenis van zijne majesteit Willem Frederik, graaf van Nassau, koning der Nederlanden, overleden den 12den december 1843|url=https://doi.org/10.1163/2214-8264_dutchpamphlets-kb3-kb32350|access-date=2026-04-29|website=Dutch Pamphlets Online}}</ref> == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 8jl6ey47l5h0okll6uni15dzuyghl1m 137283 137261 2026-05-21T11:03:02Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137283 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Solomon Amarki "Sol" Amarfio''' (ka bɛ dɔɣi o dabsili 22 September goli ni yuuni 1938 – dabsili 13 December goli ni yuuni 2022) daa nyɛla [[Ghana]] nima binkumda ŋmɛra ni sasabira. O daa nyɛla ŋun ŋmɛri n-tiri Osibisa ka lahi sabiri yila ni tiri lala bansi maa. Piri la lala bansi mo zuɣu o daa nyɛla ŋun yuli du dunia zaa zaŋ kpa lala yila maa polo di mini ''The Coffee Song'' (1976), ''Sunshine Day'' (1976) ni ti pahi ''Pata Pata'' (1980<ref>{{Cite web|title=Kerkelijke rede ter gedachtenis van zijne majesteit Willem Frederik, graaf van Nassau, koning der Nederlanden, overleden den 12den december 1843|url=https://doi.org/10.1163/2214-8264_dutchpamphlets-kb3-kb32350|access-date=2026-04-30|website=Dutch Pamphlets Online}}</ref><ref>{{Cite book|last=Kernfeld|first=Barry|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1803002|title=Richmond, Dannie (15 December 1931?–16 March 1988), jazz drummer|date=2000-02|publisher=Oxford University Press|series=American National Biography Online}}</ref> Amaerfio daa nyɛla bɛ ni dɔɣi so September biɛɣu  piiya ni ayi dali yuuni 1938  Asere din be Ankara la<ref>{{Cite web|title=Kerkelijke rede ter gedachtenis van zijne majesteit Willem Frederik, graaf van Nassau, koning der Nederlanden, overleden den 12den december 1843|url=https://doi.org/10.1163/2214-8264_dutchpamphlets-kb3-kb32350|access-date=2026-04-29|website=Dutch Pamphlets Online}}</ref> . O daa pilila luŋa ŋmɛbu saha shɛli o ni daa nyɛ yuun' piiya ni anahi, ka di pala  so n daa wuholi.Di zuɣu  bi daa pawo la yupaa n boondo ni  "The Rhythm Man"(doo ŋun ŋmɛri binkumda ) yila laɣinsi pam din be [[Ghana|Ghana.]]Zan chɛŋ yuuni 1960 o daa labi la Landon, luɣi shɛli o mini Ghana dɛmdeendiba  kamani  brothers Teddy Osei (saxophone) mini Mac Tontoh (trumpet),n ti pahi Gbansabila mini Caribbean yila nima .Di saha ka o daa kpa yili yiiniba  laɣingu shɛli bini booli Asiba  la.Ŋnuni n daa lahi kpa yila laɣingu din yi Gbansabila  wulimpuhili palo la. Amarfio daa lahi sabi yila pam din daa nyɛ yurilim niriba sani,di shɛŋa n-nyɛ [[Netherlands]] (Dutch Top 40) ni [[United Kindom|United Kingdom]]. Amarfio daa nyɛla ŋun yi lala laɣinsi ŋɔ ni yuuni 1990s piligu ka daa lahi labina Accra ka bi daa zaŋɔ n pahi nivuɣ' shɛbi ban zali yuya diyiti kana yila yilibu palo ni [1]. Yuuni  2018 September biɛɣu pishi ni aayi dalla ,yili yiiniba pam daa laɣimya ni daa wuhi suhu  piɛlli n tio piri la di ni daa lu o duɣm dabisili  din pahiri pihinii la. ‎ ‎Amarfio daa kpila December biɛɣu piiya ni ata dali yuuni 2022,o ni daa  paai yuun' pihinii ni a nahi.<ref>{{Cite web|title=Kerkelijke rede ter gedachtenis van zijne majesteit Willem Frederik, graaf van Nassau, koning der Nederlanden, overleden den 12den december 1843|url=https://doi.org/10.1163/2214-8264_dutchpamphlets-kb3-kb32350|access-date=2026-04-29|website=Dutch Pamphlets Online}}</ref> == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 6rpaabbivrjz466m30t2dgwuj8yzfx8 Eyimofe 0 33039 137296 135013 2026-05-21T11:48:28Z Alhaj Darajaati 22 137296 wikitext text/x-wiki {{Databox}} ''Eyimofe''''' ('''''Eyimofe: This Is My Desire''''') '''ka bɛ lahi mili '''''This Is My Desire''''' nyɛla yuuni 2020 [[Nigeria|Nigerian]] kpɛrigu din daa yina, ka di nyɛla jabihi ayi shɛba Arie Esiri mini Chuko Esiri ni daa sabinli bi zuɣuni.<ref>{{Citation|last=Boyo|first=A. Eyimofe|title=Sickle cell disease — life or death?|date=1975|url=https://doi.org/10.1016/b978-0-08-018210-0.50018-8|work=Genetics and the Quality of Life|pages=147–158|publisher=Elsevier|isbn=978-0-08-018210-0|access-date=2026-05-06}}</ref> Lala sinii maa daa nyɛla yaɣa dibaa ayi ka bɛ boli li [[Spain]] mini [[Italia|Italy]]. <ref>{{Cite web|last=Horton|first=Leoni|date=2020-10-06|title=Eyimofe 'This Is My Desire' (2020) BFI LFF Review - A Triumph of Nigerian Cinema {{!}} The Film Magazine|url=https://www.thefilmagazine.com/eyimofe-this-is-my-desire-movie-review/|access-date=2026-05-06|language=en-GB}}</ref>Ban daa diri sinii maa ni nyɛ Jude Akuwudike o mini Temi Ami-Williams. Lala sinii mi daa kuli nyɛla din do polo ni ni zaŋ ti sokam hali ka tinduya nima tooi zaŋli m puhi chuɣu kamani tumdi pia ni ayopɔin (17 countries).<ref>{{Citation|last=Hole|first=Sam|title=Conclusion|date=2020-11-19|url=https://doi.org/10.1093/oso/9780198863069.003.0007|work=John of the Cross|pages=191–204|publisher=Oxford University PressOxford|isbn=0-19-886306-3|access-date=2026-05-06}}</ref> == Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali == * Jude Akuwudike ka o nyɛ Mofe * Temi Ami-Williams ka o nyɛ Rosa * Cynthia Ebijie ka o nyɛ Grace * Tomiwa Edun ŋuna n nyɛ Seyi * Jacob Alexander ŋuna n nyɛ Peter * Chioma Omeruah ŋun ni nyɛ Mama Esther * Ejike Asiegbu ka o nyɛ Goddey * Sadiq Daba ka o nyɛ Jakpor * Imoh Eboh ka o nyɛ nurse * Chiemela Azurunwa ka o nyɛ doctor * Kemi Lana Akindoju ka o nyɛ Hope * Kelechi Udegbe ka o nyɛ Dauda * Emeka Nwagbaraocha ka o nyɛ Akin * Chidumebi Nzeribe ka o nyɛ Celestine * Omoye Uzamere ka o nyɛ Precious * Charles Ukpong ka o nyɛ Abu * Fortune Nwafor ka o nyɛ Wisdom * Rita Edward ka o nyɛ Peace * Emmanuel Adeji ka o nyɛ Blessing * Toyin Oshinaike as Vincent * Nonso Odogwu ka o nyɛ Barrister Onuah == Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli == Sinii maa daa pirigila buyi zuɣu amaa ka lee nyɛ din gbuni taba kamani din nyɛ zaɣ' yini— “[[Spain]]” mini “[[Italia|Italy]]. == Di yibu na == sinii maa nyɛla bɛ ni daa ŋme shɛli international film festivals puuni din daa niŋ tumdi mi ni [[South Africa]], [[Netherlands]], US, [[Italia|Italy]], Poland, UK, [[Spain]], [[Brazil]], [[Portugal]], UAE, [[Canada]], [[Austria]], [[China]], Greece, [[Egypt]], [[Germany]] ni [[India]]. Sinii maa daa nyɛla bɛ ni pii shɛli ni bɛ zaŋ li n wuhi zama tiŋsi pia ni ayopɔin be zaa yi ti yɛn niŋ bɛ film festivals dinnima n-nyɛ: * 70th Berlin International Film Festival, [[Germany]] (24 February 2020) * Vancouver International Film Festival, [[Canada]] (26 September 2020) * BFI London Film Festival, UK (11 October 2020) * 2020 Film Africa * 2020 Indie Lisboa International Film Festival, [[Portugal]] * 2020 Internacional de Cinema São Paulo International Film Festival/Mostra São Paulo Film Festival, Brazil2020 Internacional de Cinema São Paulo International Film Festival/Mostra São Paulo Film Festival, [[Brazil]] ** 2020 Cinecitta International Film Festival, [[Netherlands]] ** AFI Film Festival, USA (20 October 2020) ** 2020 Valladolid International Film Festival, Spain ** Sharjah Film Platform Festival, UAE ** 2020 Cairo International Film Festival, [[Egypt]] ** 2020 Thessaloniki International Film Festival, Greece ** 2020 Karlovy Vary International Film Festival ** 2020 New Horizons International Film Festival, Poland ** Torino Film Festival, Italy (24 November 2020) ** 2020 Hainan Island International Film Festival, [[China]] ** Viennale, [[Austria]] ** World Panorama section of the 51st International Film Festival of India (24 January 2021) ** 2021 [[Black Star of Africa|BlackStar]] Film Festival == Pina shɛŋa di ni di == Filim ŋɔ nyɛla din di pina filinima churi puhibu ni. Di nyɛla din di Achille Valdata pini yuuni 2020 Torino Anduniya Zaa Filim chuɣu puhibu ni.<ref>{{Cite news|date=2020-12-01|title=Eyimofe wins Torino Film Festival's Achille Valdata award|url=https://editor.guardian.ng/news/eyimofe-wins-torino-film-festivals-achille-valdata-award/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-01-15|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US|archive-date=8 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108091328/https://editor.guardian.ng/news/eyimofe-wins-torino-film-festivals-achille-valdata-award/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" width="60%" ! style="width:10pt; background:LightSteelBlue;" |Yuuni ! style="width:100pt; background:LightSteelBlue;" |Pini yuli ! style="width:40pt; background:LightSteelBlue;" |YaƔili ! style="width:50pt; background:LightSteelBlue;" |Di naabu |- | rowspan="5" |2020 | rowspan="1" |[[Berlin International Film Festival]] |Best First Feature | {{nom}} |- | rowspan="1" |Indie Lisboa International Film Festival |Grand Prize City of Lisbon | {{nom}} |- | rowspan="1" |[[Torino Film Festival]] |Prize of the City of Torino | {{nom}} |- | rowspan="1" |Valladolid International Film Festival |Best Feature Film | {{nom}} |- | rowspan="1" |[[Berlinale]] |Best First Film | {{nom}} |- | rowspan="8" |2021 |[[BlackStar Film Festival]] |Best Feature Narrative |{{won}} |- | rowspan="7" |[[17th Africa Movie Academy Awards|Africa Movie Academy Awards]] |[[Africa Movie Academy Award for Best Film|Best Film]] |{{nom}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Director|Best Director]] |{{won}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Actor in a Leading Role|Best Actor in a Leading Role]] |{{nom}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Editing|Achievement in Editing]] |{{won}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Best Nigerian Film]] |{{won}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Sound|Best Sound]] |{{won}} |- |Best First Feature Film by a Director |{{won}} |} == Kundivihira == {{reflist}} [[Category:2020 directorial debut films]] [[Category:2020 films]] [[Category:2020 drama films]] [[Category:Films set in Lagos]] [[Category:Films shot in Lagos]] [[Category:2020 English-language films]] [[Category:English-language Nigerian films]] [[Category:2020 Nigerian films]] [[Category:Nigerian drama films]] [[Category:English-language drama films]] i0tjdgmucumvym24jt0ps6n3g9esfdu Mole(lute) 0 33047 137282 136866 2026-05-21T11:02:13Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137282 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Che ka sabbu maa di shim'''molo nyɛla Dr. L'''Che ka sabbu maa di shim'''orenzo Dow Turner ni daa deei bin kumdi shɛli na gbengbɛri ban yi  Nigeria la na yuuni 1951.<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/grovedictionaryo0002unse_h8z7|title=The Grove dictionary of musical instruments|date=2014|publisher=New York : Oxford University Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-19-974339-1}}</ref> ‎Ŋɔn daa deei  di nahi maa n nŋɛ Dr. Lorenzo Dow Turner ka o yi gbengbɛri ban yi  [[Nigeria]]  la na yuuni 1951.Di nŋagi maa nyɛla  zaɣ'pati ka di mali mihi dibaa ta din lo n gbaagi di nuu maa sheei. Molo nyɛla din yi gbengbɛri ban yi [[Niger]] wulimpuhili  polo bini booli ninvuɣ' shɛba Songh la. Ghana, Dagbamba  booni di lila Mɔɣlo<ref>{{Cite web|title=1-12: Musicians of Dagbon|url=https://www.adrummerstestament.com/1/1-12_Drummers_and_Musicians_of_Dagbon.html|access-date=2026-05-05|website=www.adrummerstestament.com}}</ref>. Mɔɣlo ŋɔ nyɛla  bin kumdi li mi zaŋ ti  Africa ni ma, di nahingbaŋ nŋala nŋariŋ laasabu ka bi zaŋ dari n kpe li  ka di mali  vo kpinli di  tooni ka di gbaabu bahigu maa nŋɛ zaɣa tɔlli ka di nyangi niŋgbina ŋmanila bua di ni.<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/grovedictionaryo0002unse_h8z7|title=The Grove dictionary of musical instruments|date=2014|publisher=New York : Oxford University Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-19-974339-1}}</ref> .‎Molo ŋɔ nyɛla yu' parigu shɛli bini pii yuli bɔli binkumdili mini di taba [[Nigeria]] gbengbɛri ban yi ni na.Di nyɛla bin' shɛɣu din pahi gbengbɛri binkumda din pahi ayopɔin la zuɣu.<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/grovedictionaryo0002unse_h8z7|title=The Grove dictionary of musical instruments|date=2014|publisher=New York : Oxford University Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-19-974339-1}}</ref>ka lahi pahi nyɛla binkumda shɛli din nahingbaŋ nyɛ zaɣ' kpunli kabi bolli ni "garaya".Di niŋgbuŋ nyɛ  la dɔɣu (2-string. wood body), gurmi (3-string gourd bodied), gurumi (2-sting calabash bodied), the komo (2-sting gourd body), the kwamsa (or komsa, 2-string, gourd bodied) and the kontigi. Molo ŋɔ nyɛla yu' parigu shɛli bini pii yuli bɔli binkumdili mini di taba [[Nigeria]] gbengbɛri ban yi ni na .Di nyɛla bin' shɛɣu din pahi gbengbɛri binkumda din pahi ayopɔin la zuɣu.ka lahi pahi nyɛla binkumda shɛli din nahingbaŋ nyɛ zaɣ' kpunli kabi bolli ni "garaya".Di niŋgbuŋ nyɛ  la dɔɣu (2-string. wood body), gurmi (3-string gourd bodied), gurumi (2-sting calabash bodied), the komo (2-sting gourd body), the kwamsa (or komsa, 2-string, gourd bodied) and the kontigi.<ref>{{Citation|last=Pestcoe|first=Shlomo|title=Banjo Ancestors:|url=https://doi.org/10.5406/j.ctv80c9r6.5|work=Banjo Roots and Branches|pages=21–44|publisher=University of Illinois Press|access-date=2026-05-05}}</ref> ‎ == ‎Di ni mali bɛhi  shɛli n zaŋ ti banjo. == ‎Binkumdili ŋɔ deei la yuli ka sokam mi li Lorenzo Dow Turner  din yi saha shɛli ha.(Old Plantation print),din wuhiri  tooliha banjo din be tiŋ yuli booni United States ‎Amaa,ti ni kuli yɛn zahim  li shɛm n-nyɛ vihibu baŋdi ba  ni bihi binkumdili ŋɔ zuɣu ka di wuhiri ni biɛhigu ŋmanila nŋariŋ ka mali bin kpulli di nyingoli maa shee din ni tooi  kpe di maŋni yim,ka di lahi mali mi balisi ayi din lo n gbaagi taba di nyingoli maa shee, [[African Union|African]]-[[America|American]] banjo mali la nyingoli din tee doya ka == ‎Kundivihira <nowiki></nowiki> == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] in4e1jz6ejhp1qxrzugeae91fvcyplw Ugawood 0 33048 137298 135499 2026-05-21T11:52:11Z Alhaj Darajaati 22 Added a category 137298 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ugawood.''' Sinii shɛli din yina bee ban daa be [[Uganda]] nyɛla bɛ ni booni shɛba '''Ugawood''' <ref>{{Cite journal|date=2009-02|title=8. The way forward|url=https://doi.org/10.1111/j.2048-416x.2009.tb00138.x|journal=Impact|volume=2009|issue=17|pages=47–52|doi=10.1111/j.2048-416x.2009.tb00138.x|issn=2048-4151}}</ref>bee shɛli ni '''Kinauganda''' <ref>{{Cite web|title=Korean Film Market Share by Major Distributors, 2008|url=https://doi.org/10.3998/mpub.12248862.cmp.7|access-date=2026-05-06|website=doi.org}}</ref>. Yuuni 2005 bɛ daa yihi ''Feelings Struggle'' ka Ashraf Ssemwogerere daa yuli ka di kpɛri ka di daa di pini pirinla din daa nyɛ Ugawood tuuli sinii la zuɣu<ref>{{Cite journal|date=2009-11|title=Malaysia Economic Monitor, November 2009: Repositioning for Growth|url=https://doi.org/10.1596/3132|doi=10.1596/3132}}</ref>. Niriba pam di alizama ni wuhi ni sinii kam din ti zooi ra nyɛla din doli bee din yi na [[Hollywood]], lala noor n nyɛ [[Nollywood]] ni Bollywood.<ref>{{Citation|title=Mccrum, (John) Robert, (born 7 July 1953), writer; Associate Editor, The Observer, since 2008|date=2007-12-01|url=https://doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.25446|work=Who's Who|publisher=Oxford University Press|access-date=2026-05-06}}</ref> [[File:Jayant Maru.jpg|thumb|Filmmaker Jayant Maru, 2015.]] [[File:Flag of Uganda.svg|thumb|The [[flag of Uganda]] ]] Yɛltɔɣ' taɣimalisi din be pɔhim zuɣu ni chani n ginda [[Uganda]] tingbanni ka bɛ ni zaŋ yuli shɛli n ti bɛ sinii laɣingu maa, kpɛri kpɛritiba Kuddzu Isaac, Matt Bish ni ti pahi Usama Mukwaya daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛba yuya ni wuhi ni Ugawood n nyɛ yuli shɛli din tu ni bɛ zaŋ n ti bɛ lala laɣingu maa.<ref>{{Citation|title=Mccrum, (John) Robert, (born 7 July 1953), writer; Associate Editor, The Observer, since 2008|date=2007-12-01|url=https://doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.25446|work=Who's Who|publisher=Oxford University Press|access-date=2026-05-06}}</ref> [[Lahabali kɔligu:Flag of Uganda.svg|thumb|uganda flag]] Silimiinsili mini bala pam nyɛla bɛ ni tooi lɛbigi ri li n tiri Ugandan bala, di bahi bahindi Uganda maŋmaŋa. Bɛ tooi pahirila bɛ asafihili ni bɛ diɛma diɛma dinni din yɛn che ka di niŋ ti bɛ ni bɔri li shɛm<ref>{{Citation|last=Li|first=Anqi|title=China Guardian|date=2025-08-06|url=https://doi.org/10.1093/oao/9781884446054.013.90000373434|work=Oxford Art Online|publisher=Oxford University Press|isbn=978-1-884446-05-4|access-date=2026-05-06}}</ref>.niriba tooi yuuni bɛ sinii nima maa prime-time TV.<ref>{{Cite web|last=Wass|first=Joe|date=2015-05-20|title=Coming to you Live from Wikipedia|url=https://doi.org/10.64000/2m6xw-j1660|access-date=2026-05-06|website=doi.org}}</ref> maŋ sulinsi nima NGOs tooi mali bɛ nuu m pari bɛ sinii shɛŋa zuɣu ka di nyɛla bɛ kaya ni taada pɔŋ ni. ka sinii shɛŋa mi mali DIY niɛma ka di laɣidibo pɔra. di mini lala laɣidibo maa ni kuli pɔri maa zaa yɔli, Uganda nima sinii laɣingu nyɛla din tooi yirina ŋ. Isaac Nabwana's Ramon Film Productions, din be Wakaliga ka miri Kampala la, nyɛla din yihi sinii nima din gari sinii pihinahi ŋan dii ka laɣidibo ka nyɛla din mali niŋsim dinni. dinzuɣu niriba mili mi ka di nyɛla di ni daa yihi sinii yilli na yuuni 2010 ka bɛ bɔli li ''Who Killed Captain Alex?'', ka di daa di liɣiri kamani doorla pihinu ni anu $85 ka naan yi yina.<ref>{{Cite web|date=2021-05-14|title=Event: "Publishing television histories – an editorial workshop" online via Zoom). July 12, 2021, 2-4.30 pm (BST).|url=https://doi.org/10.59350/fppxx-r7t94|access-date=2026-05-06|website=doi.org}}</ref> Lala laɣingu maa gba nyɛla din mali yaa pam bini din gbaai yuuni 2013 hali ni zuŋɔ. Jayant Maru ŋun be MAHJ nima laɣingu ka ni ka daa ti Uganda nima niriba bɛ bɛ BOX Office maa ni kamani ''Route'', ''K3NT & KAT3'', ni ''Sipi'', ka di pala bɛ piɛlimi bushɛm silimiin tiŋasi diɛma nima ni ko amaa ka lahi di pina pam ni kuli bɛ ya. ka bɛ [[Tanzania]] o zaŋla o sinii nima n pa Amazon Prime plus in-flight entertainment platforms<ref>{{Citation|last=Walden|first=Kim Louise|title=404 File Not Found: Where Are Film Promotion Websites Archived Online?|date=2025-10-22|url=https://doi.org/10.4324/9781003690306-4|work=A Transmedia Archaeology of Film Promotion Online|pages=93–129|place=London|publisher=Routledge|isbn=978-1-003-69030-6|access-date=2026-05-06}}</ref> [[Uganda]] Communications Commission daa dini ni gbaai Uganda sinii chuɣu puhibu din yɛn che ka sinii laɣingu maa mali ninnyambo. Yuuni 2013, dini nima maa daa di pina di baa anahi. Yuuni 2014, ''The Felistas Fable'' daa di pina anahi, ni di pahi Best Director for Dilman Dila. Ka Pearl International Film Festival pa niŋdi yuuni kam Kampala. == See also == a ni lahi nya Ugandan sinii nima balibu, Ugandan film directors, Ugandan kpɛri kpɛritiba, ni ti pahi Ugandan paɣ' ba ban gba kpɛrita * Ugandan sinii nima ; Kpɛri kpɛritiba * Jayant Maru * Matt Bish * Mariam Ndagire * Isaac Nabwana ; Studios * Wakaliwood == Reference == [[Category:Cinema of Uganda| ]] kt7sg76xfmnpq54h1o1fzcpwkv41b7c Black Girl 0 33049 137294 137206 2026-05-21T11:46:48Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137294 wikitext text/x-wiki == Black Girl (1966 film) == {{Databox} '''Black Girl''' (French: La noire de...) nyɛla kperigu din daa kperi 1966 yuuni, Ousmane Sembene ŋun nyɛ Senegalese bilichini n daa sabili ka wuhi din simdi ni di kperili shɛm.<ref><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Black_Girl_(1966_film)</nowiki></ref> Kperigu nyɛla din pahi Sembene 1962 "Voltaique collection", Sembene daa nyɛla kperigu ŋɔ haŋkali ninsalinima behigu ni. <ref><nowiki>https://archive.org/details/oxfordhistoryofw00geof</nowiki></ref>Kperigu maa kperi kperiti biinga Mbissine Therese Diop kperigu maa ni bi ni booni so Diouana la, nyɛla Senegalese bipuɣinga ŋun yi tiŋ yuli booni Dakar, ka kpuɣi napɔŋ chaŋ nti ʒini France tiŋ yuli booni Antubes. Bipuɣinga ŋɔ daa chaŋ France maa ni O ti tum tuma n ti France bilichini mini paɣ'. Diouana daa mali tahima ni O tuɣi tuun kurili France, dini n nyɛ bihi gbubi sɔŋ bi laamba, biyoligu(Nanny), ka lahi mali tahima ni O biɛhigu ni viɛligi n ti O. O ni daa daa paai Antibes, Diouana ni daa tumdi shɛbi tuma maa daa bi gbubo viɛnyɛla, ka di zuɣu daa che ka O bohi O biɛhigu France tingbani anfaani zaŋ ti O. Black Girl nyɛla piligu gbansabila (Sun-Saharan African) kperigu din nya tinduya zaɣ' viɛnyɛla , a maa silimiinsi daa bi taɣi dɛili viɛnyɛla di ni daa tuui yina saha shɛli maa, zaŋ chani yuuni 2010s di daa lɛbila kperi gahindili Andunia yaangi ceneei yulibu shahi == Din kperi shɛm == Kperigu kuli chanila tooni ka labira nyaaŋa, dini nyɛ di wuhiri Diouana biɛhigu France O tuma shee ni tɛha O ni daa be shɛm Senegal. O tɛha maa puuni di wuhiya ni O yila Dakar tinkpaŋa na. Salo pam ban be tiŋ' maani nyɛla ban bi chaŋ shikuru. Diouana ni daa na be tiŋkpaŋa maa O daa zuo ka O yi n chani bori tuma. Dahinshɛli, ka France paɣ' so ŋun yuli booni Madame daa ti kana Diouana nim ʒishee m-bori tuma tumidiba ka piigi Diouana m-pahi paɣ' shɛba ban gba ka tuma maa zuɣu. O daa pii Diouana do mini O ni daa maagi O maŋ ʒia ka bi varigiri ka mani O tabi maa. Madame daa kpuɣila Diouana ni O yoli O bihi Dakar. Diouana daa tila ŋun kpuɣi O tuma maa pini, dini n-nyɛ ninpɔrigu, O ni daa da bidibili so sani 50 guineas. Ka bi daa zaŋ yili duu. Di yi ti niŋ ka Diouana ka tuma, O daa yi chanila O dagorili sani ka O mino di go fɔŋ . Monsieur mini Madame daa malo shaawara ni bi bɔri mi ni O saɣ' ka bi ʒio chaŋ France nti ti O tuma. Diouana suhu daa paligiya pam ka O pun tɛhiri O ni nyen bɛ biɛhi shɛli France. Diouana ni daa ti paai France tiŋgbani, tuma maa ŋɔ n-daa kuli nyɛli luɣulikam, duɣibu, milbu ni paɣibu ka O daa kuli niŋdi Madame yiŋ n-ti pahi O zɔ nim yiŋsi. Madame daa bi gbubo viɛnyɛla, Diouana daa minla biyoligu ka bi ʒio na, ka mani O ni daa pun niŋdi shɛm Senegal. Yala ŋɔ daa gari Diouana, domini O minla saha ni bɛini ka O ni tooi go n-gili baŋ France . O daa kuli niŋdi binshɛɣu France daa duɣibu ni duri milbu, Madame daa bi saɣi ka O yiri yili maa ni. Di daa yi ti niŋ ka Diouana yɛ nein suma, Madame yeri O mi ni O yeei mili soŋ ka yɛli O ni O di tam ni tuma zuɣu ka O ʒio na . Bi yiŋ maa paati shɛli ni so daa ti moɣisi O jirili ka yɛli ni O na ʒin moɣisi bipuɣinga ŋun nyɛ gbansabila. Diouana daa ti nye gbaŋ dini yi O ma sani na, Monsieur n-daa karim gbaŋ maa ti Diouana. Gbaŋ maa bohirila daliri din che ka O bi wum O bipuɣinga maa damli ka di yuui lala, ka suhi Diouana laɣifu bɛla. Diouana daa chahi chahi la ghaŋ maa n-zaŋ labi. Sahakam Madame daa kuli tahirila Diouana zuɣu ka yaro ni O yi bi tum O pala ŋun yɛn di. Diouana daa bɔri la soli ni O kpuɣi ninpɔrigu shɛli O daa zaŋ tiba maa ka bi nya nasara. Muɣisigu ŋɔ n-daa kuli nyɛli hali ka Diouana ti zaɣisi ni O kulahi tum tuma. Monsieur daa na kuli mondimi ni O yo Diouana ka Diouana daa zaɣisi laɣifu maa dɛibu. Diouana daa ti dila O maŋ nyɛvuli shinshɛɣu ni, O daa korigila O maŋa Monsieur mini Madame yiŋ. Kperigu maa naila Monsieur ni kpuɣi napɔŋ labi Senegal ni Diouana bagi, ninpɔrigu n-ti pahi laɣifu n-chaŋ Diouana dɔɣim sani. O ni daa paai O daa ti Diouana ma laɣifu ka O daa zaɣisili. Monsieur ni yi tinkpaŋa maa,  ka bidib bila gbubi ninpɔrigu n-guui doli O nyaaŋa == Bi Ni yihili Na Sham == Bi ni daa laɣim di Kpɛri kpɛritiba, ŋun ŋmahiri anfoonima ka tumdi Actualities Senegalaises daa mali Mbissine Therese Diop anfooni shɛli Sembene ni daa nya, ka bo soya ka O mini Diop di fiila zaŋ kpa Black Girl sinii maa polo. Diop niriba daa bi bɔri ni O kpe kperigu ni, amaa Sembene ni daa chaŋ paai Diop ka O daa saɣi ti O ni bɔri O kperigu maa ni. O dɔɣim ni O ʒi ʒee ni taba daa bi saɣi ti O piibu maa.<ref><nowiki>https://archive.org/details/sistersofscreen00beti</nowiki></ref> Sinii maa daa nyɛla bi ŋmai pam Senegal ka bo so ka O di alizama French ka bi zaŋ niŋ Diop ni daa kpɛri yaɣi shaŋa maa. Bi daa vihiri Diop yuuni 2016, ka O yɛli ni nema kam O yɛ sinii maa ni daa nyɛla O shɛ shɛli O maŋ maŋa domini O nyɛla teela , gbaai yihi zaɣ' yini.<ref><nowiki>https://www.criterionchannel.com/videos/m-bissine-therese-diop-on-black-girl</nowiki></ref> Ministry of cooperation Cinema Bureau, daa nyɛla ban zaɣisi Black Girl sinii ŋɔ ban mi nyɛ ban tabiri sɔŋdi French balli siniinima ni arizichi. Bi daa zaɣisili la sinii maa ni yɛri bee hakali shɛli ni ʒiri zuɣu. == Kperi Kperitiba == * Mbissine Therese Diop ŋuni nyɛ Gomis Diouana * Anne-Marie Jelinek ŋun nyɛ Madame * Robert Fontaine ŋun nyɛ Monsieur * Momar Nar Sene ŋun nyɛ Diouana dagorili maa [[Category:1966 films]] [[Category:Senegalese drama films]] [[Category:Films directed by Ousmane Sembène]] [[Category:Films shot in Senegal]] [[Category:French drama films]] [[Category:French independent films]] [[Category:1966 French-language films]] [[Category:Films set in Senegal]] [[Category:Films set on the French Riviera]] [[Category:French black-and-white films]] [[Category:Senegalese black-and-white films]] [[Category:African independent films]] [[Category:Films about immigration to France]] [[Category:1966 French films]] [[Category:Films set in the French colonial empire]] [[Category:1966 drama films]] [[Category:French-language drama films]] == Kpaŋmaŋa Pina == * 1966, Prix Jean Vigo for best feature film * 1966, Tanit d'Or, Carthage Film Festival == Kundivihira == q9qvkvwsg97u79cgnm0zau94beozj0l 137295 137294 2026-05-21T11:47:15Z Alhaj Darajaati 22 137295 wikitext text/x-wiki {{Databox} '''Black Girl''' (French: La noire de...) nyɛla kperigu din daa kperi 1966 yuuni, Ousmane Sembene ŋun nyɛ Senegalese bilichini n daa sabili ka wuhi din simdi ni di kperili shɛm.<ref><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Black_Girl_(1966_film)</nowiki></ref> Kperigu nyɛla din pahi Sembene 1962 "Voltaique collection", Sembene daa nyɛla kperigu ŋɔ haŋkali ninsalinima behigu ni. <ref><nowiki>https://archive.org/details/oxfordhistoryofw00geof</nowiki></ref>Kperigu maa kperi kperiti biinga Mbissine Therese Diop kperigu maa ni bi ni booni so Diouana la, nyɛla Senegalese bipuɣinga ŋun yi tiŋ yuli booni Dakar, ka kpuɣi napɔŋ chaŋ nti ʒini France tiŋ yuli booni Antubes. Bipuɣinga ŋɔ daa chaŋ France maa ni O ti tum tuma n ti France bilichini mini paɣ'. Diouana daa mali tahima ni O tuɣi tuun kurili France, dini n nyɛ bihi gbubi sɔŋ bi laamba, biyoligu(Nanny), ka lahi mali tahima ni O biɛhigu ni viɛligi n ti O. O ni daa daa paai Antibes, Diouana ni daa tumdi shɛbi tuma maa daa bi gbubo viɛnyɛla, ka di zuɣu daa che ka O bohi O biɛhigu France tingbani anfaani zaŋ ti O. Black Girl nyɛla piligu gbansabila (Sun-Saharan African) kperigu din nya tinduya zaɣ' viɛnyɛla , a maa silimiinsi daa bi taɣi dɛili viɛnyɛla di ni daa tuui yina saha shɛli maa, zaŋ chani yuuni 2010s di daa lɛbila kperi gahindili Andunia yaangi ceneei yulibu shahi == Din kperi shɛm == Kperigu kuli chanila tooni ka labira nyaaŋa, dini nyɛ di wuhiri Diouana biɛhigu France O tuma shee ni tɛha O ni daa be shɛm Senegal. O tɛha maa puuni di wuhiya ni O yila Dakar tinkpaŋa na. Salo pam ban be tiŋ' maani nyɛla ban bi chaŋ shikuru. Diouana ni daa na be tiŋkpaŋa maa O daa zuo ka O yi n chani bori tuma. Dahinshɛli, ka France paɣ' so ŋun yuli booni Madame daa ti kana Diouana nim ʒishee m-bori tuma tumidiba ka piigi Diouana m-pahi paɣ' shɛba ban gba ka tuma maa zuɣu. O daa pii Diouana do mini O ni daa maagi O maŋ ʒia ka bi varigiri ka mani O tabi maa. Madame daa kpuɣila Diouana ni O yoli O bihi Dakar. Diouana daa tila ŋun kpuɣi O tuma maa pini, dini n-nyɛ ninpɔrigu, O ni daa da bidibili so sani 50 guineas. Ka bi daa zaŋ yili duu. Di yi ti niŋ ka Diouana ka tuma, O daa yi chanila O dagorili sani ka O mino di go fɔŋ . Monsieur mini Madame daa malo shaawara ni bi bɔri mi ni O saɣ' ka bi ʒio chaŋ France nti ti O tuma. Diouana suhu daa paligiya pam ka O pun tɛhiri O ni nyen bɛ biɛhi shɛli France. Diouana ni daa ti paai France tiŋgbani, tuma maa ŋɔ n-daa kuli nyɛli luɣulikam, duɣibu, milbu ni paɣibu ka O daa kuli niŋdi Madame yiŋ n-ti pahi O zɔ nim yiŋsi. Madame daa bi gbubo viɛnyɛla, Diouana daa minla biyoligu ka bi ʒio na, ka mani O ni daa pun niŋdi shɛm Senegal. Yala ŋɔ daa gari Diouana, domini O minla saha ni bɛini ka O ni tooi go n-gili baŋ France . O daa kuli niŋdi binshɛɣu France daa duɣibu ni duri milbu, Madame daa bi saɣi ka O yiri yili maa ni. Di daa yi ti niŋ ka Diouana yɛ nein suma, Madame yeri O mi ni O yeei mili soŋ ka yɛli O ni O di tam ni tuma zuɣu ka O ʒio na . Bi yiŋ maa paati shɛli ni so daa ti moɣisi O jirili ka yɛli ni O na ʒin moɣisi bipuɣinga ŋun nyɛ gbansabila. Diouana daa ti nye gbaŋ dini yi O ma sani na, Monsieur n-daa karim gbaŋ maa ti Diouana. Gbaŋ maa bohirila daliri din che ka O bi wum O bipuɣinga maa damli ka di yuui lala, ka suhi Diouana laɣifu bɛla. Diouana daa chahi chahi la ghaŋ maa n-zaŋ labi. Sahakam Madame daa kuli tahirila Diouana zuɣu ka yaro ni O yi bi tum O pala ŋun yɛn di. Diouana daa bɔri la soli ni O kpuɣi ninpɔrigu shɛli O daa zaŋ tiba maa ka bi nya nasara. Muɣisigu ŋɔ n-daa kuli nyɛli hali ka Diouana ti zaɣisi ni O kulahi tum tuma. Monsieur daa na kuli mondimi ni O yo Diouana ka Diouana daa zaɣisi laɣifu maa dɛibu. Diouana daa ti dila O maŋ nyɛvuli shinshɛɣu ni, O daa korigila O maŋa Monsieur mini Madame yiŋ. Kperigu maa naila Monsieur ni kpuɣi napɔŋ labi Senegal ni Diouana bagi, ninpɔrigu n-ti pahi laɣifu n-chaŋ Diouana dɔɣim sani. O ni daa paai O daa ti Diouana ma laɣifu ka O daa zaɣisili. Monsieur ni yi tinkpaŋa maa,  ka bidib bila gbubi ninpɔrigu n-guui doli O nyaaŋa == Bi Ni yihili Na Sham == Bi ni daa laɣim di Kpɛri kpɛritiba, ŋun ŋmahiri anfoonima ka tumdi Actualities Senegalaises daa mali Mbissine Therese Diop anfooni shɛli Sembene ni daa nya, ka bo soya ka O mini Diop di fiila zaŋ kpa Black Girl sinii maa polo. Diop niriba daa bi bɔri ni O kpe kperigu ni, amaa Sembene ni daa chaŋ paai Diop ka O daa saɣi ti O ni bɔri O kperigu maa ni. O dɔɣim ni O ʒi ʒee ni taba daa bi saɣi ti O piibu maa.<ref><nowiki>https://archive.org/details/sistersofscreen00beti</nowiki></ref> Sinii maa daa nyɛla bi ŋmai pam Senegal ka bo so ka O di alizama French ka bi zaŋ niŋ Diop ni daa kpɛri yaɣi shaŋa maa. Bi daa vihiri Diop yuuni 2016, ka O yɛli ni nema kam O yɛ sinii maa ni daa nyɛla O shɛ shɛli O maŋ maŋa domini O nyɛla teela , gbaai yihi zaɣ' yini.<ref><nowiki>https://www.criterionchannel.com/videos/m-bissine-therese-diop-on-black-girl</nowiki></ref> Ministry of cooperation Cinema Bureau, daa nyɛla ban zaɣisi Black Girl sinii ŋɔ ban mi nyɛ ban tabiri sɔŋdi French balli siniinima ni arizichi. Bi daa zaɣisili la sinii maa ni yɛri bee hakali shɛli ni ʒiri zuɣu. == Kperi Kperitiba == * Mbissine Therese Diop ŋuni nyɛ Gomis Diouana * Anne-Marie Jelinek ŋun nyɛ Madame * Robert Fontaine ŋun nyɛ Monsieur * Momar Nar Sene ŋun nyɛ Diouana dagorili maa [[Category:1966 films]] [[Category:Senegalese drama films]] [[Category:Films directed by Ousmane Sembène]] [[Category:Films shot in Senegal]] [[Category:French drama films]] [[Category:French independent films]] [[Category:1966 French-language films]] [[Category:Films set in Senegal]] [[Category:Films set on the French Riviera]] [[Category:French black-and-white films]] [[Category:Senegalese black-and-white films]] [[Category:African independent films]] [[Category:Films about immigration to France]] [[Category:1966 French films]] [[Category:Films set in the French colonial empire]] [[Category:1966 drama films]] [[Category:French-language drama films]] == Kpaŋmaŋa Pina == * 1966, Prix Jean Vigo for best feature film * 1966, Tanit d'Or, Carthage Film Festival == Kundivihira == gjhcy9w3he4nx9h7npsgmogrmmsdqd6 Palm-wine music 0 33052 137284 136874 2026-05-21T11:06:45Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137284 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Palm-Wine music''' nyɛla Kali binkumda shɛli din be gbansabla wulin luɣ'li polo, ka di nyɛla di yaligi hali ti gbaagi ka man tigsi din nye Ghana, Sierra-Leone, Liberia, mini Nigeria pumpoŋɔ yuuni nineteenth century<ref>{{Citation|title=Palm-wine music|date=2026-03-06|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Palm-wine_music&oldid=1342096976|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-09}}</ref> yila nim maa zaa malila dini pilli shɛli tɔ amaa palm-wine Yila nyɛla din pili ni Kali ka bi daa lei Zaŋ silimin binkumda n gabbi di puuni ka man guitar. Palm-wine yila nyɛla bin shɛɣʋ din yɛligi hali ti gbaaigi ka di nyɛla ti saha ŋɔ yila pam chaŋ mi n ti m mɛ n tam di pill zugʋ. Di pill la ninvʋɣ' shɛm sani beni boondi Kru ka bi yi Liberia mini Sierra Leone na, bini lahi nye bin Zaŋ di Portuguese guitar nima n tumdi tuma ka di nyɛla ŋariŋ duɣiriba n ʒili na, bi landi la Kali binkumda mini silimin binkumda zaŋti gbaai Trinidadian Calypso n nam niɣ'lin buɣum, ni soochi <ref>{{Citation|title=Oxford University Press|date=2026-05-03|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Oxford_University_Press&oldid=1352355257|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{Cite news|date=2004-09-28|title=The story of Ghanaian highlife|language=en-GB|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3695260.stm|access-date=2026-05-09}}</ref> din tum tuma n dɔli inland zaŋ chaŋ din yɛn niŋshɛm n tooi Zaŋ Kali binkumda m pahi ka di pala bi ni daa Zaŋ shɛli be coastal yaɣ'li maa.<ref>{{Citation|title=Semantic Scholar|date=2026-04-22|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Semantic_Scholar&oldid=1350478223|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-09}}</ref> Kuli Mali chana di ti ni ti dee ʒiizaa pɔen ni Sierra Leone Yili yiinda Ebenezer Calender ni daa ŋme yila yuuni 1950s ni 1960s la, n zaŋli n tuɣi ka na kuli gbibili ka chanŋ di wuligibu polo.<ref>{{Cite web|last=Masetti|first=Federico|date=2019-12-22|title=KOO NIMO: PALMWINE MUSIC AND STORYTELLING|url=https://musicxchange.org/blog/2019/12/22/koo-nimo-palmwine-music-and-storytelling|access-date=2026-05-14|website=MusicXChange|language=en-US}}</ref> == '''Haŋkali Pariga''' == Palm-Wine yila nyɛla yili shɛli bi ni daa n ti yuli m bɔlli ni n Zaŋ tabili binyurigu, Palm-wine ka di yila ti shɛli di nye Abe tii puuni na, di daa nyɛla zamaatu ni bin nyurigu di yi daa ti niŋ ka gbansabla guitarist maa ŋmɛri bi guitar ni maa. == '''Tarihi''' == '''Palm-Wine Yila''' pilila kuli nɔya tinŋsi ni ka di nyɛla ninvuɣ' shɛba bin daa nye tumtum di ba n Zaŋ ti sitimanima n ti pahi ŋariŋ duhiriba ni Kulipalinima. Lala Luɣ'li maa daa nyɛla daabilim din diri ka Mali yaa pam ka di zuɣʋ daa che ka silimiinsi tooi kan na ni maa ni ni bi yila nɛma. Yila daa nyɛla bini Mali shɛli n diɛm di diɛma ka bin nyura shei bɛni n ti pahi palm wine binyʋra, ni bini tili yushɛli.<ref>{{Cite web|title=|url=https://journals.openedition.org/mondesmigrations/2231|url-status=live}}</ref> == '''1920s - 1940s''' == Yuuni 1940, Kru daa wuhila Ghanaian Yili yiinda Guitarist Kwame Asare (bee Jacob Sam). Be Kumahi trio la daa nyɛla bin yili be tuuli yilli Zonophone London yuuni 1928. <ref>{{Cite web|date=2021-11-03|title=Learn at Band on the Wall – Music Classes & Clubs in Manchester|url=https://bandonthewall.org/learning/|access-date=2026-05-14|website=Band on the Wall|language=en-GB}}</ref> Yila maa yɛligiya n ti paai Kuli nɔya la ni tiŋ kara, di kumsi chaŋmi ti ŋmani Kambonsi taɣ'da harp lute seperewa ka bi daa zaŋli n gabi odonson ni Kambonsi blues ka bi daa bɔlli in Native blues. <ref>{{Cite journal|last=Collins|first=John|date=1989-10|title=The early history of West African highlife music|url=https://www.cambridge.org/core/journals/popular-music/article/abs/early-history-of-west-african-highlife-music/7F7BCD547E98493360371B805687D34D|journal=Popular Music|language=en|volume=8|issue=3|pages=221–230|doi=10.1017/S0261143000003524|issn=1474-0095}}</ref> == '''1950s - 1960s''' == Palm- Wine yila daa nyɛla di wuligi gili ka nyɛla Sierra Leone Creole yili yiinda Ebenezer Calendar ni His Maringa Band ŋʋn daa ŋme yili shɛŋa din daa wuligi gili pam yuuni 1950s ni 1960s. Soukos ni highlife daa nyɛla palm wine yila ni fa shɛli . == '''Yila Lolochi ni di Sodoligu''' == Palm wine yila == '''Zamani Anfaani''' == == '''Yili Yiindiba''' == == '''Kundivihira''' == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] ec2e8d76n8i462wg6lmsebxzc2x7k3c Kwame Asare 0 33054 137285 136872 2026-05-21T11:07:58Z Alhaj Darajaati 22 137285 wikitext text/x-wiki '''O piligu'''{{Infobox musical artist | name = Kwame Asare | birth_date = {1903} | origin = Accra - Ghana | death_date = {1950} | genre = Highlife Afrobeat Palm -wine music | occupation = Guitarist Composer Singer Bandleader Record producer }} '''Kwame Asare''', niribi pam mi o la Jacob Sam bi dɔɣi o mi yuuni 1903 tiŋ yuli booni Cape Coast ŋʋni n daa lahi nye ŋʋn pilli Ghanaian Highlife Yila, ŋʋn daa lahi piligi highlife guitarist.<ref>{{Cite web|title=Ghana's Highlife Music Collection : Jacob Sam|url=https://www.fondation-langlois.org/html/e/page.php?NumPage=2277|access-date=2026-05-07|website=www.fondation-langlois.org}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-10-28|title=Highlife music dates as far back as 19th century- Prof. Collins - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/highlife-music-dates-as-far-back-as-19th-century-prof-collins/|access-date=2026-05-07|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> == '''O Behigu Mini O Tuma''' == O daa lahi nyɛla ŋʋn bɔhim Goldsmith, o daa nyɛla ŋʋn yihisi n chaŋ Kumahi n ti pilli Kumahi trio. O daa bɔhim la o guitar baŋsim la Liberian Seaman sani. O daa lahi nyɛla ninvuɣ'so ŋʋn pill highlife yila yilibu Ghana tingban ni ka sokam daa milila Yaa Amposah yuuni 1928 Zonophone London Tiŋgbani Kingsway duula ni EZ series, o daa yilila guitar band highlife yili gahindili ni o kukoli velli ni o nubihi Zaŋ tum guitar tuma. O daa zaŋla shɛba m pahi o maŋ zʋɣʋ beni n daa nye Kumahi trio la. Ka shɛba daa niŋ o nupuhu bini n daa nye Guitarist H.E Biney n ti pahi percussionist Kwah Kanta.<ref>{{Citation|title=Kwame Asare|date=2026-02-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kwame_Asare&oldid=1337837764|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-07}}</ref> == '''Kundivihira''' == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] g7yt7w2l5rozuxery3jjor8gtuz7imp 137286 137285 2026-05-21T11:10:16Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137286 wikitext text/x-wiki '''O piligu'''{{Infobox musical artist | name = Kwame Asare | birth_date = {1903} | origin = Accra - Ghana | death_date = {1950} | genre = Highlife Afrobeat Palm -wine music | occupation = Guitarist Composer Singer Bandleader Record producer }} {{Databox}} '''Kwame Asare''', niribi pam mi o la Jacob Sam bi dɔɣi o mi yuuni 1903 tiŋ yuli booni Cape Coast ŋʋni n daa lahi nye ŋʋn pilli Ghanaian Highlife Yila, ŋʋn daa lahi piligi highlife guitarist.<ref>{{Cite web|title=Ghana's Highlife Music Collection : Jacob Sam|url=https://www.fondation-langlois.org/html/e/page.php?NumPage=2277|access-date=2026-05-07|website=www.fondation-langlois.org}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-10-28|title=Highlife music dates as far back as 19th century- Prof. Collins - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/highlife-music-dates-as-far-back-as-19th-century-prof-collins/|access-date=2026-05-07|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> == '''O Behigu Mini O Tuma''' == O daa lahi nyɛla ŋʋn bɔhim Goldsmith, o daa nyɛla ŋʋn yihisi n chaŋ Kumahi n ti pilli Kumahi trio. O daa bɔhim la o guitar baŋsim la Liberian Seaman sani. O daa lahi nyɛla ninvuɣ'so ŋʋn pill highlife yila yilibu Ghana tingban ni ka sokam daa milila Yaa Amposah yuuni 1928 Zonophone London Tiŋgbani Kingsway duula ni EZ series, o daa yilila guitar band highlife yili gahindili ni o kukoli velli ni o nubihi Zaŋ tum guitar tuma. O daa zaŋla shɛba m pahi o maŋ zʋɣʋ beni n daa nye Kumahi trio la. Ka shɛba daa niŋ o nupuhu bini n daa nye Guitarist H.E Biney n ti pahi percussionist Kwah Kanta.<ref>{{Citation|title=Kwame Asare|date=2026-02-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kwame_Asare&oldid=1337837764|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-07}}</ref> == '''Kundivihira''' == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] lczpmmezmyfiviq5zldvo372tka78vh Saha acquah 0 33055 137281 134550 2026-05-21T11:00:04Z Alhaj Darajaati 22 Added a category 137281 wikitext text/x-wiki '''Saka Acquaye'''(2 November 1923 - 27 February 2007)<ref>{{Cite web|title=Saka Acquaye Passes On|url=https://www.modernghana.com/news/125112/saka-acquaye-passes-on.html|access-date=2026-05-07|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>daa nyɛla [[:en:Ghana|Ghanaian]] yiliyiina, kpɛri kpɛr' sabira, sculptor mini [[:en:Textile_design|textile designer]]. == Biɛhigu piligu == Saka Acquaye nyɛla bɛ ni dɔɣi so Accra, Gold Coast ( now Ghana) == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] l5qn0zuc537r77iizhp98osw7u07non Bamako 0 33057 137249 136718 2026-05-20T19:32:21Z Maltima Rabia 5146 Added heading 137249 wikitext text/x-wiki '''''Bamako''''' nyɛla sinii kurili.Ŋnɔn sabili ka wuhi di niŋbu n nyɛ Abderrahmane Sissako. Di wuhiri la lahibali zaŋ kpa tiɛha din wuhiri I sarika yɛltɔɣa. Bamako tiŋkpaŋa , zaŋ kpa [[dunia]] baŋki mini tiŋduya laɣi paŋbo totopoŋ (I.M.F) din nyɛ gbansabila tingbana fara.Nivuɣu zuɣuri kamani Maïga, Tiécoura Traoré, Hélène Diarra, Habib Dembélé ni Djénéba Koné. Sinii ŋɔ tooi zaŋ wuhi dunia zaa daa nyɛla kpaɣiri pii yuuni 2006 .ka sinii ŋɔ chuɣu daa puhi May, goli biɛɣu pishi ni yini dali ka daa nyɛ yurilim niriba sani.Ŋɔn daa yihili na France ni daa nyɛ Les Films du Losange October, biɛɣu pishi ayi ka dali ni tiŋ yuli booni United States ka ŋɔn gba mi daa yihili na ni nyɛ New Yorker Films February biɛɣu piiya ni anahi, yuuni 2007. == '''Lahabali maŋa zaŋ kpa Sinii ŋɔ palo'''. == Shinii ŋɔ wuhirila kootu yɛltɔɣa din niŋdi Bamako puuni, tiŋzuɣu zaŋ ti Mali,taɣi dee biɛɣukulo biɛhigu zaŋ kpa tiŋ maa. kootu yɛltɔɣa ŋɔ ni yaɣ' dibaayi m-mali nangban kpeeni zaŋ kpa dunia zaa banki mini tiŋduya laɣiri totopoŋ ( World Bank and International Monetary Fund ) nyɛla ban tum taali zaŋ kpa laɣi nyɔri shɛŋa beni niŋda tiŋ shɛŋa din pun zani di naba yi zuɣu la,bee din nyɛ faɣiri dibu ni tiŋgbani shɛlŋa ban bi baŋ bi tiŋgbana gbibu viɛnyɛla la, n_ti pahi [[Gbansabila paɣiba ban nyɛ tiŋgbani zuɣulana|Gbansabila]] tiŋgbana shɛŋa ban bi tooi zaŋ zaŋ aadalichi n-gbibi bi niriba. Din boŋɔ wuhirila barina din ka naabu mini fara.Di lahi wuhiri la wahala din ka naabu zaŋ ti [[Gbansabila paɣiba ban nyɛ tiŋgbani zuɣulana|gbansabila]] tingbana shɛŋa silimiinsi ŋɔ daa da daba ni din tuhi barina shɛŋa gbansabila tingbana puuni ni.<ref>{{Citation|last=Bergkvist|first=K. E.|title=<nowiki>Comments on “The Electron Neutrino Mass from $$ ^{\text{3}} {\text{H}}\;{\text{ - }}\;^{\text{3}} {\text{He}}\;\beta - Decay\;^</nowiki>{{\text{( + )}}<nowiki>} \;14\,{\text{eV}}\; \leq \,{\text{m}}\;{\text{ - }}\;_</nowiki>{{\text{v}}<nowiki>_{\text{e}} } \; \leq \,46\;{\text{eV}}\;(99\% \,{\text{C}}{\text{.L}}{\text{.)}} $$ ”</nowiki>|date=1982|url=https://doi.org/10.1007/978-1-4757-0519-5_15|work=Neutrino Physics and Astrophysics|pages=317–320|place=Boston, MA|publisher=Springer US|isbn=978-1-4757-0521-8|access-date=2026-05-13}}</ref> == Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali == * [[Aïssa Maïga]] as Melé * [[Tiécoura Traoré]] as Chaka * [[Hélène Diarra]] as Saramba * [[Habib Dembélé]] as Falaï * Djénéba Koné as Chaka's sister * [[Hamadoun Kassogué]] as Le journaliste * [[Mamadou Kanouté]] as defense lawyer * Gabriel Magma Konate as the prosecutor * Hamèye Mahalmadane as the tribunal president * [[Aminata Traoré (author)|Aminata Traoré]] as witness * [[William Bourdon]] as himself (lawyer) * [[Aïssata Tall Sall]] as herself (lawyer) * [[Danny Glover]] as himself * [[Elia Suleiman]] as himself * [[Abderrahmane Sissako]] as Dramane Sissako * [[Zeka Laplaine]] as himself * [[Jean-Henri Roger]] as himself * [[Alou Diarra]] * [[Issa Doumbia (actor)|Issa Doumbia]] * [[Samba Diakité]] * [[Youssouf Kamara]] * [[Abdoulaye Coulibaly (footballer, born 1976)|Abdoulaye Coulibaly]] * [[Lamine Camara]] * [[Abdoulaye Konaté|Abdoulaye Kouyaté]] * [[Aïssata Tall Sall|Aissata Tall Sall]] * [[Mohamed Sissoko]] * [[Souleymane Doukara|Souleymane Tounkara]] == Kundivihira == [[Category:2006 drama films]] [[Category:2006 films]] [[Category:2006 multilingual films]] [[Category:2006 French films]] [[Category:2006 French-language films]] [[Category:Bambara-language films]] [[Category:Best French-Language Film Lumières Award winners]] [[Category:Films directed by Abderrahmane Sissako]] [[Category:Films set in Mali]] [[Category:French drama films]] [[Category:French-language American films]] [[Category:French multilingual films]] [[Category:Les Films du Losange films]] [[Category:Malian drama films]] 175xleqigilc2du5gij2l4ytjows7g5 Music of West Africa 0 33059 137279 136454 2026-05-21T10:57:25Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137279 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Music of West Africa''' yila waligimi domin tiŋgbani maa waligibu, ka di pirigi pubu ayi: Musulim buni mini ti kaya ni ta'ada buni. Musulim doro West Africa pilila karnu dibaawayi (9th century) ha, lala n-nyɛ camel ni daa kpe kɔhimma ni damma soya North Africa mini West Africa sunsuuni. Musulim-influence West African buni tooi mɛrimi n-di stringed instruments kamani goje, ka indigenous buni mi tooi mɛri daliri kamani luŋa, gungun, Andunia ŋɔ yila dɛma mini di balibu din be West Africa nyɛla din dee biɛhigu ni kpaŋmaŋ yi American yila, African jazz, n-ti pahi gospel yila (adiini yila) ni. Lala dabira gbaabu ni ka chirim din daa furi African nima n-chaŋ Americas la (transatlantic slave trade) n-daa tahi kaiso yila na, ka lala yila ŋɔ n-daa lan tahi Calypso yila na, din nyɛ yila balishɛli din mali yuli n-ti pahi West Africa zaa. Griots nima, bɛ ni lan mi shɛba "yila yiin-gɔndiba" la, n-nyɛ ban tiri yila soli West Africa zaa binshɛɣu kam ni, dama bɛ tuma nyɛla bɛ zaŋ yila n-toli n-wuhi ninsalinima ti buni ni ti yaanima kuliya. Griots nima kuli nyɛla ban mali anfaani pam domin bɛ gu a ka taɣi ti zuliya balibu mini ti kali. ==Yila din mali yuli== West Africa yila din mali yuli ŋɔ nyɛla din mini Western, Latin American, n-ti pahi Africa kali yila laɣim taba. Yila balibu kamani Highlife, Afro-Calypso, ni African Jazz wuhirila lala laɣimbu ŋɔ, ka lan kpaŋsi lala yila maa kumsi. Highlife nyɛla yila balishɛli din mali nimmɔhi ni dɛma pam, ka bɛ lan ŋmɛri binyɛra pam ni li, ka li lan nyɛ yila din mali suhupiɛlli. Bɛ yiini li la zuliya yɛltɔɣa kamani Igbo, Yoruba, ni Ewe. Ghana yila bɔhimmɛri so bɛ ni booni V. Kofi Agawu (2006) ni daa sabi shɛli: "Highlife nyɛla din mali dariza pam n-ti ninsala o ko bee salo zaa, ni kpaŋmaŋ, suhupiɛlli, ni biɛhisuŋ." Highlife yila bi yiini silimiinsili pam. Highlife pili la Ghana, amaa tiŋgbani shɛŋa din dee li gba gbihi la bɛ ni bɔri li shɛm, n-niŋ bɛ ni bɔri shɛm lala yila maa dɛma ni, di kumsi ni, ni di yɛltɔɣa ni. E.T. Mensah mini E.K. Nyame n-daa nyɛ Ghana yila yiinda ayi ban daa pili Highlife dɛma ŋɔ, ka daa nyɛ yuli pam bɛ tuma puuni. Highlife nyɛla dɛma shɛli yila gɔŋ titali ni ŋmɛri, ni binyɛra balibu pam. Lala binyɛra din yi Europe na ŋɔ zaŋ tum tuma Highlife ni pili la yuun-pɔnkɔrigu din pahi 19 (19th century); lala saha la Gold Coast ni daa kpa, silimiin-waazu-yiri mini da'bihi n-daa kpiɣi accordions, brass instruments, guitars, n-ti pahi harmonicas n-na. Lala binyɛra ŋɔ kumsi laɣim ni Africa daliri n-laɣim taba n-nam Highlife yila.Daliri titali din daa chɛ ka Highlife yuli du pam yuun-pɔnkɔrigu din pahi pishi (20th century) sunsuuni n-daa nyɛ ninsalinima ni daa bɔri ni bɛ kpaŋsi bɛ suhupiɛlli andunia tɔbu din pahi ayi (World War II) nyaaŋa. Calypso yila gba kuli mali la yuli West Africa zaa. Di pili la West Africa kaiso ni, ka Calypso kumsi mini Highlife ŋmani taba pam, amaa di bachinim mini di binyɛrainstruments) ŋmɛbu nyɛla din walli biɛla. Highlife yɛltɔɣa/bachinim kuli nyɛla din labiri n-yɛra pam n-gari Calypso yila, amaa lala yila balibu ayi ŋɔ zaa yɛri la yɛltɔɣa yinsi—di buyi zaa yɛri la yidɔɣulana mini bɛrisuŋ yɛltɔɣa. Yila balibu pam din mali yuli Caribbean mini French Antilles nyɛla din pili West Africa domin lala dabira gbaabu ni ka chirim (transatlantic slave trade) din daa niŋ silimiin-gɔnanti nima sulinsi puuni la. Din n-daa tahi ka bɛ kpiɣi West Africa nima pam kamani Ewe mini Yoruba nima, ka bɛ daa kpiɣi bɛ kali yila kumsi mini bɛ yila dɛma n-chaŋ. Afrobeat nyɛla yila balishɛli din mali yuli pam West Africa zaa. Di pili la Nigeria yuun-pɔnkɔrigu din pahi pishi (20th century) piligu, amaa di yuli daa du la pam yuuni 1960 nima ni. Lala yuli dubu ŋɔ daliri titali n-daa nyɛ Fela Kuti kpaŋmaŋ, ŋun nyɛ bɛ ni booni so "Afrobeat Ba" la, n-ti pahi yila yiinda titali shɛba kamani Tony Allen mini Ebo Taylor. Afrobeat dɛma nyɛla din dee biɛhigu ni kpaŋmaŋ yi palm-wine yila mini Ghana Highlife ni, n-ti pahi jazz, funk, mini fuji yila. Fela Kuti n-daa nam lala yuli "Afrobeat" ŋɔ yuuni 1968 o tiŋgbaŋ Nigeria ni. Afrobeat yila nyɛla din mali yila gɔŋ ban ŋmɛri binyɛra balibu pam, ka bɛ kumsi ŋmani jazz mini funk, ka bɛ lan kpaŋsi guitar dɛma mini lala binyɛra bɛ ni piɛbra la. Di yɛltɔɣa/bachinim kuli nyɛla din yɛri gɔnanti biɛhigu mini siyaasa yɛltɔɣa, kamani Fela Kuti yila ni daa yɛri "black power" mini salo faru yɛltɔɣa shɛm. Afrobeat kumsi nyɛla din gba kpaŋsi andunia yila yiinda shɛba kamani British yila saɣisira Brian Eno mini American rapper Talib Kweli, ka American EDM gɔŋ Major Lazer gba mi ka bɛ zaŋdi Afrobeat daliri (rhythms) n-pahiri bɛ yila ni. n-pa taba, amaa Afrobeats nyɛla yuli bɛ ni 0 kpaŋmaŋ pam n-ti Africa zaa biɛhisuŋ. Yuun-kurisi pam ni, biɛhigu nyɛla din taɣi domin biɛhigu namatɛri mini kpaŋmaŋ shɛŋa din yi ti tiŋgbani ni na ni sambani ni na, ka yila gba doli lala soli maa n-taɣi. Lala taɣibu ŋɔ wuhirila ti zuliya kaya ni taada, siyaasa, laɣiri bɔbu, n-ti pahi ti adiini biɛhigu. Yila nyɛla din taɣi yi kali daliri mini binyɛra ŋmɛbu ni n-chaŋ saha ŋɔ dɛma ni, din laɣim kali mini biɛhigu palli laɣimbu. Sub-Saharan Africa nyɛla tiŋgbana din be Sahara Desert gbunni. Di shɛŋa n-nyɛ: Angola, Benin, Mali, Gambia, Cape Verde, Chad, Guinea, Guinea Bissau, ni Burkina Faso. West Africa tiŋgbana gba n-nyɛ Nigeria, Niger, Senegal, Sierra Leone, Liberia, Ghana, ni Togo. Africa kali mini bɛ yila mali la binyɛra ŋmɛbu mini wa' dɛma pam, dama bɛ bi woligiri yila mini waa. West Africa nima nyɛla bɛ ni mi shɛba ni daliri namibu (drums) mini binyɛra din mali lɔba (stringed instruments). Bɛ mali la binyɛra balibu pam kamani Djembe, Talking drums (lunga), ni Sabar. Bɛ lan nyɛla ban mali kpaŋmaŋ ni lɔba binyɛra kamani Ngoni, Balafon, ni Kora. Pɔi ka silimiinsi naan yi di tiŋa, ninsalinima daa mali la bɛ ni kuli tiri taba yila baŋsim shɛm n-chani tooni. ==Yila baŋsim tibu soli== • Baŋsim bɔbu (Apprenticeship): Ninvuɣ' so ŋun mi yila nyɛla ŋun wuhiri o baŋsim n-tiri so ka o nyari li o nina ni ka lan mali o nuu n-tumdi li. • Noli ni yɛltɔɣa Di n-daa nyɛ din zooi pam, fɛɛ Griot zuliya nima ban be Mali mini Gambia, ka bɛ tiri taba bɛ yila baŋsim noli ni. • Biɛhigu mini dɛma Dɛma shɛŋa ni, zuliya nima niŋdi la jɛma ka yɛli yɛltɔɣa ka wa' shɛŋa wa, ka lala ŋɔ chɛ ka bɛ baŋ yila maa gbinni. Wuhibu Bihi ban dɔɣi yila yiindiba zuliya ni nyɛla ban deeri baŋsim bɛ ba nima bee bɛ dɔɣiriba sani bɛ ni kuli be ni taba saha kam la. ==Din tahi West Africa yila dubu== Silimiinsi gbaabu Silimiinsi mini salo laɣimbu daa tahi yila balishɛŋa na, n-ti pahi binyɛra palla ŋmɛbu. Kamani Kora binyɛri maa, bɛ daa niŋ li la ka li ŋmani guitar. Silimiin-French nima gba n-daa tahi violins, guitar, ni brass instruments na, ka bɛ daa zaŋ li n-pahi Yoruba yila ni n-nam saha ŋɔ Afrobeat. Global Music Markets: West Africa yila nyɛla din mali yuli pam andunia zaa. Afrobeat dɛma mini di bachinim nyɛla andunia zaa ni kpaŋsi shɛli. Afro yila mi la bɛ ni booni "log drums" mini "Shekere shakers" la. Lala kpaŋmaŋ ŋɔ chɛ ka Africa yila yi polo andunia zaa ka tahi kpaŋmaŋ titali na yila tuma ni. ==Griot-nima (Jali) Tuma ni bɛ bɛnkumda ni bɛ Kali Guhibu ni== nyɛ West Africa kali musiiki yiliyiinda ba, taarihi sabira, ni salima nira. Bɛ tuma n-nyɛ bɛ gu kali ni baŋsim n-ti bihi ni bɛ gba ti gubi li n-ti bɛ bihi. Bɛ Tuma Kali Musiiki Guhibu ni Taarihi gubibu: Griot-nima n-nyɛ "alkuura naya" n-ti ti kali. Bɛ gubiri la yidundɔna taarihi, zalisi, ni bɛ ni n-nyɛ shɛba n-ti ti kali yɛltɔɣa. Salima ni Musiiki: Bɛ mali la binkumda kamani Kora (shɛli din mali ŋmali ni miya pihi-yi ni yini) ni Balafon n-yinda bɛ yila ni bɛ salima n-maŋsiri ti kaya ni taada. Biɛhigu ni tuma: Bɛ nyɛla saawɔra lura, mabiligu ni bɛ ni mali shɛba n-tiri suhudoo, ka yinda amiliya ni kuli nyaba ni. Baŋsim tibu: Di nyɛla dɔɣim tuma; bɛ bihi piligiri la baŋsim ŋɔ bohimbu bɛ dɔɣim ni hali ka bɛ ti m-pagi. Griot-nima Tuma Kali Musiiki Guhibu ni Griot-nima (bɛ ni lahi booni shɛba Jali) n-nyɛ West Africa kali musiiki yiliyiinda ba, salima nira, ni taarihi gubira. Bɛ tuma n-nyɛ bɛ gu baŋsim n-ti zuliya din kan na. Griot-nima nyɛla jilima nima ti biɛhigu ni, ka yinda paɣibu yila n-tiri nira, yidundɔna, ni mabiligu. Musiiki zaŋ ti doli griot-nima baŋsim n-yi dɔɣim ni na. Kamani Sona Jobarteh ŋun ŋmɛri Kora viɛnyɛla la, o dɔɣim nyɛla griot-nima, ka di zuɣu che ka o nyɛ kpaŋmaŋ’ pam dabba ni zooi shɛli ==Paɣaba Tuma West Africa Bɛnkumda ni== Kurumbuni sa, binkumda ŋmɛbu nyɛla dabba tuma ka paɣaba mi wari waa. Saha ŋɔ, paɣaba kpɛna pam dabba tuma ni ka mali kpaŋmaŋ’ pam. Ŋɔ zuɣu tahi musiiki balibu palli na. Paɣaba n-nyɛ ban yinda, ban nyɛ griot-nima, ni ban gubiri kali. Paɣaba kamani Sona Jobarteh ni Tata Dindin Jobarteh nyɛla paɣa baŋda ban tahi kpaŋmaŋ’ na Africa musiiki ni. ==Adiini Kpɛbu West Africa Bɛnkumda ni== Pɔi ni tuubi-kpɛbu saha, bɛ daa tɛhiri mi ni Africa nyɛla dunia kpanli din bahi nyaaŋa, dama kali daa saɣi ti binkɔri gubu ni nyahi-nyahi. Adiini kamani Musulunsi ni Machee-nima kpɛbu daa taɣi kali yila pam. Lala taɣibu ŋɔ daa kuri la kali yila shɛŋa ka tahi yila palli na din doli adiini zalisi. ==Kora Bɛnkumda== N nyɔri waɣilim nyɛ mita yini. Mihi pishi ni yini n-be di ni. Dagbaŋ puli ni, di ŋmani la Molo bee Bina. • Xalam: Ŋɔ gba nyɛla binkumda din ŋmani luti (lute), ka be Wolof nima sani. Mihi ayi n-nyɛ din kumdi nira ni bɔri shɛm, ka din pahi nyɛ din kpahiri yɛltɔɣa. • Goje: Ŋɔ nyɛla mihi ayi binkumda din ŋmani lundili (fiddle) ka be Hausa nima sani. Dagbaŋ, ti booni li la Goonje. Di kumdi la ni mi-pɔlli ka mali jilima pam dama bɛ ti yɛda ni di mali yiko ni di niŋ tuun' kura. ==Wa== Waa nyɛla binshɛli din mali jilima pam West Africa binkumda ni.Yankadi mini Makru: Wahi n-nyɛ li din yi Guinea na. Yankadi nyɛla waa din baalim ka bɛ wari li n-zahindi doogbali nira bɔbu, ka Makru mi nyɛ waa din tɔra.Mbalax: Ŋɔ nyɛla Senegal nima waa.Bata: Ŋɔ nyɛla Yoruba nima waa (Nigeria). Dagbaŋ ŋɔ, ti gba mali ti kali wahi kamani Baamaaya, Takai, mini Simpa. == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 57sz81puwybar2l01ge77skd7uvmfgr Ben Brako 0 33060 137280 136457 2026-05-21T10:58:05Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137280 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Bernard George Kobena Brako''', bɛ ni mi so Ben Brako (bɛ ni dɔɣi so silimin goli May biɛɣ' pishi dali yuuni 1952), nyɛla Ghana highlife yili yiinda. O daa nyɛla yuli o tuuli solo album din yuli booni "Baya" la ni, bɛ ni daa yihi shɛli na yuuni 1987 la. O bilichini ni o bohimbu Bɛ dɔɣi la Brako Ankara, amaa o daa zoo la o ma tiŋgbaŋ ni, din nyɛ Cape Coast, o mini o biɛhi n-ti pahi o tuzɔhi ayopɔin. O daa pili la dɛma ni yila bɔhimbu o biliɛlim ni St John’s Preparatory School. O daa nyɛla o secondary karim St Augustine's College din be Cape Coast la, ni ka o daa pahi n-kpa lala karimzɔŋ maa yila gɔŋ (band). O daa karim la o sixth form Tema Secondary School, n-ti tuɣi University of Ghana n-dee Bachelor of Science degree Agricultural Economics polo yuuni 1975. O lan dee BA (Hons) Media Communication Studies polo University of East London. == O kpanmaŋ pina== Yuuni 2019, Ben Brako yili palli din yuli booni "Shame and Scandal" la daa dula Global Music Charts zuɣu din be North Manchester FM la. Lala yilli ŋɔ, Kaywa n-daa saɣisi li, ka bɛ daa ŋmɛ li ka li yuui yuun-muri ayobu pɔi ka bɛ naan yi yihi li na yuuni 2019 la. Di daa dula andunia yili-ŋmɛriba gɔŋ zuɣu, ka yi dabisili din pahi anu zuɣu n-du n-ti paai yini zuɣu lala dɛma ŋɔ ni, Sam Brown n-daa nyɛ ban zaŋ li wuhi salo. ==Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] elfc6kwgkl0e8t3f5g9n5d7n9p851qf Supa Modo 0 33069 137289 136815 2026-05-21T11:38:00Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137289 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''''Supa Modo''''' nyɛla yuuni 2018 tiŋduya nima ni yihi kpɛrigu shɛli na ka Likarion Wainaina nyɛ ŋun daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Vourlias|first=Christopher|date=2017-10-26|title=Discop Africa: Rushlake Media Acquires ‘Supa Modo’ From Tom Tykwer’s One Fine Day Films|url=https://variety.com/2017/film/news/discop-africa-rushlake-supa-modo-tom-tykwer-kenya-one-fine-day-films-1202599651/|access-date=2026-05-08|website=Variety|language=en-US}}</ref>. Di daa zaŋmi ni wuhi niriba [[Berlin]] nima 68th tiŋduya kpɛrikpɛrita chuɣu puhibu ni.<ref>{{Cite journal|last=Çataldaş|first=İbrahim|date=2024-11-05|title=ONLINE PRESS RELEASES IN DIGITAL PUBLIC RELATIONS: A REVIEW OF AIRLINES' PRESS RELEASES|url=https://doi.org/10.47107/inifedergi.1515309|journal=İNİF E - Dergi|doi=10.47107/inifedergi.1515309|issn=2528-9519}}</ref> Di daa nyɛla bɛ ni daa n pii shɛli ka di nyɛla [[Kenya]] nima ni zaŋ shɛli m kpɛhi tiŋduya nima balakpɛrigu puuni ka di nyɛ pina pihiwe ni yini, amaa bɛ daa bɛ tooi m pii li.<ref>{{Cite journal|date=2018-12|title=September 12, 2018 Board Meeting|url=https://doi.org/10.34068/nasig.33.04.15|journal=NASIG Newsletter|pages=28–33|doi=10.34068/nasig.33.04.15|issn=1542-3417}}</ref><ref>{{Cite journal|date=2018-12|title=September 12, 2018 Board Meeting|url=https://doi.org/10.34068/nasig.33.04.15|journal=NASIG Newsletter|pages=28–33|doi=10.34068/nasig.33.04.15|issn=1542-3417}}</ref> == Plot == Jo nyɛla bipɔlli ni nyɛ bipuɣinga ka yi tinkpambili be [[Kenya]] na. Di nyɛla o takahi ni o lebi dahinshɛli nira, amaa ka doro kana n ti dahim o. Tiŋ maa zaa niŋdila dini tu ni bɛ niŋ shɛli kam din yɛn che ka o yubu maa niŋ. == Background == ''Supa Modo'' nyɛla bɛ ni daa yihi so na ka o pahi dahinshɛli sinii bɔhimbu ni, din ti [[Afrika|Africa]] kpɛrikpɛritiba saha ka bɛ tooi bɔhim bɛ kpamba sani ka tooi n nam bɛ dahalali yɛltɔɣ' taɣimalisi ka tiŋduya nima zaa nya. Tom Tykwer mini Marie Steinmann ni daa di liɣiri ni niŋ di puuni. Sinii shɛŋa ŋan daa pahi n tooi che ka bɛ bɔhimbu maa niŋ maa ni nyɛ ''Kati Kati'', ''Nairobi Half Life'', ''Something Necessary'' n ti pahi ''Soul Boy''. == Ban be sinii maa puuni == * Stycie Waweru ka o nyɛ Jo * Akinyi Marianne ka o nyɛ Kathryn * Nyawara Ndambia ka o nyɛ Mwix * Johnson Gitau Chege ka o nyɛ Mike * Humphrey Maina ka o nyɛ Pato * Joseph Omari ka o nyɛ Chairman * Rita Njenga ka o nyɛ Nyanya * Dinah Githinji ka o nyɛ Anne * Nellex Nderitu ka o nyɛ Titus * Edna Daisy Nguka ka o nyɛ Josephine * Peris Wambui ka o nyɛ Caro * Mercy Kariuki ka o nyɛ Soni * Cindy Kahuha ka o nyɛ Halima * Nick Mwathi ka o nyɛ Villager 1 * Muriithi Mwangi ka o nyɛ Villager 2 * Martin Nyakabete ka o nyɛ Villager 3 * Joseph Wairimu ka o nyɛ Rico * Isaya Evans ka o nyɛ Hospital Orderly * Manuel Sierbert ka o nyɛ Doctor * Michael Bahati ka o nyɛ Njuguna * Meshack Omondi ka o nyɛ Brayo * Elsie Wairimy ka o nyɛ Charlo * John Gathinya ka o nyɛ Ozil * Francis Githinji ka o nyɛ Toni * Jubilant Elijah ka o nyɛ Kush * Euphine Akoth Odhiambo ka o daa bɔli ŋmera * Mary Njeri Mwangi ka o nyɛ bɔli ŋmera * Benedict ka o nyɛ bɔli ŋmera * Yu Long Hu ka o nyɛ zabi zabiri * Biqun Su ka o nyɛ zabi zabiri * Likarion Wainaina ka o nyɛ moto zura * * * * * * From Wikipedia, the free encyclopedia {| class="wikitable" ! colspan="2" |Supa Modo |- | colspan="2" |Film poster |- !Directed by |Likarion Wainaina |- !Written by |Silas Miami Mugambi Nthiga Wanjeri Gakuru Kamau Wa Ndung'u Likarion Wainaina |- !Story by |Likarion Wainaina |- !Produced by |Sarika Hemi Lakhani Marie Steinmann-Tykwer Tom Tykwer Ginger Wilson Guy Wilson |- !Starring |Stycie Waweru Maryanne Nungo Nyawara Ndambia |- !Cinematography |Enos Olik Volker Tittel |- !Edited by |Christian Krämer Charity Kuria |- !Music by |Sean Peevers |- !Production companies |Festival Agency Neaniko Plano Rushlake Media |- !Distributed by |Juno Films rigon-film Sächsischer Kinder- und Jugendfilmdienst Stowarzyszenie Nowe Horyzonty Neaniko Plano The Criterion Channel El Sur Films Filmcentrum Distribution |- !Release date | * February 2018 (Berlin) |- !Running time |74 minutes |- !Countries |Kenya Germany |- !Languages |Swahili Kikuyu English |- !Budget |€250,000 |} == O pina == {| class="wikitable" |+ !Year !Ceremony !Category !Nominee !Result !Ref. |- | rowspan="2" |2018 | rowspan="2" |Berlin International Film Festival |Generation Kplus - Best Film | rowspan="12" |''Supa Modo'' |Nominated | |- |Generation Kplus - Best Feature Film |Won | |- | rowspan="2" |2018 | rowspan="2" |Edinburgh International Film Festival |Best International Feature Film |Nominated | |- |Best International Feature Film - Special Mention |Won | |- |2018 |Carrousel International du Film |Best Feature |Won | |- | rowspan="2" |2018 | rowspan="2" |Emden International Film Festival |Best Film - SCORE Bernhard Wicki Award |Won | |- |AOK Film Award |Won | |- |2018 |Hamburg Film Festival |Micheal Award |Won | |- | rowspan="2" |2018 | rowspan="2" |Molodist Kyiv International Film Festival |Teen Screen Competition - Special Jury Diploma |Won | |- |Teen Screen Competition - Scythian Deer |Nominated | |- |2019 |Palm Springs International Film Festival |Best Foreign Language Film |Nominated | |- |2019 |Portland International Film Festival |Best of Films for Families |Won | |- | rowspan="3" |2018 | rowspan="3" |Seattle International Film Festival |New Directors Competition |Likarion Wainaina |Nominated | |- |Best Film - Golden Space Needle Award | rowspan="11" |''Supa Modo'' |Nominated | |- |Best Film - Films4Families Youth Jury Award |Nominated | |- | rowspan="2" |2018 | rowspan="2" |Zlín International Film Festival for Children and Youth |Best feature Film for Children |Won | |- |Ecumenical Jury Award |Won | |- |2018 |Cinekid |Youth Jury Award |Won | |- | rowspan="2" |2018 | rowspan="2" |Ale Kino! - International Young Audience Film Festival |Young People's Jury Award |Won | |- |Arthouse Cinemas Network Award |Won | |- | rowspan="2" |2018 | rowspan="2" |Zanzibar International Film Festival |Best Feature Film |Won | |- |Best Film from East Africa |Won | |- | rowspan="2" |2018 | rowspan="2" |Carthage Film Festival |Narrative Feature Film |Nominated | |- |Best Screenplay |Won | |- |2018 |Kristiansand International Children's Film Festival |EFCA Award |Likarion Wainaina |Won | |- | rowspan="2" |2018 | rowspan="2" |Durban International Film Festival |Artistic Bravery Prize | rowspan="8" |''Supa Modo'' |Won | |- |Best Film - International Competition |Nominated | |- |2018 |Minneapolis St. Paul international Film Festival |Youth Jury Award |Won | |- |2018 |Black Film Festival Montreal |Best Narrative Feature |Won | |- | rowspan="2" |2018 | rowspan="2" |Minsk International Film Festival “Listapad” |Best Film |Won | |- |Best Film for Children and Youth |Won | |- |2018 |Africa Magic Viewers Choice Awards |Best indigenous language Movie/Tv series in Swahili |Won | |- | rowspan="3" |2018 | rowspan="4" |Olympia International Film Festival for Children and Young People |Best Feature Film |Won | |- |Best Feature Film Screenplay |Mugambi Nthiga |Won | |- |Hellenic Parliament Award | rowspan="9" |''Supa Modo'' |Won | |- |2019 |ECFA Award |Won | |- |2019 |Cinema Public Festival Cine Junior |Young Jury's Prize |Won | |- | rowspan="2" |2019 | rowspan="2" |Cinema Public Festival Cine Junior |Grain à Démoudre Award |Won | |- |CICAE Award |Won | |- |2018 |Jozi Film Festival |Audience Choice Award |Won | |- |2018 |Cinetopia Film Festival |Foreign Narrative - Audience Award |Won | |- | rowspan="2" |2018 | rowspan="2" |International Film Festival for Children and Young Audience SCHLiNGEL |Best National Feature Film - DEFA Foundation Award |Won | |- |Best national feature Film - Children's and Youth Film Award of the Goethe-Instut |Won | |- |2018 |Dytiatko International Children TV Festival |Best Director | rowspan="2" |Likarion Wainaina |Won | |- |2018 |Cape Town International Film Market and Festival |Best New Director |Won | |- | rowspan="9" |2018 | rowspan="9" |Kalasha International Film and TV Awards |Best Production Designer |Neha Manoj Shah |Won | |- |Best Lead Actor Film |Johnson Gitau Chege |Won | |- |Best Supporting Actress Film |Marrianne Nungo |Won | |- |Best Screenplay |Mugambi Nthiga |Won | |- |Best Picture |Ginger Wilson |Nominated | |- |Best Director |Likarion Wainaina |Nominated | |- |Best Lead Actress Film |Stycie Waweru |Nominated | |- |Best Cinematography |Enos Olik |Nominated | |- |Best Local Language Film |Ginger Wilson |Nominated | |- |2018 |Kino W Trampkach (Cinema in Sneakers Film Festival for Children and Youth) |Best Children's Film - Special Mention Jury | rowspan="4" |''Supa Modo'' |Won | |- | rowspan="3" |2019 | rowspan="3" |Children's Film Festival Seattle |Audience Award |Won | |- |Fantastic Foxes Jury Prize |Won | |- |Iron Giants Jury Prize |Won | |} == See also == knjbed2m19r21cvxl8csxx6ka6w0lr1 Touki Bouki 0 33070 137226 135333 2026-05-20T13:41:02Z Maltima Rabia 5146 Added content 137226 wikitext text/x-wiki Touki Bouki nyɛla 1973 Senegalese siini shɛli Djibril Diop Mambèty ni daa sabi ka directi shɛli. Bi daa niŋ li 1973 Cannes Film Festival ni mini 8th Moscow International Film Festival. Yuuni 2008  puuni, Touki Bouki daa nyɛla World Cinema Foundation nim ni labi n zali shɛli Cineteca di Bologna/L'immagineRitrovata Laboratary puuni. Yuuni 2022 di daa nyɛla siini shɛli din do pubu 66th diyi kana siini shɛli bini yuli pam n din binkumda yi di koi lala saha maa. == Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali == * [[Aminata Sow Fall|Aminata Fall]] ŋun daa nye Aunt Oumy * Ousseynou Diop ŋun daa nye Charlie * Magaye Niang ŋun daa nye Mory * Mareme Niang ŋun daa nye Anta == Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli == == Di yibu na == == Pina shɛŋa din di == * International Critics Award at [[1973 Cannes Film Festival]] * Special Jury Award at 1973 [[8th Moscow International Film Festival|Moscow Film Festival]]<ref name="Moscow1973" / * ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''[[Empire (magazine)|Empire]]'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.<ref name="tb1973-r4">{{cite web | title = The 100 Best Films Of World Cinema – 52. Touki Bouki | url = http://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207152816/https://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-date=2012-02-07 | url-status=dead | work = Empire }} </ref> [[Category:1973 films]] [[Category:1973 independent films]] [[Category:1970s avant-garde and experimental films]] [[Category:Senegalese drama films]] [[Category:Wolof-language films]] [[Category:Films directed by Djibril Diop Mambéty]] [[Category:Films shot in Senegal]] [[Category:Films set in Senegal]] [[Category:African independent films]] [[Category:Afrofuturist films]] {{reflist}} 3xlksl7nb1n19tyk7whkje92qqvbew2 Durban International Film Festival 0 33075 137252 135509 2026-05-21T09:49:19Z Maltima Rabia 5146 Added content 137252 wikitext text/x-wiki Durban International Film Festival (DIFF) nyɛla siini chuɣu shɛli bini puhiri yuuni ka Durban KwaZulu-Natal tiŋgbani,South Africa. Teddy Sarkin mini Ross Sarkin n daa nyɛ ban kpa yuuni 1979.  Ka di nyɛla Centre for Creative Arts din bɛ University of KwaZulu-Natal n daa zaali, di nyɛla siini chuɣu shɛli shɛli din nyɛ zaɣakurri ka nyɛ din galisi Africa puuni ka nyɛ din tooi niŋdi din kalinli paagi 200 ka nyɛ din gahim South African, African mini International Cinema. Siini shɛŋa bini tooi niŋdi maa nyɛla African bɛi South African dini. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla din tiri ban niŋdi siini nim maa soli ka bi laɣimda, industry Senminars, ka bi gaari shawaranima mini dɛim shɛŋa kamani siini niŋbu tiŋ shɛŋa ban dii ka siini nim niŋbu shɛi n ti pahi Talent Campus Durban mini Durban FilmMart Co-Production Makers. Yuuni 2005 hali na ni zuŋɔ, DIFF nyɛla di za South African n ti Wavescape Surf Film Festival lanchibuni. Talent Campus Durban ban daa gbeni kpala zuya ni Berlinale Talent Campus maa daa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 2008 ka daa nyɛ din puhi di yuuma anu chuɣu yuuni 2012. Durban FilmMart, ban nyɛ ninvuɣu shɛba ban timdi nu nu di laɣi dibuni nyɛla bini daa piligi shɛli yuuni 2010. Di nyɛla din tumdi ni City of Durban's Durban Film tuma yili nima ==Pina== ==Churi puhibu== ===2023=== ===2022=== === 2024 === [[Category:Festivals in Durban]] [[Category:Film festivals in South Africa]] [[Category:Film festivals established in 1979]] pkkpwo98lmfgbb8fx5imail2svd78dd 137253 137252 2026-05-21T09:51:04Z Maltima Rabia 5146 Added content 137253 wikitext text/x-wiki Durban International Film Festival (DIFF) nyɛla siini chuɣu shɛli bini puhiri yuuni ka Durban KwaZulu-Natal tiŋgbani,South Africa. Teddy Sarkin mini Ross Sarkin n daa nyɛ ban kpa yuuni 1979.  Ka di nyɛla Centre for Creative Arts din bɛ University of KwaZulu-Natal n daa zaali, di nyɛla siini chuɣu shɛli shɛli din nyɛ zaɣakurri ka nyɛ din galisi Africa puuni ka nyɛ din tooi niŋdi din kalinli paagi 200 ka nyɛ din gahim South African, African mini International Cinema. Siini shɛŋa bini tooi niŋdi maa nyɛla African bɛi South African dini. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla din tiri ban niŋdi siini nim maa soli ka bi laɣimda, industry Senminars, ka bi gaari shawaranima mini dɛim shɛŋa kamani siini niŋbu tiŋ shɛŋa ban dii ka siini nim niŋbu shɛi n ti pahi Talent Campus Durban mini Durban FilmMart Co-Production Makers. Yuuni 2005 hali na ni zuŋɔ, DIFF nyɛla di za South African n ti Wavescape Surf Film Festival lanchibuni. Talent Campus Durban ban daa gbeni kpala zuya ni Berlinale Talent Campus maa daa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 2008 ka daa nyɛ din puhi di yuuma anu chuɣu yuuni 2012. Durban FilmMart, ban nyɛ ninvuɣu shɛba ban timdi nu nu di laɣi dibuni nyɛla bini daa piligi shɛli yuuni 2010. Di nyɛla din tumdi ni City of Durban's Durban Film tuma yili nima ==Pina== Chuɣu ŋɔ dibu nyɛla din nyɛ yaɣa ka pina maa shɛŋa nyɛ din kanna ni laɣari. Yuuni 2006 puuni Amnesty International di bɛ Durban  Amnesty  Laɣimgu nyɛla ban gba timdi  nu ni laɣari ka bi boli Amnesty International Durban Human Right Award. ==Churi puhibu== ===2023=== ===2022=== === 2024 === [[Category:Festivals in Durban]] [[Category:Film festivals in South Africa]] [[Category:Film festivals established in 1979]] 932g1nwn2a1fagplveyk74xb6v0k5ev 137254 137253 2026-05-21T09:52:06Z Maltima Rabia 5146 Added content 137254 wikitext text/x-wiki Durban International Film Festival (DIFF) nyɛla siini chuɣu shɛli bini puhiri yuuni ka Durban KwaZulu-Natal tiŋgbani,South Africa. Teddy Sarkin mini Ross Sarkin n daa nyɛ ban kpa yuuni 1979.  Ka di nyɛla Centre for Creative Arts din bɛ University of KwaZulu-Natal n daa zaali, di nyɛla siini chuɣu shɛli shɛli din nyɛ zaɣakurri ka nyɛ din galisi Africa puuni ka nyɛ din tooi niŋdi din kalinli paagi 200 ka nyɛ din gahim South African, African mini International Cinema. Siini shɛŋa bini tooi niŋdi maa nyɛla African bɛi South African dini. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla din tiri ban niŋdi siini nim maa soli ka bi laɣimda, industry Senminars, ka bi gaari shawaranima mini dɛim shɛŋa kamani siini niŋbu tiŋ shɛŋa ban dii ka siini nim niŋbu shɛi n ti pahi Talent Campus Durban mini Durban FilmMart Co-Production Makers. Yuuni 2005 hali na ni zuŋɔ, DIFF nyɛla di za South African n ti Wavescape Surf Film Festival lanchibuni. Talent Campus Durban ban daa gbeni kpala zuya ni Berlinale Talent Campus maa daa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 2008 ka daa nyɛ din puhi di yuuma anu chuɣu yuuni 2012. Durban FilmMart, ban nyɛ ninvuɣu shɛba ban timdi nu nu di laɣi dibuni nyɛla bini daa piligi shɛli yuuni 2010. Di nyɛla din tumdi ni City of Durban's Durban Film tuma yili nima ==Pina== Chuɣu ŋɔ dibu nyɛla din nyɛ yaɣa ka pina maa shɛŋa nyɛ din kanna ni laɣari. Yuuni 2006 puuni Amnesty International di bɛ Durban  Amnesty  Laɣimgu nyɛla ban gba timdi  nu ni laɣari ka bi boli Amnesty International Durban Human Right Award. ==Churi puhibu== ===2023=== Chuɣu maa 44th edition nyɛla bini daa niŋ shɛli silimi gɔli July biɛɣu pishi dali hali ni biɛɣu pihita dali. Di daa nyɛla din zaŋ siini nima 90 din yi tiŋsi 54 ni na duniya zaa n wuhi salo maa. Sira din daa nyɛ Co-Production n bɛ Burkina Faso,Senegal France mini Germany sunsuni la ka nyɛ Apolline Traorè la, nyɛla bini daa zaŋ shɛli n yoogi chuɣu puhibu silimi gɔli July biɛɣu pishi dali naa; ka Banel mini Adama, French-Malian-Senegalese yurilim siini shɛli Ramata-Toulaye Sy dini mi nyɛ di daa kana chuɣu maa bahigu din n nyɛ silimi gɔli July biɛɣu pihita dala.  Riceboy Sleeps, din nyɛ Canadian siini shɛli Anthony Shim ni su shɛli maa daa nyɛla din di best film award bini daa moli shɛli silimi gɔli July biɛɣu pihita yin ka dali. ===2022=== === 2024 === [[Category:Festivals in Durban]] [[Category:Film festivals in South Africa]] [[Category:Film festivals established in 1979]] gqvvfbopcejha7e9xx2vk626zkv0cc2 137255 137254 2026-05-21T09:52:53Z Maltima Rabia 5146 Added content 137255 wikitext text/x-wiki Durban International Film Festival (DIFF) nyɛla siini chuɣu shɛli bini puhiri yuuni ka Durban KwaZulu-Natal tiŋgbani,South Africa. Teddy Sarkin mini Ross Sarkin n daa nyɛ ban kpa yuuni 1979.  Ka di nyɛla Centre for Creative Arts din bɛ University of KwaZulu-Natal n daa zaali, di nyɛla siini chuɣu shɛli shɛli din nyɛ zaɣakurri ka nyɛ din galisi Africa puuni ka nyɛ din tooi niŋdi din kalinli paagi 200 ka nyɛ din gahim South African, African mini International Cinema. Siini shɛŋa bini tooi niŋdi maa nyɛla African bɛi South African dini. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla din tiri ban niŋdi siini nim maa soli ka bi laɣimda, industry Senminars, ka bi gaari shawaranima mini dɛim shɛŋa kamani siini niŋbu tiŋ shɛŋa ban dii ka siini nim niŋbu shɛi n ti pahi Talent Campus Durban mini Durban FilmMart Co-Production Makers. Yuuni 2005 hali na ni zuŋɔ, DIFF nyɛla di za South African n ti Wavescape Surf Film Festival lanchibuni. Talent Campus Durban ban daa gbeni kpala zuya ni Berlinale Talent Campus maa daa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 2008 ka daa nyɛ din puhi di yuuma anu chuɣu yuuni 2012. Durban FilmMart, ban nyɛ ninvuɣu shɛba ban timdi nu nu di laɣi dibuni nyɛla bini daa piligi shɛli yuuni 2010. Di nyɛla din tumdi ni City of Durban's Durban Film tuma yili nima ==Pina== Chuɣu ŋɔ dibu nyɛla din nyɛ yaɣa ka pina maa shɛŋa nyɛ din kanna ni laɣari. Yuuni 2006 puuni Amnesty International di bɛ Durban  Amnesty  Laɣimgu nyɛla ban gba timdi  nu ni laɣari ka bi boli Amnesty International Durban Human Right Award. ==Churi puhibu== ===2023=== Chuɣu maa 44th edition nyɛla bini daa niŋ shɛli silimi gɔli July biɛɣu pishi dali hali ni biɛɣu pihita dali. Di daa nyɛla din zaŋ siini nima 90 din yi tiŋsi 54 ni na duniya zaa n wuhi salo maa. Sira din daa nyɛ Co-Production n bɛ Burkina Faso,Senegal France mini Germany sunsuni la ka nyɛ Apolline Traorè la, nyɛla bini daa zaŋ shɛli n yoogi chuɣu puhibu silimi gɔli July biɛɣu pishi dali naa; ka Banel mini Adama, French-Malian-Senegalese yurilim siini shɛli Ramata-Toulaye Sy dini mi nyɛ di daa kana chuɣu maa bahigu din n nyɛ silimi gɔli July biɛɣu pihita dala.  Riceboy Sleeps, din nyɛ Canadian siini shɛli Anthony Shim ni su shɛli maa daa nyɛla din di best film award bini daa moli shɛli silimi gɔli July biɛɣu pihita yin ka dali. ===2022=== Chuɣu maa 43rd edition nyɛla bini daa piligi silimi gɔli jubiɛɣu pishi ni ayi dali hali ni silimi gɔli August dahin yini dala yuuni 2022 ni. 1960,din nyɛ South African siini shɛli  King Shaft mini mini Michael Mutombo din maa n daa nyɛ bini zaŋ shɛli n piligi chuɣu maa ka zaŋ You're my Favourite  Place Jahmil X. T. Qubeka siini maa mi n naagi chuɣu maa  puhibu. === 2024 === [[Category:Festivals in Durban]] [[Category:Film festivals in South Africa]] [[Category:Film festivals established in 1979]] e6ct2ympa6unnoyngaxqp9o12esbxx7 137256 137255 2026-05-21T09:53:43Z Maltima Rabia 5146 Added content 137256 wikitext text/x-wiki Durban International Film Festival (DIFF) nyɛla siini chuɣu shɛli bini puhiri yuuni ka Durban KwaZulu-Natal tiŋgbani,South Africa. Teddy Sarkin mini Ross Sarkin n daa nyɛ ban kpa yuuni 1979.  Ka di nyɛla Centre for Creative Arts din bɛ University of KwaZulu-Natal n daa zaali, di nyɛla siini chuɣu shɛli shɛli din nyɛ zaɣakurri ka nyɛ din galisi Africa puuni ka nyɛ din tooi niŋdi din kalinli paagi 200 ka nyɛ din gahim South African, African mini International Cinema. Siini shɛŋa bini tooi niŋdi maa nyɛla African bɛi South African dini. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla din tiri ban niŋdi siini nim maa soli ka bi laɣimda, industry Senminars, ka bi gaari shawaranima mini dɛim shɛŋa kamani siini niŋbu tiŋ shɛŋa ban dii ka siini nim niŋbu shɛi n ti pahi Talent Campus Durban mini Durban FilmMart Co-Production Makers. Yuuni 2005 hali na ni zuŋɔ, DIFF nyɛla di za South African n ti Wavescape Surf Film Festival lanchibuni. Talent Campus Durban ban daa gbeni kpala zuya ni Berlinale Talent Campus maa daa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 2008 ka daa nyɛ din puhi di yuuma anu chuɣu yuuni 2012. Durban FilmMart, ban nyɛ ninvuɣu shɛba ban timdi nu nu di laɣi dibuni nyɛla bini daa piligi shɛli yuuni 2010. Di nyɛla din tumdi ni City of Durban's Durban Film tuma yili nima ==Pina== Chuɣu ŋɔ dibu nyɛla din nyɛ yaɣa ka pina maa shɛŋa nyɛ din kanna ni laɣari. Yuuni 2006 puuni Amnesty International di bɛ Durban  Amnesty  Laɣimgu nyɛla ban gba timdi  nu ni laɣari ka bi boli Amnesty International Durban Human Right Award. ==Churi puhibu== ===2023=== Chuɣu maa 44th edition nyɛla bini daa niŋ shɛli silimi gɔli July biɛɣu pishi dali hali ni biɛɣu pihita dali. Di daa nyɛla din zaŋ siini nima 90 din yi tiŋsi 54 ni na duniya zaa n wuhi salo maa. Sira din daa nyɛ Co-Production n bɛ Burkina Faso,Senegal France mini Germany sunsuni la ka nyɛ Apolline Traorè la, nyɛla bini daa zaŋ shɛli n yoogi chuɣu puhibu silimi gɔli July biɛɣu pishi dali naa; ka Banel mini Adama, French-Malian-Senegalese yurilim siini shɛli Ramata-Toulaye Sy dini mi nyɛ di daa kana chuɣu maa bahigu din n nyɛ silimi gɔli July biɛɣu pihita dala.  Riceboy Sleeps, din nyɛ Canadian siini shɛli Anthony Shim ni su shɛli maa daa nyɛla din di best film award bini daa moli shɛli silimi gɔli July biɛɣu pihita yin ka dali. ===2022=== Chuɣu maa 43rd edition nyɛla bini daa piligi silimi gɔli jubiɛɣu pishi ni ayi dali hali ni silimi gɔli August dahin yini dala yuuni 2022 ni. 1960,din nyɛ South African siini shɛli  King Shaft mini mini Michael Mutombo din maa n daa nyɛ bini zaŋ shɛli n piligi chuɣu maa ka zaŋ You're my Favourite  Place Jahmil X. T. Qubeka siini maa mi n naagi chuɣu maa  puhibu. === 2024 === Chuɣu maa 45th edition nyɛla bini daa piligi shɛli silimi gɔli July biɛɣu pia ni anii dali n ri naagi silimi gɔli July biɛɣu pishi ni anii dali. Chuɣu maa daa nyɛla bini puhi shɛli ka di nyɛla Programmer Andrea Voges kpaŋmaŋ ni. [[Category:Festivals in Durban]] [[Category:Film festivals in South Africa]] [[Category:Film festivals established in 1979]] 84fe0z4km85et59yocl3n7mal2cgizb 137257 137256 2026-05-21T09:54:11Z Maltima Rabia 5146 Added heading 137257 wikitext text/x-wiki Durban International Film Festival (DIFF) nyɛla siini chuɣu shɛli bini puhiri yuuni ka Durban KwaZulu-Natal tiŋgbani,South Africa. Teddy Sarkin mini Ross Sarkin n daa nyɛ ban kpa yuuni 1979.  Ka di nyɛla Centre for Creative Arts din bɛ University of KwaZulu-Natal n daa zaali, di nyɛla siini chuɣu shɛli shɛli din nyɛ zaɣakurri ka nyɛ din galisi Africa puuni ka nyɛ din tooi niŋdi din kalinli paagi 200 ka nyɛ din gahim South African, African mini International Cinema. Siini shɛŋa bini tooi niŋdi maa nyɛla African bɛi South African dini. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla din tiri ban niŋdi siini nim maa soli ka bi laɣimda, industry Senminars, ka bi gaari shawaranima mini dɛim shɛŋa kamani siini niŋbu tiŋ shɛŋa ban dii ka siini nim niŋbu shɛi n ti pahi Talent Campus Durban mini Durban FilmMart Co-Production Makers. Yuuni 2005 hali na ni zuŋɔ, DIFF nyɛla di za South African n ti Wavescape Surf Film Festival lanchibuni. Talent Campus Durban ban daa gbeni kpala zuya ni Berlinale Talent Campus maa daa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 2008 ka daa nyɛ din puhi di yuuma anu chuɣu yuuni 2012. Durban FilmMart, ban nyɛ ninvuɣu shɛba ban timdi nu nu di laɣi dibuni nyɛla bini daa piligi shɛli yuuni 2010. Di nyɛla din tumdi ni City of Durban's Durban Film tuma yili nima ==Pina== Chuɣu ŋɔ dibu nyɛla din nyɛ yaɣa ka pina maa shɛŋa nyɛ din kanna ni laɣari. Yuuni 2006 puuni Amnesty International di bɛ Durban  Amnesty  Laɣimgu nyɛla ban gba timdi  nu ni laɣari ka bi boli Amnesty International Durban Human Right Award. ==Churi puhibu== ===2023=== Chuɣu maa 44th edition nyɛla bini daa niŋ shɛli silimi gɔli July biɛɣu pishi dali hali ni biɛɣu pihita dali. Di daa nyɛla din zaŋ siini nima 90 din yi tiŋsi 54 ni na duniya zaa n wuhi salo maa. Sira din daa nyɛ Co-Production n bɛ Burkina Faso,Senegal France mini Germany sunsuni la ka nyɛ Apolline Traorè la, nyɛla bini daa zaŋ shɛli n yoogi chuɣu puhibu silimi gɔli July biɛɣu pishi dali naa; ka Banel mini Adama, French-Malian-Senegalese yurilim siini shɛli Ramata-Toulaye Sy dini mi nyɛ di daa kana chuɣu maa bahigu din n nyɛ silimi gɔli July biɛɣu pihita dala.  Riceboy Sleeps, din nyɛ Canadian siini shɛli Anthony Shim ni su shɛli maa daa nyɛla din di best film award bini daa moli shɛli silimi gɔli July biɛɣu pihita yin ka dali. ===2022=== Chuɣu maa 43rd edition nyɛla bini daa piligi silimi gɔli jubiɛɣu pishi ni ayi dali hali ni silimi gɔli August dahin yini dala yuuni 2022 ni. 1960,din nyɛ South African siini shɛli  King Shaft mini mini Michael Mutombo din maa n daa nyɛ bini zaŋ shɛli n piligi chuɣu maa ka zaŋ You're my Favourite  Place Jahmil X. T. Qubeka siini maa mi n naagi chuɣu maa  puhibu. === 2024 === Chuɣu maa 45th edition nyɛla bini daa piligi shɛli silimi gɔli July biɛɣu pia ni anii dali n ri naagi silimi gɔli July biɛɣu pishi ni anii dali. Chuɣu maa daa nyɛla bini puhi shɛli ka di nyɛla Programmer Andrea Voges kpaŋmaŋ ni. == Kundivihira == [[Category:Festivals in Durban]] [[Category:Film festivals in South Africa]] [[Category:Film festivals established in 1979]] 9jq73uxvtrj4d2fwdhlpxbunnfs66vz 137258 137257 2026-05-21T09:55:19Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 137258 wikitext text/x-wiki '''Durban International Film Festival''' (DIFF) nyɛla siini chuɣu shɛli bini puhiri yuuni ka Durban KwaZulu-Natal tiŋgbani,South Africa. Teddy Sarkin mini Ross Sarkin n daa nyɛ ban kpa yuuni 1979.  Ka di nyɛla Centre for Creative Arts din bɛ University of KwaZulu-Natal n daa zaali, di nyɛla siini chuɣu shɛli shɛli din nyɛ zaɣakurri ka nyɛ din galisi Africa puuni ka nyɛ din tooi niŋdi din kalinli paagi 200 ka nyɛ din gahim South African, African mini International Cinema. Siini shɛŋa bini tooi niŋdi maa nyɛla African bɛi South African dini. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla din tiri ban niŋdi siini nim maa soli ka bi laɣimda, industry Senminars, ka bi gaari shawaranima mini dɛim shɛŋa kamani siini niŋbu tiŋ shɛŋa ban dii ka siini nim niŋbu shɛi n ti pahi Talent Campus Durban mini Durban FilmMart Co-Production Makers. Yuuni 2005 hali na ni zuŋɔ, DIFF nyɛla di za South African n ti Wavescape Surf Film Festival lanchibuni. Talent Campus Durban ban daa gbeni kpala zuya ni Berlinale Talent Campus maa daa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 2008 ka daa nyɛ din puhi di yuuma anu chuɣu yuuni 2012. Durban FilmMart, ban nyɛ ninvuɣu shɛba ban timdi nu nu di laɣi dibuni nyɛla bini daa piligi shɛli yuuni 2010. Di nyɛla din tumdi ni City of Durban's Durban Film tuma yili nima ==Pina== Chuɣu ŋɔ dibu nyɛla din nyɛ yaɣa ka pina maa shɛŋa nyɛ din kanna ni laɣari. Yuuni 2006 puuni Amnesty International di bɛ Durban  Amnesty  Laɣimgu nyɛla ban gba timdi  nu ni laɣari ka bi boli Amnesty International Durban Human Right Award. ==Churi puhibu== ===2023=== Chuɣu maa 44th edition nyɛla bini daa niŋ shɛli silimi gɔli July biɛɣu pishi dali hali ni biɛɣu pihita dali. Di daa nyɛla din zaŋ siini nima 90 din yi tiŋsi 54 ni na duniya zaa n wuhi salo maa. Sira din daa nyɛ Co-Production n bɛ Burkina Faso,Senegal France mini Germany sunsuni la ka nyɛ Apolline Traorè la, nyɛla bini daa zaŋ shɛli n yoogi chuɣu puhibu silimi gɔli July biɛɣu pishi dali naa; ka Banel mini Adama, French-Malian-Senegalese yurilim siini shɛli Ramata-Toulaye Sy dini mi nyɛ di daa kana chuɣu maa bahigu din n nyɛ silimi gɔli July biɛɣu pihita dala.  Riceboy Sleeps, din nyɛ Canadian siini shɛli Anthony Shim ni su shɛli maa daa nyɛla din di best film award bini daa moli shɛli silimi gɔli July biɛɣu pihita yin ka dali. ===2022=== Chuɣu maa 43rd edition nyɛla bini daa piligi silimi gɔli jubiɛɣu pishi ni ayi dali hali ni silimi gɔli August dahin yini dala yuuni 2022 ni. 1960,din nyɛ South African siini shɛli  King Shaft mini mini Michael Mutombo din maa n daa nyɛ bini zaŋ shɛli n piligi chuɣu maa ka zaŋ You're my Favourite  Place Jahmil X. T. Qubeka siini maa mi n naagi chuɣu maa  puhibu. === 2024 === Chuɣu maa 45th edition nyɛla bini daa piligi shɛli silimi gɔli July biɛɣu pia ni anii dali n ri naagi silimi gɔli July biɛɣu pishi ni anii dali. Chuɣu maa daa nyɛla bini puhi shɛli ka di nyɛla Programmer Andrea Voges kpaŋmaŋ ni. == Kundivihira == [[Category:Festivals in Durban]] [[Category:Film festivals in South Africa]] [[Category:Film festivals established in 1979]] nngf9836gcgbpl10mog35mf07hgwa8c 137259 137258 2026-05-21T09:59:02Z Maltima Rabia 5146 Added links 137259 wikitext text/x-wiki '''Durban International Film Festival''' (DIFF) nyɛla siini chuɣu shɛli bini puhiri yuuni ka Durban KwaZulu-Natal tiŋgbani[[South Africa|,South Africa]]. Teddy Sarkin mini Ross Sarkin n daa nyɛ ban kpa yuuni 1979.  Ka di nyɛla Centre for Creative Arts din bɛ University of KwaZulu-Natal n daa zaali, di nyɛla siini chuɣu shɛli shɛli din nyɛ zaɣakurri ka nyɛ din galisi Africa puuni ka nyɛ din tooi niŋdi din kalinli paagi 200 ka nyɛ din gahim South African, African mini International Cinema. Siini shɛŋa bini tooi niŋdi maa nyɛla African bɛi South African dini. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla din tiri ban niŋdi siini nim maa soli ka bi laɣimda, industry Senminars, ka bi gaari shawaranima mini dɛim shɛŋa kamani siini niŋbu tiŋ shɛŋa ban dii ka siini nim niŋbu shɛi n ti pahi Talent Campus Durban mini Durban FilmMart Co-Production Makers. Yuuni 2005 hali na ni zuŋɔ, DIFF nyɛla di za South African n ti Wavescape Surf Film Festival lanchibuni. Talent Campus Durban ban daa gbeni kpala zuya ni Berlinale Talent Campus maa daa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 2008 ka daa nyɛ din puhi di yuuma anu chuɣu yuuni 2012. Durban FilmMart, ban nyɛ ninvuɣu shɛba ban timdi nu nu di laɣi dibuni nyɛla bini daa piligi shɛli yuuni 2010. Di nyɛla din tumdi ni City of Durban's Durban Film tuma yili nima ==Pina== Chuɣu ŋɔ dibu nyɛla din nyɛ yaɣa ka pina maa shɛŋa nyɛ din kanna ni laɣari. Yuuni 2006 puuni Amnesty International di bɛ Durban  Amnesty  Laɣimgu nyɛla ban gba timdi  nu ni laɣari ka bi boli Amnesty International Durban Human Right Award. ==Churi puhibu== ===2023=== Chuɣu maa 44th edition nyɛla bini daa niŋ shɛli silimi gɔli [[July]] biɛɣu pishi dali hali ni biɛɣu pihita dali. Di daa nyɛla din zaŋ siini nima 90 din yi tiŋsi 54 ni na duniya zaa n wuhi salo maa. Sira din daa nyɛ Co-Production n bɛ [[Burkina Faso]],[[Senegal]] [[France]] mini [[Germany]] sunsuni la ka nyɛ Apolline Traorè la, nyɛla bini daa zaŋ shɛli n yoogi chuɣu puhibu silimi gɔli July biɛɣu pishi dali naa; ka Banel mini Adama, French-Malian-Senegalese yurilim siini shɛli Ramata-Toulaye Sy dini mi nyɛ di daa kana chuɣu maa bahigu din n nyɛ silimi gɔli July biɛɣu pihita dala.  Riceboy Sleeps, din nyɛ Canadian siini shɛli Anthony Shim ni su shɛli maa daa nyɛla din di best film award bini daa moli shɛli silimi gɔli July biɛɣu pihita yin ka dali. ===2022=== Chuɣu maa 43rd edition nyɛla bini daa piligi silimi gɔli jubiɛɣu pishi ni ayi dali hali ni silimi gɔli [[August]] dahin yini dala yuuni 2022 ni. 1960,din nyɛ South African siini shɛli  King Shaft mini mini Michael Mutombo din maa n daa nyɛ bini zaŋ shɛli n piligi chuɣu maa ka zaŋ You're my Favourite  Place Jahmil X. T. Qubeka siini maa mi n naagi chuɣu maa  puhibu. === 2024 === Chuɣu maa 45th edition nyɛla bini daa piligi shɛli silimi gɔli July biɛɣu pia ni anii dali n ri naagi silimi gɔli July biɛɣu pishi ni anii dali. Chuɣu maa daa nyɛla bini puhi shɛli ka di nyɛla Programmer Andrea Voges kpaŋmaŋ ni. == Kundivihira == [[Category:Festivals in Durban]] [[Category:Film festivals in South Africa]] [[Category:Film festivals established in 1979]] fo2hkc38r2s5p61kuthx96ehtno2td2 137260 137259 2026-05-21T10:07:02Z Maltima Rabia 5146 Added references 137260 wikitext text/x-wiki '''Durban International Film Festival''' (DIFF) nyɛla siini chuɣu shɛli bini puhiri yuuni ka Durban KwaZulu-Natal tiŋgbani[[South Africa|,South Africa]]. Teddy Sarkin mini Ross Sarkin n daa nyɛ ban kpa yuuni 1979.  Ka di nyɛla Centre for Creative Arts din bɛ University of KwaZulu-Natal n daa zaali, di nyɛla siini chuɣu shɛli shɛli din nyɛ zaɣakurri ka nyɛ din galisi Africa puuni ka nyɛ din tooi niŋdi din kalinli paagi 200 ka nyɛ din gahim South African, African mini International Cinema. Siini shɛŋa bini tooi niŋdi maa nyɛla African bɛi South African dini. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla din tiri ban niŋdi siini nim maa soli ka bi laɣimda, industry Senminars, ka bi gaari shawaranima mini dɛim shɛŋa kamani siini niŋbu tiŋ shɛŋa ban dii ka siini nim niŋbu shɛi n ti pahi Talent Campus Durban mini Durban FilmMart Co-Production Makers. Yuuni 2005 hali na ni zuŋɔ, DIFF nyɛla di za South African n ti Wavescape Surf Film Festival lanchibuni. Talent Campus Durban ban daa gbeni kpala zuya ni Berlinale Talent Campus maa daa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 2008 ka daa nyɛ din puhi di yuuma anu chuɣu yuuni 2012. Durban FilmMart, ban nyɛ ninvuɣu shɛba ban timdi nu nu di laɣi dibuni nyɛla bini daa piligi shɛli yuuni 2010. Di nyɛla din tumdi ni City of Durban's Durban Film tuma yili nima ==Pina== Chuɣu ŋɔ dibu nyɛla din nyɛ yaɣa ka pina maa shɛŋa nyɛ din kanna ni laɣari. Yuuni 2006 puuni Amnesty International di bɛ Durban  Amnesty  Laɣimgu nyɛla ban gba timdi  nu ni laɣari ka bi boli Amnesty International Durban Human Right Award. ==Churi puhibu== ===2023=== Chuɣu maa 44th edition nyɛla bini daa niŋ shɛli silimi gɔli [[July]] biɛɣu pishi dali hali ni biɛɣu pihita dali. Di daa nyɛla din zaŋ siini nima 90 din yi tiŋsi 54 ni na duniya zaa n wuhi salo maa.<ref>{{Cite web|last=Zuma|first=Mbalenhle|date=2023-06-08|title=Durban International Film festival to showcase 90 films|url=https://sundayworld.co.za/celebrity-news/entertainment/durban-international-film-festival-to-showcase-90-films/|access-date=2026-05-21|website=Sunday World|language=en-ZA}}</ref> Sira din daa nyɛ Co-Production n bɛ [[Burkina Faso]],[[Senegal]] [[France]] mini [[Germany]] sunsuni la ka nyɛ Apolline Traorè la, nyɛla bini daa zaŋ shɛli n yoogi chuɣu puhibu silimi gɔli July biɛɣu pishi dali naa; ka Banel mini Adama, French-Malian-Senegalese yurilim siini shɛli Ramata-Toulaye Sy dini mi nyɛ di daa kana chuɣu maa bahigu din n nyɛ silimi gɔli July biɛɣu pihita dala.<ref>{{Cite web|title=Durban International Film Festival 2023 Announces Opening and Closing Films – Durban International Film Festival|url=https://ccadiff.ukzn.ac.za/durban-international-film-festival-2023-announces-opening-and-closing-films/|access-date=2026-05-21|language=en-ZA}}</ref>  Riceboy Sleeps, din nyɛ Canadian siini shɛli Anthony Shim ni su shɛli maa daa nyɛla din di best film award bini daa moli shɛli silimi gɔli July biɛɣu pihita yin ka dali.<ref>{{Cite web|title=Durban International Film Festival Announces 2023 Awards Winners – Durban International Film Festival|url=https://ccadiff.ukzn.ac.za/durban-international-film-festival-announces-2023-awards-winners/|access-date=2026-05-21|language=en-ZA}}</ref> ===2022=== Chuɣu maa 43rd edition nyɛla bini daa piligi silimi gɔli jubiɛɣu pishi ni ayi dali hali ni silimi gɔli [[August]] dahin yini dala yuuni 2022 ni. 1960,din nyɛ South African siini shɛli  King Shaft mini mini Michael Mutombo din maa n daa nyɛ bini zaŋ shɛli n piligi chuɣu maa ka zaŋ You're my Favourite  Place Jahmil X. T. Qubeka siini maa mi n naagi chuɣu maa  puhibu. === 2024 === Chuɣu maa 45th edition nyɛla bini daa piligi shɛli silimi gɔli July biɛɣu pia ni anii dali n ri naagi silimi gɔli July biɛɣu pishi ni anii dali. Chuɣu maa daa nyɛla bini puhi shɛli ka di nyɛla Programmer Andrea Voges kpaŋmaŋ ni. == Kundivihira == [[Category:Festivals in Durban]] [[Category:Film festivals in South Africa]] [[Category:Film festivals established in 1979]] 74ubjdpk8gormjyaw9iaftz70dl80fx 137262 137260 2026-05-21T10:10:19Z Maltima Rabia 5146 Added references 137262 wikitext text/x-wiki '''Durban International Film Festival''' (DIFF) nyɛla siini chuɣu shɛli bini puhiri yuuni ka Durban KwaZulu-Natal tiŋgbani[[South Africa|,South Africa]]. Teddy Sarkin mini Ross Sarkin n daa nyɛ ban kpa yuuni 1979.  Ka di nyɛla Centre for Creative Arts din bɛ University of KwaZulu-Natal n daa zaali, di nyɛla siini chuɣu shɛli shɛli din nyɛ zaɣakurri ka nyɛ din galisi Africa puuni ka nyɛ din tooi niŋdi din kalinli paagi 200 ka nyɛ din gahim South African, African mini International Cinema. Siini shɛŋa bini tooi niŋdi maa nyɛla African bɛi South African dini. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla din tiri ban niŋdi siini nim maa soli ka bi laɣimda, industry Senminars, ka bi gaari shawaranima mini dɛim shɛŋa kamani siini niŋbu tiŋ shɛŋa ban dii ka siini nim niŋbu shɛi n ti pahi Talent Campus Durban mini Durban FilmMart Co-Production Makers. Yuuni 2005 hali na ni zuŋɔ, DIFF nyɛla di za South African n ti Wavescape Surf Film Festival lanchibuni. Talent Campus Durban ban daa gbeni kpala zuya ni Berlinale Talent Campus maa daa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 2008 ka daa nyɛ din puhi di yuuma anu chuɣu yuuni 2012. Durban FilmMart, ban nyɛ ninvuɣu shɛba ban timdi nu nu di laɣi dibuni nyɛla bini daa piligi shɛli yuuni 2010. Di nyɛla din tumdi ni City of Durban's Durban Film tuma yili nima ==Pina== Chuɣu ŋɔ dibu nyɛla din nyɛ yaɣa ka pina maa shɛŋa nyɛ din kanna ni laɣari. Yuuni 2006 puuni Amnesty International di bɛ Durban  Amnesty  Laɣimgu nyɛla ban gba timdi  nu ni laɣari ka bi boli Amnesty International Durban Human Right Award. ==Churi puhibu== ===2023=== Chuɣu maa 44th edition nyɛla bini daa niŋ shɛli silimi gɔli [[July]] biɛɣu pishi dali hali ni biɛɣu pihita dali. Di daa nyɛla din zaŋ siini nima 90 din yi tiŋsi 54 ni na duniya zaa n wuhi salo maa.<ref>{{Cite web|last=Zuma|first=Mbalenhle|date=2023-06-08|title=Durban International Film festival to showcase 90 films|url=https://sundayworld.co.za/celebrity-news/entertainment/durban-international-film-festival-to-showcase-90-films/|access-date=2026-05-21|website=Sunday World|language=en-ZA}}</ref> Sira din daa nyɛ Co-Production n bɛ [[Burkina Faso]],[[Senegal]] [[France]] mini [[Germany]] sunsuni la ka nyɛ Apolline Traorè la, nyɛla bini daa zaŋ shɛli n yoogi chuɣu puhibu silimi gɔli July biɛɣu pishi dali naa; ka Banel mini Adama, French-Malian-Senegalese yurilim siini shɛli Ramata-Toulaye Sy dini mi nyɛ di daa kana chuɣu maa bahigu din n nyɛ silimi gɔli July biɛɣu pihita dala.<ref>{{Cite web|title=Durban International Film Festival 2023 Announces Opening and Closing Films – Durban International Film Festival|url=https://ccadiff.ukzn.ac.za/durban-international-film-festival-2023-announces-opening-and-closing-films/|access-date=2026-05-21|language=en-ZA}}</ref>  Riceboy Sleeps, din nyɛ Canadian siini shɛli Anthony Shim ni su shɛli maa daa nyɛla din di best film award bini daa moli shɛli silimi gɔli July biɛɣu pihita yin ka dali.<ref>{{Cite web|title=Durban International Film Festival Announces 2023 Awards Winners – Durban International Film Festival|url=https://ccadiff.ukzn.ac.za/durban-international-film-festival-announces-2023-awards-winners/|access-date=2026-05-21|language=en-ZA}}</ref> ===2022=== Chuɣu maa 43rd edition nyɛla bini daa piligi silimi gɔli jubiɛɣu pishi ni ayi dali hali ni silimi gɔli [[August]] dahin yini dala yuuni 2022 ni.<ref>{{Cite web|title=Événements {{!}} Africultures : 43è Durban International Film Festival (DIFF 2022)|url=https://africultures.com/evenements/?no=50004|access-date=2026-05-21|website=Africultures|language=fr-FR}}</ref> 1960,din nyɛ South African siini shɛli  King Shaft mini mini Michael Mutombo din maa n daa nyɛ bini zaŋ shɛli n piligi chuɣu maa ka zaŋ You're my Favourite  Place Jahmil X. T. Qubeka siini maa mi n naagi chuɣu maa  puhibu.<ref>{{Cite web|last=Birjalal|first=Alyssia|date=2121-03-15|title=The 43rd Durban International Film Festival announces the opening and closing films|url=https://iol.co.za/entertainment/whats-on/durban/2022-06-09-the-43rd-durban-international-film-festival-announces-the-opening-and-closing-films/|access-date=2026-05-21|website=IOL|language=en}}</ref> === 2024 === Chuɣu maa 45th edition nyɛla bini daa piligi shɛli silimi gɔli July biɛɣu pia ni anii dali n ri naagi silimi gɔli July biɛɣu pishi ni anii dali. Chuɣu maa daa nyɛla bini puhi shɛli ka di nyɛla Programmer Andrea Voges kpaŋmaŋ ni.<ref>{{Cite web|title=About Us – Durban International Film Festival|url=https://ccadiff.ukzn.ac.za/about-us/|access-date=2026-05-21|language=en-ZA}}</ref> == Kundivihira == [[Category:Festivals in Durban]] [[Category:Film festivals in South Africa]] [[Category:Film festivals established in 1979]] 2y1qf99dcgiz8vz0swm3gtjtn61nuj0 137263 137262 2026-05-21T10:14:04Z Maltima Rabia 5146 Added a bio 137263 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Durban International Film Festival''' (DIFF) nyɛla siini chuɣu shɛli bini puhiri yuuni ka Durban KwaZulu-Natal tiŋgbani[[South Africa|,South Africa]]. Teddy Sarkin mini Ross Sarkin n daa nyɛ ban kpa yuuni 1979.  Ka di nyɛla Centre for Creative Arts din bɛ University of KwaZulu-Natal n daa zaali, di nyɛla siini chuɣu shɛli shɛli din nyɛ zaɣakurri ka nyɛ din galisi Africa puuni ka nyɛ din tooi niŋdi din kalinli paagi 200 ka nyɛ din gahim South African, African mini International Cinema. Siini shɛŋa bini tooi niŋdi maa nyɛla African bɛi South African dini. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla din tiri ban niŋdi siini nim maa soli ka bi laɣimda, industry Senminars, ka bi gaari shawaranima mini dɛim shɛŋa kamani siini niŋbu tiŋ shɛŋa ban dii ka siini nim niŋbu shɛi n ti pahi Talent Campus Durban mini Durban FilmMart Co-Production Makers. Yuuni 2005 hali na ni zuŋɔ, DIFF nyɛla di za South African n ti Wavescape Surf Film Festival lanchibuni. Talent Campus Durban ban daa gbeni kpala zuya ni Berlinale Talent Campus maa daa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 2008 ka daa nyɛ din puhi di yuuma anu chuɣu yuuni 2012. Durban FilmMart, ban nyɛ ninvuɣu shɛba ban timdi nu nu di laɣi dibuni nyɛla bini daa piligi shɛli yuuni 2010. Di nyɛla din tumdi ni City of Durban's Durban Film tuma yili nima ==Pina== Chuɣu ŋɔ dibu nyɛla din nyɛ yaɣa ka pina maa shɛŋa nyɛ din kanna ni laɣari. Yuuni 2006 puuni Amnesty International di bɛ Durban  Amnesty  Laɣimgu nyɛla ban gba timdi  nu ni laɣari ka bi boli Amnesty International Durban Human Right Award. ==Churi puhibu== ===2023=== Chuɣu maa 44th edition nyɛla bini daa niŋ shɛli silimi gɔli [[July]] biɛɣu pishi dali hali ni biɛɣu pihita dali. Di daa nyɛla din zaŋ siini nima 90 din yi tiŋsi 54 ni na duniya zaa n wuhi salo maa.<ref>{{Cite web|last=Zuma|first=Mbalenhle|date=2023-06-08|title=Durban International Film festival to showcase 90 films|url=https://sundayworld.co.za/celebrity-news/entertainment/durban-international-film-festival-to-showcase-90-films/|access-date=2026-05-21|website=Sunday World|language=en-ZA}}</ref> Sira din daa nyɛ Co-Production n bɛ [[Burkina Faso]],[[Senegal]] [[France]] mini [[Germany]] sunsuni la ka nyɛ Apolline Traorè la, nyɛla bini daa zaŋ shɛli n yoogi chuɣu puhibu silimi gɔli July biɛɣu pishi dali naa; ka Banel mini Adama, French-Malian-Senegalese yurilim siini shɛli Ramata-Toulaye Sy dini mi nyɛ di daa kana chuɣu maa bahigu din n nyɛ silimi gɔli July biɛɣu pihita dala.<ref>{{Cite web|title=Durban International Film Festival 2023 Announces Opening and Closing Films – Durban International Film Festival|url=https://ccadiff.ukzn.ac.za/durban-international-film-festival-2023-announces-opening-and-closing-films/|access-date=2026-05-21|language=en-ZA}}</ref>  Riceboy Sleeps, din nyɛ Canadian siini shɛli Anthony Shim ni su shɛli maa daa nyɛla din di best film award bini daa moli shɛli silimi gɔli July biɛɣu pihita yin ka dali.<ref>{{Cite web|title=Durban International Film Festival Announces 2023 Awards Winners – Durban International Film Festival|url=https://ccadiff.ukzn.ac.za/durban-international-film-festival-announces-2023-awards-winners/|access-date=2026-05-21|language=en-ZA}}</ref> ===2022=== Chuɣu maa 43rd edition nyɛla bini daa piligi silimi gɔli jubiɛɣu pishi ni ayi dali hali ni silimi gɔli [[August]] dahin yini dala yuuni 2022 ni.<ref>{{Cite web|title=Événements {{!}} Africultures : 43è Durban International Film Festival (DIFF 2022)|url=https://africultures.com/evenements/?no=50004|access-date=2026-05-21|website=Africultures|language=fr-FR}}</ref> 1960,din nyɛ South African siini shɛli  King Shaft mini mini Michael Mutombo din maa n daa nyɛ bini zaŋ shɛli n piligi chuɣu maa ka zaŋ You're my Favourite  Place Jahmil X. T. Qubeka siini maa mi n naagi chuɣu maa  puhibu.<ref>{{Cite web|last=Birjalal|first=Alyssia|date=2121-03-15|title=The 43rd Durban International Film Festival announces the opening and closing films|url=https://iol.co.za/entertainment/whats-on/durban/2022-06-09-the-43rd-durban-international-film-festival-announces-the-opening-and-closing-films/|access-date=2026-05-21|website=IOL|language=en}}</ref> === 2024 === Chuɣu maa 45th edition nyɛla bini daa piligi shɛli silimi gɔli July biɛɣu pia ni anii dali n ri naagi silimi gɔli July biɛɣu pishi ni anii dali. Chuɣu maa daa nyɛla bini puhi shɛli ka di nyɛla Programmer Andrea Voges kpaŋmaŋ ni.<ref>{{Cite web|title=About Us – Durban International Film Festival|url=https://ccadiff.ukzn.ac.za/about-us/|access-date=2026-05-21|language=en-ZA}}</ref> == Kundivihira == [[Category:Festivals in Durban]] [[Category:Film festivals in South Africa]] [[Category:Film festivals established in 1979]] treasw4zz6s9rms2upkz1q1vezb7mvq Abderrahmane Sissako 0 33077 137227 137139 2026-05-20T16:40:17Z Maltima Rabia 5146 Added reference 137227 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Abderrahmane Sissako''' nyɛla bini dɔɣi so Mauritanian, Malian siini darecta mini producer. O siini shɛli o ni boli Waiting for Happiness maa (Heremakono) daa nyɛla bini niŋ shɛli yuuni 2002 Cannes Film Festival ni ka di nyɛ bi daa nyɛla bini gahim n piigi shɛli ka di nyɛla UN Certain Regard nim n niŋ li,<ref>{{Cite web|title=Festival de Cannes - From 15 to 26 may 2013|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3108545/year/2002.html|access-date=2026-05-18|website=www.festival-cannes.com|language=en}}</ref> di daa nyɛla din di FIPRESCI nim pini. O yuuni 2006 Siini maa Bamako daa nyɛ salo zaŋsim. Sissako theme daa nyɛla globalization, exile mini displacement n ti niriba. O yuuni 2014 siini Timbuktu daa nyɛla bini piigi shɛli  pahi din yɛn kpa Palme d'Or la zuɣu yuuni 2014 Cannes Film Festival compitisa maa maŋmaŋni ka daa lahi nyɛ bini piigi shɛli ni di zani Academy Award  n ti Best Forsigne Language Film.<ref>{{Cite news|last=Lodge|first=Guy|date=2015-02-04|title=Oscars 2015: what will win best foreign language film?|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/film/2015/feb/04/oscars-2015-predictions-best-foreign-language-film|access-date=2026-05-18|issn=0261-3077}}</ref> == Piligu Biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Sissako nyɛla bini dɔɣi so Kiffa, Mauritania yuuni 1961.<ref>{{Cite book|last=Armes|first=Roy|url=http://archive.org/details/africanfilmmakin0000arme|title=African filmmaking : north and south of the Sahara|date=2006|publisher=Bloomington ; Indianapolis : Indiana University Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-253-34853-1}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Tchouaffe|first=Olivier-Jean|url=https://www.google.com/books/edition/The_Poetics_of_Radical_Hope_in_Abderrahm/RMUpDwAAQBAJ|title=The Poetics of Radical Hope in Abderrahmane Sissako’s Film Experience|date=2017-05-04|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|isbn=978-1-4985-3982-1|language=en}}</ref> O ba nyɛla Malian ŋun yi Sokolo. O bili ni biɛhigu daa nyɛla niŋ shɛli Mali, ka naayi labi Mauritania o ni daa nyɛ yuun pia ni anii (18) n ti bɛ o ma sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Moscow yuuni 1983 o ni daa nyɛ scholarship ni o karim cinema Gerasimov Institute of Cinematography, ni ka o daa ŋmaagi o graduation siini 'The Game in 1988. == Tuma == O ni daa nyɛ siini director maa.nyaaŋa o daa lahi nyɛla cultural Advisor nti tiŋgbani zuɣulana kuro Mohammed Ould Abdel Aziz. Silimi gɔli December yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun pahi siini ŋmaariba daa nyɛla ban dihi nu ni Libèration n bori nI bi ŋmaagi buɣim ka chɛ bilichinima kubu yuuni 2023 Israeli Invasion of the Gaza Strip == Maŋ Biɛhigu == O ni daa niŋ yuuni pia ni ayi Moscow nyaaŋa, Sissako daa nyɛla ŋun chaŋ Paris yuuni 1994. Sissako nyɛla ŋun daa niŋ Ethiopian siini director Maji-da Abdi  amiliya.<ref>{{Cite web|title=Page doesn't exist|url=https://www.voanews.com/africa/african-film-festival-fosters-home-grown-development-cinema|access-date=2026-05-20|website=www.voanews.com|language=en}}</ref> Sissako ma daa nyɛla ŋun kpi yuuni 2002 saha shɛli o ni daa ŋmaari  siini shɛli o ni boli  Waiting for Happiness di bahigu ŋmaabu dali, o nyɛla ŋun dedicate siini maa n ri o ma. [[Category:Mauritanian film directors]] [[Category:Mauritanian film producers]] [[Category:1961 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Mauritanian people of Malian descent]] [[Category:Best Director Lumières Award winners]] [[Category:Best Director César Award winners]] [[Category:People from Kiffa]] [[Category:Best Original Screenplay César Award winners]] [[Category:Directors of Best Film César Award winners]] ==Filmography== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable" | Notes |- | 1990 | ''Sex et perestroïka'' | Assistant director | Directed by François Jouffa & Francis Leroi |- | 1991 | ''Le jeu'' | Director & Writer | Short |- | 1993 | ''Oktyabr'' | Director & Writer | Short |- | rowspan=2|1995 | ''Petite météorologie ou Sept histoires de temps'' | Actor | Short directed by Charles Castella |- | ''Molom, conte de Mongolie'' | Production designer | Directed by Marie-Jaoul de Poncheville |- | rowspan=3|1997 | ''Africa Dreaming'' | Director | TV series (1 Episode) |- | ''Documenta X - Die Filme'' | Director | Directed with [[Charles Burnett (director)|Charles Burnett]], [[Harun Farocki]] and [[Aleksandr Sokurov]] |- | ''[[Rostov-Luanda]]'' | Director & Writer | Documentary<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Best Documentary Award - Special Mention |- | 1998 | ''[[La Vie Sur Terre]]'' | Director, Writer & Actor | [[San Francisco International Film Festival|San Francisco International Film Festival - Golden Spire]]<br> [[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Ecumenical Jury Award]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - FIPRESCI Prize - Special Mention]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Grand Prix]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Air Afrique Special Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - INALCO Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Special Mention]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - TELCIPRO Award - Feature Film]]<br>[[Taormina Film Fest|Taormina Film Fest - Silver Charybdis]] |- | rowspan=2|2002 | ''[[Waiting for Happiness]]'' | Director & Writer | [[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - Foreign Cineaste of the Year]]<br>[[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - FIPRESCI Prize]]<br>[[Buenos Aires International Festival of Independent Cinema|Buenos Aires International Festival of Independent Cinema - Best Film]]<br>[[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Special Jury Award]]<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Youth Jury Emile Cantillon Award<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Grand Prize - Etalon de Yennega]]<br>Paris Biennal of Arab Cinema - IMA Grand Prize<br>Nominated - [[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Grand Prix Asturias - Best Feature]]<br>Nominated - Namur International Festival of French-Speaking Film - Golden Bayard - Best Film |- | ''[[Abouna (film)|Abouna]]'' | Executive producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2003 | ''Le silence de la forêt'' | Producer | Directed by [[Bassek Ba Kobhio]] & [[Didier Ouenangare]] |- | ''Malenkie lyudi'' | Producer | Directed by Nariman Turebaev |- | rowspan=2|2006 | ''[[Bamako (film)|Bamako]]'' | Director, Writer, Producer & Actor | [[Lumière Award for Best French-Language Film]]<br>[[International Istanbul Film Festival|International Istanbul Film Festival - FACE Award]]<br>[[Festival Paris Cinéma|Festival Paris Cinéma - Audience Award]] |- | ''[[Daratt]]'' | Producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2008 | ''[[8 (2008 film)|8]]'' | Director & Writer | Directed with [[Jane Campion]], [[Gael García Bernal]], [[Jan Kounen]], [[Mira Nair]], [[Gaspar Noé]], [[Gus Van Sant]] & [[Wim Wenders]] |- | ''[[Stories on Human Rights]]'' | Director | Directed with [[Marina Abramović]], [[Sergei Bodrov]], [[Shira Geffen]], [[Jia Zhangke]], [[Etgar Keret]], [[Idrissa Ouedraogo]], [[Pipilotti Rist]], [[Walter Salles]], [[Apichatpong Weerasethakul]], [[Jasmila Žbanić]], and others |- | 2010 | ''Je vous souhaite la pluie'' | Director | TV Short |- | 2014 | ''[[Timbuktu (2014 film)|Timbuktu]]'' | rowspan="2" | Director & Writer | [[César Award for Best Film]]<br>[[César Award for Best Director]]<br>[[César Award for Best Original Screenplay]]<br>[[François Chalais Prize|Cannes Film Festival - François Chalais Prize]]<br>[[Prize of the Ecumenical Jury|Cannes Film Festival - Prize of the Ecumenical Jury]]<br>[[Lumière Award for Best Film]]<br>[[Lumière Award for Best Director]]<br>[[Chicago International Film Festival|Chicago International Film Festival - Best Director]]<br> [[Globes de Cristal Award|Globes de Cristal Award - Best Film]]<br>[[African-American Film Critics Association|African-American Film Critics Association - Best World Cinema]]<br>[[Jerusalem Film Festival|Jerusalem Film Festival - Best Feature]]<br>[[French Syndicate of Cinema Critics|French Syndicate of Cinema Critics - Best Film]]<br>Grand Prix de l'UCC<br>Nominated - [[Academy Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Palme d'Or|Cannes Film Festival - Palme d'Or]]<br>Nominated - [[Satellite Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Cairo International Film Festival|Cairo International Film Festival - Best Arabic Film]] <br>Nominated - [[Louis Delluc Prize|Louis Delluc Prize - Best Film]]<br>Nominated - Hamburg Film Festival - Art Cinema Award |- |2024 |''[[Black Tea (film)|Black Tea]]'' |Nominated - [[74th Berlin International Film Festival]] - [[Golden Bear]] |} == Kundivihira == f49iyechfu7d3yu4zyopd3vm2ciovos 137228 137227 2026-05-20T16:43:24Z Maltima Rabia 5146 Re 137228 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Abderrahmane Sissako''' nyɛla bini dɔɣi so Mauritanian, Malian siini darecta mini producer. O siini shɛli o ni boli Waiting for Happiness maa (Heremakono) daa nyɛla bini niŋ shɛli yuuni 2002 Cannes Film Festival ni ka di nyɛ bi daa nyɛla bini gahim n piigi shɛli ka di nyɛla UN Certain Regard nim n niŋ li,<ref>{{Cite web|title=Festival de Cannes - From 15 to 26 may 2013|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3108545/year/2002.html|access-date=2026-05-18|website=www.festival-cannes.com|language=en}}</ref> di daa nyɛla din di FIPRESCI nim pini. O yuuni 2006 Siini maa Bamako daa nyɛ salo zaŋsim. Sissako theme daa nyɛla globalization, exile mini displacement n ti niriba. O yuuni 2014 siini Timbuktu daa nyɛla bini piigi shɛli  pahi din yɛn kpa Palme d'Or la zuɣu yuuni 2014 Cannes Film Festival compitisa maa maŋmaŋni ka daa lahi nyɛ bini piigi shɛli ni di zani Academy Award  n ti Best Forsigne Language Film.<ref>{{Cite news|last=Lodge|first=Guy|date=2015-02-04|title=Oscars 2015: what will win best foreign language film?|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/film/2015/feb/04/oscars-2015-predictions-best-foreign-language-film|access-date=2026-05-18|issn=0261-3077}}</ref> == Piligu Biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Sissako nyɛla bini dɔɣi so Kiffa, Mauritania yuuni 1961.<ref name=":0">{{Cite book|last=Armes|first=Roy|url=http://archive.org/details/africanfilmmakin0000arme|title=African filmmaking : north and south of the Sahara|date=2006|publisher=Bloomington ; Indianapolis : Indiana University Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-253-34853-1}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Tchouaffe|first=Olivier-Jean|url=https://www.google.com/books/edition/The_Poetics_of_Radical_Hope_in_Abderrahm/RMUpDwAAQBAJ|title=The Poetics of Radical Hope in Abderrahmane Sissako’s Film Experience|date=2017-05-04|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|isbn=978-1-4985-3982-1|language=en}}</ref> O ba nyɛla Malian ŋun yi Sokolo. O bili ni biɛhigu daa nyɛla niŋ shɛli Mali, ka naayi labi Mauritania o ni daa nyɛ yuun pia ni anii (18) n ti bɛ o ma sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Moscow yuuni 1983 o ni daa nyɛ scholarship ni o karim cinema Gerasimov Institute of Cinematography, ni ka o daa ŋmaagi o graduation siini 'The Game in 1988.<ref name=":0" /> == Tuma == O ni daa nyɛ siini director maa.nyaaŋa o daa lahi nyɛla cultural Advisor nti tiŋgbani zuɣulana kuro Mohammed Ould Abdel Aziz. Silimi gɔli December yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun pahi siini ŋmaariba daa nyɛla ban dihi nu ni Libèration n bori nI bi ŋmaagi buɣim ka chɛ bilichinima kubu yuuni 2023 Israeli Invasion of the Gaza Strip == Maŋ Biɛhigu == O ni daa niŋ yuuni pia ni ayi Moscow nyaaŋa, Sissako daa nyɛla ŋun chaŋ Paris yuuni 1994. Sissako nyɛla ŋun daa niŋ Ethiopian siini director Maji-da Abdi  amiliya.<ref>{{Cite web|title=Page doesn't exist|url=https://www.voanews.com/africa/african-film-festival-fosters-home-grown-development-cinema|access-date=2026-05-20|website=www.voanews.com|language=en}}</ref> Sissako ma daa nyɛla ŋun kpi yuuni 2002 saha shɛli o ni daa ŋmaari  siini shɛli o ni boli  Waiting for Happiness di bah igu ŋmaabu dali, o nyɛla ŋun dedicate siini maa n ri o ma.<ref name=":0" /> [[Category:Mauritanian film directors]] [[Category:Mauritanian film producers]] [[Category:1961 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Mauritanian people of Malian descent]] [[Category:Best Director Lumières Award winners]] [[Category:Best Director César Award winners]] [[Category:People from Kiffa]] [[Category:Best Original Screenplay César Award winners]] [[Category:Directors of Best Film César Award winners]] ==Filmography== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable" | Notes |- | 1990 | ''Sex et perestroïka'' | Assistant director | Directed by François Jouffa & Francis Leroi |- | 1991 | ''Le jeu'' | Director & Writer | Short |- | 1993 | ''Oktyabr'' | Director & Writer | Short |- | rowspan=2|1995 | ''Petite météorologie ou Sept histoires de temps'' | Actor | Short directed by Charles Castella |- | ''Molom, conte de Mongolie'' | Production designer | Directed by Marie-Jaoul de Poncheville |- | rowspan=3|1997 | ''Africa Dreaming'' | Director | TV series (1 Episode) |- | ''Documenta X - Die Filme'' | Director | Directed with [[Charles Burnett (director)|Charles Burnett]], [[Harun Farocki]] and [[Aleksandr Sokurov]] |- | ''[[Rostov-Luanda]]'' | Director & Writer | Documentary<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Best Documentary Award - Special Mention |- | 1998 | ''[[La Vie Sur Terre]]'' | Director, Writer & Actor | [[San Francisco International Film Festival|San Francisco International Film Festival - Golden Spire]]<br> [[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Ecumenical Jury Award]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - FIPRESCI Prize - Special Mention]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Grand Prix]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Air Afrique Special Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - INALCO Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Special Mention]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - TELCIPRO Award - Feature Film]]<br>[[Taormina Film Fest|Taormina Film Fest - Silver Charybdis]] |- | rowspan=2|2002 | ''[[Waiting for Happiness]]'' | Director & Writer | [[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - Foreign Cineaste of the Year]]<br>[[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - FIPRESCI Prize]]<br>[[Buenos Aires International Festival of Independent Cinema|Buenos Aires International Festival of Independent Cinema - Best Film]]<br>[[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Special Jury Award]]<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Youth Jury Emile Cantillon Award<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Grand Prize - Etalon de Yennega]]<br>Paris Biennal of Arab Cinema - IMA Grand Prize<br>Nominated - [[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Grand Prix Asturias - Best Feature]]<br>Nominated - Namur International Festival of French-Speaking Film - Golden Bayard - Best Film |- | ''[[Abouna (film)|Abouna]]'' | Executive producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2003 | ''Le silence de la forêt'' | Producer | Directed by [[Bassek Ba Kobhio]] & [[Didier Ouenangare]] |- | ''Malenkie lyudi'' | Producer | Directed by Nariman Turebaev |- | rowspan=2|2006 | ''[[Bamako (film)|Bamako]]'' | Director, Writer, Producer & Actor | [[Lumière Award for Best French-Language Film]]<br>[[International Istanbul Film Festival|International Istanbul Film Festival - FACE Award]]<br>[[Festival Paris Cinéma|Festival Paris Cinéma - Audience Award]] |- | ''[[Daratt]]'' | Producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2008 | ''[[8 (2008 film)|8]]'' | Director & Writer | Directed with [[Jane Campion]], [[Gael García Bernal]], [[Jan Kounen]], [[Mira Nair]], [[Gaspar Noé]], [[Gus Van Sant]] & [[Wim Wenders]] |- | ''[[Stories on Human Rights]]'' | Director | Directed with [[Marina Abramović]], [[Sergei Bodrov]], [[Shira Geffen]], [[Jia Zhangke]], [[Etgar Keret]], [[Idrissa Ouedraogo]], [[Pipilotti Rist]], [[Walter Salles]], [[Apichatpong Weerasethakul]], [[Jasmila Žbanić]], and others |- | 2010 | ''Je vous souhaite la pluie'' | Director | TV Short |- | 2014 | ''[[Timbuktu (2014 film)|Timbuktu]]'' | rowspan="2" | Director & Writer | [[César Award for Best Film]]<br>[[César Award for Best Director]]<br>[[César Award for Best Original Screenplay]]<br>[[François Chalais Prize|Cannes Film Festival - François Chalais Prize]]<br>[[Prize of the Ecumenical Jury|Cannes Film Festival - Prize of the Ecumenical Jury]]<br>[[Lumière Award for Best Film]]<br>[[Lumière Award for Best Director]]<br>[[Chicago International Film Festival|Chicago International Film Festival - Best Director]]<br> [[Globes de Cristal Award|Globes de Cristal Award - Best Film]]<br>[[African-American Film Critics Association|African-American Film Critics Association - Best World Cinema]]<br>[[Jerusalem Film Festival|Jerusalem Film Festival - Best Feature]]<br>[[French Syndicate of Cinema Critics|French Syndicate of Cinema Critics - Best Film]]<br>Grand Prix de l'UCC<br>Nominated - [[Academy Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Palme d'Or|Cannes Film Festival - Palme d'Or]]<br>Nominated - [[Satellite Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Cairo International Film Festival|Cairo International Film Festival - Best Arabic Film]] <br>Nominated - [[Louis Delluc Prize|Louis Delluc Prize - Best Film]]<br>Nominated - Hamburg Film Festival - Art Cinema Award |- |2024 |''[[Black Tea (film)|Black Tea]]'' |Nominated - [[74th Berlin International Film Festival]] - [[Golden Bear]] |} == Kundivihira == s0pu5fyqkjpj5k01xpcn1l7rnyijt42 137229 137228 2026-05-20T16:48:31Z Maltima Rabia 5146 Added references 137229 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Abderrahmane Sissako''' nyɛla bini dɔɣi so Mauritanian, Malian siini darecta mini producer. O siini shɛli o ni boli Waiting for Happiness maa (Heremakono) daa nyɛla bini niŋ shɛli yuuni 2002 Cannes Film Festival ni ka di nyɛ bi daa nyɛla bini gahim n piigi shɛli ka di nyɛla UN Certain Regard nim n niŋ li,<ref>{{Cite web|title=Festival de Cannes - From 15 to 26 may 2013|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3108545/year/2002.html|access-date=2026-05-18|website=www.festival-cannes.com|language=en}}</ref> di daa nyɛla din di FIPRESCI nim pini. O yuuni 2006 Siini maa Bamako daa nyɛ salo zaŋsim. Sissako theme daa nyɛla globalization, exile mini displacement n ti niriba. O yuuni 2014 siini Timbuktu daa nyɛla bini piigi shɛli  pahi din yɛn kpa Palme d'Or la zuɣu yuuni 2014 Cannes Film Festival compitisa maa maŋmaŋni ka daa lahi nyɛ bini piigi shɛli ni di zani Academy Award  n ti Best Forsigne Language Film.<ref>{{Cite news|last=Lodge|first=Guy|date=2015-02-04|title=Oscars 2015: what will win best foreign language film?|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/film/2015/feb/04/oscars-2015-predictions-best-foreign-language-film|access-date=2026-05-18|issn=0261-3077}}</ref> == Piligu Biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Sissako nyɛla bini dɔɣi so Kiffa, Mauritania yuuni 1961.<ref name=":0">{{Cite book|last=Armes|first=Roy|url=http://archive.org/details/africanfilmmakin0000arme|title=African filmmaking : north and south of the Sahara|date=2006|publisher=Bloomington ; Indianapolis : Indiana University Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-253-34853-1}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Tchouaffe|first=Olivier-Jean|url=https://www.google.com/books/edition/The_Poetics_of_Radical_Hope_in_Abderrahm/RMUpDwAAQBAJ|title=The Poetics of Radical Hope in Abderrahmane Sissako’s Film Experience|date=2017-05-04|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|isbn=978-1-4985-3982-1|language=en}}</ref> O ba nyɛla Malian ŋun yi Sokolo. O bili ni biɛhigu daa nyɛla niŋ shɛli Mali, ka naayi labi Mauritania o ni daa nyɛ yuun pia ni anii (18) n ti bɛ o ma sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Moscow yuuni 1983 o ni daa nyɛ scholarship ni o karim cinema Gerasimov Institute of Cinematography, ni ka o daa ŋmaagi o graduation siini 'The Game in 1988.<ref name=":0" /> == Tuma == O ni daa nyɛ siini director maa.nyaaŋa o daa lahi nyɛla cultural Advisor nti tiŋgbani zuɣulana kuro Mohammed Ould Abdel Aziz. Silimi gɔli December yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun pahi siini ŋmaariba daa nyɛla ban dihi nu ni Libèration n bori nI bi ŋmaagi buɣim ka chɛ bilichinima kubu yuuni 2023 Israeli Invasion of the Gaza Strip.<ref>{{Cite news|title=Gaza : des cinéastes du monde entier demandent un cessez-le-feu immédiat|language=fr|work=Libération|url=https://www.liberation.fr/idees-et-debats/tribunes/gaza-des-cineastes-du-monde-entier-demandent-un-cessez-le-feu-immediat-20231228_WMAUSVJVLFEBNK4ME4XU3ZRU3M/|access-date=2026-05-20}}</ref><ref>{{Cite web|last=Newman|first=Nick|date=2023-12-29|title=Claire Denis, Ryusuke Hamaguchi, Kiyoshi Kurosawa, Christian Petzold, Apichatpong Weerasethakul & More Sign Demand for Ceasefire in Gaza|url=https://thefilmstage.com/claire-denis-ryusuke-hamaguchi-kiyoshi-kurosawa-christian-petzold-apichatpong-weerasethakul-more-sign-demand-for-ceasefire-in-gaza/|access-date=2026-05-20|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-31|title=Directors of cinema sign petition for immediate ceasefire {{!}} The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-780176|access-date=2026-05-20|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en}}</ref> == Maŋ Biɛhigu == O ni daa niŋ yuuni pia ni ayi Moscow nyaaŋa, Sissako daa nyɛla ŋun chaŋ Paris yuuni 1994. Sissako nyɛla ŋun daa niŋ Ethiopian siini director Maji-da Abdi  amiliya.<ref>{{Cite web|title=Page doesn't exist|url=https://www.voanews.com/africa/african-film-festival-fosters-home-grown-development-cinema|access-date=2026-05-20|website=www.voanews.com|language=en}}</ref> Sissako ma daa nyɛla ŋun kpi yuuni 2002 saha shɛli o ni daa ŋmaari  siini shɛli o ni boli  Waiting for Happiness di bah igu ŋmaabu dali, o nyɛla ŋun dedicate siini maa n ri o ma.<ref name=":0" /> [[Category:Mauritanian film directors]] [[Category:Mauritanian film producers]] [[Category:1961 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Mauritanian people of Malian descent]] [[Category:Best Director Lumières Award winners]] [[Category:Best Director César Award winners]] [[Category:People from Kiffa]] [[Category:Best Original Screenplay César Award winners]] [[Category:Directors of Best Film César Award winners]] ==Filmography== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable" | Notes |- | 1990 | ''Sex et perestroïka'' | Assistant director | Directed by François Jouffa & Francis Leroi |- | 1991 | ''Le jeu'' | Director & Writer | Short |- | 1993 | ''Oktyabr'' | Director & Writer | Short |- | rowspan=2|1995 | ''Petite météorologie ou Sept histoires de temps'' | Actor | Short directed by Charles Castella |- | ''Molom, conte de Mongolie'' | Production designer | Directed by Marie-Jaoul de Poncheville |- | rowspan=3|1997 | ''Africa Dreaming'' | Director | TV series (1 Episode) |- | ''Documenta X - Die Filme'' | Director | Directed with [[Charles Burnett (director)|Charles Burnett]], [[Harun Farocki]] and [[Aleksandr Sokurov]] |- | ''[[Rostov-Luanda]]'' | Director & Writer | Documentary<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Best Documentary Award - Special Mention |- | 1998 | ''[[La Vie Sur Terre]]'' | Director, Writer & Actor | [[San Francisco International Film Festival|San Francisco International Film Festival - Golden Spire]]<br> [[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Ecumenical Jury Award]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - FIPRESCI Prize - Special Mention]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Grand Prix]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Air Afrique Special Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - INALCO Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Special Mention]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - TELCIPRO Award - Feature Film]]<br>[[Taormina Film Fest|Taormina Film Fest - Silver Charybdis]] |- | rowspan=2|2002 | ''[[Waiting for Happiness]]'' | Director & Writer | [[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - Foreign Cineaste of the Year]]<br>[[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - FIPRESCI Prize]]<br>[[Buenos Aires International Festival of Independent Cinema|Buenos Aires International Festival of Independent Cinema - Best Film]]<br>[[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Special Jury Award]]<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Youth Jury Emile Cantillon Award<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Grand Prize - Etalon de Yennega]]<br>Paris Biennal of Arab Cinema - IMA Grand Prize<br>Nominated - [[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Grand Prix Asturias - Best Feature]]<br>Nominated - Namur International Festival of French-Speaking Film - Golden Bayard - Best Film |- | ''[[Abouna (film)|Abouna]]'' | Executive producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2003 | ''Le silence de la forêt'' | Producer | Directed by [[Bassek Ba Kobhio]] & [[Didier Ouenangare]] |- | ''Malenkie lyudi'' | Producer | Directed by Nariman Turebaev |- | rowspan=2|2006 | ''[[Bamako (film)|Bamako]]'' | Director, Writer, Producer & Actor | [[Lumière Award for Best French-Language Film]]<br>[[International Istanbul Film Festival|International Istanbul Film Festival - FACE Award]]<br>[[Festival Paris Cinéma|Festival Paris Cinéma - Audience Award]] |- | ''[[Daratt]]'' | Producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2008 | ''[[8 (2008 film)|8]]'' | Director & Writer | Directed with [[Jane Campion]], [[Gael García Bernal]], [[Jan Kounen]], [[Mira Nair]], [[Gaspar Noé]], [[Gus Van Sant]] & [[Wim Wenders]] |- | ''[[Stories on Human Rights]]'' | Director | Directed with [[Marina Abramović]], [[Sergei Bodrov]], [[Shira Geffen]], [[Jia Zhangke]], [[Etgar Keret]], [[Idrissa Ouedraogo]], [[Pipilotti Rist]], [[Walter Salles]], [[Apichatpong Weerasethakul]], [[Jasmila Žbanić]], and others |- | 2010 | ''Je vous souhaite la pluie'' | Director | TV Short |- | 2014 | ''[[Timbuktu (2014 film)|Timbuktu]]'' | rowspan="2" | Director & Writer | [[César Award for Best Film]]<br>[[César Award for Best Director]]<br>[[César Award for Best Original Screenplay]]<br>[[François Chalais Prize|Cannes Film Festival - François Chalais Prize]]<br>[[Prize of the Ecumenical Jury|Cannes Film Festival - Prize of the Ecumenical Jury]]<br>[[Lumière Award for Best Film]]<br>[[Lumière Award for Best Director]]<br>[[Chicago International Film Festival|Chicago International Film Festival - Best Director]]<br> [[Globes de Cristal Award|Globes de Cristal Award - Best Film]]<br>[[African-American Film Critics Association|African-American Film Critics Association - Best World Cinema]]<br>[[Jerusalem Film Festival|Jerusalem Film Festival - Best Feature]]<br>[[French Syndicate of Cinema Critics|French Syndicate of Cinema Critics - Best Film]]<br>Grand Prix de l'UCC<br>Nominated - [[Academy Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Palme d'Or|Cannes Film Festival - Palme d'Or]]<br>Nominated - [[Satellite Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Cairo International Film Festival|Cairo International Film Festival - Best Arabic Film]] <br>Nominated - [[Louis Delluc Prize|Louis Delluc Prize - Best Film]]<br>Nominated - Hamburg Film Festival - Art Cinema Award |- |2024 |''[[Black Tea (film)|Black Tea]]'' |Nominated - [[74th Berlin International Film Festival]] - [[Golden Bear]] |} == Kundivihira == 0xbp1qsmh1ehan7nv49prxp1r90zmbw 137230 137229 2026-05-20T16:50:03Z Maltima Rabia 5146 Added reference 137230 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Abderrahmane Sissako''' nyɛla bini dɔɣi so Mauritanian, Malian siini darecta mini producer. O siini shɛli o ni boli Waiting for Happiness maa (Heremakono) daa nyɛla bini niŋ shɛli yuuni 2002 Cannes Film Festival ni ka di nyɛ bi daa nyɛla bini gahim n piigi shɛli ka di nyɛla UN Certain Regard nim n niŋ li,<ref>{{Cite web|title=Festival de Cannes - From 15 to 26 may 2013|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3108545/year/2002.html|access-date=2026-05-18|website=www.festival-cannes.com|language=en}}</ref> di daa nyɛla din di FIPRESCI nim pini. O yuuni 2006 Siini maa Bamako daa nyɛ salo zaŋsim. Sissako theme daa nyɛla globalization, exile mini displacement n ti niriba. O yuuni 2014 siini Timbuktu daa nyɛla bini piigi shɛli  pahi din yɛn kpa Palme d'Or la zuɣu yuuni 2014 Cannes Film Festival compitisa maa maŋmaŋni ka daa lahi nyɛ bini piigi shɛli ni di zani Academy Award  n ti Best Forsigne Language Film.<ref>{{Cite news|last=Lodge|first=Guy|date=2015-02-04|title=Oscars 2015: what will win best foreign language film?|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/film/2015/feb/04/oscars-2015-predictions-best-foreign-language-film|access-date=2026-05-18|issn=0261-3077}}</ref> == Piligu Biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Sissako nyɛla bini dɔɣi so Kiffa, Mauritania yuuni 1961.<ref name=":0">{{Cite book|last=Armes|first=Roy|url=http://archive.org/details/africanfilmmakin0000arme|title=African filmmaking : north and south of the Sahara|date=2006|publisher=Bloomington ; Indianapolis : Indiana University Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-253-34853-1}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Tchouaffe|first=Olivier-Jean|url=https://www.google.com/books/edition/The_Poetics_of_Radical_Hope_in_Abderrahm/RMUpDwAAQBAJ|title=The Poetics of Radical Hope in Abderrahmane Sissako’s Film Experience|date=2017-05-04|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|isbn=978-1-4985-3982-1|language=en}}</ref> O ba nyɛla Malian ŋun yi Sokolo. O bili ni biɛhigu daa nyɛla niŋ shɛli Mali, ka naayi labi Mauritania o ni daa nyɛ yuun pia ni anii (18) n ti bɛ o ma sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Moscow yuuni 1983 o ni daa nyɛ scholarship ni o karim cinema Gerasimov Institute of Cinematography, ni ka o daa ŋmaagi o graduation siini 'The Game in 1988.<ref name=":0" /> == Tuma == O ni daa nyɛ siini director maa.nyaaŋa o daa lahi nyɛla cultural Advisor nti tiŋgbani zuɣulana kuro Mohammed Ould Abdel Aziz.<ref>{{Cite web|last=Beau|first=Nicolas|date=2017-05-23|title=« Timbuktu » d’Abderrahmane Sissako a les honneurs d’Arte|url=https://mondafrique.com/societe/abderrahmane-sissako-une-imposture-mauritanienne/|access-date=2026-05-20|website=Mondafrique|language=fr-FR}}</ref> Silimi gɔli December yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun pahi siini ŋmaariba daa nyɛla ban dihi nu ni Libèration n bori nI bi ŋmaagi buɣim ka chɛ bilichinima kubu yuuni 2023 Israeli Invasion of the Gaza Strip.<ref>{{Cite news|title=Gaza : des cinéastes du monde entier demandent un cessez-le-feu immédiat|language=fr|work=Libération|url=https://www.liberation.fr/idees-et-debats/tribunes/gaza-des-cineastes-du-monde-entier-demandent-un-cessez-le-feu-immediat-20231228_WMAUSVJVLFEBNK4ME4XU3ZRU3M/|access-date=2026-05-20}}</ref><ref>{{Cite web|last=Newman|first=Nick|date=2023-12-29|title=Claire Denis, Ryusuke Hamaguchi, Kiyoshi Kurosawa, Christian Petzold, Apichatpong Weerasethakul & More Sign Demand for Ceasefire in Gaza|url=https://thefilmstage.com/claire-denis-ryusuke-hamaguchi-kiyoshi-kurosawa-christian-petzold-apichatpong-weerasethakul-more-sign-demand-for-ceasefire-in-gaza/|access-date=2026-05-20|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-31|title=Directors of cinema sign petition for immediate ceasefire {{!}} The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-780176|access-date=2026-05-20|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en}}</ref> == Maŋ Biɛhigu == O ni daa niŋ yuuni pia ni ayi Moscow nyaaŋa, Sissako daa nyɛla ŋun chaŋ Paris yuuni 1994. Sissako nyɛla ŋun daa niŋ Ethiopian siini director Maji-da Abdi  amiliya.<ref>{{Cite web|title=Page doesn't exist|url=https://www.voanews.com/africa/african-film-festival-fosters-home-grown-development-cinema|access-date=2026-05-20|website=www.voanews.com|language=en}}</ref> Sissako ma daa nyɛla ŋun kpi yuuni 2002 saha shɛli o ni daa ŋmaari  siini shɛli o ni boli  Waiting for Happiness di bah igu ŋmaabu dali, o nyɛla ŋun dedicate siini maa n ri o ma.<ref name=":0" /> [[Category:Mauritanian film directors]] [[Category:Mauritanian film producers]] [[Category:1961 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Mauritanian people of Malian descent]] [[Category:Best Director Lumières Award winners]] [[Category:Best Director César Award winners]] [[Category:People from Kiffa]] [[Category:Best Original Screenplay César Award winners]] [[Category:Directors of Best Film César Award winners]] ==Filmography== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable" | Notes |- | 1990 | ''Sex et perestroïka'' | Assistant director | Directed by François Jouffa & Francis Leroi |- | 1991 | ''Le jeu'' | Director & Writer | Short |- | 1993 | ''Oktyabr'' | Director & Writer | Short |- | rowspan=2|1995 | ''Petite météorologie ou Sept histoires de temps'' | Actor | Short directed by Charles Castella |- | ''Molom, conte de Mongolie'' | Production designer | Directed by Marie-Jaoul de Poncheville |- | rowspan=3|1997 | ''Africa Dreaming'' | Director | TV series (1 Episode) |- | ''Documenta X - Die Filme'' | Director | Directed with [[Charles Burnett (director)|Charles Burnett]], [[Harun Farocki]] and [[Aleksandr Sokurov]] |- | ''[[Rostov-Luanda]]'' | Director & Writer | Documentary<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Best Documentary Award - Special Mention |- | 1998 | ''[[La Vie Sur Terre]]'' | Director, Writer & Actor | [[San Francisco International Film Festival|San Francisco International Film Festival - Golden Spire]]<br> [[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Ecumenical Jury Award]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - FIPRESCI Prize - Special Mention]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Grand Prix]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Air Afrique Special Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - INALCO Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Special Mention]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - TELCIPRO Award - Feature Film]]<br>[[Taormina Film Fest|Taormina Film Fest - Silver Charybdis]] |- | rowspan=2|2002 | ''[[Waiting for Happiness]]'' | Director & Writer | [[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - Foreign Cineaste of the Year]]<br>[[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - FIPRESCI Prize]]<br>[[Buenos Aires International Festival of Independent Cinema|Buenos Aires International Festival of Independent Cinema - Best Film]]<br>[[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Special Jury Award]]<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Youth Jury Emile Cantillon Award<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Grand Prize - Etalon de Yennega]]<br>Paris Biennal of Arab Cinema - IMA Grand Prize<br>Nominated - [[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Grand Prix Asturias - Best Feature]]<br>Nominated - Namur International Festival of French-Speaking Film - Golden Bayard - Best Film |- | ''[[Abouna (film)|Abouna]]'' | Executive producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2003 | ''Le silence de la forêt'' | Producer | Directed by [[Bassek Ba Kobhio]] & [[Didier Ouenangare]] |- | ''Malenkie lyudi'' | Producer | Directed by Nariman Turebaev |- | rowspan=2|2006 | ''[[Bamako (film)|Bamako]]'' | Director, Writer, Producer & Actor | [[Lumière Award for Best French-Language Film]]<br>[[International Istanbul Film Festival|International Istanbul Film Festival - FACE Award]]<br>[[Festival Paris Cinéma|Festival Paris Cinéma - Audience Award]] |- | ''[[Daratt]]'' | Producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2008 | ''[[8 (2008 film)|8]]'' | Director & Writer | Directed with [[Jane Campion]], [[Gael García Bernal]], [[Jan Kounen]], [[Mira Nair]], [[Gaspar Noé]], [[Gus Van Sant]] & [[Wim Wenders]] |- | ''[[Stories on Human Rights]]'' | Director | Directed with [[Marina Abramović]], [[Sergei Bodrov]], [[Shira Geffen]], [[Jia Zhangke]], [[Etgar Keret]], [[Idrissa Ouedraogo]], [[Pipilotti Rist]], [[Walter Salles]], [[Apichatpong Weerasethakul]], [[Jasmila Žbanić]], and others |- | 2010 | ''Je vous souhaite la pluie'' | Director | TV Short |- | 2014 | ''[[Timbuktu (2014 film)|Timbuktu]]'' | rowspan="2" | Director & Writer | [[César Award for Best Film]]<br>[[César Award for Best Director]]<br>[[César Award for Best Original Screenplay]]<br>[[François Chalais Prize|Cannes Film Festival - François Chalais Prize]]<br>[[Prize of the Ecumenical Jury|Cannes Film Festival - Prize of the Ecumenical Jury]]<br>[[Lumière Award for Best Film]]<br>[[Lumière Award for Best Director]]<br>[[Chicago International Film Festival|Chicago International Film Festival - Best Director]]<br> [[Globes de Cristal Award|Globes de Cristal Award - Best Film]]<br>[[African-American Film Critics Association|African-American Film Critics Association - Best World Cinema]]<br>[[Jerusalem Film Festival|Jerusalem Film Festival - Best Feature]]<br>[[French Syndicate of Cinema Critics|French Syndicate of Cinema Critics - Best Film]]<br>Grand Prix de l'UCC<br>Nominated - [[Academy Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Palme d'Or|Cannes Film Festival - Palme d'Or]]<br>Nominated - [[Satellite Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Cairo International Film Festival|Cairo International Film Festival - Best Arabic Film]] <br>Nominated - [[Louis Delluc Prize|Louis Delluc Prize - Best Film]]<br>Nominated - Hamburg Film Festival - Art Cinema Award |- |2024 |''[[Black Tea (film)|Black Tea]]'' |Nominated - [[74th Berlin International Film Festival]] - [[Golden Bear]] |} == Kundivihira == a8ke0isooxgnqmncsip0zvxxd22fh0u 137231 137230 2026-05-20T16:58:17Z Maltima Rabia 5146 Added references 137231 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Abderrahmane Sissako''' nyɛla bini dɔɣi so Mauritanian, Malian siini darecta mini producer. O siini shɛli o ni boli Waiting for Happiness maa (Heremakono) daa nyɛla bini niŋ shɛli yuuni 2002 Cannes Film Festival ni ka di nyɛ bi daa nyɛla bini gahim n piigi shɛli ka di nyɛla UN Certain Regard nim n niŋ li,<ref>{{Cite web|title=Festival de Cannes - From 15 to 26 may 2013|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3108545/year/2002.html|access-date=2026-05-18|website=www.festival-cannes.com|language=en}}</ref> di daa nyɛla din di FIPRESCI nim pini. O yuuni 2006 Siini maa Bamako daa nyɛ salo zaŋsim. Sissako theme daa nyɛla globalization, exile mini displacement n ti niriba. O yuuni 2014 siini Timbuktu daa nyɛla bini piigi shɛli  pahi din yɛn kpa Palme d'Or la zuɣu yuuni 2014 Cannes Film Festival compitisa maa maŋmaŋni ka daa lahi nyɛ bini piigi shɛli ni di zani Academy Award  n ti Best Forsigne Language Film.<ref>{{Cite news|last=Lodge|first=Guy|date=2015-02-04|title=Oscars 2015: what will win best foreign language film?|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/film/2015/feb/04/oscars-2015-predictions-best-foreign-language-film|access-date=2026-05-18|issn=0261-3077}}</ref> == Piligu Biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Sissako nyɛla bini dɔɣi so Kiffa, Mauritania yuuni 1961.<ref name=":0">{{Cite book|last=Armes|first=Roy|url=http://archive.org/details/africanfilmmakin0000arme|title=African filmmaking : north and south of the Sahara|date=2006|publisher=Bloomington ; Indianapolis : Indiana University Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-253-34853-1}}</ref> O ba nyɛla Malian ŋun yi Sokolo.<ref name=":0" /> O bili ni biɛhigu daa nyɛla niŋ shɛli Mali, ka naayi labi Mauritania o ni daa nyɛ yuun pia ni anii (18) n ti bɛ o ma sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Moscow yuuni 1983 o ni daa nyɛ scholarship ni o karim cinema Gerasimov Institute of Cinematography,<ref name=":0" /> ni ka o daa ŋmaagi o graduation siini 'The Game in 1988.<ref name=":0" /> == Tuma == O ni daa nyɛ siini director maa.nyaaŋa o daa lahi nyɛla cultural Advisor nti tiŋgbani zuɣulana kuro Mohammed Ould Abdel Aziz.<ref>{{Cite web|last=Beau|first=Nicolas|date=2017-05-23|title=« Timbuktu » d’Abderrahmane Sissako a les honneurs d’Arte|url=https://mondafrique.com/societe/abderrahmane-sissako-une-imposture-mauritanienne/|access-date=2026-05-20|website=Mondafrique|language=fr-FR}}</ref> Silimi gɔli December yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun pahi siini ŋmaariba daa nyɛla ban dihi nu ni Libèration n bori nI bi ŋmaagi buɣim ka chɛ bilichinima kubu yuuni 2023 Israeli Invasion of the Gaza Strip.<ref>{{Cite news|title=Gaza : des cinéastes du monde entier demandent un cessez-le-feu immédiat|language=fr|work=Libération|url=https://www.liberation.fr/idees-et-debats/tribunes/gaza-des-cineastes-du-monde-entier-demandent-un-cessez-le-feu-immediat-20231228_WMAUSVJVLFEBNK4ME4XU3ZRU3M/|access-date=2026-05-20}}</ref><ref>{{Cite web|last=Newman|first=Nick|date=2023-12-29|title=Claire Denis, Ryusuke Hamaguchi, Kiyoshi Kurosawa, Christian Petzold, Apichatpong Weerasethakul & More Sign Demand for Ceasefire in Gaza|url=https://thefilmstage.com/claire-denis-ryusuke-hamaguchi-kiyoshi-kurosawa-christian-petzold-apichatpong-weerasethakul-more-sign-demand-for-ceasefire-in-gaza/|access-date=2026-05-20|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-31|title=Directors of cinema sign petition for immediate ceasefire {{!}} The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-780176|access-date=2026-05-20|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en}}</ref> == Maŋ Biɛhigu == O ni daa niŋ yuuni pia ni ayi Moscow nyaaŋa, Sissako daa nyɛla ŋun chaŋ Paris yuuni 1994. Sissako nyɛla ŋun daa niŋ Ethiopian siini director Maji-da Abdi  amiliya.<ref>{{Cite web|title=Page doesn't exist|url=https://www.voanews.com/africa/african-film-festival-fosters-home-grown-development-cinema|access-date=2026-05-20|website=www.voanews.com|language=en}}</ref> Sissako ma daa nyɛla ŋun kpi yuuni 2002 saha shɛli o ni daa ŋmaari  siini shɛli o ni boli  Waiting for Happiness di bah igu ŋmaabu dali, o nyɛla ŋun dedicate siini maa n ri o ma.<ref name=":0" /> [[Category:Mauritanian film directors]] [[Category:Mauritanian film producers]] [[Category:1961 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Mauritanian people of Malian descent]] [[Category:Best Director Lumières Award winners]] [[Category:Best Director César Award winners]] [[Category:People from Kiffa]] [[Category:Best Original Screenplay César Award winners]] [[Category:Directors of Best Film César Award winners]] ==Filmography== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable" | Notes |- | 1990 | ''Sex et perestroïka'' | Assistant director | Directed by François Jouffa & Francis Leroi |- | 1991 | ''Le jeu'' | Director & Writer | Short |- | 1993 | ''Oktyabr'' | Director & Writer | Short |- | rowspan=2|1995 | ''Petite météorologie ou Sept histoires de temps'' | Actor | Short directed by Charles Castella |- | ''Molom, conte de Mongolie'' | Production designer | Directed by Marie-Jaoul de Poncheville |- | rowspan=3|1997 | ''Africa Dreaming'' | Director | TV series (1 Episode) |- | ''Documenta X - Die Filme'' | Director | Directed with [[Charles Burnett (director)|Charles Burnett]], [[Harun Farocki]] and [[Aleksandr Sokurov]] |- | ''[[Rostov-Luanda]]'' | Director & Writer | Documentary<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Best Documentary Award - Special Mention |- | 1998 | ''[[La Vie Sur Terre]]'' | Director, Writer & Actor | [[San Francisco International Film Festival|San Francisco International Film Festival - Golden Spire]]<br> [[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Ecumenical Jury Award]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - FIPRESCI Prize - Special Mention]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Grand Prix]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Air Afrique Special Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - INALCO Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Special Mention]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - TELCIPRO Award - Feature Film]]<br>[[Taormina Film Fest|Taormina Film Fest - Silver Charybdis]] |- | rowspan=2|2002 | ''[[Waiting for Happiness]]'' | Director & Writer | [[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - Foreign Cineaste of the Year]]<br>[[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - FIPRESCI Prize]]<br>[[Buenos Aires International Festival of Independent Cinema|Buenos Aires International Festival of Independent Cinema - Best Film]]<br>[[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Special Jury Award]]<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Youth Jury Emile Cantillon Award<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Grand Prize - Etalon de Yennega]]<br>Paris Biennal of Arab Cinema - IMA Grand Prize<br>Nominated - [[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Grand Prix Asturias - Best Feature]]<br>Nominated - Namur International Festival of French-Speaking Film - Golden Bayard - Best Film |- | ''[[Abouna (film)|Abouna]]'' | Executive producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2003 | ''Le silence de la forêt'' | Producer | Directed by [[Bassek Ba Kobhio]] & [[Didier Ouenangare]] |- | ''Malenkie lyudi'' | Producer | Directed by Nariman Turebaev |- | rowspan=2|2006 | ''[[Bamako (film)|Bamako]]'' | Director, Writer, Producer & Actor | [[Lumière Award for Best French-Language Film]]<br>[[International Istanbul Film Festival|International Istanbul Film Festival - FACE Award]]<br>[[Festival Paris Cinéma|Festival Paris Cinéma - Audience Award]] |- | ''[[Daratt]]'' | Producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2008 | ''[[8 (2008 film)|8]]'' | Director & Writer | Directed with [[Jane Campion]], [[Gael García Bernal]], [[Jan Kounen]], [[Mira Nair]], [[Gaspar Noé]], [[Gus Van Sant]] & [[Wim Wenders]] |- | ''[[Stories on Human Rights]]'' | Director | Directed with [[Marina Abramović]], [[Sergei Bodrov]], [[Shira Geffen]], [[Jia Zhangke]], [[Etgar Keret]], [[Idrissa Ouedraogo]], [[Pipilotti Rist]], [[Walter Salles]], [[Apichatpong Weerasethakul]], [[Jasmila Žbanić]], and others |- | 2010 | ''Je vous souhaite la pluie'' | Director | TV Short |- | 2014 | ''[[Timbuktu (2014 film)|Timbuktu]]'' | rowspan="2" | Director & Writer | [[César Award for Best Film]]<br>[[César Award for Best Director]]<br>[[César Award for Best Original Screenplay]]<br>[[François Chalais Prize|Cannes Film Festival - François Chalais Prize]]<br>[[Prize of the Ecumenical Jury|Cannes Film Festival - Prize of the Ecumenical Jury]]<br>[[Lumière Award for Best Film]]<br>[[Lumière Award for Best Director]]<br>[[Chicago International Film Festival|Chicago International Film Festival - Best Director]]<br> [[Globes de Cristal Award|Globes de Cristal Award - Best Film]]<br>[[African-American Film Critics Association|African-American Film Critics Association - Best World Cinema]]<br>[[Jerusalem Film Festival|Jerusalem Film Festival - Best Feature]]<br>[[French Syndicate of Cinema Critics|French Syndicate of Cinema Critics - Best Film]]<br>Grand Prix de l'UCC<br>Nominated - [[Academy Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Palme d'Or|Cannes Film Festival - Palme d'Or]]<br>Nominated - [[Satellite Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Cairo International Film Festival|Cairo International Film Festival - Best Arabic Film]] <br>Nominated - [[Louis Delluc Prize|Louis Delluc Prize - Best Film]]<br>Nominated - Hamburg Film Festival - Art Cinema Award |- |2024 |''[[Black Tea (film)|Black Tea]]'' |Nominated - [[74th Berlin International Film Festival]] - [[Golden Bear]] |} == Kundivihira == df43xrrdw7l4laiss2268v1i2wbn5do 137232 137231 2026-05-20T17:00:19Z Maltima Rabia 5146 Added links 137232 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Abderrahmane Sissako''' nyɛla bini dɔɣi so [[Mauritania|Mauritanian]], Malian siini darecta mini producer. O siini shɛli o ni boli Waiting for Happiness maa (Heremakono) daa nyɛla bini niŋ shɛli yuuni 2002 Cannes Film Festival ni ka di nyɛ bi daa nyɛla bini gahim n piigi shɛli ka di nyɛla UN Certain Regard nim n niŋ li,<ref>{{Cite web|title=Festival de Cannes - From 15 to 26 may 2013|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3108545/year/2002.html|access-date=2026-05-18|website=www.festival-cannes.com|language=en}}</ref> di daa nyɛla din di FIPRESCI nim pini. O yuuni 2006 Siini maa Bamako daa nyɛ salo zaŋsim. Sissako theme daa nyɛla globalization, exile mini displacement n ti niriba. O yuuni 2014 siini Timbuktu daa nyɛla bini piigi shɛli  pahi din yɛn kpa Palme d'Or la zuɣu yuuni 2014 Cannes Film Festival compitisa maa maŋmaŋni ka daa lahi nyɛ bini piigi shɛli ni di zani Academy Award  n ti Best Foreigne Language Film.<ref>{{Cite news|last=Lodge|first=Guy|date=2015-02-04|title=Oscars 2015: what will win best foreign language film?|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/film/2015/feb/04/oscars-2015-predictions-best-foreign-language-film|access-date=2026-05-18|issn=0261-3077}}</ref> == Piligu Biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Sissako nyɛla bini dɔɣi so Kiffa, Mauritania yuuni 1961.<ref name=":0">{{Cite book|last=Armes|first=Roy|url=http://archive.org/details/africanfilmmakin0000arme|title=African filmmaking : north and south of the Sahara|date=2006|publisher=Bloomington ; Indianapolis : Indiana University Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-253-34853-1}}</ref> O ba nyɛla Malian ŋun yi Sokolo.<ref name=":0" /> O bili ni biɛhigu daa nyɛla niŋ shɛli Mali, ka naayi labi Mauritania o ni daa nyɛ yuun pia ni anii (18) n ti bɛ o ma sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Moscow yuuni 1983 o ni daa nyɛ scholarship ni o karim cinema Gerasimov Institute of Cinematography,<ref name=":0" /> ni ka o daa ŋmaagi o graduation siini 'The Game in 1988.<ref name=":0" /> == Tuma == O ni daa nyɛ siini director maa.nyaaŋa o daa lahi nyɛla cultural Advisor nti tiŋgbani zuɣulana kuro Mohammed Ould Abdel Aziz.<ref>{{Cite web|last=Beau|first=Nicolas|date=2017-05-23|title=« Timbuktu » d’Abderrahmane Sissako a les honneurs d’Arte|url=https://mondafrique.com/societe/abderrahmane-sissako-une-imposture-mauritanienne/|access-date=2026-05-20|website=Mondafrique|language=fr-FR}}</ref> Silimi gɔli [[December]] yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun pahi siini ŋmaariba daa nyɛla ban dihi nu ni Libèration n bori nI bi ŋmaagi buɣim ka chɛ bilichinima kubu yuuni 2023 Israeli Invasion of the Gaza Strip.<ref>{{Cite news|title=Gaza : des cinéastes du monde entier demandent un cessez-le-feu immédiat|language=fr|work=Libération|url=https://www.liberation.fr/idees-et-debats/tribunes/gaza-des-cineastes-du-monde-entier-demandent-un-cessez-le-feu-immediat-20231228_WMAUSVJVLFEBNK4ME4XU3ZRU3M/|access-date=2026-05-20}}</ref><ref>{{Cite web|last=Newman|first=Nick|date=2023-12-29|title=Claire Denis, Ryusuke Hamaguchi, Kiyoshi Kurosawa, Christian Petzold, Apichatpong Weerasethakul & More Sign Demand for Ceasefire in Gaza|url=https://thefilmstage.com/claire-denis-ryusuke-hamaguchi-kiyoshi-kurosawa-christian-petzold-apichatpong-weerasethakul-more-sign-demand-for-ceasefire-in-gaza/|access-date=2026-05-20|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-31|title=Directors of cinema sign petition for immediate ceasefire {{!}} The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-780176|access-date=2026-05-20|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en}}</ref> == Maŋ Biɛhigu == O ni daa niŋ yuuni pia ni ayi Moscow nyaaŋa, Sissako daa nyɛla ŋun chaŋ Paris yuuni 1994. Sissako nyɛla ŋun daa niŋ Ethiopian siini director Maji-da Abdi  amiliya.<ref>{{Cite web|title=Page doesn't exist|url=https://www.voanews.com/africa/african-film-festival-fosters-home-grown-development-cinema|access-date=2026-05-20|website=www.voanews.com|language=en}}</ref> Sissako ma daa nyɛla ŋun kpi yuuni 2002 saha shɛli o ni daa ŋmaari  siini shɛli o ni boli  Waiting for Happiness di bah igu ŋmaabu dali, o nyɛla ŋun dedicate siini maa n ri o ma.<ref name=":0" /> [[Category:Mauritanian film directors]] [[Category:Mauritanian film producers]] [[Category:1961 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Mauritanian people of Malian descent]] [[Category:Best Director Lumières Award winners]] [[Category:Best Director César Award winners]] [[Category:People from Kiffa]] [[Category:Best Original Screenplay César Award winners]] [[Category:Directors of Best Film César Award winners]] ==Filmography== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable" | Notes |- | 1990 | ''Sex et perestroïka'' | Assistant director | Directed by François Jouffa & Francis Leroi |- | 1991 | ''Le jeu'' | Director & Writer | Short |- | 1993 | ''Oktyabr'' | Director & Writer | Short |- | rowspan=2|1995 | ''Petite météorologie ou Sept histoires de temps'' | Actor | Short directed by Charles Castella |- | ''Molom, conte de Mongolie'' | Production designer | Directed by Marie-Jaoul de Poncheville |- | rowspan=3|1997 | ''Africa Dreaming'' | Director | TV series (1 Episode) |- | ''Documenta X - Die Filme'' | Director | Directed with [[Charles Burnett (director)|Charles Burnett]], [[Harun Farocki]] and [[Aleksandr Sokurov]] |- | ''[[Rostov-Luanda]]'' | Director & Writer | Documentary<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Best Documentary Award - Special Mention |- | 1998 | ''[[La Vie Sur Terre]]'' | Director, Writer & Actor | [[San Francisco International Film Festival|San Francisco International Film Festival - Golden Spire]]<br> [[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Ecumenical Jury Award]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - FIPRESCI Prize - Special Mention]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Grand Prix]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Air Afrique Special Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - INALCO Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Special Mention]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - TELCIPRO Award - Feature Film]]<br>[[Taormina Film Fest|Taormina Film Fest - Silver Charybdis]] |- | rowspan=2|2002 | ''[[Waiting for Happiness]]'' | Director & Writer | [[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - Foreign Cineaste of the Year]]<br>[[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - FIPRESCI Prize]]<br>[[Buenos Aires International Festival of Independent Cinema|Buenos Aires International Festival of Independent Cinema - Best Film]]<br>[[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Special Jury Award]]<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Youth Jury Emile Cantillon Award<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Grand Prize - Etalon de Yennega]]<br>Paris Biennal of Arab Cinema - IMA Grand Prize<br>Nominated - [[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Grand Prix Asturias - Best Feature]]<br>Nominated - Namur International Festival of French-Speaking Film - Golden Bayard - Best Film |- | ''[[Abouna (film)|Abouna]]'' | Executive producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2003 | ''Le silence de la forêt'' | Producer | Directed by [[Bassek Ba Kobhio]] & [[Didier Ouenangare]] |- | ''Malenkie lyudi'' | Producer | Directed by Nariman Turebaev |- | rowspan=2|2006 | ''[[Bamako (film)|Bamako]]'' | Director, Writer, Producer & Actor | [[Lumière Award for Best French-Language Film]]<br>[[International Istanbul Film Festival|International Istanbul Film Festival - FACE Award]]<br>[[Festival Paris Cinéma|Festival Paris Cinéma - Audience Award]] |- | ''[[Daratt]]'' | Producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2008 | ''[[8 (2008 film)|8]]'' | Director & Writer | Directed with [[Jane Campion]], [[Gael García Bernal]], [[Jan Kounen]], [[Mira Nair]], [[Gaspar Noé]], [[Gus Van Sant]] & [[Wim Wenders]] |- | ''[[Stories on Human Rights]]'' | Director | Directed with [[Marina Abramović]], [[Sergei Bodrov]], [[Shira Geffen]], [[Jia Zhangke]], [[Etgar Keret]], [[Idrissa Ouedraogo]], [[Pipilotti Rist]], [[Walter Salles]], [[Apichatpong Weerasethakul]], [[Jasmila Žbanić]], and others |- | 2010 | ''Je vous souhaite la pluie'' | Director | TV Short |- | 2014 | ''[[Timbuktu (2014 film)|Timbuktu]]'' | rowspan="2" | Director & Writer | [[César Award for Best Film]]<br>[[César Award for Best Director]]<br>[[César Award for Best Original Screenplay]]<br>[[François Chalais Prize|Cannes Film Festival - François Chalais Prize]]<br>[[Prize of the Ecumenical Jury|Cannes Film Festival - Prize of the Ecumenical Jury]]<br>[[Lumière Award for Best Film]]<br>[[Lumière Award for Best Director]]<br>[[Chicago International Film Festival|Chicago International Film Festival - Best Director]]<br> [[Globes de Cristal Award|Globes de Cristal Award - Best Film]]<br>[[African-American Film Critics Association|African-American Film Critics Association - Best World Cinema]]<br>[[Jerusalem Film Festival|Jerusalem Film Festival - Best Feature]]<br>[[French Syndicate of Cinema Critics|French Syndicate of Cinema Critics - Best Film]]<br>Grand Prix de l'UCC<br>Nominated - [[Academy Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Palme d'Or|Cannes Film Festival - Palme d'Or]]<br>Nominated - [[Satellite Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Cairo International Film Festival|Cairo International Film Festival - Best Arabic Film]] <br>Nominated - [[Louis Delluc Prize|Louis Delluc Prize - Best Film]]<br>Nominated - Hamburg Film Festival - Art Cinema Award |- |2024 |''[[Black Tea (film)|Black Tea]]'' |Nominated - [[74th Berlin International Film Festival]] - [[Golden Bear]] |} == Kundivihira == 43g72zclln3mp5bvgq0cnula4xyiy6b 137290 137232 2026-05-21T11:40:40Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137290 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Abderrahmane Sissako''' nyɛla bini dɔɣi so [[Mauritania|Mauritanian]], Malian siini darecta mini producer. O siini shɛli o ni boli Waiting for Happiness maa (Heremakono) daa nyɛla bini niŋ shɛli yuuni 2002 Cannes Film Festival ni ka di nyɛ bi daa nyɛla bini gahim n piigi shɛli ka di nyɛla UN Certain Regard nim n niŋ li,<ref>{{Cite web|title=Festival de Cannes - From 15 to 26 may 2013|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3108545/year/2002.html|access-date=2026-05-18|website=www.festival-cannes.com|language=en}}</ref> di daa nyɛla din di FIPRESCI nim pini. O yuuni 2006 Siini maa Bamako daa nyɛ salo zaŋsim. Sissako theme daa nyɛla globalization, exile mini displacement n ti niriba. O yuuni 2014 siini Timbuktu daa nyɛla bini piigi shɛli  pahi din yɛn kpa Palme d'Or la zuɣu yuuni 2014 Cannes Film Festival compitisa maa maŋmaŋni ka daa lahi nyɛ bini piigi shɛli ni di zani Academy Award  n ti Best Foreigne Language Film.<ref>{{Cite news|last=Lodge|first=Guy|date=2015-02-04|title=Oscars 2015: what will win best foreign language film?|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/film/2015/feb/04/oscars-2015-predictions-best-foreign-language-film|access-date=2026-05-18|issn=0261-3077}}</ref> == Piligu Biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Sissako nyɛla bini dɔɣi so Kiffa, Mauritania yuuni 1961.<ref name=":0">{{Cite book|last=Armes|first=Roy|url=http://archive.org/details/africanfilmmakin0000arme|title=African filmmaking : north and south of the Sahara|date=2006|publisher=Bloomington ; Indianapolis : Indiana University Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-253-34853-1}}</ref> O ba nyɛla Malian ŋun yi Sokolo.<ref name=":0" /> O bili ni biɛhigu daa nyɛla niŋ shɛli Mali, ka naayi labi Mauritania o ni daa nyɛ yuun pia ni anii (18) n ti bɛ o ma sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Moscow yuuni 1983 o ni daa nyɛ scholarship ni o karim cinema Gerasimov Institute of Cinematography,<ref name=":0" /> ni ka o daa ŋmaagi o graduation siini 'The Game in 1988.<ref name=":0" /> == Tuma == O ni daa nyɛ siini director maa.nyaaŋa o daa lahi nyɛla cultural Advisor nti tiŋgbani zuɣulana kuro Mohammed Ould Abdel Aziz.<ref>{{Cite web|last=Beau|first=Nicolas|date=2017-05-23|title=« Timbuktu » d’Abderrahmane Sissako a les honneurs d’Arte|url=https://mondafrique.com/societe/abderrahmane-sissako-une-imposture-mauritanienne/|access-date=2026-05-20|website=Mondafrique|language=fr-FR}}</ref> Silimi gɔli [[December]] yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun pahi siini ŋmaariba daa nyɛla ban dihi nu ni Libèration n bori nI bi ŋmaagi buɣim ka chɛ bilichinima kubu yuuni 2023 Israeli Invasion of the Gaza Strip.<ref>{{Cite news|title=Gaza : des cinéastes du monde entier demandent un cessez-le-feu immédiat|language=fr|work=Libération|url=https://www.liberation.fr/idees-et-debats/tribunes/gaza-des-cineastes-du-monde-entier-demandent-un-cessez-le-feu-immediat-20231228_WMAUSVJVLFEBNK4ME4XU3ZRU3M/|access-date=2026-05-20}}</ref><ref>{{Cite web|last=Newman|first=Nick|date=2023-12-29|title=Claire Denis, Ryusuke Hamaguchi, Kiyoshi Kurosawa, Christian Petzold, Apichatpong Weerasethakul & More Sign Demand for Ceasefire in Gaza|url=https://thefilmstage.com/claire-denis-ryusuke-hamaguchi-kiyoshi-kurosawa-christian-petzold-apichatpong-weerasethakul-more-sign-demand-for-ceasefire-in-gaza/|access-date=2026-05-20|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-31|title=Directors of cinema sign petition for immediate ceasefire {{!}} The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-780176|access-date=2026-05-20|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en}}</ref> == Maŋ Biɛhigu == O ni daa niŋ yuuni pia ni ayi Moscow nyaaŋa, Sissako daa nyɛla ŋun chaŋ Paris yuuni 1994. Sissako nyɛla ŋun daa niŋ Ethiopian siini director Maji-da Abdi  amiliya.<ref>{{Cite web|title=Page doesn't exist|url=https://www.voanews.com/africa/african-film-festival-fosters-home-grown-development-cinema|access-date=2026-05-20|website=www.voanews.com|language=en}}</ref> Sissako ma daa nyɛla ŋun kpi yuuni 2002 saha shɛli o ni daa ŋmaari  siini shɛli o ni boli  Waiting for Happiness di bah igu ŋmaabu dali, o nyɛla ŋun dedicate siini maa n ri o ma.<ref name=":0" /> [[Category:Mauritanian film directors]] [[Category:Mauritanian film producers]] [[Category:1961 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Mauritanian people of Malian descent]] [[Category:Best Director Lumières Award winners]] [[Category:Best Director César Award winners]] [[Category:People from Kiffa]] [[Category:Best Original Screenplay César Award winners]] [[Category:Directors of Best Film César Award winners]] ==Filmography== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable" | Notes |- | 1990 | ''Sex et perestroïka'' | Assistant director | Directed by François Jouffa & Francis Leroi |- | 1991 | ''Le jeu'' | Director & Writer | Short |- | 1993 | ''Oktyabr'' | Director & Writer | Short |- | rowspan=2|1995 | ''Petite météorologie ou Sept histoires de temps'' | Actor | Short directed by Charles Castella |- | ''Molom, conte de Mongolie'' | Production designer | Directed by Marie-Jaoul de Poncheville |- | rowspan=3|1997 | ''Africa Dreaming'' | Director | TV series (1 Episode) |- | ''Documenta X - Die Filme'' | Director | Directed with [[Charles Burnett (director)|Charles Burnett]], [[Harun Farocki]] and [[Aleksandr Sokurov]] |- | ''[[Rostov-Luanda]]'' | Director & Writer | Documentary<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Best Documentary Award - Special Mention |- | 1998 | ''[[La Vie Sur Terre]]'' | Director, Writer & Actor | [[San Francisco International Film Festival|San Francisco International Film Festival - Golden Spire]]<br> [[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Ecumenical Jury Award]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - FIPRESCI Prize - Special Mention]]<br>[[Fribourg International Film Festival|Fribourg International Film Festival - Grand Prix]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Air Afrique Special Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - INALCO Award]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Special Mention]]<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - TELCIPRO Award - Feature Film]]<br>[[Taormina Film Fest|Taormina Film Fest - Silver Charybdis]] |- | rowspan=2|2002 | ''[[Waiting for Happiness]]'' | Director & Writer | [[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - Foreign Cineaste of the Year]]<br>[[Cannes Film Festival|Cannes Film Festival - FIPRESCI Prize]]<br>[[Buenos Aires International Festival of Independent Cinema|Buenos Aires International Festival of Independent Cinema - Best Film]]<br>[[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Special Jury Award]]<br>Namur International Festival of French-Speaking Film - Youth Jury Emile Cantillon Award<br>[[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou - Grand Prize - Etalon de Yennega]]<br>Paris Biennal of Arab Cinema - IMA Grand Prize<br>Nominated - [[Gijón International Film Festival|Gijón International Film Festival - Grand Prix Asturias - Best Feature]]<br>Nominated - Namur International Festival of French-Speaking Film - Golden Bayard - Best Film |- | ''[[Abouna (film)|Abouna]]'' | Executive producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2003 | ''Le silence de la forêt'' | Producer | Directed by [[Bassek Ba Kobhio]] & [[Didier Ouenangare]] |- | ''Malenkie lyudi'' | Producer | Directed by Nariman Turebaev |- | rowspan=2|2006 | ''[[Bamako (film)|Bamako]]'' | Director, Writer, Producer & Actor | [[Lumière Award for Best French-Language Film]]<br>[[International Istanbul Film Festival|International Istanbul Film Festival - FACE Award]]<br>[[Festival Paris Cinéma|Festival Paris Cinéma - Audience Award]] |- | ''[[Daratt]]'' | Producer | Directed by [[Mahamat Saleh Haroun]] |- | rowspan=2|2008 | ''[[8 (2008 film)|8]]'' | Director & Writer | Directed with [[Jane Campion]], [[Gael García Bernal]], [[Jan Kounen]], [[Mira Nair]], [[Gaspar Noé]], [[Gus Van Sant]] & [[Wim Wenders]] |- | ''[[Stories on Human Rights]]'' | Director | Directed with [[Marina Abramović]], [[Sergei Bodrov]], [[Shira Geffen]], [[Jia Zhangke]], [[Etgar Keret]], [[Idrissa Ouedraogo]], [[Pipilotti Rist]], [[Walter Salles]], [[Apichatpong Weerasethakul]], [[Jasmila Žbanić]], and others |- | 2010 | ''Je vous souhaite la pluie'' | Director | TV Short |- | 2014 | ''[[Timbuktu (2014 film)|Timbuktu]]'' | rowspan="2" | Director & Writer | [[César Award for Best Film]]<br>[[César Award for Best Director]]<br>[[César Award for Best Original Screenplay]]<br>[[François Chalais Prize|Cannes Film Festival - François Chalais Prize]]<br>[[Prize of the Ecumenical Jury|Cannes Film Festival - Prize of the Ecumenical Jury]]<br>[[Lumière Award for Best Film]]<br>[[Lumière Award for Best Director]]<br>[[Chicago International Film Festival|Chicago International Film Festival - Best Director]]<br> [[Globes de Cristal Award|Globes de Cristal Award - Best Film]]<br>[[African-American Film Critics Association|African-American Film Critics Association - Best World Cinema]]<br>[[Jerusalem Film Festival|Jerusalem Film Festival - Best Feature]]<br>[[French Syndicate of Cinema Critics|French Syndicate of Cinema Critics - Best Film]]<br>Grand Prix de l'UCC<br>Nominated - [[Academy Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Palme d'Or|Cannes Film Festival - Palme d'Or]]<br>Nominated - [[Satellite Award for Best Foreign Language Film]]<br>Nominated - [[Cairo International Film Festival|Cairo International Film Festival - Best Arabic Film]] <br>Nominated - [[Louis Delluc Prize|Louis Delluc Prize - Best Film]]<br>Nominated - Hamburg Film Festival - Art Cinema Award |- |2024 |''[[Black Tea (film)|Black Tea]]'' |Nominated - [[74th Berlin International Film Festival]] - [[Golden Bear]] |} == Kundivihira == 98r8e501cd6kzrzg4zolnwjm8r2ds72 Women in African cinema 0 33085 137271 137023 2026-05-21T10:32:41Z Alhaj Darajaati 22 /* Background article maa maŋmaŋa: Africa sinii */ 137271 wikitext text/x-wiki '''Paɣaba n'''yɛla ban gba be '''Africa''' '''nima yihibu ni na ka tooi kpɛriti kpɛrigu kam,''' hali bɛ dii bɛ tooi n zaŋdi ba ni niŋdi bin pala shee. == Dini yi shɛli na: Africa sinii == Daa maa ha Africa daa kuli yirina n zaani Western kpɛrikpɛritiba ni, din daa tooi che ka Africa ni African niriba yirina n nyɛ "exoticized", "tumtumdiba" Africa maŋ sulinsi ni daa zani yuuni 1950s ni yuuni 1960s daa yihi sinii na di bɔri ni kamara lebi bingahindili bɛ lala saha maa. Paɣaba daa nyɛla ban tooi kpaŋsiri bɛ kɔba ni African sinii kpɛrigu puuni lala saha maa, lala zuɣu bɛ kpɛrigu daa nyɛla din dii pa din to n tiba, bɛ ni daa ti yɛn n pili paɣiba kpɛrigu maa polo din to zaŋ ti, bɛ daa nyɛla sinii baŋdiba ban bɔri ni bɛ sɔŋ paɣiba Africa sinii puuni. Lala sinii baŋdiba ŋɔ maa, pam ban daa nyɛ paɣaba, daa nyɛla ban pili bɛ maŋmaŋa laɣinsi kpabu din yɛn che ka Afrika sinii yi polo ni kamani Panafrica sinii mini televisa chuɣu puhibu ni zaŋ ti Ouagadougou la (FESPACO) nti pahi Pan African Federation zaŋ ti kpɛrikpɛritiba la gba (FEPACI), di zaa nyɛla din kpa yuuni 1969 hali ni yuuni 1970. == Paɣaba ban lihi ka bɛ kpɛrita == Afrika nima daa malila bɛ ni ni tooi n kpɛriti yaɣ' shɛli pɔi ni yuuni 1950s hali ni 1960s, saha shɛli when Afrika nima ni pili bɛ maŋ yihibu na ka yi daabilim puuni. Dinzuɣu paɣ' ba bela ka bɛ daa ti soli ka bɛ tooi namdi yɛltɔɣa shɛŋa na ka di ni tooi n gari kpɛrigu zuɣu. Ŋun lihiri ka bɛ kpɛrita Safi Faye nyɛla bɛ ni daa ti so tuuli Afrika paɣa ŋun yuli ka bɛ kpari ka yihi li na pini o yuuni 1975 sinii ''Kaddu Beykat'', sinii shɛli din baŋda N. Frank Ukadike ni daa yɛli di yɛltɔɣa ka di wuligi n gili gbansabila kpɛrikpɛritiba ni Afrika zaa. == Paɣaba ban be Afrika sinii puuni taarihi yuuni 1960s hali ni yuuni 1970s == daha waɣila ha, kaya ni zalisi kamani yuuni 1934 Laval Decree, din daa gbubi French nima maa, daa lari la Afrika nima ni bɛ di lahi ŋmaai bɛ maŋmaŋa sinii nima, din zaya ni di zani n ti Afrika zaa zoobu , siyaasa, kaya, ni yila tilibu. Yuuni 1975 Safi Faye daa yihi sinii na ka boli li ''Kaddu Beykat'', ka sokam daa mili ni dina n daa nyɛ tuuli din kuli n yina Afrika ka di nyɛla paɣa n yihili na. O daa pun yihi yihi sinii ŋmahi ŋmahi na, "La Passante", kamani tuma ata nyaaŋa pɔi yuuni 1972.O daa lahi di pini dɔmini o nyɛ tuuli Afrika paɣa ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti sinii ka tiŋduya nima tooi baŋ o yɛla. Kaddu Beykat ni daa di pina maa pam maa di shɛli n-nyɛ FIPRESCI pini. === Paɣaba ban daa be yuuni 1980s hali ni yuuni 1990s sinii nima ni === Harrow yɛligu puuni, Afrika paɣaba ban daa nyɛ kpɛrikpɛritiba daa yirina pam bɛni din gbaai yuuni 1980s mini yuuni 1990s sunsuuni, "ka daa tooi yirina ni binshɛɣu din mali gbunni n-gari Sembene anfooni nima, din nyɛ saha waɣila paɣiba mini bipuɣinga" n ti pahi " hali din tu di a baŋ di gbunni ni sinii shɛŋa ŋan kpari paɣiba polo ni Afrika biɛhigu." o58p0w39i42es1zb31f3d3boiqrw9d7 137272 137271 2026-05-21T10:33:33Z Alhaj Darajaati 22 Added a category 137272 wikitext text/x-wiki '''Paɣaba n'''yɛla ban gba be '''Africa''' '''nima yihibu ni na ka tooi kpɛriti kpɛrigu kam,''' hali bɛ dii bɛ tooi n zaŋdi ba ni niŋdi bin pala shee. == Dini yi shɛli na: Africa sinii == Daa maa ha Africa daa kuli yirina n zaani Western kpɛrikpɛritiba ni, din daa tooi che ka Africa ni African niriba yirina n nyɛ "exoticized", "tumtumdiba" Africa maŋ sulinsi ni daa zani yuuni 1950s ni yuuni 1960s daa yihi sinii na di bɔri ni kamara lebi bingahindili bɛ lala saha maa. Paɣaba daa nyɛla ban tooi kpaŋsiri bɛ kɔba ni African sinii kpɛrigu puuni lala saha maa, lala zuɣu bɛ kpɛrigu daa nyɛla din dii pa din to n tiba, bɛ ni daa ti yɛn n pili paɣiba kpɛrigu maa polo din to zaŋ ti, bɛ daa nyɛla sinii baŋdiba ban bɔri ni bɛ sɔŋ paɣiba Africa sinii puuni. Lala sinii baŋdiba ŋɔ maa, pam ban daa nyɛ paɣaba, daa nyɛla ban pili bɛ maŋmaŋa laɣinsi kpabu din yɛn che ka Afrika sinii yi polo ni kamani Panafrica sinii mini televisa chuɣu puhibu ni zaŋ ti Ouagadougou la (FESPACO) nti pahi Pan African Federation zaŋ ti kpɛrikpɛritiba la gba (FEPACI), di zaa nyɛla din kpa yuuni 1969 hali ni yuuni 1970. == Paɣaba ban lihi ka bɛ kpɛrita == Afrika nima daa malila bɛ ni ni tooi n kpɛriti yaɣ' shɛli pɔi ni yuuni 1950s hali ni 1960s, saha shɛli when Afrika nima ni pili bɛ maŋ yihibu na ka yi daabilim puuni. Dinzuɣu paɣ' ba bela ka bɛ daa ti soli ka bɛ tooi namdi yɛltɔɣa shɛŋa na ka di ni tooi n gari kpɛrigu zuɣu. Ŋun lihiri ka bɛ kpɛrita Safi Faye nyɛla bɛ ni daa ti so tuuli Afrika paɣa ŋun yuli ka bɛ kpari ka yihi li na pini o yuuni 1975 sinii ''Kaddu Beykat'', sinii shɛli din baŋda N. Frank Ukadike ni daa yɛli di yɛltɔɣa ka di wuligi n gili gbansabila kpɛrikpɛritiba ni Afrika zaa. == Paɣaba ban be Afrika sinii puuni taarihi yuuni 1960s hali ni yuuni 1970s == daha waɣila ha, kaya ni zalisi kamani yuuni 1934 Laval Decree, din daa gbubi French nima maa, daa lari la Afrika nima ni bɛ di lahi ŋmaai bɛ maŋmaŋa sinii nima, din zaya ni di zani n ti Afrika zaa zoobu , siyaasa, kaya, ni yila tilibu. Yuuni 1975 Safi Faye daa yihi sinii na ka boli li ''Kaddu Beykat'', ka sokam daa mili ni dina n daa nyɛ tuuli din kuli n yina Afrika ka di nyɛla paɣa n yihili na. O daa pun yihi yihi sinii ŋmahi ŋmahi na, "La Passante", kamani tuma ata nyaaŋa pɔi yuuni 1972.O daa lahi di pini dɔmini o nyɛ tuuli Afrika paɣa ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti sinii ka tiŋduya nima tooi baŋ o yɛla. Kaddu Beykat ni daa di pina maa pam maa di shɛli n-nyɛ FIPRESCI pini. === Paɣaba ban daa be yuuni 1980s hali ni yuuni 1990s sinii nima ni === Harrow yɛligu puuni, Afrika paɣaba ban daa nyɛ kpɛrikpɛritiba daa yirina pam bɛni din gbaai yuuni 1980s mini yuuni 1990s sunsuuni, "ka daa tooi yirina ni binshɛɣu din mali gbunni n-gari Sembene anfooni nima, din nyɛ saha waɣila paɣiba mini bipuɣinga" n ti pahi " hali din tu di a baŋ di gbunni ni sinii shɛŋa ŋan kpari paɣiba polo ni Afrika biɛhigu." == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 9qgx6eugit7qbtorjm84apx9i0c8l1v 137276 137272 2026-05-21T10:47:45Z Alhaj Darajaati 22 137276 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Paɣaba n'''yɛla ban gba be '''Africa''' '''nima yihibu ni na ka tooi kpɛriti kpɛrigu kam,''' hali bɛ dii bɛ tooi n zaŋdi ba ni niŋdi bin pala shee. == Dini yi shɛli na: Africa sinii == Daa maa ha Africa daa kuli yirina n zaani Western kpɛrikpɛritiba ni, din daa tooi che ka Africa ni African niriba yirina n nyɛ "exoticized", "tumtumdiba" Africa maŋ sulinsi ni daa zani yuuni 1950s ni yuuni 1960s daa yihi sinii na di bɔri ni kamara lebi bingahindili bɛ lala saha maa. Paɣaba daa nyɛla ban tooi kpaŋsiri bɛ kɔba ni African sinii kpɛrigu puuni lala saha maa, lala zuɣu bɛ kpɛrigu daa nyɛla din dii pa din to n tiba, bɛ ni daa ti yɛn n pili paɣiba kpɛrigu maa polo din to zaŋ ti, bɛ daa nyɛla sinii baŋdiba ban bɔri ni bɛ sɔŋ paɣiba Africa sinii puuni. Lala sinii baŋdiba ŋɔ maa, pam ban daa nyɛ paɣaba, daa nyɛla ban pili bɛ maŋmaŋa laɣinsi kpabu din yɛn che ka Afrika sinii yi polo ni kamani Panafrica sinii mini televisa chuɣu puhibu ni zaŋ ti Ouagadougou la (FESPACO) nti pahi Pan African Federation zaŋ ti kpɛrikpɛritiba la gba (FEPACI), di zaa nyɛla din kpa yuuni 1969 hali ni yuuni 1970. == Paɣaba ban lihi ka bɛ kpɛrita == Afrika nima daa malila bɛ ni ni tooi n kpɛriti yaɣ' shɛli pɔi ni yuuni 1950s hali ni 1960s, saha shɛli when Afrika nima ni pili bɛ maŋ yihibu na ka yi daabilim puuni. Dinzuɣu paɣ' ba bela ka bɛ daa ti soli ka bɛ tooi namdi yɛltɔɣa shɛŋa na ka di ni tooi n gari kpɛrigu zuɣu. Ŋun lihiri ka bɛ kpɛrita Safi Faye nyɛla bɛ ni daa ti so tuuli Afrika paɣa ŋun yuli ka bɛ kpari ka yihi li na pini o yuuni 1975 sinii ''Kaddu Beykat'', sinii shɛli din baŋda N. Frank Ukadike ni daa yɛli di yɛltɔɣa ka di wuligi n gili gbansabila kpɛrikpɛritiba ni Afrika zaa. == Paɣaba ban be Afrika sinii puuni taarihi yuuni 1960s hali ni yuuni 1970s == daha waɣila ha, kaya ni zalisi kamani yuuni 1934 Laval Decree, din daa gbubi French nima maa, daa lari la Afrika nima ni bɛ di lahi ŋmaai bɛ maŋmaŋa sinii nima, din zaya ni di zani n ti Afrika zaa zoobu , siyaasa, kaya, ni yila tilibu. Yuuni 1975 Safi Faye daa yihi sinii na ka boli li ''Kaddu Beykat'', ka sokam daa mili ni dina n daa nyɛ tuuli din kuli n yina Afrika ka di nyɛla paɣa n yihili na. O daa pun yihi yihi sinii ŋmahi ŋmahi na, "La Passante", kamani tuma ata nyaaŋa pɔi yuuni 1972.O daa lahi di pini dɔmini o nyɛ tuuli Afrika paɣa ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti sinii ka tiŋduya nima tooi baŋ o yɛla. Kaddu Beykat ni daa di pina maa pam maa di shɛli n-nyɛ FIPRESCI pini. === Paɣaba ban daa be yuuni 1980s hali ni yuuni 1990s sinii nima ni === Harrow yɛligu puuni, Afrika paɣaba ban daa nyɛ kpɛrikpɛritiba daa yirina pam bɛni din gbaai yuuni 1980s mini yuuni 1990s sunsuuni, "ka daa tooi yirina ni binshɛɣu din mali gbunni n-gari Sembene anfooni nima, din nyɛ saha waɣila paɣiba mini bipuɣinga" n ti pahi " hali din tu di a baŋ di gbunni ni sinii shɛŋa ŋan kpari paɣiba polo ni Afrika biɛhigu." == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] kv7mn73or24xke6hi0blfbr4wji8etq Souleymane Cissé 0 33089 137299 136015 2026-05-21T11:55:57Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137299 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Che ka sabbu maa di shim''''''Souleymane Cissé''' (ka bɛ dɔɣi o la dabisili 21 April goli ni yuuni 1940 – dabisili 19 February goli ni yuuni 2025) nyɛla [[Mali]] nira ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti sinii, o nyɛla ŋun nyɛ tuuli saha shɛli kpɛrikpɛrita ŋun pahi [[Afrika|Africa]] kpɛrikpɛritiba ni<ref>{{Cite web|title=Movies Other{{!}}|url=https://bostonphoenix.com/boston/movies/reviews/documents/02004517.htm|access-date=2026-05-10|website=bostonphoenix.com}}</ref>. O daa nyɛla bɛ ni bɔli so "[[Afrika|Africa]] zaa kpɛrikpɛrita biiŋa" ka o sinii shɛli on daa bɔli ''[[Yeelen]]'' maa ni bɛ bɔli li "sinii shɛli din kpee kani Africa sinii nima ni zaa".<ref>{{Cite journal|last=Moma|first=José|date=2022-08-31|title=Negotiations in international procurement management|url=https://doi.org/10.22456/2178-8839.122950|journal=Conjuntura Austral|volume=13|issue=63|pages=81–94|doi=10.22456/2178-8839.122950|issn=2178-8839}}</ref> Ŋuna n daa nyɛ tuuli ŋun lihiri ka bɛ ŋmaari sinii m be sub-Saharan Africa ka tooi di pini, Cannes sinii chuɣu puhibu la ni yuuni 1987, ka di nyɛla “[[Yeelen]]”, ka o daa zaŋ n di Lala pini maa. Bɛ daa ti o mi Salma koochi yuuni 2023.<ref>{{Cite web|date=2025-02-25|title=Tous les cinémas du monde - Hommage à Souleymane Cissé, pionnier du cinéma africain|url=https://www.rfi.fr/fr/podcasts/tous-les-cin%C3%A9mas-du-monde/20250225-hommage-%C3%A0-souleymane-ciss%C3%A9-pionnier-du-cin%C3%A9ma-africain|access-date=2026-05-10|website=RFI|language=fr}}</ref> == O biɛhigu ni o tuma == Bɛ dɔɣi o la Bamako ka o zooi Muslim nima puuni, Souleymane Cissé daa nyɛla ŋun suhi zabira o bilim ni zaa. o chaŋla o [[shikuru]] Dakar ka labi Mali yuuni 1960 bɛ ni daa deei bɛ maŋa sulinsi naai.<ref>{{Cite web|date=2015-05-12|title=Souleymane Cissé, le doyen du cinéma africain à Cannes|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20150512-souleymane-cisse-doyen-cinema-africain-festival-cannes|access-date=2026-05-10|website=RFI|language=fr}}</ref> O sinii tuma ni yɛn pili, o pili mi ni yɛl' kura yɛlibu zuɣulana paa zaŋ kpa Patrice Lumumba gbaabu la ni. Ŋo ni daa zaŋ o haŋkali ni niŋ o dahalali sinii ŋmaabu puuni , ka o daa nya sɔŋsim Gerasimov shikuru din nyɛ sinii ŋmaabu la puuni, ni Moscow shikuru din nyɛ sinii mini tiivi la ni.<ref>{{Cite web|title=Souleymane CISSÉ|url=https://www.festival-cannes.com/p/souleymane-cisse-3/|access-date=2026-05-10|website=Festival de Cannes|language=fr-FR}}</ref> Yuuni 1970 o daa nyɛla ŋun lahi labi [[Mali]], n ti pahi and joined minista zaŋ ti yɛl' tɔɣisi zuɣu n nyɛ siniiŋmaara, ka daa yihi sinii kura kura zaɣ' bihi na. Yuma ayi nyaaŋa, o daa yihi o tuuli sinii din dii bɛ waɣa na ka bɔli li Cinq jours d’une vie (dabaa anu biɛhigu puuni), ka di yɛri nachimbila so ŋun daa yi Alkuraani shikuru bɔhimbu shee ka chaŋ n ti lebi tayiɣa m be pala zuɣu yɛl' tɔɣa. Cinq Jours daa zaŋ sinii ŋɔ ni wuhi niriba Carthage sinii chuɣu puhibu ni. Yuuni 1974, Cissé daa yihi o tuuli sinii din saɣi sinii na ka di nyɛ Bambara balli ni ka bɔli li, ''Den muso'' (''bipuɣinbila maa''), lala yɛltɔɣ' taɣimalisi ŋɔ daa daa nyɛla bipuɣinbila ŋun daa nyɛ birigi so bɛ ni daa zaŋ n doni ka o kpuɣi puli, ka o niriba zaa daa zaɣisi o hali o ba gba. == O kpibu == Cissé daa kpila Bamako ashibiti ni, Mali tingbanni dabisili 19 February goli ni yuuni 2025, ka daa mali yuun' pihinu ni anahi 84. Pɔi ka o naan yi kpi, bɛ daa zali mi ni o lebi daanbolo n ti "fiction feature film" jury 29th edition of Fespaco, dabisili 22 February goli ni Ouagadougou yaɣili din be [[Burkina Faso]] la.<ref>{{Cite web|date=2025-02-19|title=Le réalisateur malien Souleymane Cissé, l'un des pères du cinéma africain, est mort|url=https://www.rfi.fr/fr/culture/20250219-le-r%C3%A9alisateur-malien-souleymane-ciss%C3%A9-l-un-des-p%C3%A8res-du-cin%C3%A9ma-africain-est-mort|access-date=2026-05-10|website=RFI|language=fr}}</ref> == Siniiŋmara == * ''L’aspirant'' (sinii jia, yuuni 1968) * ''Source d’inspiration'' (sinii jia, yuuni 1968) * ''Dégal à Dialloubé'' (1970) * ''Fête du Sanké'' (1971) * ''Cinq jours d’une vie'' (1972) * ''Den muso'' (1975) * ''L’homme et ses idoles'' (sinii jia, yuuni 1975) * ''Baara'' (1978) * ''Chanteurs traditionnels des Iles Seychelles'' (1978) * ''Finye'' (1982) * ''Yeelen'' (1987) * ''Waati'' (1995) * ''Yɛlimima a ni nyɛ so'' (2009) * ''O Sembene!'' (2013) * ''Ti yiŋa'' (2015) == Kundivihira == k8b5ju88zvlkpy5f016kibfud4izz4i E. T. Mensah 0 33092 137270 136200 2026-05-21T10:30:51Z Alhaj Darajaati 22 Added a category 137270 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Emmanuel Tettey Mensah''' ( 31 May 1919<ref>{{Cite web|title=Ghana's Highlife Music Collection : E.T. Mensah|url=https://www.fondation-langlois.org/html/e/page.php?NumPage=2278|access-date=2026-05-10|website=www.fondation-langlois.org}}</ref> - 18 July 1996)<ref>{{Cite web|title=E.T. Mensah Songs, Albums, Reviews, Bio & More...|url=https://www.allmusic.com/artist/et-mensah-mn0000163663|access-date=2026-05-10|website=AllMusic|language=en}}</ref> daa nyɛla Ghanaian yilyiinda so bini daa bolindi <nowiki>''</nowiki>King of Highlife<nowiki>''</nowiki> yila yaɣali. O daa nyɛla Tempos nim tooindana ban daa nyɛ laɣagu shɛba ban yuli daa wuligi n gili West Africa.<ref>{{Cite web|title=Artists, E.T. Mensah & his Tempos Band, Band history & gallery – afrodisc.com|url=http://afrodisc.com/artists/artists-e-t-mensah-his-tempos-band/artists-e-t-mensah-his-tempos-band-band-history-gallery/|access-date=2026-05-10|website=afrodisc.com|language=en-US}}</ref> == Piligu yuma == Mensah nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli May biɛɣu pihitani yi dali yuuni 1919 Ussher tiŋpuuni, [[Ankara]], din bɛ [[Gold Coast (British colony)|Gold Coast]], [[West Africa]]. O daa nyɛla ŋun tuu chanŋ gomlanti shikuru o piligu shikuru ni ka daa yoli nyaaŋa n chanŋ [[Accra High School|Accra High School.]] O yuun pia ni ayini o daa nyɛla ŋun  bohim Kalamboo piɛbu lala gomlanti shikuru maa laɣigu shɛli din daa jɛndi yila polo maa ni ka yuuni 1932 puuni o daa nyɛla ŋun piligi Piccolo ŋmɛbu mini kalamboo piɛbu Accra Orchestra, din daa nyɛ shikuru bihi ban zaŋsim bɛ bin kumda ni laɣigu. Ŋun daa nyɛla lala Accra Orchestra maa toondana daa nyɛla Karimba, Joe Lamptey ŋun daa nyɛ ŋun laɣim bi pola ban mali binkumda baŋsim n zaŋ kpa lala laɣigu maa. Mensah daa nyɛla ŋun daa bi chɛ Orchestra maa ŋmɛbu amaa ka daa nyɛ ŋun bohim alto-saxophone gba ŋmɛbu. O yila tuma ŋɔ daa nyɛla bini ti shɛli zaŋsim saha shɛli o ni daa pa piligi ariziki kun niŋ o mamaŋ yila puuni ka di nyɛla o nyɛrila laɣari maa o ni daa yoogi pharmacy shɛli ma ni.<ref>{{Cite web|title=Images for E. T. Mensah And His Tempo's Band* - E. T. Mensah And His Tempo's Band|url=https://www.discogs.com/release/3669494-E-T-Mensah-And-His-Tempos-Band/images|access-date=2026-05-10|website=www.discogs.com}}</ref> E. T. Mensah daa nyɛla ŋun mali bɛli ka o nyɛ bidibiga ŋun daa nyɛ Yebuah Mensa  ŋun gba daa nyɛ toondana n ri Orchestra wawari ba Gold Coast puuni. Yebuah Mensa mini o tizobila E. T. Mensah daa nyɛla ban kpa Accra Rrhythmic  Orchestra din daa nyɛ di daa di Lambeth Walk Dance Competition pini yuuni 1939 King George  Memorial Hall  puuni, bini pa bolindi shɛli  Parliament House din bɛ Ghana tiŋgbani maa. == Tempos mini bahigu tuma == [[Lahabali kɔligu:Armstrong-Mensahinvitation.jpg|thumb|added a picture ]] Tempos laɣigu maa zaɣa maŋli nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 1946 ka di daa nyɛ Jam Session din daa laɣim European linjima ni ma ka di nyɛla din bɛ Ankara. Bi daa nyɛla ban ŋmɛra n ti Army wahi mini Accra clubs. Saha sunsuni ka Afrika yilli yilidiba daa nyɛla ban zaani European zaashɛi hali ka fi ti pa lɛbigi Afrikan noli, ka Joe Kelly mini Guy Warren daa nyɛ ban bɛ di tooni. Mensah daa nyɛla ŋun kpɛ lala laɣigu ŋɔ ni yuuni1947. Di daa bi yuugi ka bi daa nyɛ ban wali taba, amaa shɛb daa lahi kpa shɛli ka Mensah nyɛla di toondana . Yuuni 1953  E. T. Mensah mini Tempos nim daa nyɛla ban go n gili Britain tiŋgbani. Laɣigu nyɛla duniya zaa ni daa baŋ shɛli yɛla ka yuuni 1957 Mensah daa nyɛ ŋun lo kpalanzuya n gbɛni Louis Armstrong. Mensah notable composition maa puuni shɛli n nyɛ <nowiki>''Ghana Freedom''</nowiki> Myjoyonline nim ni buɣusi shɛli ni di nyɛla timeless record din daa di nasara ka di nyɛla binkumda maa nyɛŋsim mini di daa lahi mali bukaata n ti Ghana independence.<ref name=":0">{{Cite web|date=2025-03-05|title=Legend of the week - E.T. Mensah - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/legend-of-the-week-e-t-mensah/|access-date=2026-05-10|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> High life baŋsim yaɣali ŋɔ daa nyɛla din labi nyaaŋa yuuni 1960s amaa E. T. Mensah  daa na kuli kpaŋdi la o maŋ lala yuma maa nyaaŋa.<ref>{{Cite web|title=E. T. Mensah: Afropop Artist -- Ghana, West Africa|url=http://afropop.org/explore/artist_info/ID/29/E.%20T.%20Mensah|access-date=2026-05-10|website=afropop.org|archive-date=2006-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20061205022339/http://afropop.org/explore/artist_info/ID/29/E.%20T.%20Mensah|url-status=dead}}</ref> O daa nyɛla ŋun gbɛni kpalazuya ni Nigerian Trumpeter  Dr. Victor Abimbola Olaiya ka bi daa yihi Album di daa ka kpe naa.<ref>{{Cite web|title=worldservice - Victor Olaiya - 50 years of ingenious highlife on stage|url=https://sites.google.com/site/wrldsrv/blog-additions-1/victor-olaiya---50-years-of-ingenious-highlife-on-stage|access-date=2026-05-10|website=sites.google.com|language=en-US}}</ref> Highlife Giants of African vol. 1, bini daa yihi shɛli na yuuni 1983.<ref name=":0" /> == Discography == ; E. T. Mensah mini Tempos * ''King of Highlife Anthology'', four-CD box (2015, RetroAfrica) ; Yiliyindiba ban tim o nua * ''The Rough Guide to West African Music'' (1996, World Music Network) * ''The Rough Guide to Highlife'' (2003, World Music Network) == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] ibn5gou04xy8k30mu3xpom4ds7xp1vg Isaach de Bankolé 0 33095 137291 136201 2026-05-21T11:42:22Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137291 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zachira Bankolé''' <ref>{{Cite web|title=La phaléristique – Histoire, ordres, décorations et médailles officielles|url=https://www.samlhoc.fr/phaleristique/|access-date=2026-05-11|website=SAMLHOC|language=fr-FR}}</ref>( bi dɔɣi o la silimi gɔli August biɛpjlu pia ni ayi dali yuuni 1957) professionally bi mi o la '''Isaach de Bankolé''' nyɛla Ivorian kpɛrikpɛrita, ŋun yaa too bɛ [[France]] mini [[United States]].<ref>{{Cite web|date=2018-02-23|title=Isaach de Bankolé : De Black Mic Mac à Black Panther Nofi Media|url=https://www.nofi.media/2018/02/isaach-de-bankole-de-black-mic-mac-a-black-panther/48679|access-date=2026-05-11|website=www.nofi.media|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|title=Isaach Debankolé - About This Person - Movies & TV - NYTimes.com|url=http://movies.nytimes.com/person/721651/Isaach-DeBankol-|access-date=2026-05-11|website=movies.nytimes.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Isaach De Bankolé|url=https://madmuseum.org/series/isaach-de-bankol%C3%A9|access-date=2026-05-11|website=madmuseum.org|language=en}}</ref> Yuuni 1987 puuni o daa nyɛla ŋun di César Awards nti Most Promising actor ka di nyɛla o tum tums siini shɛli bini daa boli <nowiki>''Black Mic Mac'' di daa lahi nyɛla din duhi o yuli tiŋduya ni ka di nyɛla o ni daa zani zaa shɛi shɛli Chaire Denis'</nowiki>s yuuni 1988 Chacolat siini la ni. O daa nyɛla ŋun bɛ suŋsim zaa shɛi ka chɛ o daa nyɛla siini maa daanmolo zosimo Brutalist puuni. O nyɛla tiŋduya siini yulidiba ni mi so ka di nyɛla o zaa shɛi director  Jim Jarmusch, mamadou din bɛ James Ivory's A soldier Daughter never Cries (1998), Timothy din bɛ Lar Von Trier's Manderlay (2005), Villain Steven Obanno yuuni 2006 James Bond Film Casino Royale mini River Tribe Elder  din bɛ Marvels Cinematic Universe  Superhero film  Black panther (2018) di mini di yuuni 2022  Suquel siini nim puuni. O daa lahi nyɛla ŋun zani gomlanti  Ule Matobo Fox television series 24 (2008-2009). == Piligu biɛhigu mini Shikuru baŋsim == De Bankolé nyɛla bi daa dɔɣi so Abidjan, [[Ivory Coast]], o lamba maa daa nyɛla Yorubanima ban yi [[Benin]] na.<ref name=":0">{{Cite web|title=Isaach De Bankolé: A Flower of the Tribe|url=http://www.nigeriansinamerica.com/articles/5028/1/Isaach-De-Bankole-A-Flower-of-the-Tribe/Page1.html|access-date=2026-05-11|website=www.nigeriansinamerica.com}}</ref> O yab'doo mini O yab'paɣa daa nyɛla ban yi [[Nigeria]] na.<ref>{{Cite web|title=Jim Jarmusch interviews Isaach De Bankole|url=http://www.filmgalerie451.de/content/prod/jarmusch.html|access-date=2026-05-11|website=www.filmgalerie451.de|archive-date=2008-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080219173118/http://www.filmgalerie451.de/content/prod/jarmusch.html|url-status=dead}}</ref> O daa nyɛla ŋun chaŋ Paris yuuni 1975 puuni ni o ti niŋ o bahigu Yuma lycée puuni ka naayi ni o master degree Physics mini Mathematic puuni University of Paris. O daa nyyɛla ŋun chaŋ aviation shikuru n ti niŋ Private Pilot Licence poi ka  French Director Gerard  Vengez nayi ʒi o n kpe Cours Simon din daa nyɛ Parisian kpɛrikpɛritiba Shikuru la. == Tuma == De Bankolé nyɛla ŋun yini siini din kalinli gari pihinu ni (50) kamani; Jim Jarmusch's ''Night on Earth'', ''Ghost Dog: The Way of the Samurai'', ''Coffee and Cigarettes'' mini ''The Limits of Control''.<ref>{{Cite news|last=French|first=Philip|last2=year|first2=Philip French Critic of the|date=2009-12-13|title=The Limits of Control|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/film/2009/dec/13/limits-of-control-review|access-date=2026-05-11|issn=0261-3077}}</ref> O nyɛla ŋun ʒi United States yuuni 1997 la saha zaa.<ref name=":0" /> O daa nyɛla ŋun bɛ Maxhetero siini maa ni, din ni o daa nyɛla Lahabali tɛra ŋun vihiri Puerto Rican Revolutionary  n ti pahi New York City-based punk ban Recanstrution. De Bankolé nyɛla ŋun lahi bɛ Lars von Trier<nowiki>'s Manderlay puuni. O daa nyɛla ŋun paɣasiri Steven Obanno, ŋun daa nyɛ terrorist yuuni 2006 James Bond film Casino Royale mini ''The Lome Man''  an assassin in Jim Jarmusch'</nowiki>s film, The Limits Control (2009).<ref>{{Cite news|last=Dargis|first=Manohla|date=2009-04-30|title=Mystery Man on a Mission in Spain, Meeting Other Mystery People|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2009/05/01/movies/01limi.html|access-date=2026-05-11|issn=0362-4331}}</ref> Yuuni 2013, o daa nyɛla ŋun yuli bolindi Ayodele Balogun siini shɛli bini daa boliAndrews Dosunmu's Mother of George bini daa yihi shɛli na yuuni 2013 Sundance Film Festival  di daa nyɛ Tiŋ bahigu n ti Maryland Film Festival yuuni 2013. O daa lahi nyɛla ŋun bɛ Calvary ni, The Last Witch Huntermini Black Panther ni. Yuuni 2007, de Bankolé daa nyɛla bini zaŋ si na Knight n ti French Legion of Honour ka di nyɛla o kpaŋmaŋ zaŋ chaŋ French siini tuma duu maa ni.<ref>{{Cite web|date=2008-07-05|title=Isaach de Bankolé: honoré par la France|url=https://www.gala.fr/l_actu/news_de_stars/isaach_de_bankole_honore_par_la_france_125161|access-date=2026-05-11|website=Gala|language=fr}}</ref> == Maŋ biɛhagu == De Bankolé daa nyɛla ŋun yɛri yorubasili, Bambara, silimisili,French mini Germansili, o daa lahi yɛri Italiansili bɛlabɛla.<ref name=":0" /> O daa nyɛla ŋun niŋ yili yilinda Cassandra Wilson amiliya yuuni 2000 hali ni 2003 O nyɛla ŋun bɛ United States yuuni 2000 hali na. == Acting Credit == === Siini === {| class="wikitable" !Yuuni !Yuli !Zaashɛi !Notes !Ref. |- | rowspan="3" |1984 |''Asphalt Warriors'' |The Blackie | | |- |''Comment draguer tous les mecs'' |Honoré Clair | | |- |''L'addition'' | |Uncredited | |- | rowspan="3" |1986 |''Black Mic Mac'' |Lemi |César Award for Most Promising Actor | |- |''Taxi Boy'' |Touré | | |- |''Noir et Blanc'' | | | |- |1987 |''Lady Cops'' |Inspector Blaise Lacroix | | |- | rowspan="2" |1988 |''Chocolat'' |Protée | | |- |''Ada dans la jungle'' |Bumbo | | |- | rowspan="2" |1989 |''How to Make Love to a Negro Without Getting Tired'' |The Old | | |- |''Vanille fraise'' |Hippolyte N'Go |Also writer | |- |1990 |''No Fear, No Die'' |Dah | | |- |1991 |''Night on Earth'' |The Driver | | |- |1994 |''Down to Earth'' |Leão | | |- |1995 |''The Keeper'' |Jean Baptiste | | |- |1998 |''A Soldier's Daughter Never Cries'' |Mamadou | | |- | rowspan="3" |1999 |''Otomo'' |Frederic Otomo | | |- |''Ghost Dog: The Way of the Samurai'' |Raymond | | |- |''Cherry'' |Menu Man | | |- |2000 |''Bàttu'' |Saar | | |- |2001 |''3 A.M.'' |Angus | | |- | rowspan="2" |2003 |''Coffee and Cigarettes'' |Isaach | | |- |''The Killing Zone'' |Malcolm |New York VisionFest – Outstanding Achievement Award – Acting | |- | rowspan="2" |2004 |''From Other Worlds'' |Abraham | | |- |''Homework'' |Jean | | |- | rowspan="4" |2005 |''Manderlay'' |Timothy | | |- |''Stay'' |Professor | | |- |''The Skeleton Key'' |Gas Station Owner | | |- |''Before It Had a Name'' |Waiter | | |- | rowspan="3" |2006 |''Casino Royale'' |Steven Obanno | | |- |''Miami Vice'' |Neptune | | |- |''5up 2down'' |Hunter | | |- | rowspan="3" |2007 |''The Diving Bell and the Butterfly'' |Laurent | | |- |''Battle in Seattle'' |Abasi | | |- |''The Fifth Patient'' |Captain Mugambe | | |- | rowspan="2" |2008 |''The Guitar'' |Roscoe Wasz | | |- |''Machetero'' |Jean Dumont | | |- | rowspan="2" |2009 |''White Material'' |The Boxer | | |- |''The Limits of Control'' |The Lone Man | | |- |2010 |''Getting High!'' |Hunter |Short film | |- |2011 |''Oka!'' |Bassoun | | |- |2012 |''Désordres'' |Vincent | | |- |2013 |''Mother of George'' |Ayodele Balogun | | |- | rowspan="4" |2014 |''Calvary'' |Simon | | |- |''Run'' |Assa |Nominated – Trophées du Cinema – Best Supporting Actor | |- |''Mirage'' |Francis | | |- |''Where the Road Runs Out'' |George | | |- |2015 |''The Last Witch Hunter'' |Max Schlesinger | | |- |2016 |''Norman'' |Jacques | | |- |2017 |''Double Play'' |Ernesto | | |- | rowspan="2" |2018 |''Black Panther'' |River Tribe Elder | | |- |''Black is Beltza'' |Wilson Clever | | |- |2019 |''Shaft'' |Pierro "Gordito" Carrera | | |- |2020 |''French Exit'' |Julius | | |- | rowspan="2" |2022 |''Black Panther: Wakanda Forever'' |River Tribe Elder | | |- |''The People We Hate at the Wedding'' |Henrique | | |- |2024 |''The Brutalist'' |Gordon | | |- |2025 |''The Fence'' |Alboury | | |- |2026 |''Dune: Part Three'' <abbr>†</abbr> |Farok |Post-production | |} === Tarivisa === {| class="wikitable" !Yuuni !Yuli !Zaashɛi !Notes !Ref. |- |1992 |''The Young Indiana Jones Chronicles'' |Sgt. Barthelmy |Episode: "German East Africa, December 1916" | |- |1993 |''Heart of Darkness'' |Mfumu |Television film | |- |2001 |''The Sopranos'' |Father Obosi |Episode: "Amour Fou" | |- |2005 |''L'évangile selon Aîmé'' |Aîmé |Television film | |- |2006 |''The Unit'' |General Togar |Episode: "Force Majeure" | |- |2008 |''24: Redemption'' | rowspan="2" |President Ule Matobo |Television film | |- |2009 |''24'' |6 episodes | |- |2010 |''I Am Slave'' |Bah | rowspan="2" |Television film | |- |2013 |''The Ordained'' |Mr. Obiku | |- |2014 |''White Collar'' |Luc Renaud |2 episodes | |- |2015 |''The Good Wife'' |Larry Oliver |Episode: "Restraint" | |- | rowspan="2" |2018 |''Instinct'' |Ben Richfield |Episode: "Bye Bye Birdie" | |- |''Sacred Lies'' |Dr. Carter Elgin |Episode: "Chapter Eight: Wedding Day" | |- |2019 |''S.W.A.T.'' |Aden Syed |Episode: "Monster" | |- |2021–2023 |''Godfather of Harlem'' |Monsieur 98 |9 episodes | |- |2023 |''The Boss Baby: Back in the Crib'' |Sebastian Amadou |Voice; 4 episodes | |- |2024 |''Parish'' |Mr. Tongai |Episode: "A Good Man" | |- |2025 |''Task'' |Father Daniel Georges |3 episodes | |} === Theatre === {| class="wikitable" !Yuuni !Yuli !Ŋun sabili !Director !Notes !Ref. |- |1986 |''West Pier'' | rowspan="3" |Bernard-Marie Koltès | rowspan="4" |Patrice Chéreau | rowspan="2" |Théâtre Nanterre-Amandiers | |- |1987 |''In the Solitude of Cotton Fields'' | |- |1988 |''Le Retour au désert'' | rowspan="2" |Théâtre Renaud-Barrault | |- |1989 |''Strength to Love'' |Martin Luther King Jr. | |} == Pina == * 1987 César Award for Most Promising Actor for his role in ''Black Mic Mac''. == Kundivihira == 98jm79v9kftt35zqh5mhm6e1eoewvoz Sidiki Bakaba 0 33097 137292 136836 2026-05-21T11:43:23Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137292 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Sidiki Bakaba''' ( bi dɔɣi o mi Abengourou yuuni 1949) nyɛla kpɛrikpɛrita, ŋun sabiri Scenario mini ŋun director n ti [[Côte d'Ivoire|côte d'Ivoire.]] O nyɛla ŋun bɛ Abidjan ka lahi tuma. O ni daa bo baŋsim National School of Drama din bɛ Abidjan maa, o daa nyɛla ŋun o daa nyɛla ŋun kpa baŋsim bohimbu shɛi Living Threatre o mi Grotowski. Yuuni 2000, o daa lɛbi la director n ti Palace of Culture n ti Abidjan  ( Palais de la Culture d'Abidjan) din bɛ Treichville. Ŋun n daa lahi nyɛ ŋun su Actor's Studio ( kpɛrikpɛritiba Shikuru din bɛ Palace of Culture)<ref name=":0">{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://www.thepanafricanist.com/home.htm|access-date=2026-05-13|website=www.thepanafricanist.com|archive-date=2020-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20201117021458/http://www.thepanafricanist.com/home.htm|url-status=dead}}</ref> Din daa pahi o kpɛrigu tuma maa zuɣu n nyɛ, o daa nyɛla ŋun yihi fiction siini, documenteries kamani Les Guérisseurs (1988) din daa di yila kpaŋmaŋ pini Francophone Film Festival n ti pahi Voice of Hope din daa niŋ FESPACO Ouagadougou yuuni 1989. O daa lahi nyɛla ŋu directi siini gbahi kamani Le Nord est tombé sur la tête (1985 - 1998) n to TV5 Le Parole (1992), L'Anniversire de Daymios (November 1992) mini documentaries kamani Cinq Siécles de Sokutude n ti pahi La Victoire aux mains nus yuuni 2002. == Shikuru mini Baŋsim == * 1962–1966 yuuni puuni, National School of Drama, din bɛ Abidjan: O daa nyɛla ŋun za o zaŋsim n niŋ stage production mini actor management puuni. * 1966–1970, National Institute for the Arts, din bɛ Abidjan * 1970–1972, International University of Theatre, Paris. O daa nyɛla ŋun zaŋ o zaŋsim n niŋ : Living Theatre, Grotowski puuni. == Karimbatali == * 1970 1972 o daa nyɛla karimba n ti National Institute of Arts, Abidjan * 1972 – 1975 Karimba so ŋun daa wuhiri buɣisibu National Institute of Arts, Abidjan * 1985 Karimba ŋun daa wuhiri Drama, Lavilliers Bernard School, Paris * 1985 – 1986 Karimba so ŋun daa wuhiri Drama, School of Arts mini Josephine Baker, Paris * 1990 O daa wuhirila buɣisibu Paris I, Panthéon Sorbonne University * 1991 O daa wuhirila buɣisibu, Image d'Ailleurs Paris * 01-02.1992 O daa nyɛla ŋun bohindi kpɛri kpɛribu , staging a play at the Franco-Nigerian Cultural Centre, Niamey * Sept. 1992 GTRO O daa bohindi kpɛrigu kpɛribu, Abidjan * 2001–2008 Ŋun n daa nyɛ Director n ti kpɛrikoɛritiba laɣimgu nti Palace of Culture din bɛ Abidjan. == Pina == {| class="wikitable sortable" |+Pin shɛŋa o ni di !Yuuni !Siini !Pini maa daliri !Laɣimgu |- |1979 |''Bako, l'autre rive''' |Best Actor |Festival de la Francophonie, Nice |- |1985 |''<nowiki>Petanqui,|Le Médecin de Gafire,|Suicides</nowiki>'' |Grand prix d'interprétation |Festival International of Carthage |- |1987 |''Le Médecin de Gafire'' |Best Actor |Culture Festival in Algiers |- |1988 |''Healers'' |Best Film Music Award |Festival de la Francophonie, Martinique |- |1989 |''Les Guérisseurs'' |Voice of Hope Award |FESPACO |- |1992 | |Honorary citizen of Louisville, Kentucky, USA | |- |1997 |''Roues libres'' |Best Screenplay Award for Ayala Bakaba and Sidiki Bakaba |Amiens International Film Festival |- |1999 |''Les Déconnards'' |UNESCO Award |MASA Festival Archived 2021-07-27 at the Wayback Machine in Abidjan |- |2001 |''<nowiki>Los Palenqueros,|Cinq Siècles de Solitude</nowiki>'' |UEMOA Award | |- |2003 | |Prix Culturel Africain du Mérite |Rifad (International Network of African Women and the Diaspora) |- |2005 | |Ikeda Culture and Education Award |SGI-Côte d'Ivoire |- |2005 |''Roues Libres'' |Best director |l’Association des Professionnels du cinéma de Côte d'Ivoire |- |2006 | |Best Cultural Promoter |Cultural Union of Journalists of Côte d'Ivoire |- |2006 | |Prix d’Excellence Diplôme d’Honneur |General Council of Abengourou, his hometown |- |2008 | |Best Actor for West Africa |la Fondation des artistes de Côte d'Ivoire (FONDACI) |- |2009 | |Awarded for his entire career |2nd Pan-African Cultural Festival in Algiers |} == Filmography == === Siinimnima === * 1977 ''Bako, l'autre rive'' , Jacques Champreux ni daa directi shɛli, kpɛrikpɛritiba ban bɛ din puuni: Sidiki Bakaba, Cheik Doukouré mini Doura Mané, di daa dila Ecumenical Jury pini – Special Mention – Jacques Champreux" yuuni 1978 Locarno International Film Festival mini "Prix Jean Vigo – Jacques Champreux" yuuni 1978<ref name=":0" /> * 1978 ''The Savage State'', Francis Girod n daa nyɛ di director, kpɛrikpɛritiba ban bɛ din ni: Michel Piccoli, Marie-Christine Barrault mini Claude Brasseur, di daa dila "Best Sound Award – William Robert Sivel" ka bi daa lahi nyɛ ban piigi ba "Best Editing Award – Geneviève Winding" yuuni 1979 César Awards, France<ref>{{Cite web|date=2011-04-06|title=«Si les Ivoiriens ne voulaient pas de Gbagbo, il s'en irait»|url=http://www.slateafrique.com/1285/si-ivoiriens-ne-voulaient-pas-gbagbo-il-partirait|access-date=2026-05-13|website=Slate Afrique|language=fr-FR}}</ref> * 1979 ''L'Appât du gain'', Jules Takam daa nyɛ di director, ban bɛ din ni: Gérard Essomba, Howard Vernon mini André Daguenet. * 1981 ''Le Professionnel'', Georges Lautnern daa nyɛ di director, kpɛrɛkpɛritiba: Jean-Paul Belmondo, Jean Desailly, Robert Hossein, di daa nyɛla din di "Best Music Written for a Film – Ennio Morricone" yuuni 1982 Cèsar Awards. * 1982 ''Le médecin de Gafire'', Mustapha Diop n daa nyɛ di director, ban bɛ din ni: Sidiki Bakaba, Merlin N'Diagne mini Fifi-Dalla Kouyate. * 1983 ''Suicides'', Jean-Claude Tchuilen n daa nyɛ di director, kpɛrikpɛritiba ban bɛ din ni: Sidiki Bakaba, Christian Bebebey mini Pierre Didy Tchakounte. * 1983 ''Petanqui'', Kozoloa Yeoma n daa nyɛ di director, kpɛrikpɛritiba ban bɛ din puuni: Sidiki Bakaba mini Douta Seck * 1986 ''Descente aux enfers'' , Francis Girod n daa nyɛ di director, kpɛrikpɛritiba: Claude Brasseur, Sophie Marceau mini Betsy Blair * 1986 ''Desebagato'', Emmanuel Sanon-Doba n daa nyɛ di director , kpɛrikpɛritiba: Sidiki Bakaba mini Miriam Yago, Instituto Cubano del Arte e Industrias Cinematográficos (ICAIC) n daa nyɛ ŋun produce li, Marie Dubois nyɛla bi di daa piigi shɛli Best Supporting Actress yuuni 1987 César Awards, France[ * 1986 ''Descente aux enfers'', Francis Girod n daa nyɛ di director, kpɛrikpɛritiba: Michel Piccoli, Marie-Christine Barrault mini Claude Brasseur * 1987 ''Campo Thiaroye'', Ousmane Sembe Thierno Faty Sow n daa nyɛ director starring: Sidiki Bakaba, Hamed Camara mini Philippe Chamelat, yuuni 1988 di daa dila "Children and Cinema Award", "Grand Special Jury Prize", "New Cinema Award", "Sergio Trasatti Award – Special Mention", "Special Golden Ciak" and "UNICEF Award" yuuni 1988 '''Venice Film Festival''' * 1987 ''Visages de femmes'', Désiré Ecaré n nyɛ di director, kpɛrikpɛritiba: Sidiki Bakaba, Kouadou Broumimi Albertine N'Guessan, di daa di la the FIPRESCI Prize – Désiré Ecaré yuuni 1985 Cannes Film Festival [12mini1988 ''Les guérisseurs'', Sidiki Bakaba n daa nyɛ dirctor kpɛrikpɛritiba: Georges Benson, Pierre-Loup Rajot mini Nayanka Bell, produced by: Afriki Projection, Ministère de la Culture (participation) * 1990 ''Mamy Wata'', Moustapha Diop n daa nyɛ director , kpɛrikpɛritiba: Philippe Ambrosini, Sidiki Bakaba, Gérard Essomba, Fifi-Dalla Kouyate, Sotigui Kouyaté,Sandra Novik, Umban U'kset, France Zobda * 1998 ''Mes quatre dernières volontés'', Angelo Cianci n daa nyɛ di director, kpɛrikpɛritiba: Carole Martinez, Sidiki Bakaba mini Pierre Porquet, di waɣalim, 5 min, bi daa lahi piigi li "Best European Short Film/Angelo Cianci" in 1999 Brussels International Film Festival * 2000 ''Daresalam'', Issa Coello n daa nyɛ di director, kpɛrikpɛritib:<nowiki>''</nowiki>Haikal Zakaria, Abdoulaye Ahmat and Gérard Essomba * 2002 ''Roues libres'', Sidiki Bakaba ŋun n daa nyɛ director, kpɛrikpɛritiba Sidiki Bakaba, Adama Dahico, Placide Bayoro mibi Daouda Traoré * 2010 ''Héritage Perdu'', Christian Lara n nyɛ di director , kpɛrikpɛritiba: Sidiki Bakaba, Philippe Mory and Luc Saint-Eloy == Kundivihira == pf8y41fhwkvfwvs35n5cp93v3845c5k C. K. Mann 0 33099 137273 136235 2026-05-21T10:39:41Z Alhaj Darajaati 22 Added a category 137273 wikitext text/x-wiki '''Charles Kofi Amankwaa Mann''' (Yuuni 1936 hali ni Yuuni 2018, silimiin' goli March biɛɣu pishi), bɛ ni mi so C.K. Mann la, daa nyɛla Ghana baaŋa ni yil' ŋmar' biiŋga. O yuli daa go n-gili bɔba ni yaɣa zaa yila yilibu puuni; o daa di yila yilibu kpaŋmaŋa pina din ka tuuni. Yuuni 2006 la ni, Ghana tingbani zuɣulan' kuro (John Agyekum Kufour) daa ti o la "Ghana Grand Mɛdal" kpaŋmaŋa pini gahindili. == Biɛhigu mini Tuma == Bɛ daa dɔɣila C. K. Mann yuuni 1936<ref name=":0">{{Cite journal|last=Sarpong|first=Kwame|date=2004|title=Ghana's Highlife Music: A Digital Repertoire of Recordings and Pop Art at the Gramophone Records Museum|url=https://doi.org/10.1017/s0361541300003612|journal=History in Africa|volume=31|pages=455–461|doi=10.1017/s0361541300003612|issn=0361-5413}}</ref>, Cape Coast tingbani ni, Central Region yaɣili, Ghana. O daa na tumla kom ni tuma biɛla ka naan yi kpe Kweku Oppong kakaiku guruupu la ni.<ref>{{Citation|last=Kemezis|first=Adam M.|title=The Biographer as Literary Artist|date=2020-12-10|url=https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780198703013.013.18|work=The Oxford Handbook of Ancient Biography|pages=234–250|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-870301-3|access-date=2026-05-12}}</ref> O ni daa baŋ Ghana yila yilibu ni chani shɛm naai nyaaŋa, o daa kpɛla Ocean Stringsnima ni n-lee guruupu maa toondana hali 1965 yuuni. Di ni daa ti niŋ ka guruupu maa wurim, o daa kpɛla "Carousel 7", guruupu palli din daa yoli kpa Takoradi tingbani ni, 1969 yuuni ka o yila yilibu daa yi polo, o ni daa bahi o yilli din nyɛ "Edina Benya" la. O kpaŋmaŋa puuni ka guruupu maa lana, Anis Mubarak, daa zaŋ Papa Yankson pahi na guruupu maa ni.<ref>{{Cite journal|last=Dasari|first=Paapa|last2=Chanu|first2=MongolngnbiSairem|last3=Niranjana|first3=S.|date=2021|title=Acute abdomen in ART pregnancy|url=https://doi.org/10.4103/fsr.fsr_9_21|journal=Fertility Science and Research|volume=8|issue=1|pages=98|doi=10.4103/fsr.fsr_9_21|issn=2394-4285}}</ref> Mann daa zaŋla anashaara yila yilibu nɛma pahi Osode zuɣu, Ghana zahingbahira yila yilibu kukoli.<ref name=":0" /> Ghana Ports mini Harbour tuma yilinima (GHAPOHA) daashibiti din be Takoradi la ni ka Mann daa kpi, silimiin' goli March biɛɣu pishi dali, yuuni 2018, baayɛn dɔr' lahiʒibsi ni daa gbaagi o nyaaŋa.<ref>{{Citation|last=Coester|first=Markus|title=Hubs of London Highlife – the Abalabi and Club Afrique|date=2026-02-05|url=https://doi.org/10.1163/9789004733961_014|work=Highlife Unbound|pages=229–276|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-73396-1|access-date=2026-05-12}}</ref> == Yil' shɛŋa o ni ŋma == Mann daa ŋma yil' nyaɣisa pam, di shɛŋa n-nyɛ; "Adwoa Yankey", "Asafo beesuon", "Obaa yaa aye me bone", "Kolomashie", "Dofo bi akyerew me", "Ankwasema dede", "Okwan tsentsen awar", "Aboa akonkoran", "Beebi a odo wo", "Tsie m'afotusem", "Ebusua ape adze aye me", "Yobeyi wo aye", ni "Do me ma mondo wo bi".<ref>{{Citation|last=Dannemann|first=Gerhard|title=FA Mann, His Correspondence, and This Book|date=2024-02-15|url=https://doi.org/10.1093/oso/9780198881452.003.0001|work=FA Mann|pages=1–18|publisher=Oxford University PressOxford|isbn=0-19-888145-2|access-date=2026-05-12|last2=Allen|first2=Jason Grant}}</ref> West Music Studio din be Takoradi la n-daa yihi o kpalinkpaa yilli na, yuuni 2013 puuni.<ref>{{Citation|last=Coester|first=Markus|title=Highlife Before the “Peoples’ Music”, and Its Inspirational Streams|date=2026-02-05|url=https://doi.org/10.1163/9789004733961_004|work=Highlife Unbound|pages=34–47|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-73396-1|access-date=2026-05-12}}</ref> == Nintiɣili ni o kpaŋmaŋa == Yuuni 2006 puuni, Mann daa dila Ghana Grand Mɛdal kpaŋmaŋa pini, 2006 maa kpaŋmaŋa pina chuɣu puhibu dali. Ghana Tingbani zuɣulan' kuro (John Agyekum Kufour) n-daa ti o li din wuhiri nintiɣili zaŋ chaŋ o kpaŋmaŋa polo di yi kana Ghana yila yilibu toontibo polo.<ref name=":1">{{Cite book|url=https://doi.org/10.3390/books978-3-0365-9732-4|title=Secret Signs of Heroines and Heroes|date=2024-12-30|publisher=MDPI|isbn=978-3-0365-9732-4|editor-last=Sugiki|editor-first=Tsunehiko}}</ref> O daa be ninvuɣ' shɛba ban daa deei lala kpaŋmaŋa pini ŋɔ tuuli puuni, lala kpaŋmaŋa pina chuɣu ŋɔ puhibu ni daa labi kpaŋsi 2006 yuuni maa ni.<ref name=":1" /><ref>{{Cite book|url=https://doi.org/10.3390/books978-3-0365-9732-4|title=Secret Signs of Heroines and Heroes|date=2024-12-30|publisher=MDPI|isbn=978-3-0365-9732-4|editor-last=Sugiki|editor-first=Tsunehiko}}</ref> Mann yuli ka bɛ zaŋ ti Anaji(Takirafi tingbani ni) palli.<ref>{{Cite journal|date=2025-10-03|title=BEVA honours excellence at 2025 awards ceremony|url=https://doi.org/10.1002/vetr.6076|journal=Veterinary Record|volume=197|issue=7|doi=10.1002/vetr.6076|issn=0042-4900}}</ref> == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 1c1utwwac5w5a9gcm1xrdr0sf2dl325 137274 137273 2026-05-21T10:42:22Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137274 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Charles Kofi Amankwaa Mann''' (Yuuni 1936 hali ni Yuuni 2018, silimiin' goli March biɛɣu pishi), bɛ ni mi so C.K. Mann la, daa nyɛla Ghana baaŋa ni yil' ŋmar' biiŋga. O yuli daa go n-gili bɔba ni yaɣa zaa yila yilibu puuni; o daa di yila yilibu kpaŋmaŋa pina din ka tuuni. Yuuni 2006 la ni, Ghana tingbani zuɣulan' kuro (John Agyekum Kufour) daa ti o la "Ghana Grand Mɛdal" kpaŋmaŋa pini gahindili. == Biɛhigu mini Tuma == Bɛ daa dɔɣila C. K. Mann yuuni 1936<ref name=":0">{{Cite journal|last=Sarpong|first=Kwame|date=2004|title=Ghana's Highlife Music: A Digital Repertoire of Recordings and Pop Art at the Gramophone Records Museum|url=https://doi.org/10.1017/s0361541300003612|journal=History in Africa|volume=31|pages=455–461|doi=10.1017/s0361541300003612|issn=0361-5413}}</ref>, Cape Coast tingbani ni, Central Region yaɣili, Ghana. O daa na tumla kom ni tuma biɛla ka naan yi kpe Kweku Oppong kakaiku guruupu la ni.<ref>{{Citation|last=Kemezis|first=Adam M.|title=The Biographer as Literary Artist|date=2020-12-10|url=https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780198703013.013.18|work=The Oxford Handbook of Ancient Biography|pages=234–250|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-870301-3|access-date=2026-05-12}}</ref> O ni daa baŋ Ghana yila yilibu ni chani shɛm naai nyaaŋa, o daa kpɛla Ocean Stringsnima ni n-lee guruupu maa toondana hali 1965 yuuni. Di ni daa ti niŋ ka guruupu maa wurim, o daa kpɛla "Carousel 7", guruupu palli din daa yoli kpa Takoradi tingbani ni, 1969 yuuni ka o yila yilibu daa yi polo, o ni daa bahi o yilli din nyɛ "Edina Benya" la. O kpaŋmaŋa puuni ka guruupu maa lana, Anis Mubarak, daa zaŋ Papa Yankson pahi na guruupu maa ni.<ref>{{Cite journal|last=Dasari|first=Paapa|last2=Chanu|first2=MongolngnbiSairem|last3=Niranjana|first3=S.|date=2021|title=Acute abdomen in ART pregnancy|url=https://doi.org/10.4103/fsr.fsr_9_21|journal=Fertility Science and Research|volume=8|issue=1|pages=98|doi=10.4103/fsr.fsr_9_21|issn=2394-4285}}</ref> Mann daa zaŋla anashaara yila yilibu nɛma pahi Osode zuɣu, Ghana zahingbahira yila yilibu kukoli.<ref name=":0" /> Ghana Ports mini Harbour tuma yilinima (GHAPOHA) daashibiti din be Takoradi la ni ka Mann daa kpi, silimiin' goli March biɛɣu pishi dali, yuuni 2018, baayɛn dɔr' lahiʒibsi ni daa gbaagi o nyaaŋa.<ref>{{Citation|last=Coester|first=Markus|title=Hubs of London Highlife – the Abalabi and Club Afrique|date=2026-02-05|url=https://doi.org/10.1163/9789004733961_014|work=Highlife Unbound|pages=229–276|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-73396-1|access-date=2026-05-12}}</ref> == Yil' shɛŋa o ni ŋma == Mann daa ŋma yil' nyaɣisa pam, di shɛŋa n-nyɛ; "Adwoa Yankey", "Asafo beesuon", "Obaa yaa aye me bone", "Kolomashie", "Dofo bi akyerew me", "Ankwasema dede", "Okwan tsentsen awar", "Aboa akonkoran", "Beebi a odo wo", "Tsie m'afotusem", "Ebusua ape adze aye me", "Yobeyi wo aye", ni "Do me ma mondo wo bi".<ref>{{Citation|last=Dannemann|first=Gerhard|title=FA Mann, His Correspondence, and This Book|date=2024-02-15|url=https://doi.org/10.1093/oso/9780198881452.003.0001|work=FA Mann|pages=1–18|publisher=Oxford University PressOxford|isbn=0-19-888145-2|access-date=2026-05-12|last2=Allen|first2=Jason Grant}}</ref> West Music Studio din be Takoradi la n-daa yihi o kpalinkpaa yilli na, yuuni 2013 puuni.<ref>{{Citation|last=Coester|first=Markus|title=Highlife Before the “Peoples’ Music”, and Its Inspirational Streams|date=2026-02-05|url=https://doi.org/10.1163/9789004733961_004|work=Highlife Unbound|pages=34–47|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-73396-1|access-date=2026-05-12}}</ref> == Nintiɣili ni o kpaŋmaŋa == Yuuni 2006 puuni, Mann daa dila Ghana Grand Mɛdal kpaŋmaŋa pini, 2006 maa kpaŋmaŋa pina chuɣu puhibu dali. Ghana Tingbani zuɣulan' kuro (John Agyekum Kufour) n-daa ti o li din wuhiri nintiɣili zaŋ chaŋ o kpaŋmaŋa polo di yi kana Ghana yila yilibu toontibo polo.<ref name=":1">{{Cite book|url=https://doi.org/10.3390/books978-3-0365-9732-4|title=Secret Signs of Heroines and Heroes|date=2024-12-30|publisher=MDPI|isbn=978-3-0365-9732-4|editor-last=Sugiki|editor-first=Tsunehiko}}</ref> O daa be ninvuɣ' shɛba ban daa deei lala kpaŋmaŋa pini ŋɔ tuuli puuni, lala kpaŋmaŋa pina chuɣu ŋɔ puhibu ni daa labi kpaŋsi 2006 yuuni maa ni.<ref name=":1" /><ref>{{Cite book|url=https://doi.org/10.3390/books978-3-0365-9732-4|title=Secret Signs of Heroines and Heroes|date=2024-12-30|publisher=MDPI|isbn=978-3-0365-9732-4|editor-last=Sugiki|editor-first=Tsunehiko}}</ref> Mann yuli ka bɛ zaŋ ti Anaji(Takirafi tingbani ni) palli.<ref>{{Cite journal|date=2025-10-03|title=BEVA honours excellence at 2025 awards ceremony|url=https://doi.org/10.1002/vetr.6076|journal=Veterinary Record|volume=197|issue=7|doi=10.1002/vetr.6076|issn=0042-4900}}</ref> == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] hi2wamfjxkjqfobqy0fn2qc6p6ye25a Azmari 0 33103 137265 137087 2026-05-21T10:19:03Z Alhaj Darajaati 22 Added Bio 137265 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Azmari''' gbunni nyɛla yiliyiinda so ŋun be Amharic. Amharas ban zaŋ yiliyiindiba zaa bɔli Azmari ni domini ni bachi n-kani dinni tooi zani ninvuɣ'so ŋun ŋmɛri yila binkumda. ==Taarihi== Azmari,o ni tooi nyɛ doo bee paɣa ŋun mali baŋsim pam zaŋ chaŋ yila yilibu polo. Azmari gbunni kuli nyɛla ninvuɣ'so ŋun nyɛ yil'yiinda n-be Amharic.Amharas zaŋla yil'yiindiba zaa m-boli Azmari ni domini bɛ balli maa puuni bɛ ka bachi din tiri ninvuɣ'so ŋun ŋmɛri yila binkumda. Azmari lahabali Ni vihigu wuhiya ni Azmarinima ŋɔ nyɛla ban be bɛhigu puuni 15 century ( yuun'tuhi pia ni anu nyaaŋa ) ni shɛɛi garibu gba. Bɛ tumtumsa biɛhigu puuni Ni sahashɛli Azmarinima ŋɔ daa nyɛla ban yihiri yɛl'tɔɣa muɣisira ŋan be biɛhigu puuni polo ni ka sokam mi din koɣri ka bihira biɛhigu maa puuni,ka lahi paɣiri ka feeiri toon'daanima ban tumda viɛnyɛlinga ni ban bɛ tumda. Azmari ban daa nyɛ paɣaba daa nyɛla ban ti tooni pam feudal Ethiopia puuni. Bɛ tumtumsa kuli chaŋ mi nti ŋmahindi yil'yiindiba ban daa nyɛ dabba maa. Ni yil'yiindiba ban daa nyɛ paɣaba maa nyɛla Azmarinima ban nyɛ dabba maa paɣaba. Ni yuuni 1841 ni 1843 sunsuuni, ni Major William Cornwallis Harris == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 8yb255fzuyuhjlxh4ic06h66osd3lmq 137266 137265 2026-05-21T10:23:58Z Alhaj Darajaati 22 added image 137266 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Azmari''' gbunni nyɛla yiliyiinda so ŋun be Amharic. Amharas ban zaŋ yiliyiindiba zaa bɔli Azmari ni domini ni bachi n-kani dinni tooi zani ninvuɣ'so ŋun ŋmɛri yila binkumda. ==Taarihi== [[Lahabali kɔligu:Azmari in a tejbeit.jpg|thumb|a]] Azmari,o ni tooi nyɛ doo bee paɣa ŋun mali baŋsim pam zaŋ chaŋ yila yilibu polo. Azmari gbunni kuli nyɛla ninvuɣ'so ŋun nyɛ yil'yiinda n-be Amharic.Amharas zaŋla yil'yiindiba zaa m-boli Azmari ni domini bɛ balli maa puuni bɛ ka bachi din tiri ninvuɣ'so ŋun ŋmɛri yila binkumda. Azmari lahabali Ni vihigu wuhiya ni Azmarinima ŋɔ nyɛla ban be bɛhigu puuni 15 century ( yuun'tuhi pia ni anu nyaaŋa ) ni shɛɛi garibu gba. Bɛ tumtumsa biɛhigu puuni Ni sahashɛli Azmarinima ŋɔ daa nyɛla ban yihiri yɛl'tɔɣa muɣisira ŋan be biɛhigu puuni polo ni ka sokam mi din koɣri ka bihira biɛhigu maa puuni,ka lahi paɣiri ka feeiri toon'daanima ban tumda viɛnyɛlinga ni ban bɛ tumda. Azmari ban daa nyɛ paɣaba daa nyɛla ban ti tooni pam feudal Ethiopia puuni. Bɛ tumtumsa kuli chaŋ mi nti ŋmahindi yil'yiindiba ban daa nyɛ dabba maa. Ni yil'yiindiba ban daa nyɛ paɣaba maa nyɛla Azmarinima ban nyɛ dabba maa paɣaba. Ni yuuni 1841 ni 1843 sunsuuni, ni Major William Cornwallis Harris. == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 7pjo23ky4of4aef5wd3v0d0ie7s3kk2 The Wedding Party 0 33104 137297 136816 2026-05-21T11:49:03Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137297 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''''The Wedding Party''''' nyɛla yuuni 2016 ka nyɛ [[Nigeria]] yurilim sinii Kemi Adetiba daa nyɛ ŋun yuli ka di kpɛri. Bɛ daa zaŋli n wuhi niriba dabsili 8 September goli ni yuuni 2016 di daa niŋla TorontoTiŋduya sinii chuɣu puhibu ni [[Canada]] tingbanni ni Dabisili 26 November goli ni yuuni 2016 Eko Hotel ni Suites [[Lagos]] yaɣili ŋo. sinii maa daa yina dabisili 16 December goli ni yuuni 2016, ka daa lebi [[Nigeria]] sinii din zalizaa;<ref>{{Cite web|last=Vourlias|first=Christopher|date=2017-02-04|title=‘Wedding Party’ Fuels Record Nigerian Box Office Despite Ailing Economy|url=https://variety.com/2017/film/global/wedding-party-fuels-record-nigerian-box-office-despite-ailing-economy-1201977878/|access-date=2026-05-13|website=Variety|language=en-US}}</ref> za shɛli din daa shee di taba ka zani yuuni 2021 ''Omo Ghetto'' ''ni daa yuli ka di kpɛri: The Saga''. == Plot == [[Amiliya]] maa dali Dunni Coker ŋun daa nyɛ yuun' pishi ni anahi nuuni tuun' baŋda ŋun daa nyɛ Engineer Bamidele mini Mrs bia ko. Tinuade Coker, mini tabiibi tabiibi tuma zuɣulana Dozie Onwuka, ka yi liɣiri nima ni na. Yuun pishi ni anahi Dunni Coker ŋun daa su art gallery ka daa nyɛ Engineer Bamidele mini Mrs. Tinuade ko bipuɣiga la mini Dozie Onwuka ŋun daa nyɛ IT entrepreneur ka daa nyɛ ŋun yi dag shɛli ban mali ariziki ni na bi daa amiliya maa dabisi maa dala, Lady Obianuju Onwuku bidibila ŋɔ ma daa yɛliya ni o bi maa ni yan niŋ so [[amiliya]] maa nyɛla fara lana. Amiliya maa dazuɣagu asiba, bi daa nyɛla ban mali sheli n guhiri amiliya maa ka ŋun daa su amiliya maa sheli maa Wuno daa borimini o kpaŋ ka bin shɛli kam chaŋ dede lala laɣarinim maa. [[Amiliya]] maa laamba mini o daŋ ban nyɛ paɣaba maa daa nyɛla ban suhu yisi ka di nyɛla bini daa yɛn moli molo maa bi daa nyɛla ban yihi  Tinuade Coker yuli molo gbana maa ni, ka ango maa laamba gba daa nyɛ ban suuri bi noli ka ka suhudoo ka o ma daa nyɛ ŋun kuli paɣari Coker daŋ maa n tiri o zonima amaa o ba daa Chief Felix Onkwuka nyɛ ŋun daa bi niŋ suhupɛili. Dunni zo shɛba ban daa nyɛ bipuɣisi maa daa nyɛla ba niŋdi o yɛrɛyɛrɛ domishi o na zɛ doo zuɣu, ka Dozie gba zonima gba nyɛ ban niŋdi o yɛrɛyɛrɛ ka di nyɛla bini daa niŋ dakoya paati maa, o abochi ango maa daa nyɛla ŋun nyɛ sarati lala paati ŋɔ maa nyaaŋa ka Sola ŋun daa ka bukaata maa daa nyɛ bini zaŋ so n zali o zaani. Amiliya maa dali maa simli mini dɔɣariba da nyɛla ban niŋ suhupɛili gbaa yihi Obianuju Onwuka ŋun daa zaɣasi ni o nyɛ Felix ni yɛn di  vi shɛli maa. Din nyaaŋa, saha shɛli loorinima maa ni daa yi n chani dɛima maa ni saha shɛli maa, Dunni daa nyɛla ŋun nyɛ paɣaba pɛto Dosie nɛima maa ni ka o suhu yiŋsi. O daa nyɛla ŋun balim o ka yɛli o ni din tooi nyɛla dachihili ka zonima maa dɛima o maa, ka bi daa paagi paati maa ni. Ngbaŋ kpem daa nyɛla din luna  bi laamba maa zuɣu ka di nyɛla banim n tu ni bi daŋ kpɛbu. Onwuka daŋ ban daa nyɛ liɣirinima daa nyɛla ban nyɛ dunoli maa tuli n kpe. Dibu maa shɛli daa nyɛla din gba mali di vinima, kamani Tinuade Coker ni daa zaŋ yoruba tiŋkpaŋ bindiri duɣura ni o ti duɣi bindira balibu kamani din yɛn yi diko ka chɛ Obianuju Onwuka nim tiŋduya bindira maa. Salo ni daa nyɛ ŋun zaŋ abochi ango nolini yɛtɔlɣa n ti n naagi o daa nyɛla ŋun zaŋ siini shɛli din di bi tu ni o zaŋ wuhi salo maa n wuhi ba ka chɛ Dozie nidaa niŋ siini shɛli maa amiliya maa zuɣu maa. Ka Dunni ŋun daa nyɛ bini dihi so vi maa daa yi duu maa ni o ni daa lihili naagi ka yɛli ni Dozie bi niŋ alikawuli, O daa nyɛla ŋun nyɛ bipuɣibili so ŋun mini Dozie na min mali alikawuli ,Rosie ŋun daa ʒiya ni o mini Dozie nyɛla ban daa laɣim lala asiba maa poi ni amiliya maa, yɛlimaŋli o daa nyɛla ŋun bori ni o bili Dozie amaa o daa bi nyɛ nasara. Dunni daa nyɛla ŋun barigi lala yaɣali maa ni tɛizi. Dozie, o bɛli Nonso, n ti pahi o laabam ayi maa zaa daa nyɛla ban yina ni bi bo Dunni shɛi amaa ka daa nyɛ tayi ni gbaagi shɛba ka zaŋ malafa n kpaba ka di nyɛla o daa suɣami n kpena. Lala yɛli kpeni ŋun daa nyɛla din chɛ ka yaɣa ayi maa yɛli bi nolini yɛtɔlɣa ka di nyɛla bi virila bi gbɛna n tiri taba, Dozie ma daa nyɛla ŋun yɛli o yidana ni o daa bi niŋ suhupɛili ni o ni niŋdi bipuli amiliya maa  ka Dunni ba gba daa nyɛ ŋun sahi ti ni o tuma du zuɣu maa nyɛla din lahi ka laɣiri.  Ka daŋ maa daa niŋ nagban yini ka Nonso gba daa kpaŋ o maŋ n nyɛŋ tayiɣi maa ka dɛigi o malafa maa. Dozie mini Salo daa nyɛla ban yi ni loori ni bi ti bo Dunni shɛi ka chɛ ka o baŋ ni o daa bi niŋ lala. Bi daa labina amiliya maa lobu shɛi n ti wa waa hali ka bɛiɣu nɛigi. == Ban be sinii maa puuni == * Adesua Etomi ka o nyɛ Dunni Coker ([[Amiliya]]) * Banky Wellington ka o nyɛ Dozie Onwuka (Ango) * Richard Mofe Damijo ka o nyɛ Chief Felix Onwuka (Ango ba) * Sola Sobowale ka o nyɛ Mrs. Tinuade Coker (Amiliya ma) * Iretiola Doyle ka o nyɛ Lady Obianuju Onwuka (Ango ma) * Alibaba Akporobome ka o nyɛ Engineer Bamidele Coker (Amiliya ba) * Zainab Balogun ka o nyɛ Wonu (ŋun mali bɛ shili maa) * Enyinna Nwigwe ka o nyɛ Nonso Onwuka (Ango biɛli) * Somkele Iyamah-Idhalama ka o nyɛ Yemisi Disu (Amiliya zo) * Beverly Naya ka o nyɛ Rosie (ango pagɔri kuro) * Daniella Down ka o nyɛ Deadre Winston (Abuyaamiliya) * Afeez Oyetoro ka o nyɛ Ayanmale * Ikechukwu Onunaku ka o nyɛ Sola (aboochi ango) * AY Makun ka o nyɛ MC * Emmanuel Edunjobi ka o nyɛ Woli (buɣulana) * Kunle Idowu ka o nyɛ Harrison * Jumoke George ka o nyɛ Iya Michael * Sambasa Nzeribe ka o nyɛ Lukman == Production == Siini maa daa nyɛla ELFIKE Films Collective nim  ni ni yihi shɛli na,  ka Aderiba<ref>{{Cite web|title=DIRECTOR’S NOTE – The Wedding Party|url=https://theweddingpartymovies.com/directors-note/|access-date=2026-05-13|website=theweddingpartymovies.com}}</ref> daa nyɛ ŋun directi shɛli. ELFIKE Films Collective daa nyɛla ban gbeni kpalanzuya  ni ban yihiri siini ni Nigeria. EbonyLife films, FilmOne Distribution, Inkblot production ni Koga Studios. == Di yihibu == Bi daa yihi la siini maa Toronto silimi gɔli September dabaa anii dali yuuni 2016, Toronto International Films Festival. Silimi gɔli August yuuni 2017 daa nyɛla bini zaŋ shɛli niŋ Netflix. == Kundivihira == 4mm2ivjbz6m0b33j95qxrcsax65sda9 Ousmane Sembène 0 33110 137288 137161 2026-05-21T11:33:31Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137288 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ousmane Sembène''' ( French: [usman sãbɛn]; 1 January 1923 bɛ 8 January 1923 - 9 June 2007 ) daa nyɛla Senegalese siini director, ŋun yihiri siini mini ŋun sabira siini. Los Angeles Time daa nyɛla ban yɛli ni Afrika zaa sabira binŋa n bala, ka bi daa tooi bolindi o Afrika  siini Baba ( Father of African Films.<ref name=":0">{{Cite web|date=2007-06-14|title=Ousmane Sembene, 84; Sengalese hailed as 'the father of African film'|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2007-jun-14-me-sembene14-story.html|access-date=2026-05-15|website=Los Angeles Times|language=en-US}}</ref> O kpaŋmaŋ o tuma maa ni zuɣu o daa nyɛla bini kpaŋsiri so French sitai ni Sembène Ousmane<ref>{{Cite web|title=Le cinéma de Sembène Ousmane, une (double) contre-ethnographie : (Notes pour une recherche) – Ethnologies|url=https://www.erudit.org/fr/revues/ethno/2010-v31-n2-ethno3691/039372ar/|access-date=2026-05-15|website=Érudit|language=en}}</ref> O daa nyɛla ŋun yi Serer daŋ ni na ka di nyɛ o ma yili yaɣali Matan Sène, Ousmane Sembène daa nyɛla ŋun bɛ Serer adiini churi ni. O daa nyɛla ŋun pahi ban puhiri Tuur chuɣu ni. == Piligu biɛhigu == Zahim gbahara mini o paɣa bidibiga Ousmane Sembène daa nyɛla bini dɔɣi so Ziguinchor din bɛ Casamance ban daa nyɛ Lebou zuliya. O bilim ni bi daa nyɛla ban zaŋ Serer adiini o mayili polo adiini n milisi o, kamani Tuur Chuɣu ni o daa nyɛla ŋun pahi <nowiki>''Cult Servant''</nowiki> maa zuɣu. Tuur daa nyɛla bini mali bihim n malidi di tiŋgbana ( pangool), Sembène daa nyɛla ŋun ka nimohi zaŋ chaŋ o Cult servant tuma maa ni ka bi daa mi o ka nyɛ ŋun nyori bihim shɛli bini daa mali tiri o ni o mali n tiri bi tiŋgbana maa. Serer theme daa nyɛla din pahi o tuma ni o ni daa bi balaga. O mayili yaapaɣa daa nyɛla ŋun kpaŋsiri o. Paɣaba n daa nyɛ ban wumsi o. Sembène zuliya balli Walof nyaaŋa o daa mali baŋsim zaŋ chaŋ French mini mahamadiya ŋɔ polo ka di nyɛla o daa chaŋla mamahamdiya shikuru din daa nyɛ talahi n ti musilinima bidibisi ka lahi nyɛ ŋun chaŋ French shikuru hali ni yuuni 1936, ni ka yɛtɔlɣa bihi daa kpe o mini shikurumaa Karimbakpema maa sunsuni. Sembène daa nyɛla ŋun tumdi n suŋdi o ba - doro daa nyɛla din gbaagi o - hali ni yuuni 1938. O ni daa nyɛ yum pia ni anu, o daa nyɛla ŋun chaŋ Dakar,ni ka o daa nyɛ ŋun tumdi tum kpema kam.<ref>{{Cite web|title=Ousmane Sembene: The Life of a Revolutionary Artist|url=https://newsreel.org/articles/ousmanesembene.htm|access-date=2026-05-15|website=newsreel.org}}</ref> Yuuni 1944, world war I la saha mini France nim ni daa lu n naagi, Sembène daa.nyɛla bini zaŋ so n pahi Senegalese Tirailleurs ( din daa nyɛ Corps n tu French Army maa). O tɔbu shɛli o ni daa lahi tuhi nyɛ world war II din ni ka o daa be Free French Force nim ni maa. Lala tɔbu maa nyaaŋa o daa nyɛla ŋun labi na o tiŋgbani. Yuuni 1947 puuni o daa nyɛla ŋun pahi Long railroad strike puuni, ni ka o daa sabi o  seminal buku God's Bit of Wood (1960) Yuuni 1947 puuni o daa nyɛla ŋun chaŋ France, ni ka o daa tumdi Citroën factory din bɛ Paris la. O daa nyɛla ŋun kpa south polo n ri tum Docks din bɛ Marseille ,ni ka o daa kpaŋsi oaŋ zaŋ jɛndi daabiligu polo ( French trade union movement). O daa kpe la Communist-led CGT mini Communist paati, o daa nyɛla ŋun suŋdi ni bi nyɛ tɔb nɛima din yɛn suŋba ka bi tooi tuhi French Colonial War di daa niŋ Vietnam. Lala saha ŋu o daa nyɛla ŋun baŋ Harlem Renaissance ŋun daa nyɛ ŋun sabiri gbana Claude McKay mini Haitian Marxist ŋun sabira  Jacques Roumain. == Piligu tuma == Sembène daa nyɛla ŋun bohim French sabu mini karimbu o maŋmaŋ. O buku shɛŋa o ni daa sabi maa pam daa nyɛla ŋun mamaŋ biɛhigu yɛtɔlɣa,  Le Docker Noir din daa nyɛ din sani French puuni, ( yuuni 1956 ni,  ka bi daa yihi di silimisili na din daa nyɛ The Black Docker)<ref name=":0" /> salima ŋɔ daa nyɛ Diaw dini, di daa yɛri la African Stevedore so bini daa nahinda Docks  zuɣu Marseille la. Diaw daa nyɛla ŋun sabi salinli ka silimi paɣa so daa nyɛ ŋun zuli ka yihi polo n ti salo ka di nyɛ Diaw yuli n pa di zuɣu. O ni daa chaŋ ni o ti baŋ di nin neeisim, o daa nyɛla ŋun bi mi ka ku paɣa maa. Sembène  ni daa nyɛ ŋun sabbu yaa bɛ bini daa nahindi Africans ban go n chaŋ lala tiŋsiaa ni shɛm,o daa lahi nyɛla ŋun niŋ vihigu pam zaŋ chaŋ bini nahindi Arab mini Spanish tumtumdiba shɛm. O daa neeili n suŋ ni jɛlinsi zaŋ ti tiŋshɛŋa nim daa ŋmanila daŋdaŋ ka bi niŋda. O daa nyɛla ŋun sabili n jɛndi biɛhigu maa kamani o ni yoli nyaaŋa n sabi salim shɛŋa maa.  O kpaŋmaŋ ŋun daa nyɛla di chɛ ka Sembène yuli yina. Lala salinli ŋun maa nasara dibu maa daa nyɛla din yihi ariziki pam na ka di nyɛ din kpaŋsi o sabibu maa. Sembène salinli din pahiri ayi, ' O Pays mon beau peuple!( oh Country, My beautiful people, 1957), daa nyɛla din yɛri Oumar. O daa nyɛla Senegalese pukpara ŋun tɛhiri biɛhinni ŋun daa labi o ya Casamance ni o silimi paɣa ka mali niya ni o kpaŋsi lala yaɣali maa pukparim tuma. Oumar daa nyɛla ŋun niŋ wahala pam zaŋ jɛndi French gomlanti shɛli bini daa bɛ di sulinsi ni maa ni tiŋgbani maa nim gba biɛhigu, ka bi daa nyɛ ban di o nyɛvilli. O Pays mon beau peuple! daa nyɛla di di nasara tiŋduya ni  ka Sembène daa nyɛ bini boli so tiŋduya maa shɛŋa ni kamani China, Cuba mini Soviet Union. Sembène salinli din pahi ata ka gahim n yi di ko n nyɛ Les Bouts de Dieu ( The God's Bits of Wood 1960);<ref name=":0" /> niriba pam daa yɛliya ni di nyɛla masterpiece naɣala Xala ko. Salinli ŋɔ daa nyɛla din jɛndi railroad strike Dakar-Niger line, din daa niŋ yuuni 1947 hali ni yuuni 1948. Hali Ibrahima Bakayoko ŋun daa mali jilima ka yɛri ka di zaana n daa nyɛ salinli maa  central figure amaa salinli maa daa ka daabolo naɣala tiŋgbani maa zaa. Salo maa daa nyɛla ban nyɛ miisim mini nahingu zaŋ chaŋ bi maŋ biɛhigu polo. Ban bɛ salinli maa ni daa nyɛla ban paagi bin pihinu (50) ka di nyɛ seneganima mini tiŋ shɛli din bapali maa din nyɛ Mali ka strike maa nyɛ di yiri laɣulikam na. Sembène daa nyɛla ŋun yihi salin shɛŋa na Les Bouts de Dieu nyaaŋa ni salin ŋmahi  balibu (Tribal Scars 1962), lala balibu ŋu maa daa nyɛla din mali salin ŋmahi, tales mini fables, kamani  <nowiki>''La Noire de...'' o ni daa ti zaŋ shɛli n ŋmaagi o tuuli siini. Yuuni 1964 puuni, o daa nyɛla ŋun yihi l'</nowiki>Harmattan  ( The Harmattan ) lala salinli ŋɔ daa nyɛla din jɛndi maŋ sulinsi dɛibu zaŋ ti African tiŋzuɣu. Yuuni 1962 hali ni yuuni 1963 puuni, Sembène daa nyɛla ŋun chaŋ n ti bohim siini ŋmaabu ( filmmaking) yuuni yini Gorky Films Studio puuni,Moscow,ka di nyɛ Soviet director Mark Donskey San. Ban gba daa bohindi ni n daa nyɛ Sarah Maldoror ŋun daa nyɛ French Guadeleupean Artist ŋun daa nyɛ tuuli paɣa ŋun pahi yihi African siini nima na. == Bahigu tuma == O ni daa daa yihi salin shɛli yuuni 1965 la puuni la,Le Mandat, prècèdè de Vehi Ciosane ( The Money Order and White Genesis ), Sembène niya daa nyɛla din ŋmaligira. Kamani o na min pun zabi racial mini laɣari nahingu zuɣu French gomlanti ni daa kpa shɛli la. Lala tuma ŋɔ maa daa nyɛla din ŋmaligi o hankali n kpa tayisigu Africa Tiŋgbani ( corrupt African Elites ) din daa piligi maŋ sulinsi dɛigi nyaaga maa. O daa nyɛla ŋun pahi ban tɔhi n sabi Lotus Magazine, shɛli bini daa lonchi Cairo yuuni 1968 la puuni ka Egypt mini Soviet Union ni daa nyɛ ban di ariziki n niŋ din ni.<ref>{{Cite web|title=The Rise and Significance of Lotus / Council for the Development of Social Science Research in Africa|url=https://codesria.org/spip.php?article1976|access-date=2026-05-15|website=codesria.org|archive-date=2021-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609082847/https://codesria.org/spip.php?article1976|url-status=dead}}</ref> Sembène daa nyɛla ŋun tuhi Xala salinli maa (1973), salin shɛli din daa jɛndi El Hadji Abdou Kader Beye, dabi laɣari lana maa. O ni daa niŋ o paɣasaribili villi so n pahi paɣa ata maa amiliya dali maa yoŋ, El Hadji daa nyɛ ŋun gbaagi doro ( <nowiki>''xala''</nowiki> in wolof) ka daa dihi tabili ni bi niŋ o mi. Le Deinier l'empire ( The Last of the Empire) Sembène salinli bahigu daa nyɛla din wuhiri tayiɣisigu mini military coup din daa niŋdi African tiŋgbani shɛli din yoli kuli dɛigi di maŋ sulinsi. O ni daa yihi salinli dibaa ayi shɛli na maa din n nyɛ Niiwan et Taaw ( Niiwan mini Taaw) din daa yɛri biɛhigu mini bɛri villi yɛtɔlɣa maa daa nyɛla din kpi Senegal tiŋgbani. Les Bouts de Bois de Dieu mini Xala, Sembène's  daa nyɛla bini zaŋ so n pahi ban bɛ tooni di yi kana African Postcolonial literature  puuni. Samba Gadjigo daa yɛliya ni o kpaŋ maŋ maa nyɛla di paari niriba n gari Francophone Africa zuɣu: Sembène ni daa yihi salin pi shɛŋa na maa puuni dibaa ayopoin daa nyɛla bini lɛbigi shɛli silimisili ni .<ref>{{Cite web|title=Ousmane Sembene: The Life of a Revolutionary Artist|url=https://newsreel.org/articles/ousmanesembene.htm|access-date=2026-05-15|website=newsreel.org}}</ref> == Siini == O daa nyɛ salin sabira so ŋun zaŋsim bɛ biɛhigu lɛbigimsi,  Sembène ni daa bori ni o vo niriba pam hankali.  O daa baŋya ni o salin shɛŋa o ni sabi maa nyɛla ban chaŋ shikuru ko n ni tooi nyɛ hankali shɛli o ni kohiri maa, amaa siini nyɛla niriba pam yɔŋ shikuru<ref name=":0" /> ka di ni tooi chɛ ka o tooi kohi o hankali maa n ti African pam. Yuuni 1963 puuni,Sembène daa nyɛla ŋun yihi tuuli siini, zaŋ ŋmaha Barom Sarret ( The  Wagoner). Yuuni 1964 puuni, o daa lahi yihi zaŋ ŋma  na ka boli Niaye. Yuuni 1966 o daa nyɛla ŋun yihi o tuuli siini shɛli o ni daa feature La Noir de..., ka di nyɛ salin ŋmahi maa zaŋ yini; din n daa nyɛ tuuli feature siini shɛli Sub-Sahara African Director ni yihi shɛli na. Hali di waɣalim maa daa kuli nyɛ minti pihiyobu French siini maa zaa yoli, di daa nyɛla din di Prix Jean Vigo<ref name=":0" />, di daa nyɛla din zaŋ tiŋduya nim zaŋsim n labisina African siini nim puuni balatɛi Sembène siini nima. Sembène daa nyɛla ŋun daa zaŋ o nasara ŋɔ maa n kpaŋsi o maŋ ka daa yihi Mandabi yuuni 1968 ka di daa ti o nasara ka tooi yihi o balli Wolof siini na.<ref name=":0" /> O ni daa yihi o balli maa Wolof balli maa siini shɛŋa n pahi maa n nyɛ Xala (1975 ka di nyɛ o maŋmaŋ ni sabi salin shɛŋa maa yini), Ceddo (1977), Camp de Thiaroye (1987) mini Guelwaar (1992). Senegalese nim daa yihi Ceddo na ka bi bi saɣa n ti, hali di daliri daa kuli nyɛ Sembène salin shɛŋa din daa bɛ gbana ni kabi daa bori ni di paagi salo pam maa zaa yoli, bi daa yɛliya ni gamlanti zalikpana n bi sahi n ti li kadi nyɛla anti-Muslims yɛtɔlɣa m daa bɛ siini maa ni .<ref name=":1">{{Cite web|title=Women in Sembene's films byGorham H. Kindem and Martha Steele|url=https://www.ejumpcut.org/archive/onlinessays/JC36folder/Emitai-Ceddo.html|access-date=2026-05-15|website=www.ejumpcut.org}}</ref> Sembène daa nyɛla ŋun bi sahi n tili ka daa gilindi theatre nim ni n tari ti gbanbihi din wuhiri ni o yihi la siini maa  duniya zaa zuɣu. Yuuni 1971 puuni, Sembène daa nyɛla ŋun ŋmaagi siini French mini Diola puuni ka piigi yuli n boli Emitaĩ. Di daa nyɛla bini kpɛhi shɛli 7th Moscow International Films Festival ni ka di daa di Silver pini. Di daa nyɛla gomlanti zali kpana ni bi saɣi n ti shɛli French  West African tiŋgbana zaa puuni.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|date=1998-02-02|title=Senegal films are eloquent Movies: Ousmane Sembene’s powerful ‘Emitai’ and ‘Ceddo’ play at the Orpheum.|url=https://www.baltimoresun.com/1998/02/02/senegal-films-are-eloquent-movies-ousmane-sembenes-powerful-emitai-and-ceddo-play-at-the-orpheum/|access-date=2026-05-15|website=Baltimore Sun|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=1971 :: Moscow International Film Festival|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1971|access-date=2026-05-15|website=www.moscowfilmfestival.ru}}</ref> O yuuni 1975 siini Xala daa nyɛla din pahi 9th Moscow International Film Festival puuni.<ref>{{Cite web|title=1975 :: 34th Moscow International Film Festival|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1975|access-date=2026-05-15|website=www.moscowfilmfestival.ru}}</ref> Yuuni 1977 puuni o siini shɛli o ni daa boli Ceddo la gba daa nyɛla bini piigi shɛli n pahi 10th Moscow International Film Festival puuni.<ref>{{Cite web|title=1977 :: 34th Moscow International Film Festival|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1977|access-date=2026-05-15|website=www.moscowfilmfestival.ru}}</ref> Lala yuuni maa puuni Sembène daa nyɛla bini boli so ni o ti pahi bi Jury maa zuɣu 27th Berlin International Film Festival  zuɣu.<ref>{{Cite web|title=Juries|url=https://www.berlinale.de/en/archive/awards-juries/juries.html/y=1977/o=desc/p=1/rp=40|access-date=2026-05-15|website=www.berlinale.de|language=en}}</ref> 11th Moscow International Film Festival yuuni 1979 puuni bi daa ti o piin gahindili ka di o kpaŋ maŋ zaŋ chaŋ Cenima polo.<ref>{{Cite web|title=1979 :: Moscow International Film Festival|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1979|access-date=2026-05-15|website=www.moscowfilmfestival.ru}}</ref> Sembène siini reccurent theme nim maa shɛŋa n nyɛ Lahabali zaŋ jɛndi gbaŋpɛila ni daa su gbaŋsabila tiŋgbani shɛm,adiini nim ni daa bi zaani shɛm,mini African paɣaba yaa. O siini bahigu yuuni 2004 puuniMoolaadé, daa di pini yuuni 2004Cannes Film Festival<ref>{{Cite web|title=1979 :: Moscow International Film Festival|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1979|access-date=2026-05-15|website=www.moscowfilmfestival.ru}}</ref> mini FESPACO Film Festival  Ouagadougou, Burkina Faso tiŋgbani. Bi daa ŋmala siini maa tiŋkpaŋ bili shɛli Burkina Faso ka di daa yihi bi daa niŋdi bin shɛli ka boli Female Genital Mutilation. Sembène nyɛla ŋun niŋ cameo appearance  o siini nim puuni. Kamani Mandabi ŋun n nyɛ gbaŋ sabira post office maa ni.<ref>{{Cite journal|last=Francoise|first=Pfaff,|date=1993|title=The Uniqueness of Ousmane Sembene's Cinema|url=https://scholarworks.umass.edu/cibs/vol11/iss1/3/|journal=Contributions in Black Studies|language=en|volume=11|issue=1}}</ref> == Kum == Ousmane Sembène nyɛla ŋun daa kpi silimi gɔli June yuuni 2007, o yuma  pihinii ni anahi (84). O daa nyɛla ŋun daa ka Alaafee silimi gɔli December yuuni 2006 ka nyɛ ŋun daa kpi o Tiŋ Dakar, Senegal, ka bi daa suhi o shroud adorned ni alqurani aya nima.<ref>{{Cite web|title=IOL: News for South Africa and the World|url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1|access-date=2026-05-15|website=www.iol.co.za}}</ref> Sembène daa nyɛla ŋun mali bihi ata amiliya dibaa ayi puuni.<ref>{{Cite news|title=Ousmane Sembene|language=en-GB|work=The Independent|url=http://www.independent.co.uk:80/news/obituaries/ousmane-sembene-452880.html|access-date=2026-05-15}}</ref> Seipati Bulane Hopa ŋun daa nyɛ Secretary General n ti Pan African Federation of Filmmakers(FEPACI)  daa nyɛla neeisim din neeri ban bi tɛhi ni bi shɛba maa biɛhigu, ŋun yɛri ka dabɛm ka o yɛtɔlɣa puuni ni doo so ŋun mali baŋsim di ka ŋmali ka lahi nyɛ artistic so ŋun tumdi nyɛ yɛlimaŋli ni o suhi zaa.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://www.screenafrica.com/news/stop_press/956682.htm|access-date=2026-05-15|website=www.screenafrica.com}}</ref> == Tuma == === Kundinima === === Filmography === Sembène's siini shɛŋa n nyɛ ŋun doya ŋɔ {| class="wikitable" !Yuma !Siini !Genre !Role !Sha |- |1963 |''Borom Sarret'' |Drama short Portrait of a poor Senegalese man. First film made by a black African. |Director and writer |20 m |- |1964 |''Niaye'' |Drama short The scandal of a pregnant young girl |Director and writer |35 m |- |1966 |''Black Girl'' (original title: ''La noire de...'') |Drama feature A Senegalese girl becomes a servant in France |Director and writer |65 m |- |1968 |''Mandabi'' |Drama feature A Senegalese man has to cope with a money order from Paris |Director and writer |92 m |- |1970 |''Tauw'' |Drama short A young man makes a home for his pregnant girlfriend |Director and writer |24 m |- |1971 |''Emitaï'' |Drama feature Jola people protest World War II French conscription |Director and writer |103 m |- |1975 |''Xala'' |Comedy feature A corrupt politician is cursed with impotence |Director and writer |123 m |- |1977 |''Ceddo'' |Drama feature In protest outsiders (Ceddo, non-muslims) kidnap a black princess |Director and co-writer with Carrie Sembene |120 m |- |1988 |''Camp de Thiaroye'' |Historical drama feature In the 1944 Thiaroye massacre French troops kill rebelling returned black soldiers |Co-director and co-writer with Thierno Faty Sow |147 m |- |1992 |''Guelwaar'' |Drama feature Religious and political satire on an erroneous burial |Director and writer |115 m |- |2000 |''Faat Kiné'' |Drama feature An unwed mother succeeds professionally |Director and writer |120 m |- |2004 |''Moolaadé'' |Drama feature Women protest female genital mutilation |Director and writer |124 m |} == Kunduvihira == m4ksp7w1aq5s0e14iyzrix3m2wwpl9t Rungano Nyoni 0 33120 137293 137173 2026-05-21T11:46:03Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137293 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Rungano Nyoni''' nyɛla Zambian-Welsh director, Screenwriter mini kpɛrikpɛrita.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm2509638/|access-date=2026-05-17|website=www.imdb.com}}</ref> O nyɛla ŋun yuli yina polo ka di nyɛla siini waɣali shɛli o ni daa feature maa, din n nyɛ I Am Not a Witch mini On Becoming a Guinea Fowl,  ka di nyɛla ŋun n daa sabi ka directi di zaa. Di zaa daa nyɛla din nyɛ tiŋduya zaŋsim. I Am Not A Witch daa nyɛla din chɛ ka Nyoni di BAFTA pini din nyɛ siini din gahim  dini yuuni 2018. On Becoming a Guinea Fowls daa nyɛla din chɛ ka o di yuuni 2024 Cannes Film Festival director so ŋun gahim (Best director)- Un  Certain Regard (Ex-aeqou) pini.<ref name=":2">{{Cite web|date=2024-05-16|title=ON BECOMING A GUINEA FOWL|url=https://www.festival-cannes.com/en/f/on-becoming-a-guinea-fowl/|access-date=2026-05-17|website=Festival de Cannes|language=en-US}}</ref> == Piligu biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Nyoni nyɛla bini daa dɔɣi so Lusaka, [[Zambia]], o laamba n daa nyɛ Merill Mutale (nèe Nyoni) mini Thomas Nyoni. Bi daa nyɛla ban piigi Rungano yuli n ti o ka di gbeni [[Zimbabwe]] bala maa puuni yini din n nyɛ Shona nyɛ lahabali tira, O ni daa nyɛ yuuma awiɔ, o daŋ daa nyɛla ban labi Wales. O daa chaŋla University of Birmingham, ni ka o daa nyɛ Bachelor of Commerce degree zaŋ jɛndi Business Studies. O ni daa naagi o shikuru University of Birmingham puuni, Nyoni daa nyɛla ŋun niŋ niya ni o bohim kpɛrigu University of the  Arts, [[London]],<ref name=":0">{{Cite web|last=Martins|first=Central Saint|date=2018-07-24|title=Rungano Nyoni|url=https://www.arts.ac.uk/colleges/central-saint-martins/people/rungano-nyoni|access-date=2026-05-17|website=Central Saint Martins|language=en}}</ref> di daa pon nyɛ o niya ni o niŋ kpɛrikpɛrita maa. Nyoni daa nyɛla ŋun tuhi o master degree zaŋ jɛndi Drama ka yuuni 2009, o daa nyɛla ŋun naagi Drama Center London ni master degree kpɛrigu puuni.<ref name=":0" /> Amaa o yuma  ayi ni ka o daa niŋ niya ni o bori ni o lɛbi director, o daa nyɛla ŋun baŋ ni o tiri lahabali o yi ka kamara gbeni n gari o yi bɛ kamara gbeni.<ref name=":1">{{Cite web|last=Martins|first=Central Saint|date=2018-07-24|title=Rungano Nyoni|url=https://www.arts.ac.uk/colleges/central-saint-martins/people/rungano-nyoni|access-date=2026-05-17|website=Central Saint Martins|language=en}}</ref> O yɛliya ni o daa bohimla sabu mini directibu saha shɛlibo ni daa bohindi kpɛrigu kpɛribu.<ref name=":1" /> == Tuma == Nyoni tuuli siini gahindili daa nyɛla The Piano Teacher. O daa borimi ni o bɛ kamani Isabelle Huppert<nowiki>''</nowiki> o niŋsim maa amaa ka di daa nyɛ din bi niŋ ti ma. Ka n daa baŋ ni n ku tooi bɛ kamani ŋuna ka chɛ n di bi mi kpɛrigu kpɛribu, amaa ka n zaŋsim na kuli bɛ darectin maa ni. Di daa nyɛla taɣabu shɛli din niŋ ma anfaani  a yi niŋ darectin vɛnyaliga di nyɛla din yan zaŋ niriba hankali na siini maa puuni. Yuuni 2006, Nyoni daa nyɛla ŋun yihi o tuuli siini Yande na (di gbeni nyɛ My Great Happiness Bemba puuni), ka di nyɛ o ni daa sabi shɛli ka ŋmaagi shɛli kunkuntɛ ( black and white)  Super 8mm siini.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://www.filme-aus-afrika.de/fileadmin/_migrated/content_uploads/Mwansa_Press_Kit_02.pdf|access-date=2026-05-17|website=www.filme-aus-afrika.de|archive-date=2016-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405205443/http://www.filme-aus-afrika.de/fileadmin/_migrated/content_uploads/Mwansa_Press_Kit_02.pdf|url-status=dead}}</ref> Siini maa daa nyɛla din jɛndi nɛima mini African paɣaba ban daa paɣasiri western nima nɛi yɛbu mini bi biɛhigu.<ref>{{Cite web|title=Quinzaine des cinéastes|url=https://www.quinzaine-cineastes.fr/|access-date=2026-05-17|website=Quinzaine des cinéastes|language=fr}}</ref> O daa nyɛla ŋun yihi o siini ŋmahi ayi na, 20 Questions mini The List in 2009; ka di daa nyɛ din di BAFTA Cymru pini yuuni 2010. O siini din pahiri anahi n nyɛ Nwansa the Great, daa nyɛla o ni yihi shɛli na yuuni 2011, ka daa nyɛ siini shɛli bini piigi ni bi niŋ International film festival 100 puuni. Di daa nyɛla bini piigi shɛli ka di nyɛ din di pina pishi (20) ka daa nyɛ bini piigi shɛli yuuni 2012 BAFTA pina. Nyoni daa nyɛ ŋun gbendi kpala zuya ni Gabriel Guachet, yuuni 2012 puuni Guachet daa nyɛla ŋun darecti siini shɛli Nyoni ni daa sabi, din nyɛ The mass of Men ka bi daa tuu n yihili na shɛli na Locarno Film Festival ni ka daa nyɛ din Golden Leopard award. Kamani Nwansa the Great, siini maa daa nyɛla bini piigi  shɛli n gari siini festival 100 puuni ka gba daa di pini pihinu (50).  Ŋɔ daa nyɛla o yuuni 2014 short listen (Kuuntele) ni doli shɛli, ka daa di siini ŋmaa din yi du ko pini yuuni 2015 Tribeca Film Festival.<ref>{{Cite web|last=Barlet|first=Olivier|date=2017-12-19|title=I am not a Witch (Je ne suis pas une sorcière) de Rungano Nyoni|url=https://africultures.com/i-am-not-a-witch-ne-suis-sorciere-de-rungano-nyoni-14373/?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=569|access-date=2026-05-17|website=Africultures|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lincoln|first=Ross A.|date=2015-04-24|title=Tribeca Film Festival Awards: Complete Winners List|url=https://deadline.com/2015/04/tribeca-film-festival-winners-2015-winner-list-1201415359/|access-date=2026-05-17|website=Deadline|language=en-US}}</ref> Yuuni 2017 puuni, Nyoni daa nyɛla ŋun yihi o tuuli fiction siini waɣalim shɛli o ni daa feature,<ref>{{Cite web|last=Parfitt|first=Orlando|title=Stars of Tomorrow 2017: Rungano Nyoni (director)|url=https://www.screendaily.com/features/stars-of-tomorrow-2017-rungano-nyoni-director/5122682.article|access-date=2026-05-17|website=Screen|language=en}}</ref> din n nyɛ I Am Not a Witch,<ref>{{Cite news|title=Stars of Tomorrow 2017: Rungano Nyoni (director)|language=en|work=Screen|url=https://www.screendaily.com/features/stars-of-tomorrow-2017-rungano-nyoni-director/5122682.article|access-date=2026-05-17}}</ref> din nyɛ bini daa piigi shɛli ni bi niŋ Directors' Fortnight Cannes Film.Festival puuni yuuni 2017. Lala siini maa daa nyɛla di chɛ ka Nyoni di pini n ti Best Director mini Best Debut Director 20th British Independent Film Festival  puuni yuuni 2017.<ref>{{Cite web|date=2017-05-23|title=Zambia : Rungano Nyoni to debut her first feature film, 'I am not a witch', at Cannes Film Festival|url=https://www.lusakatimes.com/2017/05/23/rungano-nyoni-debut-first-feature-film-not-witch-cannes-film-festival/|access-date=2026-05-17|language=en-GB}}</ref> Lala siini maa daa lahi chɛ ka Nyoni di BAFTA  nti Debut ŋun yi o ko yuuni 2018 ka nyɛ tiŋduya ni International Film Festival nim  zaŋsim. Yuuni 2024 puuni, Nyoni siini waɣali shɛli o ni daa feature di daa pahiri ayi n nyɛ On Becoming A Guinea Fowls debuted ka daa chɛ ka o di Cannes Film Festival Best Director- Un Certain Regard (Ex-aequo) yuuni 2024 la pini.<ref name=":2" /> New York Times daa yɛliya ni o darectin maa pa din bori maliniŋ domishi o ni mali kpɛrikpɛriti shɛŋa ŋmaari o siini ni maa.<ref>{{Cite news|last=Dargis|first=Manohla|date=2025-03-06|title=‘On Becoming a Guinea Fowl’ Review: Watchful Eyes|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2025/03/06/movies/on-becoming-a-guinea-fowl-review.html|access-date=2026-05-17|issn=0362-4331}}</ref> == Filmography == == Kundivihira == ghmmc1564ml4hg9x0dk0qy86n7bboek Seperewa 0 33127 137268 137225 2026-05-21T10:27:26Z Alhaj Darajaati 22 Bolded a text 137268 wikitext text/x-wiki  '''Seperewa''', bɛ ni lahi booni shɛli seprewa bee sanku, nyɛla Gana Kambonsi goonje.<ref>{{Cite web|last=Wire|first=Hill Post|date=2012-09-08|title=Ghanaian musicians perform in Delhi|url=https://hillpost.in/2012/09/ghanaian-musicians-perform-in-delhi/50837/|access-date=2026-05-17|website=Hill Post|language=en-US}}</ref> din ŋmani Dagari/Sisaala nima koriduo, Mande nima kora, Gere nima duu, ni Baoule nima aloko. == Buɣisibu == Seperewa maa nyɛla din be goonje nima balibu puuni, n yina West Africa, ka gana nyɛ tingbani sheli din be wulinpuhili bahigu ban ŋmerili lala yaɣili maa .<ref>{{Cite web|last=Naim|first=Firdaous|date=2025-05-23|title=Ghana’s Seperewa Revives Ancestral Echoes at Fez World Sacred Music Festival|url=https://www.moroccoworldnews.com/2025/05/202837/ghanas-seperewa-revives-ancestral-echoes-at-fez-world-sacred-music-festival/|access-date=2026-05-17|website=Morocco World News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Annan|first=Jerry Jeffrey Fiifi|date=2026-03-01|title='Kwan Pa' ignites Heritage Caravan 2026 ahead of departure|url=https://www.citinewsroom.com/2026/03/kwan-pa-ignites-heritage-caravan-2026-ahead-of-departure/|access-date=2026-05-17|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-07-30|title=Indigenous Ghanaian band Kwan Pa Celebrates 5 Years|url=https://www.newsghana.com.gh/indigenous-ghanaian-band-kwan-pa-celebrates-5-years/|access-date=2026-05-17|website=News Ghana|language=en-US}}</ref> Seperewa maa nyɛla goonje nima dibaayi puuni zaɣ'yini bɛ ni ŋmeri Gana, ka din bala maa nyɛ koriduo.<ref name=":0">{{Cite web|title=Seperewa Thrills @Goethe-Institut|url=https://www.modernghana.com/entertainment/54448/seperewa-thrills-goethe-institut.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> ʒamana seperewa zooya ka di mali mihi pia zaŋchaŋ pia ni anahi, lala mihi ŋɔ maa nyɛla din lo doɣu n zaŋ kana ti vili di nyingoli ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=Seperewa Thrills @Goethe-Institut|url=https://www.modernghana.com/entertainment/54448/seperewa-thrills-goethe-institut.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.modernghana.com/entertainment/54448/seperewa-thrills-goethe-institut.html "Seperewa Thrills @Goethe-Institut"]. </cite></ref> Bɛ baŋdilimi ni bɛ ni zaŋ dari mali di kumsi yibu na shee la, ka di che ka di waligi ka che Manding ŋmani dini kamani kora bee kamalengoli.<ref name=":0" /> They are either played with the thumbs, or rarely with the forefingers or bow ''sanku'', is attested to at least the 17th century, as the then newly established Ashanti Empire incorporated elements of its heavily Mande-influenced northern predecessor state Bonoman into its musical repertoire. Various harp-lutes similar to the sanku were once exclusively played in [[Northern Region|northern Ghana]] (which culturally was much more heavily influenced by the Mali Empire and today is still inhabited by several Manden groups; the Ligbi, Bissa, Dyula and Wangara) eventually gave way to kologo and molo calabash-lute types instead. The harp-lute tradition since then was preserved predominantly among Akan groups in what became southern Ghana, with the only exception being the koriduo 6 string harp of the Dagari and Sisaala groups of northwestern Ghana. 20os30rhxgvbk3fjkh1go3vyfb257ha 137269 137268 2026-05-21T10:29:08Z Alhaj Darajaati 22 added section and category 137269 wikitext text/x-wiki  '''Seperewa''', bɛ ni lahi booni shɛli seprewa bee sanku, nyɛla Gana Kambonsi goonje.<ref>{{Cite web|last=Wire|first=Hill Post|date=2012-09-08|title=Ghanaian musicians perform in Delhi|url=https://hillpost.in/2012/09/ghanaian-musicians-perform-in-delhi/50837/|access-date=2026-05-17|website=Hill Post|language=en-US}}</ref> din ŋmani Dagari/Sisaala nima koriduo, Mande nima kora, Gere nima duu, ni Baoule nima aloko. == Buɣisibu == Seperewa maa nyɛla din be goonje nima balibu puuni, n yina West Africa, ka gana nyɛ tingbani sheli din be wulinpuhili bahigu ban ŋmerili lala yaɣili maa .<ref>{{Cite web|last=Naim|first=Firdaous|date=2025-05-23|title=Ghana’s Seperewa Revives Ancestral Echoes at Fez World Sacred Music Festival|url=https://www.moroccoworldnews.com/2025/05/202837/ghanas-seperewa-revives-ancestral-echoes-at-fez-world-sacred-music-festival/|access-date=2026-05-17|website=Morocco World News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Annan|first=Jerry Jeffrey Fiifi|date=2026-03-01|title='Kwan Pa' ignites Heritage Caravan 2026 ahead of departure|url=https://www.citinewsroom.com/2026/03/kwan-pa-ignites-heritage-caravan-2026-ahead-of-departure/|access-date=2026-05-17|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-07-30|title=Indigenous Ghanaian band Kwan Pa Celebrates 5 Years|url=https://www.newsghana.com.gh/indigenous-ghanaian-band-kwan-pa-celebrates-5-years/|access-date=2026-05-17|website=News Ghana|language=en-US}}</ref> Seperewa maa nyɛla goonje nima dibaayi puuni zaɣ'yini bɛ ni ŋmeri Gana, ka din bala maa nyɛ koriduo.<ref name=":0">{{Cite web|title=Seperewa Thrills @Goethe-Institut|url=https://www.modernghana.com/entertainment/54448/seperewa-thrills-goethe-institut.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> ʒamana seperewa zooya ka di mali mihi pia zaŋchaŋ pia ni anahi, lala mihi ŋɔ maa nyɛla din lo doɣu n zaŋ kana ti vili di nyingoli ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=Seperewa Thrills @Goethe-Institut|url=https://www.modernghana.com/entertainment/54448/seperewa-thrills-goethe-institut.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.modernghana.com/entertainment/54448/seperewa-thrills-goethe-institut.html "Seperewa Thrills @Goethe-Institut"]. </cite></ref> Bɛ baŋdilimi ni bɛ ni zaŋ dari mali di kumsi yibu na shee la, ka di che ka di waligi ka che Manding ŋmani dini kamani kora bee kamalengoli.<ref name=":0" /> They are either played with the thumbs, or rarely with the forefingers or bow ''sanku'', is attested to at least the 17th century, as the then newly established Ashanti Empire incorporated elements of its heavily Mande-influenced northern predecessor state Bonoman into its musical repertoire. Various harp-lutes similar to the sanku were once exclusively played in [[Northern Region|northern Ghana]] (which culturally was much more heavily influenced by the Mali Empire and today is still inhabited by several Manden groups; the Ligbi, Bissa, Dyula and Wangara) eventually gave way to kologo and molo calabash-lute types instead. The harp-lute tradition since then was preserved predominantly among Akan groups in what became southern Ghana, with the only exception being the koriduo 6 string harp of the Dagari and Sisaala groups of northwestern Ghana. == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] qggf3o3dfyuvoxr60igkg3m5xbch7f5 Awurama Badu 0 33128 137233 137211 2026-05-20T17:37:29Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137233 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Awurama Badu''' (Ewurama Badu) daa nyɛla Ghana baaŋa ka bɛ dɔɣi o yuuni 1945 ka nyɛ ŋun yina Banko din be Sekyere Kumawu yaɣili [[Ashanti Region]].<ref>{{Cite news|url=http://www.pulse.com.gh/entertainment/celebrities/veteran-musician-my-mother-deserves-state-burial-awurama-badus-son-pleads-id7537362.html|title=Veteran Musician: My mother deserves State burial - Awurama Badu's son pleads|last=Tornyi|first=Emmanuel|access-date=2017-11-02|language=en-US}}</ref> ka o nyɛ niriba ni lahi mi so ka o dɛmdi dɛma akpaaku zuɣu, o daa nyɛla ŋun yuli du saha shɛli paɣaba ni daa dii ka yila ni, "Bessa Simons" yɛltɔɣa puuni.<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201710/333211.php|title=Awurama Badu’s Family Devastated By Her Death|last=Online|first=Peace FM|access-date=2017-11-02|archive-date=2019-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501092340/http://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201710/333211.php|url-status=dead}}</ref> Awurama malila bihi anahi—paɣaba ayi mini dobba ayi.<ref>{{Cite news|url=http://www.ghafla.com/gh/awurama-badu-deserves-state-burial-son/|title=Awurama Badu Deserves State Burial – Son|last=Larbi-Amoah|first=Lawrencia|work=Ghafla! Ghana|access-date=2017-11-02|language=en-US}}</ref> == Baantali tuma == Badu daa na be la "Ghana Police Band" nima sani pɔi ka daa naan yi ti zani o gama zuɣu.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.nydjlive.com/legendary-artist-awurama-badu-reported-dead/|title=Legendary Artist Awurama Badu Reported DEAD - NYDJ Live|last=Donkoh|first=Ebenezer|website=www.nydjlive.com|language=en-GB|access-date=2017-11-02}}</ref> O daa pilila yila saha shɛli paɣaba ni daa dii bi kpaŋsi yila. O ŋme yila din nyɛ zaɣa kamani "Medofo Adaada Me", "Komkom", "Emelia", "Odo Tie Me Nni Obiara" n ti pahi "Obaatan Refre Ne Mma".<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/ewurama-badu-others-honoured.html|location=Accra, Ghana|title=Ewurama Badu, others honoured - Graphic Online|last=Arku|first=Jasmine|access-date=2017-11-02|language=en-GB|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|url=https://www.myjoyonline.com/entertainment/2017/October-27th/veteran-musician-awurama-badu-has-died.php|title=Veteran musician Awurama Badu has died|date=2017-10-27|access-date=2017-11-02|language=en-US|archive-date=2019-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501093712/https://www.myjoyonline.com/entertainment/2017/October-27th/veteran-musician-awurama-badu-has-died.php|url-status=dead}}</ref><ref name=":4">{{Cite news|url=http://citifmonline.com/2017/10/27/veteran-musician-ewurama-badu-passes-on/|title=Veteran musician Awurama Badu passes on|last=Nyabor|first=Jonas|date=2017-10-27|work=Ghana News|access-date=2017-11-02|language=en-GB}}</ref> Anashaara goli December daabaa anu dali, yuuni 2015, [[Action Senior High & Technical School]] yuun pinaanu chuɣu puhibu ni bɛ daa ti Badu pini, ni o kpaŋmaŋa ni yila din tabi sɔŋ biɛhigu.<ref name=":2" /> Ʒingamazuɣu nima daa ti lahi ti o yila kpaŋmaŋa pini, "Values for Life," ka nyɛ [[Ghana]] "Minister for Tourism" zuɣulana paa, "Arts and Culture," [[Dzifa Gomashie]] yuuni 2016 niŋ o kpaŋmaŋa zaŋti Ghana yila ni.<ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |date=2017-10-27 |title=Veteran musician Awurama Badu passes on |url=https://citifmonline.com/?p=365574 |access-date=2026-03-26 |website=Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always |language=en-US}}</ref> == Din paagi o biɛhigu ni mini kpibu == O bahigu salo ni dɛmbu daa nyɛla yuuni 2013 Citi FM yuŋ "Music of Ghanaian Origin," din daa niŋ "National Theatre of Ghana."<ref name=":4" /> Anashaara goli July yuuni 2017, Badu daa yi o salo ni yibu bahigu "2nd Annual General Meeting of GHAMRO"<ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.ghamro.org/|title=Home|website=www.ghamro.org|access-date=2017-11-02|archive-date=2019-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501092450/http://www.ghamro.org/|url-status=dead}}</ref>ni [[Kwame Nkrumah University of Science and Technology|Kwame Nkrumah University of Science]].<ref name=":1" /> Badu kpila Effiduasi Gomlanti Ashibti ti tali din be Ashanti Region Alamishi dali silimin goli October biɛɣu pishi ni ayɔbu yuuni 2017. Binshɛ`gu din ku o bi yi polo ti salo amaa lahabali wuhiya ni o daa gbaala doro ka kpi. O daa nyɛla yuun pisopɔin ni ayi.<ref name=":0" /><ref name=":4" /><ref name=":3" /><ref name=":1" /> == Lihi pahi == *Music of Ghana == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] sgoggi230q88dm6x2acn4jcvl7zeq8h 137278 137233 2026-05-21T10:55:42Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137278 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Awurama Badu''' (Ewurama Badu) daa nyɛla Ghana baaŋa ka bɛ dɔɣi o yuuni 1945 ka nyɛ ŋun yina Banko din be Sekyere Kumawu yaɣili [[Ashanti Region]].<ref>{{Cite news|url=http://www.pulse.com.gh/entertainment/celebrities/veteran-musician-my-mother-deserves-state-burial-awurama-badus-son-pleads-id7537362.html|title=Veteran Musician: My mother deserves State burial - Awurama Badu's son pleads|last=Tornyi|first=Emmanuel|access-date=2017-11-02|language=en-US}}</ref> ka o nyɛ niriba ni lahi mi so ka o dɛmdi dɛma akpaaku zuɣu, o daa nyɛla ŋun yuli du saha shɛli paɣaba ni daa dii ka yila ni, "Bessa Simons" yɛltɔɣa puuni.<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201710/333211.php|title=Awurama Badu’s Family Devastated By Her Death|last=Online|first=Peace FM|access-date=2017-11-02|archive-date=2019-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501092340/http://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201710/333211.php|url-status=dead}}</ref> Awurama malila bihi anahi—paɣaba ayi mini dobba ayi.<ref>{{Cite news|url=http://www.ghafla.com/gh/awurama-badu-deserves-state-burial-son/|title=Awurama Badu Deserves State Burial – Son|last=Larbi-Amoah|first=Lawrencia|work=Ghafla! Ghana|access-date=2017-11-02|language=en-US}}</ref> == Baantali tuma == Badu daa na be la "Ghana Police Band" nima sani pɔi ka daa naan yi ti zani o gama zuɣu.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.nydjlive.com/legendary-artist-awurama-badu-reported-dead/|title=Legendary Artist Awurama Badu Reported DEAD - NYDJ Live|last=Donkoh|first=Ebenezer|website=www.nydjlive.com|language=en-GB|access-date=2017-11-02}}</ref> O daa pilila yila saha shɛli paɣaba ni daa dii bi kpaŋsi yila. O ŋme yila din nyɛ zaɣa kamani "Medofo Adaada Me", "Komkom", "Emelia", "Odo Tie Me Nni Obiara" n ti pahi "Obaatan Refre Ne Mma".<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/ewurama-badu-others-honoured.html|location=Accra, Ghana|title=Ewurama Badu, others honoured - Graphic Online|last=Arku|first=Jasmine|access-date=2017-11-02|language=en-GB|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|url=https://www.myjoyonline.com/entertainment/2017/October-27th/veteran-musician-awurama-badu-has-died.php|title=Veteran musician Awurama Badu has died|date=2017-10-27|access-date=2017-11-02|language=en-US|archive-date=2019-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501093712/https://www.myjoyonline.com/entertainment/2017/October-27th/veteran-musician-awurama-badu-has-died.php|url-status=dead}}</ref><ref name=":4">{{Cite news|url=http://citifmonline.com/2017/10/27/veteran-musician-ewurama-badu-passes-on/|title=Veteran musician Awurama Badu passes on|last=Nyabor|first=Jonas|date=2017-10-27|work=Ghana News|access-date=2017-11-02|language=en-GB}}</ref> Anashaara goli December daabaa anu dali, yuuni 2015, [[Action Senior High & Technical School]] yuun pinaanu chuɣu puhibu ni bɛ daa ti Badu pini, ni o kpaŋmaŋa ni yila din tabi sɔŋ biɛhigu.<ref name=":2" /> Ʒingamazuɣu nima daa ti lahi ti o yila kpaŋmaŋa pini, "Values for Life," ka nyɛ [[Ghana]] "Minister for Tourism" zuɣulana paa, "Arts and Culture," [[Dzifa Gomashie]] yuuni 2016 niŋ o kpaŋmaŋa zaŋti Ghana yila ni.<ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |date=2017-10-27 |title=Veteran musician Awurama Badu passes on |url=https://citifmonline.com/?p=365574 |access-date=2026-03-26 |website=Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always |language=en-US}}</ref> == Din paagi o biɛhigu ni mini kpibu == O bahigu salo ni dɛmbu daa nyɛla yuuni 2013 Citi FM yuŋ "Music of Ghanaian Origin," din daa niŋ "National Theatre of Ghana."<ref name=":4" /> Anashaara goli July yuuni 2017, Badu daa yi o salo ni yibu bahigu "2nd Annual General Meeting of GHAMRO"<ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.ghamro.org/|title=Home|website=www.ghamro.org|access-date=2017-11-02|archive-date=2019-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501092450/http://www.ghamro.org/|url-status=dead}}</ref>ni [[Kwame Nkrumah University of Science and Technology|Kwame Nkrumah University of Science]].<ref name=":1" /> Badu kpila Effiduasi Gomlanti Ashibti ti tali din be Ashanti Region Alamishi dali silimin goli October biɛɣu pishi ni ayɔbu yuuni 2017. Binshɛ`gu din ku o bi yi polo ti salo amaa lahabali wuhiya ni o daa gbaala doro ka kpi. O daa nyɛla yuun pisopɔin ni ayi.<ref name=":0" /><ref name=":4" /><ref name=":3" /><ref name=":1" /> == Lihi pahi == *Music of Ghana == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 5kkirwwsabwclrp0d9ib1178bgogs5b Woyaya 0 33129 137277 137223 2026-05-21T10:54:28Z Alhaj Darajaati 22 Added a databox 137277 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''''Woyaya''''' nyɛla Ghana "Afro-rock band" [[Osibisa]] yila din laɣim taba ka pahi o yila din laɣim taba buyi yina yuuni 1971, ka nyɛ MCA ni yihi shɛli na. Bɛ daa labi yihili na yuuni 2004 "2-CD" ni, n ti pahi ''Osibisa dini di nyɛ'' BGO ni yihi shɛli na. ==Yila din laɣim taba yuli== Di mini bɛ sabiri di bachinima maa "''Woyaya"'' maa zaa yoli, di maŋmaŋa yuli nyɛla '''''Wɔyaya''''', din yina Ghana Ga balli din nyɛ Ga-Dangme niriba zuliya yɛltɔɣa ni "Ti chanimi".<ref>[https://www.discogs.com/Osibisa-W%C9%94yaya/master/87900 "Osibisa – Wɔyaya"] at [[Discogs]].</ref> Bɛ daa bɔm la di yuli maa yuuni 1973, Art Garfunkel n daa bɔm li o tuuli yila din daa laɣim taba ka bɛ boli li "''Angel Clare"'' ni laɣingu din yuli booni "The 5th Dimension" bɛ yuuni 1973 yila din daa laɣim taba ka bɛ boli li "''Living Together, Growing Together''." "Woyaya." <ref>{{cite web |title=NA ME WO HO ON ADOM TV (19-12-13) |url=https://www.youtube.com/watch?v=CTg15jdDKmY |website=youtube.com |publisher=Adom TV |accessdate=25 September 2020 |date=19 December 2013}}</ref><ref>[https://info.exploreafrica.com/osibisa-woyaya-live-in-greece/ "Osibisa – Woyaya (live in Greece)"], ''Explore Africa.com''.</ref><ref>[https://www.christchurchcolumbia.org/post/we-re-going "We're Going"], Christ Episcopal Church, Columbia MD.</ref> ==Yila yuya== {{tracklist | total_length = 40:44 | title1 = Beautiful Seven | writer1 = [[Teddy Osei|Osei]], Tontoh | length1 = 6:42 | title2 = Y Sharp | writer2 = Osibisa | length2 = 6:20 | title3 = Spirits Up Above | writer3 = [[Roland Kirk]] | length3 = 7:18 | title4 = Survival | writer4 = Tontoh, Osei | length4 = 6:07 | title5 = Move On | writer5 = Richardson | length5 = 4:42 | title6 = Rabiatu | writer6 = Amao | length6 = 5:07 | title7 = Woyaya | writer7 = Amarfio | length7 = 4:28 }} ==Niriba== ;Osibisa * Teddy Osei * Sol Amarfio * Mac Tontoh * Spartacus R (Roy Bedeau) * Wendell Richardson * Robert Bailey * Loughty Lasisi Amao * Osibisa choir ==Malibu== * Produsa – Tony Visconti * Injiniya – John Punter * Bɛ yaai li la Air Studios, London, England * Pɔku malibu (ni Osibisa "logo") – Roger Dean * Wɔɣu malibu – "Roughedge" ==Kundivihira== {{reflist|30em}} * All information from liner notes of CD ''Woyaya'' (Copyright © 1971 [[MCA Records]]). * [[Allmusic]] [http://allmusic.com/album/woyaya-r98154 Review by j. poet] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] f1fpcd6aeipiwhbinbimzbarsa4z656 Meloxicam 0 33130 137234 2026-05-20T17:40:20Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137234 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] qpft9iafd3e6jyq1wjca3fv8gmdb5zz 137235 137234 2026-05-20T17:41:14Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137235 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 20sdck6xf7egr3t32evg4xiobz15bv0 137236 137235 2026-05-20T17:44:12Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137236 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref>Di nyɛla tila' shɛli din bi n tu ni nira kpuɣi li saha waɣala bee n yaɣi<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] sv5uzwakiei2bz5defksx9rkbbplq0g 137237 137236 2026-05-20T17:47:04Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137237 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref>Di nyɛla tila' shɛli din bi n tu ni nira kpuɣi li saha waɣala bee n yaɣi<ref name="AHFS20182" /> Doro ŋɔ yɛlimuɣisira shɛŋa n nye puuni biɛrim bee nin' sabiga bee mɔrilim bee zuɣu yaali n ti pahi bintɔra<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] mm2ffajkidtlhoccun2klovbnpmqzvt 137238 137237 2026-05-20T17:49:09Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137238 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref>Di nyɛla tila' shɛli din bi n tu ni nira kpuɣi li saha waɣala bee n yaɣi<ref name="AHFS20182" /> Doro ŋɔ yɛlimuɣisira shɛŋa n nye puuni biɛrim bee nin' sabiga bee mɔrilim bee zuɣu yaali n ti pahi bintɔra<ref name="AHFS20182" /> Yɛlimuɣisira din kpɛma shɛŋa n nye suhuni dɔriti, gbali ni bɔɣu bee yaan nina dɔriti n ti pahi puli ni yuma.<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 0adepbrok7jfr2t6585n1sxqawjlzsc 137239 137238 2026-05-20T17:50:27Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137239 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref>Di nyɛla tila' shɛli din bi n tu ni nira kpuɣi li saha waɣala bee n yaɣi<ref name="AHFS20182" /> Doro ŋɔ yɛlimuɣisira shɛŋa n nye puuni biɛrim bee nin' sabiga bee mɔrilim bee zuɣu yaali n ti pahi bintɔra<ref name="AHFS20182" /> Yɛlimuɣisira din kpɛma shɛŋa n nye suhuni dɔriti, gbali ni bɔɣu bee yaan nina dɔriti n ti pahi puli ni yuma.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din bɛ tu ni paɣa puulana ŋun sahi dɔɣibu vali bee n-chibi<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 626onv8t7qxgm0g5rh35jjz25r5fn7z 137240 137239 2026-05-20T17:51:47Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137240 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref>Di nyɛla tila' shɛli din bi n tu ni nira kpuɣi li saha waɣala bee n yaɣi<ref name="AHFS20182" /> Doro ŋɔ yɛlimuɣisira shɛŋa n nye puuni biɛrim bee nin' sabiga bee mɔrilim bee zuɣu yaali n ti pahi bintɔra<ref name="AHFS20182" /> Yɛlimuɣisira din kpɛma shɛŋa n nye suhuni dɔriti, gbali ni bɔɣu bee yaan nina dɔriti n ti pahi puli ni yuma.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din bɛ tu ni paɣa puulana ŋun sahi dɔɣibu vali bee n-chibi<ref name="AHFS20182" /> Di nyƐla din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-2|cyclooxygenase-2]] (COX-2) n gari din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-1|cyclooxygenase-1]] (COX-1) shɛm ningbuŋ ni.<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] ikrt0rjy070vbhvb4zi4gj76ui0r0ox 137241 137240 2026-05-20T17:53:26Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137241 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref>Di nyɛla tila' shɛli din bi n tu ni nira kpuɣi li saha waɣala bee n yaɣi<ref name="AHFS20182" /> Doro ŋɔ yɛlimuɣisira shɛŋa n nye puuni biɛrim bee nin' sabiga bee mɔrilim bee zuɣu yaali n ti pahi bintɔra<ref name="AHFS20182" /> Yɛlimuɣisira din kpɛma shɛŋa n nye suhuni dɔriti, gbali ni bɔɣu bee yaan nina dɔriti n ti pahi puli ni yuma.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din bɛ tu ni paɣa puulana ŋun sahi dɔɣibu vali bee n-chibi<ref name="AHFS20182" /> Di nyƐla din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-2|cyclooxygenase-2]] (COX-2) n gari din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-1|cyclooxygenase-1]] (COX-1) shɛm ningbuŋ ni.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din be oxicam tilahi zuliya ka lahi nye din nahingbana chaŋ n ti ŋmani piroxicam<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] ki7x8so70lf3nfh5goid7zd8dqotvmu 137242 137241 2026-05-20T17:56:04Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137242 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref>Di nyɛla tila' shɛli din bi n tu ni nira kpuɣi li saha waɣala bee n yaɣi<ref name="AHFS20182" /> Doro ŋɔ yɛlimuɣisira shɛŋa n nye puuni biɛrim bee nin' sabiga bee mɔrilim bee zuɣu yaali n ti pahi bintɔra<ref name="AHFS20182" /> Yɛlimuɣisira din kpɛma shɛŋa n nye suhuni dɔriti, gbali ni bɔɣu bee yaan nina dɔriti n ti pahi puli ni yuma.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din bɛ tu ni paɣa puulana ŋun sahi dɔɣibu vali bee n-chibi<ref name="AHFS20182" /> Di nyƐla din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-2|cyclooxygenase-2]] (COX-2) n gari din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-1|cyclooxygenase-1]] (COX-1) shɛm ningbuŋ ni.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din be oxicam tilahi zuliya ka lahi nye din nahingbana chaŋ n ti ŋmani piroxicam<ref name="AHFS20182" /> Meloxicom nyɛla bɛ ni daa zaŋ nuu n pa shɛli zuɣu yuuni 1977 ka nye bɛ ni sahi n ti shɛli n zaŋ n ku bukaata Amɛrika tingbni ni yuuni 2000.<ref name="AHFS20182" /><ref name="Fis20064">{{cite book|last1=Fischer|first1=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=519|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA519|access-date=30 June 2020|archive-date=10 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710155623/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA519|url-status=live}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] re31xagvtxc3pt3g68lnpozi24kkfdg 137243 137242 2026-05-20T17:57:53Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137243 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref>Di nyɛla tila' shɛli din bi n tu ni nira kpuɣi li saha waɣala bee n yaɣi<ref name="AHFS20182" /> Doro ŋɔ yɛlimuɣisira shɛŋa n nye puuni biɛrim bee nin' sabiga bee mɔrilim bee zuɣu yaali n ti pahi bintɔra<ref name="AHFS20182" /> Yɛlimuɣisira din kpɛma shɛŋa n nye suhuni dɔriti, gbali ni bɔɣu bee yaan nina dɔriti n ti pahi puli ni yuma.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din bɛ tu ni paɣa puulana ŋun sahi dɔɣibu vali bee n-chibi<ref name="AHFS20182" /> Di nyƐla din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-2|cyclooxygenase-2]] (COX-2) n gari din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-1|cyclooxygenase-1]] (COX-1) shɛm ningbuŋ ni.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din be oxicam tilahi zuliya ka lahi nye din nahingbana chaŋ n ti ŋmani piroxicam<ref name="AHFS20182" /> Meloxicom nyɛla bɛ ni daa zaŋ nuu n pa shɛli zuɣu yuuni 1977 ka nye bɛ ni sahi n ti shɛli n zaŋ n ku bukaata Amɛrika tingbni ni yuuni 2000.<ref name="AHFS20182" /><ref name="Fis20064">{{cite book|last1=Fischer|first1=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=519|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA519|access-date=30 June 2020|archive-date=10 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710155623/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA519|url-status=live}}</ref> Di nyƐla Boehringer Ingelheim ni daa nam shɛli amaa di nyɛla salo ni tooi gba nam shɛli bɛ tingbana ni.<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] abugxo47xtjkpcryhcjuraw252nsf80 137244 137243 2026-05-20T17:59:13Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137244 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref>Di nyɛla tila' shɛli din bi n tu ni nira kpuɣi li saha waɣala bee n yaɣi<ref name="AHFS20182" /> Doro ŋɔ yɛlimuɣisira shɛŋa n nye puuni biɛrim bee nin' sabiga bee mɔrilim bee zuɣu yaali n ti pahi bintɔra<ref name="AHFS20182" /> Yɛlimuɣisira din kpɛma shɛŋa n nye suhuni dɔriti, gbali ni bɔɣu bee yaan nina dɔriti n ti pahi puli ni yuma.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din bɛ tu ni paɣa puulana ŋun sahi dɔɣibu vali bee n-chibi<ref name="AHFS20182" /> Di nyƐla din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-2|cyclooxygenase-2]] (COX-2) n gari din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-1|cyclooxygenase-1]] (COX-1) shɛm ningbuŋ ni.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din be oxicam tilahi zuliya ka lahi nye din nahingbana chaŋ n ti ŋmani piroxicam<ref name="AHFS20182" /> Meloxicom nyɛla bɛ ni daa zaŋ nuu n pa shɛli zuɣu yuuni 1977 ka nye bɛ ni sahi n ti shɛli n zaŋ n ku bukaata Amɛrika tingbni ni yuuni 2000.<ref name="AHFS20182" /><ref name="Fis20064">{{cite book|last1=Fischer|first1=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=519|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA519|access-date=30 June 2020|archive-date=10 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710155623/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA519|url-status=live}}</ref> Di nyƐla Boehringer Ingelheim ni daa nam shɛli amaa di nyɛla salo ni tooi gba nam shɛli bɛ tingbana ni.<ref name="AHFS20182" /> Di nyƐla din daa bɛ USD0.02 yuuni 2018. == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] pq4wi01f3kmu82isc7nh68tw99c34fr 137245 137244 2026-05-20T18:01:34Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1457918|Meloxicam]] to:dag #mdwikicx 137245 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref>Di nyɛla tila' shɛli din bi n tu ni nira kpuɣi li saha waɣala bee n yaɣi<ref name="AHFS20182" /> Doro ŋɔ yɛlimuɣisira shɛŋa n nye puuni biɛrim bee nin' sabiga bee mɔrilim bee zuɣu yaali n ti pahi bintɔra<ref name="AHFS20182" /> Yɛlimuɣisira din kpɛma shɛŋa n nye suhuni dɔriti, gbali ni bɔɣu bee yaan nina dɔriti n ti pahi puli ni yuma.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din bɛ tu ni paɣa puulana ŋun sahi dɔɣibu vali bee n-chibi<ref name="AHFS20182" /> Di nyƐla din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-2|cyclooxygenase-2]] (COX-2) n gari din tahiri [[wikipedia:Cyclooxygenase-1|cyclooxygenase-1]] (COX-1) shɛm ningbuŋ ni.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din be oxicam tilahi zuliya ka lahi nye din nahingbana chaŋ n ti ŋmani piroxicam<ref name="AHFS20182" /> Meloxicom nyɛla bɛ ni daa zaŋ nuu n pa shɛli zuɣu yuuni 1977 ka nye bɛ ni sahi n ti shɛli n zaŋ n ku bukaata Amɛrika tingbani ni yuuni 2000.<ref name="AHFS20182" /><ref name="Fis20064">{{cite book|last1=Fischer|first1=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=519|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA519|access-date=30 June 2020|archive-date=10 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710155623/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA519|url-status=live}}</ref> Di nyƐla Boehringer Ingelheim ni daa nam shɛli amaa di nyɛla salo ni tooi gba nam shɛli bɛ tingbana ni.<ref name="AHFS20182" /> Di nyƐla din daa bɛ USD0.02 yuuni 2018. Di nyɛla din daa dɔni pihita ni anii zuƔuni ti' shɛŋa salo ni daa zaŋ n ku bukaata pam Amɛrika tingbni, ka ŋa laasabu daa paai miliyon pia ni awei..<ref name="ref12">{{cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|publisher=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="ref22">{{cite web|title=Meloxicam Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Meloxicam|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412021159/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Meloxicam|url-status=live}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 9q12ebk6xgiw4j3otr5vs5kr7tk9796 137246 137245 2026-05-20T18:04:33Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137246 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=459437267|drug_name=Meloxicam|image=Meloxicam2DACS.svg|width=200|alt=|image2=3D ball and stick structure of meloxicam.png|caption=<!-- |type = <!-- Names -->|pronounce=|tradename=Mobic, Metacam, Anjeso, others|synonyms=|IUPAC_name=4-Hydroxy-2-methyl-''N''-(5-methyl-2-thiazolyl)-2''H''-1,2-benzothiazine-3-carboxamide-1,1-dioxide <!-- Clinical data -->|class=[[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]] (NSAID)|pregnancy_AU=C|pregnancy_AU_comment=<ref name="Drugs.com pregnancy">{{drugs.com|pregnancy|meloxicam}}</ref>|pregnancy_US=C/D|pregnancy_US_comment=(C prior to 30 weeks gestation; D starting at 30 weeks gestation)<ref name="Drugs.com pregnancy" />|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth, IV|onset=|duration_of_action=|Drugs.com={{drugs.com|monograph|meloxicam}}|MedlinePlus=a601242 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Meloxicam|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=89%<ref name=drugs1996>{{cite journal | vauthors = Noble S, Balfour JA | title = Meloxicam | journal = Drugs | volume = 51 | issue = 3 | pages = 424–30; discussion 431–32 | date = March 1996 | pmid = 8882380 | doi = 10.2165/00003495-199651030-00007 }}</ref>|protein_bound=99.4%<ref name=drugs1996 />|metabolism=[[Liver]] ([[CYP2C9]] and [[CYP3A4|3A4]]-mediated)<ref name=drugs1996 />|elimination_half-life=20 hours<ref name=drugs1996 />|excretion=Urine and faeces equally<ref name=drugs1996 /> <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=13|N=3|O=4|S=2|SMILES=Cc1cnc(s1)NC(=O)C\3=C(/O)c2ccccc2S(=O)(=O)N/3C|StdInChI=1S/C14H13N3O4S2/c1-8-7-15-14(22-8)16-13(19)11-12(18)9-5-3-4-6-10(9)23(20,21)17(11)2/h3-7,18H,1-2H3,(H,15,16,19)|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=ZRVUJXDFFKFLMG-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}}}'''Meloxicam''', bɛ ni lahi mi shɛli '''Mobic''' la, nyɛla tila' shɛli din pahi nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) tilahi zuliya puuni bɛ ni mali shɛli n tibiri biɛrim mini ningbuŋ muɣisigu din be rheumatic dɔritic puuni n ti pahi osteoarthritis dɔro ni..<ref name="BNF762">{{cite book|title=British national formulary : BNF 76|date=2018|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=9780857113382|pages=1112–1113|edition=76}}</ref><ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref> D i nyɛla din vaani nɔlini bee n-chibiri n niŋdin ʒisɔya ni.<ref name="AHFS20183">{{cite web|title=Meloxicam Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=23 December 2018|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073727/https://www.drugs.com/monograph/meloxicam.html|url-status=live}}</ref><ref name="Anjeso PR2">{{cite press release|title=Baudax Bio Announces FDA Approval of Anjeso for the Management of Moderate to Severe Pain|website=[[Baudax Bio]], Inc.|date=20 February 2020|url=https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|access-date=20 February 2020|archive-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221055028/https://www.baudaxbio.com/news-and-investors/press-releases/detail/160/baudax-bio-announces-fda-approval-of-anjeso-for-the|url-status=live}}</ref>Di nyɛla tila' shɛli din bi n tu ni nira kpuɣi li saha waɣala bee n yaɣi<ref name="AHFS20182" /> Doro ŋɔ yɛlimuɣisira shɛŋa n nye puuni biɛrim bee nin' sabiga bee mɔrilim bee zuɣu yaali n ti pahi bintɔra<ref name="AHFS20182" /> Yɛlimuɣisira din kpɛma shɛŋa n nye suhuni dɔriti, gbali ni bɔɣu bee yaan nina dɔriti n ti pahi puli ni yuma.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din bɛ tu ni paɣa puulana ŋun sahi dɔɣibu vali bee n-chibi<ref name="AHFS20182" /> Di nyƐla din tahiri cyclooxygenase-2 (COX-2) n gari din tahiri cyclooxygenase-1 (COX-1) shɛm ningbuŋ ni.<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din be oxicam tilahi zuliya ka lahi nye din nahingbana chaŋ n ti ŋmani piroxicam<ref name="AHFS20182" /> Meloxicom nyɛla bɛ ni daa zaŋ nuu n pa shɛli zuɣu yuuni 1977 ka nye bɛ ni sahi n ti shɛli n zaŋ n ku bukaata Amɛrika tingbani ni yuuni 2000.<ref name="AHFS20182" /><ref name="Fis20064">{{cite book|last1=Fischer|first1=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9783527607495|page=519|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA519|access-date=30 June 2020|archive-date=10 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710155623/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA519|url-status=live}}</ref> Di nyƐla Boehringer Ingelheim ni daa nam shɛli amaa di nyɛla salo ni tooi gba nam shɛli bɛ tingbana ni.<ref name="AHFS20182" /> Di nyƐla din daa bɛ USD0.02 yuuni 2018. Di nyɛla din daa dɔni pihita ni anii zuƔuni ti' shɛŋa salo ni daa zaŋ n ku bukaata pam Amɛrika tingbni, ka ŋa laasabu daa paai miliyon pia ni awei..<ref name="ref12">{{cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|publisher=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="ref22">{{cite web|title=Meloxicam Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|date=23 December 2019|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Meloxicam|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412021159/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Meloxicam|url-status=live}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 6qkef11ac8s0w8p1p0eqr2g60xemzkz