Dagbani Wikipedia
dagwiki
https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u
MediaWiki 1.47.0-wmf.4
first-letter
Miidiya
Diŋ'gahim
Yɛltɔɣa
Ŋun su
Ŋun su yɛltɔɣa
Wikipedia
Wikipedia yɛltɔɣa
Lahabali kɔligu
Lahabali kɔligu yɛltɔɣa
MiidiyaWiki
MiidiyaWiki yɛltɔɣa
Tɛmplet
Tɛmplet yɛltɔɣa
Sɔŋsim
Sɔŋsim yɛltɔɣa
Pubu
Pubu yɛltɔɣa
Salima
Salima yɛltɔɣa
MOS
MOS yɛltɔɣa
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ghana Education service (GES)
0
3748
138034
108089
2026-05-30T04:54:42Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
138034
wikitext
text/x-wiki
<span style="background-color:orange;">'''D-Class'''</span>[[Lahabali kɔligu:Symbol_d_class.svg|20px]]
{{Infobox government agency|name=Ghana Education Service|image=File:GES (Ghana Education Service) logo.jpg|year=|formed=1974|headquarters=Starlets 91 Rd, Accra|website=[https://ges.gov.gh/ ges.gov.gh]|parent_department=[[Ministry of Education]]|chief1_position=|chief1_name=[[Kwasi Opoku Amankwa]]|motto=''Enabling an Effective Teaching and Learning Environment''}}
'''Ghana Education service (GES)''' nyɛla shikuru tuma yili m-be [[Ghana]] gɔmnanti tuma ni. Di be la gɔmnanti kparibɔɣu bee nam yaɣili din su karim tuma, ka mali gɔmnanti yɛligbahira ni di zalisi n-tumda, din yɛn che ka [[Ghana]] bihi ban chani shikuru zaa nya wuhibu ni bɔhindi suŋ, n-ti pahi wumsiri suŋ ti shikuriti ni. GES tuma bi gaŋda; di bi doli balli, doo bee paɣa, nandana, adiini bee gɔmnanti nabɔribi yaɣ' shɛli ani be. Kpamba pia ni anu (15) m-gbubi [[Ghana]] shikuri tuma yili ŋɔ n-saɣisiri ka gbahiri di yɛlgbahira.<ref name=":0">{{cite web|url=https://ges.gov.gh/|title=Ghana Education Service - Official Website}}</ref><ref>{{cite book|issue=148756|year=16 July 2002|title=Daily Graphic|publisher=Graphic Communications Group|author=Elvis D. Aryeh|url=https://books.google.com.gh/books?id=kmT6obpnF2kC&dq=ghana+education+service&source=gbs_navlinks_s|language=English}}</ref>
==Taarihi==
Tuma yaɣili ŋɔ daa pilila yuun pihinahi ni ayobu din gari la (1974) yuuni. Laɣingu shɛli beni ka bi booni li Tingban' lebiginsim nima n daa pilli. Tingban' lebiginsim nima mini tuma yaɣa pam n-zaŋ bɛ kpalanzuya n gbuni taba ka di lahi pu bɔŋ bɔŋ pam din yɛn che ka bɛ ni tooi tum bi tuma ni nyɛ shɛli.<ref name=":0" />
==Bɛ ni zaŋ kpalanzuya n-gbuni shɛba==
Tinduya laɣansi shɛŋa [[Ghana]] Education Service (GES)) ni zaŋ bɛ kpalanzuya n-gbuni ka bɛ sɔŋdiba zaŋkpa bɛ tuma polo:
* [[United Nations Children’s Fund]] - For Education Programme.<ref>{{cite web|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/UNICEF-assists-GES-to-train-19-876-HIV-AIDS-educators-144147|title=UNICEF assists GES to train 19,876 HIV/AIDS educators|date=21 May 2008|Source=GNA|publisher=GhanaWeb}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com.gh/books?id=0SAmAQAAMAAJ&q=United+Nations+Children%E2%80%99s+Fund+ges&dq=United+Nations+Children%E2%80%99s+Fund+ges&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj4pv3a0OTlAhWgA2MBHerbDLMQ6AEIPzAF|title=Securing Private Sector Participation in Basic Education at the District and Community Levels in Ghana|author=Bamba Ndiaye|publisher=UNICEF/Ghana Education Programme|pages=39 pages|year=2002|language=English}}</ref>
* [[United States Agency for International Development]] - For Partnerships for Education Projects: Social Impact, Learning, Innovation and Improving Reading Performance in Primary Schools.<ref>{{cite web|url=https://www.usaid.gov/ghana/education|title=Education|author=USAID/A. Kauffeld|year=19 August 2019|access-date=18 September 2020|archive-date=17 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017213911/https://www.usaid.gov/ghana/education|url-status=dead}}</ref>
* [[Belgium]]/TELEVIC - For Supply and Installation of Integrated E-learning Lab for 240 Senior High Schools.<ref>{{cite web|url=https://www.televic-education.com/en/references/ghana-education-project|title=The Ghana Education Project: State-of-the-art multimedia teaching environment for 242 Senior High Schools in Ghana|publisher=Televic-education|access-date=2020-09-18|archive-date=2020-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200921132033/https://www.televic-education.com/en/references/ghana-education-project|url-status=dead}}</ref>
* [[United Kingdom]] for International Development- For Complementary Basic Education Programme.
* Kreditanstalt Wiederaufbau (KfW) - For Supporting Vocational Training: Voucher Programme.
* [[World Bank]] - For [[Ghana]] Secondary Education Improvement Project.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com.gh/books?id=ibpdAAAAQBAJ&pg=PA252&dq=world+bank+ghana+education+service&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiMgYCO1-TlAhU7DGMBHerzDVwQ6AEIUDAG#v=snippet&q=world%20bank%20support&f=false|title=Child Protection and Child Welfare: A Global Appraisal of Cultures, Policy and Practice|coauthors=John Dixon, Penelope Welbourne|pages=288|publisher=Jessica Kingsley Publishers}}</ref>
* [[Kuwait]] - For Expansion and Development of 26 Existing Senior High School Project.<ref name=":0" />
== Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Pubu:Ghana karim baŋsim]]
[[Pubu:D-Class]]
34m103koma2jpfi6b7ixb034agty4x9
Gabriel Calderón
0
13707
138115
136716
2026-05-30T09:55:11Z
Phasy GH
5787
Added a text
138115
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gabriel Calderón''' nyɛla bol'ŋmɛri so ŋun ŋmɛri tiri Real Betis.
'''Gabriel Humberto Calderón''' nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so February gɔli dabaa ayopɔin yuuni 1960 Angentina tiŋgbanni. O nyɛla ŋun nya kooch zaŋti Agentina bolli ka o maŋmaŋ daa lahi nya ninvuɣso ŋun ŋmɛri bolli tiri lala tiim maa.
Calderón nyɛla ŋun ŋmɛ bolli nti tiim nim pam, di shɛŋa n nyɛ Argentine Racing Club de Avellaneda ni Club Atlético Independiente, Spanish Real Betis ni French Paris Saint-Germain. O daa lahi pahi Argentina bihi ban na bi paai yuun-pishi tiim shɛli ban daa gbuɣi 1979 FIFA World Youth Championship jaashee, ka daa lahi ŋmɛ 1982 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Spain ni 1990 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Italy yiŋa. O ni daa chɛ bolli ŋmɛbu, o daa manɛɛji tiim nima kaman Caen, Lausanne Sports nti pahi tiimnima pam ban be Middle East din gbaai Saudi Arabia national team, Omani national team, Al-Ittihad, Al-Hilal, Baniyas, Bahrain national team, Al-Wasl, Qatar SC ni Persepolis F.C. nti pahi La Liga side Real Betis.
[[File:Gabriel calderon independiente.jpg|thumb|left|150px|Calderón ni daa ŋmɛri n tiri Independiente yuuni 1983 saha]]
[[File:Gabriel Calderón.jpg|thumb|Calderón ni daa diri alizama pɔi ni bɔlli ŋmɛbu laɣingu yuuni 2007 AFC Asian Cup la saha]]
[[File:Persepolis V Pars Jam FC, 22 August 2019 1115.jpg|thumb|Calderón ni daa na be [[Persepolis F.C.|Persepolis]] yuuni 2019]]
== O piligu ==
== O boli ŋmɛbɔ ==
Di nyaanga, o daa ŋmɛmi n ti Club Atlético Independiente bɔŋ la bola saha buyi pɔi ka naanyi yi n labi La Liga nim polo n ti ŋme n-ti Real Betis bu kɔbiga ni pihita ni yini, ka di pɔri pihinahi yinika n-ti ba. Yuuni 1987 puuni, o daa tirisimi n chaŋ Ligue 1 Paris Saint-Germain nim sani n ti ŋme bola saha buta n ti ba. O daa nyɛla ŋun pahi PSG nim ni bola saha din pahiri ayi maa ni.
== O tiŋduya boli ŋmɛbo ==
== O ni di pini shɛŋa ==
===O bɔliŋmɛri saha===
;Real Betis
*Copa de la Liga bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1986
;Paris Saint-Germain
*Ligue 1 bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1988 mini 89
;FC Sion
*Swiss Super League: Yuuni 1991 mini 92
*Swiss Cup: Yuuni 1991
;'''Argentina'''
*FIFA World Youth Championship: Yuuni 1979
*FIFA World Cup bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1990
;Al-Ittihad
*AFC Champions League bani n daa dɔni buyi ʒaashee:Yuuni 2009
*Saudi Professional League:Yuuni 2008 mini 09
*King Cup: Yuuni 2010
;Al-Hilal
*Saudi Professional League:Yuuni 2010 mini 11
*Crown Prince Cup: Yuuni 2011
===As a manager===
;Saudi Arabia
*O Kpaŋmaŋa ni ka bɛ daa tooi chaŋ n ti ŋme FIFA World Cup: Yuuni 2006
== O ni manɛɛgi tiim shɛŋa ==
{{updated|11 March 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Team
!rowspan=2|From
!rowspan=2|To
!colspan=8|Record
|-
!G!!W!!D!!L!!GF!!GA!!±!!Win %
|-
|align="left"|[[SM Caen]]
|align="left"|July 1997
|align="left"|May 2000
{{WDL|118|43|39|36|for=158|against=131|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Lausanne Sports]]
|align="left"|July 2003
|align="left"|December 2003
{{WDL|15|5|5|5|for=23|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Saudi Arabia]]
|align="left"|November 2004
|align="left"|December 2005
{{WDL|20|9|4|7|for=26|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Oman]]
|align="left"|April 2007
|align="left"|June 2008
{{WDL|28|13|11|4|for=34|against=27|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
|align="left"|June 2008
|align="left"|January 2010
{{WDL|63|44|11|8|for=153|against=76|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]
|align="left"|December 2010
|align="left"|July 2011
{{WDL|37|25|9|3|for=73|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Baniyas]]
|align="left"|November 2011
|align="left"|May 2012
{{WDL|24|11|7|6|for=40|against=33|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Bahrain]]
|align="left"|October 2012
|align="left"|August 2013
{{WDL|21|9|8|4|for=22|against=16|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Real Betis]]
|align="left"|January 2014
|align="left"|May 2014
{{WDL|21|6|3|12|for=23|against=37|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Wasl]]
|align="left"|October 2014
|align="left"|May 2016
{{WDL|19|7|6|6|for=32|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Qatar SC]]
|align="left"|September 2017
|align="left"|November 2017
{{WDL|9|1|1|7|for=8|against=21|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Persepolis F.C.|Persepolis]]
|align="left"|July 2019
|align="left"|January 2020<br />
{{WDL|19|14|1|4|for=24|against=7|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Khor Fakkan Club|Khor Fakkan]]
|align="left"|February 2022
|align="left"|May 2022
{{WDL|10|2|1|7|for=15|against=21|diff=yes}}
|-
!colspan=3|'''Total'''
{{WDLtot|404|189|106|109|for=636|against=476|diff=yes}}
|}
== Kundivihira ==
fhf592qptf3us3r83tjbi839d6vb9a4
138116
138115
2026-05-30T09:57:05Z
Phasy GH
5787
Added a text
138116
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gabriel Calderón''' nyɛla bol'ŋmɛri so ŋun ŋmɛri tiri Real Betis.
'''Gabriel Humberto Calderón''' nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so February gɔli dabaa ayopɔin yuuni 1960 Angentina tiŋgbanni. O nyɛla ŋun nya kooch zaŋti Agentina bolli ka o maŋmaŋ daa lahi nya ninvuɣso ŋun ŋmɛri bolli tiri lala tiim maa.
Calderón nyɛla ŋun ŋmɛ bolli nti tiim nim pam, di shɛŋa n nyɛ Argentine Racing Club de Avellaneda ni Club Atlético Independiente, Spanish Real Betis ni French Paris Saint-Germain. O daa lahi pahi Argentina bihi ban na bi paai yuun-pishi tiim shɛli ban daa gbuɣi 1979 FIFA World Youth Championship jaashee, ka daa lahi ŋmɛ 1982 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Spain ni 1990 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Italy yiŋa. O ni daa chɛ bolli ŋmɛbu, o daa manɛɛji tiim nima kaman Caen, Lausanne Sports nti pahi tiimnima pam ban be Middle East din gbaai Saudi Arabia national team, Omani national team, Al-Ittihad, Al-Hilal, Baniyas, Bahrain national team, Al-Wasl, Qatar SC ni Persepolis F.C. nti pahi La Liga side Real Betis.
[[File:Gabriel calderon independiente.jpg|thumb|left|150px|Calderón ni daa ŋmɛri n tiri Independiente yuuni 1983 saha]]
[[File:Gabriel Calderón.jpg|thumb|Calderón ni daa diri alizama pɔi ni bɔlli ŋmɛbu laɣingu yuuni 2007 AFC Asian Cup la saha]]
[[File:Persepolis V Pars Jam FC, 22 August 2019 1115.jpg|thumb|Calderón ni daa na be [[Persepolis F.C.|Persepolis]] yuuni 2019]]
== O piligu ==
== O boli ŋmɛbɔ ==
Di nyaanga, o daa ŋmɛmi n ti Club Atlético Independiente bɔŋ la bola saha buyi pɔi ka naanyi yi n labi La Liga nim polo n ti ŋme n-ti Real Betis bu kɔbiga ni pihita ni yini, ka di pɔri pihinahi yinika n-ti ba. Yuuni 1987 puuni, o daa tirisimi n chaŋ Ligue 1 Paris Saint-Germain nim sani n ti ŋme bola saha buta n ti ba. O daa nyɛla ŋun pahi PSG nim ni bola saha din pahiri ayi maa ni.
Yuuni 1990 saha, o daa pahila FC Sion amaa ka daa yi n labi France n-ti ŋmɛri tiri Stade Malherbe Caen yuuni 1992 puuni. O daa lahi yila nimaani n labi Switzerland yuun shɛli din paya n-ti naagi o boli ŋmɛbo tuma FC Lausanne-Sports puuni, o ni daa nyɛ yuun pihita ni anahi.
== O tiŋduya boli ŋmɛbo ==
== O ni di pini shɛŋa ==
===O bɔliŋmɛri saha===
;Real Betis
*Copa de la Liga bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1986
;Paris Saint-Germain
*Ligue 1 bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1988 mini 89
;FC Sion
*Swiss Super League: Yuuni 1991 mini 92
*Swiss Cup: Yuuni 1991
;'''Argentina'''
*FIFA World Youth Championship: Yuuni 1979
*FIFA World Cup bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1990
;Al-Ittihad
*AFC Champions League bani n daa dɔni buyi ʒaashee:Yuuni 2009
*Saudi Professional League:Yuuni 2008 mini 09
*King Cup: Yuuni 2010
;Al-Hilal
*Saudi Professional League:Yuuni 2010 mini 11
*Crown Prince Cup: Yuuni 2011
===As a manager===
;Saudi Arabia
*O Kpaŋmaŋa ni ka bɛ daa tooi chaŋ n ti ŋme FIFA World Cup: Yuuni 2006
== O ni manɛɛgi tiim shɛŋa ==
{{updated|11 March 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Team
!rowspan=2|From
!rowspan=2|To
!colspan=8|Record
|-
!G!!W!!D!!L!!GF!!GA!!±!!Win %
|-
|align="left"|[[SM Caen]]
|align="left"|July 1997
|align="left"|May 2000
{{WDL|118|43|39|36|for=158|against=131|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Lausanne Sports]]
|align="left"|July 2003
|align="left"|December 2003
{{WDL|15|5|5|5|for=23|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Saudi Arabia]]
|align="left"|November 2004
|align="left"|December 2005
{{WDL|20|9|4|7|for=26|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Oman]]
|align="left"|April 2007
|align="left"|June 2008
{{WDL|28|13|11|4|for=34|against=27|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
|align="left"|June 2008
|align="left"|January 2010
{{WDL|63|44|11|8|for=153|against=76|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]
|align="left"|December 2010
|align="left"|July 2011
{{WDL|37|25|9|3|for=73|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Baniyas]]
|align="left"|November 2011
|align="left"|May 2012
{{WDL|24|11|7|6|for=40|against=33|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Bahrain]]
|align="left"|October 2012
|align="left"|August 2013
{{WDL|21|9|8|4|for=22|against=16|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Real Betis]]
|align="left"|January 2014
|align="left"|May 2014
{{WDL|21|6|3|12|for=23|against=37|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Wasl]]
|align="left"|October 2014
|align="left"|May 2016
{{WDL|19|7|6|6|for=32|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Qatar SC]]
|align="left"|September 2017
|align="left"|November 2017
{{WDL|9|1|1|7|for=8|against=21|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Persepolis F.C.|Persepolis]]
|align="left"|July 2019
|align="left"|January 2020<br />
{{WDL|19|14|1|4|for=24|against=7|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Khor Fakkan Club|Khor Fakkan]]
|align="left"|February 2022
|align="left"|May 2022
{{WDL|10|2|1|7|for=15|against=21|diff=yes}}
|-
!colspan=3|'''Total'''
{{WDLtot|404|189|106|109|for=636|against=476|diff=yes}}
|}
== Kundivihira ==
jlcjz7fzy7wvzyqh9t7jdexs1phmhv5
138117
138116
2026-05-30T10:01:46Z
Phasy GH
5787
Added a text
138117
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gabriel Calderón''' nyɛla bol'ŋmɛri so ŋun ŋmɛri tiri Real Betis.
'''Gabriel Humberto Calderón''' nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so February gɔli dabaa ayopɔin yuuni 1960 Angentina tiŋgbanni. O nyɛla ŋun nya kooch zaŋti Agentina bolli ka o maŋmaŋ daa lahi nya ninvuɣso ŋun ŋmɛri bolli tiri lala tiim maa.
Calderón nyɛla ŋun ŋmɛ bolli nti tiim nim pam, di shɛŋa n nyɛ Argentine Racing Club de Avellaneda ni Club Atlético Independiente, Spanish Real Betis ni French Paris Saint-Germain. O daa lahi pahi Argentina bihi ban na bi paai yuun-pishi tiim shɛli ban daa gbuɣi 1979 FIFA World Youth Championship jaashee, ka daa lahi ŋmɛ 1982 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Spain ni 1990 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Italy yiŋa. O ni daa chɛ bolli ŋmɛbu, o daa manɛɛji tiim nima kaman Caen, Lausanne Sports nti pahi tiimnima pam ban be Middle East din gbaai Saudi Arabia national team, Omani national team, Al-Ittihad, Al-Hilal, Baniyas, Bahrain national team, Al-Wasl, Qatar SC ni Persepolis F.C. nti pahi La Liga side Real Betis.
[[File:Gabriel calderon independiente.jpg|thumb|left|150px|Calderón ni daa ŋmɛri n tiri Independiente yuuni 1983 saha]]
[[File:Gabriel Calderón.jpg|thumb|Calderón ni daa diri alizama pɔi ni bɔlli ŋmɛbu laɣingu yuuni 2007 AFC Asian Cup la saha]]
[[File:Persepolis V Pars Jam FC, 22 August 2019 1115.jpg|thumb|Calderón ni daa na be [[Persepolis F.C.|Persepolis]] yuuni 2019]]
== O piligu ==
== O boli ŋmɛbɔ ==
Calderón nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Nashaara goli February dabaayopɔin dali yuuni 1960 puuni, Chubut Province din be Rawson tiŋgbani ni la. Yuuni 1976 ka o daa pili o bol' ŋmɛbo tuma Club El Porvenir B Team bɔŋ la puuni, ka daa kpɛ bolli maa ŋmɛbu maŋmaŋ ni yuuni 1976.
Di nyaanga, o daa ŋmɛmi n ti Club Atlético Independiente bɔŋ la bola saha buyi pɔi ka naanyi yi n labi La Liga nim polo n ti ŋme n-ti Real Betis bu kɔbiga ni pihita ni yini, ka di pɔri pihinahi yinika n-ti ba. Yuuni 1987 puuni, o daa tirisimi n chaŋ Ligue 1 Paris Saint-Germain nim sani n ti ŋme bola saha buta n ti ba. O daa nyɛla ŋun pahi PSG nim ni bola saha din pahiri ayi maa ni. Yuuni 1990 saha, o daa pahila FC Sion amaa ka daa yi n labi France n-ti ŋmɛri tiri Stade Malherbe Caen yuuni 1992 puuni. O daa lahi yila nimaani n labi Switzerland yuun shɛli din paya n-ti naagi o boli ŋmɛbo tuma FC Lausanne-Sports puuni, o ni daa nyɛ yuun pihita ni anahi.
== O tiŋduya boli ŋmɛbo ==
== O ni di pini shɛŋa ==
===O bɔliŋmɛri saha===
;Real Betis
*Copa de la Liga bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1986
;Paris Saint-Germain
*Ligue 1 bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1988 mini 89
;FC Sion
*Swiss Super League: Yuuni 1991 mini 92
*Swiss Cup: Yuuni 1991
;'''Argentina'''
*FIFA World Youth Championship: Yuuni 1979
*FIFA World Cup bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1990
;Al-Ittihad
*AFC Champions League bani n daa dɔni buyi ʒaashee:Yuuni 2009
*Saudi Professional League:Yuuni 2008 mini 09
*King Cup: Yuuni 2010
;Al-Hilal
*Saudi Professional League:Yuuni 2010 mini 11
*Crown Prince Cup: Yuuni 2011
===As a manager===
;Saudi Arabia
*O Kpaŋmaŋa ni ka bɛ daa tooi chaŋ n ti ŋme FIFA World Cup: Yuuni 2006
== O ni manɛɛgi tiim shɛŋa ==
{{updated|11 March 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Team
!rowspan=2|From
!rowspan=2|To
!colspan=8|Record
|-
!G!!W!!D!!L!!GF!!GA!!±!!Win %
|-
|align="left"|[[SM Caen]]
|align="left"|July 1997
|align="left"|May 2000
{{WDL|118|43|39|36|for=158|against=131|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Lausanne Sports]]
|align="left"|July 2003
|align="left"|December 2003
{{WDL|15|5|5|5|for=23|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Saudi Arabia]]
|align="left"|November 2004
|align="left"|December 2005
{{WDL|20|9|4|7|for=26|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Oman]]
|align="left"|April 2007
|align="left"|June 2008
{{WDL|28|13|11|4|for=34|against=27|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
|align="left"|June 2008
|align="left"|January 2010
{{WDL|63|44|11|8|for=153|against=76|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]
|align="left"|December 2010
|align="left"|July 2011
{{WDL|37|25|9|3|for=73|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Baniyas]]
|align="left"|November 2011
|align="left"|May 2012
{{WDL|24|11|7|6|for=40|against=33|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Bahrain]]
|align="left"|October 2012
|align="left"|August 2013
{{WDL|21|9|8|4|for=22|against=16|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Real Betis]]
|align="left"|January 2014
|align="left"|May 2014
{{WDL|21|6|3|12|for=23|against=37|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Wasl]]
|align="left"|October 2014
|align="left"|May 2016
{{WDL|19|7|6|6|for=32|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Qatar SC]]
|align="left"|September 2017
|align="left"|November 2017
{{WDL|9|1|1|7|for=8|against=21|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Persepolis F.C.|Persepolis]]
|align="left"|July 2019
|align="left"|January 2020<br />
{{WDL|19|14|1|4|for=24|against=7|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Khor Fakkan Club|Khor Fakkan]]
|align="left"|February 2022
|align="left"|May 2022
{{WDL|10|2|1|7|for=15|against=21|diff=yes}}
|-
!colspan=3|'''Total'''
{{WDLtot|404|189|106|109|for=636|against=476|diff=yes}}
|}
== Kundivihira ==
gtrql9hrp9s31ija37evb8rsyh94raf
138118
138117
2026-05-30T10:03:04Z
Phasy GH
5787
Added a text
138118
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gabriel Calderón''' nyɛla bol'ŋmɛri so ŋun ŋmɛri tiri Real Betis.
'''Gabriel Humberto Calderón''' nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so February gɔli dabaa ayopɔin yuuni 1960 Angentina tiŋgbanni. O nyɛla ŋun nya kooch zaŋti Agentina bolli ka o maŋmaŋ daa lahi nya ninvuɣso ŋun ŋmɛri bolli tiri lala tiim maa.
Calderón nyɛla ŋun ŋmɛ bolli nti tiim nim pam, di shɛŋa n nyɛ Argentine Racing Club de Avellaneda ni Club Atlético Independiente, Spanish Real Betis ni French Paris Saint-Germain. O daa lahi pahi Argentina bihi ban na bi paai yuun-pishi tiim shɛli ban daa gbuɣi 1979 FIFA World Youth Championship jaashee, ka daa lahi ŋmɛ 1982 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Spain ni 1990 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Italy yiŋa. O ni daa chɛ bolli ŋmɛbu, o daa manɛɛji tiim nima kaman Caen, Lausanne Sports nti pahi tiimnima pam ban be Middle East din gbaai Saudi Arabia national team, Omani national team, Al-Ittihad, Al-Hilal, Baniyas, Bahrain national team, Al-Wasl, Qatar SC ni Persepolis F.C. nti pahi La Liga side Real Betis.
[[File:Gabriel calderon independiente.jpg|thumb|left|150px|Calderón ni daa ŋmɛri n tiri Independiente yuuni 1983 saha]]
[[File:Gabriel Calderón.jpg|thumb|Calderón ni daa diri alizama pɔi ni bɔlli ŋmɛbu laɣingu yuuni 2007 AFC Asian Cup la saha]]
[[File:Persepolis V Pars Jam FC, 22 August 2019 1115.jpg|thumb|Calderón ni daa na be [[Persepolis F.C.|Persepolis]] yuuni 2019]]
== O piligu ==
== O boli ŋmɛbɔ ==
Calderón nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Nashaara goli February dabaayopɔin dali yuuni 1960 puuni, Chubut Province din be Rawson tiŋgbani ni la. Yuuni 1976 ka o daa pili o bol' ŋmɛbo tuma Club El Porvenir B Team bɔŋ la puuni, ka daa kpɛ bolli maa ŋmɛbu maŋmaŋ ni yuuni 1976.
Bɛ daa tirisi o mi n kpɛhi El Porvenir bɔŋ maa maŋmaŋ ni yuuni 1976, bɛ nini ni daa tiɣi o boli ŋmɛbo maa zuɣu, o daa yila ni n kpɛ Racing Club de Avellaneda yuun shɛli din paya maa, o daa ŋmɛla nimaani bola ŋmɛbu ŋmɛbu buta ka ŋmɛ biɛla n ti Club Atlético Lanús nim gba.
Di nyaanga, o daa ŋmɛmi n ti Club Atlético Independiente bɔŋ la bola saha buyi pɔi ka naanyi yi n labi La Liga nim polo n ti ŋme n-ti Real Betis bu kɔbiga ni pihita ni yini, ka di pɔri pihinahi yinika n-ti ba. Yuuni 1987 puuni, o daa tirisimi n chaŋ Ligue 1 Paris Saint-Germain nim sani n ti ŋme bola saha buta n ti ba. O daa nyɛla ŋun pahi PSG nim ni bola saha din pahiri ayi maa ni. Yuuni 1990 saha, o daa pahila FC Sion amaa ka daa yi n labi France n-ti ŋmɛri tiri Stade Malherbe Caen yuuni 1992 puuni. O daa lahi yila nimaani n labi Switzerland yuun shɛli din paya n-ti naagi o boli ŋmɛbo tuma FC Lausanne-Sports puuni, o ni daa nyɛ yuun pihita ni anahi.
== O tiŋduya boli ŋmɛbo ==
== O ni di pini shɛŋa ==
===O bɔliŋmɛri saha===
;Real Betis
*Copa de la Liga bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1986
;Paris Saint-Germain
*Ligue 1 bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1988 mini 89
;FC Sion
*Swiss Super League: Yuuni 1991 mini 92
*Swiss Cup: Yuuni 1991
;'''Argentina'''
*FIFA World Youth Championship: Yuuni 1979
*FIFA World Cup bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1990
;Al-Ittihad
*AFC Champions League bani n daa dɔni buyi ʒaashee:Yuuni 2009
*Saudi Professional League:Yuuni 2008 mini 09
*King Cup: Yuuni 2010
;Al-Hilal
*Saudi Professional League:Yuuni 2010 mini 11
*Crown Prince Cup: Yuuni 2011
===As a manager===
;Saudi Arabia
*O Kpaŋmaŋa ni ka bɛ daa tooi chaŋ n ti ŋme FIFA World Cup: Yuuni 2006
== O ni manɛɛgi tiim shɛŋa ==
{{updated|11 March 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Team
!rowspan=2|From
!rowspan=2|To
!colspan=8|Record
|-
!G!!W!!D!!L!!GF!!GA!!±!!Win %
|-
|align="left"|[[SM Caen]]
|align="left"|July 1997
|align="left"|May 2000
{{WDL|118|43|39|36|for=158|against=131|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Lausanne Sports]]
|align="left"|July 2003
|align="left"|December 2003
{{WDL|15|5|5|5|for=23|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Saudi Arabia]]
|align="left"|November 2004
|align="left"|December 2005
{{WDL|20|9|4|7|for=26|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Oman]]
|align="left"|April 2007
|align="left"|June 2008
{{WDL|28|13|11|4|for=34|against=27|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
|align="left"|June 2008
|align="left"|January 2010
{{WDL|63|44|11|8|for=153|against=76|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]
|align="left"|December 2010
|align="left"|July 2011
{{WDL|37|25|9|3|for=73|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Baniyas]]
|align="left"|November 2011
|align="left"|May 2012
{{WDL|24|11|7|6|for=40|against=33|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Bahrain]]
|align="left"|October 2012
|align="left"|August 2013
{{WDL|21|9|8|4|for=22|against=16|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Real Betis]]
|align="left"|January 2014
|align="left"|May 2014
{{WDL|21|6|3|12|for=23|against=37|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Wasl]]
|align="left"|October 2014
|align="left"|May 2016
{{WDL|19|7|6|6|for=32|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Qatar SC]]
|align="left"|September 2017
|align="left"|November 2017
{{WDL|9|1|1|7|for=8|against=21|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Persepolis F.C.|Persepolis]]
|align="left"|July 2019
|align="left"|January 2020<br />
{{WDL|19|14|1|4|for=24|against=7|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Khor Fakkan Club|Khor Fakkan]]
|align="left"|February 2022
|align="left"|May 2022
{{WDL|10|2|1|7|for=15|against=21|diff=yes}}
|-
!colspan=3|'''Total'''
{{WDLtot|404|189|106|109|for=636|against=476|diff=yes}}
|}
== Kundivihira ==
mtzugo3gzpxs414ktdsp33vozhcywks
138119
138118
2026-05-30T10:07:32Z
Phasy GH
5787
Added a text
138119
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gabriel Calderón''' nyɛla bol'ŋmɛri so ŋun ŋmɛri tiri Real Betis.
'''Gabriel Humberto Calderón''' nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so February gɔli dabaa ayopɔin yuuni 1960 Angentina tiŋgbanni. O nyɛla ŋun nya kooch zaŋti Agentina bolli ka o maŋmaŋ daa lahi nya ninvuɣso ŋun ŋmɛri bolli tiri lala tiim maa.
Calderón nyɛla ŋun ŋmɛ bolli nti tiim nim pam, di shɛŋa n nyɛ Argentine Racing Club de Avellaneda ni Club Atlético Independiente, Spanish Real Betis ni French Paris Saint-Germain. O daa lahi pahi Argentina bihi ban na bi paai yuun-pishi tiim shɛli ban daa gbuɣi 1979 FIFA World Youth Championship jaashee, ka daa lahi ŋmɛ 1982 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Spain ni 1990 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Italy yiŋa. O ni daa chɛ bolli ŋmɛbu, o daa manɛɛji tiim nima kaman Caen, Lausanne Sports nti pahi tiimnima pam ban be Middle East din gbaai Saudi Arabia national team, Omani national team, Al-Ittihad, Al-Hilal, Baniyas, Bahrain national team, Al-Wasl, Qatar SC ni Persepolis F.C. nti pahi La Liga side Real Betis.
[[File:Gabriel calderon independiente.jpg|thumb|left|150px|Calderón ni daa ŋmɛri n tiri Independiente yuuni 1983 saha]]
[[File:Gabriel Calderón.jpg|thumb|Calderón ni daa diri alizama pɔi ni bɔlli ŋmɛbu laɣingu yuuni 2007 AFC Asian Cup la saha]]
[[File:Persepolis V Pars Jam FC, 22 August 2019 1115.jpg|thumb|Calderón ni daa na be [[Persepolis F.C.|Persepolis]] yuuni 2019]]
== O piligu ==
== O boli ŋmɛbɔ ==
Calderón nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Nashaara goli February dabaayopɔin dali yuuni 1960 puuni, Chubut Province din be Rawson tiŋgbani ni la. Yuuni 1976 ka o daa pili o bol' ŋmɛbo tuma Club El Porvenir B Team bɔŋ la puuni, ka daa kpɛ bolli maa ŋmɛbu maŋmaŋ ni yuuni 1976.
Bɛ daa tirisi o mi n kpɛhi El Porvenir bɔŋ maa maŋmaŋ ni yuuni 1976, bɛ nini ni daa tiɣi o boli ŋmɛbo maa zuɣu, o daa yila ni n kpɛ Racing Club de Avellaneda yuun shɛli din paya maa, o daa ŋmɛla nimaani bola ŋmɛbu ŋmɛbu buta ka ŋmɛ biɛla n ti Club Atlético Lanús nim gba.
Di nyaanga, o daa ŋmɛmi n ti Club Atlético Independiente bɔŋ la bola saha buyi pɔi ka naanyi yi n labi La Liga nim polo n ti ŋme n-ti Real Betis bu kɔbiga ni pihita ni yini, ka di pɔri pihinahi yinika n-ti ba. Yuuni 1987 puuni, o daa tirisimi n chaŋ Ligue 1 Paris Saint-Germain nim sani n ti ŋme bola saha buta n ti ba. O daa nyɛla ŋun pahi PSG nim ni bola saha din pahiri ayi maa ni. Yuuni 1990 saha, o daa pahila FC Sion amaa ka daa yi n labi France n-ti ŋmɛri tiri Stade Malherbe Caen yuuni 1992 puuni. O daa lahi yila nimaani n labi Switzerland yuun shɛli din paya n-ti naagi o boli ŋmɛbo tuma FC Lausanne-Sports puuni, o ni daa nyɛ yuun pihita ni anahi.
=== O tiŋduya boli ŋmɛbo ===
Calderón daa nyɛmi n-ti Argentina bɔŋ shɛli ban bi paai pishi la ni, ka daa di yuuni 1979 FIFA World Youth Championship la. Yuuni 198, César Luis Menotti daa boli o mi tiŋ maa boli ŋmɛri bɔŋ ni. O daa pahila Denmark nim zuɣu ka bɛ mini Brazil ŋme o piligu tiŋduya bolli, ka o daa di o tiŋduya bola po' yinga la.
== O ni di pini shɛŋa ==
===O bɔliŋmɛri saha===
;Real Betis
*Copa de la Liga bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1986
;Paris Saint-Germain
*Ligue 1 bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1988 mini 89
;FC Sion
*Swiss Super League: Yuuni 1991 mini 92
*Swiss Cup: Yuuni 1991
;'''Argentina'''
*FIFA World Youth Championship: Yuuni 1979
*FIFA World Cup bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1990
;Al-Ittihad
*AFC Champions League bani n daa dɔni buyi ʒaashee:Yuuni 2009
*Saudi Professional League:Yuuni 2008 mini 09
*King Cup: Yuuni 2010
;Al-Hilal
*Saudi Professional League:Yuuni 2010 mini 11
*Crown Prince Cup: Yuuni 2011
===As a manager===
;Saudi Arabia
*O Kpaŋmaŋa ni ka bɛ daa tooi chaŋ n ti ŋme FIFA World Cup: Yuuni 2006
== O ni manɛɛgi tiim shɛŋa ==
{{updated|11 March 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Team
!rowspan=2|From
!rowspan=2|To
!colspan=8|Record
|-
!G!!W!!D!!L!!GF!!GA!!±!!Win %
|-
|align="left"|[[SM Caen]]
|align="left"|July 1997
|align="left"|May 2000
{{WDL|118|43|39|36|for=158|against=131|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Lausanne Sports]]
|align="left"|July 2003
|align="left"|December 2003
{{WDL|15|5|5|5|for=23|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Saudi Arabia]]
|align="left"|November 2004
|align="left"|December 2005
{{WDL|20|9|4|7|for=26|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Oman]]
|align="left"|April 2007
|align="left"|June 2008
{{WDL|28|13|11|4|for=34|against=27|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
|align="left"|June 2008
|align="left"|January 2010
{{WDL|63|44|11|8|for=153|against=76|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]
|align="left"|December 2010
|align="left"|July 2011
{{WDL|37|25|9|3|for=73|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Baniyas]]
|align="left"|November 2011
|align="left"|May 2012
{{WDL|24|11|7|6|for=40|against=33|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Bahrain]]
|align="left"|October 2012
|align="left"|August 2013
{{WDL|21|9|8|4|for=22|against=16|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Real Betis]]
|align="left"|January 2014
|align="left"|May 2014
{{WDL|21|6|3|12|for=23|against=37|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Wasl]]
|align="left"|October 2014
|align="left"|May 2016
{{WDL|19|7|6|6|for=32|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Qatar SC]]
|align="left"|September 2017
|align="left"|November 2017
{{WDL|9|1|1|7|for=8|against=21|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Persepolis F.C.|Persepolis]]
|align="left"|July 2019
|align="left"|January 2020<br />
{{WDL|19|14|1|4|for=24|against=7|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Khor Fakkan Club|Khor Fakkan]]
|align="left"|February 2022
|align="left"|May 2022
{{WDL|10|2|1|7|for=15|against=21|diff=yes}}
|-
!colspan=3|'''Total'''
{{WDLtot|404|189|106|109|for=636|against=476|diff=yes}}
|}
== Kundivihira ==
mr1x6y9ojfl3a227gt9ilyo511oqvns
138120
138119
2026-05-30T10:09:48Z
Phasy GH
5787
Added a text
138120
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gabriel Calderón''' nyɛla bol'ŋmɛri so ŋun ŋmɛri tiri Real Betis.
'''Gabriel Humberto Calderón''' nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so February gɔli dabaa ayopɔin yuuni 1960 Angentina tiŋgbanni. O nyɛla ŋun nya kooch zaŋti Agentina bolli ka o maŋmaŋ daa lahi nya ninvuɣso ŋun ŋmɛri bolli tiri lala tiim maa.
Calderón nyɛla ŋun ŋmɛ bolli nti tiim nim pam, di shɛŋa n nyɛ Argentine Racing Club de Avellaneda ni Club Atlético Independiente, Spanish Real Betis ni French Paris Saint-Germain. O daa lahi pahi Argentina bihi ban na bi paai yuun-pishi tiim shɛli ban daa gbuɣi 1979 FIFA World Youth Championship jaashee, ka daa lahi ŋmɛ 1982 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Spain ni 1990 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Italy yiŋa. O ni daa chɛ bolli ŋmɛbu, o daa manɛɛji tiim nima kaman Caen, Lausanne Sports nti pahi tiimnima pam ban be Middle East din gbaai Saudi Arabia national team, Omani national team, Al-Ittihad, Al-Hilal, Baniyas, Bahrain national team, Al-Wasl, Qatar SC ni Persepolis F.C. nti pahi La Liga side Real Betis.
[[File:Gabriel calderon independiente.jpg|thumb|left|150px|Calderón ni daa ŋmɛri n tiri Independiente yuuni 1983 saha]]
[[File:Gabriel Calderón.jpg|thumb|Calderón ni daa diri alizama pɔi ni bɔlli ŋmɛbu laɣingu yuuni 2007 AFC Asian Cup la saha]]
[[File:Persepolis V Pars Jam FC, 22 August 2019 1115.jpg|thumb|Calderón ni daa na be [[Persepolis F.C.|Persepolis]] yuuni 2019]]
== O piligu ==
== O boli ŋmɛbɔ ==
Calderón nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Nashaara goli February dabaayopɔin dali yuuni 1960 puuni, Chubut Province din be Rawson tiŋgbani ni la. Yuuni 1976 ka o daa pili o bol' ŋmɛbo tuma Club El Porvenir B Team bɔŋ la puuni, ka daa kpɛ bolli maa ŋmɛbu maŋmaŋ ni yuuni 1976.
Bɛ daa tirisi o mi n kpɛhi El Porvenir bɔŋ maa maŋmaŋ ni yuuni 1976, bɛ nini ni daa tiɣi o boli ŋmɛbo maa zuɣu, o daa yila ni n kpɛ Racing Club de Avellaneda yuun shɛli din paya maa, o daa ŋmɛla nimaani bola ŋmɛbu ŋmɛbu buta ka ŋmɛ biɛla n ti Club Atlético Lanús nim gba.
Di nyaanga, o daa ŋmɛmi n ti Club Atlético Independiente bɔŋ la bola saha buyi pɔi ka naanyi yi n labi La Liga nim polo n ti ŋme n-ti Real Betis bu kɔbiga ni pihita ni yini, ka di pɔri pihinahi yinika n-ti ba. Yuuni 1987 puuni, o daa tirisimi n chaŋ Ligue 1 Paris Saint-Germain nim sani n ti ŋme bola saha buta n ti ba. O daa nyɛla ŋun pahi PSG nim ni bola saha din pahiri ayi maa ni. Yuuni 1990 saha, o daa pahila FC Sion amaa ka daa yi n labi France n-ti ŋmɛri tiri Stade Malherbe Caen yuuni 1992 puuni. O daa lahi yila nimaani n labi Switzerland yuun shɛli din paya n-ti naagi o boli ŋmɛbo tuma FC Lausanne-Sports puuni, o ni daa nyɛ yuun pihita ni anahi.
=== O tiŋduya boli ŋmɛbo ===
Calderón daa nyɛmi n-ti Argentina bɔŋ shɛli ban bi paai pishi la ni, ka daa di yuuni 1979 FIFA World Youth Championship la. Yuuni 198, César Luis Menotti daa boli o mi tiŋ maa boli ŋmɛri bɔŋ ni. O daa pahila Denmark nim zuɣu ka bɛ mini Brazil ŋme o piligu tiŋduya bolli, ka o daa di o tiŋduya bola po' yinga la. O daa pahila yuuni 1982 FIFA World Cup din daa ŋme Spain maa, ni yuuni 1990 FIFA World Cup din daa ŋme Italy maa ni, ka daa be Diego Maradona puuni. O daa nyɛla 1990 FIFA World Cup boli ŋmɛri biŋ, ka Argentina daa paai bola maa kpalinkpaa. Lala bola maa nyaanga, o daa chɛla tiŋduya bola ŋmɛbu o ni daa nyɛ yuun pihita, o daa deei la tiŋduya kapunim pishi ni ata ka di po' yinga n-ti Argentina bɔŋ maa.
== O ni di pini shɛŋa ==
===O bɔliŋmɛri saha===
;Real Betis
*Copa de la Liga bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1986
;Paris Saint-Germain
*Ligue 1 bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1988 mini 89
;FC Sion
*Swiss Super League: Yuuni 1991 mini 92
*Swiss Cup: Yuuni 1991
;'''Argentina'''
*FIFA World Youth Championship: Yuuni 1979
*FIFA World Cup bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1990
;Al-Ittihad
*AFC Champions League bani n daa dɔni buyi ʒaashee:Yuuni 2009
*Saudi Professional League:Yuuni 2008 mini 09
*King Cup: Yuuni 2010
;Al-Hilal
*Saudi Professional League:Yuuni 2010 mini 11
*Crown Prince Cup: Yuuni 2011
===As a manager===
;Saudi Arabia
*O Kpaŋmaŋa ni ka bɛ daa tooi chaŋ n ti ŋme FIFA World Cup: Yuuni 2006
== O ni manɛɛgi tiim shɛŋa ==
{{updated|11 March 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Team
!rowspan=2|From
!rowspan=2|To
!colspan=8|Record
|-
!G!!W!!D!!L!!GF!!GA!!±!!Win %
|-
|align="left"|[[SM Caen]]
|align="left"|July 1997
|align="left"|May 2000
{{WDL|118|43|39|36|for=158|against=131|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Lausanne Sports]]
|align="left"|July 2003
|align="left"|December 2003
{{WDL|15|5|5|5|for=23|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Saudi Arabia]]
|align="left"|November 2004
|align="left"|December 2005
{{WDL|20|9|4|7|for=26|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Oman]]
|align="left"|April 2007
|align="left"|June 2008
{{WDL|28|13|11|4|for=34|against=27|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
|align="left"|June 2008
|align="left"|January 2010
{{WDL|63|44|11|8|for=153|against=76|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]
|align="left"|December 2010
|align="left"|July 2011
{{WDL|37|25|9|3|for=73|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Baniyas]]
|align="left"|November 2011
|align="left"|May 2012
{{WDL|24|11|7|6|for=40|against=33|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Bahrain]]
|align="left"|October 2012
|align="left"|August 2013
{{WDL|21|9|8|4|for=22|against=16|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Real Betis]]
|align="left"|January 2014
|align="left"|May 2014
{{WDL|21|6|3|12|for=23|against=37|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Wasl]]
|align="left"|October 2014
|align="left"|May 2016
{{WDL|19|7|6|6|for=32|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Qatar SC]]
|align="left"|September 2017
|align="left"|November 2017
{{WDL|9|1|1|7|for=8|against=21|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Persepolis F.C.|Persepolis]]
|align="left"|July 2019
|align="left"|January 2020<br />
{{WDL|19|14|1|4|for=24|against=7|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Khor Fakkan Club|Khor Fakkan]]
|align="left"|February 2022
|align="left"|May 2022
{{WDL|10|2|1|7|for=15|against=21|diff=yes}}
|-
!colspan=3|'''Total'''
{{WDLtot|404|189|106|109|for=636|against=476|diff=yes}}
|}
== Kundivihira ==
r6tgxot6l21s5vxx5o1cye7r03m3agj
138121
138120
2026-05-30T10:23:02Z
Phasy GH
5787
Added a table
138121
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gabriel Calderón''' nyɛla bol'ŋmɛri so ŋun ŋmɛri tiri Real Betis.
'''Gabriel Humberto Calderón''' nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so February gɔli dabaa ayopɔin yuuni 1960 Angentina tiŋgbanni. O nyɛla ŋun nya kooch zaŋti Agentina bolli ka o maŋmaŋ daa lahi nya ninvuɣso ŋun ŋmɛri bolli tiri lala tiim maa.
Calderón nyɛla ŋun ŋmɛ bolli nti tiim nim pam, di shɛŋa n nyɛ Argentine Racing Club de Avellaneda ni Club Atlético Independiente, Spanish Real Betis ni French Paris Saint-Germain. O daa lahi pahi Argentina bihi ban na bi paai yuun-pishi tiim shɛli ban daa gbuɣi 1979 FIFA World Youth Championship jaashee, ka daa lahi ŋmɛ 1982 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Spain ni 1990 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Italy yiŋa. O ni daa chɛ bolli ŋmɛbu, o daa manɛɛji tiim nima kaman Caen, Lausanne Sports nti pahi tiimnima pam ban be Middle East din gbaai Saudi Arabia national team, Omani national team, Al-Ittihad, Al-Hilal, Baniyas, Bahrain national team, Al-Wasl, Qatar SC ni Persepolis F.C. nti pahi La Liga side Real Betis.
[[File:Gabriel calderon independiente.jpg|thumb|left|150px|Calderón ni daa ŋmɛri n tiri Independiente yuuni 1983 saha]]
[[File:Gabriel Calderón.jpg|thumb|Calderón ni daa diri alizama pɔi ni bɔlli ŋmɛbu laɣingu yuuni 2007 AFC Asian Cup la saha]]
[[File:Persepolis V Pars Jam FC, 22 August 2019 1115.jpg|thumb|Calderón ni daa na be [[Persepolis F.C.|Persepolis]] yuuni 2019]]
== O piligu ==
== O boli ŋmɛbɔ ==
Calderón nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Nashaara goli February dabaayopɔin dali yuuni 1960 puuni, Chubut Province din be Rawson tiŋgbani ni la. Yuuni 1976 ka o daa pili o bol' ŋmɛbo tuma Club El Porvenir B Team bɔŋ la puuni, ka daa kpɛ bolli maa ŋmɛbu maŋmaŋ ni yuuni 1976.
Bɛ daa tirisi o mi n kpɛhi El Porvenir bɔŋ maa maŋmaŋ ni yuuni 1976, bɛ nini ni daa tiɣi o boli ŋmɛbo maa zuɣu, o daa yila ni n kpɛ Racing Club de Avellaneda yuun shɛli din paya maa, o daa ŋmɛla nimaani bola ŋmɛbu ŋmɛbu buta ka ŋmɛ biɛla n ti Club Atlético Lanús nim gba.
Di nyaanga, o daa ŋmɛmi n ti Club Atlético Independiente bɔŋ la bola saha buyi pɔi ka naanyi yi n labi La Liga nim polo n ti ŋme n-ti Real Betis bu kɔbiga ni pihita ni yini, ka di pɔri pihinahi yinika n-ti ba. Yuuni 1987 puuni, o daa tirisimi n chaŋ Ligue 1 Paris Saint-Germain nim sani n ti ŋme bola saha buta n ti ba. O daa nyɛla ŋun pahi PSG nim ni bola saha din pahiri ayi maa ni. Yuuni 1990 saha, o daa pahila FC Sion amaa ka daa yi n labi France n-ti ŋmɛri tiri Stade Malherbe Caen yuuni 1992 puuni. O daa lahi yila nimaani n labi Switzerland yuun shɛli din paya n-ti naagi o boli ŋmɛbo tuma FC Lausanne-Sports puuni, o ni daa nyɛ yuun pihita ni anahi.
=== O tiŋduya boli ŋmɛbo ===
Calderón daa nyɛmi n-ti Argentina bɔŋ shɛli ban bi paai pishi la ni, ka daa di yuuni 1979 FIFA World Youth Championship la. Yuuni 198, César Luis Menotti daa boli o mi tiŋ maa boli ŋmɛri bɔŋ ni. O daa pahila Denmark nim zuɣu ka bɛ mini Brazil ŋme o piligu tiŋduya bolli, ka o daa di o tiŋduya bola po' yinga la. O daa pahila yuuni 1982 FIFA World Cup din daa ŋme Spain maa, ni yuuni 1990 FIFA World Cup din daa ŋme Italy maa ni, ka daa be Diego Maradona puuni. O daa nyɛla 1990 FIFA World Cup boli ŋmɛri biŋ, ka Argentina daa paai bola maa kpalinkpaa. Lala bola maa nyaanga, o daa chɛla tiŋduya bola ŋmɛbu o ni daa nyɛ yuun pihita, o daa deei la tiŋduya kapunim pishi ni ata ka di po' yinga n-ti Argentina bɔŋ maa.
=== O tiŋduya bola pɔri ===
<h2>International goals</h2>
<table border="5" cellpadding="10">
<thead>
<tr>
<th>Date</th>
<th>Venue</th>
<th>Opponent</th>
<th>Result</th>
<th>Competition</th>
<th>Goals</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr>
<td>1987-04-02</td>
<td>Buenos Aires, Argentina</td>
<td>Denmark</td>
<td>1–0</td>
<td>Friendly</td>
<td>1</td>
</tr>
</tbody>
<style>
table {
border-collapse: collapse;
width: 100%;
}
th {
background-color: #f2f2f2;
}
th, td {
padding: 8px;
text-align: left;
}
</style>
</table>
;Real Betis
*Copa de la Liga bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1986
;Paris Saint-Germain
*Ligue 1 bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1988 mini 89
;FC Sion
*Swiss Super League: Yuuni 1991 mini 92
*Swiss Cup: Yuuni 1991
;'''Argentina'''
*FIFA World Youth Championship: Yuuni 1979
*FIFA World Cup bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1990
;Al-Ittihad
*AFC Champions League bani n daa dɔni buyi ʒaashee:Yuuni 2009
*Saudi Professional League:Yuuni 2008 mini 09
*King Cup: Yuuni 2010
;Al-Hilal
*Saudi Professional League:Yuuni 2010 mini 11
*Crown Prince Cup: Yuuni 2011
===As a manager===
;Saudi Arabia
*O Kpaŋmaŋa ni ka bɛ daa tooi chaŋ n ti ŋme FIFA World Cup: Yuuni 2006
== O ni manɛɛgi tiim shɛŋa ==
{{updated|11 March 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Team
!rowspan=2|From
!rowspan=2|To
!colspan=8|Record
|-
!G!!W!!D!!L!!GF!!GA!!±!!Win %
|-
|align="left"|[[SM Caen]]
|align="left"|July 1997
|align="left"|May 2000
{{WDL|118|43|39|36|for=158|against=131|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Lausanne Sports]]
|align="left"|July 2003
|align="left"|December 2003
{{WDL|15|5|5|5|for=23|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Saudi Arabia]]
|align="left"|November 2004
|align="left"|December 2005
{{WDL|20|9|4|7|for=26|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Oman]]
|align="left"|April 2007
|align="left"|June 2008
{{WDL|28|13|11|4|for=34|against=27|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
|align="left"|June 2008
|align="left"|January 2010
{{WDL|63|44|11|8|for=153|against=76|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]
|align="left"|December 2010
|align="left"|July 2011
{{WDL|37|25|9|3|for=73|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Baniyas]]
|align="left"|November 2011
|align="left"|May 2012
{{WDL|24|11|7|6|for=40|against=33|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Bahrain]]
|align="left"|October 2012
|align="left"|August 2013
{{WDL|21|9|8|4|for=22|against=16|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Real Betis]]
|align="left"|January 2014
|align="left"|May 2014
{{WDL|21|6|3|12|for=23|against=37|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Wasl]]
|align="left"|October 2014
|align="left"|May 2016
{{WDL|19|7|6|6|for=32|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Qatar SC]]
|align="left"|September 2017
|align="left"|November 2017
{{WDL|9|1|1|7|for=8|against=21|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Persepolis F.C.|Persepolis]]
|align="left"|July 2019
|align="left"|January 2020<br />
{{WDL|19|14|1|4|for=24|against=7|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Khor Fakkan Club|Khor Fakkan]]
|align="left"|February 2022
|align="left"|May 2022
{{WDL|10|2|1|7|for=15|against=21|diff=yes}}
|-
!colspan=3|'''Total'''
{{WDLtot|404|189|106|109|for=636|against=476|diff=yes}}
|}
== Kundivihira ==
jtje9wzeqsr9b5khyrn1jxknkrxitcr
138122
138121
2026-05-30T10:25:57Z
Phasy GH
5787
Edited a table
138122
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gabriel Calderón''' nyɛla bol'ŋmɛri so ŋun ŋmɛri tiri Real Betis.
'''Gabriel Humberto Calderón''' nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so February gɔli dabaa ayopɔin yuuni 1960 Angentina tiŋgbanni. O nyɛla ŋun nya kooch zaŋti Agentina bolli ka o maŋmaŋ daa lahi nya ninvuɣso ŋun ŋmɛri bolli tiri lala tiim maa.
Calderón nyɛla ŋun ŋmɛ bolli nti tiim nim pam, di shɛŋa n nyɛ Argentine Racing Club de Avellaneda ni Club Atlético Independiente, Spanish Real Betis ni French Paris Saint-Germain. O daa lahi pahi Argentina bihi ban na bi paai yuun-pishi tiim shɛli ban daa gbuɣi 1979 FIFA World Youth Championship jaashee, ka daa lahi ŋmɛ 1982 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Spain ni 1990 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Italy yiŋa. O ni daa chɛ bolli ŋmɛbu, o daa manɛɛji tiim nima kaman Caen, Lausanne Sports nti pahi tiimnima pam ban be Middle East din gbaai Saudi Arabia national team, Omani national team, Al-Ittihad, Al-Hilal, Baniyas, Bahrain national team, Al-Wasl, Qatar SC ni Persepolis F.C. nti pahi La Liga side Real Betis.
[[File:Gabriel calderon independiente.jpg|thumb|left|150px|Calderón ni daa ŋmɛri n tiri Independiente yuuni 1983 saha]]
[[File:Gabriel Calderón.jpg|thumb|Calderón ni daa diri alizama pɔi ni bɔlli ŋmɛbu laɣingu yuuni 2007 AFC Asian Cup la saha]]
[[File:Persepolis V Pars Jam FC, 22 August 2019 1115.jpg|thumb|Calderón ni daa na be [[Persepolis F.C.|Persepolis]] yuuni 2019]]
== O piligu ==
== O boli ŋmɛbɔ ==
Calderón nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Nashaara goli February dabaayopɔin dali yuuni 1960 puuni, Chubut Province din be Rawson tiŋgbani ni la. Yuuni 1976 ka o daa pili o bol' ŋmɛbo tuma Club El Porvenir B Team bɔŋ la puuni, ka daa kpɛ bolli maa ŋmɛbu maŋmaŋ ni yuuni 1976.
Bɛ daa tirisi o mi n kpɛhi El Porvenir bɔŋ maa maŋmaŋ ni yuuni 1976, bɛ nini ni daa tiɣi o boli ŋmɛbo maa zuɣu, o daa yila ni n kpɛ Racing Club de Avellaneda yuun shɛli din paya maa, o daa ŋmɛla nimaani bola ŋmɛbu ŋmɛbu buta ka ŋmɛ biɛla n ti Club Atlético Lanús nim gba.
Di nyaanga, o daa ŋmɛmi n ti Club Atlético Independiente bɔŋ la bola saha buyi pɔi ka naanyi yi n labi La Liga nim polo n ti ŋme n-ti Real Betis bu kɔbiga ni pihita ni yini, ka di pɔri pihinahi yinika n-ti ba. Yuuni 1987 puuni, o daa tirisimi n chaŋ Ligue 1 Paris Saint-Germain nim sani n ti ŋme bola saha buta n ti ba. O daa nyɛla ŋun pahi PSG nim ni bola saha din pahiri ayi maa ni. Yuuni 1990 saha, o daa pahila FC Sion amaa ka daa yi n labi France n-ti ŋmɛri tiri Stade Malherbe Caen yuuni 1992 puuni. O daa lahi yila nimaani n labi Switzerland yuun shɛli din paya n-ti naagi o boli ŋmɛbo tuma FC Lausanne-Sports puuni, o ni daa nyɛ yuun pihita ni anahi.
=== O tiŋduya boli ŋmɛbo ===
Calderón daa nyɛmi n-ti Argentina bɔŋ shɛli ban bi paai pishi la ni, ka daa di yuuni 1979 FIFA World Youth Championship la. Yuuni 198, César Luis Menotti daa boli o mi tiŋ maa boli ŋmɛri bɔŋ ni. O daa pahila Denmark nim zuɣu ka bɛ mini Brazil ŋme o piligu tiŋduya bolli, ka o daa di o tiŋduya bola po' yinga la. O daa pahila yuuni 1982 FIFA World Cup din daa ŋme Spain maa, ni yuuni 1990 FIFA World Cup din daa ŋme Italy maa ni, ka daa be Diego Maradona puuni. O daa nyɛla 1990 FIFA World Cup boli ŋmɛri biŋ, ka Argentina daa paai bola maa kpalinkpaa. Lala bola maa nyaanga, o daa chɛla tiŋduya bola ŋmɛbu o ni daa nyɛ yuun pihita, o daa deei la tiŋduya kapunim pishi ni ata ka di po' yinga n-ti Argentina bɔŋ maa.
=== O tiŋduya bola pɔri ===
<h2>International goals</h2>
<table border="5" cellpadding="10">
<tr>
<th>Date</th>
<th>Venue</th>
<th>Opponent</th>
<th>Result</th>
<th>Competition</th>
<th>Goals</th>
</tr>
<tr>
<td>1987-04-02</td>
<td>Buenos Aires, Argentina</td>
<td>Denmark</td>
<td>1–0</td>
<td>Friendly</td>
<td>1</td>
</tr>
</table
;Real Betis
*Copa de la Liga bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1986
;Paris Saint-Germain
*Ligue 1 bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1988 mini 89
;FC Sion
*Swiss Super League: Yuuni 1991 mini 92
*Swiss Cup: Yuuni 1991
;'''Argentina'''
*FIFA World Youth Championship: Yuuni 1979
*FIFA World Cup bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1990
;Al-Ittihad
*AFC Champions League bani n daa dɔni buyi ʒaashee:Yuuni 2009
*Saudi Professional League:Yuuni 2008 mini 09
*King Cup: Yuuni 2010
;Al-Hilal
*Saudi Professional League:Yuuni 2010 mini 11
*Crown Prince Cup: Yuuni 2011
===As a manager===
;Saudi Arabia
*O Kpaŋmaŋa ni ka bɛ daa tooi chaŋ n ti ŋme FIFA World Cup: Yuuni 2006
== O ni manɛɛgi tiim shɛŋa ==
{{updated|11 March 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Team
!rowspan=2|From
!rowspan=2|To
!colspan=8|Record
|-
!G!!W!!D!!L!!GF!!GA!!±!!Win %
|-
|align="left"|[[SM Caen]]
|align="left"|July 1997
|align="left"|May 2000
{{WDL|118|43|39|36|for=158|against=131|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Lausanne Sports]]
|align="left"|July 2003
|align="left"|December 2003
{{WDL|15|5|5|5|for=23|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Saudi Arabia]]
|align="left"|November 2004
|align="left"|December 2005
{{WDL|20|9|4|7|for=26|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Oman]]
|align="left"|April 2007
|align="left"|June 2008
{{WDL|28|13|11|4|for=34|against=27|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
|align="left"|June 2008
|align="left"|January 2010
{{WDL|63|44|11|8|for=153|against=76|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]
|align="left"|December 2010
|align="left"|July 2011
{{WDL|37|25|9|3|for=73|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Baniyas]]
|align="left"|November 2011
|align="left"|May 2012
{{WDL|24|11|7|6|for=40|against=33|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Bahrain]]
|align="left"|October 2012
|align="left"|August 2013
{{WDL|21|9|8|4|for=22|against=16|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Real Betis]]
|align="left"|January 2014
|align="left"|May 2014
{{WDL|21|6|3|12|for=23|against=37|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Wasl]]
|align="left"|October 2014
|align="left"|May 2016
{{WDL|19|7|6|6|for=32|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Qatar SC]]
|align="left"|September 2017
|align="left"|November 2017
{{WDL|9|1|1|7|for=8|against=21|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Persepolis F.C.|Persepolis]]
|align="left"|July 2019
|align="left"|January 2020<br />
{{WDL|19|14|1|4|for=24|against=7|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Khor Fakkan Club|Khor Fakkan]]
|align="left"|February 2022
|align="left"|May 2022
{{WDL|10|2|1|7|for=15|against=21|diff=yes}}
|-
!colspan=3|'''Total'''
{{WDLtot|404|189|106|109|for=636|against=476|diff=yes}}
|}
== Kundivihira ==
i61xlw0h1ii1p5iqtg6ux459kym80ma
138123
138122
2026-05-30T10:30:29Z
Phasy GH
5787
Edited a text
138123
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gabriel Calderón''' nyɛla bol'ŋmɛri so ŋun ŋmɛri tiri Real Betis.
'''Gabriel Humberto Calderón''' nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so February gɔli dabaa ayopɔin yuuni 1960 Angentina tiŋgbanni. O nyɛla ŋun nya kooch zaŋti Agentina bolli ka o maŋmaŋ daa lahi nya ninvuɣso ŋun ŋmɛri bolli tiri lala tiim maa.
Calderón nyɛla ŋun ŋmɛ bolli nti tiim nim pam, di shɛŋa n nyɛ Argentine Racing Club de Avellaneda ni Club Atlético Independiente, Spanish Real Betis ni French Paris Saint-Germain. O daa lahi pahi Argentina bihi ban na bi paai yuun-pishi tiim shɛli ban daa gbuɣi 1979 FIFA World Youth Championship jaashee, ka daa lahi ŋmɛ 1982 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Spain ni 1990 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Italy yiŋa. O ni daa chɛ bolli ŋmɛbu, o daa manɛɛji tiim nima kaman Caen, Lausanne Sports nti pahi tiimnima pam ban be Middle East din gbaai Saudi Arabia national team, Omani national team, Al-Ittihad, Al-Hilal, Baniyas, Bahrain national team, Al-Wasl, Qatar SC ni Persepolis F.C. nti pahi La Liga side Real Betis.
[[File:Gabriel calderon independiente.jpg|thumb|left|150px|Calderón ni daa ŋmɛri n tiri Independiente yuuni 1983 saha]]
[[File:Gabriel Calderón.jpg|thumb|Calderón ni daa diri alizama pɔi ni bɔlli ŋmɛbu laɣingu yuuni 2007 AFC Asian Cup la saha]]
[[File:Persepolis V Pars Jam FC, 22 August 2019 1115.jpg|thumb|Calderón ni daa na be [[Persepolis F.C.|Persepolis]] yuuni 2019]]
== O piligu ==
== O boli ŋmɛbɔ ==
Calderón nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Nashaara goli February dabaayopɔin dali yuuni 1960 puuni, Chubut Province din be Rawson tiŋgbani ni la. Yuuni 1976 ka o daa pili o bol' ŋmɛbo tuma Club El Porvenir B Team bɔŋ la puuni, ka daa kpɛ bolli maa ŋmɛbu maŋmaŋ ni yuuni 1976.
Bɛ daa tirisi o mi n kpɛhi El Porvenir bɔŋ maa maŋmaŋ ni yuuni 1976, bɛ nini ni daa tiɣi o boli ŋmɛbo maa zuɣu, o daa yila ni n kpɛ Racing Club de Avellaneda yuun shɛli din paya maa, o daa ŋmɛla nimaani bola ŋmɛbu ŋmɛbu buta ka ŋmɛ biɛla n ti Club Atlético Lanús nim gba.
Di nyaanga, o daa ŋmɛmi n ti Club Atlético Independiente bɔŋ la bola saha buyi pɔi ka naanyi yi n labi La Liga nim polo n ti ŋme n-ti Real Betis bu kɔbiga ni pihita ni yini, ka di pɔri pihinahi yinika n-ti ba. Yuuni 1987 puuni, o daa tirisimi n chaŋ Ligue 1 Paris Saint-Germain nim sani n ti ŋme bola saha buta n ti ba. O daa nyɛla ŋun pahi PSG nim ni bola saha din pahiri ayi maa ni. Yuuni 1990 saha, o daa pahila FC Sion amaa ka daa yi n labi France n-ti ŋmɛri tiri Stade Malherbe Caen yuuni 1992 puuni. O daa lahi yila nimaani n labi Switzerland yuun shɛli din paya n-ti naagi o boli ŋmɛbo tuma FC Lausanne-Sports puuni, o ni daa nyɛ yuun pihita ni anahi.
=== O tiŋduya boli ŋmɛbo ===
Calderón daa nyɛmi n-ti Argentina bɔŋ shɛli ban bi paai pishi la ni, ka daa di yuuni 1979 FIFA World Youth Championship la. Yuuni 198, César Luis Menotti daa boli o mi tiŋ maa boli ŋmɛri bɔŋ ni. O daa pahila Denmark nim zuɣu ka bɛ mini Brazil ŋme o piligu tiŋduya bolli, ka o daa di o tiŋduya bola po' yinga la. O daa pahila yuuni 1982 FIFA World Cup din daa ŋme Spain maa, ni yuuni 1990 FIFA World Cup din daa ŋme Italy maa ni, ka daa be Diego Maradona puuni. O daa nyɛla 1990 FIFA World Cup boli ŋmɛri biŋ, ka Argentina daa paai bola maa kpalinkpaa. Lala bola maa nyaanga, o daa chɛla tiŋduya bola ŋmɛbu o ni daa nyɛ yuun pihita, o daa deei la tiŋduya kapunim pishi ni ata ka di po' yinga n-ti Argentina bɔŋ maa.
=== O tiŋduya bola ===
<table border="5" cellpadding="10">
<tr>
<th>Date</th>
<th>Venue</th>
<th>Opponent</th>
<th>Result</th>
<th>Competition</th>
<th>Goals</th>
</tr>
<tr>
<td>1987-04-02</td>
<td>Buenos Aires, Argentina</td>
<td>Denmark</td>
<td>1–0</td>
<td>Friendly</td>
<td>1</td>
</tr>
</table
;Real Betis
*Copa de la Liga bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1986
;Paris Saint-Germain
*Ligue 1 bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1988 mini 89
;FC Sion
*Swiss Super League: Yuuni 1991 mini 92
*Swiss Cup: Yuuni 1991
;'''Argentina'''
*FIFA World Youth Championship: Yuuni 1979
*FIFA World Cup bani n daa dɔni buyi ʒaashee: Yuuni 1990
;Al-Ittihad
*AFC Champions League bani n daa dɔni buyi ʒaashee:Yuuni 2009
*Saudi Professional League:Yuuni 2008 mini 09
*King Cup: Yuuni 2010
;Al-Hilal
*Saudi Professional League:Yuuni 2010 mini 11
*Crown Prince Cup: Yuuni 2011
===As a manager===
;Saudi Arabia
*O Kpaŋmaŋa ni ka bɛ daa tooi chaŋ n ti ŋme FIFA World Cup: Yuuni 2006
== O ni manɛɛgi tiim shɛŋa ==
{{updated|11 March 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Team
!rowspan=2|From
!rowspan=2|To
!colspan=8|Record
|-
!G!!W!!D!!L!!GF!!GA!!±!!Win %
|-
|align="left"|[[SM Caen]]
|align="left"|July 1997
|align="left"|May 2000
{{WDL|118|43|39|36|for=158|against=131|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Lausanne Sports]]
|align="left"|July 2003
|align="left"|December 2003
{{WDL|15|5|5|5|for=23|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Saudi Arabia]]
|align="left"|November 2004
|align="left"|December 2005
{{WDL|20|9|4|7|for=26|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Oman]]
|align="left"|April 2007
|align="left"|June 2008
{{WDL|28|13|11|4|for=34|against=27|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
|align="left"|June 2008
|align="left"|January 2010
{{WDL|63|44|11|8|for=153|against=76|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]
|align="left"|December 2010
|align="left"|July 2011
{{WDL|37|25|9|3|for=73|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Baniyas]]
|align="left"|November 2011
|align="left"|May 2012
{{WDL|24|11|7|6|for=40|against=33|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Bahrain]]
|align="left"|October 2012
|align="left"|August 2013
{{WDL|21|9|8|4|for=22|against=16|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Real Betis]]
|align="left"|January 2014
|align="left"|May 2014
{{WDL|21|6|3|12|for=23|against=37|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Wasl]]
|align="left"|October 2014
|align="left"|May 2016
{{WDL|19|7|6|6|for=32|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Qatar SC]]
|align="left"|September 2017
|align="left"|November 2017
{{WDL|9|1|1|7|for=8|against=21|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Persepolis F.C.|Persepolis]]
|align="left"|July 2019
|align="left"|January 2020<br />
{{WDL|19|14|1|4|for=24|against=7|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Khor Fakkan Club|Khor Fakkan]]
|align="left"|February 2022
|align="left"|May 2022
{{WDL|10|2|1|7|for=15|against=21|diff=yes}}
|-
!colspan=3|'''Total'''
{{WDLtot|404|189|106|109|for=636|against=476|diff=yes}}
|}
== Kundivihira ==
bl8t19itvlj7mtphnvanjre1e2asjsl
138124
138123
2026-05-30T10:37:45Z
Phasy GH
5787
Edited a text
138124
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gabriel Calderón''' nyɛla bol'ŋmɛri so ŋun ŋmɛri tiri Real Betis.
'''Gabriel Humberto Calderón''' nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so February gɔli dabaa ayopɔin yuuni 1960 Angentina tiŋgbanni. O nyɛla ŋun nya kooch zaŋti Agentina bolli ka o maŋmaŋ daa lahi nya ninvuɣso ŋun ŋmɛri bolli tiri lala tiim maa.
Calderón nyɛla ŋun ŋmɛ bolli nti tiim nim pam, di shɛŋa n nyɛ Argentine Racing Club de Avellaneda ni Club Atlético Independiente, Spanish Real Betis ni French Paris Saint-Germain. O daa lahi pahi Argentina bihi ban na bi paai yuun-pishi tiim shɛli ban daa gbuɣi 1979 FIFA World Youth Championship jaashee, ka daa lahi ŋmɛ 1982 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Spain ni 1990 FIFA World Cup din daa ŋmɛ Italy yiŋa. O ni daa chɛ bolli ŋmɛbu, o daa manɛɛji tiim nima kaman Caen, Lausanne Sports nti pahi tiimnima pam ban be Middle East din gbaai Saudi Arabia national team, Omani national team, Al-Ittihad, Al-Hilal, Baniyas, Bahrain national team, Al-Wasl, Qatar SC ni Persepolis F.C. nti pahi La Liga side Real Betis.
[[File:Gabriel calderon independiente.jpg|thumb|left|150px|Calderón ni daa ŋmɛri n tiri Independiente yuuni 1983 saha]]
[[File:Gabriel Calderón.jpg|thumb|Calderón ni daa diri alizama pɔi ni bɔlli ŋmɛbu laɣingu yuuni 2007 AFC Asian Cup la saha]]
[[File:Persepolis V Pars Jam FC, 22 August 2019 1115.jpg|thumb|Calderón ni daa na be [[Persepolis F.C.|Persepolis]] yuuni 2019]]
== O piligu ==
== O boli ŋmɛbɔ ==
Calderón nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Nashaara goli February dabaayopɔin dali yuuni 1960 puuni, Chubut Province din be Rawson tiŋgbani ni la. Yuuni 1976 ka o daa pili o bol' ŋmɛbo tuma Club El Porvenir B Team bɔŋ la puuni, ka daa kpɛ bolli maa ŋmɛbu maŋmaŋ ni yuuni 1976.
Bɛ daa tirisi o mi n kpɛhi El Porvenir bɔŋ maa maŋmaŋ ni yuuni 1976, bɛ nini ni daa tiɣi o boli ŋmɛbo maa zuɣu, o daa yila ni n kpɛ Racing Club de Avellaneda yuun shɛli din paya maa, o daa ŋmɛla nimaani bola ŋmɛbu ŋmɛbu buta ka ŋmɛ biɛla n ti Club Atlético Lanús nim gba.
Di nyaanga, o daa ŋmɛmi n ti Club Atlético Independiente bɔŋ la bola saha buyi pɔi ka naanyi yi n labi La Liga nim polo n ti ŋme n-ti Real Betis bu kɔbiga ni pihita ni yini, ka di pɔri pihinahi yinika n-ti ba. Yuuni 1987 puuni, o daa tirisimi n chaŋ Ligue 1 Paris Saint-Germain nim sani n ti ŋme bola saha buta n ti ba. O daa nyɛla ŋun pahi PSG nim ni bola saha din pahiri ayi maa ni. Yuuni 1990 saha, o daa pahila FC Sion amaa ka daa yi n labi France n-ti ŋmɛri tiri Stade Malherbe Caen yuuni 1992 puuni. O daa lahi yila nimaani n labi Switzerland yuun shɛli din paya n-ti naagi o boli ŋmɛbo tuma FC Lausanne-Sports puuni, o ni daa nyɛ yuun pihita ni anahi.
=== O tiŋduya boli ŋmɛbo ===
Calderón daa nyɛmi n-ti Argentina bɔŋ shɛli ban bi paai pishi la ni, ka daa di yuuni 1979 FIFA World Youth Championship la. Yuuni 198, César Luis Menotti daa boli o mi tiŋ maa boli ŋmɛri bɔŋ ni. O daa pahila Denmark nim zuɣu ka bɛ mini Brazil ŋme o piligu tiŋduya bolli, ka o daa di o tiŋduya bola po' yinga la. O daa pahila yuuni 1982 FIFA World Cup din daa ŋme Spain maa, ni yuuni 1990 FIFA World Cup din daa ŋme Italy maa ni, ka daa be Diego Maradona puuni. O daa nyɛla 1990 FIFA World Cup boli ŋmɛri biŋ, ka Argentina daa paai bola maa kpalinkpaa. Lala bola maa nyaanga, o daa chɛla tiŋduya bola ŋmɛbu o ni daa nyɛ yuun pihita, o daa deei la tiŋduya kapunim pishi ni ata ka di po' yinga n-ti Argentina bɔŋ maa.
=== O tiŋduya bola ===
<table border="5" cellpadding="10">
<tr>
<th>Date</th>
<th>Venue</th>
<th>Opponent</th>
<th>Result</th>
<th>Competition</th>
<th>Goals</th>
</tr>
<tr>
<td>1987-04-02</td>
<td>Buenos Aires, Argentina</td>
<td>Denmark</td>
<td>1–0</td>
<td>Friendly</td>
<td>1</td>
</tr>
</table>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Team
!rowspan=2|From
!rowspan=2|To
!colspan=8|Record
|-
!G!!W!!D!!L!!GF!!GA!!±!!Win %
|-
|align="left"|[[SM Caen]]
|align="left"|July 1997
|align="left"|May 2000
{{WDL|118|43|39|36|for=158|against=131|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Lausanne Sports]]
|align="left"|July 2003
|align="left"|December 2003
{{WDL|15|5|5|5|for=23|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Saudi Arabia]]
|align="left"|November 2004
|align="left"|December 2005
{{WDL|20|9|4|7|for=26|against=22|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Oman]]
|align="left"|April 2007
|align="left"|June 2008
{{WDL|28|13|11|4|for=34|against=27|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
|align="left"|June 2008
|align="left"|January 2010
{{WDL|63|44|11|8|for=153|against=76|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]
|align="left"|December 2010
|align="left"|July 2011
{{WDL|37|25|9|3|for=73|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Baniyas]]
|align="left"|November 2011
|align="left"|May 2012
{{WDL|24|11|7|6|for=40|against=33|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Bahrain]]
|align="left"|October 2012
|align="left"|August 2013
{{WDL|21|9|8|4|for=22|against=16|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Real Betis]]
|align="left"|January 2014
|align="left"|May 2014
{{WDL|21|6|3|12|for=23|against=37|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Al-Wasl]]
|align="left"|October 2014
|align="left"|May 2016
{{WDL|19|7|6|6|for=32|against=31|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Qatar SC]]
|align="left"|September 2017
|align="left"|November 2017
{{WDL|9|1|1|7|for=8|against=21|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Persepolis F.C.|Persepolis]]
|align="left"|July 2019
|align="left"|January 2020<br />
{{WDL|19|14|1|4|for=24|against=7|diff=yes}}
|-
|align="left"|[[Khor Fakkan Club|Khor Fakkan]]
|align="left"|February 2022
|align="left"|May 2022
{{WDL|10|2|1|7|for=15|against=21|diff=yes}}
|-
!colspan=3|'''Total'''
{{WDLtot|404|189|106|109|for=636|against=476|diff=yes}}
|}
== Kundivihira ==
1umo95uectva70izw6npc4az84e2k3h
Chris Abani
0
15796
138021
122233
2026-05-29T22:25:37Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
138021
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{E-Class}}
Christopher Abani ( doɣim dabisili 27 December 1966) nyɛla Nigerian-American, ka nyɛ [[Sasadu chuɣu|sasabiri]] ŋun be [[Los Angeles]]. O yɛliya ni o pahila [[Nigeria]] sasabiribi ban sabiri silimisili ni zaŋkpa bini doɣi ninvuɣ<nowiki>'shɛba ka bi lahi zoogi '' lala gbansabinli tingbani din mali yɛlmuɣisira ŋo ni''</nowiki>
== O pilli ==
Abani nyɛla bini daa doɣi so tiŋ yuli booni [[Afikpo]], din be [[Ebonyi State]], Nigeria. O ba daa nyɛla [[Igbo]] ka o ma daa nyɛ siliminga.<ref>{{Cite web|last=Timberg|first=Scott|date=2007-02-18|title=Living in the 'perfect metaphor'|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2007-feb-18-ca-abani18-story.html|access-date=2023-05-28|website=Los Angeles Times|language=en-US}}</ref>
Abani daa nyɛla ŋun daa zaŋ o kundi tuuli, din yuli daa nye Masters of the Board n wuhi salo yuuni 1985 saha shɛli o ni daa na nye yuun pinaayobu.<ref>{{Cite web|title=Chris Abani Biography - Biography of Chris Abani|url=https://www.poemhunter.com/chris-abani/biography/|access-date=2023-05-28|website=Poem Hunter|language=en-us}}</ref> Di daa chaŋ mi nti jɛndi siyaasa, ka daa kuli wuhiri ŋme di gomnanti din daa niŋ Nigeria poi ka kundi maa daa naayi sabi. O daa nyɛla bini kpari so chira ayobu ka di nyɛla bi daa zilisoo mi ni o nyɛla ŋub bori ni o zaŋ yaa yiɣisi gomnanti. <ref>{{Cite web|title=Abani, Chris 1967- {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/abani-chris-1967|access-date=2023-05-28|website=www.encyclopedia.com}}</ref> O daa nyɛla ŋun tuɣi o sabbu dini daa niŋ ka bi daa yoogo, amaa ka daa lahi nye bini kpari so yuuni yaha dini daa niŋ ka o daa bahi kundi din yuli booni Sirocco yuuni 1987. <ref>{{Cite web|last=Publishers|first=ACEworld|date=2019-07-19|title=Chris Abani {{!}} What You Need To Know About The Nigerian-American Legend|url=https://aceworldpub.com.ng/chris-abani-what-you-need-to-know-abou/|access-date=2023-05-28|website=ACEworld Magazine: Your No. 1 Page for Opportunities, Education and Career News|language=en-US}}</ref>Lala saha ŋo Kiri Kiri jɛri yaari ni ka bi daa zaŋ ŋo niŋ luɣi shɛli bini daa nahimo pam. <ref>{{Cite web|title=Chris Abani|url=https://www.poetryoutloud.org/poet/chris-abani/|access-date=2023-05-28|website=Poetry Out Loud|language=en-GB|archive-date=2022-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921233930/https://www.poetryoutloud.org/poet/chris-abani/|url-status=dead}}</ref>Bini daa lahi yiho jɛri yaari ŋo ni, o daa nyɛla ŋun kuli kpa diɛma ka di zaɣisiri gomanti ka lala diɛma ŋo daa nyɛ bini diɛmdi shɛli m miri [[gomanti]] tuma duri yuma ayi. O daa nyɛla bini daa lahi gbaagi so kpari, ka zaŋo nti pahi ninvuɣ'shɛba bini yɛb ku ni. <ref>{{Cite web|last=Foundation|first=Poetry|date=2023-05-27|title=Chris Abani|url=https://www.poetryfoundation.org/poets/chris-abani|access-date=2023-05-28|website=Poetry Foundation|language=en}}</ref> Amaa o zonima daa nyɛla ban yo gubiɛri nti gomnanti tumtumdiba ka bi daa baho yuunj 1991, ka Abani, O ma nti pahi o mabihi anahi daa nyɛ ban yi tiŋ maa ni n chaŋ [[United Kindom|United Kingdom]], ka daa kuli be ni hali ni yuuni 1999.<ref>{{Cite web|title=Abani, Chris|url=https://oxfordaasc.com/display/10.1093/acref/9780195301731.001.0001/acref-9780195301731-e-48083;jsessionid=B8F03D607388249C1055137C028D3220|access-date=2023-05-28|website=Oxford African American Studies Center|language=en|doi=10.1093/acref/9780195301731.013.48083}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
O daa pa yi n chaŋ [[United States]], luɣ'shɛli o bi pa be pumpoŋo.<ref>{{Cite web|last=Foundation|first=Poetry|date=2023-05-28|title=Chris Abani|url=https://www.poetryfoundation.org/poets/chris-abani|access-date=2023-05-28|website=Poetry Foundation|language=en}}</ref>
== O shikuru baŋsim ==
Abani nyɛla ŋun mali B.A degree in English and Literacy Studies ka di yina [[Imo State University]], Nigeria; ni M.A in Gender and Culture ka di yina Birkbeck College, [[University of London]] nti pahi M.A. in English ka di gba yina [[University of Southern California]]; ka lahi mali Ph.D. in Creative Writing and Literature ka di gba yina University of Southern California.
Abani nyɛla bini daa ti pina ( jaashɛhi) ŋo zaŋ jɛndi o kpaŋmaŋa o tuma shee [[PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award]], yuuni 2001 [[Prince Claus Awards]], [[Lannan Literary Fellowship,]] [[California Book Award,]] [[Hurston- Wright Legacy Award]] nti pahi [[Hemingway Foundation/PEN Award]]. O yɛltoɣa taɣimalisi yaɣa shɛŋa,nyɛla din be Blackbird din nyɛ pohim zuɣu kundi. Yuuni 2007 hali ni yuuni 2012, o daa nyɛla Professor of Creative Writing zaŋti [[University of California]], [[Riverside]]. O nyɛla ŋun pahi Board of Trustees Professor of English din be [[Northwestern Universtiy]] la ni.<ref><nowiki>http://www.northwestern.edu/newscenter/stories/2013/06/professorship-appointments,-june-2013.html</nowiki></ref>
O kundi din nyɛ yɛltoɣ'taɣimalisi, Sanctificum (2010) Copper Canyon Press ni daa zaŋ shɛli n wuhi salo, nyɛla din mali,yɛltoɣ'yaɣimalisi nim pam ka di tuɣi taba, din laɣim adiini, Igbo balli din be Nigeria, reggae din be yurilim yila nima.
Abani kundi din jɛndi tuumbiɛri dini pii yuli boli shɛli The Secret History of Las Vegas daa nyɛla din di Edgar Awards Best Paper Original yuuni 2015.<ref>{{Cite web|title=Category List – Best Paperback Original {{!}} Edgar® Awards Info & Database|url=https://edgarawards.com/category-list-best-paperback-original/|access-date=2023-05-28|website=edgarawards.com}}</ref>
== Jaashɛhi ==
Yuuni 2001, Abani daa nyɛla ŋun deegi Middleton Fellowship, University of Southern California. <ref>{{Cite journal|date=2016-03-09|title=Different Presentations of Myelopathy—A Case Series|url=https://touchneurology.com/neuromuscular-diseases/journal-articles/different-presentations-of-myelopathy-a-case-series/|journal=US Neurology,|language=en|doi=10.17925/usn.2016.12.01.22}}</ref>Yuuni 2003, O daa lahi deela Lannan Foundation Literary Fellowship,<ref>{{Cite web|title=Prizes, Awards & Fellowships|url=https://lannan.org/programs/awards|access-date=2023-05-28|website=Lannan Foundation|language=en}}</ref> nti pahi Hellmaan/Hammet Grant din daa yi Human Rights Watch nim sanna. <ref>{{Cite web|title=Contemporary Poetry|url=https://charterforcompassion.org/annotated-bibliography/contemporary-poetry|access-date=2023-05-28|website=charterforcompassion.org|language=en-gb|archive-date=2020-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615142707/https://charterforcompassion.org/annotated-bibliography/contemporary-poetry|url-status=dead}}</ref>
Yuuni 2006, o kundi 'Becoming Abigail' daa nyɛla bini piigi shɛli Editor's Choice zaŋti The New York Times,<ref>{{Cite web|title=Chris Abani|url=https://www.fantasticfiction.com/a/chris-abani/|access-date=2023-05-28|website=www.fantasticfiction.com}}</ref> ni Critic's Choice Zaŋti Chicago Reader.<ref>{{Cite web|last=Athitakis|first=Mark|date=2006-03-30|title=Chris Abani|url=http://chicagoreader.com/arts-culture/chris-abani/|access-date=2023-05-28|website=Chicago Reader|language=en-US}}</ref>Di daa lahi nyɛla bini piigi shɛli zaŋti Essence Magazine<ref>{{Cite web|title=Chris Abani|url=https://browngirlreading.com/tag/chris-abani/|access-date=2023-05-28|website=Brown Girl Reading|language=en-US}}</ref> ni Black Expressions.<ref>https://www.npr.org/books/titles/138344719/becoming-abigail</ref>
Yuuni 2007, o kundinima<nowiki>'' The Virgin of Flames''</nowiki><ref>{{Cite news|date=2007-02-04|title=Editor’s Choice|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2007/02/04/books/review/0204bb-hardcover.html|access-date=2023-05-28|issn=0362-4331}}</ref> ni <nowiki>''Song for Night''</nowiki><ref>{{Cite news|last=Casey|first=Maud|date=2007-09-16|title=Broken Boy Soldier|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2007/09/16/books/review/Casey-t.html|access-date=2023-05-28|issn=0362-4331}}</ref> daa nyɛla din nyɛ Editor's Choice zaŋti New York Times.
''The Virgin of Flames'' n daa lahi nye Barnes & Noble Discovery Selection<ref>{{Cite web|title=The Virgin of Flames by Chris Abani: 9780143038771 {{!}} PenguinRandomHouse.com: Books|url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/298926/the-virgin-of-flames-by-chris-abani/|access-date=2023-05-28|website=PenguinRandomhouse.com|language=en-US}}</ref>, ka ''Becoming Abigail'' daa nye New York Libraries Books For Teens Selection.<ref>{{Cite web|title=Editorial Empatia|url=http://www.editorialempatia.com/|access-date=2023-05-28|website=www.editorialempatia.com}}</ref>
Yuuni 2008, Abani daa nyɛla ŋun deegi ninsalisili pin gahindili University of California, Riverside .<ref>{{Cite web |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/chris-abani/ |title=Archive copy |access-date=2023-05-28 |archive-date=2022-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116140648/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/chris-abani/ |url-status=dead }}</ref>
== O ni zaŋ tuunshɛli wuhi salo ==
* ''Masters of the Board'' (Delta, 1985)
* ''GraceLand'' (FSG, 2004/Picador 2005)
* ''The Virgin of Flames'' (Penguin, 2007)
* ''The Secret History of Las Vegas'' (Penguin, 2014)
'''Novellas'''
* ''Becoming Abigail'' (Akashic Books, 2006)
* ''Song For Night'' (Akashic Books, 2007)
'''Yeltoɣ'taɣimalisi'''
* ''Kalakuta Republic'' (Saqi, 2001).
* ''Daphne's Lot'' (Red Hen Press, 2003)
* ''Dog Woman'' (Red Hen Press, 2004)
* ''Hands Washing Water'' (Copper Canyon Press, 2006)
* ''There are no names for red'' (Red Hen Press, 2010)
* ''Feed me the sun'' (Peepal Tree Press, 2010)
* ''Sanctificum'' (Copper Canyon Press, 2010)
* Smoking the Bible (Copper Canyon Press, 2022)
'''Sab'waɣila'''
* ''The Face'' (Restless Books, 2014)
== Kundivihira ==
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Nigeria Karimbanima]]
[[Pubu:Nigeria nima]]
[[Pubu :Afrocuration 2023]]
gbi2uz4iu0ow9b2b2mccsxyaj3codiv
Bukunima duri din be Ghana yuya
0
18046
138007
137685
2026-05-29T20:55:41Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
138007
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|none}}
{{Expand list|date=June 2013}}
Din doli ŋɔ na nyɛla bukunima duri yuya din be [[Ghana]].
== Tiɛbuli ==
{| class="wikitable sortable"
!Library
!Location
!Year Established
!Website
!Type
|-
|[[Street Library Ghana]]
|[[Accra]]
|2011 <ref name="saur2011" />
|<!--www.streetlibraryghana.org-->
|Public- Youth & Children
|-
|Accra Central Library <ref name="ghanaweb2007">{{cite web|date=29 May 2007|title=Library Board no longer dependant on donations|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=124811|work=[[GhanaWeb]]|accessdate=5 June 2013}}</ref>
|[[Accra]]
|1956 (approximate date) <ref>{{cite journal|author=E.J.A. Evans|year=1956|title=New Central Library Accra|journal=Library Association Record|volume=58}}</ref>
|<!--WEBSITE-->
|Public
|-
|Accra Technical University Library
|[[Accra]]
|1949 <ref name="saur2011" />
|http://atu.edu.gh/library/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126113656/https://atu.edu.gh/library/ |date=2022-11-26 }}
|Academic
|-
|Accra Technical Training Centre Library
|[[Accra]]
|1966 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|[[Achimota School]] Library
|[[Accra]]
|1927 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Ashanti Regional Library <ref name="ghanaweb2007" />
|[[Kumasi]]
|1954 <ref name="saur2011">{{Citation|title=World Guide to Libraries|publication-date=2011|edition=25th|publisher=De Gruyter Saur|isbn=9783110230710}}</ref>
|<!--WEBSITE-->
|Public
|-
|[[The Balme Library|Balme Library, University of Ghana]]
|[[Legon]]
|1959 <ref>{{cite web|title=About Us|url=http://library.ug.edu.gh/screens/balme/about_us.html|publisher=University of Ghana, Balme Library|accessdate=5 June 2013}}</ref>
|[http://library.ug.edu.gh/screens/balme/index.html]
|Academic
|-
|Bolgatanga regional library <ref name="asamoah2012" />
|Bolgatanga<!--LOCATION-->
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Bolgatanga Technical Institute Library
|Bolgatanga
|
|
|Academic
|-
|Ghana Institute of Journalism Library
|[[Accra]]
|1958 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Ghana Institute of Management and Public Administration Library
|[[Accra]]
|1961 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Greater Accra Regional Library <ref name="ghanaweb2007" />
|Accra
|1949
|https://www.library.gov.gh/#/web-home/web-home
|Public
|-
|Ho regional library <ref name="asamoah2012" />
|<Ho>
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Kehillah Center and Public Library
|Accra
|2022
|https://goo.gl/maps/RbXrJxotK5gbDotb9
|Public
|-
|Koforidua regional library <ref name="asamoah2012" />
|<Koforidua>
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Kpandu Technical Institute Library
|[[Kpandu]]
|1972 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|[[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] Library
|[[Kumasi]]
|1952 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Northern Regional Library <ref name="ghanaweb2007" />
|[[Tamale, Ghana|Tamale]]
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|George Padmore Research Library <ref>{{cite web|title=George Padmore Research Library|url=http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|publisher=Ghana Library Board|accessdate=5 June 2013|access-date=4 January 2023|archive-date=1 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120301125356/http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|url-status=dead}}</ref>
|[[Accra]]
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|National
|-
|Sunyani Technical University Library
|[[Sunyani]]
|1997 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Sunyani regional library <ref name="asamoah2012" />
|<!--LOCATION-->
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Supreme Court Library
|<!--LOCATION-->
|1909 <ref name="asamoah2012">{{cite book|author=Helena Asamoah-Hassan|title=Libraries in the early 21st century|publisher=Walter de Gruyter|year=2012|isbn=9783110292855|editor=Ravindra N. Sharma|chapter=Libraries in Ghana in the Technological Age|editor2=International Federation of Library Associations and Institutions|editor2-link=International Federation of Library Associations and Institutions}}</ref>
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Takoradi Polytechnic Library
|[[Takoradi]]
|1958 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Todd and Ruth Warren Library, Ashesi University
|Berekuso
|2002
|http://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005121905/https://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html |date=2022-10-05 }}
|Academic
|-
|Trinity College Library
|[[Accra]]
|1948 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|University for Development Studies Library
|[[Tamale, Ghana|Tamale]]
|1993 <ref name="saur2011" />
|https://uds.edu.gh/library/
|Academic
|-
|University of Cape Coast Library
|[[Cape Coast]]
|1962 <ref name="saur2011" />
|[https://www.ucc.edu.gh/useful-facilities/library]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|University of Education Library
|[[Winneba]]
|1992 <ref name="saur2011" />
|https://www.uew.edu.gh/main/library {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104001455/https://www.uew.edu.gh/main/library |date=2023-01-04 }}
|Academic
|-
|Upper East Regional Library <ref name="ghanaweb2007" />
|[Bolgatanga]
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Upper West Regional Library <ref name="asamoah2012" />
|<Wa>
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Western Regional Library <ref name="ghanaweb2007" />
|[[Sekondi]]
|1955 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|[[Wechiau Community Library]]
|[[Wechiau, Ghana|Wechiau]]
|2011
|www.wechiau.org
|General
|}
== Lihimi pahi ==
* [[List of universities in Ghana]]
* [[Ghana Library Authority]]
== Kundivihira ==
{{Reflist|2}}
== Karimi m-pahi ==
; Published in the 20th century
* {{cite journal|author=G.M. Pitcher|year=1970|title=Libraries and Librarianship in Ghana, 1944-1969|journal=Ghana Library Journal}}
* {{cite journal|author=A.A. Alemna|year=1983|title=Development of School Libraries in Ghana|journal=International Library Review|volume=15}}
== External links ==
* [http://www.carligh.org/ Consortium of Academic and Research Libraries in Ghana]
* [http://www.ghanalibraryboard.com/ Ghana Library Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230930052451/http://www.ghanalibraryboard.com/ |date=2023-09-30 }}
* [http://www.indiana.edu/~libsalc/african/ALN125/125DigLibsGhana.html Digital libraries in Ghana], 2008
{{Library nav}}
{{DEFAULTSORT:Libraries in Ghana}}
[[Pubu:Libraries in Ghana| ]]
[[Pubu:Lists of buildings and structures in Ghana|Libraries]]
[[Pubu:Lists of libraries by country|Ghana]]
[[Pubu:Ghana education-related lists|Libraries]]
jj7bvyh789uld7hplc9rz6piw88ii57
Du waɣila din be dunia mini di yuya
0
20501
138033
132342
2026-05-30T00:53:56Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
138033
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|none}}
{{For|other tall constructions|List of tallest structures|List of tallest buildings and structures}}
{{pp-protected|small=yes}}
{{Use dmy dates|date=September 2022}}
[[File:Burj Khalifa.jpg|thumb|The {{convert|828|m|adj=on}} tall [[Burj Khalifa]] in [[Dubai]] has been the tallest building since 2010.<ref>{{cite news |url=http://www.emaar.com/index.aspx?page=press-release-details&id=83 |title=Burj Dubai now a record 688m tall and continues to rise |publisher=[[Emaar Properties]] |date=1 September 2008 |access-date=1 September 2008}}</ref> The Burj Khalifa has been classified as ''[[List of megatall skyscrapers|megatall]]''.<ref name="CTBUH">{{cite web |url=http://www.ctbuh.org/TallBuildings/HeightStatistics/BuildingsinNumbers/TheTallest20in2020/tabid/2926/language/en-US/Default.aspx |title=The Tallest 20 in 2020: Entering the Era of the Megatall |date=8 December 2011 |publisher=[[CTBUH]] |access-date=19 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120507032054/http://www.ctbuh.org/TallBuildings/HeightStatistics/BuildingsinNumbers/TheTallest20in2020/tabid/2926/language/en-US/Default.aspx |archive-date=7 May 2012 |url-status=dead }}</ref>]]
[[File:Tallest buildings 2022.png|thumb|right|485px|A diagram showing the tallest buildings as of 2023]]
== Taarihi ==
{{Main|History of the world's tallest buildings}}
Taarihi puuni, ninsalinima ni mɛ du shɛli ka di waɣi pam n daa nyɛ [[Great Pyramid of Giza]] din be [[Egypt]], di niŋ la yuun tusaata ni kɔbisinii (3800 years)<ref>{{Cite book|title=The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt|first=Dana M.|last=Collins|year=2001|page=234|isbn=978-0-19-510234-5|publisher=Oxford University Press}}</ref> ka bɛ naan yi ti mɛ [[Lincoln Cathedral]] yuuni 1311. [[Strasbourg Cathedral]] din be [[France]], daa naa naai la yuuni 1439,dini n daa nyɛ dunia duu din waɣi pam zaŋ na hali ni yuuni 1874.
== Ranking criteria and alternatives ==
== Tallest buildings in the world ==
<!-- ************************************************************************
* EDITING NOTES *
* *
* 1. This is a list of "buildings". *
* A building has "continuous occupiable floors". Towers (such as *
* the CN Tower, the Eiffel Tower, etc.) do NOT belong on this list. *
* 2. Buildings are listed to their architectural height, not to the *
* tip of any antennas. *
* *
************************************************************************ -->
{| class="wikitable"
| align="center" style="background-color:#dfd" | '''bold'''
| Denotes building that is or was once the tallest in the world
|}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
! rowspan="2" data-sort-type="number" style="width: 20pt;"|Rank
! rowspan="2" |Name
! rowspan="2" class="unsortable" |Image
! rowspan="2" class="unsortable" |Coordinates
! rowspan="2" |City
! rowspan="2" |Country
! colspan="2" |Height<ref>{{cite web |url=http://www.skyscrapercenter.com/quick-lists#q=&page=1&type=building&status=COM&status=UCT&min_year=1885&max_year=9999®ion=0&country=0&city=0 |title=Create Lists/Graphics – The Skyscraper Center |website=www.skyscrapercenter.com |access-date=10 June 2019}}</ref>
! rowspan="2" |Floors
! rowspan="2" |Year
! rowspan="2" class="unsortable" |Notes<!--DON'T FORGET TO UPDATE WORLD RANKINGS WHEN MORE TOWERS ARE BUILT!!! Failure to do this is why so many building lists are outdated-->
|-
!m
!ft
|- style="background:#dfd;"
|1
| align="left" |'''[[Burj Khalifa]]'''
|[[File:Burj Khalifa.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q12495|display=inline}}
|[[Dubai]]
|{{Flag|United Arab Emirates}}
|828
|{{Convert|828|m|ft|disp=output number only|0}}
|163 (+ 2 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/burj-khalifa/3|title = Burj Khalifa - the Skyscraper Center}}</ref>
|2010
| align="left" |
|-
|2
| align="left" |[[Merdeka 118]]
|[[File:Merdeka 118 final result, taken in July 1st 2023 in LaLaPort.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q7969454|display=inline}}
|[[Kuala Lumpur]]
|{{Flag|Malaysia}}
|678.9
|{{Convert|678.9|m|ft|disp=output number only|0}}
|118 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|title=Merdeka PNB118 – The Skyscraper Center|url=http://www.skyscrapercenter.com/building/merdeka-pnb118/10115|access-date=|website=}}</ref>
|2023
| align="left" |
|-
|3
| align="left" |[[Shanghai Tower]]
|[[File:Shanghai Tower in 2015 (2).jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q18547|display=inline}}
|[[Shanghai]]
|{{Flag|China}}
|632
|{{Convert|632|m|ft|disp=output number only|0}}
|128 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/shanghai-tower/56|title = Shanghai Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|2015
| align="left" |
|-
|4
| align="left" |[[Abraj Al Bait|Abraj Al-Bait Clock Tower]]
|[[File:Abraj-al-Bait-Towers.JPG|frameless|133x133px]]
|{{WikidataCoord|Q189476|display=inline}}
|[[Mecca]]
|{{Flag|Saudi Arabia}}
|601
|{{Convert|601|m|ft|disp=output number only|0}}
|120 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/makkah-royal-clock-tower/84|title=Makkah Royal Clock Tower - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2012
| align="left" |
|-
|5
| align="left" |[[Ping An International Finance Centre]]
|[[File:Pingan International Finance Center2020.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q1077308|display=inline}}
|[[Shenzhen]]
| {{Flag|China}}
|599.1
|{{Convert|599.1|m|ft|disp=output number only|0}}
|115 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/ping-an-finance-center/54|title = Ping an Finance Center - the Skyscraper Center}}</ref>
|2017
| align="left" |
|-
|6
| align="left" |[[Lotte World Tower]]
|[[File:Lotte World Tower 2019.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q494895|display=inline}}
|[[Seoul]]
|{{Flag|South Korea}}
|554.5
|{{Convert|554.5|m|ft|disp=output number only|0}}
|123 (+ 6 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/lotte-world-tower/88|title = Lotte World Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|2017
| align="left" |
|-
|7
| align="left" |[[One World Trade Center]]
|[[File:New York and Jersey City Skyline Panorama Crop Edit - One World Trade Center.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q11245|display=inline}}
|[[New York City]]
|{{Flag|United States}}
|541.3
|{{Convert|541.3|m|ft|disp=output number only|0}}
|94 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/one-world-trade-center/98|title = One World Trade Center - the Skyscraper Center}}</ref>
|2014
| align="left" |
|-
| rowspan="2" |8
| align="left" |[[Guangzhou CTF Finance Centre]]
|[[File:Guangzhou CTF Finance Center.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q168575|display=inline}}
|[[Guangzhou]]
| rowspan="3" |{{Flag|China}}
| rowspan="2" |530
| rowspan="2" |{{Convert|530|m|ft|disp=output number only|0}}
|111 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/guangzhou-ctf-finance-centre/176|title = Guangzhou CTF Finance Centre - the Skyscraper Center}}</ref>
|2016
| align="left" |
|-
| align="left" |[[Tianjin CTF Finance Centre]]
|[[File:Tianjin CTF Finance Centre in 2019.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q10939987|display=inline}}
|[[Tianjin]]
|97 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/tianjin-ctf-finance-centre/310|title=Tianjin CTF Finance Centre - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2019
| align="left" |
|-
|10
| align="left" |[[China Zun]]
|[[File:CITIC Tower 2021.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q197833|display=inline}}
|[[Beijing]]
|527.7
|{{Convert|527.7|m|ft|disp=output number only|0}}
|109 (+ 8 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/citic-tower/11116|title = CITIC Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|2018
| align="left" |
|- style="background:#dfd;"
|11
| align="left" |'''[[Taipei 101]]'''
|[[File:Taipei 101 in 2019.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q83101|display=inline}}
|[[Taipei]]
|{{Flag|Taiwan}}
|508
|{{Convert|508|m|ft|disp=output number only|0}}
|101 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/taipei-101/117|title = TAIPEI 101 - the Skyscraper Center}}</ref>
|2004
| {{refn|group=note|The world's tallest building from 2004 to 2010}}
|-
|12
| align="left" |[[Shanghai World Financial Center]]
|[[File:上海国际金融中心.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q80852|display=inline}}
|Shanghai
| rowspan="3" | {{Flag|China}}
|492
|{{Convert|492|m|ft|disp=output number only|0}}
|101 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/shanghai-world-financial-center/131|title = Shanghai World Financial Center - the Skyscraper Center}}</ref>
|2008
|
|-
|13
| align="left" |[[International Commerce Centre]]
|[[File:International Commerce Centre in 201008.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q317034|display=inline}}
|[[Hong Kong]]
|484
|{{Convert|484|m|ft|disp=output number only|0}}
|108 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/international-commerce-centre/137|title=International Commerce Centre - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2010
| align="left" |
|-
|14
| align="left" | [[Wuhan Greenland Center]]
| [[File:Wuhan Greenland Center.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q143235|display=inline}}
| [[Wuhan]]
| 475.6
| {{Convert|475.6|m|ft|disp=output number only|0}}
| 101 (+ 6 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/wuhan-greenland-center/33983|title = Wuhan Greenland Center - the Skyscraper Center}}</ref>
| 2023
| align="left" |
|-
|15
| align="left" |[[Central Park Tower]]
|[[File:Central Park Tower April 2021.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q2631701|display=inline}}
|New York City
|{{Flag|United States}}
|472.4
|{{Convert|472.4|m|ft|disp=output number only|0}}
|98 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/central-park-tower/14269|title=Central Park Tower - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2021
|
|-
|16
| align="left" |[[Lakhta Center]]
|[[File:Lakhta Center in 2018.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q4255374|display=inline}}
|[[Saint Petersburg]]
|{{Flag|Russia}}
|462
|{{Convert|462|m|ft|disp=output number only|0}}
|87 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/lakhta-center/12575|title = Lakhta Center - the Skyscraper Center}}</ref>
|2019
|
|-
|17
| align="left" | [[Landmark 81]]
|[[File:The Landmark 81 at night.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q18640924|display=inline}}
|[[Ho Chi Minh City]]
|{{Flag|Vietnam}}
|461.2
|{{Convert|461.2|m|ft|disp=output number only|0}}
|81 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/vincom-landmark-81/18192|title=Vincom Landmark 81 - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2018
| align="left" |
|-
| 18
| align="left" | [[International Land-Sea Center]]
|
| {{WikidataCoord|Q1666430|display=inline}}
| [[Chongqing]]
| {{Flag|China}}
| 458.2
| {{convert|458|m|ft|disp=output number only|0}}
| 98 (+ 4 below ground)
| 2024
|
|-
|19
| align="left" |[[The Exchange 106]]
|[[File:The Exchange 106 20230317.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q27670200|display=inline}}
| Kuala Lumpur
|{{Flag|Malaysia}}
|453.6
|{{Convert|453.6|m|ft|disp=output number only|0}}
|95 (+ 6 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/the-exchange-106/24971|title = The Exchange 106 - the Skyscraper Center}}</ref>
|2019
|
|-
|20
| align="left" |[[Changsha IFS Tower T1]]
|[[File:Changsha IFS 2021.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q5410187|display=inline}}
|[[Changsha]]
|{{Flag|China}}
|452.1
|{{Convert|452.1|m|ft|disp=output number only|0}}
|94 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/changsha-ifs-tower-t1/13144|title=Changsha IFS Tower T1 - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2018
| align="left" |
|- style="background:#dfd;"
| rowspan="2" |21
| align="left" |[[Petronas Towers|'''Petronas Tower 1''']]
| rowspan="2" |[[File:The Twins SE Asia 2019 (49171985716) (cropped) 2.jpg|100px]]
|{{WikidataCoord|Q111668384|display=inline}}
| rowspan="2" | Kuala Lumpur
| rowspan="2" |{{Flag|Malaysia}}
| rowspan="2" |451.9
| rowspan="2" |{{Convert|451.9|m|ft|disp=output number only|0}}
| rowspan="2" |88 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/petronas-twin-tower-1/149|title = Petronas Twin Tower 1 - the Skyscraper Center}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/petronas-twin-tower-2/150|title = Petronas Twin Tower 2 - the Skyscraper Center}}</ref>
| rowspan="2" |1998
| rowspan="2" | {{refn|group=note|World's tallest buildings from 1998 to 2004}}
|- style="background:#dfd;"
| align="left" |[[Petronas Towers|'''Petronas Tower 2''']]
|{{WikidataCoord|Q25658657|display=inline}}
|-
| rowspan="2" | 23
| align="left" |[[Zifeng Tower]]
|[[File:Zifeng Tower in 2017.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q382121|display=inline}}
|[[Nanjing]]
| rowspan="3" |{{Flag|China}}
| rowspan="2" |450
| rowspan="2" |{{Convert|450|m|ft|disp=output number only|0}}
|89 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/zifeng-tower/165|title = Zifeng Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|2010
| align="left" |
|-
| align="left" |[[Suzhou IFS]]
|[[File:Suzhou IFS 2018.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q617082|display=inline}}
|[[Suzhou]]
|95 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/suzhou-ifs/196|title = Suzhou IFS - the Skyscraper Center}}</ref>
|2019
| align="left" |
|-
|25
| align="left" |[[Wuhan Center]]
|[[File:Wuhan Center 201704.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q2484373|display=inline}}
|Wuhan
|443.1
|{{Convert|443.1|m|ft|disp=output number only|0}}
|88 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/wuhan-center-tower/8823|title = Wuhan Center Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|2019
|
|- style="background:#dfd;"
|26
| align="left" |'''[[Willis Tower]]'''
|[[File:Willis_Tower_From_Lake.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q29294|display=inline}}
|[[Chicago]]
|{{Flag|United States}}
|442.1
|{{Convert|442.1|m|ft|disp=output number only|0}}
|108 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/willis-tower/169|title = Willis Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|1974
| {{refn|group=note|Formerly known, and still commonly referred to, as the Sears Tower; world's tallest building from 1974 to 1998}}
|-
|27
| align="left" |[[KK100]]
|[[File:KK100 exterior southeast.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q1470046|display=inline}}
|Shenzhen
| rowspan="2" |{{Flag|China}}
|441.8
|{{Convert|441.8|m|ft|disp=output number only|0}}
|98 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/kk100/173|title=KK100 - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2011
| align="left" |
|-
|28
| align="left" |[[Guangzhou International Finance Center]]
|[[File:Guangzhou International Finance Center.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q1043438|display=inline}}
|Guangzhou
|438.6
|{{Convert|438.6|m|ft|disp=output number only|0}}
|101 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/guangzhou-international-finance-center/174|title=Guangzhou International Finance Center - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2010
| align="left" |
|-
|29
| align="left" | [[111 West 57th Street]]
| [[File:111 West 57th Street.png|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q2631268|display=inline}}
|rowspan="3" |New York City
|rowspan="3" |{{Flag|United States}}
| 435.3
| {{Convert|435.3|m|ft|disp=output number only|0}}
| 84 (+ 2 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/111-west-57th-street/14320|title = 111 West 57th Street - the Skyscraper Center}}</ref>
| 2021
|
<!-- only Structurally Topped Out |-
|30
| align="left" |[[Shandong IFC|Shandong International Financial Center]]
|
|{{WikidataCoord||display=inline}}
|[[Jinan]]
|{{Flag|China}}
|428
|{{Convert|428|m|ft|disp=output number only|0}}
|88 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/greenland-shandong-international-financial-center/30121|title=Shandong International Financial Center - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2023
| align="left" | -->
|-
|30
| align="left" |[[One Vanderbilt]]
|[[File:One Vanderbilt in April 2021 (2).jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q18398409|display=inline}}
|427
|{{Convert|427|m|ft|disp=output number only|0}}
|62 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/one-vanderbilt-avenue/15833|title=One Vanderbilt Avenue - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2020
| align="left" |
|-
|31
| align="left" |[[432 Park Avenue]]
|[[File:432 Park Avenue, NY (cropped)2.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q233940|display=inline}}
|425.7
|{{Convert|425.7|m|ft|disp=output number only|0}}
|85 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/432-park-avenue/13227|title=432 Park Avenue - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2015
|
|-
|32
| align="left" |[[Marina 101]]
|[[File:Marina 101.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q1165269|display=inline}}
|Dubai
|{{Flag|United Arab Emirates}}
|425
|{{Convert|425|m|ft|disp=output number only|0}}
|101 (+ 6 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/marina-101/207|title = Marina 101 - the Skyscraper Center}}</ref>
|2017
| align="left" |
|-
|33
| align="left" |[[Trump International Hotel and Tower (Chicago)|Trump International Hotel and Tower]]
|[[File:Trump International Hotel and Tower 2022.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q546221|display=inline}}
|Chicago
|{{Flag|United States}}
|423.2
|{{Convert|423.2|m|ft|disp=output number only|0}}
|98 (+ 2 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/trump-international-hotel-tower/203|title = Trump International Hotel & Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|2009
| align="left" |
|-
|34
| align="left" | [[Dongguan International Trade Center 1]]
| [[File:Minying International Trade Center T2 in 2021.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q19458189|display=inline}}
| [[Dongguan]]
| rowspan="2" |{{flag|China}}
| 422.6
| {{Convert|422.6|m|ft|disp=output number only|0}}
| 85 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/dongguan-international-trade-center-1/14196|title = Minying International Trade Center T2 - the Skyscraper Center}}</ref>
| 2021
| align="left" |
|-
|35
| align="left" |[[Jin Mao Tower]]
|[[File:Jin Mao Tower 2007.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q80813|display=inline}}
|Shanghai
|420.5
|{{Convert|420.5|m|ft|disp=output number only|0}}
|88 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/jin-mao-tower/189|title = Jin Mao Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|1999
| align="left" |
|-
|36
| align="left" |[[Princess Tower]]
|[[File:Princess Tower.jpg|100px]]
|{{WikidataCoord|Q19492|display=inline}}
|Dubai
|{{Flag|United Arab Emirates}}
|413.4
|{{Convert|413.4|m|ft|disp=output number only|0}}
|101 (+ 6 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/princess-tower/206|title=Princess Tower - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2012
| align="left" |
|-
|37
| align="left" |[[Al Hamra Tower]]
|
|{{WikidataCoord|Q557933|display=inline}}
|[[Kuwait City]]
|{{Flag|Kuwait}}
|412.6
|{{Convert|412.6|m|ft|disp=output number only|0}}
|80 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/al-hamra-tower/208|title=Al Hamra Tower - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2011
| align="left" |
|-
|38
| align="left" |[[International Finance Centre (Hong Kong)|Two International Finance Centre]]
|[[File:HK International Finance Centre 200809 3.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q15246|display=inline}}
|Hong Kong
|{{Flag|China}}<!-- DO NOT change to Hong Kong, see talk and its archives-->
|412
|{{Convert|412|m|ft|disp=output number only|0}}
|88 (+ 6 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/two-international-finance-centre/205|title=Two International Finance Centre - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2003
| align="left" |
|-
|39
| align="left" |[[Haeundae LCT The Sharp|Haeundae LCT The Sharp Landmark Tower]]
|[[File:Haeundae LCT The Sharp 20200522.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q5961370|display=inline}}
|[[Busan]]
|{{Flag|South Korea}}
|411.6
|{{Convert|411.6|m|ft|disp=output number only|0}}
|101 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/lct-the-sharp-landmark-tower/108|title = LCT the Sharp Landmark Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|2019
| align="left" |
|-
|40
| align="left" | [[Guangxi China Resources Tower]]
|
|{{WikidataCoord|Q18347369|display=inline}}
|[[Nanning]]
| rowspan="3" |{{Flag|China}}
|402.7
|{{Convert|402.7|m|ft|disp=output number only|0}}
|86 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/guangxi-china-resources-tower/33180|title = Guangxi China Resources Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|2020
| align="left" |
|-
| 41
| align="left" | [[Guiyang International Financial Center|Guiyang International Financial Center T1]]<ref name=gt>{{ctbuh | id = 13896| title = Guiyang Financial Center Tower 1 }}</ref>
|[[File:Guiyang International Financial Center.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q97162292|display=inline}}
| [[Guiyang]]
| 401
| {{Convert|401|m|ft|disp=output number only|0}}
| 79 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/guiyang-international-financial-center-t1/33699|title = Guiyang International Financial Center T1 - the Skyscraper Center}}</ref>
| 2020
| align="left" |
<!-- only Structurally Topped Out |-
| 43
| align="left" |[[Iconic Tower (Egypt)|Iconic Tower]]
|
|{{WikidataCoord|Q102281065|display=inline}}
|[[New Administrative Capital]]
|{{Flag|Egypt}}
|393.8
|{{Convert|393.8|m|ft|disp=output number only|0}}
|77 (+ 2 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/iconic-tower/34420|title=Iconic Tower - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2023
| align="left" | -->
|-
| 42
| align="left" |[[China Resources Headquarters|China Resources Tower]]
|[[File:China Resources Headquarters in Dec 2020.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q18111159|display=inline}}
|Shenzhen
|392.5
|{{Convert|392.5|m|ft|disp=output number only|0}}
|68 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/china-resources-tower/14589|title=China Resources Tower - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2018
| align="left" |
|-
|43
| align="left" |[[23 Marina]]
|[[File:23 Marina.jpg|frameless|50px]]
|{{WikidataCoord|Q216264|display=inline}}
|Dubai
|{{Flag|United Arab Emirates}}
|392.4
|{{Convert|392.4|m|ft|disp=output number only|0}}
|88 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/23-marina/247|title = 23 Marina - the Skyscraper Center}}</ref>
|2012
| align="left" |
|-
|44
| align="left" |[[CITIC Plaza]]
|[[File:CITIC Plaza 2017.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q245246|display=inline}}
|Guangzhou
| rowspan="3" |{{Flag|China}}
|390.2
|{{Convert|390.2|m|ft|disp=output number only|0}}
|80 (+ 2 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/citic-plaza/242|title=CITIC Plaza - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|1996
| align="left" |
|-
|45
| align="left" |[[Citymark Centre]]
|
|
| rowspan="2" |Shenzhen
|388.3
|{{Convert|388.3|m|ft|disp=output number only|0}}
|70 (+ 7 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/citymark-centre/22997|title=CITYMARK CENTRE - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2022
| align="left" |
|-
|46
| align="left" |[[Shum Yip Upperhills Tower 1]]
| [[File:Shum Yip Upperhills Towers2020.jpg|100px]]
|{{WikidataCoord|Q18415349|display=inline}}
|388.1
|{{Convert|388.1|m|ft|disp=output number only|0}}
|80 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/shum-yip-upperhills-tower-1/16001|title=Shum Yip Upperhills Tower 1 - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2020
| align="left" |
|-
|47
| align="left" |[[30 Hudson Yards]]
|[[File:30 Hudson Yards in 2021.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q15264266|display=inline}}
|New York City
|{{Flag|United States}}
|387.1
|{{Convert|387.1|m|ft|disp=output number only|0}}
|73 (+ 1 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/30-hudson-yards/13325|title=30 Hudson Yards - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2019
| align="left" |
|-
|48
| align="left" |[[Public Investment Fund Tower]]
|
|{{WikidataCoord|Q13892708|display=inline}}
|[[Riyadh]]
|{{Flag|Saudi Arabia}}
| 385
| {{Convert|385|m|ft|disp=output number only|0}}
|72 (+ 4 below ground)
|2021
| align="left" |
|-
|49
| align="left" |[[Shun Hing Square]]
|[[File:Shun Hing Square 2021.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q236201|display=inline}}
|Shenzhen
| rowspan="2" |{{Flag|China}}
|384
|{{Convert|384|m|ft|disp=output number only|0}}
|69 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/shun-hing-square/258|title = Shun Hing Square - the Skyscraper Center}}</ref>
|1996
| align="left" |
|-
|50
| align="left" |[[Eton Place Dalian|Eton Place Dalian Tower 1]]
|[[File:Eton Place Dalian Tower, Aug2018(cropped).jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q1139123|display=inline}}
| [[Dalian]]
|383.2
|{{Convert|383.2|m|ft|disp=output number only|0}}
|80 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/eton-place-dalian-tower-1/249|title = Eton Place Dalian Tower 1 - the Skyscraper Center}}</ref>
|2016
| align="left" |
|-
|51
| align="left" | [[Thamrin Nine|Autograph Tower]]
|[[File:Autograph Tower, Jakarta, ID – July 2022.png|100px]]
|{{WikidataCoord|Q30686870|display=inline}}
|[[Jakarta]]
|{{Flag|Indonesia}}
|382.9
|{{Convert|382.9|m|ft|disp=output number only|0}}
|75 (+ 6 below ground)
|2022
|{{refn|group=note|Tallest building in the Southern Hemisphere<ref>{{cite web|url=https://indonesiaexpat.id/business-property/indonesias-tallest-skyscraper-autograph-tower-almost-completed/|title=Indonesia's Tallest Skyscraper Autograph Tower Almost Completed|website=[[Indonesia Expat]]|date=28 January 2022|access-date=31 July 2022}}</ref>}}
|-
|52
| align="left" |[[Logan Century Center 1]]
|
|{{WikidataCoord|Q18127492|display=inline}}
|Nanning
|{{Flag|China}}
|381.3
|{{Convert|381.3|m|ft|disp=output number only|0}}
|82 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/nanning-logan-century-1/10698|title = Nanning Logan Century 1 - the Skyscraper Center}}</ref>
|2018
| align="left" |
|-
|53
| align="left" |[[Burj Mohammed Bin Rashid|Burj Mohammed bin Rashid]]
|
|{{WikidataCoord|Q615950|display=inline}}
|[[Abu Dhabi]]
|{{Flag|United Arab Emirates}}
|381.2
|{{Convert|381.2|m|ft|disp=output number only|0}}
|88 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/burj-mohammed-bin-rashid/259|title = Burj Mohammed Bin Rashid - the Skyscraper Center}}</ref>
|2014
| align="left" |
|- style="background:#dfd;"
|54
| align="left" |'''[[Empire State Building]]'''
|[[File:Empire State Building cropped.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q9188|display=inline}}
|New York City
|{{Flag|United States}}
|381
|{{Convert|381|m|ft|disp=output number only|0}}
|102 (+ 1 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/empire-state-building/261|title = Empire State Building - the Skyscraper Center}}</ref>
|1931
| {{refn|group=note|World's tallest building from 1931 to 1972}}
|-
|55
| align="left" | [[Elite Residence]]
|
|{{WikidataCoord|Q1330847|display=inline}}
|Dubai
|{{Flag|United Arab Emirates}}
|380.5
|{{Convert|380.5|m|ft|disp=output number only|0}}
|87 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/elite-residence/263|title = Elite Residence - the Skyscraper Center}}</ref>
|2012
| align="left" |
|-
|56
| align="left" | [[Riverview Plaza]]
|
|{{WikidataCoord|Q7338767|display=inline}}
| Wuhan
| rowspan="3" | {{flag|China}}
| 376
| {{Convert|376|m|ft|disp=output number only|0}}
| 73 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/riverview-plaza-a1/9591|title = 1 Corporate Avenue - the Skyscraper Center}}</ref>
| 2021
| align="left" |
|-
|57
| align="left" | [[Shenzhen Center|Dabaihui Plaza]]
| [[File:Dabaihui Plaza in 2021.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q15811586|display=inline}}
| Shenzhen
| 375.6
| {{Convert|375.6|m|ft|disp=output number only|0}}
| 70 (+ 4 below ground)
| 2021
| align="left" |
|-
|58
| align="left" |[[Central Plaza (Hong Kong)|Central Plaza]]
|[[File:Hong Kong Convention and Exhibition Centre 200906(cropped).jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q112640|display=inline}}
|Hong Kong
|373.9
|{{Convert|373.9|m|ft|disp=output number only|0}}
|78 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/central-plaza/277|title = Central Plaza - the Skyscraper Center}}</ref>
|1992
| align="left" |
|-
|59
| align="left" |[[Federation Tower|Federation Tower (East Tower)]]
|[[File:Federation Tower 2022.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q111668839|display=inline}}
|[[Moscow]]
|{{Flag|Russia}}
|373.7
|{{Convert|373.7|m|ft|disp=output number only|0}}
|93 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/federation-tower/118|title = Federation Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|2016
| align="left" |
<!-- only Structurally Topped Out |-
|62
| align="left" | [[Hengfeng Guiyang Center Tower 1]]
|
|{{WikidataCoord||display=inline}}
| Guiyang
| {{flag|China}}
| 373.5
| {{Convert|373.5|m|ft|disp=output number only|0}}
| 77 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/hengfeng-guiyang-center-tower-1/26766|title = Hengfeng Guiyang Center Tower 1 - the Skyscraper Center}}</ref>
| 2023
| align="left" | -->
|-
|60
| align="left" |[[Dalian International Trade Center]]
|[[File:Dalian International Trade Center, Aug2018 (cropped).jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q2673004|display=inline}}
|Dalian
|{{flag|China}}
|370.2
|{{Convert|370.2|m|ft|disp=output number only|0}}
|86 (+ 7 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/dalian-international-trade-center/8980|title = Dalian International Trade Center - the Skyscraper Center}}</ref>
|2019
| align="left" |
|-
|61
| align="left" |[[Address Boulevard]]
|[[File:The Address Boulevard.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q7712376|display=inline}}
|Dubai
|{{Flag|United Arab Emirates}}
|370
|{{Convert|370|m|ft|disp=output number only|0}}
|73 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/the-address-boulevard/14606|title=The Address Boulevard - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2017
| align="left" |
|-
|62
| align="left" |[[Haitian Center Tower 2]]
| [[File:Qingdao Haitian Center in June 2021.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q29837420|display=inline}}
| [[Qingdao]]
| rowspan="3" | {{Flag|China}}
| 368.9
| {{Convert|368.9|m|ft|disp=output number only|0}}
| 73 (+ 6 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/qingdao-hai-tian-center/15639|title = Qingdao Hai Tian Center - the Skyscraper Center}}</ref>
| 2021
| align="left" |
|-
|63
| align="left" |[[Golden Eagle Tiandi Tower A]]
|[[File:南京河西金鹰大楼.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q19458573|display=inline}}
|Nanjing
|368.1
|{{Convert|368.1|m|ft|disp=output number only|0}}
|77 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/golden-eagle-tiandi-tower-a/11463|title=Golden Eagle Tiandi Tower A - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2019
|
|-
|64
| align="left" |[[Bank of China Tower (Hong Kong)|Bank of China Tower]]
|[[File:HK Bank of China Tower 2008 (2).jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q214855|display=inline}}
|Hong Kong
|367
|{{Convert|367.4|m|ft|disp=output number only|0}}
|72 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/bank-of-china-tower/287|title = Bank of China Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|1990
|
|-
|65
| align="left" |[[Bank of America Tower (Manhattan)|Bank of America Tower]]
|[[File:Midtown Manhattan and Times Square district 2015 (2).jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q328505|display=inline}}
|New York City
| rowspan="2" |{{Flag|United States}}
|365.8
|{{Convert|365.8|m|ft|disp=output number only|0}}
|55 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/bank-of-america-tower/291|title = Bank of America Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|2009
|
|-
|66
| align="left" |[[St. Regis Chicago]]
|[[File:St.Regis Chicago.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q19817578|display=inline}}
|Chicago
|362.9
|{{Convert|362.9|m|ft|disp=output number only|0}}
|92 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/st-regis-chicago/17137|title = The St. Regis Chicago - the Skyscraper Center}}</ref>
|2020
|
|-
|67
| align="left" |[[Almas Tower]]
|[[File:Almas Tower.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q838780|display=inline}}
|Dubai
|{{Flag|United Arab Emirates}}
|360
|{{Convert|360|m|ft|disp=output number only|0}}
|68 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/almas-tower/298|title=Almas Tower - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|2008
|
<!-- only Structurally Topped Out |-
|71
| align="left" |[[Jinan Ping An Finance Center Tower 1]]
|
|{{WikidataCoord||display=inline}}
|Jinan
| rowspan="3" |{{Flag|China}}
|360
|{{Convert|360|m|ft|disp=output number only|0}}
|62 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/ping-an-finance-center-tower-1/32086|title = Ping An Finance Center Tower 1 - the Skyscraper Center}}</ref>
|2023
| -->
|-
|68
| align="left" |[[Hanking Center]]
|[[File:Hanking Center2021.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q18348250|display=inline}}
|Shenzhen
| rowspan="2" |{{Flag|China}}
|358.9
|{{Convert|358.9|m|ft|disp=output number only|0}}
|65 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/hanking-center/15741|title = Hanking Center - the Skyscraper Center}}</ref>
|2018
|
|-
|69
| align="left" | [[Greenland Group Suzhou Center]]<ref>{{cite web |url= http://skyscrapercenter.com/building/greenland-group-suzhou-center/12572|title= Greenland Group Suzhou Center|access-date= 21 October 2014|work= The Skyscraper Center|publisher= [[Council on Tall Buildings and Urban Habitat]]}}</ref>
|
|{{WikidataCoord|Q18346126|display=inline}}
|Suzhou
|358
|{{Convert|358|m|ft|disp=output number only|0}}
|77 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/greenland-group-suzhou-center/12572|title = Greenland Group Suzhou Center - the Skyscraper Center}}</ref>
|2022
|
|-
|70
| align="left" |[[Gevora Hotel]]
|[[File:Gevora Hotel.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q111150345|display=inline}}
| Dubai
| {{Flag|United Arab Emirates}}
|356.3
|{{Convert|356.3|m|ft|disp=output number only|0}}
|75 (+ 2 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/gevora-hotel/348|title = Gevora Hotel - the Skyscraper Center}}</ref>
|2017
|
|-
| rowspan="3" | 71
| align="left" | [[Galaxy World Tower 1]]<ref>{{ctbuh | id = 27941 | title = Galaxy Tower 1}}</ref>
| rowspan="2" |
|{{WikidataCoord|Q113006408|display=inline}}
| rowspan="2" |Shenzhen
| rowspan="2" |{{Flag|China}}
| rowspan="2" |356
| rowspan="2" |{{Convert|356|m|ft|disp=output number only|0}}
| rowspan="2" |71 (+ 5 below ground)
| rowspan="2" |2023
| rowspan="2" |
|-
| align="left" | [[Galaxy World Tower 2]]<ref>{{ctbuh | id = 27942 | title = Galaxy Tower 2}}</ref>
|{{WikidataCoord|Q113006416|display=inline}}
|-
| align="left" | [[Il Primo Tower]]<ref>{{ctbuh|id=26116|title=Il Primo Tower}}</ref>
|
|{{WikidataCoord|Q113660049|display=inline}}
| rowspan="4" |Dubai
| rowspan="4" |{{Flag|United Arab Emirates}}
| 356
| {{Convert|356|m|ft|disp=output number only|0}}
| 79
| 2022
|
|-
| rowspan="2" |73
| align="left" |[[JW Marriott Marquis Dubai|JW Marriott Marquis Dubai Tower 1]]
| rowspan="2" |[[File:JW Marriott Marquis Dubai2.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q24061819|display=inline}}
| rowspan="2" |355.4
| rowspan="2" |{{Convert|355.4|m|ft|disp=output number only|0}}
| rowspan="2" |82 (+ 2 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/jw-marriott-marquis-hotel-dubai-tower-1/237|title = JW Marriott Marquis Hotel Dubai Tower 1 - the Skyscraper Center}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/jw-marriott-marquis-hotel-dubai-tower-2/238|title = JW Marriott Marquis Hotel Dubai Tower 2 - the Skyscraper Center}}</ref>
|2012
| rowspan="2" |
|-
| align="left" |[[JW Marriott Marquis Dubai|JW Marriott Marquis Dubai Tower 2]]
|{{WikidataCoord|Q24061869|display=inline}}
|2013
|-
|75
| align="left" |[[Emirates Office Tower]]
|
|{{WikidataCoord|Q845182|display=inline}}
|354.6
|{{Convert|354.6|m|ft|disp=output number only|0}}
|54<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/emirates-tower-one/311|title = Emirates Tower One - the Skyscraper Center}}</ref>
|2000
| align="left" |
|-
| rowspan="2" |76
| align="left" |[[Raffles City Chongqing|Raffles City Chongqing T3N]]
| rowspan="2" |[[File:Raffles City Chongqing from Yangtze River(cropped).jpg|frameless|100px]]
| rowspan="2" |{{WikidataCoord|Q55908607|display=inline}}
| rowspan="2" |Chongqing
| rowspan="2" |{{Flag|China}}
| rowspan="2" |354.5
| rowspan="2" |{{Convert|354.5|m|ft|disp=output number only|0}}
|79 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/raffles-city-chongqing-t3n/13610|title = Raffles City Chongqing T3N - the Skyscraper Center}}</ref>
| rowspan="2" |2019
| rowspan="2" align="left" |
|-
| align="left" |[[Raffles City Chongqing|Raffles City Chongqing T4N]]
|74 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/raffles-city-chongqing-t4n/13611|title = Raffles City Chongqing T4N - the Skyscraper Center}}</ref>
|-
|77
| align="left" |[[OKO|OKO – South Tower]]
|[[File:Oko towers1.jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q2790931|display=inline}}
|Moscow
|{{Flag|Russia}}
|354.2
|{{Convert|354.2|m|ft|disp=output number only|0}}
|90 (+ 2 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/oko-residential-tower/363|title = OKO - Residential Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|2015
| align="left" |
|-
|78
| align="left" |[[The Marina Torch]]
|[[File:The Marina Torch.jpg|frameless|60px]]
|{{WikidataCoord|Q1808317|display=inline}}
|Dubai
|{{Flag|United Arab Emirates}}
|352
|{{Convert|352|m|ft|disp=output number only|0}}
|86 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/the-torch/344|title = The Torch - the Skyscraper Center}}</ref>
|2011
| align="left"|
|-
|79
| style="text-align:left;" |[[Forum 66|Forum 66 Tower 1]]
|[[File:Forum 66, Shenyang, Oct2014.png|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q111669486|display=inline}}
|[[Shenyang]]
| rowspan="4" |{{Flag|China}}
|350.6
|{{Convert|350.6|m|ft|disp=output number only|0}}
|68 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/forum-66-tower-1/414|title = Forum 66 Tower 1 - the Skyscraper Center}}</ref>
|2015
| align="left"|
|-
|80
| align="left" |[[The Pinnacle (Guangzhou)|The Pinnacle]]
|[[File:花城汇 音乐喷泉 (2013-10-26) - panoramio Pinnacle(cropped).jpg|frameless|100px]]
|{{WikidataCoord|Q139815|display=inline}}
|Guangzhou
|350.3
|{{Convert|350.3|m|ft|disp=output number only|0}}
|60 (+ 6 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/the-pinnacle/306|title = The Pinnacle - the Skyscraper Center}}</ref>
|2012
| align="left"|
|-
|81
| align="left" |[[Xi'an Glory International Financial Center]]
|
|{{WikidataCoord|Q30766281|display=inline}}
|[[Xi'an]]
|350
|{{Convert|350|m|ft|disp=output number only|0}}
|75 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/gloryxian-international-financial-center/18932|title = Glory・Xi'an International Financial Center - the Skyscraper Center}}</ref>
|2021
| align="left"|
|-
|82
| align="left" |[[Spring City 66]]
|[[File:昆明市恒隆广场02(cropped).jpg|frameless|100px]]
|
|[[Kunming]]
|349
|{{Convert|349|m|ft|disp=output number only|0}}
|61 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/spring-city-66/14797|title = Spring City 66 - the Skyscraper Center}}</ref>
|2020
| align="left"|
|-
|83
| align="left" |[[85 Sky Tower]]
|[[File:Kaohsiung Taiwan Kaohsiung-85-Building-01.jpg|frameless|100px]]
|
|[[Kaoshiung]]
|{{Flag|Taiwan}}
|347.5
|{{Convert|347.5|m|ft|disp=output number only|0}}
|85 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/85-sky-tower/338|title = 85 Sky Tower - the Skyscraper Center}}</ref>
|1997
| align="left"|
|-
|84
| align="left" |[[Aon Center (Chicago)|Aon Center]]
|[[File:Aon Center 2014.jpg|frameless|100px]]
|
|Chicago
|{{Flag|United States}}
|346.3
|{{Convert|346.3|m|ft|disp=output number only|0}}
|83 (+ 5 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/aon-center/339|title = Aon Center - the Skyscraper Center}}</ref>
|1973
| align="left"|
|-
|85
| align="left" |[[The Center]]
|[[File:The Center 2018.jpg|frameless|100px]]
|
|Hong Kong
|{{Flag|China}}
|346
|{{Convert|346|m|ft|disp=output number only|0}}
|73 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/the-center/343|title = The Center - the Skyscraper Center}}</ref>
|1998
| align="left"|
|-
|86
| align="left" |[[Neva Towers|Neva Tower 2]]
|[[File:Neva Towers 2022(cropped).jpg|frameless|100px]]
|
|Moscow
|{{Flag|Russia}}
|345
|{{Convert|345|m|ft|disp=output number only|0}}
|79 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/neva-towers-2/233|title = Neva Tower 2 - the Skyscraper Center}}</ref>
|2020
| align="left"|
|-
|87
| align="left" |[[875 North Michigan Avenue]] (formerly [[John Hancock Center]])
|[[File:John Hancock Center viewed from Navy Pier(cropped).jpg|frameless|100px]]
|
|Chicago
|{{Flag|United States}}
|343.7
|{{Convert|343.7|m|ft|disp=output number only|0}}
|100 (+ 1 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/875-north-michigan-avenue/345|title = 875 North Michigan Avenue - the Skyscraper Center}}</ref>
|1969
| align="left"|
|-
|88
| align="left" |[[Shimao Hunan Center|Shimao Global Financial Center]]
|[[File:Shimao Global Financial Center.jpg|frameless|100px]]
|
|Changsha
|{{Flag|China}}
|343
|{{Convert|343|m|ft|disp=output number only|0}}
|74 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/shimao-global-financial-center/15373|title = Shimao Global Financial Center - the Skyscraper Center}}</ref>
|2020
| align="left"|
|-
|89
| align="left" |[[Four Seasons Place Kuala Lumpur]]
|[[File:Four Seasons Place as seen from Vipod Residences (rotate).jpg|frameless|100px]]
|
|Kuala Lumpur
|{{Flag|Malaysia}}
|342.5
|{{Convert|342.5|m|ft|disp=output number only|0}}
|75 (+ 4 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/four-seasons-place/5211|title = Four Seasons Place - the Skyscraper Center}}</ref>
|2018
| align="left"|
|-
|90
| align="left" |[[ADNOC Headquarters]]
|
|
|Abu Dhabi
|{{Flag|United Arab Emirates}}
|342
|{{Convert|342|m|ft|disp=output number only|0}}
|65 (+ 2 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/adnoc-headquarters/8763|title = ADNOC Headquarters - the Skyscraper Center}}</ref>
|2015
| align="left"|
|-
|91
| align="left" |[[One Shenzhen Bay|One Shenzhen Bay Tower 7]]
|[[File:Peng Rui One Shenzhen Bay2021.jpg|frameless|100px]]
|
|Shenzhen
|{{Flag|China}}
|341.4
|{{Convert|341.4|m|ft|disp=output number only|0}}
|71 (+ 3 below ground)<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/one-shenzhen-bay-tower-7/13245|title = One Shenzhen Bay Tower 7 - the Skyscraper Center}}</ref>
|2018
| align="left"|
|}
{{Location map many
|World
|width = 700
|float = center
|border =
|caption = Buildings taller than 500 m and their locations
|alt =
|relief =
|AlternativeMap =
|mark1 = |mark1size = |coordinates1 ={{WikidataCoord|Q12495 |display=inline}} |pos1 =top |label1 =Burj Khalifa<span style="visibility:hidden">Burj Khalif</span> |label1_width=10 |link1 =Burj Khalifa
|mark2 = |mark2size = |coordinates2 ={{WikidataCoord|Q7969454 |display=inline}} |pos2 =left |label2 =Merdeka 118 |label2_width= |link2 =Merdeka 118
|mark3 = |mark3size = |coordinates3 ={{WikidataCoord|Q18547 |display=inline}} |pos3 =right |label3 =Shanghai Tower |label3_width=10 |link3 =Shanghai Tower
|mark4 = |mark4size = |coordinates4 ={{WikidataCoord|Q189476 |display=inline}} |pos4 =bottom |label4 =<span style="visibility:hidden">braj Al Bait</span>Abraj Al Bait |label4_width=12 |link4 =Abraj Al Bait
|mark5 = |mark5size = |coordinates5 ={{WikidataCoord|Q1077308 |display=inline}} |pos5 =right |label5 =<span style="position:relative; left:-3px; top:0.75em">↖︎<span style="position:relative; top:0.5em">Ping An IFC</span> |label5_width= |link5 =Ping An International Finance Centre
|mark6 = |mark6size = |coordinates6 ={{WikidataCoord|Q494895 |display=inline}} |pos6 =right |label6 =Lotte World Tower |label6_width=10 |link6 =Lotte World Tower
|mark7 = |mark7size = |coordinates7 ={{WikidataCoord|Q11245 |display=inline}} |pos7 =right |label7 =<span style="position:relative; left:-3px; top:0.75em">One WTC</span> |link7 =One World Trade Center
|mark8 = |mark8size = |coordinates8 ={{WikidataCoord|Q168575 |display=inline}} |pos8 =left |label8 =<span style="position:relative; left:3px; top:-0.5em"><span style="position:relative; left:1em; top:-1em">Guangzhou CTF FC</span>↘︎</span> |label8_width=10 |link8 =Guangzhou CTF Finance Centre
|mark9 = |mark9size = |coordinates9 ={{WikidataCoord|Q10939987|display=inline}} |pos9 =right |label9 =<span style="position:relative; left:-3px; top:-0.75em">↙︎<span style="position:relative; top:-0.75em">Tianjin CTF FC</span></span> |label9_width=10 |link9 =Tianjin CTF Finance Centre
|mark10= |mark10size= |coordinates10={{WikidataCoord|Q197833 |display=inline}} |pos10=left |label10=China Zun → |link10=China Zun
|mark11= |mark11size= |coordinates11={{WikidataCoord|Q83101 |display=inline}} |pos11=right |label11=Taipei 101 |link11=Taipei 101<!--
|mark12= |mark12size= |coordinates12={{WikidataCoord||display=inline}} |pos12= |label12= |link12=
|mark13= |mark13size= |coordinates13={{WikidataCoord||display=inline}} |pos13= |label13= |link13=
|mark14= |mark14size= |coordinates14={{WikidataCoord||display=inline}} |pos14= |label14= |link14=
|mark15= |mark15size= |coordinates15={{WikidataCoord||display=inline}} |pos15= |label15= |link15=
|mark16= |mark16size= |coordinates16={{WikidataCoord||display=inline}} |pos16= |label16= |link16=
|mark17= |mark17size= |coordinates17={{WikidataCoord||display=inline}} |pos17= |label17= |link17=
|mark18= |mark18size= |coordinates18={{WikidataCoord||display=inline}} |pos18= |label18= |link18=
|mark19= |mark19size= |coordinates19={{WikidataCoord||display=inline}} |pos19= |label19= |link19=-->
}}
== Alternative measurements ==
{| class="wikitable"
|-
|align=center style="background-color:#9FC"|†
|Denotes building with pinnacle height higher than architectural
|}
{{row indexer|{| class{{=}}"wikitable sortable"
|- style{{=}}"background: #ececec;"
! Rank
! Building
! City
! Country
! colspan{{=}}2|Height
! Floors
! Built
|- style{{=}}"background-color:#9FC"
|_row_count||[[Burj Khalifa]]†||[[Dubai]]||{{flag|United Arab Emirates}}||829.8 m||2,722 ft||163||2010
|- style{{=}}"background-color:#9FC"
|_row_count||[[Merdeka 118]]† ||[[Kuala Lumpur]]||{{flag|Malaysia}}||680.1 m||2,231 ft||118||2022
|-
|_row_count||[[Shanghai Tower]]||[[Shanghai]]||{{flag|China}}||632 m||2,073 ft||128||2015
|-
|_row_count||[[Abraj Al-Bait Towers]]||[[Mecca]]||{{flag|Saudi Arabia}}||601 m||1,971 ft||align{{=}}left|120||2012
|-
|_row_count||[[Ping An Finance Center]]||[[Shenzhen]]||{{flag|China}}||599.1 m||1,965 ft||115||2016
|-
|- style{{=}}"background-color:#9FC"
|_row_count||[[Lotte World Tower]]† ||[[Seoul]]||{{flag|South Korea}}||555.7 m||1,823 ft||123||2016
|- style{{=}}"background-color:#9FC"
|_row_count||[[One World Trade Center]]†||[[New York City]]||{{flag|United States|size=23px}}||546.2 m||1,792 ft||104||2014
|- style{{=}}"background-color:#9FC"
| _row_count || [[Tianjin CTF Finance Centre]]† || Tianjin || {{flag|China}} || 530.4 m || 1,740 ft || 98 || 2019
|-
| _row_count || [[Guangzhou CTF Finance Centre]] || [[Guangzhou]] || {{flag|China}} || 530 m || 1,739 ft || 111 || 2016
|-
| _row_count || [[China Zun]] || [[Beijing]] || {{flag|China}} || 528 m || 1,732 ft || 108 || 2018
|- style{{=}}"background-color:#9FC"
| _row_count ||[[Willis Tower]]†||[[Chicago]]||{{flag|United States|size=23px}}||527 m||1,729 ft||108||1974
|-
| _row_count ||[[Taipei 101]]||[[Taipei]]||{{flag|Taiwan}}||508 m||1,667 ft||101||2004
|- style{{=}}"background-color:#9FC"
| _row_count ||[[Shanghai World Financial Center]]† ||Shanghai||{{flag|China}}||494.3 m||1,622 ft||101||2008
|-
| _row_count ||[[International Commerce Centre]]||[[Hong Kong]]||{{flag|China}}||484 m||1,588 ft||118||2010
|-
| _row_count ||[[Wuhan Greenland Center]]||[[Wuhan]]||{{flag|China}}||475.6 m||1,560 ft||97||2021
|-
| _row_count ||[[Central Park Tower]]||New York City||{{flag|United States|size=23px}}||472.4 m||1,550 ft||98||2020
|- style{{=}}"background-color:#9FC"
| _row_count || [[Landmark 81]]† ||[[Ho Chi Minh City]] || {{flag|Vietnam}} || 469.5 m || 1,540 ft || 81 || 2018
|-
| _row_count || [[Lakhta Center]] || [[St. Petersburg]] ||{{flag|Russia}} || 462 m || 1,516 ft || 86 || 2019
|-
| _row_count || [[International Land-Sea Center]] || [[Chongqing]] || {{flag|China}} || 458.2 m || 1,503 ft || 98 || 2022
|- style{{=}}"background-color:#9FC9
| _row_count ||[[John Hancock Center]]†||Chicago||{{flag|United States|size=23px}}||456.9 m||1,499 ft||100||1969
|-
| _row_count || [[The Exchange 106]] || Kuala Lumpur || {{flag|Malaysia}} || 453.6 m || 1,488 ft || 95 || 2019
|-
| _row_count || [[Changsha IFS Tower T1]] || [[Changsha]] || {{flag|China}} || 452.1 m || 1,483 ft || 94 || 2018
|-
| _row_count ||[[Petronas Tower 1]]||Kuala Lumpur||{{flag|Malaysia}}||451.9 m||1,483 ft||88||1998
|-
| _row_count_hold ||[[Petronas Tower 2]]||Kuala Lumpur||{{flag|Malaysia}}||451.9 m||1,483 ft||88||1998
|-
| _row_count ||[[Zifeng Tower]]||[[Nanjing]]||{{flag|China}}||450 m||1,476 ft||89||2010
|-
| _row_count_hold || [[Suzhou IFS]] || [[Suzhou]] || {{flag|China}} || 450 m || 1,476 ft || 98 || 2019
|- style{{=}}"background-color:#9FC"
| _row_count ||[[Empire State Building]]†||New York City||{{flag|United States|size=23px}}||443.2 m||1,454 ft||102||1931
|-
| _row_count ||[[Kingkey 100]]||[[Shenzhen]]||{{flag|China}}||441.8 m||1,449 ft||align{{=}}left|100||2011
|-
| _row_count ||[[Guangzhou International Finance Center]]|| Guangzhou ||{{flag|China}}||438.6 m||1,445 ft||103||2009
|-
| _row_count || [[Wuhan Center]] || Wuhan || {{flag|China}} || 438 m || 1,437 ft || 88 || 2019
|-
| _row_count || [[111 West 57th Street]] || New York City || {{flag|United States}} || 435.3 m || 1,428 ft ||82 || 2020
|-
| _row_count || [[Dongguan International Trade Center 1]] || [[Dongguan]] ||{{flag|China}} || 426.9 m || 1,401 ft || 88 || 2020
|-
| _row_count || [[One Vanderbilt]] || New York City || {{flag|United States}} || 427 m || 1,401 ft || 58 || 2020
|-
| _row_count ||[[432 Park Avenue]]|| New York City ||{{flag|United States}}||425.5 m||1,396 ft||85||2015
|-
| _row_count || [[Marina 101]] || Dubai || {{flag|United Arab Emirates}} || 425 m || 1,394 ft || 101 || 2017
|-
| _row_count ||[[Trump International Hotel and Tower (Chicago)|Trump International Hotel and Tower]]||Chicago||{{flag|United States|size=23px}}||423.2 m||1,388 ft||96||2009
|-
| _row_count ||[[Jin Mao Tower]]||Shanghai||{{flag|China}}||421 m||1,381 ft||88||1998
|- style{{=}}"background-color:#9FC"
| _row_count ||[[Princess Tower]]† ||Dubai||{{flag|United Arab Emirates}}||414 m||1,358 ft||101||2012
|-
| _row_count ||[[Al Hamra Tower]]||[[Kuwait City]]||{{flag|Kuwait}}||412.6 m||1,354 ft||80||2010
|-
| _row_count ||[[Two International Finance Centre]]||Hong Kong||{{flag|China}}||412 m||1,352 ft||88||2003
|-
| _row_count || [[Haeundae LCT The Sharp|Haeundae LCT The Sharp Landmark Tower]] || [[Busan]] || {{flag|South Korea}} || 411.6 m || 1,350 ft || 101 || 2019
|-
| _row_count || [[China Resources Centre Block A|Guangxi China Resources Tower]] || [[Nanning]] || {{flag|China}} || 402.7 m || 1,321 ft || 85 || 2019
|-
| _row_count || [[Guiyang International Financial Center|Guiyang Financial Center Tower 1]]<ref name=gt/> || [[Guiyang]] || {{flag|China}} || 401 m || 1,316 ft || 79 || 2021
|-
|} }}
{| class="wikitable sortable"
|- style="background: #ececec;"
! Rank
! Building
! City
! Country
! Height (m)
! Height (ft)
! Floors
! Built
! Reference
|-
|1||[[Burj Khalifa]]||[[Dubai]]||{{flag|UAE}}||739.4 m||2,426 ft||163||2010||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/182168 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619004918/https://www.emporis.com/buildings/182168 |url-status=dead |archive-date=19 June 2015 |title=Burj Khalifa |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|2||[[Shanghai Tower]]||[[Shanghai]]||{{flag|China}}||587.4 m||2,073 ft||127||2015||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/323473 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626150827/https://www.emporis.com/buildings/323473 |url-status=dead |archive-date=26 June 2015 |title=Shanghai Tower |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|3||[[Ping An Finance Center]]||[[Shenzhen]]||{{flag|China}}||562 m||1,821 ft||115||2016||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/1189351 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219120720/https://www.emporis.com/buildings/1189351 |url-status=dead |archive-date=19 February 2020 |title=Ping An International Finance Center |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|4||[[Abraj Al-Bait Towers]]||[[Mecca]]||{{flag|Saudi Arabia}}||530.0 m||1,740 ft||align=left|120||2012||{{Citation needed|date=November 2015}}
|-
|5||[[Guangzhou CTF Finance Centre]]||[[Guangzhou]]||{{flag|China}}||530 m||1,739 ft||align=left|111||2016|| {{Citation needed|date=December 2021}}
|-
|6
|[[Tianjin CTF Finance Centre]]
|[[Tianjin]]
|{{flag|China}}
|530 m
|1,739 ft
|97
|2019
|
|-
|7||[[Merdeka 118]]||[[Kuala Lumpur]]||{{flag|Malaysia}}||520.9 m||1,709 ft|| align="left" |118||2022|| {{Citation needed|date=June 2022}}
|-
|8||[[Lotte World Tower]]||[[Seoul]]||{{flag|South Korea}}||497.6 m||1,633 ft|| align="left" |123||2016|| {{Citation needed|date=December 2021}}
|-
|9||[[Shanghai World Financial Center]]||Shanghai||{{flag|China}}||487.41 m||1,599 ft||101||2008||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/130957 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160318154610/https://www.emporis.com/buildings/130957 |url-status=dead |archive-date=18 March 2016 |title=Shanghai World Financial Center |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|10||[[International Commerce Centre]]||[[Hong Kong]]||{{flag|Hong Kong}}||479.83 m||1,574 ft||118||2010||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/101555 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151018003532/https://www.emporis.com/buildings/101555 |url-status=dead |archive-date=18 October 2015 |title=International Commerce Centre |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|11||[[Central Park Tower]]||[[New York City]]||{{flag|United States|size=23px}}||472.44 m||1,550 ft||131||2019|| <ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/1215963 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411085900/https://www.emporis.com/buildings/1215963 |url-status=dead |archive-date=11 April 2020 |title=Central Park Tower |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|12||[[Taipei 101]]||[[Taipei]]||{{flag|Taiwan}}||449.20 m||1,471 ft||101||2004||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/100765 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906164527/https://www.emporis.com/buildings/100765 |url-status=dead |archive-date=6 September 2015 |title=Taipei 101 |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|13||[[Willis Tower]]||[[Chicago]]||{{flag|United States|size=23px}}||442.14 m||1,451 ft||108||1974||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/117064 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923101516/https://www.emporis.com/buildings/117064 |url-status=dead |archive-date=23 September 2015 |title=Willis Tower |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|14||[[Kingkey 100]]||[[Shenzhen]]||{{flag|China}}||442.0 m||1,449 ft|| align="left" |100||2011||{{Citation needed|date=November 2015}} -->
|-
|15||[[Guangzhou International Finance Center]]||[[Guangzhou]]||{{flag|China}}||432.00 m||1,417 ft||103||2009||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/243077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119060054/https://www.emporis.com/buildings/243077 |url-status=dead |archive-date=19 November 2015 |title=Guangzhou International Finance Center |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|16||[[432 Park Avenue]]
|[[New York City]]
|{{flag|United States|size=23px}}
|425.5 m
|1,396 ft
|96
|2015
| {{Citation needed|date=December 2021}} -->
|-
|17||[[One World Trade Center]]||New York City||{{flag|United States|size=23px}}||417.0 m||1,368 ft||104||2014 ||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/201521 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626151603/https://www.emporis.com/buildings/201521 |url-status=dead |archive-date=26 June 2015 |title=One World Trade Center |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|18||[[International Finance Centre (Hong Kong)|International Finance Centre]]||Hong Kong||{{flag|Hong Kong}}||401.1 m||1,316 ft||88||2003 ||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/100614 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125508/https://www.emporis.com/buildings/100614 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |title=Two International Finance Centre |work=[[Emporis]]}}</ref>
<!--|-
|18||[[The Exchange 106]]||[[Kuala Lumpur]]||{{flag|Malaysia}}||397.5 m||1,304 ft||align=left|95||2019|| {{Citation needed|date=June 2022}} -->
<!--|-
|19||[[23 Marina]]||Dubai||{{flag|UAE}}||395.0 m||1,296 ft||align=left|89||2012 || {{Citation needed|date=January 2018}} -->
|-
|21||[[Princess Tower]]||Dubai||{{flag|UAE}}||392.0 m||1,286 ft||101||2012 ||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/220471 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151102141923/https://www.emporis.com/buildings/220471 |url-status=dead |archive-date=2 November 2015 |title=Princess Tower |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|22||[[Jin Mao Tower]]||Shanghai||{{flag|China}}||382.5 m||1,255 ft||88||1998 ||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/103803 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151019005548/https://www.emporis.com/buildings/103803 |url-status=dead |archive-date=19 October 2015 |title=Jin Mao Tower |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|23||[[Zifeng Tower]]||[[Nanjing]]||{{flag|China}}||381.3 m||1,251 ft||89||2009 ||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/271434 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150712211644/https://www.emporis.com/buildings/271434 |url-status=dead |archive-date=12 July 2015 |title=Zifeng Tower |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|24||[[Empire State Building]]||New York City||{{flag|United States|size=23px}}||381.0 m||1,250 ft||102||1931 ||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/114095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150405181920/https://www.emporis.com/buildings/114095 |url-status=dead |archive-date=5 April 2015 |title=Empire State Building |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|25=||[[Petronas Tower 1]]||[[Kuala Lumpur]]||{{flag|Malaysia}}||378.5 m||1,250 ft||88||1998 ||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/106014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160318154410/https://www.emporis.com/buildings/106014 |url-status=dead |archive-date=18 March 2016 |title=Petronas Tower 1 |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|25=||[[Petronas Tower 2]]||Kuala Lumpur||{{flag|Malaysia}}||378.5 m||1,250 ft||88||1998 ||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/105766 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226213406/https://www.emporis.com/buildings/105766 |url-status=dead |archive-date=26 February 2021 |title=Petronas Tower 2 |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|26||[[Marina 101]]||[[Dubai]]||{{flag|UAE}}||371.0 m||1,207 ft|| align="left" |80||2014 || {{Citation needed|date=January 2018}}
|-
|27||[[Al Hamra Tower]]||[[Kuwait City]]||{{flag|Kuwait}}||368.0 m||1,207 ft|| align="left" |80||2011 || {{Citation needed|date=January 2018}}
|-
|28||[[Trump International Hotel and Tower (Chicago)|Trump International Hotel and Tower]]||Chicago||{{flag|United States|size=23px}}||357.8 m||1,174 ft||96||2009 ||<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/102119 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150406040331/https://www.emporis.com/buildings/102119 |url-status=dead |archive-date=6 April 2015 |title=Trump International Hotel & Tower |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|29||[[Tuntex Sky Tower]]||[[Kaohsiung]]||{{flag|Taiwan}}||347.5 m||1,140 ft||85||1997 || <ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/122136 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131139/https://www.emporis.com/buildings/122136 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |title=Tuntex Sky Tower |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|30||[[Aon Center (Chicago)|Aon Center]]||Chicago||{{flag|United States|size=23px}}||346.25 m||1,136 ft||83||1973 || <ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/116756 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808152004/https://www.emporis.com/buildings/116756 |url-status=dead |archive-date=8 August 2016 |title=Aon Center |work=[[Emporis]]}}</ref>
|-
|31||[[John Hancock Center]]||Chicago||{{flag|United States|size=23px}}||343.5 m||1,127 ft||100||1969 ||
|-
|32||[[Mercury City Tower]]||Moscow||{{flag|Russia}}||339.0 m||1,112 ft||75||2012 ||
|-
|33||[[China World Trade Center Tower 3]]||[[Beijing]]||{{flag|China}}||333.0 m||1,093 ft||74||2008 ||
|-
|34||[[Ryugyong Hotel]]||[[Pyongyang]]||{{flag|North Korea}}||330.0 m||1,083 ft||105||1992{{ref label|note03|C|^}}||
|-
|35||[[The Index (Dubai)|The Index]]||Dubai||{{flag|UAE}}||328.0 m||1,076 ft||80||2009 ||
|-
|36||[[Shun Hing Square]]||Shenzhen||{{flag|China}}||324.8 m||1,066 ft||69||1996 ||
|-
|37||[[Four Seasons Place Kuala Lumpur|Four Seasons Place KLCC]]||[[Kuala Lumpur]]||{{flag|Malaysia}}||323 m||1,076 ft|| align="left" |74||2018|| {{Citation needed|date=June 2022}}
|-
|38||[[CITIC Plaza]]||Guangzhou||{{flag|China}}||321.9 m||1,056 ft||80||1997 ||
|-
|39||[[Nina Tower]]||Hong Kong||{{flag|Hong Kong}}||318.8 m||1,046 ft||80||2006 ||
|-
|40||[[Rose Tower]]||Dubai||{{flag|UAE}}||315.0 m||1,033 ft||72||2008 ||
|-
|41||[[Bank of China Tower, Hong Kong|Bank of China Tower]]||Hong Kong||{{flag|Hong Kong}}||315.0 m||1,033 ft||72||1990 ||
|-
|42||[[Bank of America Plaza (Atlanta)|Bank of America Plaza]]||[[Atlanta]]||{{flag|United States|size=23px}}||311.8 m||1,023 ft||55||1992 ||
|-
|43||[[Emirates Office Tower]]||Dubai||{{flag|UAE}}||311.0 m||1,020 ft||56||2000 ||
|-
|44||[[U.S. Bank Tower (Los Angeles)|U.S. Bank Tower]]||[[Los Angeles]]||{{flag|United States|size=23px}}||310.3 m||1,018 ft||73||1989 ||
|-
|45||[[Menara Telekom]]||Kuala Lumpur||{{flag|Malaysia}}||309.9 m||1,017 ft||55||2001 ||
|-
|46||[[Almas Tower]]||Dubai||{{flag|UAE}}||310.0 m||1,017 ft||74||2008 ||
|-
|47||[[The Shard]]||[[London]]||{{flag|United Kingdom|size=23px}}||310.0 m||1,017 ft||72||2012 ||
|-
|48||[[Central Plaza (Hong Kong)|Central Plaza]]||Hong Kong||{{flag|Hong Kong}}||309.0 m||1,014 ft||78||1992 ||
|-
|49||[[One57]]||New York City||{{flag|United States|size=23px}}||306m||1,005 ft||73||2014 ||
|-
|50||[[The Address Downtown Burj Khalifa]]||Dubai||{{flag|UAE}}||306.0 m||1,004 ft||78||2008 ||
|-
|51||[[JPMorgan Chase Tower (Houston)|JPMorgan Chase Tower]]||[[Houston]]||{{flag|United States|size=23px}}||305.4 m||1,002 ft||75||1982 ||
|-
|52||[[Northeast Asia Trade Tower]]||[[Incheon]]||{{flag|South Korea}}||305.1 m||1,001 ft||68||2010 ||
|-
|53||[[Baiyoke Tower II]]||[[Bangkok]]||{{flag|Thailand}}||304.0 m||997 ft||85||1997 ||
|-
|54||[[Wells Fargo Plaza (Houston)|Wells Fargo Plaza]]||Houston||{{flag|United States|size=23px}}||302.4 m||992 ft||71||1983 ||
|-
|55||[[Kingdom Centre]]||[[Riyadh]]||{{flag|Saudi Arabia}}||302.0 m||991 ft||41||2002 ||
|-
|56||[[City of Capitals|Moscow Tower]]||[[Moscow]]||{{flag|Russia}}||302.0 m||989 ft||76||2010 ||
|-
|57||[[Haeundae Doosan We've the Zenith|We've the Zenith]]||[[Busan]]||{{flag|South Korea}}||301.0 m||988 ft||80||2011 || -->
|-
|}
== Buildings under construction ==
This is a list of buildings taller than {{val|350|u=meters}} that are currently under construction.<ref>{{cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/quick-lists#q=&page=1&type=building&status=STO&status=UC&min_year=0&max_year=9999®ion=0&country=0&city=0 |title=All Global Buildings |publisher=[[CTBUH]] |access-date=25 January 2019}}</ref> On-hold buildings whose construction was interrupted after it had reached a significantly advanced state are also listed.
{| class="wikitable sortable"
|- style="background: #ececec;"
! Building
! Planned architectural height
! Floors
! Planned completion
! Country
! City
! Ref.
|-
|[[Jeddah Tower]]{{refn|group=note|Marked as under Construction by CTBUH, on-hold according to other sources<ref>{{Cite web |url=https://www.emporis.com/buildings/1191001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224124950/https://www.emporis.com/buildings/1191001 |url-status=dead |archive-date=24 February 2021 |title=Jeddah Tower |work=[[Emporis]]}}</ref>}}
||{{convert|1000|m|ft|abbr=on}}||167+||?||{{flag|Saudi Arabia}}||[[Jeddah]]||<ref>{{cite web|url=http://mashable.com/2014/04/19/kingdom-tower-tallest-building/ |title=Kingdom Tower in Saudi Arabia Will Soon Be the World's Tallest Building|website=Mashable.com |date=19 April 2014| access-date=28 December 2014}}</ref>
|-
| [[Goldin Finance 117]]{{refn|group=note|name=to}}
|{{convert|597|m|ft|abbr=on}}
| 117
| ?
| {{flag|China}}
| [[Tianjin]]
|
<!-- on-hold|-
|[[Entisar Tower]]||{{convert|570|m|ft|abbr=on}}||{{convert|570|m|ft|abbr=on}}||121||2022||{{flag|UAE}}||[[Dubai]]||<ref>{{ctbuh | id = 15289| title = Entisar Tower }}</ref> -->
<!-- on-hold|-
|[[Dalian Greenland Center]]||{{convert|518|m|ft|abbr=on}}||88||2018<ref>{{cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/building/dalian-greenland-center/9672|title=Dalian Greenland Center : The Skyscraper Center|website=Skyscrapercenter.com|access-date=23 September 2017}}</ref>||{{flag|China}}||[[Dalian]]||Building currently on hold -->
<!-- on-hold|-
|[[Evergrande International Financial Center T1]]||{{convert|518|m|ft|abbr=on}}||112|| 2021 ||{{flag|China}}||[[Hefei]]||<ref>{{ctbuh | id = 14899| title = Evergrande IFC 1 }}</ref> -->
<!-- on-hold|-
|[[Pentominium|Pentominium Tower]] ||{{convert|516|m|ft|abbr=on}}||122||2014||{{flag|UAE}}||[[Dubai]]|| -->
<!-- on-hold |-
|[[Baoneng Shenyang Global Financial Center]]||{{convert|500|m|ft|abbr=on}}||?||?||{{flag|China}}||[[Shenyang]]|| -->
|-
|[[The Line, Saudi Arabia|The Line]]
|{{convert|500|m|ft|abbr=on}}
| ?
| ?
|{{flag|Saudi Arabia}}
|[[Neom]]
|<ref>{{Cite web |last=Monteros |first=Mario Espinosa de los |date=2022-07-26 |title=First views of ‘The Line’, the 170-kilometer Saudi skyscraper |url=https://en.as.com/latest_news/revealed-what-the-line-will-be-like-the-170-kilometer-skyscraper-in-the-saudi-arabian-desert-n/ |access-date=2023-04-01 |website=Diario AS |language=en-us}}</ref>
|-
|[[Greenland Jinmao International Financial Center]]
|{{convert|499.8|m|ft|abbr=on}}
|102
|2025
| {{flag|China}}
| [[Nanjing]]
| <ref>{{ctbuh | id = 36576 | title = Greenland Jinmao International Financial Center }}</ref>
|-
|[[Suzhou Zhongnan Center]]||{{convert|499.2|m|ft|abbr=on}} || 103 || 2025 || {{flag|China}} ||[[Suzhou]]|| <ref>{{ctbuh | id = 38347 | title = Suzhou Zhongnan Center }}</ref>
|-
|[[HeXi Yuzui Tower A]]||{{convert|498.8|m|ft|abbr=on}} || 84 || 2025 || {{flag|China}} || [[Nanjing]] || <ref>{{ctbuh | id = 32232 | title = HeXi Yuzui Tower A }}</ref>
|-
|[[Greenland Center, Xi'an|Greenland Centre]]
|{{convert|498|m|ft|abbr=on}}
|108
|2025
| {{flag|China}}
|[[Xi'an]]
| <ref>{{ctbuh | id = 29370 | title = Greenland Centre }}</ref>
|-
|[[Fuyuan Zhongshan 108 IFC]]
|{{convert|498|m|ft|abbr=on}}
|101
|2029
| {{flag|China}}
|[[Zhongshan]]
| <ref>{{ctbuh | id = 38851 | title = Fuyuan Zhongshan 108 IFC }}</ref>
|-
|[[Tianfu Center]]||{{convert|488.9|m|ft|abbr=on}} || 95 || 2026 || {{flag|China}} || [[Chengdu]] || <ref>{{ctbuh | id = 36656 | title = Tianfu Center }}</ref>
|-
| [[Chushang Building]]
| {{convert|475|m|ft|abbr=on}}
|111
|2025
| {{flag|China}}
|[[Wuhan]]
| <ref>{{ctbuh | id = 34992 | title = Chushang Building}}</ref>
|-
|[[Wuhan CTF Centre]]|| {{convert|475|m|ft|abbr=on}} || 84 || 2026 || {{flag|China}} || [[Wuhan]] || <ref>{{ctbuh | id = 34554 | title = Wuhan CTF Finance Center}}</ref>
<!-- |- proposed only
| [[Legacy Tower (Purbachal, Dhaka) |Legacy Tower]]
|{{convert|473|m|ft|abbr=on}}
|111
|2030
|{{flag|Bangladesh}}
|[[Dhaka]]
| <ref>{{cite web|url=https://unb.com.bd/category/Bangladesh/construction-underway-of-iconic-bangabandhu-tri-tower-at-purbachal/57204|title=Construction underway of iconic bangabandhu-tri tower at Purbachal|access-date=19 March 2021}}</ref> -->
|-
| [[Fosun Bund Center T1]]
| {{convert|470|m|ft|abbr=on}}
| ?
| ?
| {{flag|China}}
| Wuhan
| <ref>{{ctbuh | id = 40117 | title = Fosun Bund Center T1}}</ref>
|-
| [[Suzhou Center North Tower]]|| {{convert|470|m|ft|abbr=on}} || ? || 2024 || {{flag|China}} || Suzhou || <ref>{{ctbuh | id = 41311 | title = Suzhou Center North Tower }}</ref>
<!-- proposed|-
|[[SUNAC A-ONE Tower 1]] || {{convert|470|m|ft|abbr=on}}||103|| 2030 || {{flag|China}} || [[Chongqing]] || <ref>{{ctbuh | id = 31591 | title = SUNAC A-ONE Tower 1}}</ref> -->
|-
| [[Chengdu Greenland Tower]] ||{{convert|468|m|ft|abbr=on}} || 101 || 2024 || {{flag|China}} || [[Chengdu]] || <ref>{{ctbuh | id = 12845 | title = Chengdu Greenland Tower }}</ref>
<!-- on-hold|-
|[[Tianjin R&F Guangdong Tower]]
|{{convert|468|m|ft|abbr=on}}
|91
|2016
|{{flag|China}}
|[[Tianjin]] -->
|-
| [[Guohua Financial Center Tower 1]]||{{convert|465|m|ft|abbr=on}} || 79 || ? || {{flag|China}} || Wuhan || <ref>{{ctbuh | id = 34993 | title = Guohua Financial Center Tower 1 }}</ref>
<!-- |- on-hold
| [[Evergrande City Light]] || {{convert|453.5|m|ft|abbr=on}} || 88 || ? || [[Ningbo]] || <ref>{{ctbuh | id = 13275 | title = Evergrande City Light}}</ref> -->
|-
|[[Tianshan Gate of the World]]
| {{convert|450|m|ft|abbr=on}}
|106
| 2025
| {{flag|China}}
|[[Shijiazhuang]]
| <ref>{{ctbuh | id = 35448 | title = Tianshan Gate of the World Plots 27 and 28}}</ref>
|-
| [[China Resources Land Center]]||{{convert|450|m|ft|abbr=on}} || 98 || ? || {{flag|China}} || [[Dongguan]] || <ref>{{ctbuh | id = 43137 | title = China Resources Land Center }}</ref>
<!-- on-hold |-
|[[Marina 106]]||{{convert|445|m|ft|abbr=on}}||||104||2019||{{flag|UAE}}||[[Dubai]]|| -->
|-
|[[Signature Tower (Bangkok)|One Bangkok]]
| {{convert|436.1|m|ft|abbr=on}}
|92
| 2025
| {{flag|Thailand}}
|[[Bangkok]]
| <ref>{{ctbuh | id = 29323 | title = One Bangkok O4H4}}</ref>
<!-- on-hold |-
|[[Akhmat Tower]]||{{convert|435|m|ft|abbr=on}}||100||2021||{{flag|Russia}}|| [[Grozny]] || -->
<!-- on-hold |-
|[[Diamond Tower (Jeddah)|Diamond Tower]]||{{convert|432|m|ft|abbr=on}}||93||2020||{{flag|Saudi Arabia}}|| Jeddah || <ref>{{ctbuh | id = 250| title = Diamond Tower }}</ref> -->
<!-- on-hold |-
|[[Chongqing Tall Tower]] || {{convert|431|m|ft|abbr=on}} || 101 || 2023 ||[[Chongqing]] ||<ref>{{ctbuh | id = 18382 | title = Chongqing Tall Tower}}</ref> -->
|-
|[[Shandong IFC|Greenland Shandong International Financial Center]]{{refn|group=note|name=to}}||{{convert|428|m|ft|abbr=on}}||88
|2023 || rowspan="3" | {{flag|China}} ||[[Jinan]] || <ref>{{ctbuh | id = 30121 | title = Shandong IFC}}</ref>
|-
|[[Greenland Center Tower 1]]
|{{convert|428|m|ft|abbr=on}}
|?
|?
|[[Kunming]]
|<ref>{{CTBUH Skyscraper Center|id=32978|title=Greenland Center Tower 1}}</ref>
|-
|[[Nanjing Financial City Tower 1]]||{{convert|426|m|ft|abbr=on}}|| 88 ||2024 ||Nanjing||<ref>{{ctbuh | id = 24137 | title = Nanjing Financial City Phase II Plot C Tower 1}}</ref>
<!-- on-hold|-
|[[Haikou Tower]]||{{convert|428|m|ft|abbr=on}}||94||2020||{{flag|China}}||[[Haikou]]|| -->
|-
| [[270 Park Avenue (2021–present)|JPMorgan Chase Building]] || {{convert|423|m|ft|abbr=on}} || 63 || 2025 || {{flag|United States}} || [[New York City]] || <ref>{{ctbuh | id = 34450 | title = JPMorgan Chase World Headquarters}}</ref>
<!-- |- on-hold
|[[Nanjing Olympic Suning Tower]] || {{convert|419|m|ft|abbr=on}}|| 99 ||2025 || {{flag|China}} ||Nanjing|| <ref>{{ctbuh | id = 154 | title = Nanjing Olympic Suming Tower}}</ref> -->
|-
|[[Ningbo Center Tower]] 1 || {{convert|409|m|ft|abbr=on}} || 80 || 2024 || {{flag|China}} ||[[Ningbo]] || <ref>{{ctbuh | id = 13153 | title = Ningbo Center Tower 1}}</ref>
|-
|[[Dongfeng Plaza Landmark Tower]] || {{convert|407|m|ft|abbr=on}} || 100 ||2024 || {{flag|China}} ||Kunming || <ref>{{ctbuh | id = 15694 | title = Dongfeng Plaza Landmark Tower}}</ref>
<!-- on-hold |-
|[[One Tower (Moscow)|One Tower]]||{{convert|405.3|m|ft|abbr=on}}|| 108 || 2024
||{{flag|Russia}}||[[Moscow]]||<ref>{{ctbuh | id = 32927 | title = One Tower}}</ref> -->
|-
|[[Wuhan Yangtze River Center Tower]]
|{{convert|400|m|ft|abbr=on}}
|82
|2025
| {{flag|China}}
|Wuhan
|<ref>{{CTBUH Skyscraper Center|id=39970|title=Wuhan Yangtze River Center Tower 1|access-date=15 March 2021}}</ref>
|-
|[[Mukaab]]
|{{convert|400|m|ft|abbr=on}}
|?
|2030
| {{flag|Saudi Arabia}}
|[[Riyadh]]
|
|-
|[[Hangzhou West Railway Station Hub Tower 1]]
|{{convert|399.8|m|ft|abbr=on}}
|83
| ?
| {{flag|China}}
| Hangzhou
|<ref>{{CTBUH Skyscraper Center|id=43149|title=Hangzhou West Railway Station Hub Tower 1|access-date=31 August 2022}}</ref>
|-
|[[Shenzhen Bay Super Headquarters Base Tower C-1]]
|{{convert|394|m|ft|abbr=on}}
| 78
| 2027
| {{flag|China}}
| Shenzhen
|<ref>{{CTBUH Skyscraper Center|id=40115|title=Shenzhen Bay Super Headquarters Base Tower C-1|access-date=31 August 2022}}</ref>
|-
|[[Evergrande Center]]|| {{convert|393.9|m|ft|abbr=on}}|| 71 || 2024 || {{flag|China}} ||[[Shenzhen]]||<ref>{{ctbuh | id = 34747 | title = Evergrande Center}}</ref>
|-
| [[Iconic Tower (Egypt)|Iconic Tower]]{{refn|group=note|name=to|Structurally Topped Out}}
| {{convert|393.8|m|ft|abbr=on}}
| 77
| 2023
|{{Flag|Egypt}}
| [[Cairo]]
| <ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/iconic-tower/34420|title=Iconic Tower - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com}}</ref>
|-
|[[Haiyun Plaza Tower 1]]|| {{convert|390|m|ft|abbr=on}}|| 86 ||2024 || {{flag|China}} ||[[Rizhao]]||<ref>{{ctbuh | id = 39743 | title = Haiyun Plaza Tower 1}}</ref>
|-
| [[Citymark Center]]{{refn|group=note|name=to}}
| {{convert|388.3|m|ft|abbr=on}}
| 70
| 2022
| {{flag|China}}
| Shenzhen
|
|-
|[[China Merchants Bank Headquarters Tower 1]]
|{{convert|387.4|m|ft|abbr=on}}
|74
|?
| {{flag|China}}
|Shenzhen
|<ref>{{CTBUH Skyscraper Center|id=34594|title=China Merchants Bank Headquarters Tower 1}}</ref>
|-
|[[Tour F]]
|{{convert|385.8|m|ft|abbr=on}}
|64
|?
|{{flag|Ivory Coast}}
|[[Abidjan]]
|<ref>{{CTBUH Skyscraper Center|id=39584|title=Tour F|access-date=18 December 2021}}</ref>
<!-- on-hold |-
|[[La Maison by HDS]] || {{convert|386.5|m|ft|abbr=on}}|| 105 || 2021 || {{flag|UAE}} || [[Dubai]] || <ref>{{ctbuh | id = 25071 | title = La Maison by HDS }}</ref> -->
|-
|[[Icon Towers Jakarta|Icon Towers 1]]
|{{convert|384|m|ft|abbr=on}}
|77
|2029
|{{flag|Indonesia}}
|[[Jakarta]]
|<ref>{{Cite web |url=https://www.dutaanggadarealty.com/index.php/home/showproject/14 |title=icon tower |access-date=10 July 2023 |archive-date=16 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116005331/https://www.dutaanggadarealty.com/index.php/home/showproject/14 |url-status=dead }}</ref>
<!-- on-hold |-
|[[Forum 66|Forum 66 Tower 1]]||{{convert|384|m|ft|abbr=on}}||{{convert|384|m|ft|abbr=on}}||76||2014||{{flag|China}}||[[Shenyang]]|| -->
<!-- on-hold |-
|[[Guiyang World Trade Center Landmark Tower]]||{{convert|380|m|ft|abbr=on}}|| ? ||2021 || {{flag|China}} || [[Guiyang]] || <ref>{{ctbuh | id = 19128 | title = Guiyang World Trade Center Landmark Tower}}</ref> -->
|-
| [[Shekou Prince Bay Tower]]|| {{convert|380|m|ft|abbr=on}} || 70 || ? || {{flag|China}} || Shenzhen || <ref>{{ctbuh | id = 41739 | title = Shekou Prince Bay Tower}}</ref>
|-
|[[Shenzhen Luohu Friendship Trading Centre]]
|{{convert|379.9|m|ft|abbr=on}}
|83
|?
| {{flag|China}}
|Shenzhen
|<ref>{{CTBUH Skyscraper Center|id=27298|title=Shenzhen Luohu Friendship Trading Centre}}</ref>
|-
|[[Greenland Star City Light Tower]]|| {{convert|379.9|m|ft|abbr=on}} || 83 ||2025 || {{flag|China}} ||[[Changsha]] || <ref>{{ctbuh | id = 36175 | title = Greenland Star Light Tower}}</ref>
|-
|[[Guangdong Business Center]]|| {{convert|375.5|m|ft|abbr=on}} || 60 || 2024 || {{flag|China}} || [[Guangzhou]] || <ref>{{ctbuh | id = 30032 | title = Guangdong Business Center}}</ref>
|-
|[[China Merchants Prince Bay Tower]]|| {{convert|374|m|ft|abbr=on}} || 59 || 2028 || {{flag|China}} || Shenzhen|| <ref>{{ctbuh | id = 43871 | title = China Merchants Prince Bay Tower}}</ref>
<!-- on-hold|-
|[[Fairmont Kuala Lumpur Towers|Fairmont Kuala Lumpur Tower 1]]||{{convert|370|m|ft|abbr=on}}||78 || {{flag|Malaysia}}|| Kuala Lumpur || <ref>{{ctbuh | id = 16966 | title = Fairmont Kuala Lumpur Tower 1}}</ref> -->
|-
|[[Ping An IFC (Nanchang)|Ping An IFC]]|| {{convert|373|m|ft|abbr=on}} || ? || ? ||{{flag|China}} || [[Nanchang]] || <ref>{{ctbuh | id = 41977 | title = Ping An IFC}}</ref>
<!-- proposed only|-
|[[Coronation Square Tower 1]]||{{convert|370|m|ft|abbr=on}}||78|| 2028 || {{flag|Malaysia}} ||[[Johor Bahru]] || <ref>{{ctbuh | id = 22579 | title = Coronation Square Tower 1 }}</ref> -->
|-
|[[Shanghai International Trade Center Tower 1]]||{{convert|370|m|ft|abbr=on}}||67|| 2024 || {{flag|China}} || [[Shanghai]] || <ref>{{ctbuh | id = 354 | title = Xujiahui Center Tower 1}}</ref>
<!-- on-hold|-
| [[Kweichow Moutai Tower]]|| {{convert|369|m|ft|abbr=on}}|| ? || ? || {{flag|China}} || Guiyang || <ref>{{ctbuh | id = 17089 | title = Kweichow Moutai Tower }}</ref>-->
|-
| [[Lucheng Square]]|| {{convert|369|m|ft|abbr=on}}|| 75 || ? || {{flag|China}} || [[Wenzhou]] || <ref>{{ctbuh | id = 17089 | title = Lucheng Square }}</ref>
|-
| [[Taipei Twin Towers|Taipei Twin Tower 1]]|| {{convert|369|m|ft|abbr=on}}|| 74 || 2027 || {{flag|Taiwan}} || [[Taipei]] ||
|-
| [[Hengli Global Operations Headquarters Tower 1]]|| {{convert|369|m|ft|abbr=on}} || ? || 2024 || {{flag|China}} || Suzhou || <ref>{{ctbuh | id = 41790 | title = Hengli Global Operations Headquarters Tower 1 }}</ref>
<!-- on-hold |-
|[[45 Broad Street]]||{{convert|365.8|m|ft|abbr=on}}||68||2021||{{flag|United States}}|| New York City || -->
|-
| [[Ciel Tower]] || {{convert|365.5|m|ft|abbr=on}} || 81 || 2023 ||{{flag|UAE}} || Dubai || <ref>{{ctbuh|id=34561|title=Ciel Tower}}</ref>
<!-- on-hold|-
|[[VietinBank Business Center Office Tower]]||{{convert|363.2|m|ft|abbr=on}}||70||2021||{{flag|Vietnam}}||[[Hanoi]]|| -->
|-
|[[Ping An Finance Center (Jinan)|Ping An Finance Center Tower 1]]{{refn|group=note|name=to}} ||{{convert|360|m|ft|abbr=on}}||74|| 2023 || {{flag|China}} || Jinan || <ref>{{ctbuh | id = 32086 | title = Ping An Finance Center Tower 1}}</ref>
|-
|[[Huiyun Center]]{{refn|group=note|name=to}} || {{convert|359.2|m|ft|abbr=on}}|| 80 || 2022 || {{flag|China}} || Shenzhen ||<ref>{{ctbuh | id = 29371 | title = Huiyun Center}}</ref>
<!-- on-hold |-
|[[Sino-Steel Tower]] || {{convert|358|m|ft|abbr=on}}|| 83 || ? || {{flag|China}} || Tianjin || <ref>{{ctbuh | id = 309 | title = Sino Steel International Plaza T2 }}</ref> -->
|-
|[[Fosun Bund Center T2]]||{{convert|356|m|ft|abbr=on}}|| ? || ? || {{flag|China}}|| Wuhan || <ref>{{ctbuh | id = 40118 | title = Fosun Bund Center T2}}</ref>
|-
|[[Shenzhen Bay Super Headquarters Base Tower C-2]]
|{{convert|355.7|m|ft|abbr=on}}
| 68
| 2027
| {{flag|China}}
| Shenzhen
|<ref>{{CTBUH Skyscraper Center|id=40116|title=Shenzhen Bay Super Headquarters Base Tower C-2|access-date=31 August 2022}}</ref>
|-
|[[Central Bank of the Republic of Turkey Building]]
|{{convert|352|m|ft|abbr=on}}
|59
|?
|{{flag|Turkey}}
|[[Istanbul]]
|<ref>{{CTBUH Skyscraper Center|id=41146|title=Central Bank of the Republic of Turkey|access-date=8 August 2021}}</ref>
|-
| [[Guohong Center]]|| {{convert|350|m|ft|abbr=on}}|| 71 ||2025 || {{flag|China}} || Wenzhou || <ref>{{ctbuh | id = 330 | title = Guohong Center }}</ref>
|-
| [[Guowei ZY Plaza]]|| {{convert|350|m|ft|abbr=on}}|| 62 || ? || {{flag|China}} || [[Zhuhai]] || <ref>{{ctbuh | id = 40437 | title = Guowei ZY Plaza }}</ref>
|-
| [[China Resources Huafu Tower]]|| {{convert|350|m|ft|abbr=on}}|| ? || ? || {{flag|China}} || Shenzhen || <ref>{{ctbuh | id = 41842 | title = China Resources Huafu Tower }}</ref>
|-
| [[Global Port Tower 1]]|| {{convert|350|m|ft|abbr=on}}|| ? || 2024 || {{flag|China}} || [[Lanzhou]] || <ref>{{ctbuh | id = 37307 | title = Global Port Tower 1 }}</ref>
|-
| [[Global Port Tower 2]]|| {{convert|350|m|ft|abbr=on}}|| ? || 2024 || {{flag|China}} || Lanzhou || <ref>{{ctbuh | id = 37308 | title = Global Port Tower 2 }}</ref>
|-
| [[Poly Liangxi Plaza]]|| {{convert|350|m|ft|abbr=on}}|| ? || ? || {{flag|China}} || Foshan || <ref>{{ctbuh | id = 42915 | title = Poly Liangxi Plaza }}</ref>
<!-- on-hold |-
|[[Icon Towers Jakarta|Icon Tower 1]]||{{Convert|350|m|ft|abbr=on}}||75||2018||{{flag|Indonesia}}||[[Jakarta]]|| -->
<!-- on-hold |-
|[[Agricultural Development Center Tower 1]] || {{convert|350|m|ft|abbr=on}}|| ? || ? || {{flag|China}} || [[Harbin]] || <ref>{{ctbuh| id = 16181 | title = Agricultural Development Center Tower 1 }}</ref> -->
|}
== List by continent ==
The following list shows the tallest completed buildings located on each [[continent]] listed by greatest to least height (click on name of continent for continent-specific list):
{| class="wikitable sortable"
|- style="background: #ececec;"
! Continent
! Building
! Height
! Floor count
! Completed
! Country
! City
|-
|[[List of tallest buildings in Asia|Asia]]||[[Burj Khalifa]]||{{convert|828|m|ft|abbr=on}}||163||2010||{{flag|United Arab Emirates}}||[[Dubai]]
|-
|[[List of tallest buildings in North America|North America]]||[[One World Trade Center]]||{{convert|541.3|m|ft|abbr=on}}||94||2014||{{flag|United States}}||[[New York City]]
|-
|[[List of tallest buildings in Europe|Europe]]|| [[Lakhta Center]] || {{convert|462|m|ft|abbr=on}}||86||2018||{{flag|Russia}}||[[Saint Petersburg]]
|-
|[[List of tallest buildings in Africa|Africa]]||[[Iconic Tower (Egypt)|Iconic Tower]]{{cn|date=October 2022}}||{{convert|393.8|m|ft|abbr=on}}||77
||2023||{{Flag|Egypt}}||[[New Administrative Capital]]
|-
|[[List of tallest buildings in Oceania|Oceania]]||[[Q1 (building)|Q1]]||{{convert|323|m|ft|abbr=on}}||78||2005||{{flag|Australia}}||[[Gold Coast, Queensland|Gold Coast]]
|-
|[[List of tallest buildings in South America|South America]]||[[Gran Torre Santiago]]<ref name="lasegunda">{{cite news|url=http://www.lasegunda.com/Noticias/Nacional/2012/02/721619/costanera-center-coloca-la-ultima-pieza-de-la-obra-gruesa|title=Costanera Center es oficialmente el edificio más alto de Latinoámerica|newspaper=[[La Segunda]]|date=14 February 2012}}</ref>||{{convert|300|m|ft|abbr=on}}||64||2012||{{flag|Chile}}||[[Santiago]]
|-
|[[Antarctica]]||[[:File:Long Duration Balloon (LDB) Payload Preparation Buildings.jpg|Long Duration Balloon (LDB) Payload Preparation Buildings]]<ref>Jones, W. Vernon. [https://science.nasa.gov/media/medialibrary/2013/04/22/secure-JONES-Jones_APS_041613_Final.pdf "Report on the Balloon Program"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307052408/http://science.nasa.gov/media/medialibrary/2013/04/22/secure-JONES-Jones_APS_041613_Final.pdf|date=7 March 2016}}, NASA Astrophysics Subcommittee Meeting. 16 April 2013.</ref><ref>{{cite web|url=http://stratocat.com.ar/bases/41e.htm|title=McMurdo Station, Antarctica – Stratospheric balloon launches|first=Luis Eduardo|last=Pacheco|website=stratocat.com.ar|access-date=23 September 2017}}</ref>||{{convert|15|m|ft|abbr=on}}||1||2005|| - ||[[McMurdo Station]]
|}
== See also ==
{{portal|Architecture|Lists}}
* [[Dubai Creek Tower]]
* [[List of tallest freestanding structures]]
* [[List of tallest towers]]
* [[History of the world's tallest buildings]]
* [[Skyscraper Index]]
* [[Vanity height]]
* [[List of tallest buildings in Europe]]
* [[List of tallest buildings in Scandinavia]]
* [[Karla Tower]]
==Notes==
{{reflist|group=note|25em}}
==Kundivihira==
{{reflist}}
==External links==
* {{Commonsinline}}
* [http://www.ctbuh.org/ Council on Tall Buildings and Urban Habitat]
* [https://web.archive.org/web/20010404074800/http://www.emporis.com/ Emporis], international database and gallery of buildings
* [http://www.structurae.de Structurae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927003307/http://www.structurae.de/ |date=27 September 2011 }}, international database and gallery of structures
{{Tallest buildings and structures}}
{{Structural extremes}}
{{Supertall skyscrapers}}
{{DEFAULTSORT:Tallest buildings in the world}}
[[Category:Lists of buildings and structures]]
[[Category:Lists of tallest buildings| ]]
[[Category:Lists of construction records]]
[[Category:Skyscrapers|*]]
65sch8uboju8th3n77y95a2spdv733o
Joe Overstreet
0
29993
138114
132400
2026-05-30T09:51:40Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
138114
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Joe Wesley Overstreet''' (bɛ daa dɔɣi o la Silimiin goli June biɛɣ'pishi dali yuuni 1933 ka daa kpi Silimiin goli June dabaa anahi dali yuuni 2019<ref name=":0">{{Cite web|last1=Russeth|first1=Andrew|date=2019-06-05|title=Joe Overstreet, Purposeful Painter Who Made Space for Artists of Color, Is Dead at 85|url=https://www.artnews.com/art-news/news/joe-overstreet-dead-85-12709/|access-date=2020-07-06|website=ARTnews.com|language=en-US}}</ref>) daa nyɛla African-American nuchee ni baŋda ŋun tuma jɛndi pɛnta pɛnta ka yina painter Mississippi amaa ka daa leei be New York City tumdi tuma.<ref>{{Cite web|url=http://www.mswritersandmusicians.com/mississippi-artists/joe-overstreet|title=Biography of Artist Joe Overstreet from Conehatta Mississippi|website=www.mswritersandmusicians.com|language=en-US|access-date=2018-03-10}}</ref>
==Exhibitions==
===Group exhibitions ===
* 2017: ''Soul of a Nation: Art in the Age of Black Power.'' Tate Modern, London. Traveled to Crystal Bridges Museum of American Art and Brooklyn Museum in 2018.<ref>{{Cite web|last=Tate|title=Soul of a Nation: Art in the Age of Black Power – Exhibition at Tate Modern|url=https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/exhibition/soul-nation-art-age-black-power|access-date=2020-07-06|website=Tate|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Brooklyn Museum: Soul of a Nation: Art in the Age of Black Power|url=https://www.brooklynmuseum.org/exhibitions/soul_of_a_nation|access-date=2020-07-06|website=www.brooklynmuseum.org|archive-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714225947/https://www.brooklynmuseum.org/exhibitions/soul_of_a_nation|url-status=dead}}</ref>
* 2015: ''The EY Exhibit: The World Goes Pop.'' [[Tate Modern]], London.<ref name="tatebio">{{cite web |website=[[Tate Gallery]] |title=Joe Overstreet |url=http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/exhibition/ey-exhibition-world-goes-pop/artist-biography/joe-overstreet}}</ref>
* 2011: ''Now Dig This!: Art and Black Los Angeles 1960–1980''. Hammer Museum, Los Angeles, CA.<ref>{{Cite web|url=https://hammer.ucla.edu/now-dig-this/|title=Now Dig This!: Art and Black Los Angeles 1960–1980 {{!}} Now Dig This! digital archive {{!}} Hammer Museum|website=Hammer Museum|language=en|access-date=2018-03-06}}</ref>
* 2005: ''Water''. Bridgetown Embassy, Barbados. Sponsored by the [[Art in Embassies Program]] of the [[U.S. Department of State]].<ref name="state">{{cite web|url=http://art.state.gov/artistdetail.aspx?id=155984&sortEventId=106844|title=Joe Overstreet|website=[[Art in Embassies Program]], [[U.S. Department of State]]|access-date=2016-12-22|archive-date=2017-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170620132136/http://art.state.gov/artistdetail.aspx?id=155984&sortEventId=106844|url-status=dead}}</ref>
* 1992-3: ''A/CROSS CURRENTS: Synthesis in African American Abstract Painting.'' U.S. Representation: [[Dakar Biennale]], Senegal; [[IFAN Museum]], and National Center for Art; French Cultural Center, Libreville, Gabon; GRAFOLIE Festival, Abidjan, Côte d'Ivoire.{{citation needed|date=November 2018}}
* 1992.4: ''DREAM SINGERS, STORYTELLERS: An African-American Presence.'' [[New Jersey State Museum]], Trenton, and venues in Japan: [[Fukui Fine Arts Museum]], [[Tokushima Modern Art Museum]], Otani Memorial Art Museum.{{citation needed|date=November 2018}}
* 1989: ''The Blues Aesthetic.'' [[Washington Project for the Arts]]; Circulating exhibition.{{citation needed|date=November 2018}}
* 1986: ''U.S. Art Census, 1986: Contemporary Afro-American Artists.'' [[Pennsylvania Academy of Fine Arts]], Philadelphia, PA.{{citation needed|date=November 2018}}
=== Solo exhibitions ===
* 2019: ''Joe Overstreet, Selected Works: 1975-1982''. Eric Firestone Gallery, New York, NY.
* 2018: ''Joe Overstreet, Innovation of Flight: Paintings 1967-1972''. Eric Firestone Gallery, New York, NY.
* 2008: ''The Storyville Series''. City Gallery East, Atlanta, GA.{{citation needed|date=November 2018}}
* 2003: ''Meridian Fields''. Wilmer Jennings Gallery, New York, NY.{{citation needed|date=November 2018}}
* 1996: ''(Re) Call and Response.'' [[Everson Museum]], Syracuse, NY.{{citation needed|date=November 2018}}
* 1996: ''Joe Overstreet: Works from 1957 to 1993.'' [[New Jersey State Museum]], Trenton, NJ.{{citation needed|date=November 2018}}
* 1965: [[Hugo Gallery]], New York, NY.{{citation needed|date=November 2018}}
* 1955: [[Vesuvio Cafe]], San Francisco, CA.{{citation needed|date=November 2018}}
== Kundivihira ==
{{reflist|30em}}
== Further reading ==
* {{cite web |website=[[Archives of American Art]], [[Smithsonian Institution]] |title=Oral history interview with Joe Overstreet, 2010 Mar 17-18 |url=https://www.aaa.si.edu/collections/interviews/oral-history-interview-joe-overstreet-15786}}
* {{cite web |website=[[Tate Gallery]] |title=Artist interview: Joe Overstreet |url=http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/exhibition/ey-exhibition-world-goes-pop/artist-interview/joe-overstreet}}
* {{cite journal |last1=Jennings |first1=C. L. |title=Joe Overstreet: Work-in-Progress |journal=[[Black American Literature Forum]] |volume=19 |issue=1 |date=1985 |pages= 44–45 |doi=10.2307/2904479 |jstor=2904479}}
* {{cite journal |last1=Neal |first1=Laurence P. |title=The Black Revolution in Art: A Conversation with Joe Overstreet |journal=Liberator |volume=5 |date=October 1965 |pages=9–10 |url=https://books.google.com/books?id=MbpXAAAAMAAJ&q=%22A+Conversation+with+Joe+Overstreet%22}}
== External links ==
* {{Official website |http://www.joeoverstreet.com/}}
* [http://exploregram.com/joe-overstreets-the-new-jemima-1964-became-a-symbol-for-pride-fighting/ ''The New Jemima'' (1964)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170118141800/https://exploregram.com/joe-overstreets-the-new-jemima-1964-became-a-symbol-for-pride-fighting/ |date=2017-01-18 }}
* [http://www.pointofdeparture.org/PoD20/PoD20BookCooks.html ''Strange Fruit'' (1965)]
* [http://iraaa.museum.hamptonu.edu/media/img/expanded/20140331_145824520_overstreet.jpg ''Justice, Faith, Hope and Peace'' (1968)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220233149/http://iraaa.museum.hamptonu.edu/media/img/expanded/20140331_145824520_overstreet.jpg |date=2016-12-20 }}
* [http://rehistoricizing.org/joe-overstreet/14_the-basket-weavers-fixed/ ''The Basket Weavers'' (2003)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://nellsdish.com/2011/04/18/photo-shoot-with-joe-overstreet/ Photo shoot with Joe Overstreet]
* {{worldcat |name=Joe Overstreet |id=lccn-nr97003512}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Overstreet, Joe}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Category:African-American artists]]
[[Category:Abstract expressionist artists]]
[[Category:Painters from New York City]]
[[Category:Artists from Mississippi]]
[[Category:1933 births]]
[[Category:2019 deaths]]
[[Category:People from Newton County, Mississippi]]
[[Category:20th-century African-American artists]]
[[Category:21st-century African-American artists]]
pftmm1de3ws9dgpvsa605hj52juur4f
Ilana Harris-Babou
0
30001
138067
99804
2026-05-30T08:09:18Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
138067
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Ilana Harris-Babou''' (bɛ daa dɔɣi o la yuuni 1991) nyɛla Americanima nuchee ni baŋda .<ref name=":0">{{cite web |title=Ilana Harris-Babou |url=https://madmuseum.org/learn/ilana-harris-babou |website=madmuseum.org }}</ref> Harris-Babou nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so [[Brooklyn]], New York.<ref>{{Cite book|editor=Hockley, Rujeko |editor2=Panetta, Jane |title=Whitney Biennial 2019 |location=New York |publisher=Whitney Museum of American Art |date=January 2019|isbn=978-0-300-24275-1|page=84|oclc=1080896026}}</ref><ref>{{Cite book|editor=Hockley, Rujeko |editor2=Panetta, Jane |title=Whitney Biennial 2019 |location=New York |publisher=Whitney Museum of American Art |date=January 2019|isbn=978-0-300-24275-1|page=172|oclc=1080896026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://amybeecher.show/Episode-30-Ilana-Harris-Babou|title=Episode 30: Ilana Harris-Babou — The Amy Beecher Show - Podcast|website=amybeecher.show|language=en|access-date=2020-02-29}}</ref> Saha ŋɔ o nyɛla karimba zaŋ n-ti nuchee baŋsim bɔbu yaɣili Luther Gregg Sullivan Fellow in Art din be [[Wesleyan University]].<ref>{{Cite web|url=https://www.wesleyan.edu/academics/faculty/iharrisbabou/profile.html|title=Ilana Yacine Harris-Babou|website=wesleyan.edu|language=en|access-date=2023-04-10}}</ref>
=== Selected exhibitions ===
* 2016 – In Response: Unorthodox – [[The Jewish Museum]], New York City<ref>{{Cite web|url=https://thejewishmuseum.org/index.php/press/press-release/march-2016-programs-release|title=March 2016 Programs at the Jewish Museum Feature Albert Einstein, Artists Responding to Unorthodox, Artist Omer Fast, and More|website=The Jewish Museum|access-date=5 March 2019}}</ref>
* 2017 – One Bad Recipe – The Museum of Arts and Design, New York City<ref name=":1" />
* 2018 – Reparation Hardware – Larrie, New York City<ref>{{Cite web|url=https://pinupmagazine.org/articles/reparation-hardware-ilana-harris-babou|title=REPARATION HARDWARE: ILANA HARRIS-BABOU'S TAKE ON THE AMERICAN DREAM|last=Entertainment|first=The only biannual Magazine for Architectural|website=pinupmagazine.org|access-date=5 March 2019}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.newyorker.com/goings-on-about-town/art/ilana-harris-babou|title=Ilana Harris-Babou|magazine=The New Yorker|access-date=5 March 2019}}</ref>
* 2018 – Further Thoughts on Earthly Materials – Kunsthaus Hamburg, [[Hamburg]], Germany.<ref name=":3">{{cite web|last1=Bauer|first1=S.|last2=Bock|first2=Katinka|last3=Brownsword|first3=Neil|last4=Cobbing|first4=William|last5=Grau|first5=A.|last6=Harris-Babou|first6=Ilana|last7=Hart|first7=E.|last8=Hopf|first8=Judith|last9=Hüner|first9=Emre|date=2018|title=Further Thoughts on Earthy Materials 11 September – 25 November 2018|url=https://kunsthaushamburg.de/wp-content/uploads/2018/10/Besucherblatt_Homepage_englisch_reduced.pdf|website=Kunsthaus Hamburg|last10=Masduraud|first10=Lou|last11=Bellini|first11=Antoine|last12=Nagel|first12=J.|last13=Newby|first13=Kate|last14=Osorno|first14=Nicolás|last15=Schlumberger|first15=Pablo|last16=Stoll|first16=Kerstin|last17=Tee|first17=J.|last18=Vetter|first18=I.|last19=Windolf|first19=Franziska|last20=Wine|first20=Jesse|last21=Zhou|first21=Xiaopeng|s2cid=201693760|access-date=27 December 2024|archive-date=27 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227094822/https://kunsthaushamburg.de/wp-content/uploads/2018/10/Besucherblatt_Homepage_englisch_reduced.pdf|url-status=dead}}</ref>
* 2019 – 2019 [[Whitney Biennial]], curated by [[Rujeko Hockley]] and [[Jane Panetta]].<ref>{{cite web |last1=Steinhauer |first1=Jillian |title=The Whitney Biennial: 75 Artists Are In, and One Dissenter Steps Out |url=https://www.nytimes.com/2019/02/25/arts/design/2019-whitney-biennial.html |website=The New York Times |date=February 25, 2019}}</ref><ref>{{Cite book |editor=Hockley, Rujeko |editor2=Panetta, Jane |title=Whitney Biennial 2019 |location=New York |publisher=Whitney Museum of American Art |date=January 2019|isbn=978-0-300-24275-1|page=173|oclc=1080896026}}</ref>
* 2019 – ''Strange Loops''– [[Artspace, New Haven|Artspace]], [[New Haven, Connecticut|New Haven]], [[Connecticut|CT]]. Curated by Johannes DeYoung and [[Federico Solmi]].<ref>{{Cite web|url=https://artspacenewhaven.org/exhibitions/strange-loops/|title = Strange Loops}}</ref>
* 2020 – Decision Fatigue – Hesse Flatow, New York City.<ref>{{cite web|access-date=2020-09-29|title=Ilana Harris-Babou: Decision Fatigue {{!}} February 20 - May 16, 2020 - Overview|url=https://hesseflatow.com/exhibitions/12-ilana-harris-babou-decision-fatigue/overview/|website=Hesse Flatow}}</ref>
== Pina ==
*2017 Artist Community Engagement Grant, Rema Hort Mann Foundation, New York City<ref>{{cite web |title=Ilana Harris-Babou – Rema Hort Mann Foundation |url=http://www.remahortmannfoundation.org/project/ilana-harris-babou-2/ |access-date=March 5, 2019 |archive-date=January 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119191528/http://www.remahortmannfoundation.org/project/ilana-harris-babou-2/ |url-status=dead }}</ref>
*2017 Van Lier Fellow, Museum of Arts and Design, New York City<ref name=":1">{{cite web |title=Fellow Focus: Ilana Harris-Babou: One Bad Recipe |url=https://madmuseum.org/exhibition/fellow-focus-ilana-harris-babou |website=madmuseum.org }}</ref>
*2018 Session, Recess Art, New York City
*2020 [[YoungArts|National YoungArts Foundation]]'s Jorge M. Pérez Award<ref>{{Cite news |url=https://www.artnews.com/art-news/news/artnews-in-brief-sean-kelly-now-represents-su-xiaobai-and-more-from-january-13-2020-1202675216/|title=Kohn Gallery Now Represents Sophia Narrett—and More from January 14, 2020 |date=2020-01-13 |work=ARTnews |language=en-US|access-date=2020-01-14}}</ref>
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
== External links ==
*{{Official website|https://ilanahb.com}}
*[http://artviewer.org/tag/ilana-harris-babou/ Ilana Harris-Babou – artviewer.org]
*[https://bombmagazine.org/articles/the-deferral-of-pleasure-ilana-harris-babou-interviewed/ Aspiration and the Deferral of Pleasure: Ilana Harris-Babou – Interviewed by Rebecca Schultz – BOMB Magazine]
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Harris-Babou, Ilana}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Category:Living people]]
[[Category:21st-century American artists]]
[[Category:Yale University alumni]]
[[Category:Columbia University School of the Arts alumni]]
[[Category:1991 births]]
[[Category:21st-century American women artists]]
[[Category:Artists from Brooklyn]]
[[Category:21st-century African-American women]]
[[Category:21st-century African-American artists]]
[[Category:American women installation artists]]
[[Category:American women sculptors]]
[[Category:Sculptors from New York City]]
[[Category:African-American women sculptors]]
[[Category:African-American sculptors]]
[[Category:African-American women academics]]
s3v53wg0j8v6ceqvgl84e4tx7i66qd1
Hanan Tork
0
31353
138035
126533
2026-05-30T06:53:18Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
138035
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{Short description|Egyptian actress and ballerina}}'''Hanan Tork''' (bɛ dɔɣi o la Silimiin goli March dabaa ayopɔin dali yuuni 1975) ka o nyɛ [[Egypt]] kpɛrikpɛriti kuro mini "[[ballerina]]". O suuna yuli n daa nyɛ '''Hanan Hasan Abdelkrim Tork''', ka bɛ salindi o '''Hanan Tork'''.<ref>[http://www.ameinfo.com/163953.html Hanan Turk to take part in opening Saudi Gulf Luxury Trade Fair in London|Saudi Gulf Luxury Trade Fair] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013100856/http://www.ameinfo.com/163953.html |date=2008-10-13 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.albawaba.com/star-news-and-gossip/hanan-turk-dedicates-all-her-time-ramadan-worship-386441|title=Hanan Turk dedicates all her time in Ramadan to worship}}</ref><ref>{{Cite web|url = http://stepfeed.com/13-arab-celebrities-that-retired-at-the-peak-of-their-careers-4031|title = 13 Arab celebrities that retired at the peak of their careers|date = 5 April 2016|access-date = 31 March 2025|archive-date = 7 April 2025|archive-url = https://web.archive.org/web/20250407004935/https://stepfeed.com/13-arab-celebrities-that-retired-at-the-peak-of-their-careers-4031|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.albawaba.com/entertainment/secrets-behind-hanan-turk’s-divorce |title = The secrets behind Hanan Turk’s divorce {{!}} Al Bawaba}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.albawaba.com/entertainment/hanan-turk-muslim-brotherhood-522587|title=Is she married? Is she pregnant? What's the story with Hanan Turk?}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pnewsp.com/story/194|title=通过检测,正在跳转}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hanan Tork malila bihi ata o amiliya tuuli ni ka mali bihi ati o amiliya din pahi buyi ni.<ref>{{Cite web|url=https://www.albawaba.com/entertainment/hanan-turk-becomes-mum-fifth-time-876370|title = Hanan Turk becomes a mum for the fifth time!}}</ref>
O yidana malila situra shitɔɣu ka di be Cairo.<ref>{{Cite web|url=http://en.alkuwaityah.com/Article.aspx?id=10945|title=Well, hello Mr. Hannan Turk! The retired starlets latest hubby has been spotted in public at last|access-date=2025-03-31|archive-date=2021-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418142336/https://en.alkuwaityah.com/Article.aspx?id=10945|url-status=dead}}</ref>
== Tuma vuhim deebu ==
Hanan Tork daa chela kpɛrigu kpɛribu nolori goli ni yuuni 2012.<ref>{{Cite web|url=http://gulfnews.com/news/mena/egypt/hijab-wearing-egyptian-actress-turk-calls-it-quits-1.1057860|title=Hijab-wearing Egyptian actress Turk calls it quits}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=مغزى وأساليب الإسلام السياسى لإقصاء المرأة {{!}} المصري اليوم|url=https://www.almasryalyoum.com/news/details/2293666|access-date=2021-06-18|website=www.almasryalyoum.com|language=ar}}</ref>Tum din saha, o bilahi kpɛri kpɛrigu.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=أمين|first=هبة|date=2015-04-15|title="الشوباشى" لـ"الوطن": "الحجاب" معركة المجتمع لمواجهة الإسلام السياسى -|url=https://www.elwatannews.com/news/details/709764|access-date=2021-06-18|website=الوطن|language=ar}}</ref>
==Filimnima==
===Film===
{| class="wikitable"
|-
!Movie !! Translation !! Year !! Role / Movie's Poster
|-
| ''Nas Tegannen''|| ''People Causing Madness''||1980||
|-
| ''Fi El Eshq W El Safar''||''In Love And Travel''||1991||
|-
| ''Raghbah Motawaheshah'' ||''Savage Desire'' || 1992 || '' Wafa''
|-
| ''Dehk W Le'b W Gadd W Hobb ''||''Laugh , Play , Work And Love'' || 1993 || ''Maha''
|-
| ''El Mohager'' ||''The Immigrant'' || 1994|| Hati
|-
| '' Sareq El Farah'' ||''Thief Of Joy'' || 1994|| ''Rommanah''
|-
| '' Ismailia Rayeh jayy'' ||''Ismailia To And Fro''||1997||''Salwa''
|-
| '' Emraah W Khamsat Regal''||''A Woman And Five Men''||1997||''Nashwa''
|-
| ''Fatah Men Israel''||''A Girl From Israel''||1999||''Aminah''
|-
| ''El Akher''|| '' The Other''|| 1999||''Hanan''
|-
|'' El Asefah '' || ''The Storm''|| 2000 || '' Hayah ''
|-
| '' Gawaz Be Qarar Gomhuri '' ||''Marriage By Presidential Decision''|| 2001 ||''Riham''
|-
| ''Haramiyya Fi KG 2'' ||''Thieves In KG 2'' || 2001 ||'' Rim''
|-
|'' Etfarrag Ya Salam'' ||''Watch Wow''|| 2001 ||'' Halah ''
|-
| '' El Hobb El Awwal'' ||''The First Love''|| 2001 ||''Wafa''
|-
| ''Sekut Ha Nsawwar''||''Silence We Will Shoot''||2001||''Hanan''
|-
| '' Ga'ana El Byan El Tali'' ||''We Got The Following Statement'' || 2002|| ''Eeffat Elsherbini''
|-
| ''Shabab Ala El Hawa''||''Youth On Air''||2002||''Nadia''
|-
| '' Mohami Khole''||''Divorce Lawyer''||2002||''Safinaz''
|-
| ''Dil El Samakah'' ||''Tail Of Fish''|| 2003 || ''Nur''
|-
| ''[[Haramiyyah Fi Thailand]]'' ||''Thieves In Thailand''|| 2003 || ''Hanan''
|-
| '' Sahar El Layali'' ||'' Sleepless Nights''|| 2003 ||'' Farah''
|-
| '' Hobb El Banat'' ||''Girls' Love''|| 2004 ||'' Ghadah''
|-
| '' Ahla El Awqat'' ||''The Best Times''|| 2004 ||'' Salma''
|-
| ''Tito''|| ''[[Tito (2004 film)|Tito]]''|| 2004 || ''Nur''
|-
| ''Donya'' ||''Donya''. It is named (''Kiss Me Not In The Eyes'' ) abroad '' || 2005 || ''Donya ''
|-
| '' Kalam Fi El Hobb''||'' Words In Love'' || 2006 || ''Salma''
|-
| '' El Hayah Montaha El Lazzah'' ||''Life Is Extremely Delicious''|| 2006 ||'' Hanan''
|-
| '' El Aba El Seghar''||''The Young Fathers'' ||2006||''Amal''
|-
| ''vElaqat Khasah''||''Private Relations''||2006||
|-
|'' Ass W Lazq '' ||'' Cut And Paste''|| 2007 ||''Gamilah ''
|-
|''Ahlam Haqiqiyyah'' ||''Real Dreams''|| 2007 || '' Maryam ''
|-
|''El Maslahah ''|| ''The Deal'' || 2012 ||'' Hanan''
|-
|}
=== Television ===
{| class="wikitable"
|-
!Series !! Translation !! Year !! Role
|-
|''El Awda El Akheera''||''The Final Return'' ||1993||
|-
|''El Mal W El Banun''||''Money And Boys'' ||1993–1995||''Thorayya''
|-
|''El Sabr Fi El Mallahat''||''Patience In Salines''||1995||''Nura''
|-
|''Elzini Barakat''||''Elzini Barakat''|| 1995 ||''Samah''
|-
|'' Nesf Rabi3 Elakhar''||'' Half Of The Other Rabi''||1996||''Omaymah''
|-
|''Lan A3ish Fi Gelbab Abi''||''I will Not Live In Gown Of My Father''||1996|| ''Nazirah''
|-
|''Samhuni Ma kansh Asdi''||''Forgive Me I didn't Mean It''||2000||''Wardah''
|-
|''El Watad''|| ''The Wedge'' ||2000||''Basmah''
|-
|''Opera Aydah''||''Opera Aydah''||2000||''Aydah''
|-
|''Sarah''||''Sarah''||2005||''Sarah''
|-
|''Awlad El shaware3''||''Children Of Streats''||2006||''Zinab''
|-
|''Hanem Bent Basha''||''Lady Daughter Of Lord''||2009||''Hanem''
|-
|''El Ottah El Amiyah''||''The Blind Cat''|| 2010||''Fatmah''
|-
|''Nunah El Mazunah''||''Nunah Employee Of Marriage''||2011||''Nunah''
|-
| ''El Okht Trez''||''Sister Trez''|| 2012 ||''Khadigah''/''Trez''
|-
|}
==Kundivihira==
{{Reflist}}
==External links==
{{Portal|Egypt|Biography|Film}}
* {{IMDb name|id=0252770|name=Hanan Turk}}
* https://elcinema.com/en/person/1023973
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Turk, Hanan}}
[[Category:1975 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Egyptian Muslims]]
[[Category:Egyptian ballerinas]]
[[Category:20th-century Egyptian actresses]]
[[Category:21st-century Egyptian actresses]]
ji31dbb6j3mebcxofx3uvk0oo4l6uch
2024 in film
0
31849
137871
136154
2026-05-29T13:58:11Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
137871
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|none}}
<!--"none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]]-->
{{use dmy dates|date=July 2024}} <!-- or mdy dates, just be consistent -->
{{Year nav topic5|2024|film}}
'''2024 in film''' nyɛla laɣinsi labi-teei, nifilimnima din da pam, pina tibu laɣinsi, "critics' lists of the best films of 2022", churi, filiminma din bahi, ni kpibu din yi polo
==Filimnima din da pam==
{{see also|Lists of box office number-one films#2024}}
{| class="wikitable sortable" style="margin:auto; text-align:left"
|+Filimnima din da pam yuuni 2024<ref>{{Cite web|title=2024 Worldwide Box Office|url=https://www.boxofficemojo.com/year/world/2024/|access-date=April 1, 2025|website=[[Box Office Mojo]]|publisher=[[IMDb]]}}{{cbignore}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 2024 Movies at the Worldwide Box Office |url=https://www.the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2024 |access-date=January 19, 2024 |website=The Numbers |archive-date=1 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240701184222/https://the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2024 |url-status=dead }}</ref>
|-
! Rank !! Title !! Distributor !! Worldwide gross
|-
!1
| ''[[Inside Out 2]]''
|rowspan="3" |[[Walt Disney Studios Motion Pictures|Disney]]
|$1,698,863,816
|-
!2
| ''[[Deadpool & Wolverine]]''
|$1,338,073,645
|-
!3
| ''[[Moana 2]]''
|$1,059,269,477
|-
!4
| ''[[Despicable Me 4]]''
|rowspan="2" |[[Universal Pictures|Universal]]
|$971,105,208
|-
!5
| ''[[Wicked (2024 film)|Wicked]]''
|$753,700,072
|-
!6
| ''[[Mufasa: The Lion King]]''
|Disney
|$722,339,600
|-
!7
| ''[[Dune: Part Two]]''
| rowspan="2" |[[Warner Bros. Pictures|Warner Bros.]]
|$714,644,358
|-
!8
| ''[[Godzilla x Kong: The New Empire]]''
|$571,850,016
|-
!9
| ''[[Kung Fu Panda 4]]''
|Universal
|$547,689,492
|-
!10
| ''[[Sonic the Hedgehog 3 (film)|Sonic the Hedgehog 3]]''
|[[Paramount Pictures|Paramount]]
|$491,946,657
|}
*
==Events==
===Scheduled award ceremonies===
{| class="wikitable sortable"
! Date !! Event !! Host !! Location(s) !! class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}}
|-
| January 6
| [[7th Astra Film Awards]]
| [[Hollywood Creative Alliance]]
| [[Los Angeles]], California, U.S
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=HCA Unveils Initial Plans to Expand the Organization |url=https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |access-date=2023-12-31 |language=en |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023134148/https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |url-status=dead }}</ref>
|-
| January 7
| [[81st Golden Globe Awards]]
| [[Golden Globe Awards|Golden Globes, LLC]]
| [[Beverly Hills]], California, U.S.
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Jones|first=Marcus|title=The Golden Globes Announce 2024 Ceremony Will Be Back on First Sunday of the Year|url=https://www.indiewire.com/awards/industry/2024-golden-globes-first-sunday-in-january-1234811906/|website=[[IndieWire]]|date=21 February 2023}}</ref>
|-
| January 14
| [[29th Critics' Choice Awards]]
| [[Critics Choice Association]]
| [[Santa Monica, California]], U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/critics-choice-awards-2024-date-1235495338/|title=Critics Choice Association Sets 2024 Awards Date|last=Verhoeven|first=Beatrice|date=May 18, 2023|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=November 23, 2023}}</ref>
|-
| January 26
| [[11th Feroz Awards]]
| [[Asociación de Informadores Cinematográficos de España]]
| [[Madrid]], Spain
| style="text-align:center";" | <ref>{{Cite web|url=https://www.vogue.es/articulos/premios-feroz-2024-cine-series-nominados-alfombra-fechas|website=[[Vogue (magazine)|Vogue]]|date=23 January 2024|first=Alberto|last=Sisí Sánchez|title=Premios Feroz 2024: fecha, nominados, presentadores, dónde ver y todo sobre los premios al cine y las series más gamberros de España|language=es|access-date=25 January 2024}}</ref>
|-
| February 3
| [[3rd Carmen Awards]]
| [[Academia del Cine de Andalucía]]
| [[Huelva]], Andalusia, Spain
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20231221/rtve-cine-andaluz-premios-carmen-nominaciones/2468907.shtml|website=[[rtve.es]]|date=21 December 2023|title=Mamacuz' y 'Te estoy amando locamente', participadas por RTVE, favoritas en los premios Carmen}}</ref>
|-
| rowspan="2"|February 4
| [[16th Gaudí Awards]]
| [[Catalan Film Academy]]
| [[Barcelona]], Catalonia, Spain
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.lavanguardia.com/vida/20231205/9429056/actores-pol-lopez-vicky-luengo-anunciaran-nominaciones-xvi-premios-gaudi-agenciaslv20231205.html|access-date=6 December 2023|website=[[La Vanguardia]]|language=es|date=5 December 2023|title=Los actores Pol López y Vicky Luengo anunciarán las nominaciones a los XVI Premios Gaudí|archive-date=7 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231207180329/https://www.lavanguardia.com/vida/20231205/9429056/actores-pol-lopez-vicky-luengo-anunciaran-nominaciones-xvi-premios-gaudi-agenciaslv20231205.html|url-status=dead}}</ref>
|-
| [[51st Saturn Awards]]
| [[Academy of Science Fiction, Fantasy and Horror Films]]
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"|<ref name="Variety Nov 2023">{{cite web|last=Davis|first=Clayton|title=Awards Season Calendar (2023-2024): Key Dates and Timeline for Oscars, DGA, WGA and More|url=https://variety.com/feature/awards-season-calendar-2024-oscars-1235744019/|website=Variety|date=1 November 2023}}</ref>
|-
| February 9
| [[2024 Movieguide Awards]]
| [[Movieguide Awards|Movieguide]]
| [[Los Angeles]], California, U.S
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonexaminer.com/news/2910210/sound-of-freedom-jesus-revolution-and-journey-to-bethlehem-celebrate-big-wins-at-2024-movieguide-awards/|title=Sound of Freedom, Jesus Revolution, and Journey to Bethlehem celebrate big wins at 2024 Movieguide Awards|date=8 March 2024 }}</ref>
|-
| rowspan="4"|February 10
| [[13th AACTA Awards]]
| rowspan=2|[[Australian Academy of Cinema and Television Arts]]
| rowspan=2|[[Gold Coast, Queensland|Gold Coast]], Queensland, Australia
| style="text-align:center;" rowspan=2| <ref>{{cite web |url=https://variety.com/2024/awards/news/rebel-wilson-harry-connick-jr-aacta-awards-1235881485/ |title=Rebel Wilson and Harry Connick Jr. to Host AACTA Awards |last=Frater |first=Patrick |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=22 January 2024 |access-date=22 January 2024}}</ref>
|-
| [[13th AACTA International Awards]]
|-
| [[38th Goya Awards]]
| [[Academy of Cinematographic Arts and Sciences of Spain]]
| [[Valladolid]], Castile and León, Spain
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|website=[[rtve.es]]|url=https://www.rtve.es/noticias/20230629/goya-2024-se-celebraran-valladolid-10-febrero/2450819.shtml|title=Los Goya 2024 se celebrarán en Valladolid el 10 de febrero|date=29 June 2023|language=es|access-date=27 September 2023}}</ref>
|-
| [[76th Directors Guild of America Awards]]
| [[Directors Guild of America]]
| rowspan="2" | [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"|<ref name="Variety Nov 2023"/>
|-
| February 17
| [[51st Annie Awards]]
| [[ASIFA-Hollywood]]
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Diamond Sarto|first=Debbie|title=Call for Entries: 51st Annie Awards|url=https://www.awn.com/news/call-entries-51st-annie-awards|website=[[Animation World Network]]|date=11 September 2023}}</ref>
|-
| rowspan="2"|February 18
| [[77th British Academy Film Awards]]
| [[British Academy of Film and Television Arts]]
| [[London]], England, UK
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Szalai|first=Georg|title=BAFTA Sets 2024 Film Awards Date, Keeping Ceremony in Traditional February Slot|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bafta-awards-2024-film-february-oscars-1235504148/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=31 May 2023}}</ref>
|-
| [[49th People's Choice Awards]]
| [[People's Choice Awards]]
| [[Santa Monica, California]], U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |last=Strout |first=Paige |date=January 11, 2024 |title=Everything to Know About the 2024 People's Choice Awards |url=https://www.usmagazine.com/entertainment/news/everything-to-know-about-the-2024-peoples-choice-awards/ |access-date=January 14, 2024 |website=[[US Weekly]]}}</ref>
|-
| rowspan="2"|February 24
| [[49th César Awards]]
| [[Académie des Arts et Techniques du Cinéma]]
| [[Paris]], France
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.bfmtv.com/people/cinema/cesar-2024-valerie-lemercier-presidente-de-la-49e-edition_AD-202311200524.html|website=[[BFMTV]]|title=César 2024 : Valérie Lemercier sera la présidente de la 49 édition|date=20 November 2023}}</ref>
|-
| [[30th Screen Actors Guild Awards]]
| [[SAG-AFTRA]]
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Coates|first=Tyler|title=Screen Actors Guild Awards Set 2024 Date|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/sag-awards-2024-date-1235492232/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=16 May 2023}}</ref>
|-
| rowspan="2" | February 25
| [[39th Independent Spirit Awards]]
| [[Independent Spirit Awards]]
| [[Santa Monica, California|Santa Monica, California, U.S.]]
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Frank|first=Jason P.|title=The 2024 Film Independent Spirit Award Nominations|url=https://www.vulture.com/article/film-independent-spirit-awards-2024-nominations.html|website=Vulture|date=5 December 2023}}</ref>
|-
| [[35th Producers Guild of America Awards]]
| [[Producers Guild of America]]
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=2023-05-17 |title=Producers Guild Reveals Date, Submission Calendar for 2024 PGA Awards |url=https://variety.com/2023/film/awards/producers-guild-date-submission-calendar-2024-pga-awards-1235616512/ |access-date=2024-01-04 |website=Variety |language=en-US}}</ref>
|-
| February 26
| [[2nd Astra Film Creative Arts Awards|2nd Astra Film Creative Arts Award]]
| [[Hollywood Creative Alliance]]
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=HCA Unveils Initial Plans to Expand the Organization |url=https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |access-date=2024-01-04 |language=en |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023134148/https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |url-status=dead }}</ref>
|-
| March 8
| [[47th Japan Academy Film Prize]]
| Japan Academy Film Prize Association
| [[Tokyo]], Japan
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Japan Academy Film Prize|url=https://www.japan-academy-prize.jp/|website=Japan Academy Film Prize |date=30 March 2024}}</ref>
|-
| March 9
| [[44th Golden Raspberry Awards]]
| Golden Raspberry Awards Foundation
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=44th Razzie Schedule|url=https://razzies.com/razz-blogz/2024-razzie-schedule|website=[[Golden Raspberry Awards]]|date=14 January 2024}}</ref>
|-
| March 10
| [[96th Academy Awards]]
| [[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Schwartz|first=Missy|title=96th Academy Awards to Air on March 10, 2024|url=https://www.thewrap.com/oscars-2024-date-academy-awards/|website=[[TheWrap]]|date=24 April 2023}}</ref>
|-
| March 11
| [[32nd Actors and Actresses Union Awards]]
| [[Spanish Actors Union|Actors and Actresses Union]]
| [[Madrid]], Spain
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.europapress.es/cultura/exposiciones-00131/noticia-amor-mesias-cuerpo-llamas-favoritos-premios-union-actores-actrices-20240205130418.html|website=[[Europa Press (news agency)|Europa Press]]|title='Un amor', 'La Mesías' y 'El cuerpo en llamas', favoritos a los Premios Unión de Actores y Actrices|date=February 5, 2024|access-date=February 5, 2024|language=es}}</ref>
|-
| April 14
| [[76th Writers Guild of America Awards]]
| [[Writers Guild of America, East]]<br>[[Writers Guild of America West]]
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last1=Thompson|first1=Anne|last2=Bergeson|first2=Samantha|title=What the WGA Pushing Back Its Awards Means for the Oscars: It's Complicated |url=https://www.indiewire.com/awards/awards/2024-wga-awards-delayed-after-oscars-1234922154/|website=[[IndieWire]]|date=1 November 2023}}</ref>
|-
| April 20
| [[11th Platino Awards]]
| EGEDA, FIPCA
| [[Riviera Maya]], Quintana Roo, Mexico
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.infobae.com/america/agencias/2024/02/22/huesera-y-el-conde-la-pugna-latinoamericana-a-mejor-filme-en-los-xi-premios-platino/|website=[[Infobae]]|date=22 February 2024|title='Huesera' y 'El Conde', la pugna latinoamericana a mejor filme en los XI Premios Platino}}</ref>
|-
| May 3
| [[69th David di Donatello]]
| [[Accademia del Cinema Italiano]]
| [[Rome]], Italy
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite magazine|last=Roxborough|first=Scott|date=3 April 2024|title=Paola Cortellesi's 'There's Still Tomorrow' Leads Italy's Donatello Awards Nominations|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/theres-still-tomorrow-italy-donatello-awards-nominations-1235865474/|magazine=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=5 April 2024}}</ref>
|-
| May 26–31
| [[12th Canadian Screen Awards]]
| [[Academy of Canadian Cinema & Television]]
| [[Toronto]], Ontario, Canada
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2024-canadian-screen-awards-venue-change-1235818277/ | title=Canadian Screen Awards Gets New Date, Venue Change | website=[[The Hollywood Reporter]] | date=8 February 2024}}</ref>
|-
| August 26
| [[18th Sur Awards]]
| [[Argentine Academy of Cinematography Arts and Sciences]]
| [[Buenos Aires]], Argentina
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|website=[[Ámbito Financiero]]|url=https://www.ambito.com/espectaculos/premios-sur-2024-donde-ver-la-ceremonia-lo-mejor-del-cine-nacional-n6052192|title=Premios Sur 2024: dónde ver la ceremonia a lo mejor del cine nacional|date=23 August 2024}}</ref>
|-
| September 7
| [[66th Ariel Awards]]
| [[Academia Mexicana de Artes y Ciencias Cinematográficas]]
| [[Guadalajara]], Jalisco, Mexico
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.infobae.com/mexico/2024/09/08/estos-fueron-los-ganadores-de-los-premios-ariel-2024/|website=[[Infobae]]|title=Estos fueron los ganadores de los Premios Ariel 2024|first=Ale|last=Huitron|date=September 8, 2024}}</ref>
|-
| November 3
| [[12th Macondo Awards]]
| [[Colombian Academy of Cinematography Arts and Sciences]]
| [[Bucaramanga]], Santander, Colombia
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.eltiempo.com/cultura/cine-y-tv/ganadores-de-los-premios-macondo-2024-estas-son-las-producciones-mas-reconocidas-3396742|website=[[El Tiempo (Colombia)|El Tiempo]]|access-date=8 November 2024|language=es|date=5 November 2024|title=Ganadores de los Premios Macondo 2024: estas fueron las producciones más reconocidas}}</ref>
|-
| December 7
| [[37th European Film Awards]]
| [[European Film Academy]]
| [[Lucerne]], Switzerland
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=Excellence Awards Winners 2024 |url=https://www.europeanfilmacademy.org/press/excellence-awards-winners-2024/ |access-date=2024-12-08 |website=European Film Academy |language=en-US}}</ref>
|-
| December 8
| [[8th Astra Film Awards]]
| [[Hollywood Creative Alliance]]
| [[Los Angeles]], California, U.S
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|access-date=28 November 2024|url=https://theastras.com/2024-astra-film-creative-arts-awards-nominations-have-arrived/|title=2024 Astra Film & Creative Arts Awards Nominations Have Arrived|date=25 November 2024}}</ref>
|-
| December 8
| [[British Independent Film Awards 2024]]
| BIFA
| [[London]], England, UK
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[Deadline Hollywood]]|url=https://deadline.com/2024/12/british-independent-film-awards-2024-winners-full-list-1236197609/|title=British Independent Film Award Winners: 'Kneecap' Takes Best Film — Full List|first=Zac|last=Ntim|date=December 8, 2024}}</ref>
|-
| December 14
| [[30th Forqué Awards]]
| EGEDA
| [[Madrid]], Spain
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|language=es|access-date=8 November 2024|url=https://www.20minutos.es/cinemania/noticias/premios-forque-2024-nominaciones-5651747/|website=[[Cinemanía]]|via=[[20minutos.es]]|title=Premios Forqué 2024: 'La infiltrada', 'La estrella azul' y 'Querer' lideran las nominaciones de la 30 edición|date=7 November 2024}}</ref>
|}
===Film festivals===
{| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;"
|-
! Date !! Event !! Host !! Location(s) !! class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}}
|-
| January 18 – 28
| [[2024 Sundance Film Festival]]
| [[Sundance Film Festival]]
| [[Park City, Utah]], United States
| style="text-align:center;"| <ref name="winner:hr">{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/sundance-announces-dates-for-2024-festival-1235484733/ |title= Sundance Sets Dates for 2024 Festival |author= Mia Galuppo |website= Hollywood Reporter |date= 11 May 2023 |access-date= 23 November 2023|language=en}}</ref>
|-
| January 25 – February 4
| [[53rd International Film Festival Rotterdam]]
| [[International Film Festival Rotterdam]]
| [[Rotterdam]], Netherlands
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.screendaily.com/news/rotterdam-2024-unveils-opening-film-first-titles/5188129.article |title=Rotterdam film festival unveils Jonathan Ogilvie's 'Head South' as 2024 opening film, first programme details |work=[[Screendaily]] |first= Tim |last= Dams|date=23 November 2023|access-date=23 November 2023}}</ref>
|-
| February 7 – 17
| [[39th Santa Barbara International Film Festival]]
| [[Santa Barbara International Film Festival]]
| [[Santa Barbara, California]], United States
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Pedersen|first=Erik|title=Santa Barbara Film Festival 2024 Dates Set|url=https://deadline.com/2023/04/santa-barbara-international-film-festival-2024-dates-set-1235337586/|website=Deadline Hollywood|date=26 April 2023}}</ref>
|-
| February 15 – 25
| [[74th Berlin International Film Festival]]
| [[Berlin International Film Festival]]
| [[Berlin]], Germany
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|last1=Calnan|first1=Ellie|title=Berlinale sets 2024 dates; reveals 2023 ticket sales|url=https://www.screendaily.com/news/berlinale-sets-2024-dates-reveals-2023-ticket-sales/5179728.article|website=[[Screendaily]]|date=28 February 2023|access-date=24 November 2023}}</ref>
|-
| February 20 – 24
| [[13th Oceanside International Film Festival]]
| [[Oceanside International Film Festival]]
| [[Oceanside, California]], United States
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |last=Mcintosh |first=Linda |date=2024-02-19 |title=Oceanside Film Festival kicks off Tuesday and concludes Saturday with Women's Film Fest, 'Reel Women' |url=https://www.sandiegouniontribune.com/local/story/2024-02-19/oceanside-film-festival-kicks-off-feb-20-includes-womens-film-fest-reel-women |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219213615/https://www.sandiegouniontribune.com/local/story/2024-02-19/oceanside-film-festival-kicks-off-feb-20-includes-womens-film-fest-reel-women |archive-date=2024-02-19 |access-date=2024-03-11 |website=[[San Diego Union-Tribune]] |language=en-US}}</ref>
|-
| March 1 – 10
| [[27th Málaga Film Festival]]
| [[Málaga Film Festival]]
| [[Málaga]], Spain
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.screendaily.com/news/2024-film-festivals-and-markets-calendar-latest-dates/5188083.article|website=[[ScreenDaily]]|date=4 February 2024|first=Ben|last=Dalton|title=2024 film festivals and markets calendar: latest dates}}</ref>
|-
| May 9 – 19
| 50th Seattle International Film Festival
| [[Seattle International Film Festival]]
| [[Seattle]], [[Washington (state)|Washington]], United States
| style="text-align:center;" | <ref name="SIFFTY">{{Cite web|url=https://www.seattletimes.com/entertainment/movies/siff-2024-celebrates-50-years-of-seattles-homegrown-film-festival/|title=SIFF 2024 celebrates 50 years of Seattle's homegrown film festival|date=2024-04-30|access-date=2024-05-21|last=Wilson|first=Gemma|website=[[The Seattle Times]]}}</ref>
|-
| May 14 – 25
| [[2024 Cannes Film Festival]]
| [[Cannes Film Festival]]
| [[Cannes]], France
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|last=Keslassy|first=Elsa|title=Cannes Film Festival Sets Dates for 2024 Edition|url=https://variety.com/2023/film/global/cannes-film-festival-dates-2024-edition-1235634266/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=6 June 2023|access-date=24 November 2023}}</ref>
|-
| June 7 – 15
| [[39th Guadalajara International Film Festival]]
| [[Guadalajara International Film Festival]]
| [[Guadalajara]], Mexico
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[El Informador (Mexico)|El Informador]]|url=https://www.informador.mx/cultura/FICG-39-Cuando-se-realizara-el-Festival-Internacional-de-Cine-en-Guadalajara-este-2024-20240321-0116.html|first=Sergio Alejandro|last=Velázquez|date=21 March 2024|title=¿Cuándo se realizará el Festival Internacional de Cine en Guadalajara este 2024?}}</ref>
|-
| June 9 – 15
| [[2024 Annecy International Animation Film Festival]]
| [[Annecy International Animation Film Festival]]
| [[Annecy]], France
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/annecy-international-animation-film-festival-2024-line-up-1235895163/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=25 April 2024|title=Sarah Snook Picture 'Memoir Of A Snail', Terry Gilliam Set For Annecy With 'Transformers One', 'Despicable Me 4', 'Inside Out 2' & 'Moana 2' – Full Lineup|first=Melanie|last=Goodfellow}}</ref>
|-
| June 14 – 23
| 26th Shanghai International Film Festival
| [[Shanghai International Film Festival]]
| [[Shanghai]], China
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/shanghai-film-festival-2024-competition-lineup-1235911591/|website=[[Hollywood Reporter]]|date=29 May 2024|title=Shanghai Film Festival Unveils 2024 Competition Lineup|first=Patrick|last=Brzeski}}</ref>
|-
| June 28 – July 6
| [[58th Karlovy Vary International Film Festival]]
| [[Karlovy Vary International Film Festival]]
| [[Karlovy Vary]], Czech Republic
| style="text-align:center;"|<ref name="festivalscalendar">{{Cite web|title=2024 film festivals and markets calendar: latest dates|first=Ben|last=Dalton|date=28 March 2024|url=https://www.screendaily.com/news/2024-film-festivals-and-markets-calendar-latest-dates/5188083.article|website=[[ScreenDaily]]|access-date=29 March 2024}}</ref>
|-
| August 7 – 17
| [[77th Locarno Film Festival]]
| [[Locarno Film Festival]]
| [[Locarno]], Switzerland
| style="text-align:center;"|<ref name="festivalscalendar" />
|-
| August 16 – 23
| 30th Sarajevo Film Festival
| [[Sarajevo Film Festival]]
| [[Sarajevo]], Bosnia & Herzegovina
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Ntim |first1=Zac |title=Sarajevo Film Festival Sets Competition Titles Including 19 World Premieres |url=https://deadline.com/2024/07/sarajevo-film-festival-2024-competition-lineup-19-world-premieres-1236021645/ |website=Deadline Hollywood |date=25 July 2024}}</ref>
|-
| August 28 – September 7
| [[81st Venice International Film Festival]]
| [[Venice Film Festival]]
| [[Venice]], Italy
| style="text-align:center;"| <ref name="festivalscalendar" />
|-
| September 5 – 15
| [[2024 Toronto International Film Festival]]
| [[Toronto International Film Festival]]
| [[Toronto]], Ontario, Canada
| style="text-align:center;"| <ref name="festivalscalendar" />
|-
| September 11 – 18
| [[2024 Atlantic International Film Festival]]
| [[Atlantic International Film Festival]]
| [[Halifax, Nova Scotia|Halifax]], Nova Scotia, Canada
| style="text-align:center;"| <ref>Sean Mott, [https://atlantic.ctvnews.ca/more/atlantic-international-film-festival-reveals-lineup-for-september-1.7000430 "Atlantic International Film Festival reveals lineup for September"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240918151322/https://atlantic.ctvnews.ca/more/atlantic-international-film-festival-reveals-lineup-for-september-1.7000430 |date=18 September 2024 }}. ''[[CTV Atlantic]]'', August 14, 2024.</ref>
|-
| September 14 – 22
| [[2024 Cinéfest Sudbury International Film Festival]]
| [[Cinéfest Sudbury International Film Festival]]
| [[Greater Sudbury|Sudbury]], Ontario, Canada
| style="text-align:center;"| <ref>[https://www.nugget.ca/entertainment/local-arts/sudburys-cinefest-offers-early-look-at-its-2024-film-lineup "Sudbury's Cinefest offers early look at its 2024 film lineup"]. ''[[North Bay Nugget]]'', August 13, 2024.</ref>
|-
| September 20 – 28
| [[72nd San Sebastián International Film Festival]]
| [[San Sebastián International Film Festival]]
| [[San Sebastián]], Spain
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/461974|website=[[Cineuropa]]|date=7 May 2024|title=Emmanuelle set to open San Sebastián|first=David|last=González}}</ref>
|-
| September 26 – October 6
| [[2024 Vancouver International Film Festival|43rd Vancouver International Film Festival]]
| [[Vancouver International Film Festival]]
| [[Vancouver]], [[British Columbia]], Canada
| style="text-align:center;" | <ref name="festivalscalendar" />
|-
| September 27 – October 14
| [[2024 New York Film Festival]]
| [[New York Film Festival]]
| [[New York City]], United States
| style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Lewis|first=Hilary|title=NY Film Festival Main Slate Includes Cannes Winners 'Anora' and 'Seed of the Sacred Fig'|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2024-ny-film-festival-main-slate-lineup-1235966970/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=6 August 2024|access-date=16 August 2024}}</ref>
|-
| October 2 – 11
| [[29th Busan International Film Festival]]
| [[Busan International Film Festival]]
| [[Busan]], South Korea
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/busan-international-film-festival-documentary-audience-award-1235966069/ |title= Busan International Film Festival Adds Documentary Audience Award |author= Patrick Brzeski |website= [[The Hollywood Reporter]] |date=August 4, 2024 |access-date= August 30, 2024|language=en}}</ref>
|-
| October 3 – 13
| [[57th Sitges Film Festival]]
| [[Sitges Film Festival]]
| [[Sitges]], Spain
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[La Vanguardia]]|url=https://www.lavanguardia.com/mediterranean/20240927/9977857/movie-edition-sitges-film-festival-cinema-october-geoffrey-rush-soderbergh-fantastic.html|title=The prestigious Sitges Film Festival kicks off|date=27 September 2024|first=Leonor|last=Mayor Ortega}}</ref>
|-
| October 9 – 20
| [[2024 BFI London Film Festival]]
| [[BFI London Film Festival]]
| [[London]], United Kingdom
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |title=68th BFI London Film Festival submissions are open |url=https://www.bfi.org.uk/explore-our-festivals/68th-bfi-london-film-festival-submissions-are-open |access-date=2024-01-04 |website=[[British Film Institute]] |language=en}}</ref>
|-
| October 16 – 27
| [[19th Rome Film Festival]]
| [[Rome Film Festival]]
| [[Rome]], Italy
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/467574 |title= One hundred titles from 48 countries and a flurry of world premieres will form of the focus of this year's Rome Film Fest |first= Vittoria|last= Scarpa |date=23 September 2024|access-date=24 September 2024 |website= [[Cineuropa]] |language=en}}</ref>
|-
| October 16 – 27
| [[60th Chicago International Film Festival]]
| [[Chicago International Film Festival]]
| [[Chicago]], United States
| align="center"| <ref>{{cite web|url=https://chicago.suntimes.com/movies-and-tv/2024/09/12/robert-zemeckis-here-chicago-film-festival|title=Robert Zemeckis is heading home to Chicago for film festival honor, 'Here' screening|website=[[Chicago Sun-Times]]|first=Richard|last=Roeper|date=September 12, 2024|accessdate=October 9, 2024}}</ref>
|-
| October 18 – 26
| [[69th Valladolid International Film Festival]]
| [[Valladolid International Film Festival]]
| [[Valladolid]], Spain
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[Infobae]]|url=https://www.infobae.com/espana/agencias/2024/08/26/dieciocho-producciones-espanolas-participaran-en-la-69-edicion-de-la-seminci/|title=Dieciocho producciones españolas participarán en la 69 edición de la Seminci|date=August 26, 2024|access-date=August 26, 2024|language=es}}</ref>
|-
| October 24 – November 1
| [[2024 El Gouna Film Festival]]
| [[El Gouna Film Festival]]
| [[El Gouna]], Egypt
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Rafa Sales|last=Ross|date=1 November 2024|title=French Thriller About Syrian Exiles 'Ghost Trail' Wins Top Prize at El Gouna Film Festival
|url=https://variety.com/2024/film/global/ghost-trail-el-gouna-film-festival-1236198020/}}</ref>
|-
| October 28 – November 6
| [[37th Tokyo International Film Festival]]
| [[Tokyo International Film Festival]]
| [[Tokyo]], Japan
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |last1=Ntim |first1=Zac |title=Tony Leung Set As Tokyo Film Festival Jury President |url=https://deadline.com/2024/05/tony-leung-tokyo-film-festival-jury-president-1235920164/ |website=[[Deadline Hollywood]] |date=May 16, 2024}}</ref>
|-
| November 20 – 28
| [[55th International Film Festival of India]]
| [[Directorate of Film Festivals]]
| [[Goa]], India
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2052589|title=NFDC Kicks Off Roadshow for 55th International Film Festival of India (IFFI)|date=6 September 2024|access-date=7 September 2024|publisher=PIB|via=press release}}</ref>
|}
==Awards==
{| class="wikitable" style="font-size: 90%;"
|-
! rowspan="2" style="width:20px;"| Category !! colspan="2" style="width:250px;" | [[82nd Golden Globe Awards]]<br />{{small|January 5, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;"| [[30th Critics' Choice Awards]]<br />{{small|February 7, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[78th British Academy Film Awards|78th BAFTA Awards]]<br />{{small|February 16, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[36th Producers Guild of America Awards|Producers]], [[77th Directors Guild of America Awards|Directors]], [[31st Screen Actors Guild Awards|Screen Actors]], and [[77th Writers Guild of America Awards|Writers Guild]] Awards<br />{{small|February 8 - 23, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[97th Academy Awards]]<br />{{small|March 2, 2025}}
|-
! width=200| {{small|Drama}} !! style="width:200px;"| {{small|Musical or Comedy}}
|-
| Best Picture || ''[[The Brutalist]]'' || ''[[Emilia Pérez]]'' || ''[[Anora]]'' || ''[[Conclave (film)|Conclave]]'' || colspan="2" | ''[[Anora]]''
|-
| Best Director || colspan="2"| [[Brady Corbet]]<br />''[[The Brutalist]]'' || [[Jon M. Chu]]<br />''[[Wicked (2024 film)|Wicked]]'' || [[Brady Corbet]]<br />''[[The Brutalist]]'' || colspan="2"| [[Sean Baker (filmmaker)|Sean Baker]]<br />''[[Anora]]''
|-
| Best Actor || [[Adrien Brody]]<br />''[[The Brutalist]]'' || [[Sebastian Stan]]<br />''[[A Different Man]]'' || colspan="2"|[[Adrien Brody]]<br />''[[The Brutalist]]'' || [[Timothée Chalamet]]<br />''[[A Complete Unknown]]'' || [[Adrien Brody]]<br />''[[The Brutalist]]''
|-
| Best Actress || [[Fernanda Torres]]<br />''[[I'm Still Here (2024 film)|I'm Still Here]]'' || colspan="2"| [[Demi Moore]]<br />''[[The Substance]]'' || [[Mikey Madison]]<br />''[[Anora]]'' || [[Demi Moore]] <br /> ''[[The Substance]]'' || [[Mikey Madison]]<br />''[[Anora]]''
|-
| Best Supporting Actor || colspan="6" | [[Kieran Culkin]]<br />''[[A Real Pain]]''
|-
| Best Supporting Actress || colspan="6"| [[Zoe Saldaña]]<br />''[[Emilia Pérez]]''
|-
| Best Screenplay, Adapted || colspan=2 rowspan=2| [[Peter Straughan]]<br />''[[Conclave (film)|Conclave]]'' || colspan=2 | [[Peter Straughan]]<br />''[[Conclave (film)|Conclave]]'' || [[RaMell Ross]] & [[Joslyn Barnes]]<br />''[[Nickel Boys]]'' || [[Peter Straughan]]<br />''[[Conclave (film)|Conclave]]''
|-
| Best Screenplay, Original || [[Coralie Fargeat]]<br />''[[The Substance]]'' || [[Jesse Eisenberg]]<br />''[[A Real Pain]]'' || colspan="2"| [[Sean Baker (filmmaker)|Sean Baker]]<br />''[[Anora]]''
|-
| Best Animated Film || colspan="2"| ''[[Flow (2024 film)|Flow]]'' || ''[[The Wild Robot]]'' || ''[[Wallace & Gromit: Vengeance Most Fowl]]'' || ''[[The Wild Robot]]'' || ''[[Flow (2024 film)|Flow]]''
|-
| Best Original Score || colspan="3"| [[Trent Reznor]] and [[Atticus Ross]]<br />''[[Challengers (film)|Challengers]]'' || [[Daniel Blumberg]]<br />''[[The Brutalist]]'' || rowspan="3" {{n/a}} || [[Daniel Blumberg]]<br />''[[The Brutalist]]''
|-
| Best Original Song || colspan="3"| "[[El Mal]]"<br />''[[Emilia Pérez]]'' || {{n/a}} || "[[El Mal]]"<br />''[[Emilia Pérez]]''
|-
| Best Foreign Language Film || colspan="4" | ''[[Emilia Pérez]]'' || ''[[I'm Still Here (2024 film)|I'm Still Here]]''
|-
| Best Documentary{{efn|From 2016 onward, the category was shifted from the Critics' Choice Awards to the ancillary [[9th Critics' Choice Documentary Awards|Critics' Choice Documentary Awards]].}} || colspan=2 {{n/a}} || ''[[Super/Man: The Christopher Reeve Story]]''<br />''[[Will & Harper]]'' (tie) ||colspan="2"|''[[Super/Man: The Christopher Reeve Story]]'' || ''[[No Other Land]]''
|}
'''[[Palme d'Or]] ([[77th Cannes Film Festival]]):'''
:'''''[[Anora (film)|Anora]]''''', directed by [[Sean Baker (filmmaker)|Sean Baker]], USA
'''[[Golden Lion]] ([[81st Venice International Film Festival]]):'''
:'''''[[The Room Next Door]]''''', directed by [[Pedro Almodóvar]], Spain
'''[[Berlin Film Festival|Golden Bear]] ([[74th Berlin International Film Festival]]):'''
:'''''[[Dahomey (film)|Dahomey]]''''', directed by [[Mati Diop]], France
'''[[Toronto International Film Festival People's Choice Award|People's Choice Award]] ([[2024 Toronto International Film Festival|49th Toronto International Film Festival]]):'''
:'''''[[The Life of Chuck]]''''', directed by [[Mike Flanagan (filmmaker)|Mike Flanagan]], USA
==2024 films==
===By country/region===
* [[List of American films of 2024]]
* [[List of Argentine films of 2024]]
* [[List of Australian films of 2024]]
* [[List of Bangladeshi films of 2024]]
* [[List of Brazilian films of 2024]]
* [[List of British films of 2024]]
* [[List of Canadian films of 2024]]
* [[List of Chinese films of 2024]]
* [[List of French films of 2024]]
* [[List of German films of 2024]]
* [[List of Hong Kong films of 2024]]
* [[List of Indian films of 2024]]
* [[List of Japanese films of 2024]]
* [[List of Malaysian films of 2024]]
* [[List of Pakistani films of 2024]]
* [[List of Philippine films of 2024]]
* [[List of Russian films of 2024]]
* [[List of South Korean films of 2024]]
* [[List of Spanish films of 2024]]
* [[List of Turkish films of 2024]]
===By genre/medium===
* [[List of animated feature films of 2024]]
* [[List of comedy films of the 2020s#2024|List of comedy films of 2024]]
* [[List of drama films of the 2020s#2024|List of drama films of 2024]]
* [[List of horror films of 2024]]
* [[List of LGBT-related films of 2024]]
* [[List of science fiction films of the 2020s#2024fc|List of science fiction films of 2024]]
* [[List of thriller films of the 2020s#2024|List of thriller films of 2024]]
==Kpibu==
<!-- This section is in the article 2024 in "film"; people that are television actors, television directors, or something like that but did not have any part of a film don't belong here. Those belong to the "Deaths" section in "2024 in television". Do not add people who have done only 1 film: always add 2 films. Don't add any cameo roles. Don't add any direct-to-video films or TV movies, and no red links or redirecting links. -->
{| class="wikitable sortable defaultcenter" style="font-size:90%;"
|+
|- style="background:#dae3e7; text-align:center;"
! Month !! Date !! Name !! Age !! Country !! Profession !! Notable films !! {{Abbr|Ref.|Reference}}
|- align="top"
|-
! rowspan="47" style="text-align:center; vertical-align:top;"| [[Deaths in January 2024|January]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Mickey Cottrell]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer, Publicist, Actor || {{hlist|''[[My Own Private Idaho]]''|''[[Volcano (1997 film)|Volcano]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Barnes|first1=Mike |title=Mickey Cottrell, Publicist, Actor and Producer, Dies at 79|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mickey-cottrell-dead-publicist-1235777975/|work=The Hollywood Reporter |date=January 2, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[René Verzier]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[The Little Girl Who Lives Down the Lane]]''|''[[Rabid (1977 film)|Rabid]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>Charles-Henri Ramond, [https://www.filmsquebec.com/rene-verzier-nous-a-quittes/ "René Verzier nous a quittés"]. ''Films du Québec'', January 12, 2024.</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Peter Berkos]] || style="text-align:center;"| 101 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Sound Editor|| {{hlist|''[[The Hindenburg (film)|The Hindenburg]]''|''[[Slap Shot]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Bartlett |first1=Rhett |title=Peter Berkos, Oscar-Winning Sound Effects Editor on 'The Hindenburg', Dies at 101 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/peter-berkos-dead-hindenburg-1235778429/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=3 January 2024 |access-date=January 3, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Lillian Crombie]] || style="text-align:center;"| 66 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Australia (2008 film)|Australia]]''|''[[Mystery Road (film)|Mystery Road]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Tributes to groundbreaking SA actor & performer Lillian Crombie|url=https://www.abc.net.au/listen/programs/adelaide-breakfast/lillian-crombie/103287846|website=ABC Radio Adelaide|date=January 4, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Germana Dominici]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Black Sunday (1960 film)|Black Sunday]]''|''[[Intervista]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.antoniogenna.net/doppiaggio/voci/vocigdom.htm|title=La pagina di GERMANA DOMINICI|work=Il mondo dei doppiatori|language=Italian}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Georgina Hale]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Devils (film)|The Devils]]''|''[[Mahler (film)|Mahler]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=British actress and Mahler star Georgina Hale dies, aged 80 |url=https://www.radiotimes.com/movies/georgina-hale-mahler-dies-newsupdate/ |access-date=2024-06-15 |website=Radio Times |language=en-GB}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Glynis Johns]] || style="text-align:center;"| 100 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[The Sundowners (1960 film)|The Sundowners]]''|''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite news |last=Yang |first=Maya |date=2024-01-04 |title=Glynis Johns, who played Mrs Banks in Mary Poppins, dies aged 100 |url=https://www.theguardian.com/film/2024/jan/05/glynis-johns-dead-mrs-banks-mary-poppins |access-date=2024-01-04 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Christian Oliver]] || style="text-align:center;"| 51 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Good German]]''|''[[Speed Racer (film)|Speed Racer]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Petski|first1=Denise|title='Speed Racer' Actor Christian Oliver & 2 Daughters Killed In Caribbean Plane Crash|url=https://deadline.com/2024/01/christian-oliver-daughters-killed-caribbean-plane-crash-speed-racer-1235695821/|work=Deadline|date=January 5, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[David Soul]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Magnum Force]]''|''[[Appointment with Death (film)|Appointment with Death]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=David Soul: Starsky & Hutch actor dies aged 8000|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-67895679 |work=BBC News |date=January 5, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Tracy Tormé]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Fire in the Sky]]''|''[[I Am Legend (film)|I Am Legend]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Tracy Tormé, 'Sliders' Co-Creator and 'Star Trek: The Next Generation' Writer, Dies at 64 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/tracy-torme-dead-sliders-star-trek-next-generation-1235783832/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=January 9, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Brian McConnachie]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Caddyshack]]''|''[[Sleepless in Seattle]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Brian McConnachie, Writer for 'National Lampoon', 'SCTV' and 'Saturday Night Live', Dies at 81 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/brian-mcconnachie-dead-sctv-saturday-night-live-1235783464/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=January 9, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Menachem Daum]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[A Life Apart: Hasidism in America|A Life Apart]]''|''[[Hiding and Seeking]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Joseph |date=2024-01-19 |title=Menachem Daum, 77, Filmmaker Who Explored the World of Hasidim, Dies |url=https://www.nytimes.com/2024/01/19/movies/menachem-daum-dead.html |access-date=2024-06-15 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Adan Canto]] || style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[X-Men: Days of Future Past]]''|''[[Bruised (film)|Bruised]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Adan Canto: X-Men and Designated Survivor star dies of cancer at 42|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-67932741 |website=[[BBC News]]|date=10 January 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Ventura Pons]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[Actrius]]''|''[[Caresses]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.huffingtonpost.es/life/cultura/muere-78nos-cineasta-productor-guionista-catalan-ventura-ponsbr.html|website=[[HuffPost]]|date=January 8, 2024|title=Muere a los 78 años el cineasta, productor y guionista catalán Ventura Pons|language=es|access-date=January 8, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Gian Franco Reverberi]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Django, Prepare a Coffin]]''|''[[Black Turin]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2024-01-08 |title=Passing of Renowned Italian Composer and Musician, Gian Franco Reverberi |url=https://www.ilmessaggero.it/en/passing_of_renowned_italian_composer_and_musician_gian_franco_reverberi-7859125.html |access-date=2024-06-15 |website=[[Il Messaggero]] |language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Roy Battersby]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Body (1970 film)|The Body]]''|''[[Mr. Love]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=Kate Beckinsale says her stepfather, Roy Battersby, has died 'after a brief illness' |url=https://news.sky.com/story/kate-beckinsale-says-her-stepfather-roy-battersby-has-died-after-a-brief-illness-13049621 |access-date=2024-06-15 |website=[[Sky News]] |language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Peter Crombie]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Seven (1995 film)|Seven]]''|''[[My Dog Skip (film)|My Dog Skip]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |last=Ortiz |first=Aimee |date=2024-01-14 |title=Peter Crombie, a Menacing Presence on 'Seinfeld', Dies at 71 |url=https://www.nytimes.com/2024/01/13/arts/television/peter-crombie-dead.html |access-date=2024-06-15 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Tisa Farrow]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Zombi 2]]''|''[[Manhattan (1979 film)|Manhattan]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2024-01-16 |title=Tisa Farrow, Mia Farrow's sister who became a nurse, died of 'cardiopulmonary demise' |url=https://sg.news.yahoo.com/tisa-farrow-1970s-actress-became-222752246.html |access-date=2024-06-15 |website=Yahoo News |language=en-SG}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Conrad Palmisano]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Stuntman, Second Unit Director, Actor || {{hlist|''[[First Blood]]''|''[[Rush Hour (franchise)|Rush Hour]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |date=2024-01-14 |title=Kabir Khan mourns demise of American stuntman Conrad Palmisano |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/kabir-khan-mourns-demise-of-american-stuntman-conrad-palmisano/articleshow/106829885.cms |access-date=2024-06-15 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Laurence Badie]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Forbidden Games]]''|''[[The Soft Skin]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2024-01-11 |title=" Le Miel et les Abeilles " : mort de tante Marthe (Laurence Badie)... La comédienne est décédée à 95 ans |url=https://fr.style.yahoo.com/miel-abeilles-mort-tante-marthe-162034386.html |access-date=2024-06-15 |website=fr.style.yahoo.com |language=fr-FR}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[April Ferry]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Costume Designer || {{hlist|''[[Maverick (film)|Maverick]]''|''[[Donnie Darko]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Bechara |first=Diego Ramos |date=2024-01-12 |title=April Ferry, Costume Designer on 'Maverick', 'Game of Thrones' and 'Rome', Dies at 91 |url=https://variety.com/2024/artisans/obituaries-people-news/april-ferry-dead-game-of-thrones-maverick-1235870403/ |access-date=2024-06-15 |website=Variety |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Lynne Marta]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Joe Kidd]]''|''[[Footloose (1984 film)|Footloose]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2024-01-16 |title=Lynne Marta, Actress in 'Joe Kidd', 'Footloose' and 'Love, American Style', Dies at 78 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/lynne-marta-dead-joe-kidd-footloose-love-american-style-1235790117/ |access-date=2024-06-15 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Yury Solomin]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dersu Uzala (1975 film)|Dersu Uzala]]''|''[[The Red Tent (film)|The Red Tent]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Times |first=The Moscow |date=2024-01-11 |title=Actor Yury Solomin, Famous for His Role in 'Dersu Uzala', Dies at Age 88 |url=https://www.themoscowtimes.com/2024/01/11/actor-yury-solomin-famous-for-his-role-in-dersu-uzala-dies-at-age-88-a83696 |access-date=2024-06-15 |website=The Moscow Times |language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Bill Hayes (actor)|Bill Hayes]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Stop, You're Killing Me]]''|''[[The Cardinal]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |last=Williams |first=Alex |date=2024-01-25 |title=Bill Hayes, Enduring Soap Star With a 'Davy Crockett' Hit, Is Dead at 98 |url=https://www.nytimes.com/2024/01/25/arts/television/bill-hayes-dead.html |access-date=2024-06-15 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Marek Litewka]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| Poland || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Camera Buff]]''|''[[The Constant Factor]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Teatralny |first=Instytut |title=Kraków. Aktor Marek Litewka nie żyje, miał 75 lat {{!}} e-teatr.pl |url=https://e-teatr.pl/krakow-aktor-marek-litewka-nie-zyje-mial-75-lat-44874 |access-date=2024-06-15 |website=Teatr w Polsce - polski wortal teatralny |language=pl-PL}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Alec Musser]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[Grown Ups (film)|Grown Ups]]''|''[[Best Summer Ever]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Times |first=Carlos De Loera Los Angeles |date=2024-01-18 |title=Alec Musser of 'All My Children' dies by suicide at 50 |url=https://www.unionleader.com/news/back_page/alec-musser-of-all-my-children-dies-by-suicide-at-50/article_a8ddf176-b647-11ee-bb63-376ad8ac786b.html |access-date=2024-06-15 |website=UnionLeader.com |language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Juli Mira]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Sea (2000 film)|The Sea]]''|''[[Voices in the Night (film)|Voices in the Night]]''}}
| {{center|<ref>{{Cite web|url=https://www.informacion.es/alcoy/2024/01/13/fallece-75-anos-actor-alcoyano-96849803.html|website=Información|title=Fallece a los 75 años el actor alcoyano Juli Mira|date=January 13, 2024|publisher=[[Prensa Ibérica]]|first=Antonio|last=Teruel}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Mo Henry]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Film Negative Cutter || {{hlist|''[[Apocalypse Now Redux]]''|''[[Interstellar (film)|Interstellar]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.msn.com/en-us/entertainment/news/mo-henry-negative-cutter-on-jaws-the-matrix-and-hundreds-of-other-films-dies-at-67/ar-AA1nchMP?ocid=mailsignout|title=Mo Henry, Negative Cutter on 'Jaws', 'The Matrix' and Hundreds of Other Films, Dies at 67|last=Giardina|first=Carolyn|date=January 2024|access-date=2024-06-15|publisher=[[MSN]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Elisabeth Trissenaar]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Austria || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[In a Year of 13 Moons]]''|''[[The Marriage of Maria Braun]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.ndr.de/kultur/film/Schauspielerin-Elisabeth-Trissenaar-im-Alter-von-79-Jahren-gestorben,trissenaar102.html|title=Schauspielerin Elisabeth Trissenaar im Alter von 79 Jahren gestorben|language=de|date=2024-01-15|access-date=2024-06-14|publisher=NDR Kultur}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[William O'Connell (actor)|William O'Connell]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[High Plains Drifter]]''|''[[The Outlaw Josey Wales]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/02/william-oconnell-dead-1235810929/|title=William O'Connell Dies: Memorable 'Star Trek' Villain, Foils In Clint Eastwood Films Was 94|website=Deadline|date=2024-02-01|access-date=2024-06-14|last=Evans|first=Greg}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[David Gail]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Some Girl]]''|''[[Bending All the Rules]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/02/david-gail-cause-of-death-2-1235836114/|title='Port Charles' Actor David Gail Cause Of Death Determined, Mother Speaks Out Against Fentanyl Epidemic|website=Deadline|date=2024-02-23|access-date=2024-06-14|last=Evans|first=Greg}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Laurie Johnson]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Dr. Strangelove]]''|''[[First Men in the Moon (1964 film)|First Men in the Moon]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Nanji|first1=Noor |title=Laurie Johnson: The Avengers theme composer dies |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-68054498|work=BBC News|publisher=BBC|date=January 22, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[José Lifante]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Let Sleeping Corpses Lie (film)|Let Sleeping Corpses Lie]]''|''[[National Heritage (film)|National Heritage]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web|website=[[El Periódico de Catalunya]]|publisher=[[Prensa Ibérica]]|date=16 January 2024|title=Muere José Lifante, actor de 'La que se avecina' y 'Cuéntame', a los 80 años|language=es|access-date=16 January 2024|url=https://www.elperiodico.com/es/yotele/20240116/muere-jose-lifante-actor-la-que-se-avecina-cuentame-96982823}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Lahcen Zinoun]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Morocco || style="text-align:center;" | Choreographer, Director || {{hlist|''[[The Last Temptation of Christ (film)|The Last Temptation of Christ]]''|''[[The Sheltering Sky (film)|The Sheltering Sky]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.moroccoworldnews.com/2024/01/360173/moroccan-choreographer-filmmaker-lahcen-zinoun-passes-away-at-79|title=Moroccan Choreographer, Filmmaker Lahcen Zinoun Passes Away at 79|date=2024-01-16|access-date=2024-06-15|last=Zouiten|first=Sara|website=Morocco World News}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Benedict Fitzgerald]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Wise Blood (film)|Wise Blood]]''|''[[The Passion of the Christ]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/benedict-fitzgerald-writer-passion-of-the-christ-dead-at-74-1235802953/|title=Benedict Fitzgerald, Co-writer of 'The Passion of the Christ', Dies at 74|last=Rahman|first=Abid|date=2024-01-21|access-date=2024-06-15|website=The Hollywood Reporter}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Héctor Bidonde]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| Argentina || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Funny Dirty Little War]]''|''[[Night of the Pencils (film)|Night of the Pencils]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|title=Murió Héctor Bidonde, actor y exlegislador porteño, a los 86 años|url=https://es-us.vida-estilo.yahoo.com/muri%C3%B3-h%C3%A9ctor-bidonde-actor-exlegislador-143255313.html|publisher=La Nación|access-date=2024-06-15|date=2024-01-19|last=Cruz|first=Alejandro|language=es}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Lee Doo-yong]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| South Korea || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Bruce Lee Fights Back from the Grave]]''|''[[Police Story (1979 film)|Police Story]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.donga.com/en/article/all/20240120/4695571/1|title=Director Lee Doo-yong passes away at 82|date=2024-01-20|access-date=2024-06-15|website=The Dong-A Ilbo}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[David Emge]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dawn of the Dead (1978 film)|Dawn of the Dead]]''|''[[Basket Case 2]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite magazine|url=https://ew.com/david-emge-died-dawn-of-the-dead-8547146|title=David Emge, star of horror classic Dawn of the Dead, dies at 77|access-date=2024-06-16|date=2024-01-22|last=Collis|first=Clark|magazine=Entertainment Weekly}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Norman Jewison]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[In the Heat of the Night (film)|In the Heat of the Night]]''|''[[Moonstruck]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|last=Lim|first=Dennis|title=Norman Jewison, 97, Dies; Directed 'In the Heat of the Night' and 'Moonstruck'|url=https://www.nytimes.com/2024/01/22/movies/norman-jewison-dead.html |access-date=January 23, 2024|newspaper=[[The New York Times]]|date=January 22, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''22'' || [[Gary Graham]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Hollywood Knights]]''|''[[All the Right Moves (film)|All the Right Moves]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|title=Gary Graham, 'Alien Nation' and 'Star Trek: Enterprise' Actor, Dies at 73|url=https://www.nytimes.com/2024/01/23/arts/television/gary-graham-dead-alien-nation-star-trek.html|date=2024-01-23|access-date=2024-06-15|work=The New York Times|last=Deb|first=Sopan}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Margaret Riley]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Love & Other Drugs]]''|''[[Bombshell (2019 film)|Bombshell]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/01/margaret-riley-dead-1235803924/|title=Margaret Riley Dies: 'Bombshell' Producer & Lighthouse Management Partner Was 58|date=2024-01-24|first=Greg|last=Evans|access-date=2024-06-15|website=Deadline}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Enrique Liporace]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Argentina || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bolivia (film)|Bolivia]]''|''[[Un oso rojo]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://es-us.vida-estilo.yahoo.com/muri%C3%B3-actor-enrique-liporace-82-001509250.html|title=Murió el actor Enrique Liporace a los 82 años|language=es|date=2024-01-27|access-date=2024-06-15|publisher=La Nación}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Sreela Majumdar]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Mandi (1983 film)|Mandi]]''|''[[Shankar Mudi]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/health-fitness/health-news/bengali-actress-sreela-majumdar-succumbs-to-cancer-at-65/articleshow/107203375.cms|title=Bengali actress Sreela Majumdar succumbs to cancer at 65|date=2024-01-28|access-date=2024-06-15|publisher=Times of India}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Sandra Milo]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[8½]]''|''[[Juliet of the Spirits]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/02/02/movies/sandra-milo-dead.html|title=Sandra Milo, 90, Who Had Star Turns in Fellini Films, Dies|date=2024-02-02|access-date=2024-06-15|work=The New York Times|first=Elisabetta|last=Povoledo}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Hinton Battle]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Foreign Student]]''|''[[Dreamgirls (film)|Dreamgirls]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/arts/hinton-battle-dead-tony-winner-the-wiz-actor-1235811408/|title=Hinton Battle, Three-Time Tony Winner and Original 'The Wiz' Actor, Dies at 67|date=2024-01-31|access-date=2024-06-15|website=The Hollywood Reporter|first=Abbey|last=White}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Chita Rivera]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Sweet Charity (film)|Sweet Charity]]''|''[[Kalamazoo?]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/legit/obituaries-people-news/chita-rivera-dead-broadway-1235891948/|title=Chita Rivera, Broadway Legend From 'Chicago' and 'West Side Story', Dies at 91|date=2024-01-30|last=Haefner|first=Laura|access-date=2024-06-15|website=Variety}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Michael Trcic]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Special Effects Artist, Puppeteer || {{hlist|''[[Terminator 2: Judgment Day]]''|''[[Jurassic Park (film)|Jurassic Park]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.redrocknews.com/2024/02/07/michael-a-trcic/|title=Michael A. Trcic|date=2024-02-07|access-date=2024-06-15|website=Red Rock News}}</ref>
|-
! rowspan="47" style="text-align:center; vertical-align:top;"| [[Deaths in February 2024|February]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Mark Gustafson]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Animator, Director || {{hlist|''[[Fantastic Mr. Fox (film)|Fantastic Mr. Fox]]''|''[[Guillermo del Toro's Pinocchio]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mark-gustafson-dead-guillermo-del-toro-pinocchio-oscar-winner-1235813498/|title=Mark Gustafson, Stop-Motion Veteran and Oscar Winner for 'Guillermo del Toro's Pinocchio', Dies at 63|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=February 2, 2024|access-date=February 14, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Carl Weathers]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Rocky (franchise)|Rocky]]''|''[[Predator (film)|Predator]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite news|last=Pedersen|first=Erik|date=February 2, 2024|title=Carl Weathers Dies: 'Rocky' & 'Predator' Star Who Appeared In 'Happy Gilmore', 'The Mandalorian' & More Was 76 |url=https://deadline.com/2024/02/carl-weathers-dead-1235812684/|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Ian Lavender]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dad's Army (1971 film)|Dad's Army]]''|''[[Carry On Behind]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://sg.news.yahoo.com/goodbye-pike-dads-army-legend-123000280.html|title=Goodbye Pike! Dad's Army legend Ian Lavender laid to rest after his death aged 77|date=2024-03-01|access-date=2024-06-15|website=Yahoo! News|publisher=BANG Showbiz}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Sadhu Meher]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ankur (film)|Ankur]]''|''[[Mrigayaa]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|title=Actor and director Padma Shri Sadhu Meher passes away|url=https://kalingatv.com/movies/actor-and-director-sadhu-meher-passes-away/ |access-date=February 2, 2024|website=Kalinga TV|date=February 2, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Don Murray (actor)|Don Murray]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bus Stop (1956 film)|Bus Stop]]''|''[[Peggy Sue Got Married]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|last=McFadden|first=Robert D. |title=Don Murray, a Star in Films That Took on Social Issues, Dies at 94|url=https://www.nytimes.com/2024/02/02/movies/don-murray-dead.html |access-date=February 3, 2024|newspaper=[[The New York Times]]|date=February 2, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Gregory Charles Rivers]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;"| Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Little Big Master]]''|''[[My People, My Country]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|last=Lam|first=Jeffie |title=Gregory Charles Rivers, 58-year-old Australian actor who starred in Hong Kong TV dramas, found dead at his home|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/society/article/3250814/gregory-charles-rivers-cantonese-speaking-australian-actor-who-starred-hong-kong-tvb-dramas-dies |access-date=February 3, 2024|newspaper=[[South China Morning Post]]|date=February 3, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Helena Rojo]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Aguirre, the Wrath of God]]''|''[[Blacker Than the Night]]''|}}|| {{center|<ref>{{Cite web|website=[[El Financiero]]|title=Muere Helena Rojo, actriz de la película 'Más negro que la noche' y de 'El privilegio de amar'|date=2024-02-03|access-date=2024-02-04|language=es|url=https://www.elfinanciero.com.mx/espectaculos/2024/02/04/muere-helena-rojo-actriz-de-la-pelicula-mas-negro-que-la-noche-y-de-el-privilegio-de-amar/}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Mickey Gilbert]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Stuntman, Second Unit Director, Actor || {{hlist|''[[The Blues Brothers (film)|The Blues Brothers]]''|''[[The Last of the Mohicans (1992 film)|The Last of the Mohicans]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mickey-gilbert-dead-stuntman-robert-redford-1235817432/|title=Mickey Gilbert, Stunt Double for Robert Redford and Gene Wilder, Dies at 87|date=2024-02-06|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]|first=Mike|last=Barnes}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Michael Jayston]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Cromwell (film)|Cromwell]]''|''[[Nicholas and Alexandra]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/michael-jayston-dead-doctor-who-newsupdate/|title=Doctor Who legend Michael Jayston dies aged 88 after 'short illness'|date=2024-02-05|access-date=2024-06-15|website=[[Radio Times]]|first=Molly|last=Moss}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Toby Keith]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter, Singer || {{hlist|''[[Broken Bridges]]''|''[[Beer for My Horses (film)|Beer for My Horses]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2024/02/06/1229407614/toby-keith-dies-cancer|title=Toby Keith, one of country music's biggest stars, dies at 62|date=2024-02-06|access-date=2024-06-15|website=[[NPR]]|last1=Archie|first1=Ayana|last2=Mohtasham|first2=Diba}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Namkoong Won]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| South Korea || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Woman of Fire]]''|''[[Inchon (film)|Inchon]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240205000770|title=Veteran actor Namkoong Won dies at 90|date=2024-02-05|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Korea Herald]]|first=Da-sol|last=Kim}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Robert M. Young (director)|Robert M. Young]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Cinematographer, Producer || {{hlist|''[[Alambrista!]]''|''[[The Ballad of Gregorio Cortez]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Brueggemann|first=Tom|title=Robert M. Young, Trailblazing Independent Director, Dies at 99|url=https://www.indiewire.com/news/obituary/robert-m-young-dead-1234952839/|website=[[IndieWire]]|date=9 February 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Mojo Nixon]] || style="text-align:center;"| 66 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Great Balls of Fire! (film)|Great Balls of Fire!]]''|''[[Super Mario Bros. (film)|Super Mario Bros.]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/mojo-nixon-dead-obituary-1234964257/|title=Mojo Nixon, Unabashed Outlaw Cult Hero, Dead at 66|date=2024-02-07|first=Jon|last=Blistein|access-date=2024-06-15|publisher=[[Rolling Stone]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Frank Howson]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Director, Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Boulevard of Broken Dreams (film)|Boulevard of Broken Dreams]]''|''[[Flynn (film)|Flynn]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.noise11.com/news/melbourne-songwriter-producer-director-frank-howson-has-died-aged-72-20240212|title=Melbourne Songwriter, Producer, Director Frank Howson Has Died Aged 72|date=2024-02-12|access-date=2024-06-15|first=Paul|last=Cashmere|website=Noise11.com}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Johanna von Koczian]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Wir Wunderkinder]]''|''[[For the First Time (1959 film)|For the First Time]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/schauspielerin-johanna-von-koczian-im-alter-von-90-jahren-gestorben-19521281.html|title=Schauspielerin Johanna von Koczian im Alter von 90 Jahren gestorben|date=2024-02-15|access-date=2024-06-15|publisher=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Sam Mercer]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer, Location Manager || {{hlist|''[[The Sixth Sense]]''|''[[Unbreakable (film)|Unbreakable]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/sam-mercer-dead-m-night-shyamalan-1235942525/|title=Sam Mercer, Producer on M. Night Shyamalan Movies and ILM Executive, Dies at 69|first=Pat|last=Saperstein|date=2024-03-14|access-date=2024-06-15|website=Variety}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Alec Mills (cinematographer)|Alec Mills]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Cinematographer, Camera Operator || {{hlist|''[[The Living Daylights]]''|''[[Licence to Kill]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/alec-mills-dead-living-daylights-licence-to-kill-1235825532/|title=Alec Mills, Cinematographer on 'The Living Daylights' and 'Licence to Kill', Dies at 91|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=15 February 2024|access-date=16 February 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Aletta Bezuidenhout]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Paljas]]''|''[[In My Country (2004 film)|In My Country]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.capetownetc.com/news/renowned-south-african-actress-aletta-bezuidenhout-passes-away-at-76/|title=Renowned South African actress Aletta Bezuidenhout passes away at 76|date=2024-02-13|access-date=2024-06-15|website=Cape Town ETC|first=Ilze-Mari|last=Van Zyl}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Alain Dorval]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Mutafukaz]]''|''[[The Jungle Bunch (film)|The Jungle Bunch]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2024/02/13/alain-dorval-voix-francaise-de-sylvester-stallone-et-de-nick-nolte-est-mort-a-77-ans_6216327_3382.html|title=Alain Dorval, voix française de Sylvester Stallone et de Nick Nolte, est mort à 77 ans|date=2024-02-13|access-date=2024-06-15|website=[[Le Monde]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Gérard Barray]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Captain Fracasse (1961 film)|Captain Fracasse]]''|''[[Open Your Eyes (1997 film)|Open Your Eyes]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Gérard Barray |url=http://www.cineartistes.com/fiche-G%E9rard+Barray.html |website=Cine Artistes |access-date=16 February 2024 |archive-date=16 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216161038/http://www.cineartistes.com/fiche-G%25E9rard+Barray.html |url-status=dead }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Anne Whitfield]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[White Christmas (film)|White Christmas]]''|''[[Juvenile Jungle (film)|Juvenile Jungle]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/anne-whitfield-dead-white-christmas-1235839748/|title=Anne Whitfield, Young Actress in 'White Christmas', Dies at 85|date=2024-02-29|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Ileen Maisel]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Ripley's Game (film)|Ripley's Game]]''|''[[The Golden Compass (film)|The Golden Compass]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/news/film/bafta-nominated-producer-ileen-maisel-dies-aged-68-3610789|title=BAFTA-nominated producer Ileen Maisel dies aged 68|date=2024-03-28|access-date=2024-06-15|website=[[NME]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Anjana Bhowmick]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Thana Theke Aschi (1965 film)|Thana Theke Aschi]]''|''[[Nayika Sangbad]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/actor-anjana-bhowmik-dies-at-79-she-will-be-remembered-forever-says-cm-9167301/|title=Actor Anjana Bhowmick dies at 79; she will be remembered forever, says CM|date=2024-02-18|access-date=2024-06-15|website=[[The Indian Express]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Roger Dicken]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Special Effects Artist || {{hlist|''[[When Dinosaurs Ruled the Earth]]''|''[[Alien (film)|Alien]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/roger-dicken-obituary-alien-when-dinosaurs-ruled-the-earth-vfx-artist-84-1235889287/|title=Roger Dicken Dies: Oscar-Nominated 'Alien' & 'When Dinosaurs Ruled The Earth' VFX Artist Was 84|date=2024-04-18|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline (website)|Deadline]]|first=Zac|last=Ntim}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Lanny Flaherty]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Miller's Crossing]] ''|''[[Signs (film)|Signs]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|url=https://andrettfuneralhome.com/obituary/?ob-id=2930&obit=Lanny+Flaherty|title=Obituary of Lanny Flaherty|website=Andrett Funeral Home|access-date=February 24, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Ira von Fürstenberg]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hello-Goodbye (1970 film)|Hello-Goodbye]]''|''[[Five Dolls for an August Moon]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://wwd.com/fashion-news/designer-luxury/princess-ira-von-furstenberg-dead-1236202486/|title=Iran von Fürstenberg, Death of a Princess|first=Luisa|last=Zargani|date=2024-02-20|access-date=2024-06-15|website=[[Women's Wear Daily]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Tony Ganios]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Wanderers (1979 film)|The Wanderers]]''|''[[Porky's]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/tony-ganios-dead-porkys-the-wanderers-1235917670/|title=Tony Ganios, Star of 'Porky's', Dies at 64|date=2024-02-20|first=Diego|last=Ramos Bechara|access-date=2024-06-15|website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Roland Bertin]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Diva (1981 film)|Diva]]''|''[[Cyrano de Bergerac (1990 film)|Cyrano de Bergerac]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.la-croix.com/culture/mort-du-comedien-roland-bertin-diseur-et-mangeur-de-mots-exceptionnel-20240221|title=Mort du comédien Roland Bertin, " diseur et mangeur de mots exceptionnel "|date=2024-02-21|access-date=2024-06-15|first=Clémence|last=Blanche|publisher=[[La Croix (newspaper)|La Croix]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Paul D'Amato (actor)|Paul D'Amato]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Slap Shot]]''|''[[The Deer Hunter]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.ctinsider.com/journalinquirer/article/ct-enfield-paul-d-amato-slap-shot-18679391.php|title='Slap Shot' actor Paul D'Amato, who had ties to CT sports, dies at 75|first=Eric|last=Bedner|date=2024-02-22|access-date=2024-06-15|website=CT Insider}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Ewen MacIntosh]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[The Lobster]]''|''[[The Bromley Boys]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2024/tv/global/ewen-macintosh-dead-keith-the-office-uk-1235917903/|title=Ewen MacIntosh, Keith in 'The Office' U.K., Dies at 50|date=2024-02-21|first=Alex|last=Ritman|access-date=2024-06-15|website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Matt Sweeney (special effects artist)|Matt Sweeney]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Special Effects Artist || {{hlist|''[[The Goonies]]''|''[[Apollo 13 (film)|Apollo 13]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=22 February 2024 |title=Matt Sweeney, Oscar-Nominated Visual Effects Artist on 'Apollo 13', Dies at 75 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/matt-sweeney-dead-apollo-13-vfx-1235832686/ |access-date=22 February 2024 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Yoko Yamamoto]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Red Handkerchief]]''|''[[Gappa: The Triphibian Monster]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://japannews.yomiuri.co.jp/society/obituaries/20240222-170320/|title=Yoko Yamamoto, Star of 'The Hangman', Dies at 81|date=2024-02-22|access-date=2024-06-15|publisher=[[Yomiuri Shimbun]]|website=[[The Japan News]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Micheline Presle]] || style="text-align:center;"| 101 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Under My Skin (1950 film)|Under My Skin]]''|''[[Adventures of Captain Fabian]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2024/02/22/micheline-presle-french-star-dead-obituary/|title=Micheline Presle, French movie star of 'Devil in the Flash', dies at 101|date=2024-02-22|first=Adam|last=Bernstein|access-date=2024-06-15|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Pamela Salem]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Never Say Never Again]]''|''[[Gods and Monsters (film)|Gods and Monsters]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-68379239|title=Pamela Salem: James Bond and Doctor Who star dies aged 80|date=2024-02-23|first=Annabel|last=Rackham|access-date=2024-06-15|publisher=[[BBC News]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[John Savident]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Clockwork Orange (film)|A Clockwork Orange]]''|''[[Mountains of the Moon (film)|Mountains of the Moon]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|title=Coronation Street actor John Savident dies aged 86|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2024/feb/23/coronation-street-actor-john-savident-dies-aged-86|website=[[The Guardian]]|date=23 February 2024|access-date=23 February 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''22'' || [[Kent Melton]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Animation Sculptor || {{hlist|''[[Aladdin (1992 Disney film)|Aladdin]]''|''[[The Lion King]]''}} || {{center|<ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Kent Melton, Character Sculptor for 'Aladdin', 'The Lion King' and 'Coraline', Dies at 68 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/kent-melton-dead-aladdin-coraline-character-sculptor-1235833267/ |access-date=23 February 2024 |publisher=[[The Hollywood Reporter]] |date=22 February 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Chris Gauthier]] || style="text-align:center;"| 48 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Freddy vs. Jason]]''|''[[Watchmen (2009 film)|Watchmen]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2024-02-26/chris-gauthier-dead-eureka-smallville-once-upon-a-time|title=Chris Gauthier, 'Once Upon a Time' and 'Eureka' character actor, dies at 48|date=2024-02-26|first=Nardine|last=Saad|access-date=2024-06-15|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Lynda Gravátt]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Delivery Man (film)|Delivery Man]]''|''[[Roman J. Israel, Esq.]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://people.com/broadway-actress-lynda-gravatt-dead-at-77-viola-davis-mourns-8601527|title=Broadway Actress Lynda Gravátt Dead at 77: 'I Loved You in Every Way', Mourns Viola Davis|date=2024-02-28|first=Tommy|last=McArdle|access-date=2024-06-15|website=[[People Magazine]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Jackie Loughery]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Pardners]]''|''[[The D.I.]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Jackie Loughery, 'The D.I.' Actress and Wife of Jack Webb, Dies at 93 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jackie-loughery-dead-jack-webb-1235836134/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=26 February 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Kenneth Mitchell (actor)|Kenneth Mitchell]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Miracle (2004 film)|Miracle]]''|''[[Captain Marvel (film)|Captain Marvel]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|title=Kenneth Mitchell Dies: ''Star Trek: Discovery'', ''Captain Marvel'' & ''Jericho'' Actor Was 49|url=https://deadline.com/2024/02/kenneth-mitchell-dead-star-trek-discovery-1235837448/|last=Petski|first=Denise|website=[[Deadline Hollywood]]|date=25 February 2024|access-date=25 February 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Kumar Shahani]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Maya Darpan]]''|''[[Tarang (film)|Tarang]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=Kumar Shahani, Pioneer of India's Parallel Cinema Movement, Dies at 83|url=https://variety.com/2024/film/news/kumar-shahani-dead-of-india-parallel-cinema-movement-1235921948/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=25 February 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Charles Dierkop]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Butch Cassidy and the Sundance Kid]]''|''[[The Sting]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://tylerpaper.com/lifestyle/arts_and_entertainment/charles-dierkop-butch-cassidy-the-sundance-kid-and-police-woman-actor-dies-at-87/|title=Charles Dierkop, 'Butch Cassidy & the Sundance Kid' and 'Police Woman' Actor, Dies at 87|date=2024-02-27|access-date=2024-06-15|publisher=[[Tyler Morning Telegraph]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Michael Culver]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Empire Strikes Back]]''|''[[A Passage to India (film)|A Passage to India]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|last1=Coveney|first1=Michael|author1-link=Michael Coveney|title=Michael Culver obituary|url=https://www.theguardian.com/stage/2024/mar/12/michael-culver-obituary |work=[[The Guardian]]|date=12 March 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Richard Lewis (comedian)|Richard Lewis]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Robin Hood: Men in Tights]]''|''[[Leaving Las Vegas]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/02/28/arts/television/richard-lewis-dead.html|title=Richard Lewis, Acerbic Comedian and Character Actor, Dies at 76|date=2024-02-28|first=Clay|last=Risen|access-date=2024-06-15|work=[[The New York Times]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Jean Allison]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress|| {{hlist|''[[Bad Company (1972 film)|Bad Company]]''|''[[Hardcore (1979 film)|Hardcore]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wftv.com/news/trending/jean-allison-character-actress-television-film-dead-94|title=Jean Allison, character actress on television, film, dead at 94|date=2024-03-09|access-date=2024-06-15|publisher=[[WFTV]]|first=Bob|last=D'Angelo}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Werner Nold]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[The Merry World of Leopold Z]]''|''[[IXE-13]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.filmsquebec.com/werner-nold-sest-eteint/|title=Werner Nold s'est éteint|language=fr|date=2024-03-02|access-date=2024-06-15|website=Films du Québec|first=Charles-Henri|last=Ramond}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Paolo and Vittorio Taviani|Paolo Taviani]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Caesar Must Die]]''|''[[Padre Padrone]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/03/10/movies/paolo-taviani-dead.html|title=Paolo Taviani, Half of a Famed Italian Filmmaking Duo, Dies at 92|date=2024-03-10|first=Clay|last=Risen|access-date=2024-06-15|work=The New York Times}}</ref>
|-
! rowspan="44" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in March 2024|March]]
| style="text-align:center;" | ''1'' || [[Akira Toriyama]] || style="text-align:center;" | 68 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Character Designer, Screenwriter || {{hlist|''[[Dragon Ball Z: Battle of Gods]]''|''[[Dragon Ball Z: Resurrection 'F']]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|last=Sun |first=Michael |date=2024-03-08 |title=Akira Toriyama, creator of Dragon Ball manga series, dies aged 68 |url=https://www.theguardian.com/books/2024/mar/08/akira-toriyama-dragon-ball-creator-manga-series-dies-aged-68 |access-date=2024-03-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Mark Dodson (actor)|Mark Dodson]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Voice Actor || {{hlist|''[[Return of the Jedi]]''|''[[Gremlins]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/03/mark-dodson-dead-star-wars-gremlins-voiceover-artist-was-64-obituary-1235844122/|title=Mark Dodson Dies: 'Star Wars' and 'Gremlins' Voiceover Artist Was 64|date=2024-03-03|first=Bruce|last=Haring|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Paul Houde]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Les Boys]]''|''[[Winter Stories]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://montrealgazette.com/news/local-news/quebec-actor-radio-personality-paul-houde-dies-at-69-family-says|title=Quebec actor, radio personality Paul Houde dies at 69|date=2024-03-02|access-date=2024-06-15|website=[[Montreal Gazette]]|publisher=[[Canadian Press]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Jaclyn Jose]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;"| Philippines || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Ma' Rosa]]''|''[[Fantastica (2018 film)|Fantastica]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|title=Tragic Loss: Renowned actress Jaclyn Jose passes away at 59 |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/19853/tragic-loss-renowned-actress-jaclyn-jose-passes-away-at-59/photo |website=[[GMA News TV|GMA News]] |date=March 3, 2024 |access-date=March 3, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Edward Bond]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Blowup]]''|''[[Walkabout (film)|Walkabout]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/stage/2024/mar/05/edward-bond-playwright-dies|title=Edward Bond, blazingly original British playwright, dies aged 89|date=2024-03-05|access-date=2024-06-15|work=[[The Guardian]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Betty Brodel]] || style="text-align:center;"| 104 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Swing Hostess]]''|''[[Too Young to Know]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/betty-brodel-dead-joan-leslie-sister-1235843689/|title=Betty Brode, Actress and Sister of 'Sergeant York' Star Joan Leslie, Dies at 104|date=2024-03-07|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Tarako]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Nausicaä of the Valley of the Wind (film)|Nausicaä of the Valley of the Wind]]''|''[[Castle in the Sky]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://english.kyodonews.net/news/2024/03/2824de18269d-tarako-voice-of-popular-anime-girl-maruko-dies-at-63.html|title=Tarako, voice of popular anime girl Maruko, dies at 63|date=2024-03-09|access-date=2024-06-15|publisher=[[Kyodo News]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Jean-Pierre Bourtayre]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[The Game Is Over]]''|''[[Les Maîtres du temps]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.lefigaro.fr/musique/mort-de-jean-pierre-bourtayre-compositeur-de-claude-francois-michel-sardou-jacques-dutronc-20240305|title=Mort de Jean-Pierre Bourtayre, compositeur de Claude François, Michel Sardou, Jacques Dutronc..|language=fr|date=2024-03-05|access-date=2024-06-15|publisher=[[Le Figaro]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Michael Jenkins (director)|Michael Jenkins]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Sweet Talker (film)|Sweet Talker]]''|''[[The Heartbreak Kid (1993 film)|The Heartbreak Kid]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/03/michael-jenkins-dead-aged-77-heartbreak-high-blue-murder-1235849882/|title=Michael Jenkins Dies: Australian Writer-Director Behind 'Heartbreak High' & 'Blue Murder' Was 77|date=2024-03-08|first=Jesse|last=Whittock|access-date=2024-06-21|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Juan Verduzco]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[¡Qué familia tan cotorra!]]''|''[[Toña, nacida virgen (Del oficio)]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://remezcla.com/film/iconic-mexican-actor-juan-verduzco-dies-at-78/|title=Iconic Mexican Actor Juan Verduzco Dies at 78|date=2024-03-05|first=Jeannette|last=Hernandez|access-date=2024-06-15|website=[[Remezcla]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Roberto Leoni]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Screenwriter, Director || {{hlist|''[[My Dear Killer]]''|''[[Santa Sangre]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.reggiosera.it/2024/04/e-morto-roberto-leoni-fu-lanima-del-teatro-san-prospero/312927/|title=E' morto Roberto Leoni, fu l'anima del teatro San Prospero|date=2024-04-26|access-date=2024-06-15|website=Reggio Sera|location=[[Reggio Emilia]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Misha Suslov]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[Black Moon Rising]]''|''[[Prancer (film)|Prancer]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://smotrim.ru/article/3838975|language=ru|title=Умер кинооператор Михаил Суслов|date=2024-03-06|access-date=2024-06-15|website={{ill|Смотрим|ru}}}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Steve Lawrence]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Singer || {{hlist|''[[The Blues Brothers (film)|The Blues Brothers]]''|''[[The Yards]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/article/steve-lawrence-dead-eydie-steve-0d5716adcf8a4fd0a96f3f12854212d5|title=Steve Lawrence, singer, entertainer and half of popular stage duo Steve & Eydie, dies at 88|date=2024-03-07|first=Mark|last=Kennedy|access-date=2024-06-15|website=[[Associated Press]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Percy Adlon]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Bagdad Cafe]]''|''[[Rosalie Goes Shopping]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.br.de/nachrichten/meldung/filmemacher-percy-adlon-stirbt-mit-88-jahren,30064b149|title=Filmemacher Percy Adlon stirbt mit 88 Jahren|date=2024-03-11|access-date=2024-06-15|website=[[Bayerischer Rundfunk]]|language=de|publisher=[[Bayern 2]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Gigio Morra]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Gomorrah (film)|Gomorrah]]''|''[[Pinocchio (2019 film)|Pinocchio]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.ilmessaggero.it/en/renowned_italian_actor_gigio_morra_passes_away-7986179.html#|title=Renowned Italian Actor Gigio Morra Passes Away|date=2024-03-10|access-date=2024-06-15|publisher=[[Il Messaggero]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Malachy McCourt]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Devil's Own]]''|''[[After.Life]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://gaycitynews.com/malachy-mccourt-staunch-passionate-and-colorful-lgbtq-ally-dies-92/|title=Malachy McCourt, staunch, passionate, and colorful LGBTQ ally, dies at 92|date=2024-03-19|access-date=2024-06-15|publisher=[[Gay City News]]|first=Andy|last=Humm}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Surya Kiran (director)|Surya Kiran]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[Satyam (2003 film)|Satyam]]''|''[[Brahmastram]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/director-surya-kiran-dies-at-48-renowned-director-actor-and-child-artist-passes-away-in-chennai/articleshow/108415625.cms|title=Director, actor and child artist Surya Kiran dies at 48|date=2024-03-12|access-date=2024-06-15|work=[[The Times of India]]|location=[[Chennai]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12''{{efn|The day she was found dead. It is unknown if she died on that day.}} || [[Robyn Bernard]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Betty Blue]]''|''[[Roselyne et les lions]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2024-03-15/robyn-bernard-dead-general-hospital-terry-brock|title=Robyn Bernard, 'General Hospital' alum, found dead at 64|date=2024-03-15|first=Nardine|last=Saad|access-date=2024-06-15|work=[[Los Angeles Times]]|location=[[Los Angeles]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Maria Richwine]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Buddy Holly Story]]''|''[[Hamburger: The Motion Picture]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://patch.com/california/palmdesert/former-playboy-bunny-buddy-holly-movie-wife-found-dead-ps-hot-tub|title=Former Playboy Bunny, Buddy Holly Movie Wife, Found Dead In PS Hot Tub|date=2024-03-13|first=Toni|last=McAllister|access-date=2024-06-15|website=[[Patch Media]]|location=[[Palm Springs, California|Palm Springs]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Julius Kohanyi]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Summer's Children]]''|''[[The War Boy]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.legacy.com/ca/obituaries/theglobeandmail/name/julius-kohanyi-obituary?id=54697629|title=Julius KOHANYI Obituary|date=2024-03-13|access-date=2024-06-15|website=[[The Globe and Mail]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[David Breashears]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Producer, Camera Operator || {{hlist|''[[Seven Years in Tibet (1997 film)|Seven Years in Tibet]]''|''[[Everest (1998 film)|Everest]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/article/everest-breashears-obituary-filmmaker-mountaineer-f0fce6335b03c214af034af278cdcfa3|title=David Breshears, mountaineer and filmmaker who co-produced Mount Everest documentary, dies at 68|date=2024-03-16|access-date=2024-06-15|publisher=[[Associated Press]]|location=[[Marblehead, Massachusetts]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Grant Page]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Stuntman, Actor || {{hlist|''[[Mad Max]]''|''[[Roadgames]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/grant-page-dies-at-85-iconic-mad-max-stuntman-passes-away-after-suffering-a-fatal-car-crash|title=Grant Page Dies At 85: Iconic 'Mad Max' Stuntman Passes Away After Suffering A Fatal Car Crash|date=2024-03-20|access-date=2024-06-15|publisher=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook India]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Minori Terada]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Castle in the Sky]]''|''[[The Human Bullet]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://japannews.yomiuri.co.jp/society/obituaries/20240323-176238/|title=Actor Minori Terada Dead at 81; Known as Voice Actor for Muska in 'Castle in the Sky'|date=2024-03-23|access-date=2024-06-15|website=[[The Japan News]]|publisher=[[Yomiuri Shimbun]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Joe Camp]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Benji (1974 film)|Benji]]''|''[[Hawmps!]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.dallasnews.com/arts-entertainment/2024/03/15/north-texas-adman-turned-benji-filmmaker-joe-camp-dies-at-84/|title=North Texas adman turned 'Benji' filmmaker Joe Camp dies at 84|date=2024-03-15|first=Dan|last=Singer|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Dallas Morning News]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Aleksandr Shirvindt]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Grandads-Robbers]]''|''[[Station for Two]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://unn.ua/news/u-rf-pomer-aktor-i-rezhyser-oleksandr-shyrvindt|language=ukrainian|title=У рф помер актор і режисер Олександр Ширвіндт|date=2024-03-15|access-date=2024-06-15|website={{ill|УНН|uk}}|location=[[Kyiv]]|last=Tumanova|first=Antonina}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[David Seidler]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Tucker: The Man and His Dream]]''|''[[The King's Speech]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|author1-link=PA Media|title=Oscar winner David Seidler, writer of The King's Speech, has died, say reports|url=https://www.theguardian.com/film/2024/mar/17/oscar-winner-david-seidler-writer-of-the-kings-speech-has-died-say-reports |work=[[The Guardian]]|date=17 March 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Jennifer Leak]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Yours, Mine and Ours (1968 film)|Yours, Mine and Ours]]''|''[[The Incubus (film)|The Incubus]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.kiro7.com/news/trending/jennifer-leak-young-restless-actress-dies-76//|title=Jennifer Leak, 'Yours, Mine and Ours' actress, dies at 76|date=2024-03-29|first=Jessica|last=Goodman|access-date=2024-06-15|publisher=[[KIRO-TV]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Dianne Crittenden]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Casting Director || {{hlist|''[[Star Wars (film)|Star Wars]]''|''[[Spider-Man 2]]''}}|| {{center|<ref>{{Cite web |date=March 22, 2024 |title=Dianne Crittenden Dies: 'Star Wars' Casting Director Who Worked On 'Pretty Woman', 'Spider-Man 2' & Many Others Was 82 |url=https://uk.news.yahoo.com/dianne-crittenden-dies-star-wars-013646645.html |access-date=March 22, 2024 |website=Yahoo News |language=}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[M. Emmet Walsh]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Blade Runner]]''|''[[Blood Simple]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=M. Emmet Walsh, 'Blade Runner' and 'Blood Simple' Actor, Dies at 88|url=https://variety.com/2024/tv/news/m-emmet-walsh-dead-blade-runner-1235947723/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=March 20, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Winai Kraibutr]] || style="text-align:center;"| 54 || style="text-align:center;"| Thailand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Nang Nak]]''|''[[Bang Rajan (film)|Bang Rajan]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.khaosodenglish.com/news/2024/03/21/thai-actor-winai-kraibutr-dies-at-54-after-fighting-rare-illness/|title=THAI ACTOR WINAI KRAIBUTR DIES AT 54 AFTER FIGHTING RARE ILLNESS|date=2024-03-21|location=[[Bangkok]]|access-date=2024-06-15|publisher=[[Khaosod]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Ron Harper (actor)|Ron Harper]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Pearl Harbor (film)|Pearl Harbor]]''|''[[The Poughkeepsie Tapes]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.foxnews.com/entertainment/ron-harper-planet-apes-star-dead-91|title=Ron Harper, 'Planet of the Apes' star, dead at 91|date=2024-03-25|first1=Janelle|last1=Ash|access-date=2024-06-15|publisher=[[Fox News]]|last2=Fink|first2=Larry}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''22'' || [[Partha Sarathi Deb]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Lathi (1996 film)|Lathi]]''|''[[Prem Aamar]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |title=Bengali Actor Partha Sarathi Deb Dies At 68 |url=https://www.ndtv.com/entertainment/veteran-bengali-actor-partha-sarathi-deb-dies-at-68-5294951 |website=NDTV.com |access-date=24 March 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Daniel Beretta]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Revolver (1973 film)|Revolver]]''|''[[Faceless (1988 film)|Faceless]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://euroweeklynews.com/2024/03/23/french-voice-of-schwarzenegger-dies/|title=French voice of Schwarzenegger dies|first=Annette|last=Christmas|date=2024-03-26|access-date=2024-06-15|publisher=[[EuroWeekly News]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Eli Noyes]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Animator || {{hlist|''[[Under Our Skin]]''|''[[The Most Dangerous Man in America]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.sfchronicle.com/bayarea/article/eli-noyes-film-tv-19373929.php|title=Eli Noyes, untrained animator who turned a college film into critically acclaimed career, dies at 81|date=2024-04-04|first=Sam|last=Whiting|access-date=2024-06-15|publisher=[[San Francisco Chronicle]]|location=[[Bay Area]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Abdulah Sidran]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Bosnia || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Do You Remember Dolly Bell?]]''|''[[When Father Was Away on Business]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://balkaninsight.com/2024/03/25/bosnia-mourns-renowned-poet-and-screenwriter-abdulah-sidran/|title=Bosnia Mourns Renowned Poet and Screenwriter Abdulah Sidran|date=2024-03-25|first=Azem|last=Kurtic|access-date=2024-06-15|publisher=[[Balkan Insight]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Silvia Tortosa]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Horror Express]]''|''[[Unfinished Business (1977 film)|Unfinished Business]]''}}|| {{center|<ref>{{cite news|url=https://elpais.com/cultura/2024-03-23/muere-la-actriz-silvia-tortosa-a-los-77-anos.html|date=March 23, 2024|website=[[El País]]|title=Muere la actriz Silvia Tortosa a los 77 años}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Paula Weinstein]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[The Fabulous Baker Boys]]''|''[[The Perfect Storm (film)|The Perfect Storm]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=Paula Weinstein, Emmy-Winning Producer of ''The Perfect Storm'' and Former Tribeca Enterprises Executive, Dies at 78|url=https://variety.com/2024/film/news/paula-weinstein-dead-the-perfect-storm-1235951396/|website=Variety|date=25 March 2024|access-date=25 March 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Fritz Wepper]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Die Brücke (film)|Die Brücke]]''|''[[Cabaret (1972 film)|Cabaret]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailybeast.com/cabaret-star-fritz-wepper-dead-at-82-after-long-illness|title='Cabaret' Star Dead at 82 After Long Illness|first=Mathew|last=Murphy|date=2024-03-27|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Daily Beast]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Louis Gossett Jr.]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[An Officer and a Gentleman]]''|''[[Enemy Mine (film)|Enemy Mine]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|title=Louis Gossett Jr., ''An Officer and a Gentleman'' Oscar Winner, Dies at 87|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/louis-gossett-jr-dead-an-officer-and-a-gentleman-roots-1235955575/|last=Dagan|first=Carmel|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=29 March 2024|access-date=29 March 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Chance Perdomo]] || style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[After We Fell]]''|''[[After Ever Happy]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last1=Cain|first1=Sian|title=Chance Perdomo, star of Gen V and Chilling Adventures of Sabrina, dead at 27|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2024/mar/30/chance-perdomo-dead-27 |website=[[The Guardian]]|date=30 March 2024|access-date=31 March 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Tim McGovern]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Visual Effects Artist || {{hlist|''[[Total Recall (1990 film)|Total Recall]]''|''[[Last Action Hero]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web |last1=Nordyke |first1=Kimberly |title=Tim McGovern, Visual Effects Veteran and Oscar Winner for 'Total Recall', Dies at 68 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tim-mcgovern-dead-visual-effects-veteran-oscar-winner-total-recall-dies-1235863585/ |website=The Hollywood Reporter |date=31 March 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''31'' || [[Barbara Baldavin]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Casting Director || {{hlist|''[[Skeeter (film)|Skeeter]]''|''[[Fallen Arches (film)|Fallen Arches]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/barbara-baldavin-dead-star-trek-medical-center-1235864334/|title=Barbara Baldavin, Actress on 'Star Trek' and 'Medical Center', Dies at 85|first=Mike|last=Barnes|date=2024-04-01|access-date=2024-06-17|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''31'' || [[Rob Kaman]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| Netherlands || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bloodfist]]''|''[[Legionnaire (film)|Legionnaire]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://mymmanews.com/rob-kaman-dutch-kickboxing-legend-dead-at-63/|title=Rob Kaman, Dutch Kickboxing legend, dead at 63|date=2024-03-31|access-date=2024-06-15|website=MyMMANews}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''31'' || [[Barbara Rush]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[It Came from Outer Space]]''|''[[Hombre (film)|Hombre]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2024-04-01/barbara-rush-dead-peyton-place-actor|title=Barbara Rush, 'It Came From Outer Space' and 'Peyton Place' actor, dies at 97|date=2024-04-01|first=Alexandra|last=Del Rosario|access-date=2024-06-15|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref>
|-
! rowspan="42" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in April 2024|April]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Joe Flaherty]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Back to the Future Part II]]''|''[[Happy Gilmore]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/joe-flaherty-sctv-freaks-geeks-actor-dies-82-rcna146053|title=Joe Flaherty, 'SCTV' and 'Freaks and Geeks' actor, dies at 82|date=2024-04-02|access-date=2024-06-15|website=[[NBC News]]|publisher=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Christopher Durang]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Secret of My Success (1987 film)|The Secret of My Success]]''|''[[Housesitter]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2024/04/03/1242522471/christopher-durang-broadway-playwright-obituary|title=Tony-winning playwright Christopher Durang dies at 75|date=2024-04-03|access-date=2024-06-15|website=[[NPR]]|publisher=[[Associated Press]]|location=[[New York City|New York]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Tatyana Konyukhova]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Boys from Leningrad]]''|''[[The Red and the White]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://unikino.ru/%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B8%D1%8F-%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0-%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8-3/|title=Гильдия актеров кино Союза кинематографистов России сообщила о том, что скончалась народная артистка России Татьяна Конюхова (1931 — 2024)|date=2024-04-02|access-date=2024-06-15|website=[[Central House of Cinema]]|language=ru}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Adrian Schiller]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Danish Girl (film)|The Danish Girl]]''|''[[Suffragette (film)|Suffragette]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/adrian-schiller-dead-the-last-kingdom-was-60-obituary-1235877272/|title=Adrian Schiller Dies: Star of Netflix Drama 'The Last Kingdom' Was 60|date=2024-04-05|first=Bruce|last=Haring|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Vera Tschechowa]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actress, Producer || {{hlist|''[[The Curse of the Hidden Vault]]''|''[[Euridice BA 2037]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.tagesschau.de/inland/tschechowa-gestorben-100.html|title=Schauspielerin Vera Tschechowa gestorben|date=2024-04-04|access-date=2024-06-15|language=de|website=[[Tagesschau (German TV programme)|Tagesschau]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Bruce Kessler]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Gay Deceivers]]''|''[[Simon, King of the Witches]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://faroutmagazine.co.uk/bruce-kessler-knight-rider-director-dead-at-88/|title=Bruce Kessler, 'Knight Rider' director, dead at 88|date=2024-04-08|first=Aimee|last=Ferrier|access-date=2024-06-15|website=[[Far Out (website)|Far Out Magazine]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[R. F. Lucchetti]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| Brazil || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[The Strange World of Coffin Joe]]''|''[[Hallucinations of a Deranged Mind]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://g1.globo.com/sp/ribeirao-preto-franca/em-cena/noticia/2024/04/05/morre-o-escritor-rubens-lucchetti-mestre-do-horror-aos-94-anos.ghtml|title=Morre o escritor Rubens Lucchetti, o 'mestre do horror', aos 94 anos|date=2024-04-05|access-date=2024-06-15|website=[[Emissoras Pioneiras de Televisão]]|language=pt-br}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Peter Sodann]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Die Männer der Emden]]''|''[[Gundermann (film)|Gundermann]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.yahoo.com/entertainment/german-actor-peter-sodann-venerated-091552417.html|title=German actor Peter Sodann, venerated TV inspector, dies aged 87|date=2024-04-07|access-date=2024-06-15|website=[[Yahoo! News]]|publisher=[[Deutsche Presse-Agentur]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Ernesto Gómez Cruz]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Mexican]]''|''[[The Crime of Padre Amaro (2002 film)|The Crime of Padre Amaro]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|language=es-mx|url=https://www.azcentral.com/story/mexico/2024/04/08/fallece-primer-actor-mexicano-ernesto-gomez-cruz/73246631007/|title=Fallece primer actor mexicano Ernesto Gómez Cruz a los 90 años|date=2024-04-08|first=Diana|last=García|access-date=2024-06-15|website=AZCentral|publisher=[[The Arizona Republic]]|location=[[Mexico]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Edgar Burcksen]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Netherlands || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[Left Luggage (film)|Left Luggage]]''|''[[Darfur Now]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/edgar-burcksen-dead-young-indiana-jones-1235964633/|title=Edgar Burcksen, Emmy-Winning Editor of 'Young Indiana Jones Chronicles', Dies at 76|date=2024-04-08|access-date=2024-06-16|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Selena|last=Kuznikov}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Jaime de Armiñán]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Spain || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[My Dearest Senorita]]''|''[[The Nest (1980 film)|The Nest]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=https://www.sgae.es/noticia/fallece-el-guionista-y-director-jaime-de-arminan/|website=[[Sociedad General de Autores y Editores|SGAE]]|date=10 April 2024|title=Fallece el cineasta Jaime de Armiñán|access-date=10 April 2024|language=es}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Patti Astor]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Underground U.S.A.]]''|''[[Wild Style]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.dailybreeze.com/2024/05/08/late-actor-hermosa-beach-resident-patti-astor-to-be-remembered-on-saturday/|title=Late actor, Hermosa Beach resident Patti Astor to be remembered on Saturday|date=2024-05-08|first=Michael|last=Hixon|access-date=2024-06-15|publisher=[[Daily Breeze]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Carla Balenda]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hunt the Man Down]]''|''[[Sealed Cargo]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/carla-balenda-dead-sealed-cargo-hey-mulligan-1235954852/|title=Carla Balenda, Actress in 'Sealed Cargo' and Mickey Rooney's 'Hey Mulligan', Dies at 98|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=22 July 2024|access-date=22 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Eckart Dux]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The House in Montevideo (1951 film)|The House in Montevideo]]''|''[[The Singing Ringing Tree]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/medien/eckart-dux-synchronsprecher-vom-a-team-und-gandalf-mit-97-jahren-gestorben-19646537.html|title=Hannibal vom "A-Team" und Gandalf: Synchron-Star Eckart Dux gestorben|date=2024-04-11|access-date=2024-06-15|publisher=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|location=[[Frankfurt]]|language=de}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[O. J. Simpson]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Naked Gun]]''|''[[The Towering Inferno]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=O.J. Simpson, Football Player and Actor Accused of Murdering Ex-Wife, Dies at 76|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/oj-simpson-dead-cancer-1235967744/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 11, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Dan Wallin]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Sound Engineer || {{hlist|''[[Woodstock (film)|Woodstock]]''|''[[A Star Is Born (1976 film)|A Star Is Born]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Burlingame|first=Jon|title=Dan Wallin, Oscar-Nominated and Emmy-Winning Music Mixer, Dies at 97|url=https://variety.com/2024/film/news/dan-wallin-dead-music-mixer-1235966619/|website=Variety|date=April 10, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Eleanor Coppola]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Hearts of Darkness: A Filmmaker's Apocalypse]]''|''[[Paris Can Wait]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Murphy|first=J. Kim|title=Eleanor Coppola, 'Hearts of Darkness' Director and Francis Ford Coppola's Wife, Dies at 87|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/eleanor-coppola-dead-francis-ford-coppola-wife-sofia-coppola-1235969640/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 12, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Richard Horowitz]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Any Given Sunday]]''|''[[Three Seasons]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/news/film/hollywood-composer-richard-horowitz-dies-aged-75-3618899|title=Hollywood composer Richard Horowitz dies aged 75|date=2024-04-17|first=Alex|last=Rigotti|access-date=2024-06-15|website=[[NME]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Rochelle Oliver]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Next Stop, Greenwich Village]]''|''[[Scent of a Woman (1992 film)|Scent of a Woman]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/arts/rochelle-oliver-dead-broadway-acting-teacher-1235892776/|title=Rochelle Oliver, 'Who's Afraid of Virginia Woolf?' Star and Admired Acting Teacher, Dies at 86|date=2024-05-07|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Ron Thompson (actor)|Ron Thompson]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[American Pop]]''|''[[Deep Cover]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/ron-thompson-dead-american-pop-1235874804/|title=Ron Thompson, Actor in 'No Place to be Somebody' and 'American Pop', Dies at 83|date=2024-04-15|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Vincent Friell]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Trainspotting (film)|Trainspotting]]''|''[[The Angels' Share]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2024/04/27/vincent-friell-restless-natives-trainspotting-ken-loach/|title=Vincent Friell, Scots actor who made his mark in the cult 1980s comedy Restless Natives – obituary|date=2024-04-27|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Daily Telegraph]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Jacques Lussier]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Louis 19, King of the Airwaves]]''|''[[Grey Owl (film)|Grey Owl]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.lenouvelliste.ca/arts/richard-therrien/2024/04/30/le-comedien-jacques-lussier-meurt-a-64-ans-D2KLKKNKSNAFFCOK3EK33BN3M4/|title=Le comédien Jacques Lussier meurt à 64 ans|date=2024-04-30|access-date=2024-06-15|publisher=[[Le Soleil (Quebec)|Le Soleil]]|website=[[Le Nouvelliste (Haiti)|Le Nouvelliste]]|first=Richard|last=Therrien}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Barbara O. Jones]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Demon Seed]]''|''[[Daughters of the Dust]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.daytondailynews.com/lifestyles/actress-barbara-o-jones-a-dayton-native-seen-in-esteemed-daughters-of-the-dust-dies-at-82/KZGZKXAY5NEQ5KZ2QUK7PXMVOQ/|title=Actress Barbara O. Jones, a Dayton native seen in esteemed 'Daughters of the Dust', dies at 82|date=2024-04-19|first=Russell|last=Florence Jr.|access-date=2024-06-15|publisher=[[Dayton Daily News]]|location=[[Dayton, Ohio]]}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[James Laurenson]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | New Zealand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Pink Floyd – The Wall]]''|''[[The Cat's Meow]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/05/james-laurenson-dead-1235911691/|title=James Laurenson Dies: 'The Crown' and 'Coronation Street' Actor Was 84|date=2024-05-10|first=Greg|last=Evans|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Spencer Milligan]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Sleeper (1973 film)|Sleeper]]''|''[[The Photographer (1974 film)|The Photographer]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Pedersen |first1=Erik |title=Spencer Milligan Dies: 'Land Of The Lost' Star Was 86 |url=https://deadline.com/2024/06/spencer-milligan-dead-land-of-the-lost-1235983289/ |website=Deadline Hollywood |date=26 June 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Antonio Cantafora]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Demons 2]]''|''[[Intervista]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://esperia.tv/morto-lattore-antonio-cantafora-recito-con-fellini-lattuada-e-bolognini/|title=Morto l'attore Antonio Cantafora. Recitò con Fellini, Lattuada e Bolognini|date=2024-04-20|access-date=2024-06-15|language=it|website={{ill|Esperia TV|it|Esperia TV}}|archive-date=21 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240421204849/https://esperia.tv/morto-lattore-antonio-cantafora-recito-con-fellini-lattuada-e-bolognini/|url-status=dead}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Roman Gabriel]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Skidoo (film)|Skidoo]]''|''[[The Undefeated (1969 film)|The Undefeated]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.philadelphiaeagles.com/news/eagles-mourn-the-passing-of-pro-bowl-quarterback-philanthropist-roman-gabriel|title=Eagles mourn the passing of Pro Bowl quarterback, philanthropist Roman Gabriel|date=2024-04-21|first=Owen|last=Boyle|access-date=2024-06-15|website=[[Philadelphia Eagles]]|location=[[Philadelphia]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Lourdes Portillo]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Mexico || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[The Mothers of Plaza de Mayo]]''|''[[The Devil Never Sleeps (film)|The Devil Never Sleeps]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://eltecolote.org/content/en/lourdes-portillo-chicana-filmmaker/|title=Lourdes Portillo, iconic Chicana documentary filmmaker, dies at 80|date=2024-04-29|first=Juan|last=Gonzales|access-date=2024-06-15|publisher=[[El Tecolote (newspaper)|El Tecolote]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''22'' || [[Hana Brejchová]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Loves of a Blonde]]''|''[[Angel in a Devil's Body]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.idnes.cz/kultura/film-televize/hana-brejchova-umrti-lasky-jedne-plavovlasky.A240422_073329_filmvideo_bur|language=cs|title=Zemřela herečka Hana Brejchová. Proslavil ji film Lásky jedné plavovlásky|date=2024-04-22|access-date=2024-06-15|website={{ill|iDNES.cz|cz}}}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''22'' || [[Philippe Laudenbach]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Betty Blue]]''|''[[Of Gods and Men (film)|Of Gods and Men]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.ouest-france.fr/cinema/un-de-ces-seconds-roles-dont-on-se-souvient-lacteur-philippe-laudenbach-est-mort-a-88-ans-ca529adc-0197-11ef-b4e8-6352e833645c|title=" Un de ces seconds rôles dont on se souvient " : l'acteur Philippe Laudenbach est mort à 88 ans|date=2024-04-23|language=fr|access-date=2024-06-15|publisher=[[Ouest-France]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''22'' || [[Michael Verhoeven]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Nasty Girl]]''|''[[Die Weiße Rose (film)|Die Weiße Rose]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.yahoo.com/entertainment/german-filmmaker-verhoeven-known-white-122937616.html|title=German filmmaker Verhoeven, known for 'The White Rose', dies aged 85|date=2024-04-26|access-date=2024-06-15|website=[[Yahoo! News]]|publisher=[[Deutsche Presse-Agentur]]|first=Jens|last=Kalaene}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Terry Carter]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Benji (1974 film)|Benji]]''|''[[Foxy Brown (film)|Foxy Brown]]''}} || align = "center" | <ref>{{cite news|last=McFadden|first=Robert D. |title=Terry Carter, Barrier-Breaking Actor and Documentarian, Dies at 95 |url=https://www.nytimes.com/2024/04/23/arts/television/terry-carter-dead.html|access-date=April 24, 2024|newspaper=[[The New York Times]]|date=April 23, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Ray Chan (art director)|Ray Chan]] || style="text-align:center;"| 56 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Art Director, Production Designer || {{hlist|''[[Children of Men]]''|''[[Deadpool & Wolverine]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Carson|first=Lexi|title=Ray Chan, 'Deadpool & Wolverine' and 'Avengers: Endgame' Art Director, Dies at 56|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/ray-chan-dead-marvel-deadpool-wolverine-avengers-1235983768/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 26, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Margaret Lee (English actress)|Margaret Lee]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Venus in Furs (1969 Franco film)|Venus in Furs]]''|''[[The Bloody Judge (film)|The Bloody Judge]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2024/05/03/margaret-lee-wolverhampton-actress-eurospy-italia-conti/|title=Margaret Lee, Wolverhampton-born actress who became a huge star in Italian Eurospy movies – obituary|date=2024-05-03|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Daily Telegraph]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Marla Adams]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Splendor in the Grass]]''|''[[Gotcha! (film)|Gotcha!]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nydailynews.com/2024/04/27/marla-adams-dead-the-young-and-the-restless/|title=Longtime 'Y&R', 'Days of Our Lives' star Marla Adams dead at 85|date=2024-04-27|first=Evan|last=Rosen|access-date=2024-06-15|website=[[New York Daily News]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Ferenc András]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | Hungary || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Vulture (1982 film)|The Vulture]]''|''[[Rain and Shine]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hplusz.hu/elhunyt-andras-ferenc-kossuth-dijas-es-balazs-bela-dijas-magyar-filmrendezo/|title=Elhunyt András Ferenc Kossuth-díjas és Balázs Béla-díjas magyar filmrendező|date=2024-04-25|access-date=2024-06-15|website=HPLUSZ.HU|language=hu}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Laurent Cantet]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Time Out (2001 film)|Time Out]]''|''[[The Class (2008 film)|The Class]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Laurent Cantet Dies: French Cannes Palme D'Or Winning Director Was 63|url=https://deadline.com/2024/04/laurent-cantet-dies-french-cannes-winning-director-63-1235894758/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=25 April 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Roy Boyd]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Wicker Man]]''|''[[The Omen]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Garrett|first=Michael|title=Roy Boyd dies aged 85|url=https://www.atvtoday.co.uk/238951-crossroads/|website=ATV Today|date=1 June 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Brian McCardie]] || style="text-align:center;"| 59 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Ghost and the Darkness]]''|''[[Filth (film)|Filth]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/brian-mccardie-dead-rob-roy-1235887278/|title=Brian McCardie, 'Rob Roy' Actor, Dies at 59|date=2024-04-30|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Zack Norman]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Producer || {{hlist|''[[Romancing the Stone]]''|''[[Cadillac Man]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/zack-norman-dead-romancing-the-stone-the-nanny-1235898804/|title=Zack Norman Dies: 'Romancing The Stone', 'Cadillac Man' & 'The Nanny' Actor Was 83|date=2024-04-29|first=Erik|last=Pedersen|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Alan Scarfe]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Double Impact]]''|''[[Lethal Weapon 3]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite magazine|url=https://ew.com/alan-scarfe-dead-lethal-weapon-3-double-impact-actor-77-8660414|title=Alan Scarfe, Lethal Weapon 3 and Double Impact actor, dies at 77|date=2024-06-07|first=Sara|last=Netzley|access-date=2024-06-15|magazine=[[Entertainment Weekly]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Paul Auster]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Smoke (film)|Smoke]]''|''[[Lulu on the Bridge]]''}} || {{center|<ref>{{cite web |last1=Tapp |first1=Tom |title=Paul Auster Dies: Author Of 'The New York Trilogy', Screenwriter & Director Was 77 |url=https://deadline.com/2024/04/paul-auster-dead-author-the-new-york-trilogy-screenwriter-director-1235900778/ |website=Deadline Hollywood |date=1 May 2024}}</ref>}}
|-
! rowspan="49" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in May 2024|May]]
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Roxanne (model)|Roxanne]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Seven Year Itch]]''|''[[The Young Don't Cry]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wsbradio.com/news/trending/roxanne-rosedale-beat-clock-assistant-seven-year-itch-actress-dead-95/|title=Roxanne Rosedale, 'Beat the Clock' assistant, 'Seven Year Itch' actress, dead at 95|date=2024-05-19|first=Bob|last=D'Angelo|access-date=2024-06-16|website=[[WSB (AM)|WSB]]|publisher=[[Cox Media Group]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Susan Buckner]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Grease (film)|Grease]]''|''[[Deadly Blessing]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Evans|first=Greg|title=Susan Buckner Dies: 'Grease' Actor Who Played Olivia Newton-John's Cheerleading Pal Was 72|url=https://deadline.com/2024/05/susan-buckner-dead-grease-1235907401/|website=Deadline Hollywood|date=7 May 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Edgar Lansbury (producer)|Edgar Lansbury]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Godspell (film)|Godspell]]''|''[[Blue Sunshine (film)|Blue Sunshine]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.kiro7.com/news/trending/edgar-lansbury-award-winning-producer-brother-murder-she-wrote-star-dead-94/|title=Edgar Lansbury, award-winning producer, brother of 'Murder, She Wrote' star, dead at 94|date=2024-05-04|access-date=2024-06-16|website=[[KIRO-TV]]|publisher=[[Cox Media Group]]|first=Bob|last=D'Angelo}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Anna Panagiotopoulou]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Greece || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Safe Sex (film)|Safe Sex]]''|''[[Crying... Silicon Tears]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thenationalherald.com/actress-anna-panagiotopoulou-laid-to-rest-in-athens/|title=Actress Anna Panagiotopoulou Laid to Rest in Athens|date=2024-05-09|location=[[Athens, Greece]]|access-date=2024-06-16|publisher=[[The National Herald]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Jeannie Epper]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Stuntwoman || {{hlist|''[[Romancing the Stone]]''|''[[Catch Me If You Can]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Kuznikov|first=Selena|title=Jeannie Epper, 'Wonder Woman' Stunt Double, Dies at 83|url=https://variety.com/2024/tv/people-news/jeannie-epper-dead-wonder-woman-stunt-double-1235992864/|website=Variety|date=6 May 2024|access-date=6 May 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Bernard Hill]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Titanic (1997 film)|Titanic]]''|''[[The Lord of the Rings (film series)|The Lord of the Rings]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-68962192|title=Bernard Hill: Titanic and Lord of the Rings actor dies|date=5 May 2024|website=[[BBC]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Gloria Stroock]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Day of the Locust (film)|The Day of the Locust]]''|''[[Fun with Dick and Jane (1977 film)|Fun with Dick and Jane]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gloria-stroock-dead-mcmillan-wife-fun-with-dick-jane-1235898917/|title=Gloria Stroock, 'McMillan & Wife' and 'Fun With Dick and Jane' Actress, Dies at 99|first=Mike|last=Barnes|date=2024-05-14|access-date=2024-06-16|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Ian Gelder]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[King Ralph]]''|''[[Pope Joan (2009 film)|Pope Joan]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/article/2024/may/08/game-of-thrones-actor-ian-gelder-dies-aged-74|title=Game of Thrones actor Ian Gelder dies at 74|first=Caroline|last=Davies|date=2024-05-08|access-date=2024-06-16|work=[[The Guardian]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Harikumar (director)|Harikumar]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Puli Varunne Puli]]''|''[[Jaalakam]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/malayalam-director-screenwriter-harikumar-passes-away-9311900/|title=Malayalam director-screenwriter Harikumar passes away|date=2024-05-06|location=[[Chennai, India]]|access-date=2024-06-16|publisher=[[The Indian Express]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Kanakalatha]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Pookkaalam]]''|''[[Aakasha Ganga 2]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/malayalam-actress-kanakalatha-dies-after-prolonged-illness-3010754|title=Malayalam actress Kanakalatha dies after prolonged illness|date=2024-05-06|access-date=2024-06-16|author=PTI|publisher=[[Deccan Herald]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Robert Logan Jr.]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Bridge at Remagen]]''|''[[The Adventures of the Wilderness Family]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Robert Logan, '77 Sunset Strip' and 'Wilderness Family' Actor, Dies at 82|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-logan-dead-77-sunset-strip-wilderness-family-1235968834/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=7 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Brian Wenzel]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | Australia || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Singer || {{hlist|''[[The Odd Angry Shot]]''|''[[John Doe: Vigilante]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/hollywood/brian-wenzel-dies-at-94-country-practice-star-passes-away-leaving-billions-in-a-state-of-sadness|title=Brian Wenzel Dies At 94: 'Country Practice' Star Passes Away Leaving Billions In A State Of Sadness|date=2024-05-06|access-date=2024-06-16|publisher=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook India]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Evald Aavik]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Estonia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Nest of Winds]]''|''[[Georgica (film)|Georgica]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://kultuur.err.ee/1609335441/suri-naitleja-evald-aavik|title=Suri näitleja Evald Aavik|date=2024-05-07|access-date=2024-06-16|publisher=[[Eesti Rahvusringhääling]]|editor-first=Karmen|editor-last=Rebane|language=et}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[John Charles (composer)|John Charles]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | New Zealand || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Goodbye Pork Pie]]''|''[[The Quiet Earth (film)|The Quiet Earth]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.rnz.co.nz/concert/programmes/three-to-seven/audio/2018941408/remembering-john-charles-and-his-music|title=Remembering John Charles and his music|date=2024-06-05|access-date=2024-09-25|publisher=[[Radio New Zealand]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Sangeeth Sivan]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Gandharvam]]''|''[[Apna Sapna Money Money]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/sangeeth-sivan-death/articleshow/109956360.cms?from=mdr|title='Yodha' director Sangeeth Sivan passes away at 61, Riteish Deshmukh, Tusshar Kapoor pay tribute to veteran|date=2024-05-08|access-date=2024-06-16|publisher=[[The Economic Times]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Roger Corman]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Producer, Actor || {{hlist|''[[The Little Shop of Horrors]]''|''[[The Pit and the Pendulum (1961 film)|The Pit and the Pendulum]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Roger Corman: The Little Shop of Horrors cult B-movie director dies aged 98|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-17127556 |website=[[BBC News]]|date=12 May 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Sam Rubin]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fantastic Four (2005 film)|Fantastic Four]]''|''[[America's Sweethearts]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2024/05/10/entertainment/sam-rubin-death/index.html|title=Sam Rubin, Los Angeles TV mainstay, dead at 64|date=2024-05-11|first=Cheri|last=Mossburg|access-date=2024-06-16|publisher=[[CNN]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Hans Wahlgren]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Raggare!]]''|''[[To Be a Millionaire]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.aftonbladet.se/nojesbladet/a/Knx7O4/hans-wahlgren-ar-dod-blev-86-ar|title=Hans Wahlgren är död – blev 86 år gammal|language=sv|date=2024-05-10|first1=Linn|last1=Elmervik|first2=Emanuel|last2=Silva|access-date=2024-06-16|publisher=[[Aftonbladet]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Susan Backlinie]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Jaws (film)|Jaws]]''|''[[Day of the Animals]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Susan Backlinie, the First Victim of the Shark in 'Jaws', Dies at 77 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/susan-backlinie-dead-jaws-first-victim-1235896892/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=May 12, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Kevin Brophy]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Long Riders]]''|''[[Hell Night]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/kevin-brophy-dead-lucan-hell-night-1235923909/|title=Kevin Brophy, Star of 'Lucan' and 'Hell Night', Dies at 70|date=2024-06-16|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-16|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Paulo César Pereio]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Brazil || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Entranced Earth]]''|''[[Drained]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://oglobo.globo.com/cultura/noticia/2024/05/12/morre-o-ator-paulo-cesar-pereio-icone-da-rebeldia-aos-83-anos.ghtml|title=Morre o ator Paulo César Pereio, ícone da rebeldia, aos 83 anos|date=2024-05-12|access-date=2024-06-16|publisher=[[O Globo]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Mark Damon]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[House of Usher (film)|House of Usher]]''|''[[Monster (2003 film)|Monster]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/05/mark-damon-dead-film-producer-sales-executive-spaghetti-western-actor-1235913360/|title=Mark Damon Dies: 'Monster' Film Producer, Sales Executive & Spaghetti Western Actor Was 91|first=Armando|last=Tinoco|date=2024-05-12|access-date=2024-06-16|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Samm-Art Williams]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter || {{hlist|''[[The Wanderers (1979 film)|The Wanderers]]''|''[[Dressed to Kill (1980 film)|Dressed to Kill]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Evans|first=Greg|title=Samm-Art Williams Dies: Tony-Nominated 'Home' Playwright, Actor & 'Fresh Prince Of Bel-Air' Producer Was 78|url=https://deadline.com/2024/05/samm-art-williams-dead-1235914813/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=13 May 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Baiba Indriksone]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | Latvia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Limousine the Colour of Midsummer's Eve]]''|''[[The Devil's Servants]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://eng.lsm.lv/article/culture/theater/14.05.2024-latvian-actress-baiba-indriksone-passes-away.a553985/|title=Latvian actress Baiba Indriksone passes away|date=2024-05-14|access-date=2024-06-16|publisher=[[Public Broadcasting of Latvia]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Gudrun Ure]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" |Actress || {{hlist|''[[36 Hours (1953 film)|36 Hours]]''|''[[Doctor in the House (film)|Doctor in the House]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Super Gran star Gudrun Ure dies aged 98|url=https://www.bbc.com/news/articles/cq5nnn53wldo|website=BBC News|date=15 May 2024|access-date=15 May 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Barbra Fuller]] || style="text-align:center;"| 102 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" |Actress || {{hlist|''[[Rock Island Trail (film)|Rock Island Trail]]''|''[[The Roommates]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://people.com/barbra-fuller-one-mans-family-star-dead-at-102-8651296|title=Barbra Fuller, Star of Radio Soap Opera One Man's Family, Dead at 102
|first=Esther|last=Kang|date=2024-05-20|access-date=2024-06-17|publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Elda Peralta]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hypocrite (film)|Hypocrite]]''|''[[A Woman Without Love]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.infobae.com/mexico/2024/05/15/muere-la-actriz-y-escritora-elda-peralta-a-los-91-anos/|title=Muere la actriz y escritora Elda Peralta a los 91 años|date=2024-05-15|access-date=2024-06-16|publisher=[[Infobae]]|language=es|first=Mariana L.|last=Martínez}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Dabney Coleman]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[9 to 5 (film)|9 to 5]]''|''[[WarGames]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Dabney Coleman, actor who starred in 9 to 5 and Tootsie, dies aged 92|url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/may/17/dabney-coleman-actor-dies-92 |website=[[The Guardian]]|date=17 May 2024|access-date=18 May 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Zari Khoshkam]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Iran || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Topoli (film)|Topoli]]''|''[[What's the Time in Your World?]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://nournews.ir/en/news/173642/Renowned-Iranian-actress-Zari-Khoshkam-passes-away-at-76|title=Renowned Iranian actress Zari Khoshkam passes away at 76|date=2024-05-18|access-date=2024-06-16|publisher=Nour News}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Stephen J. Rivele]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Nixon (film)|Nixon]]''|''[[Ali (film)|Ali]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Stephen J. Rivele, Screenwriter on Biopics 'Nixon', 'Ali' and 'Copying Beethoven', Dies at 75 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/stephen-rivele-dead-nixon-ali-copying-beethoven-1235912412/ |website=The Hollywood Reporter |date=30 May 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Hideyuki Umezu]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fullmetal Alchemist: The Sacred Star of Milos]]''|''[[Patema Inverted]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.tokyoweekender.com/japan-life/news-and-opinion/hideyuki-umezu-dies-aged-68/|title=Voice Actor Hideyuki Umezu Dies Aged 68|date=2024-05-21|first=Matthew|last=Hernon|access-date=2024-06-16|publisher=[[Tokyo Weekender]]|location=[[Japan]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Fred Roos]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" |Producer, Casting Director || {{hlist|''[[The Godfather Part II]]''|''[[Apocalypse Now]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |last1=D'Alessandro |first1=Anthony |title=Fred Roos Dies: Oscar-Winning 'Godfather Part II' Producer And Longtime Coppola Collaborator Was 89 |url=https://deadline.com/2024/05/fred-roos-dead-francis-ford-coppola-godfather-producer-1235925291/ |website=Deadline Hollywood |date=21 May 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Richard Foronjy]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Midnight Run]]''|''[[Carlito's Way]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wgauradio.com/news/trending/richard-foronjy-felon-turned-actor-featured-midnight-run-serpico-dead-86/|title=Richard Foronjy, felon-turned-actor featured in "Midnight Run," "Serpico," dead at 86|date=2024-05-22|first=Bob|last=D'Angelo|publisher=[[Cox Media Group]]|access-date=2024-06-16|website=[[WGAU]]|location=[[Athens, Georgia]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Jan A. P. Kaczmarek]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Finding Neverland (film)|Finding Neverland]]''|''[[The Visitor (2007 feature film)|The Visitor]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Burlingame|first=Jon |title=Polish Composer Jan A.P. Kaczmarek, Oscar Winner for 'Finding Neverland', Dies at 71|url=https://variety.com/2024/artisans/news/jan-kaczmarek-oscar-winner-finding-neverland-dead-1236011642/ |website=Variety|date=May 21, 2024|access-date=May 21, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''22'' || [[Darryl Hickman]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Grapes of Wrath (film)|The Grapes of Wrath]]''|''[[Network (1976 film)|Network]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite magazine|url=https://ew.com/darryl-hickman-leave-her-to-heaven-child-actor-dead-92-8653909|title=Darryl Hickman, child star of Leave Her to Heaven and The Grapes of Wrath, dies at 92|date=2024-04-24|first=Maureen Lee|last=Lenker|access-date=2024-06-16|magazine=[[Entertainment Weekly]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Morgan Spurlock]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Documentarian || {{hlist|''[[Super Size Me]]''|''[[POM Wonderful Presents: The Greatest Movie Ever Sold|The Greatest Movie Ever Sold]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/morgan-spurlock-documentary-filmmaker-super-size-dies-53-rcna153915|title=Morgan Spurlock, documentary filmmaker behind 'Super Size Me', diest at 53|date=2024-05-24|first1=Daniel|last1=Arkin|first2=Diana|last2=Dasrath|access-date=2024-06-16|publisher=[[NBC News]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Jan Kačer]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Valley of the Bees]]''|''[[Wolf's Hole]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://ct24.ceskatelevize.cz/clanek/kultura/zemrel-herec-a-reziser-jan-kacer-349560|title=Zemřel Jan Kačer, osobnost filmové nové vlny i divadelní režie|language=cs|date=2024-05-24|access-date=2024-06-16|publisher=[[ČT24]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Johnny Ngan]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Mad, Mad 83]]''|''[[Project A Part II]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/2024/05/27/hk-actor-johnny-ngan-kwok-leung-who-suffered-from-skin-cancer-dies-at-71|title=HK actor Johnny Ngan Kwok Leung, who suffered from skin cancer, dies at 71|date=2024-05-27|first=Andrea A.|last=Webber|access-date=2024-06-16|publisher=[[Toronto Star]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Albert S. Ruddy]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[The Godfather]]''|''[[Million Dollar Baby]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Pedersen|first=Erik|title=Al Ruddy Dies: Oscar-Winning 'The Godfather' & 'Million Dollar Baby' Producer Was 94|url=https://deadline.com/2024/05/al-ruddy-dead-godfather-million-dollar-baby-1235942541/|website=Deadline Hollywood|date=28 May 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Richard M. Sherman]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer, Songwriter || {{hlist|''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]''|''[[The Jungle Book (1967 film)|The Jungle Book]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Gray|first=Tim|title=Richard M. Sherman, 'Mary Poppins' and 'It's a Small World' Songwriter, Dies at 95|url=https://variety.com/2024/film/news/richard-sherman-dead-mary-poppins-1236016622/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=May 25, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Johnny Wactor]] || style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[USS Indianapolis: Men of Courage]]''|''[[Supercell (film)|Supercell]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/general-hospital-actor-johnny-wactor-shielded-co-worker-harm-was-fatal-rcna154646|title='General Hospital' actor Johnny Wactor died in arms of co-worker he shielded from harm before he was fatally shot|date=2024-05-30|first=Marlene|last=Lenthang|access-date=2024-06-16|publisher=[[NBC News]]|location=[[Los Angeles]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Elizabeth MacRae]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Incredible Mr. Limpet]]''|''[[The Conversation]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Tinoco|first=Armando|title=Elizabeth MacRae Dies: 'General Hospital' & 'Gomer Pyle: USMC' Actor Was 88|url=https://deadline.com/2024/05/elizabeth-macrae-dead-general-hospital-gomer-pyle-usmc-actor-1235943121/|website=Deadline Hollywood|date=29 May 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Margot Benacerraf]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Venezuela || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Reverón (film)|Reverón]]''|''[[Araya (film)|Araya]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |title=Muere la cineasta venezolana Margot Benacerraf a los 97 años |url=https://www.diariolasamericas.com/cultura/muere-la-cineasta-venezolana-margot-benacerraf-los-97-anos-n5357417 |website=diariolasamericas.com |language=es-US |date=29 May 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Anastasia Zavorotnyuk]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Apocalypse Code]]''|''[[Office Romance. Our Time]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://unn.ua/en/news/the-star-of-the-tv-series-my-beautiful-nanny-anastasia-zavorotnyuk-died-after-a-long-illness|title=The star of the TV series "My Beautiful nanny" Anastasia Zavorotnyuk died after a long illness|date=2024-05-30|access-date=2024-06-16|publisher={{ill|Ukrainian National News|uk|Українські Національні Новини}}|location=[[Kyiv]]|first=Ihor|last=Telezhnikov}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Mitchell Block]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[No Lies]]''|''[[Big Mama (film)|Big Mama]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mitchell-block-dead-poster-girl-big-mama-1235913399/|title=Mitchell Block, Oscar-Nominated Documentarian, Dies at 73|date=2024-06-01|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-16|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Tom Bower (actor)|Tom Bower]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Die Hard 2]]''|''[[El Camino: A Breaking Bad Movie|El Camino]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2024/06/06/tom-bower-dead-the-waltons-and-die-hard-2-actor-was-86/|title=Tom Bower Dead: 'The Waltons' and 'Die-Hard 2' Actor Was 86|first=Marc|last=Berman|date=2024-06-06|access-date=2024-06-16|website=[[Forbes]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Dorothy Bromiley]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Girls of Pleasure Island]]''|''[[The Criminal (1960 film)|The Criminal]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thetimes.com/culture/film/article/dorothy-bromiley-obituary-british-actress-who-enjoyed-hollywood-fame-323d7l2tt|title=Dorothy Bromiley obituary: British actress who enjoyed Hollywood fame|date=2024-06-15|access-date=2024-06-16|work=[[The Times]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''31'' || [[Martin Starger]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Nashville (film)|Nashville]]''|''[[Sophie's Choice (film)|Sophie's Choice]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wftv.com/news/trending/martin-starger-producer-sophies-choice-mask-nashville-dead-92/|title=Martin Starger, producer of 'Sophie's Choice', 'Mask', 'Nashville', dead at 92|publisher=[[Cox Media Group]]|first=Bob|last=D'Angelo|date=2024-06-01|access-date=2024-06-16|website=[[WFTV]]|location=[[Orlando, Florida]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''31'' || [[Kátya Tompos]] || style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:center;" | Hungary || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Coming Out (2013 film)|Coming Out]]''|''[[Question in Details]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://ogaegreece.com/hungary-katya-tompos-lost-the-battle-with-cancer/|title=HUNGARY: Kátya Tompos lost the battle with cancer at the age of 41|date=2024-05-31|access-date=2024-06-16|website=[[OGAE|OGAE Greece]]}}</ref>
|-
! rowspan="33" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in June 2024|June]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Erich Anderson]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Friday the 13th: The Final Chapter]]''|''[[Unfaithful (2002 film)|Unfaithful]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Evans |first1=Greg |title=Erich Anderson Dies: 'Felicity', 'Thirtysomething' Actor Was 67 |url=https://deadline.com/2024/06/erich-anderson-dead-1235958485/ |website=Deadline Hollywood |date=4 June 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Ruth Maria Kubitschek]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Silent Star]]''|''[[He Can't Stop Doing It]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.tagesschau.de/inland/gesellschaft/kubitschek-gestorben-102.html|title=Ruth Maria Kubitschek ist tot|date=2024-06-02|access-date=2024-06-21|publisher=[[Tagesschau (German TV programme)|Tagesschau]]|language=de}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Philippe Leroy (actor)|Philippe Leroy]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Married Woman]]''|''[[The Hole (1960 film)|The Hole]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.rainews.it/articoli/2024/06/e-morto-lattore-francese-philippe-leroy-3a6ffce5-fdd6-4ef7-9f13-092387fa588d.html|title=Addio all'attore francese Philippe Leroy, i funerali mercoledì a Roma|date=2024-06-02|access-date=2024-06-21|publisher=[[Rai News 24]]|language=it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Jeannette Charles]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[National Lampoon's European Vacation]]''|''[[The Naked Gun: From the Files of Police Squad!|The Naked Gun]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.seattletimes.com/nation-world/jeannette-charles-who-doubled-for-the-queen-is-dead-at-96/|title=Jeannett Charles, who doubled for the Queen, is dead at 96|date=2024-06-09|first=Sam|last=Roberts|access-date=2024-06-21|publisher=[[The New York Times]]|website=[[The Seattle Times]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Janis Paige]] || style="text-align:center;"| 101 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Cheyenne (1947 film)|Cheyenne]]''|''[[Please Don't Eat the Daisies (film)|Please Don't Eat the Daisies]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Janis Paige, Star of 'Silk Stockings' and Broadway's 'Pajama Game', Dies at 101 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/janis-paige-dead-silk-stockings-pajama-game-1235914085/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=June 3, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Armando Silvestre]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Scalphunters]]''|''[[Two Mules for Sister Sara]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/armando-silvestre-dead-mexican-actor-two-mules-sister-sara-1235921151/|title=Armando Silvestre, Actor in Mexican Movies and 'Two Mules for Sister Sara', Dies at 98|first=Mike|last=Barnes|date=2024-06-12|access-date=2024-06-21|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[William Russell (English actor)|William Russell]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Man Who Never Was]]''|''[[The Great Escape (film)|The Great Escape]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c988nnnjy5go|title=Original Doctor Who cast member William Russell dies|date=2024-05-06|first=Yasmin|last=Rufo|access-date=2024-06-21|publisher=[[BBC News]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Nicholas Ball (actor)|Nicholas Ball]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Lifeforce (film)|Lifeforce]]''|''[[Croupier (film)|Croupier]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/eastenders-nicholas-ball-death-terry-bates-b2557974.html|title=EastEnders actor Nicholas Ball, who played Terry Bates, dies aged 78 after 'short illness'|date=2024-06-06|first=Maira|last=Butt|access-date=2024-06-21|work=[[The Independent]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Hubert Taczanowski]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[The Opposite of Sex]]''|''[[Spooks: The Greater Good]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>[https://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,577152,Hubert-Taczanowski-nekrolog.html Hubert Taczanowski] {{in lang|pl}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Rosalina Neri]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Three Men and a Leg]]''|''[[All the Moron's Men]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/italian-marilyn-dies-at-96/ar-BB1nKI2Y|title='Italian Marilyn' dies at 96|date=2024-06-06|location=[[Rome]]|access-date=2024-06-21|website=[[MSN]]|publisher=[[Agenzia Nazionale Stampa Associata]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Ramoji Rao]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Chitram]]''|''[[Nuvve Kavali]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/06/ramoji-rao-dead-indian-film-mogul-87-1235963350/|title=Ramoji Rao Dies: Indian Film Mogul Was 87|date=2024-06-08|first=Caroline|last=Frost|access-date=2024-06-21|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Marzena Kipiel-Sztuka]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Character (film)|Character]]''|''[[Tricks (2007 film)|Tricks]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://viva.pl/ludzie/newsy/umarl-na-moich-oczach-marzena-kipiel-sztuka-przezyla-dramat-na-planie-swiata-wedlug-kiepskich-135999-r1/|title=Złamane życie Marzeny Kipiel-Sztuki. Przeżyła dramat na planie "Świata według Kiepskich", zmagała się z depresją...|date=2024-06-09|first=Damian|last=Brillowski|access-date=2024-06-21|website=Viva!|language=pl}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Yoshiko Kuga]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Drunken Angel]]''|''[[Good Morning (1959 film)|Good Morning]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>[https://www.nikkansports.com/entertainment/news/202406140000558.html 女優久我美子さん死去 93歳 誤嚥性肺炎 第1期東宝ニューフェイス 「3時のあなた」司会も] {{in lang|ja}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Françoise Hardy]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Singer, Actress || {{hlist|''[[Grand Prix (1966 film)|Grand Prix]]''|''[[Nutty, Naughty Chateau]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/news/francoise-hardy-french-pop-icon-dies-at-80/|title=Françoise Hardy, French Pop Icon, Dies at 80|date=2024-06-12|first=Jazz|last=Monroe|access-date=2024-06-21|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Tony Lo Bianco]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Honeymoon Killers]]''|''[[The French Connection (film)|The French Connection]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2024/06/12/tony-lo-bianco-dead/|title=Tony Lo Bianco, actor who played tough guys and a famed mayor, dies at 87|date=2024-06-13|first=Harrison|last=Smith|access-date=2024-06-21|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Tony Mordente]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Choreographer, Dancer || {{hlist|''[[West Side Story (1961 film)|West Side Story]]''|''[[The Daydreamer (film)|The Daydreamer]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Tony Mordente, Original 'West Side Story' Actor on Stage and Screen, Dies at 88 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tony-mordente-west-side-story-1235922968/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=14 June 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Ron Simons]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[27 Dresses]]''|''[[Blue Caprice]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2024-06-14/ron-simons-dead-broadway-producer-actor|title=Ron Simons, actor turned Tony-winning producer for stage and film, dies at 63|date=2024-06-14|first=Alexandra|last=Del Rosario|access-date=2024-06-21|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Benji Gregory]] || style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Jumpin' Jack Flash (film)|Jumpin' Jack Flash]] ''|''[[Once Upon a Forest]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Haring|first=Bruce|title=Benji Gregory Dies: ''Alf'' Child Star Was 46|url=https://deadline.com/2024/07/benji-gregory-dead-alf-child-star-obituary-1236006757/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=10 July 2024|access-date=10 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Érik Canuel]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Last Tunnel (2004 film)|The Last Tunnel]]''|''[[Bon Cop, Bad Cop]]''}} || style="text-align:center;"|{{center|<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/erik-canual-film-director-has-died-1.7237260|title=Érik Canuel, director of Bon Cop, Bad Cop and other Quebec hit films, has died at 63|website=[[CBC.ca]]|date=17 June 2024|access-date=17 June 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Evans Evans]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Bonnie and Clyde (film)|Bonnie and Clyde]]''|''[[The Iceman Cometh (1973 film)|The Iceman Cometh]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |last1=Evans |first1=Greg |title=Evans Evans Dies: 'Bonnie And Clyde' Actor, Widow Of Director John Frankenheimer Was 91 |url=https://deadline.com/2024/06/evans-evans-dead-1235978744/ |website=Deadline Hollywood |date=20 June 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Anouk Aimée]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Man and a Woman]]''|''[[La dolce vita]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/clllev363y3o|title=French film star Anouk Aimée dies aged 92|date=2024-06-18|access-date=2024-06-21|publisher=[[BBC News]]|first=Jemma|last=Crew}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Anthea Sylbert]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Costume Designer, Producer || {{hlist|''[[Chinatown (1974 film)|Chinatown]]''|''[[Julia (1977 film)|Julia]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/06/anthea-sylbert-dead-costume-designer-chinatown-1235977737/|title=Anthea Sylbert Dies: Oscar-Nominated 'Chinatown' Costume Designer Who Worked On 'Rosemary's Baby', 'King Kong' & Many More Was 84|date=2024-06-18|access-date=2024-06-21|website=[[Deadline (website)|Deadline]]|first=Erik|last=Pedersen}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Donald Sutherland]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[M*A*S*H (film)|M*A*S*H]]''|''[[The Hunger Games (franchise)|The Hunger Games]]''}}||{{center|<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/donald-sutherland-dead-movies-kiefer-b2566123.html |title=Donald Sutherland's son Kiefer announces actor's death at 88 with poignant tribute|last1=Perry|first1=Kevin E G |last2=Murray|first2=Tom|date=2024-05-14|access-date=2024-06-20|newspaper=[[The Independent]]}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Tamayo Perry]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Blue Crush]]''|''[[Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Whittock|first=Jesse|title=Tamayo Perry Dies In Shark Attack: ''Pirates Of The Caribbean'' Actor Was 49 |url=https://deadline.com/2024/06/tamayo-perry-dead-pirates-of-the-caribbean-actor-shark-attack-1235981410/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2024-06-24}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Bud S. Smith]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Film Editor, Producer || {{hlist|''[[The Exorcist]]''|''[[Flashdance]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Murphy|first=J. Kim|title=Bud S. Smith, Editor of 'Sorcerer', 'The Exorcist' and 'Flashdance', Dies at 88|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/bud-smith-dead-karate-kid-sorcerer-flashdance-1236049758/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2024-06-29}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Shifty Shellshock]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Singer, Actor || {{hlist|''[[Clifford (film)|Clifford]]''|''[[Willowbee]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2024/music/global/shifty-shellshock-dead-crazy-town-frontman-butterfly-singer-1236047633/|title=Shifty Shellshock, Crazy Town Frontman and 'Butterfly' Singer, Dies at 49|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=June 25, 2024|access-date=June 25, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Joan Benedict Steiger]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Happy Hooker Goes to Washington]]''|''[[The Prize Fighter]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Evans|first=Greg|title=Joan Benedict Dies: 'Candid Camera', 'General Hospital' Actor, Widow Of Rod Steiger Was 96|url=https://deadline.com/2024/07/joan-benedict-dead-1236003769/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=8 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Bill Cobbs]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Color of Money]]''|''[[Night at the Museum (franchise)|Night at the Museum]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://people.com/bill-cobbs-dead-90-8669891|title=Bill Cobbs, Night at the Museum and The Bodyguard Actor, Dead at 90|website=People|date=June 26, 2024|access-date=June 26, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Pat Heywood]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Romeo and Juliet (1968 film)|Romeo and Juliet]]''|''[[10 Rillington Place]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/pat-heywood-dead-franco-zeffirelli-romeo-juliet-1235959069/|title=Pat Heywood, the Nurse in Franco Zeffirelli's 'Romeo and Juliet', Dies at 92|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 26, 2024|access-date=July 26, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Taiki Matsuno]] || style="text-align:center;"| 56 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Hidden Blade]]''|''[[Tokyo Family]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-06-27/the-file-of-young-kindaichi-inuyasha-voice-actor-taiki-matsuno-dies-at-56/.212507|title=The File of Young Kindaichi, Inuyasha Voice Actor Taiki Matsuno Dies at 56|website=Anime News Network|date=June 27, 2024|access-date=June 27, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Martin Mull]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Clue (film)|Clue]]''|''[[Mrs. Doubtfire]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/martin-mull-dead-funnyman-fernwood-2-night-star-1235935445/|title=Martin Mull, Funnyman and 'Fernwood 2 Night' Star, Dies at 80|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=June 28, 2024|access-date=June 28, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Txema Blasco]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Red Squirrel]]''|''[[Earth (1996 film)|Earth]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |access-date=4 July 2024 |date=28 June 2024 |language=Spanish |title=Muere el actor vitoriano Txema Blasco a los 82 años |url=https://www.telecinco.es/noticias/cultura/20240628/muere-actor-vitoriano-txema-blasco_18_012898280.html |website=Telecinco}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Maria Rosaria Omaggio]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Cop in Blue Jeans]]''|''[[The Tough Ones (1976 film)|The Tough Ones]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/farewell_to_maria_rosaria_omaggio_actress_and_writer_passes_away_at_67-8214389.html |title=Farewell to Maria Rosaria Omaggio: Actress and Writer Passes Away at 67|website=[[Il Messaggero]]|date=July 1, 2024|access-date=July 3, 2024}}</ref>
|-
! rowspan="28" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in July 2024|July]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Robert Towne]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Director || {{hlist|''[[The Last Detail]]''|''[[Chinatown (1974 film)|Chinatown]]''}}
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/07/robert-towne-dead-chinatown-screenwriter-1236000262/|title=Robert Towne Dies: Oscar-Winning 'Chinatown' Screenwriter Was 89|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=July 2, 2024|access-date=July 2, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Yvonne Furneaux]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[La dolce vita|La Dolce Vita]]''|''[[Repulsion (film)|Repulsion]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Yvonne Furneaux, Actress in Fellini's 'La Dolce Vita' and Polanski's 'Repulsion', Dies at 98 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yvonne-furneaux-dead-la-dolce-vita-repulsion-1235952312/ |access-date=19 July 2024 |publisher=The Hollywood Reporter |date=18 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Jon Landau (film producer)|Jon Landau]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Titanic (1997 film)|Titanic]]''|''[[Avatar (franchise)|Avatar]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Kaloi |first=Stephanie |date=July 6, 2024 |title=Jon Landau, 'Titanic' and 'Avatar' Producer, Dies at 63 |url=https://www.thewrap.com/jon-landau-dies-titanic-avatar-james-cameron/ |access-date=July 6, 2024 |website=[[TheWrap]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Angela Pagano]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Red Moon (2001 film)|Red Moon]]''|''[[The Hideout (2007 film)|The Hideout]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/angela_pagano_beloved_neapolitan_actress_dies_at_87-8225358.html |title=Angela Pagano, Beloved Neapolitan Actress, Dies at 87|date=2024-07-06|access-date=2024-07-07|publisher=[[Il Messaggero]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Bruno Zanin]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Amarcord]]''|''[[The Moro Affair]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/farewell_to_bruno_zanin_from_amarcord_actor_to_humanitarian_activist-8230685.html |title=Farewell to Bruno Zanin: From 'Amarcord' Actor to Humanitarian Activist|website=[[Il Messaggero]]|date=July 9, 2024|access-date=July 10, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[David Loughery]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Passenger 57]]''|''[[Lakeview Terrace]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-loughery-dead-star-trek-passenger-57-1235949236/|title=David Loughery, Screenwriter on 'Star Trek V' and 'Passenger 57', Dies at 71|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 15, 2024|access-date=July 15, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Jerzy Stuhr]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[O-Bi, O-Ba: The End of Civilization]]''|''[[We Have a Pope (film)|We Have a Pope]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.polskieradio.pl/395/7784/Artykul/3401153,jerzy-stuhr-iconic-polish-actor-and-director-passes-away-at-77 |title=Jerzy Stuhr - iconic Polish actor and director - passes away at 77|website=[[Polskie Radio]]|date=July 9, 2024|access-date=July 10, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Aparna (television presenter)|Aparna]] || style="text-align:center;"| 57 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Masanada Hoovu]]''|''[[Inspector Vikram (1989 film)|Inspector Vikram]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Kannada actor, presenter Aparna Vastarey dies after battling lung cancer|url=https://www.indiatoday.in/india/karnataka/story/kannada-actor-presenter-aparna-vastarey-dies-after-battling-lung-cancer-2565611-2024-07-12|website=India Today|date=12 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Shelley Duvall]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Annie Hall]]''|''[[The Shining (film)|The Shining]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Shelley Duvall, Robert Altman Protege and Tormented Wife in ''The Shining'', Dies at 75|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/shelley-duvall-dead-shining-actress-1235946118/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=11 July 2024|access-date=11 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Shannen Doherty]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Girls Just Want to Have Fun (film)|Girls Just Want to Have Fun]]''|''[[Heathers]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last1=Saperstein|first1=Pat|last2=McClendon|first2=Lamarco|title=Shannen Doherty, ''Beverly Hills 90210'' and ''Charmed'' Star, Dies at 53|url=https://variety.com/2024/tv/news/shannen-doherty-beverly-hills-90210-star-dies-53-1236071496/|website=Variety|date=14 July 2024|access-date=14 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[James B. Sikking]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ordinary People]]''|''[[Star Trek III: The Search for Spock]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=James B. Sikking Dies: ''Hill Street Blues'', ''Doogie Howser, M.D.'' Actor Was 90|url=https://deadline.com/2024/07/james-b-sikking-dies-90-hill-street-blues-doogie-howser-md-actor-1236010148/|last=Garner|first=Glen|website=[[Deadline Hollywood]]|date=14 July 2024|access-date=15 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[M. Mani]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Dheerasameere Yamuna Theere]]''|''[[Rowdy Ramu]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Renowned Malayalam producer-director 'Aroma' Mani passes away at 65|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Jul/14/renowned-malayalam-producer-director-aroma-mani-passes-away-at-65 |website=[[The New Indian Express]]|date=14 July 2024|access-date=15 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Jacques Boudet]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[La Femme Nikita (film)|La Femme Nikita]]''|''[[Those Happy Days (2006 film)|Those Happy Days]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title="Plus belle la vie", "Nos jours heureux"... L'acteur culte Jacques Boudet est mort|url=https://www.lefigaro.fr/culture/plus-belle-la-vie-nos-jours-heureux-l-acteur-jacques-boudet-visage-culte-de-la-television-est-mort-20240716|website=Le Figaro|language=fr|date=16 July 2024|access-date=16 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Whitney Rydbeck]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[1941 (film)|1941]]''|''[[Friday the 13th Part VI: Jason Lives]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/whitney-rydbeck-dead-friday-13th-crash-test-dummy-1235953792/|title=Whitney Rydbeck, 'Friday the 13th' Actor and Crash Test Dummy in Seat Belt Ads, Dies at 79|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=20 July 2024|access-date=20 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Cheng Pei-pei]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | China || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Come Drink with Me]]''|''[[Crouching Tiger, Hidden Dragon]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Frater|first=Patrick|title=Cheng Pei-pei, 'Crouching Tiger, Hidden Dragon' and 'Come Drink With Me' Star, Dies at 78|url=https://variety.com/2024/film/people-news/cheng-pe-pei-dead-crouching-tiger-hidden-dragon-1236077809/|website=Variety|date=18 July 2024|access-date=18 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Bob Newhart]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Catch-22 (film)|Catch-22]]''|''[[Elf (film)|Elf]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-newhart-dead-sitcom-legend-1235952438/|title=Bob Newhart, Dean of the Deadpan Delivery, Dies at 94|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=18 July 2024|access-date=18 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Aldo Puglisi]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Seduced and Abandoned (1964 film)|Seduced and Abandoned]]''|''[[Marriage Italian Style]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Morto l'attore catanese Aldo Puglisi: una vita tra palcoscenico e grande schermo |url=https://gazzettadelsud.it/articoli/cinema/2024/07/22/morto-lattore-catanese-aldo-puglisi-una-vita-tra-palcoscenico-e-grande-schermo-fbd9cd15-ae1b-48af-85fa-352311e053fa/ |access-date=22 July 2024 |work=[[Gazzetta del Sud]] |date=22 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Salvatore Piscicelli]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[At the End of the Night]]''|''[[The Opportunities of Rosa]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last=Tricomi|first=Antonio|title=Morto il regista Salvatore Piscicelli, addio al maestro del cinema che ha ispirato Martone e Sorrentino|url=https://napoli.repubblica.it/cronaca/2024/07/21/news/morto_salvatore_piscicelli_regista_pomigliano_martone_e_sorrentino-423406958/|website=napoli.repubblica.it|language=it|date=21 July 2024|accessdate=21 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Teresa Gimpera]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Spirit of the Beehive]]''|''[[Tuset Street]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.larazon.es/cataluna/muere-actriz-modelo-teresa-gimpera_20240723669ffb09a5486100012962d4.html|title=Muere la actriz y modelo Teresa Gimpera
|language=es|website=[[La Razón (Madrid)|La Razón]]|date=23 July 2024|access-date=23 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Janet Andrewartha]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Ground Zero (1987 film)|Ground Zero]]''|''[[Amy (1997 film)|Amy]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://tvtonight.com.au/2024/07/vale-janet-andrewartha.html|title=Vale: Janet Andrewartha|website=TV Tonight|date=July 28, 2024|access-date=July 28, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Edna O'Brien]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| Ireland || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Girl with Green Eyes]]''|''[[I Was Happy Here]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/07/edna-obrien-dead-author-gave-voice-to-irish-women-obituary-1236025254/|title=Edna O'Brien Dies: Author Who Gave Voice To Irish Women Was 93|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=July 28, 2024|access-date=July 29, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Erica Ash]] || style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Comedian, Singer || {{hlist|''[[Uncle Drew]]''|''[[We Have a Ghost]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/erica-ash-dead-real-husbands-hollywood-survivors-remorse-1235961264/|title=Erica Ash, 'Real Husbands of Hollywood' and 'Survivor's Remorse' Actress, Dies at 46|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 29, 2024|access-date=July 29, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Chino XL]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Alex & Emma]]''|''[[The Beat (2003 film)|The Beat]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last1=Horowitz|first1=Steven J.|last2=Aswad|first2=Jem|title=Rapper-Actor Chino XL Dies at 50|url=https://variety.com/2024/music/news/chino-xl-dead-1236089881/|website=Variety|date=30 July 2024|access-date=30 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Robert Banas]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Choreographer || {{hlist|''[[West Side Story (1961 film)|West Side Story]]''|''[[Always (1989 film)|Always]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bobby-banas-dead-west-side-story-mary-poppins-1235961835/|title=Bobby Banas, Dancer in 'West Side Story' and 'Mary Poppins', Dies at 90|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 30, 2024|access-date=July 30, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Onyeka Onwenu]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Nigeria || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Half of a Yellow Sun (film)|Half of a Yellow Sun]]''|''[[Lionheart (2018 film)|Lionheart]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Onyeka Onwenu dies at 72|url=https://businessday.ng/news/article/onyeka-onwenu-dies-at-72/|website=Businessday NG|date=31 July 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Lisa Westcott]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Makeup Artist || {{hlist|''[[Shakespeare in Love]]''|''[[Les Misérables (2012 film)|Les Misérables]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Ford|first=Lily|title=Lisa Westcott, British Make-Up Artist Who Won Oscar for 'Les Misérables', Dies at 76 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lisa-westcott-dead-oscar-makeup-artist-les-miserables-1235968096/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=7 August 2024|access-date=7 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''31'' || [[Roberto Herlitzka]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Good Morning, Night]]''|''[[The Great Beauty]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |title=The Passing of Renowned Actor Roberto Herlitzka |url=https://www.ilmessaggero.it/en/the_passing_of_renowned_actor_roberto_herlitzka-8273604.html |date=2024-08-01 |access-date=2024-08-01 |work=[[Il Messaggero]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''31'' || [[Genco Erkal]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Season in Hakkari]]''|''[[The Market: A Tale of Trade]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |title=Turkish theater icon Genco Erkal dies at 86 after leukemia battle |url=https://www.dailysabah.com/arts/turkish-theater-icon-genco-erkal-dies-at-86-after-leukemia-battle/news |date=2024-07-31 |access-date=2024-08-01 |work=[[Daily Sabah]] |editor-last=Keskin |editor-first=Buse |location=[[Istanbul]]}}</ref>
|-
! rowspan="34" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in August 2024|August]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Pina Bottin]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Hero of Our Times]]''|''[[Hannibal (1959 film)|Hannibal]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=1 August 2024 |title=Addio all'attrice Pina Bottin, visse gli anni d'oro del cinema |url=https://mattinopadova.gelocal.it/padova/cronaca/2024/08/01/news/pina_bottin_morta_attrice_cinema_padova-14522734/ |access-date=8 August 2024 |website=Il Mattino di Padova |language=it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Rainer Brandt]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Funeral in Berlin (film)|Funeral in Berlin]]''|''[[The Hound of Blackwood Castle]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.tagesschau.de/kultur/synchronsprecher-brandt-100.html|title=Er war die Stimme von Belmondo und Presley|website=[[Tagesschau (German TV programme)|Tagesschau]]|date=August 7, 2024|access-date=August 13, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Leonard Engelman]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Makeup Artist || {{hlist|''[[Ghostbusters]]''|''[[Beverly Hills Cop]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/leonard-engelman-dead-rocky-iv-moonstruck-cher-makeup-artist-1235965692/|title=Leonard Engelman, Makeup Artist on 'Rocky IV', 'Moonstruck' and Much More, Dies at 83|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=August 3, 2024|access-date=August 3, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[George Schenck]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Barquero]]''|''[[Futureworld]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Evans |first1=Greg |title=George Schenck Dies: Former 'NCIS' Showrunner Was 82 |url=https://deadline.com/2024/08/george-schenck-dead-1236031377/ |access-date=5 August 2024 |publisher=Deadline |date=5 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Charles Cyphers]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Halloween (franchise)|Halloween]]''|''[[Escape from New York]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Walcott|first=Esther|title=Charles Cyphers, Star of 3 'Halloween' Movies, Dies at 85 After 'Brief Illness'|url=https://people.com/charles-cyphers-star-of-3-halloween-movies-dies-at-85-8690759|website=People|date=6 August 2024|access-date=6 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4''
|[[Lily Monteverde]]
|style="text-align:center;"| 84
|style="text-align:center;"| Philippines
|style="text-align:center;"| Producer
| {{hlist|''[[Mano Po]]''|''[[Mano Po 2: My Home]]''}}
|style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Cruz |first=Marinel |date=2024-08-05 |title=Lily Monteverde, pillar of PH film industry; 84 |url=https://entertainment.inquirer.net/569713/lily-monteverde-pillar-of-ph-film-industry-84 |access-date=2024-08-05 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[John Aprea]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Godfather Part II]]''|''[[The Stepford Wives (1975 film)|The Stepford Wives]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Garner|first=Glenn|title=John Aprea Dies: 'The Godfather Part II' & 'Full House' Actor Was 83|url=https://deadline.com/2024/08/john-aprea-dies-the-godfather-part-ii-full-house-actor-83-1236043134/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=18 August 2024|access-date=18 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Patti Yasutake]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Gung Ho (film)|Gung Ho]]''|''[[Star Trek Generations]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Andreeva|first=Nellie|title=Patti Yasutake Dies: 'Beef' & 'Star Trek' Actress Was 70|url=https://deadline.com/2024/08/patti-yasutake-dead-beef-star-trek-actress-1236032961/|website=Deadline Hollywood|date=6 August 2024|access-date=6 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Connie Chiume]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Black Panther (film)|Black Panther]]''|''[[Black Is King]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Gomora, Black Panther actor Connie Chiume dies, aged 72|url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/news/gomora-black-panther-actor-connie-chiume-dies-aged-72-20240806|website=News24|date=6 August 2024|access-date=6 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Jay Kanter]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Villain (1971 film)|Villain]]''|''[[Fear Is the Key (film)|Fear Is the Key]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Jay Kanter, Agent for Marlon Brando, Grace Kelly and Marilyn Monroe, Dies at 97|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jay-kanter-dead-marlon-brando-grace-kelly-marilyn-monroe-agent-1235967698/|website=The Hollywood Reporter|date=7 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Margaret Ménégoz]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Hungary || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Caché (film)|Caché]]''|''[[Amour (2012 film)|Amour]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.screendaily.com/news/french-industry-titan-and-pioneering-producer-margaret-menegoz-dies-at-83/5196127.article?referrer=RSS|title=French industry titan and pioneering producer Margaret Menegoz dies at 83|website=ScreenDaily|date=9 August 2024|access-date=9 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Mitzi McCall]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Comedian || {{hlist|''[[You're Never Too Young]]''|''[[World's Greatest Dad]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Mitzi McCall, Comic Game Show Cut-Up Who Followed the Beatles on TV, Dies at 91 |url=https://extratv.com/2024/08/09/mitzi-mccall-comic-game-show-cut-up-who-followed-the-beatles-on-tv-dies-at-91/ |website=extratv.com |date=August 9, 2024|access-date=August 9, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Rachael Lillis]] || style="text-align:center;"| 55 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Voice Actress || {{hlist|''[[Pokémon: The First Movie]]''|''[[Welcome to the Space Show]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Moreau|first=Jordan|title=Rachael Lillis, 'Pokémon' Star Who Voiced Misty and Jessie, Dies at 46|url=https://variety.com/2024/tv/obituaries-people-news/rachael-lillis-dead-pokemon-misty-jessie-1236104010/|website=Variety|date=12 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Peggy Moffitt]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Battle Flame]]''|''[[Girls Town (1959 film)|Girls Town]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/style/peggy-moffitt-sixties-model-dead-at-87-1235973225/|title=Sixties Model Peggy Moffitt Dead at 87|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=August 13, 2024|access-date=August 13, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Ángel Salazar]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | Cuba || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Scarface (1983 film)|Scarface]]''|''[[Punchline (film)|Punchline]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Lau-Adams|first=Kristie|title=Scarface Star Angel Salazar Dead at 68|url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/scarface-star-angel-salazar-dead-at-68/|website=Us Weekly|date=12 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Kim Kahana]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Stuntman, Actor || {{hlist|''[[Cool Hand Luke]]''|''[[Planet of the Apes (1968 film)|Planet of the Apes]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Kim Kahana, Stuntman Who Starred in 'Danger Island' and Doubled for Charles Bronson, Dies at 94 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/kim-kahana-dead-stuntman-danger-island-charles-bronson-1235973467/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=August 13, 2024| access-date=August 13, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Sergio Donati]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Once Upon a Time in the West]]''|''[[Duck, You Sucker!]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gena-rowlands-dead-woman-under-influence-1235975153/ | title=Gena Rowlands, Actress of Unparalleled Excellence, Dies at 94 | website=[[The Hollywood Reporter]] | date=15 August 2024 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Denise Gagnon]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Octobre]]''|''[[The Novena]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.lapresse.ca/arts/theatre/2024-08-14/1936-2024/la-comedienne-denise-gagnon-s-est-eteinte.php|title=La comédienne Denise Gagnon s'est éteinte|website=La Presse|date=14 August 2024|access-date=15 August 2024 |last1=Boulanger |first1=Luc }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Gena Rowlands]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Woman Under the Influence]]''|''[[The Notebook]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gena-rowlands-dead-woman-under-influence-1235975153/|title=Gena Rowlands, Actress of Unparalleled Excellence, Dies at 94|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=August 14, 2024|access-date=August 16, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Peter Marshall (entertainer)|Peter Marshall]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ensign Pulver]]''|''[[Annie (1982 film)|Annie]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Peter Marshall, Host of 'The Hollywood Squares', Dies at 98|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/peter-marshall-dead-hollywood-squares-1235975744/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=15 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Ľubomír Paulovič]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | Slovakia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Salt Prince]]''|''[[The Peacemaker (1997 film)|The Peacemaker]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.rtvs.sk/novinky/osobnosti/373484/zomrel-herec-reziser-starosta-a-dobry-clovek-lubomir-paulovic-mal-71-rokov Zomrel herec, režisér, starosta a dobrý človek Ľubomír Paulovič. Mal 71 rokov] {{in lang|sk}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Robert Sidaway (actor)|Robert Sidaway]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[Battle of the Brave]]''|''[[Modigliani (film)|Modigliani]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Doctor Who and Crossroads actor Robert Sidaway dies |url=https://www.atvtoday.co.uk/242537-rip/#google_vignette |access-date=22 August 2024 |publisher=ATV Today |date=20 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Norman Spencer (producer)|Norman Spencer]] || style="text-align:center;"| 110 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Producer, Production Manager || {{hlist|''[[Summertime (1955 film)|Summertime]]''|''[[Vanishing Point (1971 film)|Vanishing Point]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://europeansupercentenarians.org/deaths.php|title=Recent deaths}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Boris Bystrov]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[Aladdin and His Magic Lamp (1967 film)|Aladdin and His Magic Lamp]]''|''[[Adventures of the Yellow Suitcase]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Умер легендарный актер дубляжа Борис Быстров |url=https://smotrim.ru/article/4099339 |access-date=18 August 2024 |publisher=Smotrim |date=18 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Alain Delon]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[The Leopard (1963 film)|The Leopard]]''|''[[Le Samouraï]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/europe/20240818-alain-delon-french-cinema-s-enigmatic-angel-faced-icon|title=Alain Delon, French cinema's enigmatic, 'angel-faced' icon|website=[[France 24]]|date=August 18, 2024|access-date=August 18, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Vladislav Gostishchev]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[At the Beginning of Glorious Days]]''|''[[A Cruel Romance]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Умер актер из "Исаева" и "Кодекса чести", народный артист РФ Владислав Гостищев|url=https://rg.ru/2024/08/18/umer-akter-iz-isaeva-i-kodeksa-chesti-narodnyj-artist-rf-vladislav-gostishchev.html|website=[[Rossiyskaya Gazeta]]|language=ru|date=18 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Atsuko Tanaka (voice actress)|Atsuko Tanaka]]|| style="text-align:center;" | 61 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Voice Actress || {{hlist|''[[Ghost in the Shell (1995 film)|Ghost in the Shell]]''|''[[Ghost in the Shell 2: Innocence]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Jovanovic |first=Marko |date=2024-08-20 |title=Voice Actress Atsuko Tanaka Passed Away |url=https://animecorner.me/voice-actress-atsuko-tanaka-passed-away/ |access-date=2024-08-20 |website=Anime Corner |language=en-us}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[John Amos]] || style="text-align:center;" | 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Beastmaster]]''|''[[Coming to America]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2024/10/john-amos-dead-1236104658/|title=John Amos Dies: 'Good Times', 'Roots' Actor Was 84|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=October 1, 2024|access-date=October 1, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Catherine Ribeiro]]|| style="text-align:center;" | 82 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Carabineers]]''|''[[Buffalo Bill, Hero of the Far West]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Bell |first=Kaelen |date=2024-08-23 |title=Iconic French Singer Catherine Ribeiro Has Died |url=https://exclaim.ca/music/article/iconic-french-songwriter-catherine-ribeiro-has-died |access-date=2024-08-23 |website=[[Exclaim!]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Karel Heřmánek]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Forbidden Dreams]]''|''[[Thanks for Every New Morning]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Actor Karel Heřmánek dies at 76|url=https://english.radio.cz/actor-karel-hermanek-dies-76-8826612|website=Radio Prague International|language=en|date=25 August 2024|access-date=25 August 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Ron Hale]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[All the President's Men (film)|All the President's Men]]''|''[[Trial by Jury (film)|Trial by Jury]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Ron Hale, Actor on 'Ryan's Hope' and 'General Hospital', Dies at 78|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/ron-hale-dead-ryans-hope-general-hospital-1236023247/|website=The Hollywood Reporter|date=2 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Jim Houghton]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[More American Graffiti]]''|''[[Superstition (1982 film)|Superstition]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=James Houghton, 'Knots Landing' Star and 'Young and the Restless' Writer, Dies at 75|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/james-houghton-knots-landing-young-and-restless-1236150927/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=28 February 2025|access-date=1 March 2025}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[K. C. Fox]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Set Decorator || {{hlist|''[[Speed (1994 film)|Speed]]''|''[[The Girl with the Dragon Tattoo (2011 film)|The Girl with the Dragon Tattoo]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Oganesyan |first=Natalie |date=September 1, 2024 |title=K.C. Fox Dies: Emmy-Nominated Set Decorator Was 70 |url=https://deadline.com/2024/09/kc-fox-dead-dies-set-decorator-speed-1236075424/ |access-date=September 4, 2024 |website=Deadline}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Jean-Charles Tacchella]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Cousin Cousine]]''|''[[Seven Sundays (1994 film)|Seven Sundays]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Jean-Charles Tacchella, réalisateur et ancien président de la Cinémathèque française, est mort à l'âge de 98 ans|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2024/08/30/le-realisateur-jean-charles-tacchella-est-mort_6299526_3382.html |newspaper=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=30 August 2024}}</ref>
|-
! rowspan="32" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in September 2024|September]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Norman Chui]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Vengeful Beauty]]''|''[[King of Beggars]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Renowned martial arts star Norman Chui passes away at 73|url=https://www.dimsumdaily.hk/renowned-martial-arts-star-norman-chui-passes-away-at-73/|website=Dimsum Daily|date=15 September 2024|access-date=15 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Eric Gilliland]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Hair High]]''|''[[The Ultimate Gift]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last1=Zee |first1=Michaela |title='Roseanne' Producer Eric Gilliland Dies |url=https://variety.com/2024/tv/news/eric-gilliland-dead-roseanne-1236127735/ |access-date=3 September 2024 |publisher=Variety |date=3 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Ahu Tuğba]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Banker Bilo]]''|''[[When We Leave|Ayrılık]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |author1=Ömer Faruk Yıldız |title=Ünlü oyuncu Ahu Tuğba hayatını kaybetti |url=https://www.aa.com.tr/tr/kultur/unlu-oyuncu-ahu-tugba-hayatini-kaybetti/3318692 |access-date=1 September 2024 |publisher=[[Anadolu Agency]] |language=tr}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[James Darren]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Gidget (film)|Gidget]]''|''[[The Guns of Navarone (film)|The Guns of Navarone]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=James Darren, 'Gidget' Surfer and Cop on 'T.J. Hooker', Dies at 88|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/james-darren-dead-gidget-time-tunnel-tj-hooker-1235989762/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2 September 2024|access-date=2 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Laurent Tirard]] || style="text-align:center;"| 57 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Little Nicholas]]''|''[[Asterix and Obelix: God Save Britannia]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Le réalisateur Laurent Tirard est mort, à l'âge de 57 ans|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/09/05/le-realisateur-laurent-tirard-est-mort-a-l-age-de-57-ans_6304803_3246.html|website=Le Monde|language=fr|date=5 September 2024|access-date=5 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Will Jennings]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Lyricist || {{hlist|''[[Titanic (1997 film)|Titanic]]''|''[[An Officer and a Gentleman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last=Piña |first=Christy |date=7 September 2024 |title=Will Jennings, Oscar Winner for "My Heart Will Go On" and "Up Where We Belong," Dies at 80 |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/will-jennings-dead-oscar-winner-my-heart-will-go-on-tears-of-heaven-1235994415/ |access-date=7 September 2024 |website=Hollywood Reporter |language=English}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Henny Moan]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | Norway || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Nine Lives (1957 film)|Nine Lives]]''|''[[Lake of the Dead]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Thrane|first=Kristin|title=Skuespiller Henny Moan er død|url=https://www.nrk.no/norge/skuespiller-henny-moan-er-dod-1.17035149|website=NRK|language=nb-NO|date=8 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Peter Renaday]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[The Computer Wore Tennis Shoes]]''|''[[The Black Cauldron (film)|The Black Cauldron]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last=Evans|first=Greg|url=https://deadline.com/2024/09/peter-renaday-dead-1236083811/|title=Peter Renaday Dies: Profific Voice Actor Behind 'Teenage Mutant Ninja Turtles' Master Splinter was 89|date=September 10, 2024|website=Deadline|access-date=12 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Emi Shinohara]] || style="text-align:center;"| 61 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Voice Actress || {{hlist|''[[Ninja Scroll]]''|''[[Perfect Blue]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>[https://www.oricon.co.jp/news/2344236/full/ 声優・篠原恵美さん、病気療養中に死去 61歳 『セーラームーン』木野まこと/セーラージュピターなど] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240911082651/https://www.oricon.co.jp/news/2344236/full/ |date=September 11, 2024}} {{in lang|ja}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[James Earl Jones]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Star Wars]]''|''[[Field of Dreams]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Vary |first1=Adam B. |last2=Dagan |first2=Carmel |title=James Earl Jones, Distinguished Actor and Voice of Darth Vader, Dies at 93 |url=https://variety.com/2024/film/news/james-earl-jones-dead-darth-vader-lion-king-1236138656/|date=9 September 2024 |access-date=9 September 2024 |website=[[Variety (magazine)|Variety]] }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Maria Politseymako]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[100 Days Before the Command]]''|''[[House of Fools (film)|House of Fools]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>[https://rg.ru/2024/09/10/umerla-starejshaia-aktrisa-teatra-na-taganke-marina-policejmako.html Умерла старейшая актриса Театра на Таганке Марина Полицеймако] (in Russian)</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Kenneth Cope]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dunkirk (1958 film)|Dunkirk]]''|''[[The Damned (1963 film)|The Damned]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=Kenneth Cope: Randall and Hopkirk and Coronation Street star dies |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1d7drw4yw2o |date=12 September 2024|access-date=12 September 2024 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Chad McQueen]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Karate Kid]]''|''[[Martial Law (1991 film)|Martial Law]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Bechara|first=Diego Ramos|title=Chad McQueen, 'The Karate Kid' Star and Steve McQueen's Son, Dies at 63|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/chad-mcqueen-dead-steve-mcqueen-the-karate-kid-dutch-1236142675/|website=Variety|date=12 September 2024|access-date=12 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Franca Bettoia]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Last Man on Earth (1964 film)|The Last Man on Earth]]''|''[[A Man of Straw]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Franca Bettoia, Italian Actress in 'The Last Man on Earth', Dies at 88|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/franca-bettoia-dead-last-man-on-earth-1236001752/|website=The Hollywood Reporter|date=14 September 2024|access-date=15 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Lex Marinos]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Goodbye Paradise]]''|''[[Bedevil]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Actor, director and radio presenter Lex Marinos dies aged 75|url=https://www.abc.net.au/news/2024-09-14/actor-and-radio-presenter-lex-marinos-dies-aged-75/104352424|website=ABC News|language=en-AU|date=14 September 2024|access-date=15 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Jean-Michel Dupuis]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Little Marcel]]''|''[[Dossier 51]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.rappler.com/life-and-style/arts-culture/artist-educator-brenda-fajardo-dies/ Artist, educator Brenda Fajardo dies]</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Barbara Leigh-Hunt]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Frenzy]]''|''[[Billy Elliot]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/barbara-leigh-hunt-dead-frenzy-alfred-hitchcock-1236014547/|title=Barbara Leigh-Hunt, Actress in Alfred Hitchcock's 'Frenzy', Dies at 88|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=September 27, 2024|access-date=September 27, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[C. I. D. Sakunthala]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Thavapudhalavan]]''|''[[Punnagai Mannan]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last=Narayan|first=Pushpa |title=Veteran Tamil actress C.I.D. Sakunthala passes away at 84|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/veteran-tamil-actress-c-i-d-sakunthala-passes-away-at-84/articleshow/113448435.cms |newspaper=[[The Times of India]]|date=September 18, 2024|access-date=20 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Kathryn Crosby]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[The 7th Voyage of Sinbad]]''|''[[Anatomy of a Murder]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2024-09-21 |title=Kathryn Crosby, Actor and Widow of Bing Crosby, Dies at 90 |url=https://variety.com/2024/film/news/kathryn-crosby-dead-actor-widow-bing-crosby-1236152413/ |access-date=2024-09-21 |website=Variety |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[David Graham (actor)|David Graham]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Pleasure Girls]]''|''[[Thunderbirds Are Go]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Bushby|first=Helen|title=Peppa Pig and Thunderbirds actor David Graham dies |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cgj463gx8gyo |date=20 September 2024|access-date=22 September 2024 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Cleo Sylvestre]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Sammy and Rosie Get Laid]]''|''[[Paddington (film)|Paddington]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=McIntosh|first=Steven|title=Trailblazing actress Cleo Sylvestre dies aged 79 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cn8jg8dgy12o |date=20 September 2024|access-date=22 September 2024 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Tomris Giritlioğlu]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Mrs. Salkım's Diamonds]]''|''[[Pains of Autumn]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Yönetmen ve Yapımcı Tomris Giritlioğlu Hayatını Kaybetti |url=https://www.beyazperde.com/haberler/filmler/haberler-1000104806/ |access-date=23 September 2024 |publisher=Beyazperde |date=23 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Pierre-William Glenn]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Cinematographer, Director || {{hlist|''[[Day for Night (film)|Day for Night]]''|''[[Street of No Return]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Mort de Pierre-William Glenn, figure de l'ombre de la Nouvelle Vague |url=https://www.liberation.fr/culture/cinema/mort-de-pierre-william-glenn-figure-de-lombre-de-la-nouvelle-vague-20240924_VPLUAQRFUJFC3HD5KYFPGJT3QA/ |website=Libération |language=fr |date=2024-09-24}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Roman Madyanov]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[12 (2007 film)|12]]''|''[[Leviathan (2014 film)|Leviathan]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |date=25 September 2024 |title=Умер актер Роман Мадянов |url=https://meduza.io/news/2024/09/25/umer-akter-roman-madyanov |access-date=25 September 2024 |work=Meduza |language=ru}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[John Ashton (actor)|John Ashton]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Beverly Hills Cop (franchise)|Beverly Hills Cop]]''|''[[Midnight Run]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/john-ashton-dead-beverly-hills-cop-actor-1236017328/|title=John Ashton, 'Beverly Hills Cop' Actor, Dies at 76|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=September 29, 2024|access-date=September 29, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Maggie Smith]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Prime of Miss Jean Brodie (film)|The Prime of Miss Jean Brodie]]''|''[[Harry Potter (film series)|Harry Potter]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Dame Maggie Smith: Harry Potter and Downton Abbey actress dies at 89 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cgk7375ngkxo |website=BBC News |date=2024-09-27}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Kris Kristofferson]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[A Star Is Born (1976 film)|A Star Is Born]]''|''[[Blade (franchise)|Blade]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Oganesyan |first1=Natalie |title=Kris Kristofferson Dies: Legendary Country Singer-Songwriter And 'A Star Is Born' Golden Globe Winner Was 88 |url=https://deadline.com/2024/09/kris-kristofferson-dead-country-singer-a-star-is-born-1236103082/ |website=Deadline Hollywood |date=29 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Glauco Mauri]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Deep Red]]''|''[[China Is Near]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=È morto Glauco Mauri, decano del teatro. L'attore aveva 94 anni |url=https://www.rainews.it/articoli/2024/09/e-morto-glauco-mauri-decano-del-teatro-lattore-aveva-94-anni-441a43f4-ee5d-4e99-85ed-950e1d691c02.html |website=RaiNews |language=it |date=29 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Ron Ely]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[South Pacific (1958 film)|South Pacific]]''|''[[The Night of the Grizzly]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Ron Ely, Star of the First Tarzan Series for Television, Dies at 86 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/ron-ely-dead-star-first-tarzan-series-television-1236042834/ |website=The Hollywood Reporter |date=23 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''30'' || [[Park Ji-ah (actress, born 1972)|Park Ji-ah]] || style="text-align:center;"| 52 || style="text-align:center;" | South Korea || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Coast Guard (film)|The Coast Guard]]''|''[[3-Iron]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title='The Glory' actor Park Ji-a dies at 52 after battling stroke |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/09/688_383340.html |website=The Korea Times |language=en |date=30 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''30'' || [[Ken Page]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Nightmare Before Christmas]]''|''[[All Dogs Go to Heaven]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Broadway star Ken Page dies as friends pay tribute to 'sweetest' Cats star |url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-broadway-ken-page-dies-33789824 |website=Mirror |language=en |date=30 September 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''30'' || [[Robert Watts]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Indiana Jones]]''|''[[Who Framed Roger Rabbit]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Burns |first1=James |title=Robert Watts Has Passed Away, Aged 86 |url=https://www.jedinews.com/film-music-tv/articles/robert-watts-has-passed-away-aged-86/ |website=Jedi News |access-date=1 October 2024 |date=1 October 2024 |archive-date=1 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241001095159/https://www.jedinews.com/film-music-tv/articles/robert-watts-has-passed-away-aged-86/ |url-status=dead }}</ref>
|-
! rowspan="33" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in October 2024|October]]
| style="text-align:center;" | ''1'' || [[Bob Yerkes]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Stuntman || {{hlist|''[[Return of the Jedi]]''|''[[Back to the Future]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Bob Yerkes, Circus Trainer and 'Back to the Future', 'Remo Williams' Stuntman, Dies at 92|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bob-yerkes-dead-stuntman-back-to-the-future-remo-williams-1236023595/|website=The Hollywood Reporter|date=3 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''2'' || [[Emily Richard]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hansel and Gretel (1987 film)|Hansel and Gretel]]''|''[[Empire of the Sun (film)|Empire of the Sun]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Emily Richard Obituary |url=https://www.theguardian.com/stage/2024/nov/19/emily-richard-obituary |website=[[The Guardian]] |date=19 November 2024|access-date=28 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''3'' || [[Keerikkadan Jose]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Kireedam (1989 film)|Kireedam]]''|''[[Mimics Parade]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Noted Malayalam Actor Mohan Raj Aka Keerikkadan Jose Dies At 70|url=https://zeenews.india.com/people/noted-malayalam-actor-mohan-raj-aka-keerikkadan-jose-dies-at-70-2802284.html|website=Zee News|language=en|date=3 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''4'' || [[Michel Blanc]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter, Director || {{hlist|''[[Evening Dress (film)|Evening Dress]]''|''[[Monsieur Hire]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Michel Blanc, acteur populaire et réalisateur, est mort à l'âge de 72 ans |url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2024/10/04/michel-blanc-acteur-populaire-et-realisateur-est-mort-a-l-age-de-72-ans_6343365_3382.html |website=Le Monde |date=4 October 2024 |language=fr}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''4'' || [[John Lasell]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Suppose They Gave a War and Nobody Came]]''|''[[The Organization (film)|The Organization]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/john-lasell-dead-dark-shadows-twilight-zone-1236030980/|title=John Lasell, 'Dark Shadows' and 'Twilight Zone' Actor, Dies at 95|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 13, 2024|access-date=November 28, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''7'' || [[Cissy Houston]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Singer, Actress || {{hlist|''[[The Preacher's Wife]]''|''[[God's Not Dead: A Light in Darkness]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2024/10/07/entertainment/cissy-houston-death/index.html |title=Cissy Houston, Grammy-winning singer and mother of Whitney Houston, dead at 91|date=2024-10-07|first=France|last=Lisa Respers|access-date=2024-10-08|publisher=[[CNN]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''7'' || [[Nicholas Pryor]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Airplane!]]''|''[[Risky Business]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Nicholas Pryor, Actor in 'Risky Business' and 'Beverly Hills, 90210', Dies at 89|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/nicholas-pryor-dead-risky-business-beverly-hills-90210-1236027800/|website=The Hollywood Reporter|date=8 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''8'' || [[Jorge Arriagada]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Our Lady of the Assassins (film)|Our Lady of the Assassins]]''|''[[The Women on the 6th Floor]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>[https://www.latercera.com/culto/2024/10/09/fallece-jorge-arriagada-destacado-compositor-chileno-de-musica-para-cine/ Fallece Jorge Arriagada, destacado compositor chileno de música para cine]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{in lang|es}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''9'' || [[Elisa Montés]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Seven Dollars on the Red]]''|''[[Texas, Adios]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=|first=|title=Muere la actriz Elisa Montés, una de las protagonistas de 'Verano azul'|url=https://www.eldiario.es/cultura/muere-actriz-elisa-montes-protagonistas-verano-azul_1_11720155.html|website=[[el diario.es]]|date=9 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''9'' || [[Pierre Vernier (actor)|Pierre Vernier]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Under the Sand]]''|''[[The Chef (film)|The Chef]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last1=Simon |first1=Nathalie |title=L'acteur Pierre Vernier est mort |url=https://www.lefigaro.fr/cinema/l-acteur-pierre-vernier-est-mort-20241012 |access-date=12 October 2024 |publisher=Le Figaro |date=12 October 2024}} {{in lang|fr}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''11'' || [[Roger Browne]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Ten Gladiators]]''|''[[Three Swords for Rome]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |title=Roger Browne |url=https://www.forevermissed.com/roger-browne/about |website=Forever Missed |access-date=16 October 2024 |date=16 October 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;" | ''11'' || [[Mario Morra]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[The Battle of Algiers]]''|''[[Cinema Paradiso]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Morto Mario Morra, il montatore di 'Nuovo cinema Paradiso' di Giuseppe Tornatore |url=https://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2024/10/11/news/morto_mario_morra_il_montatore_di__nuovo_cinema_paradiso__di_giuseppe_tornatore-423550131/|access-date=12 October 2024|newspaper=[[La Repubblica]]|date=11 October 2024|language=it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''12'' || [[Alvin Rakoff]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Hoffman (film)|Hoffman]]''|''[[Death Ship (1980 film)|Death Ship]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Yossman |first=K. J. |date=October 17, 2024 |title=Alvin Rakoff, Canadian Director of Laurence Olivier Starrer 'A Voyage Round My Father', Dies at 97 |url=https://variety.com/2024/film/global/alvin-rakoff-dead-dies-a-voyage-round-my-father-1236180995/ |access-date=October 17, 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''16'' || [[Liam Payne]] || style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Singer, Actor || {{hlist|''[[Fifty Shades Freed (film)|Fifty Shades Freed]]''|''[[Ron's Gone Wrong]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Liam Payne, former One Direction singer, dies aged 31 |url=https://www.theguardian.com/music/2024/oct/16/liam-payne-former-one-direction-singer-dies-aged-31 |work=[[The Guardian]] |access-date=October 21, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;" | ''16'' || [[Joe Viola]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Angels Hard as They Come]]''|''[[The Hot Box]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |title=In Memoriam |url=https://www.wga.org/news-events/news/in-memoriam |website=Writers Guild of America West |access-date=November 6, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;" | ''17'' || [[Mitzi Gaynor]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[South Pacific (1958 film)|South Pacific]]''|''[[There's No Business Like Show Business (film)|There's No Business Like Show Business]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Mitzi Gaynor, dancer and actor from South Pacific, dies aged 93 |url=https://www.theguardian.com/film/2024/oct/17/mitzi-gaynor-south-pacific-dies |website=[[The Guardian]]|date=17 October 2024|access-date=17 October 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;" | ''17'' || [[Aaron Kaufman (producer)|Aaron Kaufman]] || style="text-align:center;"| 51 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer, Director || {{hlist|''[[Machete Kills]]''|''[[Sin City: A Dame to Kill For]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Siegel|first=Tatiana|title=Aaron Kaufman, 'Superpower' Director, Dies at 51|url=https://variety.com/2024/film/news/aaron-kaufman-dead-superpower-1236183354/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=October 19, 2024|access-date=October 19, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;" | ''17'' || [[Toshiyuki Nishida]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Tsuribaka Nisshi (film)|Tsuribaka Nisshi]]''|''[[The Ramen Girl]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|title=Japan actor Nishida, known for folksy charm, dies at 76|url=https://english.kyodonews.net/news/2024/10/8a102c08b361-japan-actor-nishida-known-for-folksy-charm-dies-at-76.html |website=[[Kyodo News]]|date=October 18, 2024|access-date=December 4, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;" | ''20'' || [[Adamo Dionisi]] || style="text-align:center;"| 59 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Suburra (film)|Suburra]]''|''[[Dogman (2018 film)|Dogman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/adamo_dionisi_actor_known_for_suburra_dies_at_59-8427274.html|title=Adamo Dionisi, Actor Known for 'Suburra', Dies at 59|website=[[Il Messaggero]]|date=October 20, 2024|access-date=November 28, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''21'' || [[Christine Boisson]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Emmanuelle (1974 film)|Emmanuelle]]''|''[[Identification of a Woman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=L'actrice Christine Boisson connue pour ses rôles dans « Emmanuelle » et « Le Bal des actrices » est morte |url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/10/21/l-actrice-christine-boisson-connue-pour-ses-roles-dans-emmanuelle-et-le-bal-des-actrices-est-morte_6357687_3246.html |website=Le Monde |language=fr |date=21 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''22'' || [[Lynda Obst]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Contact (1997 American film)|Contact]]''|''[[Interstellar (film)|Interstellar]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lynda-obst-dead-sleepless-in-seattle-1235950420/|title=Lynda Obst, Veteran Film Producer, Champion of Women in Hollywood and Writer, Dies at 74|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 22, 2024|access-date=October 22, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''22'' || [[Dick Pope (cinematographer)|Dick Pope]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[The Illusionist (2006 film)|The Illusionist]]''|''[[Mr. Turner]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url = https://bscine.com/news?id=543|title = Dick Pope BSC (1947–2024)|website = [[British Society of Cinematographers]]|date = 22 October 2024|accessdate = 22 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''24'' || [[John F. Burnett]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[Murder by Death]]''|''[[Grease (franchise)|Grease]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=John F. Burnett, Film Editor on 'Grease', 'The Goodbye Girl' and 'The Way We Were', Dies at 90 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/john-burnett-dead-grease-goodbye-girl-film-editor-1236107787/ |access-date=13 January 2025 |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=13 January 2025}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''25'' || [[David Harris (American actor)|David Harris]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Warriors (film)|The Warriors]]''|''[[A Soldier's Story]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-harris-dead-the-warriors-1236046265/|title=David Harris, 'The Warriors' Actor, Dies at 75|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 27, 2024|access-date=October 27, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''25'' || [[Kim Soo-mi]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | South Korea || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Barefoot Ki-bong]]''|''[[Late Blossom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Korean veteran actress Kim Soo-mi dies at 75|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/10/398_384962.html|website=[[The Korea Times]]|language=en|date=25 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''26'' || [[Stephanie Collie]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Costume Designer || {{hlist|''[[Lock, Stock and Two Smoking Barrels]]''|''[[Layer Cake (film)|Layer Cake]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/stephanie-collie-dead-costume-designer-peaky-blinders-1236196654/|title=Stephanie Collie, 'Peaky Blinders' Costume Designer, Dies at 60|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=31 October 2024|access-date=2 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''27'' || [[Lily Li]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | Hong Kong || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Wandering Swordsman]]''|''[[Executioners from Shaolin]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=HK actress Lily Li dies at 74 after battle with lung cancer|url=https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/2024/10/29/hk-actress-lily-li-dies-at-74-after-battle-with-lung-cancer|website=The Star|language=en|date=29 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''28'' || [[Paul Morrissey]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Blood for Dracula]]''|''[[Flesh for Frankenstein]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2024/10/28/movies/paul-morrissey-dead.html|title = Paul Morrissey, Andy Warhol's Cinematic Collaborator, Dies at 86|last = Grimes|first = William|date = October 28, 2024|accessdate = October 28, 2024|newspaper = [[The New York Times]]|url-access = limited}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''29'' || [[Teri Garr]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Young Frankenstein]]''|''[[Tootsie]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last1=Barnes|first1=Mike|last2=Byrge|first2=Duane|title=Teri Garr, Sweet Star of 'Tootsie' and 'Young Frankenstein', Dies at 79|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/teri-garr-dead-tootsie-young-frankenstein-1236047759/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 29, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''29'' || [[Suzanne Osten]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Mozart Brothers]]''|''[[Speak Up! It's So Dark]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Dramatikern Suzanne Osten död|url=https://www.svt.se/kultur/regissoren-suzanne-osten-dod|website=SVT Nyheter|language=sv|date=29 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''29'' || [[Ragne Veensalu]] || style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:center;" | Estonia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Idiot (2011 film)|Idioot]]''|''[[Kättemaksukontor]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |url=https://kroonika.delfi.ee/artikkel/120332641/naitleja-ragne-veensalu-suri-37-aastaselt|title=Näitleja Ragne Veensalu suri 37-aastaselt|first1=Maiken|last1=Tiits|first2=Merilin|last2=Mölder|website=[[Kroonika]]|date=29 October 2024|access-date=2 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''30'' || [[Giovanni Cianfriglia]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor, Stuntman || {{hlist|''[[Superargo Versus Diabolicus]]''|''[[Kill Them All and Come Back Alone]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Addio a Giovanni Cianfriglia, attore anziate che aveva recitato con Terence Hill e Bud Spencer |url=https://ilgranchio.it/2024/10/30/addio-a-giovanni-cianfriglia-attore-anziate-che-aveva-recitato-con-terence-hill-e-bud-spencer/ |access-date=30 October 2024 |website=ilgranchio.it |date=30 October 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''30'' || [[Erik Clausen]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | Denmark || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[Temporary Release]]''|''[[Freedom on Parole]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Filmmanden Erik Clausen er død |url=https://www.dr.dk/nyheder/indland/filmmanden-erik-clausen-er-doed |access-date=30 October 2024 |publisher=DR |date=30 October 2024}}</ref>
|-
! rowspan="37" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in November 2024|November]]
| style="text-align:center;" | ''2'' || [[Jonathan Haze]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Stakeout on Dope Street]]''|''[[The Little Shop of Horrors]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Jonathan Haze, Star of the Original 'Little Shop of Horrors', Dies at 95|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jonathan-haze-little-shop-of-horrors-1236053569/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=4 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''2'' || [[Alan Rachins]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Heart Condition (film)|Heart Condition]]''|''[[Showgirls]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Alan Rachins, Actor on 'L.A. Law' and 'Dharma & Greg', Dies at 82 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/alan-rachins-dead-la-law-dharma-greg-1236052218/ |access-date=November 2, 2024 |publisher=The Hollywood Reporter |date=November 2, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''3'' || [[Paul Engelen]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Makeup Artist || {{hlist|''[[Star Wars: Episode I – The Phantom Menace]]''|''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last=Barnes|first=Mike|title=Paul Engelen, 'Phantom Menace', 'Gladiator' and 'Game of Thrones' Makeup Designer, Dies at 75 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/paul-engelen-dead-game-of-thrones-phantom-menace-gladiator-1236059088/|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=12 November 2024|access-date=13 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''3'' || [[Huckleberry Fox]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Terms of Endearment]]''|''[[American Dreamer (1984 film)|American Dreamer]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/huckleberry-fox-dies-terms-of-endearment-child-actor-1236176981/|title=Huckleberry Fox Dies: Former Child Actor Best Known For Playing Debra Winger's Son In 'Terms Of Endearment' Was 50|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 14, 2024|access-date=November 16, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''3'' || [[Quincy Jones]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer, Producer || {{hlist|''[[The Color Purple (1985 film)|The Color Purple]]''|''[[In the Heat of the Night (film)|In the Heat of the Night]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Frederick|first=Jennifer|title=Quincy Jones, Master of All Things Musical, Dies at 91|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/quincy-jones-music-legend-dead-at-91-1236052792/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=4 November 2024}}</ref><br>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Fabio Sartor]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Luzhin Defence]]''|''[[The Passion of the Christ]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last= |first= |date=6 November 2024|title=Mourning in the Cinema World: Fabio Sartor Passes Away at 70|trans-title= |url=https://www.ilmessaggero.it/en/mourning_in_the_cinema_world_fabio_sartor_passes_away_at_70-8461949.html|language= |work=[[Il Messaggero]]|location= |access-date=21 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Tony Todd]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Candyman (film series)|Candyman]]''|''[[Final Destination]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Murphy|first=J. Kim|title=Tony Todd, 'Candyman' and 'Final Destination' Star, Dies at 69|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/tony-todd-dead-candyman-final-destination-kurn-star-trek-1236205445/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=November 8, 2024}}</ref>}}
|-
| style="text-align:center;" | ''8'' || [[Geneviève Grad]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Troops of St. Tropez|Gendarme of Saint-Tropez]]''|''[[Captain Fracasse (1961 film)| Capitaine Fracasse]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/musique/mort-de-genevieve-grad-interprete-du-fameux-douliou-douliou-saint-tropez-08-11-2024-BGNDASEPVZD6TJK6P7BW2MY5DQ.php|title=Mort de Geneviève Grad, interprète du fameux « Douliou douliou Saint-Tropez »|trans-title=Death of Geneviève Grad, performer of the famous "Douliou douliou Saint-Tropez"|publisher=[[Le Parisien]]|date=8 November 2024|accessdate=8 November 2024|language=French}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''9'' || [[Delhi Ganesh]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Pattina Pravesam]]''|''[[Pasi (film)|Pasi]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Delhi Ganesh Dies At 80: All You Need To Know About The Tamil Actor|url=https://www.ndtv.com/entertainment/delhi-ganesh-dies-at-80-all-you-need-to-know-about-the-tamil-actor-6984777|website=[[NDTV]]|language=en|date=10 November 2024|access-date=10 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''11'' || [[Richard D. James (production designer)|Richard D. James]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Art Director || {{hlist|''[[Local Hero (film)|Local Hero]]''|''[[Silkwood]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/richard-james-dead-star-trek-next-generation-voyager-1236066802/|title=Richard D. James, 'Star Trek' Production Designer on 'Next Generation' and 'Voyager', Dies at 88|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 20, 2024|access-date=November 27, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''12'' || [[Manoj Mitra]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Banchharamer Bagaan]]''|''[[Ghare Baire (film)|Ghare Baire]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Veteran Bengali Actor Manoj Mitra Dies At 86 Due To Age-Related Ailments|url=https://www.ndtv.com/entertainment/veteran-bengali-actor-manoj-mitra-dies-at-86-due-to-age-related-ailments-6999238|website=[[NDTV]]|date=12 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''12'' || [[Song Jae-rim]] || style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:center;" | South Korea || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Grand Prix (2010 film)|Grand Prix]]''|''[[Yaksha: Ruthless Operations]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Korean actor Song Jae-rim passes away: reports |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/2024/11/12/korean-actor-song-jae-rim-passes-away-reports-1913 |newspaper=[[News.ABS-CBN.com]] |date=November 12, 2024 |access-date=November 13, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''12'' || [[Timothy West]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Day of the Jackal (film)|The Day of the Jackal]]''|''[[Cry Freedom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Actor Timothy West dies aged 90 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cwy9vw893xvo|work=[[BBC News]]|date=13 November 2024|access-date=13 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''13'' || [[Dan Hennessey]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[Rock & Rule]]''|''[[The Care Bears Movie]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/dan-hennessey-dead-voice-actor-care-bears-inspector-gadget-x-men-tv-series-director-1236182060/|title=Dan Hennessey Dies: Voice Actor For 'Care Bears' Braveheart Lion, 'Inspector Gadget's Chief Quimby & 'X-Men' TV Series Director Was 82|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 19, 2024|access-date=November 28, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''14'' || [[Shōhei Hino]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Vengeance Is Mine (1979 film)|Vengeance Is Mine]]''|''[[The Boy and the Heron]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.cbr.com/shohei-hino-dead/|title=Shohei Hino, Studio Ghibli's The Boy and the Heron Voice Actor, Dies at 75|website=CBR|date=November 20, 2024|access-date=November 21, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''15'' || [[Jon Kenny]] || style="text-align:center;"| 66 || style="text-align:center;" | Ireland || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Les Misérables (1998 film)|Les Misérables]]''|''[[The Banshees of Inisherin]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://news.sky.com/story/jon-kenny-irish-comedian-who-starred-in-father-ted-and-banshees-of-inisherin-dies-aged-66-13255125|title=Jon Kenny: Irish comedian who starred in Father Ted and Banshees of Inisherin dies aged 66|website=Sky News|date=16 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''15'' || [[Paul Teal]] || style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fear Street Part Two: 1978]]''|''[[Deep Water (2022 film)|Deep Water]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/paul-teal-dead-one-tree-hill-actor-1236180587/|title=Paul Teal Dies: 'One Tree Hill' Actor Was 35; Co-Stars Bethany Joy Lenz & Sophia Bush Pay Tribute|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 18, 2024|access-date=November 20, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''16'' || [[Svetlana Svetlichnaya]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Diamond Arm]]''|''[[I Am Twenty]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |author=Редакция |title=Умерла Светлана Светличная |url=https://www.starhit.ru/novosti/umerla-svetlana-svetlichnaya-5949981/ |access-date=2024-11-16 |website= starhit.ru |language=RU}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''17'' || [[Allan Svensson]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Strul]]''|''[[Detector (film)|Detector]]''}}|| style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Skådespelaren Allan Svensson är död |url=https://www.expressen.se/noje/skadespelaren-allan-svensson-ar-dod/ |access-date=18 November 2024 |publisher=Expressen |date=17 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''18'' || [[Junko Hori]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Night on the Galactic Railroad (film)|Night on the Galactic Railroad]]''|''[[Black Rain (1989 Japanese film)|Black Rain]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-11-25/voice-actress-junko-hori-dies-at-89/.218265|title=Voice Actress Junko Hori Dies at 89 |website=[[Anime News Network]]|date=November 25, 2024|access-date=November 26, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''18'' || [[Colin Petersen]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Smiley (1956 film)|Smiley]]''|''[[A Cry from the Streets]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/colin-petersen-dead-bee-gees-drummer-1236180748/|title=Colin Petersen Dies: Bee Gees' Original Drummer On Many Classic Hits Was 78|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 18, 2024|access-date=November 21, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''19'' || [[Colin Chilvers]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Special Effects Artist || {{hlist|''[[The Rocky Horror Picture Show]]''|''[[X-Men (film)|X-Men]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2024 |title=Fort Erie loses a legend, Colin Chilvers dies at 79 |url=https://forterieradio.ca/fort-erie-loses-a-legend-colin-chilvers-dies-at-79/ |access-date=21 November 2024 |website=Fort Erie Radio |language=en-CA}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''20'' || [[Andy Paley]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Shelf Life (film)|Shelf Life]]''|''[[Traveller (1997 film)|Traveller]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/andy-paley-dead-1236183760/|title=Andy Paley Dies: 'SpongeBob SquarePants' Composer, Prolific Producer Of Records, Film & TV Music Was 72|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 21, 2024|access-date=November 21, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''21'' || [[Meghanathan]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Action Hero Biju]]''|''[[Kooman (film)|Kooman]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Nov/21/veteran-malayalam-actor-meghanathan-passes-away-at-60-after-battle-with-lung-illness |title=Veteran Malayalam actor Meghanathan passes away at 60 after lung illness|publisher=The New Indian Express}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''22'' || [[Mark Withers (actor)|Mark Withers]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Ultimate Life]]''|''[[The Phoenix Incident]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/legit/news/mark-withers-dead-dynasty-1236241755/|title=Mark Withers, Television Actor on ''Dynasty'', Dies at 77|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=December 6, 2024|access-date=December 7, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''23'' || [[Michael Villella]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Slumber Party Massacre]]''|''[[Wild Orchid (film)|Wild Orchid]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.avclub.com/michael-villella-slumber-party-massacre-obituary|title=R.I.P. Michael Villella, Slumber Party Massacre's original driller killer|work=[[The A.V. Club]]|date=November 24, 2024|access-date=November 25, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''23'' || [[Chuck Woolery]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Treasure of Jamaica Reef]]''|''[[Six Pack (film)|Six Pack]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/chuck-woolery-dead-wheel-fortune-love-connection-1236070165/|title=Chuck Woolery, Host of 'Wheel of Fortune' and 'Love Connection', Dies at 83|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 23, 2024|access-date=November 24, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''24'' || [[Helen Gallagher]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Strangers When We Meet (film)|Strangers When We Meet ]] ''|''[[Roseland (film)|Roseland]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Helen Gallagher, 'Ryan's Hope' Stalwart and Broadway Triple Threat, Dies at 98|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/helen-gallagher-dead-ryans-hope-broadway-1236072289/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=27 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''25'' || [[Earl Holliman]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Forbidden Planet]]''|''[[Giant (1956 film)|Giant]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/earl-holliman-dead-police-woman-1236072160/|title=Earl Holliman, Actor on 'Police Woman', Dies at 96|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 26, 2024|access-date=November 26, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''26'' || [[Jim Abrahams]] || style="text-align:center;" | 80 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Airplane!]]''|''[[Hot Shots!]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Moreau |first=Jordan |date=2024-11-26 |title=Jim Abrahams, Slapstick Icon Behind 'Airplane!', 'Naked Gun' and More, Dies at 80 |url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/jim-abrahams-dead-airplane-naked-gun-hot-shots-1236223683/ |access-date=2024-11-26 |website=Variety |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''26'' || [[Katinka Faragó]] || style="text-align:center;" | 87 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Producer, Production Manager || {{hlist|''[[Fanny and Alexander]]''|''[[The Match Factory Girl]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Meghalt Katinka Faragó filmproducer |url=https://filmtett.ro/hirek/meghalt-katinka-farago-filmproducer |access-date=27 November 2024 |publisher=Filmtett |date=27 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''26'' || [[Scott L. Schwartz]] || style="text-align:center;" | 65 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ocean's]]''|''[[Starsky & Hutch (film)|Starsky & Hutch]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Oliver |first=Greg |author-link=Greg Oliver |date=November 27, 2024 |title=Wrestler turned actor Scott L. Schwartz dead at 65 |url=https://slamwrestling.net/index.php/2024/11/27/wrestler-turned-actor-scott-l-schwartz-dead-at-65/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127154320/https://slamwrestling.net/index.php/2024/11/27/wrestler-turned-actor-scott-l-schwartz-dead-at-65/ |archive-date=November 27, 2024 |access-date=November 27, 2024 |website=Slam Wrestling |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''27'' || [[Morgan Lofting]] || style="text-align:center;" | 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Joysticks (film)|Joysticks]]''|''[[The Night Before (1988 film)|The Night Before]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/morgan-lofting-dead-baroness-gi-joe-1236074053/|title=Morgan Lofting, the Baroness in 'G.I. Joe' Animated Series, Dies at 84|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 30, 2024|access-date=December 3, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''27'' || [[Adam Somner]] || style="text-align:center;" | 57 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Assistant Director, Producer || {{hlist|''[[The Wolf of Wall Street (2013 film)|The Wolf of Wall Street]]''|''[[Licorice Pizza]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/adam-somner-dead-assistant-director-steven-spielberg-martin-scorsese-1236231166/|title=Adam Somner, Assistant Director and Producer for Steven Spielberg, Martin Scorsese and Paul Thomas Anderson, Dies at 57|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=November 29, 2024|access-date=November 29, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''28'' || [[Silvia Pinal]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Viridiana]]''|''[[The Exterminating Angel]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Hecht|first=John|title=Silvia Pinal, Iconic Mexican Actress and Luis Buñuel Muse, Dies at 93|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/silvia-pinal-dead-iconic-mexican-actress-luis-bu-uel-muse-1236073521/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=28 November 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''29'' || [[Marshall Brickman]] || style="text-align:center;" | 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Director || {{hlist|''[[Annie Hall]]''|''[[Manhattan (1979 film)|Manhattan]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/12/01/movies/marshall-brickman-dead.html|title=Marshall Brickman, Woody Allen's Co-Writer on Hit Films, Dies at 85|last=Gates|first=Anita|date=December 1, 2024|accessdate=December 1, 2024|newspaper=[[The New York Times]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''29'' || [[Christian Juttner]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Return from Witch Mountain]]''|''[[I Wanna Hold Your Hand (film)|I Wanna Hold Your Hand]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Christian Juttner, Young Actor in 'Return From Witch Mountain' and 'I Wanna Hold Your Hand', Dies at 60|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christian-juttner-dead-return-witch-mountain-wanna-hold-your-hand-1236110220/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=16 January 2025|access-date=16 January 2025}}</ref>
|-
! rowspan="44" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in December 2024|December]]
| style="text-align:center;" | ''1'' || [[Niels Arestrup]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{Hlist|''[[The Beat That My Heart Skipped]]''|''[[A Prophet]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|website=[[France24]]|url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20241201-l-acteur-niels-arestrup-est-mort-dimanche-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-75-ans|title=L'acteur français Niels Arestrup est mort à l'âge de 75 ans|date=1 December 2024|access-date=1 December 2024|language=fr}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''2'' || [[Paul Maslansky]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Police Academy (franchise)|Police Academy]]''|''[[Return to Oz]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Paul Maslansky, 'Police Academy' and 'Return to Oz' Producer, Dies at 91|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/paul-maslansky-dead-producer-police-academy-1236080353/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=6 December 2024|access-date=7 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''4'' || [[Chiung Yao]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Taiwan || style="text-align:center;" | Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Four Loves]]''|''[[Outside the Window]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Renowned novelist Chiung Yao found dead at 86 in Taipei|url=https://news.tvbs.com.tw/english/2707721|website=[[TVBS]]|date=4 December 2024|access-date=9 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''5'' || [[Thom Christopher]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{Hlist|''[[Space Raiders (film)|Space Raiders]]''|''[[Wizards of the Lost Kingdom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Thom Christopher Dies at 84 |url=https://soapoperanews.net/2024/12/06/thom-christopher-dies-at-84/ |access-date=6 December 2024 |publisher=Soap Opera News |date=6 December 2024 |archive-date=6 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206073518/https://soapoperanews.net/2024/12/06/thom-christopher-dies-at-84/ |url-status=dead }}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''6'' || [[Miho Nakayama]] || style="text-align:center;"| 54 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Love Letter (1995 film)|Love Letter]]''|''[[108: Kaiba Gorō no Fukushū to Bōken]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Shafer|first=Ellise|title=Miho Nakayama, J-Pop Icon and 'Love Letter' Star, Dies at 54|url=https://variety.com/2024/music/asia/miho-nakayama-dead-jpop-love-letter-1236238610/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=6 December 2024|access-date=6 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''6'' || [[Stanisław Tym]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Screenwriter || {{hlist|''[[The Cruise (1970 film)|The Cruise]]''|''[[Teddy Bear (1981 film)|Teddy Bear]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Zmarł Stanisław Tym. Miał 87 lat|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-12-06/nie-zyje-stanislaw-tym-wybitny-aktor-i-satyryk-mial-87-lat/|website=[[Polsat News]]|language=pl|date=6 December 2024|access-date=6 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''8'' || [[Şerif Gören]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Umut (film)|Umut]]''|''[[Yol (film)|Yol]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.ekonomim.com/gundem/usta-yonetmen-serif-goren-hayatini-kaybetti-haberi-785036 Usta yönetmen Şerif Gören hayatını kaybetti] {{in lang|tr}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''8'' || [[Jill Jacobson]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Nurse Sherri]]''|''[[Splash (film)|Splash]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Phillips|first=Zoe G.|title=Jill Jacobson, 'The New Gidget' and 'Falcon Crest' Actress, Dies at 70|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/jill-jacobson-dead-falcon-crest-television-actress-1236087205/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=15 December 2024|access-date=15 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''9'' || [[Arnold Yarrow]] || style="text-align:center;"| 104 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter || {{hlist| ''[[Mahler (film) |Mahler]]''|''[[Son of the Pink Panther]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|first=David|last=Craig|title=Arnold Yarrow, Doctor Who's oldest surviving cast member, dies aged 104|url=https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/arnold-yarrow-dead-doctor-who-oldest-newsupdate/|website=[[Radio Times]]|date=10 December 2024|access-date=11 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''10'' || [[Michael Cole (actor)|Michael Cole]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Nickel Mountain]]''|''[[Mr. Brooks]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=Michael Cole, 'Mod Squad' Star, Dies at 84|url=https://variety.com/2024/tv/obituaries-people-news/michael-cole-dead-mod-squad-1236245131/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=10 December 2024|access-date=11 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''10'' || [[María Socas]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;" | Argentina || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Warrior and the Sorceress]]''|''[[Wizards of the Lost Kingdom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Murió la actriz María Socas, a los 65 años|url=https://www.lanacion.com.ar/espectaculos/personajes/murio-la-actriz-maria-socas-a-los-65-anos-nid11122024/|website=[[La Nación]]|language=es|date=11 December 2024|access-date=13 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''11'' || [[Michio Mamiya]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Gauche the Cellist (film)|Gauche the Cellist]]''|''[[Grave of the Fireflies]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Grave of the Fireflies Composer Michio Mamiya Dies at 95|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2025-02-10/grave-of-the-fireflies-composer-michio-mamiya-dies-at-95/.221040|website=[[Anime News Network]]|date=10 February 2025|access-date=10 February 2025}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''12'' || [[Wolfgang Becker (director, born 1954)|Wolfgang Becker]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Life Is All You Get]]''|''[[Good Bye, Lenin!]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/wolfgang-becker-dead-goodbye-lenin-director-1236086288/|title=Wolfgang Becker, 'Good Bye, Lenin!' Director, Dies at 70|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=December 13, 2024|access-date=December 13, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''12'' || [[David Weatherley (actor)|David Weatherley]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | New Zealand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring]]''|''[[Under the Mountain (film)|Under the Mountain]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=David WEATHERLEY Obituary (2024) |url=https://notices.nzherald.co.nz/nz/obituaries/nzherald-nz/name/david-weatherley-obituary?id=57017513 |access-date=18 December 2024 |website=[[Legacy.com]] |publisher=[[The New Zealand Herald]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''13'' || [[Diane Delano]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Ladykillers (2004 film)|The Ladykillers]]''|''[[The Wicker Man (2006 film)|The Wicker Man]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Pedersen|first=Erik|title=Diane Delano Dies: 'Northern Exposure', 'Popular' & 'Wicker Man' Actor Was 67|url=https://deadline.com/2024/12/diane-delano-dead-northern-exposure-popular-actress-1236205264/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=16 December 2024|access-date=16 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''14'' || [[John R. Countryman]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Jesse James (1939 film)|Jesse James]]''|''[[The Blue Bird (1940 film)|The Blue Bird]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Johnny Russell, Shirley Temple's Co-Star in 'The Blue Bird', Dies at 91 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/johnny-russell-dead-blue-bird-john-countryman-1236095706/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=December 30, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''14'' || [[Mircea Diaconu]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | Romania || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Carnival Scenes]]''|''[[Philanthropy (film)|Philanthropy]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=A murit Mircea Diaconu. Actorul ar fi împlinit 75 de ani în ajunul Crăciunului|url=https://www.digi24.ro/stiri/actualitate/a-murit-mircea-diaconu-actorul-avea-74-de-ani-3046407|website=[[Digi24]]|language=ro|date=14 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''15'' || [[Zakir Hussain (musician)|Zakir Hussain]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor, Musician || {{hlist|''[[Heat and Dust (film)|Heat and Dust]]''|''[[Saaz (film)|Saaz]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=Zakir Hussain, Grammy-Winning Indian Musician, Dies at 73|url=https://variety.com/2024/music/asia/zakir-hussain-dead-tabla-1236249604/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=15 December 2024|access-date=21 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''15'' || [[Fada Santoro]] || style="text-align:center;"| 100 || style="text-align:center;" | Brazil || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Needle in the Haystack]]''|''[[La Delatora]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Fada Santoro, atriz da era de ouro do cinema nacional, morre aos 100 anos|url=https://revistaquem.globo.com/noticias/noticia/2024/12/fada-santoro-atriz-da-era-de-ouro-do-cinema-nacional-morre-aos-cem-anos.ghtml|website=[[Quem (magazine)|Quem]]|language=pt-br|date=17 December 2024|access-date=24 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''16'' || [[Thomas Berly]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor, Director, Producer || {{hlist|''[[Thiramala]]''|''[[Ithu Manushyano]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Sinha|first=Ashana|title=Actor Thomas Berly passes away At The Age Of 92|url=https://news24online.com/entertainment/actor-thomas-berly-passes-away-at-the-age-of-92/410568/|website=[[News 24 (Indian TV channel)|News24]]|date=17 December 2024|access-date=23 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''17'' || [[Marisa Paredes]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Flower of My Secret]]''|''[[Life Is Beautiful]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Muere la actriz Marisa Paredes a los 78 años|url=https://elpais.com/cultura/2024-12-17/muere-la-actriz-marisa-paredes-a-los-78-anos.html|website=[[El País]]|language=es|date=17 December 2024|access-date=17 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''19'' || [[Gwen Van Dam]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Coming Home (1978 film)|Coming Home]]''|''[[Stir Crazy (film)|Stir Crazy]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/01/gwen-van-dam-dead-veteran-character-actress-1236246914/|title=Gwen Van Dam Dies: Veteran Character Actress Was 96|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=January 5, 2025|access-date=January 5, 2025}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''19'' || [[Meena Ganesh]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Golanthara Vartha]]''|''[[Evidam Swargamanu]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/malayalam-actor-meena-ganesh-dies-at-81-in-kerala-stmp-2652100-2024-12-19 |title=Malayalam actor Meena Ganesh dies at 81 in Kerala|publisher=India Today}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''19'' || [[Xie Fang]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | China || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Chinese Widow]]''|''[[Two Stage Sisters]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.cztv.com/newsDetail/752216 著名电影表演艺术家谢芳今天凌晨去世 享年89岁] {{in lang|zh}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''20'' || [[John Erwin]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[Everybody's All-American (film)|Everybody's All-American]]''|''[[Back to the Future Part II]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=John Erwin, Voice Actor in 'He-Man' and 'Archie' Cartoons, Dies at 88|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/john-erwin-he-man-archie-voice-actor-1236123692/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=31 January 2025|access-date=1 February 2025}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''21'' || [[Jack Bond (director)|Jack Bond]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Anti-Clock]]''|''[[It Couldn't Happen Here]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Jack Bond 1937-2024|url=https://www.petshopboys.co.uk/pet-texts/2024-12-22/jack-bond-1937-2024|website=Pet Shop Boys|access-date=26 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''21'' || [[Michelle Botes]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;" | South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[American Ninja 2: The Confrontation]]''|''[[Arende (film)|Arende]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Engelbrecht|first=Leandra|title=Celebrated actor and Isidingo villain Michelle Botes has died|url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/celebrated-actor-and-isidingo-villain-michelle-botes-63-has-died-20241221|website=[[News24 (website)|News24]]|date=21 December 2024|access-date=21 December 2024}}</ref>
|-
|style="text-align:center;" | ''21'' || [[Art Evans (actor)|Art Evans]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fright Night]]''|''[[Die Hard 2]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/art-evans-dead-a-soldiers-story-die-hard-2-1236257536/|title=Art Evans, 'Die Hard 2' and 'A Soldier's Story' Actor, Dies at 82|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=22 December 2024|access-date=22 December 2024}}</ref>
|-
|style="text-align:center;" | ''21'' || [[Hannelore Hoger]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Lost Honour of Katharina Blum (film)|The Lost Honour of Katharina Blum]]''|''[[Heidi (2015 film)|Heidi]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web | title=Schauspielerin Hannelore Hoger gestorben | website=[[Tagesschau (German TV programme)|tagesschau.de]] | date=27 December 2024 | url=https://www.tagesschau.de/inland/gesellschaft/hannelore-hoger-gestorben-100.html | language=de | access-date=27 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''21'' || [[Hudson Meek]] || style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[90 Minutes in Heaven (film)|90 Minutes in Heaven]]''|''[[Baby Driver]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/12/hudson-meek-dies-baby-driver-found-actor-16-1236242356/|title=Hudson Meek Dies: 'Baby Driver' & 'Found' Actor Was 16|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=December 25, 2024|access-date=December 26, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''22'' || [[Geoffrey Deuel]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Chisum]]''|''[[Terminal Island (film)|Terminal Island]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Geoffrey Deuel, Who Played Billy the Kid in 'Chisum', Dies at 81 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/geoffrey-deuel-dead-chisum-billy-the-kid-1236094156/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 26, 2024|access-date=December 26, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''23'' || [[Shyam Benegal]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Ankur (film)|Ankur]]''|''[[Nishant (film)|Nishant]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=Shyam Benegal, Acclaimed Indian Filmmaker, Dies at 90|url=https://variety.com/2024/film/global/shyam-benegal-dead-indian-filmmaker-1236257851/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=23 December 2024|access-date=23 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''23'' || [[Angus MacInnes]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Star Wars (film)|Star Wars]]''|''[[Witness (1985 film)|Witness]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/angus-macinnes-dead-star-wars-rogue-one-1236262521/|title=Angus MacInnes, Who Appeared in 'Star Wars', Dies at 77|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=December 30, 2024|access-date=December 30, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''25'' || [[M. T. Vasudevan Nair]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Oru Vadakkan Veeragatha]]''|''[[Kadavu (film)|Kadavu]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=M.T. Vasudevan Nair, Revered Indian Screenwriter and Literary Icon, Dies at 91|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/mt-vasudevan-nair-dead-indian-screenwriter-literary-icon-1236259882/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=26 December 2024|access-date=26 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''26'' || [[Dick Capri]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[They Still Call Me Bruce]]''|''[[One Angry Man (film)|One Angry Man]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Garner|first=Glenn|title=Dick Capri Dies: Comedian & Broadway Actor Was 93|url=https://deadline.com/2024/12/dick-capri-dies-93-comedian-broadway-actor-1236242689/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=27 December 2024|access-date=30 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''26'' || [[Ney Latorraca]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Brazil || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Heart and Guts]]''|''[[Carlota Joaquina, Princess of Brazil]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Morre Ney Latorraca: quais os sintomas do cancer de prostata, doença que matou o ator|url=https://www.bbc.com/portuguese/articles/c708nnnxje2o|website=BBC News Brasil|language=pt-br|date=26 December 2024|access-date=26 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''27'' || [[Dayle Haddon]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The World's Greatest Athlete]]''|''[[North Dallas Forty]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Thomas|first=Carly|title=Dayle Haddon, Model and Actress, Dies at 76 in Suspected Carbon Monoxide Leak|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dayle-haddon-dead-model-actress-1236094849/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=27 December 2024|access-date=27 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''27'' || [[Olivia Hussey]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Romeo and Juliet (1968 film)|Romeo and Juliet]]''|''[[Black Christmas (1974 film)|Black Christmas]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Tapp|first=Tom|title=Olivia Hussey Eisley Dies: 'Romeo And Juliet' Actress Was 73|url=https://deadline.com/2024/12/olivia-hussey-dead-romeo-and-juliet-actress-1236243102/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=27 December 2024|access-date=27 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''27'' || [[Charles Shyer]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Private Benjamin (1980 film)|Private Benjamin]]''|''[[Father of the Bride (franchise)|Father of the Bride]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Hammond|first=Pete|title=Oscar Nominated Writer/Director Charles Shyer Dies; ''Private Benjamin'', ''Father Of The Bride'' Filmmaker Was 83|url=https://deadline.com/2024/12/oscar-nominated-writer-director-charles-shyer-dies-private-benjamin-father-of-the-bride-filmmaker-was-83-1236243121/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=27 December 2024|access-date=28 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''28'' || [[Jana Synková]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Calamity (film)|Calamity]]''|''[[Prachy dělaj člověka]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Ve věku 80 let zemřela herečka Jana Synková|url=https://eurozpravy.cz/kultura/ve-veku-80-let-zemrela-herecka-jana-synkova.02j6aeix|website=EuroZprávy|language=cs|date=28 December 2024|access-date=30 December 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''29'' || [[George Folsey Jr.]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer, Film Editor || {{hlist|''[[The Blues Brothers (film)|The Blues Brothers]]''|''[[Coming to America]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/george-folsey-jr-dead-trading-places-twilight-zone-john-landis-1236097263/|title = George Folsey Jr., Film Editor and Producer on John Landis Films, Dies at 85|date = December 31, 2024|access-date = December 31, 2024|website = [[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''29'' || [[Linda Lavin]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[See You in the Morning (film)|See You in the Morning]]''|''[[The Back-up Plan]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Andreeva|first=Nellie|title=Linda Lavin Dies: 'Alice' Star & Tony-Winning Broadway Actor Was 87|url=https://deadline.com/2024/12/linda-lavin-dead-alice-no-good-deed-tony-winner-1236243483/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=December 29, 2024|access-date=December 30, 2024}}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''30'' || [[John Capodice]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Wall Street (1987 film)|Wall Street]]''|''[[Speed (1994 film)|Speed]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=John Capodice Dies: General Hospital Alum Was 83 |url=https://soapoperanews.net/2025/01/01/deaths-john-capodice-dies-general-hospital-alum-was-83/ |access-date=1 January 2025 |publisher=Soap Opera News |date=1 January 2025 |archive-date=1 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101085225/https://soapoperanews.net/2025/01/01/deaths-john-capodice-dies-general-hospital-alum-was-83/ |url-status=dead }}</ref>
|-
| style="text-align:center;" | ''31'' || [[Roger Pratt (cinematographer)|Roger Pratt]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[Brazil (1985 film)|Brazil]]''|''[[Batman (1989 film)|Batman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2025/jan/10/roger-pratt-obituary|title=Roger Pratt obituary|website=[[The Guardian]]|date=10 January 2025|access-date=11 January 2025}}</ref>
|-
|}
== Film debuts ==
* [[Aitana (singer)|Aitana]] – ''[[Love, Divided]]''
* [[Robert Bobroczkyi]] – ''[[Alien: Romulus]]''
* [[Marissa Bode]] – ''[[Wicked (2024 film)|Wicked]]''
* [[Blue Ivy Carter]] – ''[[Mufasa: The Lion King]]''
* [[Ian Chan]] – ''We 12''
* [[Peter Claffey]] – ''[[Small Things Like These (film)|Small Things Like These]]''
* [[Tobias Forge]] – ''[[Rite Here Rite Now]]''
* [[Sica Ho]] – ''[[The Lyricist Wannabe]]''
* [[Kayan9896]] – ''The Lyricist Wannabe''
* [[Lakshya (actor)|Lakshya]] – ''[[Kill (film)|Kill]]''
* [[Jeremy Lee (singer)|Jeremy Lee]] – ''We 12''
* [[Mutya Orquia]] – ''[[When Magic Hurts]]''
* [[Normani]] – ''[[Freaky Tales (film)|Freaky Tales]]''
* [[Saleka]] – ''[[Trap (2024 film)|Trap]]''
* [[Stanley Yau]] – ''We 12''
* [[Rern Sinat]] – ''[[Z-Mom]]''
* [[Hanumankind]] – ''[[Rifle Club (film)|Rifle Club]]''
==Notes==
{{notelist}}
==Kundivihira==
{{reflist}}
==External links==
* [https://www.imdb.com/search/title/?title_type=feature,short&release_date=2024-01-01,2024-12-31&adult=include&sort=num_votes,desc List of 2024 films] at [[IMDb]]
* [https://www.imdb.com/search/name/?death_date=2024-01-01,2024-12-31&adult=include List of 2024 deaths] at [[IMDb]]
* [https://www.imdb.com/search/name/?birth_date=2024-01-01,2024-12-31&adult=include List of 2024 births] at [[IMDb]]
{{2024 films}}
{{DEFAULTSORT:2024 in film}}
[[Category:2024 in film|2024]]
[[Category:Film by year]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
7dgk4t5v0f7rs0bx6jalgr3bcm6jkjd
Good Madam
0
33042
137981
135088
2026-05-29T15:43:51Z
Maltima Rabia
5146
Added heading
137981
wikitext
text/x-wiki
'''''Good Madam''''' (Xhosa: ''Mlungu Wam'') nyɛla [[South Africa]] horronima ninii, ka Jenna Cato Bass daa lihi ka lala kpɛrigu ŋo daa kpɛri ka daa yihi li na yuuni 2021.
Lala saha maa yɛltɔɣasi daa wuhiya ni [[South Africa]] lala yuuni maa bɛ daa nyɛla ban wali taba, ka lala sinii maa daa pili (Chumisa Cosa) ni nyɛ Tsidi, paɣ' so ŋun labina ni o ma Mavis (Nosipho Mtebe) ammi ka o ma maa lee tumdi ni tiri silimiin paɣ' so. Lala sinii maa daa nyɛla bɛ ni zaŋ li n wuhi zama yuuni 2021 Toronto International Film Festival puuni, ka di daa nya pina pam bɛ pɔhim maa zuɣu.
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
O na kuli n kuhiri ka o yab'paɣa kum, ma'gaŋa Tsidi (Chumisa Cosa)ka bɛ lahi kariti o ni o yimi o yiŋa din be , pirinla nangbankpeeni din daa lu o mini o niriba sunsuuni ka zuɣu ka di nyɛla yili shɛli ni bɛ ni daa be maa zuɣu.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Chumisa Cosa as Tsidi
* Nosipho Mtebe as Mavis
* Kamvalethu Jonas Raziya as Winnie
* Jennifer Borraine as Madam
** Verity Price as Young Madam
* Sanda Shandu as Stuart
* Khanyiso Kenqa as Luthando
* Sizwe Ginger Lubengu as Siphenathi
* Siva Sikawuti as Toto
* Chris Gxalaba as Malume Mthunzi
* Peggy Tunyiswa as Xoliswa
* Uzile Bam as Xoliswa's Son
* Steve Larter as Grant
* Liza Scholtz as Anna
== Kundivihira ==
[[Category:2021 films]]
[[Category:2021 thriller films]]
[[Category:South African thriller films]]
[[Category:English-language South African films]]
[[Category:Xhosa-language films]]
[[Category:South African horror films]]
[[Category:Shudder (streaming service) original programming]]
[[Category:Films about race and ethnicity]]
[[Category:2021 South African films]]
[[Category:Films directed by Jenna Bass]]
hd2rouu0ibjr7pl9thltowiemymcrfg
Atlantics
0
33063
137881
135105
2026-05-29T14:10:16Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137881
wikitext
text/x-wiki
Atlantics (French balli ni: Atlantique) nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
grs4kbh9ghspzk42njjzicvdjcqyofw
137882
137881
2026-05-29T14:11:02Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137882
wikitext
text/x-wiki
Atlantics (French balli ni: Atlantique) nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
lz2pjw4b6xtdxqwyh14030unjzto9de
137883
137882
2026-05-29T14:11:24Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137883
wikitext
text/x-wiki
Atlantics (French balli ni: Atlantique) nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
53f8mgbqgrbzn2xwtvttc5h002ajwdg
137884
137883
2026-05-29T14:11:51Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137884
wikitext
text/x-wiki
Atlantics (French balli ni: Atlantique) nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
p9e8so1lta2wq4k0nvd6vo7w1f10k5j
137885
137884
2026-05-29T14:12:11Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137885
wikitext
text/x-wiki
Atlantics (French balli ni: Atlantique) nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
554c4ajjdimpporv4jqvncpev76t4xs
137906
137885
2026-05-29T14:34:46Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137906
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
5cwavdl1xfs9tide9yf242733xtw036
137908
137906
2026-05-29T14:35:32Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137908
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
hogspm31tfsucjbe90l7d8ypvffelu8
137910
137908
2026-05-29T14:36:00Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137910
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
rwocb3ywndwprc0hdlv8qp3zrelmad5
137911
137910
2026-05-29T14:36:17Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137911
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref>><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
fw9q34bcnujhqtf27ousobj3q7iwc0z
137912
137911
2026-05-29T14:36:33Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137912
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref>><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
6b56v0zbt42v691aiwaqq3q22fdqbom
137913
137912
2026-05-29T14:37:27Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137913
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
6m84akpdwpbuft4pdz8t08qa4cmaswz
137915
137913
2026-05-29T14:40:52Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137915
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyƐla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shƐli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
nq9g9mhibj07l1mgdbi309s8e289bwy
137916
137915
2026-05-29T14:41:33Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137916
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyƐla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shƐli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
4wr0m51m6wwvbof2vc958xzx77ua0rs
137917
137916
2026-05-29T14:41:46Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137917
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyƐla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shƐli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
jndlj6y25zzd1qzs06sn8qrwr3p2ltw
137926
137917
2026-05-29T14:48:13Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137926
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
dkjfaq6k49cmmbj3h05lm2a55px380z
137927
137926
2026-05-29T14:48:51Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137927
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
dnyyvcw5yezhrfpaxo4qz0mmg8fm9jx
137928
137927
2026-05-29T14:49:11Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137928
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
fbjtcrxh56k5qli9q6i1u9cd3r9trp5
137935
137928
2026-05-29T14:53:50Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137935
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
53vh7r7pm5p123a5ddwvq2rn9hbiu4e
137936
137935
2026-05-29T14:54:34Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137936
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
7qfaeg5bccd2jebqlqhh0iexhf0w49a
137938
137936
2026-05-29T14:55:04Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137938
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
a96tlk7us55hk38h77cvskkr5xfb485
137941
137938
2026-05-29T14:57:23Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137941
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
h8vmjil67wn0bfjabafevm9nik0ojc2
137943
137941
2026-05-29T14:57:58Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137943
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
hub7bsyg7x9n7y48tp9a2tmex9hjbau
137944
137943
2026-05-29T14:58:15Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137944
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
cqzw4svzm8cvo9fe8nyrt5zcz2diyhd
137948
137944
2026-05-29T15:01:41Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli */
137948
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
fcy9nf882dwdnftjpkiedkcbq82a7ri
137951
137948
2026-05-29T15:02:59Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli */
137951
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyƐla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
5e19bki4siy95bqxjujkv2rqk21qxzu
137955
137951
2026-05-29T15:05:31Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli */
137955
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
k95izdwkcjga16uuxwhd4c0c2o14rak
137957
137955
2026-05-29T15:06:16Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli */
137957
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
8tva3wkef1mo21lna5nfkfmn7tzkmk2
137961
137957
2026-05-29T15:07:39Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli */
137961
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
3rcui41spo9h216ur8mkpv3i6nxkojd
137963
137961
2026-05-29T15:10:41Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli */
137963
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyƐla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
4k3mylrcepm1zvpbithu3bu7q6h066u
137964
137963
2026-05-29T15:12:55Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli */
137964
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyƐla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen ti zaŋ o kpuhibu lahabali n yɛli o la din dahin shɛli la zuɣu.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
s28p9q6bk28xe0wfa1j1eh9acx0qx4g
137968
137964
2026-05-29T15:26:14Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli */
137968
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
i30aww0pxzqurgary8kyo4h76tnutls
137970
137968
2026-05-29T15:29:19Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli */
137970
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
myzomimmkmpyra0m9yajbrec20q95fp
137972
137970
2026-05-29T15:30:04Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali */
137972
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane as Ada
* Amadou Mbow as Issa
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
tpl9v7wurdvjhyiia177oa6kgxc6pap
137973
137972
2026-05-29T15:30:50Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali */
137973
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane as Ada
* Amadou Mbow as Issa
* Ibrahima Traoré as Souleima
* Nicole Sougou as Dior
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
npa1miob0ye36qlv4vuykzamqynu0fi
137975
137973
2026-05-29T15:31:18Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali */
137975
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane as Ada
* Amadou Mbow as Issa
* Ibrahima Traoré as Souleima
* Nicole Sougou as Dior
* Aminata Kane as Fanta
* Mariama Gassama as Mariama
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
l04jmgo0cp34j3k8t6nkysbisz76nid
137976
137975
2026-05-29T15:31:49Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali */
137976
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane as Ada
* Amadou Mbow as Issa
* Ibrahima Traoré as Souleima
* Nicole Sougou as Dior
* Aminata Kane as Fanta
* Mariama Gassama as Mariama
* Coumba Dieng as Thérèse
* Ibrahima Mbaye as Moustapha
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
i4ma8df5u9j077vved50533p3ko4s98
137977
137976
2026-05-29T15:32:26Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali */
137977
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane as Ada
* Amadou Mbow as Issa
* Ibrahima Traoré as Souleima
* Nicole Sougou as Dior
* Aminata Kane as Fanta
* Mariama Gassama as Mariama
* Coumba Dieng as Thérèse
* Ibrahima Mbaye as Moustapha
* Diankou Sembene as Mr Ndiaye
* Babacar Sylla as Omar
* Abdou Balde as Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
io58hepehanmww64zoefu1keeac88vb
137979
137977
2026-05-29T15:33:23Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali */
137979
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
2tx9oydgdl5c8vxbzsrgf1lrmqd440v
137980
137979
2026-05-29T15:36:44Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137980
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli ylisuma n ti kpƐrigu ŋɔ.
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
5t37s7x640aqtr9q8amw8vnilputosj
137982
137980
2026-05-29T15:48:59Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137982
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli sala ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9)
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
q5a85ykhph6nnja69b9qrvmpuhrm2i9
137983
137982
2026-05-29T15:53:34Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137983
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli sala ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yƐli,<nowiki>' ni kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma''</nowiki>.
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
52632b7tgz7v0jgli0x5nv2vjw27771
137984
137983
2026-05-29T15:54:40Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137984
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli sala ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yƐli,<nowiki>' ni kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma''<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=
</nowiki>.
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
1qwpew6u63s6x8gpk22kgohe2n8n9zc
137985
137984
2026-05-29T15:54:56Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137985
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli sala ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yƐli,<nowiki>' ni kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma''<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref>
</nowiki>.
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
9e4ujz0xxmwepdjltjrii5f6n32uun5
137986
137985
2026-05-29T15:56:29Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137986
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli sala ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yƐli,<nowiki>' ni kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma''<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref></nowiki>.
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
co43fd6k3u8yz97i2qd9fi1l6c11d1t
137987
137986
2026-05-29T15:57:27Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137987
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli sala ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yƐli,<nowiki>' ni kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma'' <ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref></nowiki>.
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
f9olvym0r41jjc8g3wzeycj44f90gkv
137988
137987
2026-05-29T15:57:54Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137988
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli sala ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yƐli,<nowiki>' ni kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma'' <ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref>
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
pifts997rr2h2f94ox0w3de33hlxfo1
137989
137988
2026-05-29T16:02:43Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137989
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli salo ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yɛli, ni kpɛrigu ŋɔ nyɛla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma'' <ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref> A yi lihi metacritic zuɣu, kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali kɔbgu puuni vaabu pihinii ni anu din dɔli salo ban kalinli yiɣisi pihita ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa wuhiri di anduniya kpɛrigu puuni ʒaashee.
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
jusemd8vhdjgv5j8npbtubl1t0qthk0
137990
137989
2026-05-29T16:03:15Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137990
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli salo ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yɛli, ni kpɛrigu ŋɔ nyɛla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma'' <ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref> A yi lihi metacritic zuɣu, kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali kɔbgu puuni vaabu pihinii ni anu din dɔli salo ban kalinli yiɣisi pihita ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa wuhiri di anduniya kpɛrigu puuni ʒaashee.<ref>{{cite web |url=https://www.metacritic.com/movie/atlantics |title=Atlantics Reviews
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
h1xi07kmdkxoocfq4m3anojyc29n1kn
137991
137990
2026-05-29T16:03:49Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137991
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli salo ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yɛli, ni kpɛrigu ŋɔ nyɛla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma'' <ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref> A yi lihi metacritic zuɣu, kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali kɔbgu puuni vaabu pihinii ni anu din dɔli salo ban kalinli yiɣisi pihita ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa wuhiri di anduniya kpɛrigu puuni ʒaashee.<ref>{{cite web |url=https://www.metacritic.com/movie/atlantics |title=Atlantics Reviews|work=[[Metacritic]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=29 January 2020}}</ref>
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
e32dopsf27sk8d84aif5gdlmzkno62u
137992
137991
2026-05-29T16:04:17Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
/* Bɛ ni saɣi deeli shɛm */
137992
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kp`erigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli salo ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yɛli, ni kpɛrigu ŋɔ nyɛla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma'' <ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref>'' A yi lihi metacritic zuɣu, kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali kɔbgu puuni vaabu pihinii ni anu din dɔli salo ban kalinli yiɣisi pihita ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa wuhiri di anduniya kpɛrigu puuni ʒaashee''.<ref>{{cite web |url=https://www.metacritic.com/movie/atlantics |title=Atlantics Reviews|work=[[Metacritic]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=29 January 2020}}</ref>''
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
cfhj3ef957m402vb1k7oqcv1lrhof62
137993
137992
2026-05-29T16:04:37Z
Abdul-Rauf Moshie
3942
137993
wikitext
text/x-wiki
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kpɛrigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli salo ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yɛli, ni kpɛrigu ŋɔ nyɛla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma'' <ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref>'' A yi lihi metacritic zuɣu, kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali kɔbgu puuni vaabu pihinii ni anu din dɔli salo ban kalinli yiɣisi pihita ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa wuhiri di anduniya kpɛrigu puuni ʒaashee''.<ref>{{cite web |url=https://www.metacritic.com/movie/atlantics |title=Atlantics Reviews|work=[[Metacritic]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=29 January 2020}}</ref>''
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
5pv4dyrw35o9kecoe19m24zoxfbosgh
137994
137993
2026-05-29T16:31:46Z
Samaru Samaru
6396
Databox added
137994
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kpɛrigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli salo ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yɛli, ni kpɛrigu ŋɔ nyɛla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma'' <ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref>'' A yi lihi metacritic zuɣu, kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali kɔbgu puuni vaabu pihinii ni anu din dɔli salo ban kalinli yiɣisi pihita ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa wuhiri di anduniya kpɛrigu puuni ʒaashee''.<ref>{{cite web |url=https://www.metacritic.com/movie/atlantics |title=Atlantics Reviews|work=[[Metacritic]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=29 January 2020}}</ref>''
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
2dxkzgpcfjrjd7skkhl60rfmxlj5n0p
137995
137994
2026-05-29T16:35:18Z
Samaru Samaru
6396
/* Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali */
137995
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atlantics''' (French balli ni: '''''Atlantique''''') nyɛla yuuni 2019 anduniya yaanigi zuɣu kpɛrikpɛriti ni lahim n -nam shɛli<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantique|title=Atlantique (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=21 May 2019}}</ref>, ka ŋa nye yurilim n-ti pahi nyaɣisim kpɛrigu Mali Diop ni yiɣi shɛli na, ka ŋa nye o tuuli filim o ni yiɣi na.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48049918 |title=Cannes Film Festival 2019: Nine films to look out for |work=BBC News |date= 6 May 2019 |access-date=14 May 2019}}</ref> Di daa nyɛla kpɛrigu shɛli bɛ ni daa pii ni di kpaɣindi n-di Palme d'Or yuuni 2019 Cannes Filim Chuɣu puhibu ni. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2019/apr/18/cannes-festival-2019-full-list-of-films |title=Cannes festival 2019: full list of films |work=[[The Guardian]] |date= 6 May 2019|access-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-articles/communique/articles/the-screenings-guide-2019|title=The Screenings Guide 2019|date=9 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> Diop daa nyɛla ŋun zani taarihi bɛ ni daa ŋme kpɛrigu maa Cannes Chuɣu puhibu ŋɔ ni, ka daa leei tuuli gbaŋsabilli paɣa ŋun ŋmaai kpɛrigu ka di pahi kpɛrigu shɛli bɛ ni liɣi lala Chuɣu maa ni.<ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Cannes 2019: Mati Diop 'a little sad' to make history |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-48309524 |website=[[BBC]]|date=17 May 2019|access-date=19 May 2019}}</ref>
Kpɛrigu ŋɔ jandila paɣasaribila ŋun yuli booni, Ada, mini o mam, Souleiman, ban mali yɛlimuɣisira tuma polo, asanzatali, gɔrim, bibɛlim, daŋ yɛligɔla n ti pahi kpiinnima.<ref>{{Cite web|date=November 23, 2019|first=Bilal|last=Qureshi|url=https://www.npr.org/2019/11/23/780847003/atlantics-is-a-haunting-refugee-story-of-the-women-left-behind-in-senegal|title='Atlantics' Is A Haunting Refugee Story — Of The Women Left Behind In Senegal|website=[[NPR]]|language=en|access-date=16 February 2020}}</ref> O ni nye ŋun mini kpɛrikpɛriti o ni bi mi ni tooi tumdi la zuɣu, Diop nyɛla ŋun buɣisi yaakooro yɛlimuɣisira n ti pahi yɔlitim, niraba kɔŋbu, suhugarigu nti pahi n sahiri n-deeri nira tuma ni chani ka ʒiri yɛli shɛŋa na biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/artisans/awards/atlantics-mati-diop-artisans-1203460863/|title=Director Mati Diop Discusses Her Artisan Vision for 'Atlantics'|last=Tangcay|first=Jazz|date=January 8, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=February 16, 2020}}</ref> Atlantic teenku nyɛla bƐ ni zaŋ n ku bukaata pam kpɛrigu ŋo puuni di bahi bahindi bƐ ni zaŋli n leei binshɛɣu din wuhiri tahibu, zoosim, nyɛvuli n ti pahi kum.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/11/atlantics-mati-diop-review/601942/|title=The Haunting Senegalese Love Story That Stunned Cannes|last=Giorgis|first=Hannah|date=November 14, 2019|magazine=[[The Atlantic]]|language=en-US|access-date=February 16, 2020}}</ref>
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
Dakar tinkpaŋ shɛli din miri Atlantic teenku nɔli la puuni, jiramisa din sahi ʒaamani jiramisa nyɛla bɛ ni yen yooi shɛli. ya' mɛriba ban mƐli nyɛla bɛ ni bi yo shɛba chir' gbaliŋ. Dahin shɛli yuŋ, ya' mɛriba ŋɔ daa nyɛla ban gbaai ni bɛ yɛn yila tingbani maa ni n dɔli teenku, ni bɛ bo bɛ maŋa Spain tingbani ni. Be puuni yino n daa nye soulieman, Ada suhuni yura. Amaa Ada daa nyɛla bɛ ni pun n zaŋ ti doo tum o bilim ni, Omar ŋun nye bundana. Ada nyɛla ŋun mali suhugarigu Souleiman gɔrim maa zuɣu, piriŋla o ni tiɛhiri o ni yen kpuhi lahabali zaŋ jandi o bɛ ni yen bo o shɛm la zuɣu. O kpuhibu dali, Omar goro daa nyɛla din taai buɣum ka zilisigu wuhi ni bɛ daa lo mi ni bɛ dabi o, ka vihigu piringa daa nye bɛ ni puhi ni o vihibaŋ ŋun tum lala tuma ŋɔ.
== Kpɛrikpɛriti ban ŋmaali ==
* Mame Bineta Sane ŋun kpɛri Ada
* Amadou Mbow ŋun kpɛri Issa
* Ibrahima Traoré ŋun kpɛri Souleima
* Nicole Sougou ŋun kpɛri Dior
* Aminata Kane ŋun kpɛri Fanta
* Mariama Gassama ŋun kpɛri Mariama
* Coumba Dieng ŋun kpɛri Thérèse
* Ibrahima Mbaye ŋun kpɛri Moustapha
* Diankou Sembene ŋun kpɛri Mr Ndiaye
* Babacar Sylla ŋun kpɛri Omar
* Abdou Balde ŋun kpɛri Cheikh
==Bɛ ni saɣi deeli shɛm==
Review Agregator wɛbisati bɛ ni bɔli Rooten Tomatoes la vihigu wuhiya ni kɔbgu puuni vaabu pihiwei ni anu (95%) ban kari kpɛrigu sariya nyɛla ban yɛli yɛlisuma n ti kpɛrigu ŋɔ din dɔli salo ban kalinli yiɣisi kobgu ni pihinu ni anu (155) ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa kpaŋmaŋ pia vaabu puuni nye tobu yim kani ni anii (7.9). wɛbisati ŋɔ ban kariti kpɛrigu sariya zaa laɣim gbaai ka yɛli, ni kpɛrigu ŋɔ nyɛla din mali ŋmaɣim pam biɛhigu puuni ka yi di ko, ka Atlantique nyɛla din yoori sɔli n tiri Mati Diop zaŋ kpa o kpɛrigu ŋmaabu polo ka nye din yen dɔɣi o daliri suma'' <ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/atlantics|title=Atlantics (2019)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref>'' A yi lihi metacritic zuɣu, kpɛrigu ŋɔ nyƐla din mali kɔbgu puuni vaabu pihinii ni anu din dɔli salo ban kalinli yiɣisi pihita ni niŋ tɔɣino ni shɛli, ka ŋa wuhiri di anduniya kpɛrigu puuni ʒaashee''.<ref>{{cite web |url=https://www.metacritic.com/movie/atlantics |title=Atlantics Reviews|work=[[Metacritic]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=29 January 2020}}</ref>''
== Kundivihira ==
[[Category:2019 films]]
[[Category:2019 romantic drama films]]
[[Category:2010s supernatural films]]
[[Category:French romantic drama films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:French supernatural films]]
[[Category:2019 directorial debut films]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:Grand Prix (Cannes Film Festival) winners]]
[[Category:Ad Vitam (company) films]]
[[Category:Senegalese fantasy films]]
[[Category:Arte France Cinéma films]]
[[Category:Belgian romantic drama films]]
[[Category:Belgian fantasy films]]
[[Category:2019 Belgian films]]
[[Category:Films directed by Mati Diop]]
g6bk6vm2bo989evigqqk1m0zptrcfss
Night of the Kings
0
33064
137862
137856
2026-05-29T12:44:39Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
137862
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
== Bɛ ni ŋmaali l ==
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021. bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
iy0fhkms39rmo8i0ywr67ie4y3x7c6u
137863
137862
2026-05-29T12:47:46Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a section
137863
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021. bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
54njcvyxzppnfgptcwe870sgrk28xwg
137864
137863
2026-05-29T12:59:29Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
137864
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021. bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
b3mytwnp8fh5wmjwczric32oz5x2z99
137909
137864
2026-05-29T14:35:36Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
137909
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi Ivoria nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni. Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu. Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani iŋduya zaa Independent Spirit puuni yuuni Award 2021.
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021. bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
d3bil8j3scx6v3g19i9e8yonv55dpk0
137914
137909
2026-05-29T14:38:07Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a reference
137914
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi Ivoria nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni. Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu. Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani iŋduya zaa Independent Spirit puuni yuuni Award 2021.
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021. bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
av27rtdxda2otie7hekx8no81fysrhh
137918
137914
2026-05-29T14:42:51Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a reference
137918
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi Ivoria nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu. Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani tiŋduya zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021. bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
7fdhd9xluow9u53cb6icirwzo4s3mpd
137920
137918
2026-05-29T14:44:21Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a section
137920
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi Ivoria nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu. Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani tiŋduya zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021. bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
buc2l2p1qpn3tigv1e0yl6pojqn51n8
137924
137920
2026-05-29T14:47:05Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a reference
137924
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi Ivoria nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani tiŋduya zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021. bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
fmaefjio9cihxsjon1foxbcw6zjskgd
137929
137924
2026-05-29T14:50:53Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a reference
137929
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi Ivoria nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani tiŋduya zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021. bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
gyx3sxtdpzcrnp9t90rngsna4y7yzsj
137934
137929
2026-05-29T14:53:36Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a reference
137934
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi Ivoria nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani tiŋduya zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021. bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
6cyvff92zpeooi797vy51kxbwzvx5al
137937
137934
2026-05-29T14:54:48Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a reference
137937
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi Ivoria nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani tiŋduya zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
jjqtqlwpaa8y346hdamdr6wytulsjf4
137939
137937
2026-05-29T14:56:21Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a reference
137939
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi Ivoria nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani tiŋduya zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
7x4tdnxz43yy20fsyj2vlpohajdwr5p
137942
137939
2026-05-29T14:57:25Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a reference
137942
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, France), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi Ivoria nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani tiŋduya zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
7y3i9nkzdmk0dc7mx5jf7th1saem82p
137945
137942
2026-05-29T14:58:23Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
137945
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi Ivoria nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani tiŋduya zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
lmmifge5afg5derkb8mhpbjcue455c8
137946
137945
2026-05-29T14:59:05Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
137946
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi [[Ivory Coast|Ivoria]] nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani tiŋduya zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
76giwwzbmpw0ewn0i8m9d7taqgf8xmj
137947
137946
2026-05-29T14:59:45Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
137947
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi [[Ivory Coast|Ivoria]] nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani [[Tinduya|tiŋduya]] zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
Ivory Coast’s mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na Canada March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
4g74pvxeo2p2sb2aaa0cv7amd4pboau
137949
137947
2026-05-29T15:01:57Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
137949
wikitext
text/x-wiki
'''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi [[Ivory Coast|Ivoria]] nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani [[Tinduya|tiŋduya]] zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
[[Ivory Coast]] mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na [[Canada]] March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
tm1hpzsyjqln8ap5db46v86i98d3pri
137952
137949
2026-05-29T15:03:53Z
K.D.Nburidiba
4111
137952
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Che ka sabbu maa di shim''''''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi [[Ivory Coast|Ivoria]] nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani [[Tinduya|tiŋduya]] zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
[[Ivory Coast]] mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na [[Canada]] March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
5yjm9p758kwx70reaildx6zyk2wbx15
137965
137952
2026-05-29T15:13:41Z
Maltima Rabia
5146
Added content
137965
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Che ka sabbu maa di shim''''''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi [[Ivory Coast|Ivoria]] nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani [[Tinduya|tiŋduya]] zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
Bi daa nyɛla ban molili yuuni 2017 ka di nyɛla Zama King puuni ka di daa niŋ, bi daa niŋ siini maa 77th Venice International Film Festival ni, ka di bi daa lahi niŋ li yuuni 2020 Toronto International Film Festival ni ka di daa nyɛ di di Amplify Voices Award pini. Siini ŋɔ nyɛla di pahi siini nim ayi din din daa nyɛ bini feature shɛli ka di daa bɛ niriba zaŋsimni yuuni 2021 Sundance Film Festival ni. Di daa nyɛla din di Black Films Critics Circle Award n ti Best International Film, di daa lahi dila African Amerulican Film Critics Association pini maa yaɣali shɛli bini boli Best Foreign Film la ka lahi di NAACP Image Awards yuuni 2021 n ti Outstanding International Motion picture la pini maa.
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
[[Ivory Coast]] mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na [[Canada]] March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
3tbls16ewukh2d9cyy8gor7hujzicj4
137966
137965
2026-05-29T15:19:42Z
Maltima Rabia
5146
Added references
137966
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Che ka sabbu maa di shim''''''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi [[Ivory Coast|Ivoria]] nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani [[Tinduya|tiŋduya]] zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
Bi daa nyɛla ban molili yuuni 2017 ka di nyɛla Zama King puuni<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Philippe Lacôte to shoot 'Zama King' in 2018|url=https://www.screendaily.com/news/philippe-lacote-to-shoot-zama-king-in-2018/5118296.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref> ka di daa niŋ, bi daa niŋ siini maa 77th Venice International Film Festival ni, ka di bi daa lahi niŋ li yuuni 2020 Toronto International Film Festival<ref>{{Cite web|last=Press|first=Victoria Ahearn The Canadian|date=2020-07-30|title=TIFF announces all 50 titles for pandemic-tailored 2020 event|url=https://www.thestar.com/entertainment/movies/tiff-announces-all-50-titles-for-pandemic-tailored-2020-event/article_c79621f4-4655-5ba9-b224-9a9072ad93ab.html|access-date=2026-05-29|website=Toronto Star|language=en}}</ref> ni ka di daa nyɛ di di Amplify Voices Award pini. Siini ŋɔ nyɛla di pahi siini nim ayi din din daa nyɛ bini feature shɛli ka di daa bɛ niriba zaŋsimni yuuni 2021 Sundance Film Festival ni. Di daa nyɛla din di Black Films Critics Circle Award n ti Best International Film, di daa lahi dila African Amerulican Film Critics Association pini maa yaɣali shɛli bini boli Best Foreign Film la ka lahi di NAACP Image Awards yuuni 2021 n ti Outstanding International Motion picture la pini maa.
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
[[Ivory Coast]] mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na [[Canada]] March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
lz4804dcdpy041gan5o5abr9lai8e45
137967
137966
2026-05-29T15:25:14Z
Maltima Rabia
5146
Added references
137967
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Che ka sabbu maa di shim''''''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi [[Ivory Coast|Ivoria]] nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani [[Tinduya|tiŋduya]] zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
Bi daa nyɛla ban molili yuuni 2017 ka di nyɛla Zama King puuni<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Philippe Lacôte to shoot 'Zama King' in 2018|url=https://www.screendaily.com/news/philippe-lacote-to-shoot-zama-king-in-2018/5118296.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref> ka di daa niŋ, bi daa niŋ siini maa 77th Venice International Film Festival ni, ka di bi daa lahi niŋ li yuuni 2020 Toronto International Film Festival<ref>{{Cite web|last=Press|first=Victoria Ahearn The Canadian|date=2020-07-30|title=TIFF announces all 50 titles for pandemic-tailored 2020 event|url=https://www.thestar.com/entertainment/movies/tiff-announces-all-50-titles-for-pandemic-tailored-2020-event/article_c79621f4-4655-5ba9-b224-9a9072ad93ab.html|access-date=2026-05-29|website=Toronto Star|language=en}}</ref> ni ka di daa nyɛ di di Amplify Voices Award pini.<ref>{{Cite web|title=TIFF announces award winning films for 2020|url=https://www.blogto.com/film/2020/09/tiff-2020-award-winners/|access-date=2026-05-29|website=www.blogto.com|language=en}}</ref> Siini ŋɔ nyɛla di pahi siini nim ayi din din daa nyɛ bini feature shɛli ka di daa bɛ niriba zaŋsimni yuuni 2021 Sundance Film Festival ni.<ref>{{Cite web|title=2021 Sundance Film Festival|url=https://fpg.festival.sundance.org/|access-date=2026-05-29|website=fpg.festival.sundance.org|language=en}}</ref> Di daa nyɛla din di Black Films Critics Circle Award n ti Best International Film, di daa lahi dila African Amerulican Film Critics Association pini maa yaɣali shɛli bini boli Best Foreign Film<ref>{{Cite web|last=Lewis|first=Hilary|date=2021-03-09|title=African American Film Critics Association Awards: ‘Judas and the Black Messiah’ Named Best Picture|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2021-african-american-film-critics-association-awards-winners-list-4145936/|access-date=2026-05-29|website=The Hollywood Reporter|language=en-US}}</ref> la ka lahi di NAACP Image Awards yuuni 2021 n ti Outstanding International Motion picture la pini maa.<ref>{{Cite web|last=Bosselman|first=Haley|date=2021-03-28|title=NAACP Image Awards 2021: The Complete Televised Winners List|url=https://variety.com/2021/awards/news/2021-naacp-image-awards-winners-list-1234939378/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
[[Ivory Coast]] mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na [[Canada]] March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
4y45vy3vh74fod24q14nwickdjb889f
137969
137967
2026-05-29T15:27:34Z
Maltima Rabia
5146
Added content
137969
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Che ka sabbu maa di shim''''''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
kpɛrikpɛritiba ban bɛ siini maa ni n nyɛ; Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan and Denis Lavant.
Bɛ daa piili mi [[Ivory Coast|Ivoria]] nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani [[Tinduya|tiŋduya]] zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
Bi daa nyɛla ban molili yuuni 2017 ka di nyɛla Zama King puuni<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Philippe Lacôte to shoot 'Zama King' in 2018|url=https://www.screendaily.com/news/philippe-lacote-to-shoot-zama-king-in-2018/5118296.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref> ka di daa niŋ, bi daa niŋ siini maa 77th Venice International Film Festival ni, ka di bi daa lahi niŋ li yuuni 2020 Toronto International Film Festival<ref>{{Cite web|last=Press|first=Victoria Ahearn The Canadian|date=2020-07-30|title=TIFF announces all 50 titles for pandemic-tailored 2020 event|url=https://www.thestar.com/entertainment/movies/tiff-announces-all-50-titles-for-pandemic-tailored-2020-event/article_c79621f4-4655-5ba9-b224-9a9072ad93ab.html|access-date=2026-05-29|website=Toronto Star|language=en}}</ref> ni ka di daa nyɛ di di Amplify Voices Award pini.<ref>{{Cite web|title=TIFF announces award winning films for 2020|url=https://www.blogto.com/film/2020/09/tiff-2020-award-winners/|access-date=2026-05-29|website=www.blogto.com|language=en}}</ref> Siini ŋɔ nyɛla di pahi siini nim ayi din din daa nyɛ bini feature shɛli ka di daa bɛ niriba zaŋsimni yuuni 2021 Sundance Film Festival ni.<ref>{{Cite web|title=2021 Sundance Film Festival|url=https://fpg.festival.sundance.org/|access-date=2026-05-29|website=fpg.festival.sundance.org|language=en}}</ref> Di daa nyɛla din di Black Films Critics Circle Award n ti Best International Film, di daa lahi dila African Amerulican Film Critics Association pini maa yaɣali shɛli bini boli Best Foreign Film<ref>{{Cite web|last=Lewis|first=Hilary|date=2021-03-09|title=African American Film Critics Association Awards: ‘Judas and the Black Messiah’ Named Best Picture|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2021-african-american-film-critics-association-awards-winners-list-4145936/|access-date=2026-05-29|website=The Hollywood Reporter|language=en-US}}</ref> la ka lahi di NAACP Image Awards yuuni 2021 n ti Outstanding International Motion picture la pini maa.<ref>{{Cite web|last=Bosselman|first=Haley|date=2021-03-28|title=NAACP Image Awards 2021: The Complete Televised Winners List|url=https://variety.com/2021/awards/news/2021-naacp-image-awards-winners-list-1234939378/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
[[Ivory Coast]] mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na [[Canada]] March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
158ol3bqm1rhad7il1ixj563vv78crn
137971
137969
2026-05-29T15:29:48Z
Maltima Rabia
5146
Edited
137971
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Che ka sabbu maa di shim''''''''Night of the Kings''''' ({{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal).
Bɛ daa piili mi [[Ivory Coast|Ivoria]] nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani [[Tinduya|tiŋduya]] zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
kpɛrikpɛritiba ban bɛ siini maa ni n nyɛ; Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan and Denis Lavant.
Bi daa nyɛla ban molili yuuni 2017 ka di nyɛla Zama King puuni<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Philippe Lacôte to shoot 'Zama King' in 2018|url=https://www.screendaily.com/news/philippe-lacote-to-shoot-zama-king-in-2018/5118296.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref> ka di daa niŋ, bi daa niŋ siini maa 77th Venice International Film Festival ni, ka di bi daa lahi niŋ li yuuni 2020 Toronto International Film Festival<ref>{{Cite web|last=Press|first=Victoria Ahearn The Canadian|date=2020-07-30|title=TIFF announces all 50 titles for pandemic-tailored 2020 event|url=https://www.thestar.com/entertainment/movies/tiff-announces-all-50-titles-for-pandemic-tailored-2020-event/article_c79621f4-4655-5ba9-b224-9a9072ad93ab.html|access-date=2026-05-29|website=Toronto Star|language=en}}</ref> ni ka di daa nyɛ di di Amplify Voices Award pini.<ref>{{Cite web|title=TIFF announces award winning films for 2020|url=https://www.blogto.com/film/2020/09/tiff-2020-award-winners/|access-date=2026-05-29|website=www.blogto.com|language=en}}</ref> Siini ŋɔ nyɛla di pahi siini nim ayi din din daa nyɛ bini feature shɛli ka di daa bɛ niriba zaŋsimni yuuni 2021 Sundance Film Festival ni.<ref>{{Cite web|title=2021 Sundance Film Festival|url=https://fpg.festival.sundance.org/|access-date=2026-05-29|website=fpg.festival.sundance.org|language=en}}</ref> Di daa nyɛla din di Black Films Critics Circle Award n ti Best International Film, di daa lahi dila African Amerulican Film Critics Association pini maa yaɣali shɛli bini boli Best Foreign Film<ref>{{Cite web|last=Lewis|first=Hilary|date=2021-03-09|title=African American Film Critics Association Awards: ‘Judas and the Black Messiah’ Named Best Picture|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2021-african-american-film-critics-association-awards-winners-list-4145936/|access-date=2026-05-29|website=The Hollywood Reporter|language=en-US}}</ref> la ka lahi di NAACP Image Awards yuuni 2021 n ti Outstanding International Motion picture la pini maa.<ref>{{Cite web|last=Bosselman|first=Haley|date=2021-03-28|title=NAACP Image Awards 2021: The Complete Televised Winners List|url=https://variety.com/2021/awards/news/2021-naacp-image-awards-winners-list-1234939378/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
[[Ivory Coast]] mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na [[Canada]] March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
oekrzsy3o1dzbhgpknru2t18nbx8oat
137974
137971
2026-05-29T15:31:12Z
Maltima Rabia
5146
Edited
137974
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Che ka sabbu maa di shim''''''''Night of the Kings''''' ('''{{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal). Bɛ daa piili mi [[Ivory Coast|Ivoria]] nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani [[Tinduya|tiŋduya]] zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
kpɛrikpɛritiba ban bɛ siini maa ni n nyɛ; Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan and Denis Lavant.
Bi daa nyɛla ban molili yuuni 2017 ka di nyɛla Zama King puuni<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Philippe Lacôte to shoot 'Zama King' in 2018|url=https://www.screendaily.com/news/philippe-lacote-to-shoot-zama-king-in-2018/5118296.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref> ka di daa niŋ, bi daa niŋ siini maa 77th Venice International Film Festival ni, ka di bi daa lahi niŋ li yuuni 2020 Toronto International Film Festival<ref>{{Cite web|last=Press|first=Victoria Ahearn The Canadian|date=2020-07-30|title=TIFF announces all 50 titles for pandemic-tailored 2020 event|url=https://www.thestar.com/entertainment/movies/tiff-announces-all-50-titles-for-pandemic-tailored-2020-event/article_c79621f4-4655-5ba9-b224-9a9072ad93ab.html|access-date=2026-05-29|website=Toronto Star|language=en}}</ref> ni ka di daa nyɛ di di Amplify Voices Award pini.<ref>{{Cite web|title=TIFF announces award winning films for 2020|url=https://www.blogto.com/film/2020/09/tiff-2020-award-winners/|access-date=2026-05-29|website=www.blogto.com|language=en}}</ref> Siini ŋɔ nyɛla di pahi siini nim ayi din din daa nyɛ bini feature shɛli ka di daa bɛ niriba zaŋsimni yuuni 2021 Sundance Film Festival ni.<ref>{{Cite web|title=2021 Sundance Film Festival|url=https://fpg.festival.sundance.org/|access-date=2026-05-29|website=fpg.festival.sundance.org|language=en}}</ref> Di daa nyɛla din di Black Films Critics Circle Award n ti Best International Film, di daa lahi dila African Amerulican Film Critics Association pini maa yaɣali shɛli bini boli Best Foreign Film<ref>{{Cite web|last=Lewis|first=Hilary|date=2021-03-09|title=African American Film Critics Association Awards: ‘Judas and the Black Messiah’ Named Best Picture|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2021-african-american-film-critics-association-awards-winners-list-4145936/|access-date=2026-05-29|website=The Hollywood Reporter|language=en-US}}</ref> la ka lahi di NAACP Image Awards yuuni 2021 n ti Outstanding International Motion picture la pini maa.<ref>{{Cite web|last=Bosselman|first=Haley|date=2021-03-28|title=NAACP Image Awards 2021: The Complete Televised Winners List|url=https://variety.com/2021/awards/news/2021-naacp-image-awards-winners-list-1234939378/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
[[Ivory Coast]] mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na [[Canada]] March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
a6fkto8ntxobudywg8nevbtxx2imlj1
137978
137974
2026-05-29T15:32:35Z
Maltima Rabia
5146
Added references
137978
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Che ka sabbu maa di shim''''''''Night of the Kings''''' ('''{{langx|fr|La Nuit des rois}}) nyɛla yuuni 2020 kpɛrigu ka Philippe Lacôte daa yuli ka di kpɛri<ref name=":0">{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>. Sinii shɛli Delphine Jaquet ni yihi na(Banshee Films, [[France]]), Yanick Letourneau (Peripheria, Canada), Ernest Konan (Wassakara Productions, Côte d'Ivoire), n ti pahi Yoro Mbaye (Yennenga Production, Senegal). Bɛ daa piili mi [[Ivory Coast|Ivoria]] nima sinii shɛli din kpɛri ka di kpee kani ka pahi bini pihiwe ni ata 93rd Academy pina nima puuni.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref> Ka bɛ ni pii shɛŋa maa nyɛ. Pia ni anu.<ref>{{Cite web|last=Warren|first=Matt|date=2021-01-26|title=2021 Film Independent Spirit Award Nominations Announced!|url=https://www.filmindependent.org/blog/2021-film-independent-spirit-award-nominations-announced/|access-date=2026-05-29|website=Film Independent|language=en-US}}</ref> Sinii maa gba nyɛla bɛ ni daa pii shɛli ni di kpee kani [[Tinduya|tiŋduya]] zaa Independent Spirit pinapuuni yuuni 2021.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Clayton|date=2021-02-09|title=Oscars Shortlists Announced in Nine Categories|url=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
kpɛrikpɛritiba ban bɛ siini maa ni n nyɛ; Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan and Denis Lavant.<ref name=":0" />
Bi daa nyɛla ban molili yuuni 2017 ka di nyɛla Zama King puuni<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Philippe Lacôte to shoot 'Zama King' in 2018|url=https://www.screendaily.com/news/philippe-lacote-to-shoot-zama-king-in-2018/5118296.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref> ka di daa niŋ, bi daa niŋ siini maa 77th Venice International Film Festival ni,<ref name=":0" /> ka di bi daa lahi niŋ li yuuni 2020 Toronto International Film Festival<ref>{{Cite web|last=Press|first=Victoria Ahearn The Canadian|date=2020-07-30|title=TIFF announces all 50 titles for pandemic-tailored 2020 event|url=https://www.thestar.com/entertainment/movies/tiff-announces-all-50-titles-for-pandemic-tailored-2020-event/article_c79621f4-4655-5ba9-b224-9a9072ad93ab.html|access-date=2026-05-29|website=Toronto Star|language=en}}</ref> ni ka di daa nyɛ di di Amplify Voices Award pini.<ref>{{Cite web|title=TIFF announces award winning films for 2020|url=https://www.blogto.com/film/2020/09/tiff-2020-award-winners/|access-date=2026-05-29|website=www.blogto.com|language=en}}</ref> Siini ŋɔ nyɛla di pahi siini nim ayi din din daa nyɛ bini feature shɛli ka di daa bɛ niriba zaŋsimni yuuni 2021 Sundance Film Festival ni.<ref>{{Cite web|title=2021 Sundance Film Festival|url=https://fpg.festival.sundance.org/|access-date=2026-05-29|website=fpg.festival.sundance.org|language=en}}</ref> Di daa nyɛla din di Black Films Critics Circle Award n ti Best International Film, di daa lahi dila African Amerulican Film Critics Association pini maa yaɣali shɛli bini boli Best Foreign Film<ref>{{Cite web|last=Lewis|first=Hilary|date=2021-03-09|title=African American Film Critics Association Awards: ‘Judas and the Black Messiah’ Named Best Picture|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2021-african-american-film-critics-association-awards-winners-list-4145936/|access-date=2026-05-29|website=The Hollywood Reporter|language=en-US}}</ref> la ka lahi di NAACP Image Awards yuuni 2021 n ti Outstanding International Motion picture la pini maa.<ref>{{Cite web|last=Bosselman|first=Haley|date=2021-03-28|title=NAACP Image Awards 2021: The Complete Televised Winners List|url=https://variety.com/2021/awards/news/2021-naacp-image-awards-winners-list-1234939378/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
== Kpɛrigu maa ni kpɛri shɛm ==
[[Ivory Coast]] mali MACA sarika puuni, ban be dinni maa nyɛla bɛ ni tooi n gbubi shɛba ka too mali bɛ zalisi. Zalisi maa shɛŋa n-nyɛ ni diyi niŋ ka Dangôro, bee inmate naa, ti biɛra ka di mali yaa, di ti ni bɛ ku o. Dangôro daa nyɛla ŋun bɔri ni o tum o maŋ barina o nyintaa maa zuɣu ŋun zaŋli maŋ n leeiru Lass, Dangôro la. bɛ daa mali miya ni bɛ pirigi o kubu maa ka na darigi da sarika nima maa tibili pɔi, Blackbeard daa yɛliya ni bɛ ni taɣi bɔli Roman palli, ka bɛ wuhi ni bɛ yɛli yɛltɔɣ' taɣimalisi zaŋ ti niriba dini niŋ ka go'zee yɛn kana maa.dansariks palo, tayiɣa ni ŋun lahi be "Microbe" gangi ni,paana MACA ka bɛ zaŋ o ni ti Blackbeard sarika duu ni. Blackbeard mini o di alizama ka o piigi o Roman.
Goli ziɛɣu maa yi kuli n wuɣi zuɣusaa, da sarika nima maa zaa yɛn laɣim mina Roman sani ni bɛ ti wum, ka wuhiri bɛ yaɣili zaŋ kpa bɛ sarika polo.Sahashɛli dabiɛm daa na bɛni mi Roman n yɛn yɛli Zama naa ni kpi shɛm, Microbes nima kpɛma. Saha shɛli bɛ ni yɛn vuhi mmaa break, bɛ daa varisill Roman ni o kuli timi lahabali maa hali ka niŋ ma meei ka pa lala bɛ ni ku o.
== Banŋmaali ==
Ban ŋmaai lala sinii mi ni nyɛ: Koné Bakary, Isaka Sawadogo, Steve Tientcheu, Rasmané Ouédraogo, Abdoul Karim Konaté, Laetitia Ky, Nubel Feliz Yan n ti pahi Denis Lavant.<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Memento boards Venice title ‘Night Of The Kings’ (exclusive)|url=https://www.screendaily.com/news/memento-boards-venice-title-night-of-the-kings-exclusive/5151897.article|access-date=2026-05-29|website=Screen|language=en}}</ref>
== Di yibu na ==
Neon daa deela soli US nima sani sinii maa zuɣu September goli ni yuuni 2020.<ref>{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=2020-09-09|title=Neon Buys Ivory Coast Awards Contender ‘Night of the Kings’|url=https://variety.com/2020/film/news/night-of-the-kings-neon-ivory-coast-1234764067/|access-date=2026-05-29|website=Variety|language=en-US}}</ref>
''Night of the Kings daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli na'' US tingbanni bɛ diɛma duu ni. February goli ni dabisili 26, yuuni 2021, ka bɛ daa bɔhiri di sinii maa yɛla March goli ni dabisili 5, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=NEON on Twitter|url=https://twitter.com/Neonrated/status/1355214130127335424|access-date=2026-05-29|website=Twitter|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Best Movies at the 2021 Sundance Film Festival|url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/sundance-film-festival-2021-best-movies|access-date=2026-05-29|website=Thrillist|language=en}}</ref>bɛ daa lahi yihi li na [[Canada]] March goli ni dabisili 12, yuuni 2021.<ref>{{Cite web|title=Films à venir au cinéma {{!}} Calendrier de sorties|url=https://www.cinemaclock.com/films-a-venir|access-date=2026-05-29|website=CinemaClock|language=fr}}</ref>
== kundivihira ==
[[Category:2020 films]]
[[Category:Canadian prison drama films]]
[[Category:French drama films]]
[[Category:Ivorian drama films]]
[[Category:Films set in Ivory Coast]]
[[Category:French prison films]]
[[Category:Neon (company) films]]
[[Category:2020 drama films]]
[[Category:2020s prison films]]
[[Category:2020 Canadian films]]
[[Category:2020 French films]]
[[Category:Films scored by Olivier Alary]]
tlp9n24o5umx2p4f60mvee6334yw3ib
Touki Bouki
0
33070
137996
137323
2026-05-29T16:38:29Z
Maltima Rabia
5146
Added content
137996
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Touki Bouki''' nyɛla 1973 Senegalese siini shɛli Djibril Diop Mambèty ni daa sabi ka directi shɛli. Bi daa niŋ li 1973 Cannes Film Festival ni mini 8th Moscow International Film Festival.
Yuuni 2008 puuni, Touki Bouki daa nyɛla World Cinema Foundation nim ni labi n zali shɛli Cineteca di Bologna/L'immagineRitrovata Laboratary puuni. Yuuni 2022 di daa nyɛla siini shɛli din do pubu 66th diyi kana siini shɛli bini yuli pam n din binkumda yi di koi lala saha maa.
Plot
Mory ŋun daa nyɛ nahikpara ka daa nyɛ ŋun bari moto shɛli bini daa zaŋ naɣi yila n dihi shɛli nachinsi maa daa nyɛla ŋun nyɛ bipuŋibili ŋun yuli daa bolindi Anta maa, ŋun daa nyɛ shikurubi Dakar puuni. Senegal biɛhigu nu daa nyɛ din labiri nyaaŋa ka bi chan tooini maa bi daa daa nyɛla ban gbaagi ni bi zo n chaŋ Paris ka daa nyɛ ban tɛhiri bini yɛn niŋ shɛm n nyɛ laɣari din yɛn suŋ ba ka bi chaŋ lala gorim maa.
Mory daa nyɛ ŋun nyɛ nasara n tooi zu laɣari mini niɛma do so ŋun daa bori o dabitaba maa yiŋ saha shɛli o ni daa suri kom. Anta mini Mory daa nyɛla ban gbaagi ŋarim tiɣiti din kuni France la ka di nyɛla bini daa Zu laɣa shɛli maa ni. Bi ni Zu so maa daa nyɛla ŋun yɛli prinsi, ka bi daa piligi bi shɛi bobu.
Anta mini Mory ni daa kpɛ ŋarim ŋɔ n naagi, molo daa nyɛla din moli Dakar ŋarim kpɛbu maa shɛi ni Captain maa nyɛl ŋun bori ni o nyɛ Mory. Bi ni daa wumli ŋɔ, dabɛm daa nyɛla din gbaagi Mory ka o chɛ Anta n niŋ ŋarim maa ni ka chaŋ ni o ti bo o moto maa shɛi, ka daa nyɛ ka di nyɛla loori ni du n wurim shɛli zaa ka din di nyɛla ŋun suli maa tamla di zuɣu di di nyɛla din yɛn ku o.
Ŋarim maa daa nyɛla din yiɣisi ka Anta bɛ din ni ka bɛ chaŋ ka chɛ Mory. O daa ʒini tiŋgbani n miri o zuɣupiligu n lihiri o moto shɛli din wurim maa.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* [[Aminata Sow Fall|Aminata Fall]] ŋun daa nye Aunt Oumy
* Ousseynou Diop ŋun daa nye Charlie
* Magaye Niang ŋun daa nye Mory
* Mareme Niang ŋun daa nye Anta
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Di yibu na ==
== Pina shɛŋa din di ==
* International Critics Award at [[1973 Cannes Film Festival]]
* Special Jury Award at 1973 [[8th Moscow International Film Festival|Moscow Film Festival]]<ref name="Moscow1973" /
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''[[Empire (magazine)|Empire]]'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.<ref name="tb1973-r4">{{cite web
| title = The 100 Best Films Of World Cinema – 52. Touki Bouki
| url = http://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207152816/https://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-date=2012-02-07 | url-status=dead
| work = Empire
}}
</ref>
== Kundivihira ==
[[Category:1973 films]]
[[Category:1973 independent films]]
[[Category:1970s avant-garde and experimental films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:Films directed by Djibril Diop Mambéty]]
[[Category:Films shot in Senegal]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:African independent films]]
[[Category:Afrofuturist films]]
{{reflist}}
9yn5tglwfnao8eo4uicuaoi04itdjwi
137997
137996
2026-05-29T16:38:53Z
Maltima Rabia
5146
Added heading
137997
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Touki Bouki''' nyɛla 1973 Senegalese siini shɛli Djibril Diop Mambèty ni daa sabi ka directi shɛli. Bi daa niŋ li 1973 Cannes Film Festival ni mini 8th Moscow International Film Festival.
Yuuni 2008 puuni, Touki Bouki daa nyɛla World Cinema Foundation nim ni labi n zali shɛli Cineteca di Bologna/L'immagineRitrovata Laboratary puuni. Yuuni 2022 di daa nyɛla siini shɛli din do pubu 66th diyi kana siini shɛli bini yuli pam n din binkumda yi di koi lala saha maa.
== Plot ==
Mory ŋun daa nyɛ nahikpara ka daa nyɛ ŋun bari moto shɛli bini daa zaŋ naɣi yila n dihi shɛli nachinsi maa daa nyɛla ŋun nyɛ bipuŋibili ŋun yuli daa bolindi Anta maa, ŋun daa nyɛ shikurubi Dakar puuni. Senegal biɛhigu nu daa nyɛ din labiri nyaaŋa ka bi chan tooini maa bi daa daa nyɛla ban gbaagi ni bi zo n chaŋ Paris ka daa nyɛ ban tɛhiri bini yɛn niŋ shɛm n nyɛ laɣari din yɛn suŋ ba ka bi chaŋ lala gorim maa.
Mory daa nyɛ ŋun nyɛ nasara n tooi zu laɣari mini niɛma do so ŋun daa bori o dabitaba maa yiŋ saha shɛli o ni daa suri kom. Anta mini Mory daa nyɛla ban gbaagi ŋarim tiɣiti din kuni France la ka di nyɛla bini daa Zu laɣa shɛli maa ni. Bi ni Zu so maa daa nyɛla ŋun yɛli prinsi, ka bi daa piligi bi shɛi bobu.
Anta mini Mory ni daa kpɛ ŋarim ŋɔ n naagi, molo daa nyɛla din moli Dakar ŋarim kpɛbu maa shɛi ni Captain maa nyɛl ŋun bori ni o nyɛ Mory. Bi ni daa wumli ŋɔ, dabɛm daa nyɛla din gbaagi Mory ka o chɛ Anta n niŋ ŋarim maa ni ka chaŋ ni o ti bo o moto maa shɛi, ka daa nyɛ ka di nyɛla loori ni du n wurim shɛli zaa ka din di nyɛla ŋun suli maa tamla di zuɣu di di nyɛla din yɛn ku o.
Ŋarim maa daa nyɛla din yiɣisi ka Anta bɛ din ni ka bɛ chaŋ ka chɛ Mory. O daa ʒini tiŋgbani n miri o zuɣupiligu n lihiri o moto shɛli din wurim maa.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* [[Aminata Sow Fall|Aminata Fall]] ŋun daa nye Aunt Oumy
* Ousseynou Diop ŋun daa nye Charlie
* Magaye Niang ŋun daa nye Mory
* Mareme Niang ŋun daa nye Anta
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Di yibu na ==
== Pina shɛŋa din di ==
* International Critics Award at [[1973 Cannes Film Festival]]
* Special Jury Award at 1973 [[8th Moscow International Film Festival|Moscow Film Festival]]<ref name="Moscow1973" /
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''[[Empire (magazine)|Empire]]'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.<ref name="tb1973-r4">{{cite web
| title = The 100 Best Films Of World Cinema – 52. Touki Bouki
| url = http://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207152816/https://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-date=2012-02-07 | url-status=dead
| work = Empire
}}
</ref>
== Kundivihira ==
[[Category:1973 films]]
[[Category:1973 independent films]]
[[Category:1970s avant-garde and experimental films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:Films directed by Djibril Diop Mambéty]]
[[Category:Films shot in Senegal]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:African independent films]]
[[Category:Afrofuturist films]]
{{reflist}}
eak1y27blareluhrysa0l6eiyhb2l23
137998
137997
2026-05-29T16:41:26Z
Maltima Rabia
5146
Edited
137998
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Touki Bouki''' nyɛla 1973 Senegalese siini shɛli Djibril Diop Mambèty ni daa sabi ka directi shɛli. Bi daa niŋ li 1973 Cannes Film Festival ni mini 8th Moscow International Film Festival.
Yuuni 2008 puuni, Touki Bouki daa nyɛla World Cinema Foundation nim ni labi n zali shɛli Cineteca di Bologna/L'immagineRitrovata Laboratary puuni. Yuuni 2022 di daa nyɛla siini shɛli din do pubu 66th diyi kana siini shɛli bini yuli pam n din binkumda yi di koi lala saha maa.
== Plot ==
Mory ŋun daa nyɛ nahikpara ka daa nyɛ ŋun bari moto shɛli bini daa zaŋ naɣi yila n dihi shɛli nachinsi maa daa nyɛla ŋun nyɛ bipuŋibili ŋun yuli daa bolindi Anta maa, ŋun daa nyɛ shikurubi Dakar puuni. Senegal biɛhigu nu daa nyɛ din labiri nyaaŋa ka bi chan tooini maa bi daa daa nyɛla ban gbaagi ni bi zo n chaŋ Paris ka daa nyɛ ban tɛhiri bini yɛn niŋ shɛm n nyɛ laɣari din yɛn suŋ ba ka bi chaŋ lala gorim maa.
Mory daa nyɛ ŋun nyɛ nasara n tooi zu laɣari mini niɛma do so ŋun daa bori o dabitaba maa yiŋ saha shɛli o ni daa suri kom. Anta mini Mory daa nyɛla ban gbaagi ŋarim tiɣiti din kuni France la ka di nyɛla bini daa Zu laɣa shɛli maa ni. Bi ni Zu so maa daa nyɛla ŋun yɛli prinsi, ka bi daa piligi bi shɛi bobu.
Anta mini Mory ni daa kpɛ ŋarim ŋɔ n naagi, molo daa nyɛla din moli Dakar ŋarim kpɛbu maa shɛi ni Captain maa nyɛl ŋun bori ni o nyɛ Mory. Bi ni daa wumli ŋɔ, dabɛm daa nyɛla din gbaagi Mory ka o chɛ Anta n niŋ ŋarim maa ni ka chaŋ ni o ti bo o moto maa shɛi, ka daa nyɛ ka di nyɛla loori ni du n wurim shɛli zaa ka din di nyɛla ŋun suli maa tamla di zuɣu di di nyɛla din yɛn ku o.
Ŋarim maa daa nyɛla din yiɣisi ka Anta bɛ din ni ka bɛ chaŋ ka chɛ Mory. O daa ʒini tiŋgbani n miri o zuɣupiligu n lihiri o moto shɛli din wurim maa.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* [[Aminata Sow Fall|Aminata Fall]] ŋun daa nye Aunt Oumy
* Ousseynou Diop ŋun daa nye Charlie
* Magaye Niang ŋun daa nye Mory
* Mareme Niang ŋun daa nye Anta
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Di yibu na ==
== Pina shɛŋa din di ==
* International Critics Award at [[1973 Cannes Film Festival]]
* Special Jury Award at 1973 [[8th Moscow International Film Festival|Moscow Film Festival]]<ref name="Moscow1973" /
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''[[Empire (magazine)|Empire]]'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.<ref name="tb1973-r4">{{cite web
| title = The 100 Best Films Of World Cinema – 52. Touki Bouki
| url = http://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207152816/https://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-date=2012-02-07 | url-status=dead
| work = Empire
}}
</ref>
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''Empire'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.
== Kundivihira ==
[[Category:1973 films]]
[[Category:1973 independent films]]
[[Category:1970s avant-garde and experimental films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:Films directed by Djibril Diop Mambéty]]
[[Category:Films shot in Senegal]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:African independent films]]
[[Category:Afrofuturist films]]
{{reflist}}
72jxs7av1pucroxlbow6xiwrbpoku9f
137999
137998
2026-05-29T16:51:04Z
Maltima Rabia
5146
Added references
137999
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Touki Bouki''' nyɛla 1973 Senegalese siini shɛli Djibril Diop Mambèty ni daa sabi ka directi shɛli. Bi daa niŋ li 1973 Cannes Film Festival<ref>{{Cite web|date=2026-05-27|title=Festival de Cannes - International film festival for more than 78 years|url=https://www.festival-cannes.com/en/|access-date=2026-05-29|website=Festival de Cannes|language=en-US}}</ref> ni mini 8th Moscow International Film Festival.<ref>{{Cite web|title=1973 :: 34th Moscow International Film Festival|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1973|access-date=2026-05-29|website=www.moscowfilmfestival.ru}}</ref>
Yuuni 2008 puuni, Touki Bouki daa nyɛla World Cinema Foundation nim ni labi n zali shɛli Cineteca di Bologna/L'immagineRitrovata Laboratary puuni.<ref>{{Cite web|title=World Cinema Foundation » TOUKI BOUKI|url=http://worldcinemafoundation.net:80/films/touki-bouki/|access-date=2026-05-29|website=worldcinemafoundation.net|language=en-US}}</ref> Yuuni 2022 di daa nyɛla siini shɛli din do pubu 66th diyi kana siini shɛli bini yuli pam n din binkumda yi di koi lala saha maa.<ref>{{Cite web|title=The Greatest Films of All Time|url=https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/greatest-films-all-time|access-date=2026-05-29|website=BFI|language=en}}</ref>
== Plot ==
Mory ŋun daa nyɛ nahikpara ka daa nyɛ ŋun bari moto shɛli bini daa zaŋ naɣi yila n dihi shɛli nachinsi maa daa nyɛla ŋun nyɛ bipuŋibili ŋun yuli daa bolindi Anta maa, ŋun daa nyɛ shikurubi Dakar puuni. Senegal biɛhigu nu daa nyɛ din labiri nyaaŋa ka bi chan tooini maa bi daa daa nyɛla ban gbaagi ni bi zo n chaŋ Paris ka daa nyɛ ban tɛhiri bini yɛn niŋ shɛm n nyɛ laɣari din yɛn suŋ ba ka bi chaŋ lala gorim maa.
Mory daa nyɛ ŋun nyɛ nasara n tooi zu laɣari mini niɛma do so ŋun daa bori o dabitaba maa yiŋ saha shɛli o ni daa suri kom. Anta mini Mory daa nyɛla ban gbaagi ŋarim tiɣiti din kuni France la ka di nyɛla bini daa Zu laɣa shɛli maa ni. Bi ni Zu so maa daa nyɛla ŋun yɛli prinsi, ka bi daa piligi bi shɛi bobu.
Anta mini Mory ni daa kpɛ ŋarim ŋɔ n naagi, molo daa nyɛla din moli Dakar ŋarim kpɛbu maa shɛi ni Captain maa nyɛl ŋun bori ni o nyɛ Mory. Bi ni daa wumli ŋɔ, dabɛm daa nyɛla din gbaagi Mory ka o chɛ Anta n niŋ ŋarim maa ni ka chaŋ ni o ti bo o moto maa shɛi, ka daa nyɛ ka di nyɛla loori ni du n wurim shɛli zaa ka din di nyɛla ŋun suli maa tamla di zuɣu di di nyɛla din yɛn ku o.
Ŋarim maa daa nyɛla din yiɣisi ka Anta bɛ din ni ka bɛ chaŋ ka chɛ Mory. O daa ʒini tiŋgbani n miri o zuɣupiligu n lihiri o moto shɛli din wurim maa.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* [[Aminata Sow Fall|Aminata Fall]] ŋun daa nye Aunt Oumy
* Ousseynou Diop ŋun daa nye Charlie
* Magaye Niang ŋun daa nye Mory
* Mareme Niang ŋun daa nye Anta
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Di yibu na ==
== Pina shɛŋa din di ==
* International Critics Award at [[1973 Cannes Film Festival]]
* Special Jury Award at 1973 [[8th Moscow International Film Festival|Moscow Film Festival]]<ref name="Moscow1973" /
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''[[Empire (magazine)|Empire]]'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.<ref name="tb1973-r4">{{cite web
| title = The 100 Best Films Of World Cinema – 52. Touki Bouki
| url = http://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207152816/https://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-date=2012-02-07 | url-status=dead
| work = Empire
}}
</ref>
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''Empire'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.
== Kundivihira ==
[[Category:1973 films]]
[[Category:1973 independent films]]
[[Category:1970s avant-garde and experimental films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:Films directed by Djibril Diop Mambéty]]
[[Category:Films shot in Senegal]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:African independent films]]
[[Category:Afrofuturist films]]
{{reflist}}
awxiqkifqeh6s1sizgb87dur9p8f3n6
138000
137999
2026-05-29T16:52:41Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
138000
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Touki Bouki''' nyɛla 1973 Senegalese siini shɛli Djibril Diop Mambèty ni daa sabi ka directi shɛli. Bi daa niŋ li 1973 Cannes Film Festival<ref>{{Cite web|date=2026-05-27|title=Festival de Cannes - International film festival for more than 78 years|url=https://www.festival-cannes.com/en/|access-date=2026-05-29|website=Festival de Cannes|language=en-US}}</ref> ni mini 8th Moscow International Film Festival.<ref>{{Cite web|title=1973 :: 34th Moscow International Film Festival|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1973|access-date=2026-05-29|website=www.moscowfilmfestival.ru}}</ref>
Yuuni 2008 puuni, Touki Bouki daa nyɛla World Cinema Foundation nim ni labi n zali shɛli Cineteca di Bologna/L'immagineRitrovata Laboratary puuni.<ref>{{Cite web|title=World Cinema Foundation » TOUKI BOUKI|url=http://worldcinemafoundation.net:80/films/touki-bouki/|access-date=2026-05-29|website=worldcinemafoundation.net|language=en-US}}</ref> Yuuni 2022 di daa nyɛla siini shɛli din do pubu 66th diyi kana siini shɛli bini yuli pam n din binkumda yi di koi lala saha maa.<ref>{{Cite web|title=The Greatest Films of All Time|url=https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/greatest-films-all-time|access-date=2026-05-29|website=BFI|language=en}}</ref>
== Plot ==
Mory ŋun daa nyɛ nahikpara ka daa nyɛ ŋun bari moto shɛli bini daa zaŋ naɣi yila n dihi shɛli nachinsi maa daa nyɛla ŋun nyɛ bipuŋibili ŋun yuli daa bolindi Anta maa, ŋun daa nyɛ shikurubi Dakar puuni. Senegal biɛhigu nu daa nyɛ din labiri nyaaŋa ka bi chan tooini maa bi daa daa nyɛla ban gbaagi ni bi zo n chaŋ Paris ka daa nyɛ ban tɛhiri bini yɛn niŋ shɛm n nyɛ laɣari din yɛn suŋ ba ka bi chaŋ lala gorim maa.
Mory daa nyɛ ŋun nyɛ nasara n tooi zu laɣari mini niɛma do so ŋun daa bori o dabitaba maa yiŋ saha shɛli o ni daa suri kom. Anta mini Mory daa nyɛla ban gbaagi ŋarim tiɣiti din kuni France la ka di nyɛla bini daa Zu laɣa shɛli maa ni. Bi ni Zu so maa daa nyɛla ŋun yɛli prinsi, ka bi daa piligi bi shɛi bobu.
Anta mini Mory ni daa kpɛ ŋarim ŋɔ n naagi, molo daa nyɛla din moli Dakar ŋarim kpɛbu maa shɛi ni Captain maa nyɛl ŋun bori ni o nyɛ Mory. Bi ni daa wumli ŋɔ, dabɛm daa nyɛla din gbaagi Mory ka o chɛ Anta n niŋ ŋarim maa ni ka chaŋ ni o ti bo o moto maa shɛi, ka daa nyɛ ka di nyɛla loori ni du n wurim shɛli zaa ka din di nyɛla ŋun suli maa tamla di zuɣu di di nyɛla din yɛn ku o.
Ŋarim maa daa nyɛla din yiɣisi ka Anta bɛ din ni ka bɛ chaŋ ka chɛ Mory. O daa ʒini tiŋgbani n miri o zuɣupiligu n lihiri o moto shɛli din wurim maa.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* [[Aminata Sow Fall|Aminata Fall]] ŋun daa nye Aunt Oumy
* Ousseynou Diop ŋun daa nye Charlie
* Magaye Niang ŋun daa nye Mory
* Mareme Niang ŋun daa nye Anta
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Di yibu na ==
== Pina shɛŋa din di ==
* International Critics Award at [[1973 Cannes Film Festival]]
* Special Jury Award at 1973 [[8th Moscow International Film Festival|Moscow Film Festival]]<ref name="Moscow1973" /
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''[[Empire (magazine)|Empire]]'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.<ref name="tb1973-r4">{{cite web
| title = The 100 Best Films Of World Cinema – 52. Touki Bouki
| url = http://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207152816/https://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-date=2012-02-07 | url-status=dead
| work = Empire
}}
</ref>
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''Empire'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.<ref>{{Cite web|title=The 100 Best Films Of World Cinema {{!}} 52. Touki Bouki {{!}} Empire {{!}} www.empireonline.com|url=https://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52|access-date=2026-05-29|website=www.empireonline.com}}</ref>
== Kundivihira ==
[[Category:1973 films]]
[[Category:1973 independent films]]
[[Category:1970s avant-garde and experimental films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:Films directed by Djibril Diop Mambéty]]
[[Category:Films shot in Senegal]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:African independent films]]
[[Category:Afrofuturist films]]
{{reflist}}
7z7dhnqf5aqdr3dlwq2ibkle4d18yeb
138018
138000
2026-05-29T21:43:32Z
Maltima Rabia
5146
Added heading
138018
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Touki Bouki''' nyɛla 1973 Senegalese siini shɛli Djibril Diop Mambèty ni daa sabi ka directi shɛli. Bi daa niŋ li 1973 Cannes Film Festival<ref>{{Cite web|date=2026-05-27|title=Festival de Cannes - International film festival for more than 78 years|url=https://www.festival-cannes.com/en/|access-date=2026-05-29|website=Festival de Cannes|language=en-US}}</ref> ni mini 8th Moscow International Film Festival.<ref>{{Cite web|title=1973 :: 34th Moscow International Film Festival|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1973|access-date=2026-05-29|website=www.moscowfilmfestival.ru}}</ref>
Yuuni 2008 puuni, Touki Bouki daa nyɛla World Cinema Foundation nim ni labi n zali shɛli Cineteca di Bologna/L'immagineRitrovata Laboratary puuni.<ref>{{Cite web|title=World Cinema Foundation » TOUKI BOUKI|url=http://worldcinemafoundation.net:80/films/touki-bouki/|access-date=2026-05-29|website=worldcinemafoundation.net|language=en-US}}</ref> Yuuni 2022 di daa nyɛla siini shɛli din do pubu 66th diyi kana siini shɛli bini yuli pam n din binkumda yi di koi lala saha maa.<ref>{{Cite web|title=The Greatest Films of All Time|url=https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/greatest-films-all-time|access-date=2026-05-29|website=BFI|language=en}}</ref>
== Plot ==
Mory ŋun daa nyɛ nahikpara ka daa nyɛ ŋun bari moto shɛli bini daa zaŋ naɣi yila n dihi shɛli nachinsi maa daa nyɛla ŋun nyɛ bipuŋibili ŋun yuli daa bolindi Anta maa, ŋun daa nyɛ shikurubi Dakar puuni. Senegal biɛhigu nu daa nyɛ din labiri nyaaŋa ka bi chan tooini maa bi daa daa nyɛla ban gbaagi ni bi zo n chaŋ Paris ka daa nyɛ ban tɛhiri bini yɛn niŋ shɛm n nyɛ laɣari din yɛn suŋ ba ka bi chaŋ lala gorim maa.
Mory daa nyɛ ŋun nyɛ nasara n tooi zu laɣari mini niɛma do so ŋun daa bori o dabitaba maa yiŋ saha shɛli o ni daa suri kom. Anta mini Mory daa nyɛla ban gbaagi ŋarim tiɣiti din kuni France la ka di nyɛla bini daa Zu laɣa shɛli maa ni. Bi ni Zu so maa daa nyɛla ŋun yɛli prinsi, ka bi daa piligi bi shɛi bobu.
Anta mini Mory ni daa kpɛ ŋarim ŋɔ n naagi, molo daa nyɛla din moli Dakar ŋarim kpɛbu maa shɛi ni Captain maa nyɛl ŋun bori ni o nyɛ Mory. Bi ni daa wumli ŋɔ, dabɛm daa nyɛla din gbaagi Mory ka o chɛ Anta n niŋ ŋarim maa ni ka chaŋ ni o ti bo o moto maa shɛi, ka daa nyɛ ka di nyɛla loori ni du n wurim shɛli zaa ka din di nyɛla ŋun suli maa tamla di zuɣu di di nyɛla din yɛn ku o.
Ŋarim maa daa nyɛla din yiɣisi ka Anta bɛ din ni ka bɛ chaŋ ka chɛ Mory. O daa ʒini tiŋgbani n miri o zuɣupiligu n lihiri o moto shɛli din wurim maa.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* [[Aminata Sow Fall|Aminata Fall]] ŋun daa nye Aunt Oumy
* Ousseynou Diop ŋun daa nye Charlie
* Magaye Niang ŋun daa nye Mory
* Mareme Niang ŋun daa nye Anta
== Production ==
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Di yibu na ==
== Pina shɛŋa din di ==
* International Critics Award at [[1973 Cannes Film Festival]]
* Special Jury Award at 1973 [[8th Moscow International Film Festival|Moscow Film Festival]]<ref name="Moscow1973" /
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''[[Empire (magazine)|Empire]]'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.<ref name="tb1973-r4">{{cite web
| title = The 100 Best Films Of World Cinema – 52. Touki Bouki
| url = http://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207152816/https://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-date=2012-02-07 | url-status=dead
| work = Empire
}}
</ref>
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''Empire'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.<ref>{{Cite web|title=The 100 Best Films Of World Cinema {{!}} 52. Touki Bouki {{!}} Empire {{!}} www.empireonline.com|url=https://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52|access-date=2026-05-29|website=www.empireonline.com}}</ref>
== Kundivihira ==
[[Category:1973 films]]
[[Category:1973 independent films]]
[[Category:1970s avant-garde and experimental films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:Films directed by Djibril Diop Mambéty]]
[[Category:Films shot in Senegal]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:African independent films]]
[[Category:Afrofuturist films]]
{{reflist}}
kzxho3b7sszwast18jq1uvhwrwd56rn
138019
138018
2026-05-29T21:43:57Z
Maltima Rabia
5146
Added content
138019
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Touki Bouki''' nyɛla 1973 Senegalese siini shɛli Djibril Diop Mambèty ni daa sabi ka directi shɛli. Bi daa niŋ li 1973 Cannes Film Festival<ref>{{Cite web|date=2026-05-27|title=Festival de Cannes - International film festival for more than 78 years|url=https://www.festival-cannes.com/en/|access-date=2026-05-29|website=Festival de Cannes|language=en-US}}</ref> ni mini 8th Moscow International Film Festival.<ref>{{Cite web|title=1973 :: 34th Moscow International Film Festival|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1973|access-date=2026-05-29|website=www.moscowfilmfestival.ru}}</ref>
Yuuni 2008 puuni, Touki Bouki daa nyɛla World Cinema Foundation nim ni labi n zali shɛli Cineteca di Bologna/L'immagineRitrovata Laboratary puuni.<ref>{{Cite web|title=World Cinema Foundation » TOUKI BOUKI|url=http://worldcinemafoundation.net:80/films/touki-bouki/|access-date=2026-05-29|website=worldcinemafoundation.net|language=en-US}}</ref> Yuuni 2022 di daa nyɛla siini shɛli din do pubu 66th diyi kana siini shɛli bini yuli pam n din binkumda yi di koi lala saha maa.<ref>{{Cite web|title=The Greatest Films of All Time|url=https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/greatest-films-all-time|access-date=2026-05-29|website=BFI|language=en}}</ref>
== Plot ==
Mory ŋun daa nyɛ nahikpara ka daa nyɛ ŋun bari moto shɛli bini daa zaŋ naɣi yila n dihi shɛli nachinsi maa daa nyɛla ŋun nyɛ bipuŋibili ŋun yuli daa bolindi Anta maa, ŋun daa nyɛ shikurubi Dakar puuni. Senegal biɛhigu nu daa nyɛ din labiri nyaaŋa ka bi chan tooini maa bi daa daa nyɛla ban gbaagi ni bi zo n chaŋ Paris ka daa nyɛ ban tɛhiri bini yɛn niŋ shɛm n nyɛ laɣari din yɛn suŋ ba ka bi chaŋ lala gorim maa.
Mory daa nyɛ ŋun nyɛ nasara n tooi zu laɣari mini niɛma do so ŋun daa bori o dabitaba maa yiŋ saha shɛli o ni daa suri kom. Anta mini Mory daa nyɛla ban gbaagi ŋarim tiɣiti din kuni France la ka di nyɛla bini daa Zu laɣa shɛli maa ni. Bi ni Zu so maa daa nyɛla ŋun yɛli prinsi, ka bi daa piligi bi shɛi bobu.
Anta mini Mory ni daa kpɛ ŋarim ŋɔ n naagi, molo daa nyɛla din moli Dakar ŋarim kpɛbu maa shɛi ni Captain maa nyɛl ŋun bori ni o nyɛ Mory. Bi ni daa wumli ŋɔ, dabɛm daa nyɛla din gbaagi Mory ka o chɛ Anta n niŋ ŋarim maa ni ka chaŋ ni o ti bo o moto maa shɛi, ka daa nyɛ ka di nyɛla loori ni du n wurim shɛli zaa ka din di nyɛla ŋun suli maa tamla di zuɣu di di nyɛla din yɛn ku o.
Ŋarim maa daa nyɛla din yiɣisi ka Anta bɛ din ni ka bɛ chaŋ ka chɛ Mory. O daa ʒini tiŋgbani n miri o zuɣupiligu n lihiri o moto shɛli din wurim maa.
== Kpɛrikpɛriti ban daa yina ti ŋmaali ==
* [[Aminata Sow Fall|Aminata Fall]] ŋun daa nye Aunt Oumy
* Ousseynou Diop ŋun daa nye Charlie
* Magaye Niang ŋun daa nye Mory
* Mareme Niang ŋun daa nye Anta
== Production ==
Din daa nyɛ o maŋmaŋ salin shɛli o ni daa sabi maa, Djibril Diop Mambèty daa nyɛla ŋun di ariziki din yiŋsi $3 30,000 n niŋ Touki Bouki ni - ka di nyɛla o daa nyɛla di pirigili Senegalese gomlanti sani. French New Waves kpaŋmaŋ puuni, Touki Bouki daa nyɛ din yihi di maŋmaŋ sitayi na. Di ŋmaabu mini di bin kumda daa nyɛla din nyɛ frenetic rhythm din bi ŋmani Afrika ŋɔ siini nima
== Bɛ ni ŋmaali luɣi shɛli ==
== Di yibu na ==
== Pina shɛŋa din di ==
* International Critics Award at [[1973 Cannes Film Festival]]
* Special Jury Award at 1973 [[8th Moscow International Film Festival|Moscow Film Festival]]<ref name="Moscow1973" /
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''[[Empire (magazine)|Empire]]'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.<ref name="tb1973-r4">{{cite web
| title = The 100 Best Films Of World Cinema – 52. Touki Bouki
| url = http://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207152816/https://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52 |archive-date=2012-02-07 | url-status=dead
| work = Empire
}}
</ref>
* ''Touki Bouki'' ranked #52 in ''Empire'' magazine's "The 100 Best Films Of World Cinema" in 2010.<ref>{{Cite web|title=The 100 Best Films Of World Cinema {{!}} 52. Touki Bouki {{!}} Empire {{!}} www.empireonline.com|url=https://www.empireonline.com/features/100-greatest-world-cinema-films/default.asp?film=52|access-date=2026-05-29|website=www.empireonline.com}}</ref>
== Kundivihira ==
[[Category:1973 films]]
[[Category:1973 independent films]]
[[Category:1970s avant-garde and experimental films]]
[[Category:Senegalese drama films]]
[[Category:Wolof-language films]]
[[Category:Films directed by Djibril Diop Mambéty]]
[[Category:Films shot in Senegal]]
[[Category:Films set in Senegal]]
[[Category:African independent films]]
[[Category:Afrofuturist films]]
{{reflist}}
jz9wkilz68jlhbjvjolzsjepjpr6f0g
District 9
0
33090
138020
137631
2026-05-29T21:49:14Z
Maltima Rabia
5146
Added heading
138020
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''District 9''''' nyɛla yuuni 2009 tabibi tabiibi sinii ka Neill Blomkamp nyɛ ŋun sabili ka lahi lihi ka di kpɛri.
== Din kpɛri shɛm ==
Yuuni 1982, South Africa tiŋ yuli booni Johannesburg daa nyɛla doro ni ko n gili shɛli. Dipuuni, vihigu daa niŋda n wuhi ni lala doro maa ni be bin niɛma kamani miliyɔŋ puuni ka South Africa gomnanti maa daa yina n ti government zaŋ na n tahi luɣishɛli bɛ ni boli ''District 9'' ''maa.''
== Ban be sinii maa puuni ==
* Sharlto Copley ka o nyɛ Wikus van de Merwe, a mild-mannered, shy, bumbling, awkward bureaucrat at the MNU Department of Alien Affairs, who becomes infected with an alien fluid, slowly turning him into one of the "prawns". This was the first time acting professionally in a feature film for Copley, a friend of director Blomkamp.
* Jason Cope ka o nyɛ Christopher "Chris" Johnson, a District 9 prawn who assists Wikus in fighting MNU.
** Cope gba daa nyɛla UKNR kpema ni aliens nima zaa
* David James ka o nyɛ Colonel Koobus Venter, an aggressive, sadistic, and speciesist PMC mercenary-soldier bɛ ni daa tim so ni o ti gbaai Wikus la.
* Vanessa Haywood as Tania Smit-van de Merwe, Wikus's wife.
* Mandla Gaduka ka o nyɛ Fundiswa Mhlanga, Wikus zuɣulana paa ka bɔhinda niriba yihibu shee.
* Eugene Wanangwa Khumbanyiwa ka o nyɛ Obasanjo, a paralyzed psychopathic Nigeria tayiɣisi kpɛma ŋun diri alien nima ka tooi mali bɛ tɔbu niɛma n tuhira
* Louis Minnaar ka o nyɛ Piet Smit, managing director nti MNU South Africa ni Wikus diɛmba
* Kenneth Nkosi ka o nyɛ Thomas, ka nyɛ MNU waasimani ni zo ni ti Wikus
* William Allen Young ka o nyɛ Dirk Michaels, the CEO of MNU
* Nathalie Boltt ka o nyɛ Sarah Livingstone, a sociologist at Kempton Park University
* Sylvaine Strike ka o nyɛ Katrina McKenzie, ni nyɛ dɔɣite m be Department of Social Assistance
* John Sumner ka o nyɛ Les Feldman, a MIL engineer
* Nick Blake ka o nyɛ Francois Moraneu, a member of the CIV Engineer Team
* Jed Brophy ka o nyɛ James Hope, an officer with the SAPS Alien Crimes Unit
* Vittorio Leonardi as Michael Bloemstein, MNU Department of Alien Civil Affairs
* Johan van Schoor ka o nyɛ Nicolaas van de Merwe, Wikus ba
* Marian Hooman ka o nyɛ Sandra van de Merwe, Wikus ma
* Jonathan Taylor ka o nyɛ the Doctor
* Stella Steenkamp ka o nyɛ Phyllis Sinderson, MNU Alien Relations
* Tim Gordon ka o nyɛ Clive Henderson, an entomologist at WLG University
* Nick Boraine ka o nyɛ Lieutenant Weldon, Colonel Venter's right-hand man
* Robert Hobbs ka o nyɛ Ross Pienaar, an MNU mercenary
* Trevor Coppola ka o nyɛ MNU Mercenary
* Morne Erasmus ka o nyɛ MNU Medic
== Kundivihira ==
ckgecjzodly7owriizf62miv79pvd54
Barekese Dam
0
33143
138001
137723
2026-05-29T19:31:38Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
138001
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|Dam in Ashanti, Ghana}}
{{Infobox dam
| name = Barekese Dam
| name_official =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| location_map = Ghana
| location_map_size =
| location_map_caption =
| location_map_alt =
| coordinates = {{coord|6|50|6.33|N|1|43|18.53|W|type:landmark|display=inline,title}}
| country = Ghana
| location = Barekese, [[Kumasi]], [[Ashanti Region]]
| purpose = [[Municipal water supply]]<ref>{{cite web |url=http://www.ghanadistricts.com/news/?read=31658 |title=(BAREKESE) ATWIMA NWABIAGYA: Barekese Dam expansion works near completion |publisher=Ghana Districts |accessdate=17 April 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150417173447/http://www.ghanadistricts.com/news/?read=31658 |archivedate=17 April 2015 |access-date=28 May 2026 |archive-date=17 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417173447/http://www.ghanadistricts.com/news/?read=31658 }}</ref>
| status = O
| construction_began = 1965
| opening = 1969
| demolished =
| cost =
| owner =
| operator = [[Ghana Water and Sewerage Company]]
| dam_type = Embankment and gravity composite
| dam_crosses = [[Ofin River]]
| dam_height =
| dam_height_foundation= {{Convert|21.5|m|ft|abbr=on}}
| dam_height_thalweg = {{Convert|18.5|m|ft|abbr=on}}
| dam_length = {{Convert|603|m|ft|abbr=on}}
| dam_elevation_crest = {{Convert|223.6|m|ft|abbr=on}}
| dam_width_crest = {{Convert|6|m|ft|abbr=on}}
| dam_width_base =
| dam_volume =
| spillway_count =
| spillway_type =
| spillway_capacity =
| res_name =
| res_capacity_total = {{Convert|35300000|m3|acre.ft|abbr=on}}
| res_capacity_active =
| res_capacity_inactive=
| res_catchment = {{Convert|909|km2|mi2|abbr=on}}
| res_surface = {{Convert|6.4|km2|mi2|abbr=on}}
| res_max_length = {{Convert|13|km|mi|abbr=on}}<ref>{{cite web |title=The African Dams Database - References and Notes |url=http://www.fao.org/nr/water/aquastat/damsafrica/NotesRef060405.pdf |publisher=UN FAO - Aquastat |accessdate=17 April 2015 |page=8 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418060251/http://www.fao.org/nr/water/aquastat/damsafrica/NotesRef060405.pdf |archivedate=18 April 2015 |access-date=28 May 2026 |archive-date=18 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418060251/http://www.fao.org/nr/water/aquastat/damsafrica/NotesRef060405.pdf }}</ref>
| res_max_width =
| res_max_depth =
| res_elevation = {{Convert|220.9|m|ft|abbr=on}}<ref>{{cite web|title=Ashanti Region Dams|url=http://www.ghanahydrodata.com/press.php?download_file=DAM-FF-ASR661.pdf|publisher=Ghana Hydro Data|accessdate=19 April 2015|access-date=28 May 2026|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104640/http://www.ghanahydrodata.com/press.php?download_file=DAM-FF-ASR661.pdf|url-status=dead}}</ref>
| res_tidal_range =
| plant_name =
| plant_coordinates =
| plant_operator =
| plant_commission =
| plant_decommission =
| plant_type =
| plant_hydraulic_head = {{Convert|12|m|ft|abbr=on}}
| plant_turbines =
| plant_capacity = 400 kW<ref>{{cite web|title=Hydro Power Development in Ghana|url=http://www.unido.org/fileadmin/import/52380_Mr._Kennedy_Amankwa.pdf|publisher=Energy Commission, Ghana|accessdate=17 April 2015|page=12|access-date=28 May 2026|archive-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329014554/http://www.unido.org/fileadmin/import/52380_Mr._Kennedy_Amankwa.pdf|url-status=dead}}</ref>
| plant_capacity_factor=
| plant_annual_gen =
| website =
| extra =
}}
'''Barekese Dam''' nyɛla [[dam|mɔɣili]] din be [[Ofin River]] ka nyɛ din sɔŋdi ko'nyuri sɔŋ kpaŋsibu zaŋ n-ti [[Kumasi]] din be [[Ashanti Region]], Ghana, ka di nyɛ din tiri kom kamani kɔbigi puuni vaabu pihinii Kumasi mini tiŋ'shɛŋa zaa din be lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=202481|title=Government gets funding for expansion of Barekese Dam|website=www.ghanaweb.com|accessdate=2015-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://kessbenfm.com/barekese-dam-under-threat-from-encroachers/|title=Barekese Dam under threat from encroachers - Kessben FM|accessdate=2015-04-17}}</ref> Ban su di fukumsi nyɛ [[Ghana Water Company]].
==Taarihi ==
Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli [[Ghana]] tuuli tiŋgbani zuɣulan, Dr. [[Kwame Nkrumah]] ni daa gbi shɛli.Di nyɛla bɛ ni daa piligi shɛli gbibi yuuni 1965 ka daa naai li Silimiin goli June yuuni 1969 ka daa mali nia ni di tiri ninvuɣ shɛba ban be [[Kumasi]]<nowiki/>kom mini niɣilim buɣim.<ref>{{Cite web|title = Revive Nkrumah's Barekese Power Project -|url = http://www.spyghana.com/revive-nkrumahs-barekese-power-project/|accessdate = 2015-04-17|first = Ghana|last = -SpyGhana.com|access-date = 2026-05-28|archive-date = 2021-06-27|archive-url = https://web.archive.org/web/20210627212631/https://www.spyghana.com/revive-nkrumahs-barekese-power-project/|url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite news|title = Chainsaw operations rife at Barekese - Graphic OnlineGraphic.com.gh|url = http://graphic.com.gh/news/general-news/7919-chainsaw-operations-rife-at-barekese.html|location=Accra, Ghana|newspaper= [[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|accessdate = 2015-04-17}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
{{stack|{{Portal|Africa|Water|Renewable energy}}}}
[[Category:Dams in Ghana]]
[[Category:Embankment dams]]
[[Category:Dams completed in 1969]]
[[Category:Water supply and sanitation in Ghana]]
[[Category:Hydroelectric power stations in Ghana]]
[[Category:Ashanti Region]]
{{Africa-dam-stub}}
{{Ghana-struct-stub}}
jg9k0l2rieelzk7r8cw8itval1iu7jy
Densu River
0
33148
138032
137750
2026-05-30T00:09:34Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
138032
wikitext
text/x-wiki
{{short description|River in Ghana}}
{{Databox}}
[[File:Densu River 5.jpg|thumb|Estuary]]
[[File:Densu meander.JPG|thumb|Meander]]
'''Densu River''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din waɣilim be kamani kilomitta kɔbigi ni pinaayoobu ka nyɛ din be Atewa Range, [[Ghana]].<ref>{{Cite web|url=https://ghana.arocha.org/projects/protecting-atewa-forest/|title=Protecting Atewa Forest|date=2015-07-13|website=Ghana {{!}} A Rocha|language=en|access-date=2019-05-18|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518151057/https://ghana.arocha.org/projects/protecting-atewa-forest/|url-status=dead}}</ref> Di nyɛla din sɔŋdi pukpariba bɛ pukparilim yaɣili ka nyɛ din lahi tiri salo ban be Ghana tiŋzuɣu [[Accra]] ko'nyuri sɔŋ. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti naai [[wetland]] delta<ref>{{Cite web|url=https://www.worldwildlife.org/habitats/wetlands|title=Wetlands {{!}} Habitats {{!}} WWF|website=World Wildlife Fund|language=en|access-date=2019-05-18}}</ref> din be [[Atlantic Ocean]].<ref name="Rivers and Lakes">[http://www.countrystudies.us/ghana/30.htm Ghana: Rivers and Lakes]</ref> [[Densuano (Koforidua)|Densuano]]<ref>{{Cite web|url=https://www.africalocal.net/GH/Eastern-Region/Cities/Koforidua/Streets/Densuano-Street/|title=Densuano Street in Koforidua - Eastern Region - AfricaLocal.net|website=www.africalocal.net|access-date=2019-05-18}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Dam]] mini [[Weija Dam]]<ref>{{Cite web|url=https://starrfm.com.gh/2018/10/residents-stranded-as-weija-dam-spillage-floods-homes/|title=Residents stranded as Weija Dam spillage floods homes {{!}} Starr Fm|last=Welsing|first=Kobina|language=en-US|access-date=2019-05-18|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518153912/https://starrfm.com.gh/2018/10/residents-stranded-as-weija-dam-spillage-floods-homes/|url-status=dead}}</ref> nyɛla din be Densu River ŋɔ.<ref name="bli">{{cite web |url= https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/densu-delta-ramsar-site-and-vicinity-iba-ghana|title= Densu Delta Ramsar Site and vicinity|author=<!--Not stated--> |date=2024|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 2024-11-16}}</ref>
== Threats ==
Kalinli zaŋ n-ti Densu Basin nyɛla din yiɣisi kamani niriba kɔbishɛ ni pihinahi.<ref name="wrc">{{cite web|url=http://www.wrc-gh.org/riverbasinactivities.html|title=River Basin Activities|publisher=Water Resources Commission of Ghana|accessdate=2008-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20081120024134/http://www.wrc-gh.org/riverbasinactivities.html|archive-date=2008-11-20|url-status=usurped}}</ref> Densu River yaɣ'shɛli nyɛla bɛ ni mali saɣiri bahira ka dizuɣu chɛ ka lala saɣiri ŋɔ kpɛri gabiri mɔɣili ŋɔ ni. Binshɛŋa bɛ ni lahi niŋdi ka di daɣiri kom ŋɔ nyɛ pukparilim mini salima gbibu.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessghana.com/site/news/general/165424/River-Densu-chokes-on-dumped-refuse|title=River Densu chokes on dumped refuse|website=BusinessGhana|access-date=2019-05-22}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/environment-ministry-to-include-traditional-rulers-on-densu-committee.html|location=Accra, Ghana|title=Environment Ministry to include traditional rulers on Densu committee|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|access-date=2019-05-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ghana-net.com/densu-delta-ramsar-site.html|title=Densu Delta Ramsar Site|website=Ghana-Net.com|language=en|access-date=2019-05-22}}</ref>
== In popular culture ==
* Ghananima yili yiina Kojo Antwi nyɛla ŋun zaŋ mɔɣili ŋɔ yuli zaŋ n-ti o "studio album" din pahiri ayi shɛli o ni daa bahi yuuni 2002.<ref>{{Cite web|url=https://music.apple.com/us/album/densu/301615532|title=Densu by Kojo Antwi on Apple Music|website=iTunes|access-date=2016-07-17}}</ref>
* [[Osibisa]], [[Afrobeat]] binkɔmda ŋmɛra nyɛla ŋun daa yina ni o yilli ka daa boli Densu, ka daa yɛlli ni di nyɛla din jandi zahim balibu mini yili shɛli zahin gbahira ni yiina.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=SAaGl-ZX3fw |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624215854/https://www.youtube.com/watch?v=SAaGl-ZX3fw |archive-date=2021-06-24 |url-status=dead|title=Densu by Osibisa|website=YouTube|access-date=2019-02-27}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Ghana]]
[[Category:Important Bird Areas of Ghana]]
[[Category:Ramsar sites in Ghana]]
hiox6830roz41198803bew81ddjcfur
Benin River
0
33167
138002
137839
2026-05-29T19:48:18Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
138002
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:Benin River Basin OSM.png|thumb|Benin river Basin]]
'''Benin River''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din zori gindi [[Nigeria]] wulinluhili polo.<ref>{{Cite web|title=Benin River, Nigeria - Geographical Names, map, geographic coordinates|url=https://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-2788102&fid=4331&c=nigeria|access-date=2021-03-23|website=geographic.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Benin River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/benin_river,501246316n |access-date=2023-07-13 |website=ng.geoview.info }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa piligi ka booni li Ethiope tiŋgbani maa yaɣili beni ka bɛ booni Edo. Di nyaaŋa, mɔɣili ŋɔ nyɛla din kpalim zori kpɛri tiŋsi kamani Umutu, Owah Abbi, Obiaruku, Abraka, Igun Watershed, Idjerhe Kingdom, Sapela, Mosogar n-ti pahi Koko. Di mɔɣili din miri Sapela ŋɔ nyɛla din zori hali ni Benin.
Benin nyɛla yaɣili zaŋ n-ti Niger din niŋ ka mɔɣa dibaa ayi nyɛ din laɣim taba ni.<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Benin}}</ref>
Mɔɣili ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli binyɛra pam ni niŋda, di shɛŋa nyɛ abekpam niŋbu, taabu dari ŋmahibu. Zahim gbahibu gba nyɛla binshɛli bɛ ni niŋdi mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{Cite journal|last=Enuneku|first=Alex|last2=Omoruyi|first2=Osaretin|last3=Tongo|first3=Isioma|last4=Ogbomida|first4=Emmanuel|last5=Ogbeide|first5=Ozekeke|last6=Ezemonye|first6=Lawrence|date=2018-11-15|title=Evaluating the potential health risks of heavy metal pollution in sediment and selected benthic fauna of Benin River, Southern Nigeria|url=https://doi.org/10.1007/s13201-018-0873-9|journal=Applied Water Science|language=en|volume=8|issue=8|pages=224|doi=10.1007/s13201-018-0873-9|issn=2190-5495|doi-access=free}}</ref> Mɔɣili ŋɔ lahi nyɛla gɔrim soli zaŋ n-ti so chandiba ka di yaɣ'shɛŋa gba nyɛ bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.
== Climate/Weather ==
Benin mɔɣili ŋɔ nyɛla din mali saha buta, tulim saha, kom kalinsi saha n-ti pahi saa saha, bin din gbaai Silimiin goli January zaŋ hali ni Silimiin goli April di nyɛla din tula ka nyɛ din ka kom, Silimiin goli May zaŋ hali ni Silimiin goli July mini September di nyɛla din be saa saha ni. Di wulinpuhili yaɣili maa nyɛla din mali tulim pam gari di wulinluhili yaɣili.
== Gabisibu ==
Vihigu shɛli [[World Health Organization|WHO]] ni yoli niŋ saha ŋɔ nyɛla din wuhi daliri shɛŋa din tooi chɛ ka Benin mɔɣili tooi deeri saɣiri. Lala lahabali ŋɔ wuhiya ni saa mibu mini pala malibu lala yaɣili ŋɔ nyɛ din tooi tahiri li na .<ref>{{Cite web |title=Investigations of pipe-borne water pollution in Benin city, Nigeria {{!}} WHO FCTC |url=https://portal-uat.who.int/fctcapps/fctcapps/fctc/kh/wts/wts-database/investigations-pipe-borne-water-pollution-benin-city-nigeria |access-date=2023-09-16 |website=portal-uat.who.int}}</ref><ref>{{Cite news |last=Adenubi |first=Tola |date=2023-04-13 |title=Edo moves to complete Benin River Port |url=https://tribuneonlineng.com/edo-moves-to-complete-benin-river-port/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=2023-01-24 |title=Edo government, Port of Antwerp to finalise Benin River Port project |url=https://guardian.ng/business-services/edo-government-port-of-antwerp-to-finalise-benin-river-port-project/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-15 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
<references />
{{Coord|5|49|54.7|N|5|9|11.3|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
dbtp9pq8kidwv26ho19cw37jn7q54ij
Escravos River
0
33170
137857
2026-05-29T12:12:42Z
Kalakpagh
2501
Created article
137857
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in southern Nigeria}}
[[File:Escravos River to Sapele 1979.jpg|thumb|upright=1.0|Escravos River to Sapele 1979]]
'''Escravos River''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din miri tiŋ yuli booni Warri.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Escravos-River|title=Escravos River | Delta, Niger Delta & Oil | Britannica|website=www.britannica.com}}</ref>{{lang|pt|Escravo}} nyɛla Portugalnima bachinima ka di gbunni nyɛ "dabili" ka lala yaɣili ŋɔ daa nyɛ luɣ'shɛli dabba dabu daabilim ni daa be [[Nigeria]] mini [[United States]] sunsuun 18th century. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Niger River]] ka nyɛ din zori kilomita pihinu ni ayopɔin kpɛri [[Bight of Benin]] zaŋ n-ti [[Gulf of Guinea]] din be [[Atlantic Ocean]].<ref>[http://nodc-benin.org/images/Documents/PROPAO/Stage_M2/2008_2009/Presentations_Orales/Ibitola_M2oceano_2008-2009_OralDefence.pdf THE HYDRODYNAMIC FLUXES OF THE ESCRAVOS AND FORCADOS RIVERS: IMPLICATIONS FOR TRANSPORT AND CIRCULATION PATTERNS OFF THE WESTERN NIGER DELTA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624201204/http://nodc-benin.org/images/Documents/PROPAO/Stage_M2/2008_2009/Presentations_Orales/Ibitola_M2oceano_2008-2009_OralDefence.pdf |date=2021-06-24 }}, BY IBITOLA MAYOWA PHILIPS, NOVEMBER 2009</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=AGuri9TP5kgC&dq=Escravos+River+-wikipedia&pg=PA60 The Escravos Bar Project], By Reuben K. Udo, Geographical Regions of Nigeria, Page 60</ref> Chevron, US kpam kompani din be Nigerian oil production nyɛla din miri Escravos mɔɣili.<ref>[http://sweetcrudereports.com/2016/10/13/delta-communities-decry-fresh-oil-spills-from-nnpc-trunkline/ Delta communities decry fresh oil spills from NNPC trunkline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170207192622/http://sweetcrudereports.com/2016/10/13/delta-communities-decry-fresh-oil-spills-from-nnpc-trunkline/ |date=2017-02-07 }}, 2016/10/13, SweetCrudeReports, ''...An oil spill had occurred in these same communities on August 17, this year from a pipeline belonging to the Nigerian National Petroleum Corporation, NNPC,...Gama-Zion community and into the Escravos River...''</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Study-area-Escravos-River-and-Chanomi-Creek_fig1_360062222|title=Study area: Escravos River and Chanomi Creek|website=ResearchGate}}</ref>
Escravos mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ gili Forcados, Warri, Benin n-ti pahi Ethiope mɔɣili.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2018-11-01 |title=Dredging Escravos channel to boost Nigeria's economy |url=https://guardian.ng/opinion/dredging-escravos-channel-to-boost-nigerias-economy/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-22 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
[[Nigerian Ports Authority|Nigerian Ports Authority (N.P.A.)]] nyɛla ban daa ti soli ni bɛ gbi Escravos mɔɣili pahi din yɛn chɛ ka di ʒiliŋ maa pahi, din yɛn kpaŋsi kɔhima ni damma zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ mini tiŋgbani maa zaa.<ref>{{Cite web |last=Ganic |first=Eldin |date=2022-05-11 |title=Escravos dredging contract awarded |url=https://www.dredgingtoday.com/2022/05/11/escravos-dredging-contract-awarded/ |access-date=2023-07-05 |website=Dredging Today |language=en-US}}</ref>
== Water Pollution ==
Binyɛra shɛŋa din be kom nyɛla din mɔŋdi kom kasi tali zaŋ n-ti nyubu, zaŋ duɣi bindirigu, zaŋ paɣiyi nɛma n-ti pahi ni sobu. Pukparilim tima, saɣiri n-ti pahi binnɛma ninsali ninbihi ni ku tooi nya shɛli. Lala binyɛra ŋɔ zaa nyɛla din kpalindi kom ni bee mɔɣa ni.<ref>{{Cite journal |last=Tozer |first=Lilly |date=2023-07-18 |title=Water pollution 'timebomb' threatens global health |url=https://www.nature.com/articles/d41586-023-02337-7 |journal=Nature |language=en |doi=10.1038/d41586-023-02337-7|pmid=37463998 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite news |last=Ogundepo |first=Janet |date=2022-11-04 |title=Stench from Lagos abattoir pollutes air, water, threatens residents' health |url=https://punchng.com/stench-from-lagos-abattoir-pollutes-air-water-threatens-residents-health/ |access-date=2023-08-07 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=onlineecu |date=2019-09-09 |title=What are the Causes of Water Pollution? |url=https://online.ecok.edu/articles/causes-of-water-pollution/ |access-date=2023-08-08 |website=ECU Online |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2023-01-11 |title=Water Pollution Definition - Types, Causes, Effects |url=https://www.nrdc.org/stories/water-pollution-everything-you-need-know |access-date=2023-08-08 |website=www.nrdc.org |language=en}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{coord|5|35|N|5|10|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
nvnbnhpbgtgk68n3ea4sxruk6bo6fxu
137858
137857
2026-05-29T12:13:15Z
Kalakpagh
2501
added databox
137858
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in southern Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:Escravos River to Sapele 1979.jpg|thumb|upright=1.0|Escravos River to Sapele 1979]]
'''Escravos River''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din miri tiŋ yuli booni Warri.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Escravos-River|title=Escravos River | Delta, Niger Delta & Oil | Britannica|website=www.britannica.com}}</ref>{{lang|pt|Escravo}} nyɛla Portugalnima bachinima ka di gbunni nyɛ "dabili" ka lala yaɣili ŋɔ daa nyɛ luɣ'shɛli dabba dabu daabilim ni daa be [[Nigeria]] mini [[United States]] sunsuun 18th century. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Niger River]] ka nyɛ din zori kilomita pihinu ni ayopɔin kpɛri [[Bight of Benin]] zaŋ n-ti [[Gulf of Guinea]] din be [[Atlantic Ocean]].<ref>[http://nodc-benin.org/images/Documents/PROPAO/Stage_M2/2008_2009/Presentations_Orales/Ibitola_M2oceano_2008-2009_OralDefence.pdf THE HYDRODYNAMIC FLUXES OF THE ESCRAVOS AND FORCADOS RIVERS: IMPLICATIONS FOR TRANSPORT AND CIRCULATION PATTERNS OFF THE WESTERN NIGER DELTA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624201204/http://nodc-benin.org/images/Documents/PROPAO/Stage_M2/2008_2009/Presentations_Orales/Ibitola_M2oceano_2008-2009_OralDefence.pdf |date=2021-06-24 }}, BY IBITOLA MAYOWA PHILIPS, NOVEMBER 2009</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=AGuri9TP5kgC&dq=Escravos+River+-wikipedia&pg=PA60 The Escravos Bar Project], By Reuben K. Udo, Geographical Regions of Nigeria, Page 60</ref> Chevron, US kpam kompani din be Nigerian oil production nyɛla din miri Escravos mɔɣili.<ref>[http://sweetcrudereports.com/2016/10/13/delta-communities-decry-fresh-oil-spills-from-nnpc-trunkline/ Delta communities decry fresh oil spills from NNPC trunkline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170207192622/http://sweetcrudereports.com/2016/10/13/delta-communities-decry-fresh-oil-spills-from-nnpc-trunkline/ |date=2017-02-07 }}, 2016/10/13, SweetCrudeReports, ''...An oil spill had occurred in these same communities on August 17, this year from a pipeline belonging to the Nigerian National Petroleum Corporation, NNPC,...Gama-Zion community and into the Escravos River...''</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Study-area-Escravos-River-and-Chanomi-Creek_fig1_360062222|title=Study area: Escravos River and Chanomi Creek|website=ResearchGate}}</ref>
Escravos mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ gili Forcados, Warri, Benin n-ti pahi Ethiope mɔɣili.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2018-11-01 |title=Dredging Escravos channel to boost Nigeria's economy |url=https://guardian.ng/opinion/dredging-escravos-channel-to-boost-nigerias-economy/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-22 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
[[Nigerian Ports Authority|Nigerian Ports Authority (N.P.A.)]] nyɛla ban daa ti soli ni bɛ gbi Escravos mɔɣili pahi din yɛn chɛ ka di ʒiliŋ maa pahi, din yɛn kpaŋsi kɔhima ni damma zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ mini tiŋgbani maa zaa.<ref>{{Cite web |last=Ganic |first=Eldin |date=2022-05-11 |title=Escravos dredging contract awarded |url=https://www.dredgingtoday.com/2022/05/11/escravos-dredging-contract-awarded/ |access-date=2023-07-05 |website=Dredging Today |language=en-US}}</ref>
== Water Pollution ==
Binyɛra shɛŋa din be kom nyɛla din mɔŋdi kom kasi tali zaŋ n-ti nyubu, zaŋ duɣi bindirigu, zaŋ paɣiyi nɛma n-ti pahi ni sobu. Pukparilim tima, saɣiri n-ti pahi binnɛma ninsali ninbihi ni ku tooi nya shɛli. Lala binyɛra ŋɔ zaa nyɛla din kpalindi kom ni bee mɔɣa ni.<ref>{{Cite journal |last=Tozer |first=Lilly |date=2023-07-18 |title=Water pollution 'timebomb' threatens global health |url=https://www.nature.com/articles/d41586-023-02337-7 |journal=Nature |language=en |doi=10.1038/d41586-023-02337-7|pmid=37463998 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite news |last=Ogundepo |first=Janet |date=2022-11-04 |title=Stench from Lagos abattoir pollutes air, water, threatens residents' health |url=https://punchng.com/stench-from-lagos-abattoir-pollutes-air-water-threatens-residents-health/ |access-date=2023-08-07 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=onlineecu |date=2019-09-09 |title=What are the Causes of Water Pollution? |url=https://online.ecok.edu/articles/causes-of-water-pollution/ |access-date=2023-08-08 |website=ECU Online |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2023-01-11 |title=Water Pollution Definition - Types, Causes, Effects |url=https://www.nrdc.org/stories/water-pollution-everything-you-need-know |access-date=2023-08-08 |website=www.nrdc.org |language=en}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{coord|5|35|N|5|10|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
ci770svl456bikm3s5ayzpmaztdjxh4
137859
137858
2026-05-29T12:13:42Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
137859
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in southern Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:Escravos River to Sapele 1979.jpg|thumb|upright=1.0|Escravos River to Sapele 1979]]
'''Escravos Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din miri tiŋ yuli booni Warri.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Escravos-River|title=Escravos River | Delta, Niger Delta & Oil | Britannica|website=www.britannica.com}}</ref>{{lang|pt|Escravo}} nyɛla Portugalnima bachinima ka di gbunni nyɛ "dabili" ka lala yaɣili ŋɔ daa nyɛ luɣ'shɛli dabba dabu daabilim ni daa be [[Nigeria]] mini [[United States]] sunsuun 18th century. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Niger River]] ka nyɛ din zori kilomita pihinu ni ayopɔin kpɛri [[Bight of Benin]] zaŋ n-ti [[Gulf of Guinea]] din be [[Atlantic Ocean]].<ref>[http://nodc-benin.org/images/Documents/PROPAO/Stage_M2/2008_2009/Presentations_Orales/Ibitola_M2oceano_2008-2009_OralDefence.pdf THE HYDRODYNAMIC FLUXES OF THE ESCRAVOS AND FORCADOS RIVERS: IMPLICATIONS FOR TRANSPORT AND CIRCULATION PATTERNS OFF THE WESTERN NIGER DELTA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624201204/http://nodc-benin.org/images/Documents/PROPAO/Stage_M2/2008_2009/Presentations_Orales/Ibitola_M2oceano_2008-2009_OralDefence.pdf |date=2021-06-24 }}, BY IBITOLA MAYOWA PHILIPS, NOVEMBER 2009</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=AGuri9TP5kgC&dq=Escravos+River+-wikipedia&pg=PA60 The Escravos Bar Project], By Reuben K. Udo, Geographical Regions of Nigeria, Page 60</ref> Chevron, US kpam kompani din be Nigerian oil production nyɛla din miri Escravos mɔɣili.<ref>[http://sweetcrudereports.com/2016/10/13/delta-communities-decry-fresh-oil-spills-from-nnpc-trunkline/ Delta communities decry fresh oil spills from NNPC trunkline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170207192622/http://sweetcrudereports.com/2016/10/13/delta-communities-decry-fresh-oil-spills-from-nnpc-trunkline/ |date=2017-02-07 }}, 2016/10/13, SweetCrudeReports, ''...An oil spill had occurred in these same communities on August 17, this year from a pipeline belonging to the Nigerian National Petroleum Corporation, NNPC,...Gama-Zion community and into the Escravos River...''</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Study-area-Escravos-River-and-Chanomi-Creek_fig1_360062222|title=Study area: Escravos River and Chanomi Creek|website=ResearchGate}}</ref>
Escravos mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ gili Forcados, Warri, Benin n-ti pahi Ethiope mɔɣili.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2018-11-01 |title=Dredging Escravos channel to boost Nigeria's economy |url=https://guardian.ng/opinion/dredging-escravos-channel-to-boost-nigerias-economy/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-22 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
[[Nigerian Ports Authority|Nigerian Ports Authority (N.P.A.)]] nyɛla ban daa ti soli ni bɛ gbi Escravos mɔɣili pahi din yɛn chɛ ka di ʒiliŋ maa pahi, din yɛn kpaŋsi kɔhima ni damma zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ mini tiŋgbani maa zaa.<ref>{{Cite web |last=Ganic |first=Eldin |date=2022-05-11 |title=Escravos dredging contract awarded |url=https://www.dredgingtoday.com/2022/05/11/escravos-dredging-contract-awarded/ |access-date=2023-07-05 |website=Dredging Today |language=en-US}}</ref>
== Water Pollution ==
Binyɛra shɛŋa din be kom nyɛla din mɔŋdi kom kasi tali zaŋ n-ti nyubu, zaŋ duɣi bindirigu, zaŋ paɣiyi nɛma n-ti pahi ni sobu. Pukparilim tima, saɣiri n-ti pahi binnɛma ninsali ninbihi ni ku tooi nya shɛli. Lala binyɛra ŋɔ zaa nyɛla din kpalindi kom ni bee mɔɣa ni.<ref>{{Cite journal |last=Tozer |first=Lilly |date=2023-07-18 |title=Water pollution 'timebomb' threatens global health |url=https://www.nature.com/articles/d41586-023-02337-7 |journal=Nature |language=en |doi=10.1038/d41586-023-02337-7|pmid=37463998 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite news |last=Ogundepo |first=Janet |date=2022-11-04 |title=Stench from Lagos abattoir pollutes air, water, threatens residents' health |url=https://punchng.com/stench-from-lagos-abattoir-pollutes-air-water-threatens-residents-health/ |access-date=2023-08-07 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=onlineecu |date=2019-09-09 |title=What are the Causes of Water Pollution? |url=https://online.ecok.edu/articles/causes-of-water-pollution/ |access-date=2023-08-08 |website=ECU Online |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2023-01-11 |title=Water Pollution Definition - Types, Causes, Effects |url=https://www.nrdc.org/stories/water-pollution-everything-you-need-know |access-date=2023-08-08 |website=www.nrdc.org |language=en}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{coord|5|35|N|5|10|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
om3p5h6jm9xwkr8h45c83idll85qbj3
137860
137859
2026-05-29T12:14:10Z
Kalakpagh
2501
/* Water Pollution */ Updated Content
137860
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in southern Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:Escravos River to Sapele 1979.jpg|thumb|upright=1.0|Escravos River to Sapele 1979]]
'''Escravos Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din miri tiŋ yuli booni Warri.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Escravos-River|title=Escravos River | Delta, Niger Delta & Oil | Britannica|website=www.britannica.com}}</ref>{{lang|pt|Escravo}} nyɛla Portugalnima bachinima ka di gbunni nyɛ "dabili" ka lala yaɣili ŋɔ daa nyɛ luɣ'shɛli dabba dabu daabilim ni daa be [[Nigeria]] mini [[United States]] sunsuun 18th century. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Niger River]] ka nyɛ din zori kilomita pihinu ni ayopɔin kpɛri [[Bight of Benin]] zaŋ n-ti [[Gulf of Guinea]] din be [[Atlantic Ocean]].<ref>[http://nodc-benin.org/images/Documents/PROPAO/Stage_M2/2008_2009/Presentations_Orales/Ibitola_M2oceano_2008-2009_OralDefence.pdf THE HYDRODYNAMIC FLUXES OF THE ESCRAVOS AND FORCADOS RIVERS: IMPLICATIONS FOR TRANSPORT AND CIRCULATION PATTERNS OFF THE WESTERN NIGER DELTA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624201204/http://nodc-benin.org/images/Documents/PROPAO/Stage_M2/2008_2009/Presentations_Orales/Ibitola_M2oceano_2008-2009_OralDefence.pdf |date=2021-06-24 }}, BY IBITOLA MAYOWA PHILIPS, NOVEMBER 2009</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=AGuri9TP5kgC&dq=Escravos+River+-wikipedia&pg=PA60 The Escravos Bar Project], By Reuben K. Udo, Geographical Regions of Nigeria, Page 60</ref> Chevron, US kpam kompani din be Nigerian oil production nyɛla din miri Escravos mɔɣili.<ref>[http://sweetcrudereports.com/2016/10/13/delta-communities-decry-fresh-oil-spills-from-nnpc-trunkline/ Delta communities decry fresh oil spills from NNPC trunkline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170207192622/http://sweetcrudereports.com/2016/10/13/delta-communities-decry-fresh-oil-spills-from-nnpc-trunkline/ |date=2017-02-07 }}, 2016/10/13, SweetCrudeReports, ''...An oil spill had occurred in these same communities on August 17, this year from a pipeline belonging to the Nigerian National Petroleum Corporation, NNPC,...Gama-Zion community and into the Escravos River...''</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Study-area-Escravos-River-and-Chanomi-Creek_fig1_360062222|title=Study area: Escravos River and Chanomi Creek|website=ResearchGate}}</ref>
Escravos mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ gili Forcados, Warri, Benin n-ti pahi Ethiope mɔɣili.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2018-11-01 |title=Dredging Escravos channel to boost Nigeria's economy |url=https://guardian.ng/opinion/dredging-escravos-channel-to-boost-nigerias-economy/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-22 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
[[Nigerian Ports Authority|Nigerian Ports Authority (N.P.A.)]] nyɛla ban daa ti soli ni bɛ gbi Escravos mɔɣili pahi din yɛn chɛ ka di ʒiliŋ maa pahi, din yɛn kpaŋsi kɔhima ni damma zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ mini tiŋgbani maa zaa.<ref>{{Cite web |last=Ganic |first=Eldin |date=2022-05-11 |title=Escravos dredging contract awarded |url=https://www.dredgingtoday.com/2022/05/11/escravos-dredging-contract-awarded/ |access-date=2023-07-05 |website=Dredging Today |language=en-US}}</ref>
== Kom Gabisibu ==
Binyɛra shɛŋa din be kom nyɛla din mɔŋdi kom kasi tali zaŋ n-ti nyubu, zaŋ duɣi bindirigu, zaŋ paɣiyi nɛma n-ti pahi ni sobu. Pukparilim tima, saɣiri n-ti pahi binnɛma ninsali ninbihi ni ku tooi nya shɛli. Lala binyɛra ŋɔ zaa nyɛla din kpalindi kom ni bee mɔɣa ni.<ref>{{Cite journal |last=Tozer |first=Lilly |date=2023-07-18 |title=Water pollution 'timebomb' threatens global health |url=https://www.nature.com/articles/d41586-023-02337-7 |journal=Nature |language=en |doi=10.1038/d41586-023-02337-7|pmid=37463998 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite news |last=Ogundepo |first=Janet |date=2022-11-04 |title=Stench from Lagos abattoir pollutes air, water, threatens residents' health |url=https://punchng.com/stench-from-lagos-abattoir-pollutes-air-water-threatens-residents-health/ |access-date=2023-08-07 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=onlineecu |date=2019-09-09 |title=What are the Causes of Water Pollution? |url=https://online.ecok.edu/articles/causes-of-water-pollution/ |access-date=2023-08-08 |website=ECU Online |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2023-01-11 |title=Water Pollution Definition - Types, Causes, Effects |url=https://www.nrdc.org/stories/water-pollution-everything-you-need-know |access-date=2023-08-08 |website=www.nrdc.org |language=en}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{coord|5|35|N|5|10|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
60cwllwz914y7nlb3ljcz4o5qwrxyun
137861
137860
2026-05-29T12:14:34Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
137861
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in southern Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:Escravos River to Sapele 1979.jpg|thumb|upright=1.0|Escravos River to Sapele 1979]]
'''Escravos Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din miri tiŋ yuli booni Warri.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Escravos-River|title=Escravos River | Delta, Niger Delta & Oil | Britannica|website=www.britannica.com}}</ref>{{lang|pt|Escravo}} nyɛla Portugalnima bachinima ka di gbunni nyɛ "dabili" ka lala yaɣili ŋɔ daa nyɛ luɣ'shɛli dabba dabu daabilim ni daa be [[Nigeria]] mini [[United States]] sunsuun 18th century. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Niger River]] ka nyɛ din zori kilomita pihinu ni ayopɔin kpɛri [[Bight of Benin]] zaŋ n-ti [[Gulf of Guinea]] din be [[Atlantic Ocean]].<ref>[http://nodc-benin.org/images/Documents/PROPAO/Stage_M2/2008_2009/Presentations_Orales/Ibitola_M2oceano_2008-2009_OralDefence.pdf THE HYDRODYNAMIC FLUXES OF THE ESCRAVOS AND FORCADOS RIVERS: IMPLICATIONS FOR TRANSPORT AND CIRCULATION PATTERNS OFF THE WESTERN NIGER DELTA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624201204/http://nodc-benin.org/images/Documents/PROPAO/Stage_M2/2008_2009/Presentations_Orales/Ibitola_M2oceano_2008-2009_OralDefence.pdf |date=2021-06-24 }}, BY IBITOLA MAYOWA PHILIPS, NOVEMBER 2009</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=AGuri9TP5kgC&dq=Escravos+River+-wikipedia&pg=PA60 The Escravos Bar Project], By Reuben K. Udo, Geographical Regions of Nigeria, Page 60</ref> Chevron, US kpam kompani din be Nigerian oil production nyɛla din miri Escravos mɔɣili.<ref>[http://sweetcrudereports.com/2016/10/13/delta-communities-decry-fresh-oil-spills-from-nnpc-trunkline/ Delta communities decry fresh oil spills from NNPC trunkline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170207192622/http://sweetcrudereports.com/2016/10/13/delta-communities-decry-fresh-oil-spills-from-nnpc-trunkline/ |date=2017-02-07 }}, 2016/10/13, SweetCrudeReports, ''...An oil spill had occurred in these same communities on August 17, this year from a pipeline belonging to the Nigerian National Petroleum Corporation, NNPC,...Gama-Zion community and into the Escravos River...''</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Study-area-Escravos-River-and-Chanomi-Creek_fig1_360062222|title=Study area: Escravos River and Chanomi Creek|website=ResearchGate}}</ref>
Escravos mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ gili Forcados, Warri, Benin n-ti pahi Ethiope mɔɣili.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2018-11-01 |title=Dredging Escravos channel to boost Nigeria's economy |url=https://guardian.ng/opinion/dredging-escravos-channel-to-boost-nigerias-economy/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-22 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
[[Nigerian Ports Authority|Nigerian Ports Authority (N.P.A.)]] nyɛla ban daa ti soli ni bɛ gbi Escravos mɔɣili pahi din yɛn chɛ ka di ʒiliŋ maa pahi, din yɛn kpaŋsi kɔhima ni damma zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ mini tiŋgbani maa zaa.<ref>{{Cite web |last=Ganic |first=Eldin |date=2022-05-11 |title=Escravos dredging contract awarded |url=https://www.dredgingtoday.com/2022/05/11/escravos-dredging-contract-awarded/ |access-date=2023-07-05 |website=Dredging Today |language=en-US}}</ref>
== Kom Gabisibu ==
Binyɛra shɛŋa din be kom nyɛla din mɔŋdi kom kasi tali zaŋ n-ti nyubu, zaŋ duɣi bindirigu, zaŋ paɣiyi nɛma n-ti pahi ni sobu. Pukparilim tima, saɣiri n-ti pahi binnɛma ninsali ninbihi ni ku tooi nya shɛli. Lala binyɛra ŋɔ zaa nyɛla din kpalindi kom ni bee mɔɣa ni.<ref>{{Cite journal |last=Tozer |first=Lilly |date=2023-07-18 |title=Water pollution 'timebomb' threatens global health |url=https://www.nature.com/articles/d41586-023-02337-7 |journal=Nature |language=en |doi=10.1038/d41586-023-02337-7|pmid=37463998 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite news |last=Ogundepo |first=Janet |date=2022-11-04 |title=Stench from Lagos abattoir pollutes air, water, threatens residents' health |url=https://punchng.com/stench-from-lagos-abattoir-pollutes-air-water-threatens-residents-health/ |access-date=2023-08-07 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=onlineecu |date=2019-09-09 |title=What are the Causes of Water Pollution? |url=https://online.ecok.edu/articles/causes-of-water-pollution/ |access-date=2023-08-08 |website=ECU Online |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2023-01-11 |title=Water Pollution Definition - Types, Causes, Effects |url=https://www.nrdc.org/stories/water-pollution-everything-you-need-know |access-date=2023-08-08 |website=www.nrdc.org |language=en}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
{{coord|5|35|N|5|10|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
8ylu53k6368zehokvnazfpiuj1imnuh
Forçados River
0
33171
137865
2026-05-29T13:54:41Z
Kalakpagh
2501
Created article
137865
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
[[File:Niger Delta OSM.png|thumb|right|250px|The Niger Delta with the Forcados (middle left).]]
[[File:Forcados River Burutu Delta State Nigeria.webm|thumb|A video showing the Forçados River near Burutu, Delta State, Nigeria. The clip captures the natural river environment, water flow, and surrounding vegetation in the Niger Delta region.]]
'''Forçados River''' (bɛ daa na mi li la '''Forcados''')<ref>See [https://purl.pt/28964 ''Esmeraldo de situ orbis''], II,8.</ref> nyɛla mɔɣili din be Niger Delta, [[Nigeria]].<ref>{{Cite news | url=https://sunnewsonline.com/voyage-to-rivers-forcados/? |location=Lagos, Nigeria| title=Voyage to Rivers Forcados | date=29 August 2018 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> Di nyɛla din zori kamani kilomita kɔbishi ayi ka ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Bight of Benin]] din be Delta State.<ref>{{Cite web |title=Forcados River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Di nyɛla ko'soli zaŋ n-ti maʒina din chani kom. Forçados mɔɣili ŋɔ pili nyɛ [[Niger River]] din be Toru-Abubou ka miri Agbere Town din be Sagbama Local Government Area zaŋ n-ti [[Bayelsa State]], ni ka Nun mɔɣili gba be.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref><ref>{{Cite web |title=Nun River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Nun-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Niriba nyɛla ban gbahiri zahim mɔɣili ŋɔ ni ka zaŋdi zahim maa na [[Niger River]] n-ti kɔhira bee zaana bɛ maŋmaŋ dibu zuɣu.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref>
{{coord|5|18|30|N|6|25|0|E|source:dewiki_region:NG_type:landmark|display=title}}
20th century saha piligu ha, Forçados daa nyɛla luɣ'shɛli [[England]] ni tooi be hali ka lala mɔɣili ŋɔ daa ti gbi ni..<ref>[https://www.britishmuseum.org/collection/term/x71800 British Museum Collection]</ref>
==Gabisibu==
Mɔɣa din be Niger Delta yaɣili shɛli nyɛ Forçados mɔɣili ka di gba nyɛ din tooi deeri saɣiri pam.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet - Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla yaɣ'shɛli bɛ ni niŋdi kpam ka lala zuɣu tooi chɛ ka kpam maa tooi kpɛri gabiri kom bee mɔɣili maa ni ka di nyɛ din ka salo maa alaafee.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet |website=Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-07-06 |language=en-US}}</ref> ]Forcados mɔɣili ŋɔ nyɛla soli zaŋ n-ti kpam kompaninima dolibu shee Niger Delta yaɣili ka di nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili ŋɔ ko'viɛlli tali.<ref>{{Cite news |title=Independent News Paper Nigeria |url=https://independent.ng/delta-fishermen-decry-continues-pollution-of-river-forcados/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
==Flood==
Forçados mɔɣili ko'kpɛɣu nyɛla din daa saɣim lala yaɣili ŋɔ binyɛra pam ka daa chɛ ka salo ban be ni daa yi ni taɣi biɛhisi shɛhi luɣ'shɛŋa dabam, di nyɛla din daa lahi saɣim bɛ yanima mini bɛ nɛmanima, Di nyɛla din daa lahi dam pukparilim yaɣili din daa niŋ ka pukpariba daa yihi bɛ bindira ka di yihibu saha daa na bi paai la.<ref>{{Cite news |last=Igbekoyi |first=Felix |date=2022-10-09 |title=Floods Ravage Communities In Rivers, Delta |url=https://leadership.ng/floods-ravage-communities-in-rivers-delta/ |access-date=2023-07-08 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
== See also ==
* [[Forcados]]
* [[Enclaves of Forcados and Badjibo]]
* https://m.wikidata.org/wiki/Q503509
==References==
{{Reflist}}
{{Niger River}}
{{DEFAULTSORT:Forcados River}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
{{DeltaNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
5u9gjdr1e4lzxuvryctpk5xg12z8ahz
137866
137865
2026-05-29T13:55:18Z
Kalakpagh
2501
added databox
137866
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:Niger Delta OSM.png|thumb|right|250px|The Niger Delta with the Forcados (middle left).]]
[[File:Forcados River Burutu Delta State Nigeria.webm|thumb|A video showing the Forçados River near Burutu, Delta State, Nigeria. The clip captures the natural river environment, water flow, and surrounding vegetation in the Niger Delta region.]]
'''Forçados River''' (bɛ daa na mi li la '''Forcados''')<ref>See [https://purl.pt/28964 ''Esmeraldo de situ orbis''], II,8.</ref> nyɛla mɔɣili din be Niger Delta, [[Nigeria]].<ref>{{Cite news | url=https://sunnewsonline.com/voyage-to-rivers-forcados/? |location=Lagos, Nigeria| title=Voyage to Rivers Forcados | date=29 August 2018 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> Di nyɛla din zori kamani kilomita kɔbishi ayi ka ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Bight of Benin]] din be Delta State.<ref>{{Cite web |title=Forcados River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Di nyɛla ko'soli zaŋ n-ti maʒina din chani kom. Forçados mɔɣili ŋɔ pili nyɛ [[Niger River]] din be Toru-Abubou ka miri Agbere Town din be Sagbama Local Government Area zaŋ n-ti [[Bayelsa State]], ni ka Nun mɔɣili gba be.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref><ref>{{Cite web |title=Nun River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Nun-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Niriba nyɛla ban gbahiri zahim mɔɣili ŋɔ ni ka zaŋdi zahim maa na [[Niger River]] n-ti kɔhira bee zaana bɛ maŋmaŋ dibu zuɣu.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref>
{{coord|5|18|30|N|6|25|0|E|source:dewiki_region:NG_type:landmark|display=title}}
20th century saha piligu ha, Forçados daa nyɛla luɣ'shɛli [[England]] ni tooi be hali ka lala mɔɣili ŋɔ daa ti gbi ni..<ref>[https://www.britishmuseum.org/collection/term/x71800 British Museum Collection]</ref>
==Gabisibu==
Mɔɣa din be Niger Delta yaɣili shɛli nyɛ Forçados mɔɣili ka di gba nyɛ din tooi deeri saɣiri pam.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet - Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla yaɣ'shɛli bɛ ni niŋdi kpam ka lala zuɣu tooi chɛ ka kpam maa tooi kpɛri gabiri kom bee mɔɣili maa ni ka di nyɛ din ka salo maa alaafee.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet |website=Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-07-06 |language=en-US}}</ref> ]Forcados mɔɣili ŋɔ nyɛla soli zaŋ n-ti kpam kompaninima dolibu shee Niger Delta yaɣili ka di nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili ŋɔ ko'viɛlli tali.<ref>{{Cite news |title=Independent News Paper Nigeria |url=https://independent.ng/delta-fishermen-decry-continues-pollution-of-river-forcados/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
==Flood==
Forçados mɔɣili ko'kpɛɣu nyɛla din daa saɣim lala yaɣili ŋɔ binyɛra pam ka daa chɛ ka salo ban be ni daa yi ni taɣi biɛhisi shɛhi luɣ'shɛŋa dabam, di nyɛla din daa lahi saɣim bɛ yanima mini bɛ nɛmanima, Di nyɛla din daa lahi dam pukparilim yaɣili din daa niŋ ka pukpariba daa yihi bɛ bindira ka di yihibu saha daa na bi paai la.<ref>{{Cite news |last=Igbekoyi |first=Felix |date=2022-10-09 |title=Floods Ravage Communities In Rivers, Delta |url=https://leadership.ng/floods-ravage-communities-in-rivers-delta/ |access-date=2023-07-08 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
== See also ==
* [[Forcados]]
* [[Enclaves of Forcados and Badjibo]]
* https://m.wikidata.org/wiki/Q503509
==References==
{{Reflist}}
{{Niger River}}
{{DEFAULTSORT:Forcados River}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
{{DeltaNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
ghpiqbypowuc3d0yc6ueti1ozzrzc6w
137867
137866
2026-05-29T13:55:52Z
Kalakpagh
2501
/* Flood */ Updated Content
137867
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:Niger Delta OSM.png|thumb|right|250px|The Niger Delta with the Forcados (middle left).]]
[[File:Forcados River Burutu Delta State Nigeria.webm|thumb|A video showing the Forçados River near Burutu, Delta State, Nigeria. The clip captures the natural river environment, water flow, and surrounding vegetation in the Niger Delta region.]]
'''Forçados River''' (bɛ daa na mi li la '''Forcados''')<ref>See [https://purl.pt/28964 ''Esmeraldo de situ orbis''], II,8.</ref> nyɛla mɔɣili din be Niger Delta, [[Nigeria]].<ref>{{Cite news | url=https://sunnewsonline.com/voyage-to-rivers-forcados/? |location=Lagos, Nigeria| title=Voyage to Rivers Forcados | date=29 August 2018 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> Di nyɛla din zori kamani kilomita kɔbishi ayi ka ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Bight of Benin]] din be Delta State.<ref>{{Cite web |title=Forcados River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Di nyɛla ko'soli zaŋ n-ti maʒina din chani kom. Forçados mɔɣili ŋɔ pili nyɛ [[Niger River]] din be Toru-Abubou ka miri Agbere Town din be Sagbama Local Government Area zaŋ n-ti [[Bayelsa State]], ni ka Nun mɔɣili gba be.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref><ref>{{Cite web |title=Nun River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Nun-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Niriba nyɛla ban gbahiri zahim mɔɣili ŋɔ ni ka zaŋdi zahim maa na [[Niger River]] n-ti kɔhira bee zaana bɛ maŋmaŋ dibu zuɣu.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref>
{{coord|5|18|30|N|6|25|0|E|source:dewiki_region:NG_type:landmark|display=title}}
20th century saha piligu ha, Forçados daa nyɛla luɣ'shɛli [[England]] ni tooi be hali ka lala mɔɣili ŋɔ daa ti gbi ni..<ref>[https://www.britishmuseum.org/collection/term/x71800 British Museum Collection]</ref>
==Gabisibu==
Mɔɣa din be Niger Delta yaɣili shɛli nyɛ Forçados mɔɣili ka di gba nyɛ din tooi deeri saɣiri pam.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet - Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla yaɣ'shɛli bɛ ni niŋdi kpam ka lala zuɣu tooi chɛ ka kpam maa tooi kpɛri gabiri kom bee mɔɣili maa ni ka di nyɛ din ka salo maa alaafee.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet |website=Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-07-06 |language=en-US}}</ref> ]Forcados mɔɣili ŋɔ nyɛla soli zaŋ n-ti kpam kompaninima dolibu shee Niger Delta yaɣili ka di nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili ŋɔ ko'viɛlli tali.<ref>{{Cite news |title=Independent News Paper Nigeria |url=https://independent.ng/delta-fishermen-decry-continues-pollution-of-river-forcados/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
Forçados mɔɣili ko'kpɛɣu nyɛla din daa saɣim lala yaɣili ŋɔ binyɛra pam ka daa chɛ ka salo ban be ni daa yi ni taɣi biɛhisi shɛhi luɣ'shɛŋa dabam, di nyɛla din daa lahi saɣim bɛ yanima mini bɛ nɛmanima, Di nyɛla din daa lahi dam pukparilim yaɣili din daa niŋ ka pukpariba daa yihi bɛ bindira ka di yihibu saha daa na bi paai la.<ref>{{Cite news |last=Igbekoyi |first=Felix |date=2022-10-09 |title=Floods Ravage Communities In Rivers, Delta |url=https://leadership.ng/floods-ravage-communities-in-rivers-delta/ |access-date=2023-07-08 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
== See also ==
* [[Forcados]]
* [[Enclaves of Forcados and Badjibo]]
* https://m.wikidata.org/wiki/Q503509
==References==
{{Reflist}}
{{Niger River}}
{{DEFAULTSORT:Forcados River}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
{{DeltaNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
qcpz6zmtrnbcot9bz13ylorro7mgsjw
137868
137867
2026-05-29T13:56:23Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
137868
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:Niger Delta OSM.png|thumb|right|250px|The Niger Delta with the Forcados (middle left).]]
[[File:Forcados River Burutu Delta State Nigeria.webm|thumb|A video showing the Forçados River near Burutu, Delta State, Nigeria. The clip captures the natural river environment, water flow, and surrounding vegetation in the Niger Delta region.]]
'''Forçados River''' (bɛ daa na mi li la '''Forcados''')<ref>See [https://purl.pt/28964 ''Esmeraldo de situ orbis''], II,8.</ref> nyɛla mɔɣili din be Niger Delta, [[Nigeria]].<ref>{{Cite news | url=https://sunnewsonline.com/voyage-to-rivers-forcados/? |location=Lagos, Nigeria| title=Voyage to Rivers Forcados | date=29 August 2018 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> Di nyɛla din zori kamani kilomita kɔbishi ayi ka ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Bight of Benin]] din be Delta State.<ref>{{Cite web |title=Forcados River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Di nyɛla ko'soli zaŋ n-ti maʒina din chani kom. Forçados mɔɣili ŋɔ pili nyɛ [[Niger River]] din be Toru-Abubou ka miri Agbere Town din be Sagbama Local Government Area zaŋ n-ti [[Bayelsa State]], ni ka Nun mɔɣili gba be.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref><ref>{{Cite web |title=Nun River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Nun-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Niriba nyɛla ban gbahiri zahim mɔɣili ŋɔ ni ka zaŋdi zahim maa na [[Niger River]] n-ti kɔhira bee zaana bɛ maŋmaŋ dibu zuɣu.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref>
{{coord|5|18|30|N|6|25|0|E|source:dewiki_region:NG_type:landmark|display=title}}
20th century saha piligu ha, Forçados daa nyɛla luɣ'shɛli [[England]] ni tooi be hali ka lala mɔɣili ŋɔ daa ti gbi ni..<ref>[https://www.britishmuseum.org/collection/term/x71800 British Museum Collection]</ref>
==Gabisibu==
Mɔɣa din be Niger Delta yaɣili shɛli nyɛ Forçados mɔɣili ka di gba nyɛ din tooi deeri saɣiri pam.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet - Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla yaɣ'shɛli bɛ ni niŋdi kpam ka lala zuɣu tooi chɛ ka kpam maa tooi kpɛri gabiri kom bee mɔɣili maa ni ka di nyɛ din ka salo maa alaafee.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet |website=Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-07-06 |language=en-US}}</ref> ]Forcados mɔɣili ŋɔ nyɛla soli zaŋ n-ti kpam kompaninima dolibu shee Niger Delta yaɣili ka di nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili ŋɔ ko'viɛlli tali.<ref>{{Cite news |title=Independent News Paper Nigeria |url=https://independent.ng/delta-fishermen-decry-continues-pollution-of-river-forcados/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
Forçados mɔɣili ko'kpɛɣu nyɛla din daa saɣim lala yaɣili ŋɔ binyɛra pam ka daa chɛ ka salo ban be ni daa yi ni taɣi biɛhisi shɛhi luɣ'shɛŋa dabam, di nyɛla din daa lahi saɣim bɛ yanima mini bɛ nɛmanima, Di nyɛla din daa lahi dam pukparilim yaɣili din daa niŋ ka pukpariba daa yihi bɛ bindira ka di yihibu saha daa na bi paai la.<ref>{{Cite news |last=Igbekoyi |first=Felix |date=2022-10-09 |title=Floods Ravage Communities In Rivers, Delta |url=https://leadership.ng/floods-ravage-communities-in-rivers-delta/ |access-date=2023-07-08 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
== Lihimi m pahi ==
* [[Forcados]]
* [[Enclaves of Forcados and Badjibo]]
* https://m.wikidata.org/wiki/Q503509
==References==
{{Reflist}}
{{Niger River}}
{{DEFAULTSORT:Forcados River}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
{{DeltaNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
cd1knyg74nmjbyk0gf6hqbkap2xgn0e
137869
137868
2026-05-29T13:56:45Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
137869
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:Niger Delta OSM.png|thumb|right|250px|The Niger Delta with the Forcados (middle left).]]
[[File:Forcados River Burutu Delta State Nigeria.webm|thumb|A video showing the Forçados River near Burutu, Delta State, Nigeria. The clip captures the natural river environment, water flow, and surrounding vegetation in the Niger Delta region.]]
'''Forçados River''' (bɛ daa na mi li la '''Forcados''')<ref>See [https://purl.pt/28964 ''Esmeraldo de situ orbis''], II,8.</ref> nyɛla mɔɣili din be Niger Delta, [[Nigeria]].<ref>{{Cite news | url=https://sunnewsonline.com/voyage-to-rivers-forcados/? |location=Lagos, Nigeria| title=Voyage to Rivers Forcados | date=29 August 2018 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> Di nyɛla din zori kamani kilomita kɔbishi ayi ka ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Bight of Benin]] din be Delta State.<ref>{{Cite web |title=Forcados River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Di nyɛla ko'soli zaŋ n-ti maʒina din chani kom. Forçados mɔɣili ŋɔ pili nyɛ [[Niger River]] din be Toru-Abubou ka miri Agbere Town din be Sagbama Local Government Area zaŋ n-ti [[Bayelsa State]], ni ka Nun mɔɣili gba be.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref><ref>{{Cite web |title=Nun River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Nun-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Niriba nyɛla ban gbahiri zahim mɔɣili ŋɔ ni ka zaŋdi zahim maa na [[Niger River]] n-ti kɔhira bee zaana bɛ maŋmaŋ dibu zuɣu.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref>
{{coord|5|18|30|N|6|25|0|E|source:dewiki_region:NG_type:landmark|display=title}}
20th century saha piligu ha, Forçados daa nyɛla luɣ'shɛli [[England]] ni tooi be hali ka lala mɔɣili ŋɔ daa ti gbi ni..<ref>[https://www.britishmuseum.org/collection/term/x71800 British Museum Collection]</ref>
==Gabisibu==
Mɔɣa din be Niger Delta yaɣili shɛli nyɛ Forçados mɔɣili ka di gba nyɛ din tooi deeri saɣiri pam.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet - Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla yaɣ'shɛli bɛ ni niŋdi kpam ka lala zuɣu tooi chɛ ka kpam maa tooi kpɛri gabiri kom bee mɔɣili maa ni ka di nyɛ din ka salo maa alaafee.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet |website=Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-07-06 |language=en-US}}</ref> ]Forcados mɔɣili ŋɔ nyɛla soli zaŋ n-ti kpam kompaninima dolibu shee Niger Delta yaɣili ka di nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili ŋɔ ko'viɛlli tali.<ref>{{Cite news |title=Independent News Paper Nigeria |url=https://independent.ng/delta-fishermen-decry-continues-pollution-of-river-forcados/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
Forçados mɔɣili ko'kpɛɣu nyɛla din daa saɣim lala yaɣili ŋɔ binyɛra pam ka daa chɛ ka salo ban be ni daa yi ni taɣi biɛhisi shɛhi luɣ'shɛŋa dabam, di nyɛla din daa lahi saɣim bɛ yanima mini bɛ nɛmanima, Di nyɛla din daa lahi dam pukparilim yaɣili din daa niŋ ka pukpariba daa yihi bɛ bindira ka di yihibu saha daa na bi paai la.<ref>{{Cite news |last=Igbekoyi |first=Felix |date=2022-10-09 |title=Floods Ravage Communities In Rivers, Delta |url=https://leadership.ng/floods-ravage-communities-in-rivers-delta/ |access-date=2023-07-08 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
== Lihimi m pahi ==
* [[Forcados]]
* [[Enclaves of Forcados and Badjibo]]
* https://m.wikidata.org/wiki/Q503509
==Kundivihira==
{{Reflist}}
{{Niger River}}
{{DEFAULTSORT:Forcados River}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
{{DeltaNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
psuz7nfel7lnzz3513dmbu1ut80vu32
137870
137869
2026-05-29T13:57:10Z
Kalakpagh
2501
/* Kundivihira */ Updated Content
137870
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:Niger Delta OSM.png|thumb|right|250px|The Niger Delta with the Forcados (middle left).]]
[[File:Forcados River Burutu Delta State Nigeria.webm|thumb|A video showing the Forçados River near Burutu, Delta State, Nigeria. The clip captures the natural river environment, water flow, and surrounding vegetation in the Niger Delta region.]]
'''Forçados River''' (bɛ daa na mi li la '''Forcados''')<ref>See [https://purl.pt/28964 ''Esmeraldo de situ orbis''], II,8.</ref> nyɛla mɔɣili din be Niger Delta, [[Nigeria]].<ref>{{Cite news | url=https://sunnewsonline.com/voyage-to-rivers-forcados/? |location=Lagos, Nigeria| title=Voyage to Rivers Forcados | date=29 August 2018 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> Di nyɛla din zori kamani kilomita kɔbishi ayi ka ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Bight of Benin]] din be Delta State.<ref>{{Cite web |title=Forcados River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Di nyɛla ko'soli zaŋ n-ti maʒina din chani kom. Forçados mɔɣili ŋɔ pili nyɛ [[Niger River]] din be Toru-Abubou ka miri Agbere Town din be Sagbama Local Government Area zaŋ n-ti [[Bayelsa State]], ni ka Nun mɔɣili gba be.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref><ref>{{Cite web |title=Nun River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Nun-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Niriba nyɛla ban gbahiri zahim mɔɣili ŋɔ ni ka zaŋdi zahim maa na [[Niger River]] n-ti kɔhira bee zaana bɛ maŋmaŋ dibu zuɣu.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Forcados-River | title=Forcados River | Nigeria, Delta, Oil | Britannica }}</ref>
{{coord|5|18|30|N|6|25|0|E|source:dewiki_region:NG_type:landmark|display=title}}
20th century saha piligu ha, Forçados daa nyɛla luɣ'shɛli [[England]] ni tooi be hali ka lala mɔɣili ŋɔ daa ti gbi ni..<ref>[https://www.britishmuseum.org/collection/term/x71800 British Museum Collection]</ref>
==Gabisibu==
Mɔɣa din be Niger Delta yaɣili shɛli nyɛ Forçados mɔɣili ka di gba nyɛ din tooi deeri saɣiri pam.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet - Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla yaɣ'shɛli bɛ ni niŋdi kpam ka lala zuɣu tooi chɛ ka kpam maa tooi kpɛri gabiri kom bee mɔɣili maa ni ka di nyɛ din ka salo maa alaafee.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The Niger Delta's Harsh Lessons: Fossil Fuels' Harm To People And The Planet |website=Health Policy Watch |url=https://healthpolicy-watch.news/fossil-fuels-harms-health-as-well-as-the-planet/ |access-date=2023-07-06 |language=en-US}}</ref> ]Forcados mɔɣili ŋɔ nyɛla soli zaŋ n-ti kpam kompaninima dolibu shee Niger Delta yaɣili ka di nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili ŋɔ ko'viɛlli tali.<ref>{{Cite news |title=Independent News Paper Nigeria |url=https://independent.ng/delta-fishermen-decry-continues-pollution-of-river-forcados/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
Forçados mɔɣili ko'kpɛɣu nyɛla din daa saɣim lala yaɣili ŋɔ binyɛra pam ka daa chɛ ka salo ban be ni daa yi ni taɣi biɛhisi shɛhi luɣ'shɛŋa dabam, di nyɛla din daa lahi saɣim bɛ yanima mini bɛ nɛmanima, Di nyɛla din daa lahi dam pukparilim yaɣili din daa niŋ ka pukpariba daa yihi bɛ bindira ka di yihibu saha daa na bi paai la.<ref>{{Cite news |last=Igbekoyi |first=Felix |date=2022-10-09 |title=Floods Ravage Communities In Rivers, Delta |url=https://leadership.ng/floods-ravage-communities-in-rivers-delta/ |access-date=2023-07-08 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
== Lihimi m pahi ==
* [[Forcados]]
* [[Enclaves of Forcados and Badjibo]]
* https://m.wikidata.org/wiki/Q503509
==Kundivihira==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Forcados River}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
5gg414uifss1km8cgtt9mkt4o1dd8ag
Chanomi Creek
0
33172
137872
2026-05-29T14:01:58Z
Kalakpagh
2501
Created article
137872
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Body of water in Delta State, Nigeria}}
'''Chanomi Creek''' nyɛla mɔɣili din be Niger Delta din Delta yaɣili, Nigeria.<ref>{{Cite news |title=Study area: Escravos River and Chanomi Creek |url=https://www.researchgate.net/figure/Study-area-Escravos-River-and-Chanomi-Creek_fig1_360062222}}</ref>
==Incidents in and near Chanomi Creek==
Silimiin goli July biɛɣ'pinaanahi dali yuuni 2006, maʒina din chani kom nyɛla bɛ ni daa tɔhi shɛli. Nigerianima niriba anahi ban daa nyɛ soojanima nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛbuya ka [[Chevron Corporation|Chevron]] tuntumdiba pam nyɛ bɛ ni daa na gbahi shɛba ka daa bahi ba Silimiin goli July biɛɣ'pinaanahi dali.<ref name="jamestown">{{cite news|first=Erich |last=Marquardt |title=The Niger Delta Insurgency and its Threat to Energy Security |url=http://jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370099 |work=Terrorism Monitor |publisher=The Jamestown Foundation |date=2006-08-12 |access-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061120201623/http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370099 |archive-date=2006-11-20 }}</ref>
Yaha yuuni 2006, kpam din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa lahi dam shɛli, Funsho Kupolokun ŋun nyɛ tuma ŋɔ yaɣili dirata zaŋ n-ti [[Nigerian National Petroleum Corporation]] (NNPC).<ref name="tribune">{{cite news|first=Komolafe |last=Rasheed |title=Fuel scarcity will end soon – NNPC |url=http://www.tribune.com.ng/15012007/news/news6.html |work=www.tribune.com.ng |publisher=Nigeria Tribune |date=2007-01-15 |access-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929225926/http://www.tribune.com.ng/15012007/news/news6.html |archive-date=September 29, 2007 }}</ref> NNPC nyɛla ban daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nyɛla ban yɛn mali di yaɣ'shɛŋa din saɣim maa.<ref name="pipewire">{{cite news |title= NNPC plans repair of Chanomi Creek pipelines |url=
http://www.pipewire.net/index.cfm?categoryid=2 |work= Pipewire.net|publisher= Scientific Surveys Limited |date= 2006-12-22|access-date=2007-01-21 }}</ref>
Silimiin goli January biɛɣ'pishi dali yuuni 2007, [[Philippines|Filipinos]] niriba ayobu mini Nigeria ninvuɣ yino ban daa be maʒini din be kom ŋɔ ni ka ŋun daa dohiri li nyɛ German company [[Baco Liner]] din be Chanomi Creek nyɛla ninvuɣ biɛri ni daa gbahi shɛba din daa niŋ ka bɛ daa chani Warri.<ref name="reuters">{{cite news |title= Filipino seamen kidnapped in Nigeria |url= http://today.reuters.co.uk/news/CrisesArticle.aspx?storyId=L20587318&WTmodLoc=World-R5-Alertnet-4 |work= today.reuters.co.uk |publisher= [[Reuters]] |date= 2007-01-20 |access-date= 2007-01-20 }}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Lala ninvuɣ biɛri ŋɔ nyɛla bɛ ni na bɛ tooi baŋ shɛba.<ref name="reuters"/> Nigerianima gomnanti nyɛla ŋun daa di alizama ni [[Movement for the Emancipation of the Niger Delta]] (MEND) ka lahabalitira zaŋ n-ti gomnanti Sheddy Ozoene nyɛ ŋun daa yɛlli ni Filipinos niriba ayobu maa "zaa nyɛla ban mali alaafee."<ref name="cnn">{{cite news
|title=Nigeria in talks to free Filipinos
|url=http://www.cnn.com/2007/WORLD/africa/01/21/nigeria.filipinos.reut/index.html
|work=[[CNN]].com
|publisher=[[Time Warner|Time Warner Inc]]
|date=2007-01-21
|access-date=2007-01-22
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070125031704/http://www.cnn.com/2007/WORLD/africa/01/21/nigeria.filipinos.reut/index.html
|archive-date=2007-01-25
}}</ref>
== Gabisibu ==
Lahabali nyɛla din wuhi ni chanomi creek nyɛla din gabisi ni saɣiri, kpam, tuntumsa zaŋ n-ti zahim gbahibu, banjira polo ni damdibu ni din kam pahi.<ref>{{Cite journal |last=Onyena |first=A. P. |last2=Nkwoji |first2=J. A. |last3=Chukwu |first3=L. O. |date=2021-07-01 |title=Evaluation of hydrochemistry and benthic macroinvertebrates in Chanomi Creek, Niger Delta Nigeria |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352485521002991 |journal=Regional Studies in Marine Science |volume=46 |article-number=101907 |doi=10.1016/j.rsma.2021.101907 |issn=2352-4855|url-access=subscription }}</ref>
==References==
{{reflist}}
==External links==
*[http://www.satelliteviews.net/cgi-bin/w.cgi?c=ni&UF=-2003648&UN=-2789424&FC=H&DG=CHNN Satellite view of Chanomi Creek]
*[https://web.archive.org/web/20070315191605/http://www.nigerianaffairs.com/articles/documents/SPDCclosesoperation.swf Shell Closes Operation in Western Division]
{{coord|5|24|N|5|27|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Niger River Delta]]
kr20v2rt6m8xaqdzqqqtfsmiz2ew87e
137873
137872
2026-05-29T14:02:51Z
Kalakpagh
2501
added databox
137873
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Body of water in Delta State, Nigeria}}
{{Databox}}
'''Chanomi Creek''' nyɛla mɔɣili din be Niger Delta din Delta yaɣili, Nigeria.<ref>{{Cite news |title=Study area: Escravos River and Chanomi Creek |url=https://www.researchgate.net/figure/Study-area-Escravos-River-and-Chanomi-Creek_fig1_360062222}}</ref>
==Incidents in and near Chanomi Creek==
Silimiin goli July biɛɣ'pinaanahi dali yuuni 2006, maʒina din chani kom nyɛla bɛ ni daa tɔhi shɛli. Nigerianima niriba anahi ban daa nyɛ soojanima nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛbuya ka [[Chevron Corporation|Chevron]] tuntumdiba pam nyɛ bɛ ni daa na gbahi shɛba ka daa bahi ba Silimiin goli July biɛɣ'pinaanahi dali.<ref name="jamestown">{{cite news|first=Erich |last=Marquardt |title=The Niger Delta Insurgency and its Threat to Energy Security |url=http://jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370099 |work=Terrorism Monitor |publisher=The Jamestown Foundation |date=2006-08-12 |access-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061120201623/http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370099 |archive-date=2006-11-20 }}</ref>
Yaha yuuni 2006, kpam din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa lahi dam shɛli, Funsho Kupolokun ŋun nyɛ tuma ŋɔ yaɣili dirata zaŋ n-ti [[Nigerian National Petroleum Corporation]] (NNPC).<ref name="tribune">{{cite news|first=Komolafe |last=Rasheed |title=Fuel scarcity will end soon – NNPC |url=http://www.tribune.com.ng/15012007/news/news6.html |work=www.tribune.com.ng |publisher=Nigeria Tribune |date=2007-01-15 |access-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929225926/http://www.tribune.com.ng/15012007/news/news6.html |archive-date=September 29, 2007 }}</ref> NNPC nyɛla ban daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nyɛla ban yɛn mali di yaɣ'shɛŋa din saɣim maa.<ref name="pipewire">{{cite news |title= NNPC plans repair of Chanomi Creek pipelines |url=
http://www.pipewire.net/index.cfm?categoryid=2 |work= Pipewire.net|publisher= Scientific Surveys Limited |date= 2006-12-22|access-date=2007-01-21 }}</ref>
Silimiin goli January biɛɣ'pishi dali yuuni 2007, [[Philippines|Filipinos]] niriba ayobu mini Nigeria ninvuɣ yino ban daa be maʒini din be kom ŋɔ ni ka ŋun daa dohiri li nyɛ German company [[Baco Liner]] din be Chanomi Creek nyɛla ninvuɣ biɛri ni daa gbahi shɛba din daa niŋ ka bɛ daa chani Warri.<ref name="reuters">{{cite news |title= Filipino seamen kidnapped in Nigeria |url= http://today.reuters.co.uk/news/CrisesArticle.aspx?storyId=L20587318&WTmodLoc=World-R5-Alertnet-4 |work= today.reuters.co.uk |publisher= [[Reuters]] |date= 2007-01-20 |access-date= 2007-01-20 }}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Lala ninvuɣ biɛri ŋɔ nyɛla bɛ ni na bɛ tooi baŋ shɛba.<ref name="reuters"/> Nigerianima gomnanti nyɛla ŋun daa di alizama ni [[Movement for the Emancipation of the Niger Delta]] (MEND) ka lahabalitira zaŋ n-ti gomnanti Sheddy Ozoene nyɛ ŋun daa yɛlli ni Filipinos niriba ayobu maa "zaa nyɛla ban mali alaafee."<ref name="cnn">{{cite news
|title=Nigeria in talks to free Filipinos
|url=http://www.cnn.com/2007/WORLD/africa/01/21/nigeria.filipinos.reut/index.html
|work=[[CNN]].com
|publisher=[[Time Warner|Time Warner Inc]]
|date=2007-01-21
|access-date=2007-01-22
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070125031704/http://www.cnn.com/2007/WORLD/africa/01/21/nigeria.filipinos.reut/index.html
|archive-date=2007-01-25
}}</ref>
== Gabisibu ==
Lahabali nyɛla din wuhi ni chanomi creek nyɛla din gabisi ni saɣiri, kpam, tuntumsa zaŋ n-ti zahim gbahibu, banjira polo ni damdibu ni din kam pahi.<ref>{{Cite journal |last=Onyena |first=A. P. |last2=Nkwoji |first2=J. A. |last3=Chukwu |first3=L. O. |date=2021-07-01 |title=Evaluation of hydrochemistry and benthic macroinvertebrates in Chanomi Creek, Niger Delta Nigeria |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352485521002991 |journal=Regional Studies in Marine Science |volume=46 |article-number=101907 |doi=10.1016/j.rsma.2021.101907 |issn=2352-4855|url-access=subscription }}</ref>
==References==
{{reflist}}
==External links==
*[http://www.satelliteviews.net/cgi-bin/w.cgi?c=ni&UF=-2003648&UN=-2789424&FC=H&DG=CHNN Satellite view of Chanomi Creek]
*[https://web.archive.org/web/20070315191605/http://www.nigerianaffairs.com/articles/documents/SPDCclosesoperation.swf Shell Closes Operation in Western Division]
{{coord|5|24|N|5|27|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Niger River Delta]]
0p8aezn0ccsobeiy8y2k3fl19k86odj
137874
137873
2026-05-29T14:03:33Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
137874
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Body of water in Delta State, Nigeria}}
{{Databox}}
'''Chanomi Creek''' nyɛla mɔɣili din be Niger Delta din Delta yaɣili, Nigeria.<ref>{{Cite news |title=Study area: Escravos River and Chanomi Creek |url=https://www.researchgate.net/figure/Study-area-Escravos-River-and-Chanomi-Creek_fig1_360062222}}</ref>
==Incidents in and near Chanomi Creek==
Silimiin goli July biɛɣ'pinaanahi dali yuuni 2006, maʒina din chani kom nyɛla bɛ ni daa tɔhi shɛli. Nigerianima niriba anahi ban daa nyɛ soojanima nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛbuya ka [[Chevron Corporation|Chevron]] tuntumdiba pam nyɛ bɛ ni daa na gbahi shɛba ka daa bahi ba Silimiin goli July biɛɣ'pinaanahi dali.<ref name="jamestown">{{cite news|first=Erich |last=Marquardt |title=The Niger Delta Insurgency and its Threat to Energy Security |url=http://jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370099 |work=Terrorism Monitor |publisher=The Jamestown Foundation |date=2006-08-12 |access-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061120201623/http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370099 |archive-date=2006-11-20 }}</ref>
Yaha yuuni 2006, kpam din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa lahi dam shɛli, Funsho Kupolokun ŋun nyɛ tuma ŋɔ yaɣili dirata zaŋ n-ti [[Nigerian National Petroleum Corporation]] (NNPC).<ref name="tribune">{{cite news|first=Komolafe |last=Rasheed |title=Fuel scarcity will end soon – NNPC |url=http://www.tribune.com.ng/15012007/news/news6.html |work=www.tribune.com.ng |publisher=Nigeria Tribune |date=2007-01-15 |access-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929225926/http://www.tribune.com.ng/15012007/news/news6.html |archive-date=September 29, 2007 }}</ref> NNPC nyɛla ban daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nyɛla ban yɛn mali di yaɣ'shɛŋa din saɣim maa.<ref name="pipewire">{{cite news |title= NNPC plans repair of Chanomi Creek pipelines |url=
http://www.pipewire.net/index.cfm?categoryid=2 |work= Pipewire.net|publisher= Scientific Surveys Limited |date= 2006-12-22|access-date=2007-01-21 }}</ref>
Silimiin goli January biɛɣ'pishi dali yuuni 2007, [[Philippines|Filipinos]] niriba ayobu mini Nigeria ninvuɣ yino ban daa be maʒini din be kom ŋɔ ni ka ŋun daa dohiri li nyɛ German company [[Baco Liner]] din be Chanomi Creek nyɛla ninvuɣ biɛri ni daa gbahi shɛba din daa niŋ ka bɛ daa chani Warri.<ref name="reuters">{{cite news |title= Filipino seamen kidnapped in Nigeria |url= http://today.reuters.co.uk/news/CrisesArticle.aspx?storyId=L20587318&WTmodLoc=World-R5-Alertnet-4 |work= today.reuters.co.uk |publisher= [[Reuters]] |date= 2007-01-20 |access-date= 2007-01-20 }}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Lala ninvuɣ biɛri ŋɔ nyɛla bɛ ni na bɛ tooi baŋ shɛba.<ref name="reuters"/> Nigerianima gomnanti nyɛla ŋun daa di alizama ni [[Movement for the Emancipation of the Niger Delta]] (MEND) ka lahabalitira zaŋ n-ti gomnanti Sheddy Ozoene nyɛ ŋun daa yɛlli ni Filipinos niriba ayobu maa "zaa nyɛla ban mali alaafee."<ref name="cnn">{{cite news
|title=Nigeria in talks to free Filipinos
|url=http://www.cnn.com/2007/WORLD/africa/01/21/nigeria.filipinos.reut/index.html
|work=[[CNN]].com
|publisher=[[Time Warner|Time Warner Inc]]
|date=2007-01-21
|access-date=2007-01-22
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070125031704/http://www.cnn.com/2007/WORLD/africa/01/21/nigeria.filipinos.reut/index.html
|archive-date=2007-01-25
}}</ref>
== Gabisibu ==
Lahabali nyɛla din wuhi ni chanomi creek nyɛla din gabisi ni saɣiri, kpam, tuntumsa zaŋ n-ti zahim gbahibu, banjira polo ni damdibu ni din kam pahi.<ref>{{Cite journal |last=Onyena |first=A. P. |last2=Nkwoji |first2=J. A. |last3=Chukwu |first3=L. O. |date=2021-07-01 |title=Evaluation of hydrochemistry and benthic macroinvertebrates in Chanomi Creek, Niger Delta Nigeria |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352485521002991 |journal=Regional Studies in Marine Science |volume=46 |article-number=101907 |doi=10.1016/j.rsma.2021.101907 |issn=2352-4855|url-access=subscription }}</ref>
==Kundivihi ==
{{reflist}}
==External links==
*[http://www.satelliteviews.net/cgi-bin/w.cgi?c=ni&UF=-2003648&UN=-2789424&FC=H&DG=CHNN Satellite view of Chanomi Creek]
*[https://web.archive.org/web/20070315191605/http://www.nigerianaffairs.com/articles/documents/SPDCclosesoperation.swf Shell Closes Operation in Western Division]
{{coord|5|24|N|5|27|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Niger River Delta]]
irq7h0z883t3fkwtgbvtqscfepk1gt3
137875
137874
2026-05-29T14:03:48Z
Kalakpagh
2501
/* Kundivihi */ Updated Content
137875
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Body of water in Delta State, Nigeria}}
{{Databox}}
'''Chanomi Creek''' nyɛla mɔɣili din be Niger Delta din Delta yaɣili, Nigeria.<ref>{{Cite news |title=Study area: Escravos River and Chanomi Creek |url=https://www.researchgate.net/figure/Study-area-Escravos-River-and-Chanomi-Creek_fig1_360062222}}</ref>
==Incidents in and near Chanomi Creek==
Silimiin goli July biɛɣ'pinaanahi dali yuuni 2006, maʒina din chani kom nyɛla bɛ ni daa tɔhi shɛli. Nigerianima niriba anahi ban daa nyɛ soojanima nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛbuya ka [[Chevron Corporation|Chevron]] tuntumdiba pam nyɛ bɛ ni daa na gbahi shɛba ka daa bahi ba Silimiin goli July biɛɣ'pinaanahi dali.<ref name="jamestown">{{cite news|first=Erich |last=Marquardt |title=The Niger Delta Insurgency and its Threat to Energy Security |url=http://jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370099 |work=Terrorism Monitor |publisher=The Jamestown Foundation |date=2006-08-12 |access-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061120201623/http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370099 |archive-date=2006-11-20 }}</ref>
Yaha yuuni 2006, kpam din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa lahi dam shɛli, Funsho Kupolokun ŋun nyɛ tuma ŋɔ yaɣili dirata zaŋ n-ti [[Nigerian National Petroleum Corporation]] (NNPC).<ref name="tribune">{{cite news|first=Komolafe |last=Rasheed |title=Fuel scarcity will end soon – NNPC |url=http://www.tribune.com.ng/15012007/news/news6.html |work=www.tribune.com.ng |publisher=Nigeria Tribune |date=2007-01-15 |access-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929225926/http://www.tribune.com.ng/15012007/news/news6.html |archive-date=September 29, 2007 }}</ref> NNPC nyɛla ban daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nyɛla ban yɛn mali di yaɣ'shɛŋa din saɣim maa.<ref name="pipewire">{{cite news |title= NNPC plans repair of Chanomi Creek pipelines |url=
http://www.pipewire.net/index.cfm?categoryid=2 |work= Pipewire.net|publisher= Scientific Surveys Limited |date= 2006-12-22|access-date=2007-01-21 }}</ref>
Silimiin goli January biɛɣ'pishi dali yuuni 2007, [[Philippines|Filipinos]] niriba ayobu mini Nigeria ninvuɣ yino ban daa be maʒini din be kom ŋɔ ni ka ŋun daa dohiri li nyɛ German company [[Baco Liner]] din be Chanomi Creek nyɛla ninvuɣ biɛri ni daa gbahi shɛba din daa niŋ ka bɛ daa chani Warri.<ref name="reuters">{{cite news |title= Filipino seamen kidnapped in Nigeria |url= http://today.reuters.co.uk/news/CrisesArticle.aspx?storyId=L20587318&WTmodLoc=World-R5-Alertnet-4 |work= today.reuters.co.uk |publisher= [[Reuters]] |date= 2007-01-20 |access-date= 2007-01-20 }}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Lala ninvuɣ biɛri ŋɔ nyɛla bɛ ni na bɛ tooi baŋ shɛba.<ref name="reuters"/> Nigerianima gomnanti nyɛla ŋun daa di alizama ni [[Movement for the Emancipation of the Niger Delta]] (MEND) ka lahabalitira zaŋ n-ti gomnanti Sheddy Ozoene nyɛ ŋun daa yɛlli ni Filipinos niriba ayobu maa "zaa nyɛla ban mali alaafee."<ref name="cnn">{{cite news
|title=Nigeria in talks to free Filipinos
|url=http://www.cnn.com/2007/WORLD/africa/01/21/nigeria.filipinos.reut/index.html
|work=[[CNN]].com
|publisher=[[Time Warner|Time Warner Inc]]
|date=2007-01-21
|access-date=2007-01-22
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070125031704/http://www.cnn.com/2007/WORLD/africa/01/21/nigeria.filipinos.reut/index.html
|archive-date=2007-01-25
}}</ref>
== Gabisibu ==
Lahabali nyɛla din wuhi ni chanomi creek nyɛla din gabisi ni saɣiri, kpam, tuntumsa zaŋ n-ti zahim gbahibu, banjira polo ni damdibu ni din kam pahi.<ref>{{Cite journal |last=Onyena |first=A. P. |last2=Nkwoji |first2=J. A. |last3=Chukwu |first3=L. O. |date=2021-07-01 |title=Evaluation of hydrochemistry and benthic macroinvertebrates in Chanomi Creek, Niger Delta Nigeria |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352485521002991 |journal=Regional Studies in Marine Science |volume=46 |article-number=101907 |doi=10.1016/j.rsma.2021.101907 |issn=2352-4855|url-access=subscription }}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
==External links==
*[http://www.satelliteviews.net/cgi-bin/w.cgi?c=ni&UF=-2003648&UN=-2789424&FC=H&DG=CHNN Satellite view of Chanomi Creek]
*[https://web.archive.org/web/20070315191605/http://www.nigerianaffairs.com/articles/documents/SPDCclosesoperation.swf Shell Closes Operation in Western Division]
{{coord|5|24|N|5|27|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Niger River Delta]]
kvw484ef0yxckpyflm4a4eomb8hvc54
Nun River
0
33173
137876
2026-05-29T14:07:39Z
Kalakpagh
2501
Created article
137876
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Bayelsa State, Nigeria}}
{{Use dmy dates|date=April 2017}}
{{Infobox river
| name = Nun River
| image = STS61C-42-72 (north) annotated.svg
| image_size =
| image_alt =
| image_caption = 2005 satellite view of Niger Delta. Nun River in the center
| map = 1898 Map of the Niger Delta by Harold Bindloss.jpg
| map_size = 300px
| map_alt =
| map_caption = Niger Delta in 1898. The [[Niger River|Niger]] flows from the north, and bifurcates just below [[Aboh|Abo]]. The [[Forçados River|Forçados]] flows west and the Nun continues south.
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| source1_coordinates= {{coord|5.298847|6.414350|region:NG}}
| mouth_coordinates = {{coord|5.308333|6.416667|region:NG|display=inline,title}}
| progression =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Bayelsa State]]
| etymology =
| length = {{convert|160|km|abbr=on}}
| source1_elevation =
| mouth_elevation =
| discharge1_avg =
| basin_size =
| river_system =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
}}
'''Nun River''', shɛba mi li la Rio Nun, nyɛla mɔɣili din be Bayelsa State, [[Nigeria]].<ref name="rivers">{{cite book|last1=ed|first1=Uma Eleazu, general|title=Nigeria, the first 25 years|date=1988|publisher=Infodata [u.a.]|location=Port Harcourt, Rivers State|isbn=9781296151}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nun River {{!}} Nigeria, West Africa, Niger Delta {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Nun-River|access-date=2023-09-13|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa piligi din daa niŋ ka [[Niger River]] daa pirigi buyi Toru-Abubou din miri Agbere Town din be [[Sagbama]] Local Government Area zaŋ n-ti Bayelsa State ka di daa leei Nun mini Forcados mɔɣa.<ref>{{cite web |last1=Toromade |first1=Samson |title=These Nigerian Rivers Have the Weirdest Names |url=https://www.zikoko.com/citizen/rivers-in-nigeria/ |website=Zikoko! |date=25 September 2022}}</ref>
Din niŋ ka di piligi Niger mɔɣili ni, the Nun mɔɣili nyɛla din zori kilomita kɔbigi ni pihiyobu kpɛri [[Gulf of Guinea]] din be Akassa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Nun-River|title=Nun River | river, Nigeria | Britannica|website=www.britannica.com}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|date=2018-11-01|title=Dredging Escravos channel to boost Nigeria's economy|url=https://guardian.ng/opinion/dredging-escravos-channel-to-boost-nigerias-economy/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-22|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Di nyɛla din tooi lahi zori doli ko'soya.<ref name="Nun River">{{cite web|title=Nun River|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/422471/Nun-River|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=17 July 2013}}</ref>
19th century, Nun ŋɔ daa nyɛla dabilim shee zaŋ n-ti [[Europe]] mini Igbo niriba ban be Aboh.<ref>{{Cite news|title=THE RIVER NUN CALLED, AND GABRIEL OKARA ANSWERED AT LAST…|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/03/31/the-river-nun-called-and-gabriel-okara-answered-at-last?|access-date=2025-05-30|newspaper=[[This Day]]}}</ref> Mɔɣili ŋɔ dabilim taarihi nyɛla din piligi ni dabba dabu amaa di nyaaŋa ka ti kpalim nyɛ abekpam dabu, saha bela nyaaŋa lala soli ŋɔ dolibu nyɛla din ti niŋ tom.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-the-Niger-Delta-showing-the-Nun-River-Nun-River_fig1_312039763|title=Map of the Niger Delta showing the Nun River Nun River}}</ref> Dabihi pam nyɛla ban ti kpalim dooni [[Forcados River]].<ref name="Nun River" />
Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla [[Gabriel Okara]] ni zaŋ shɛli niŋ o yɛltɔɣ'taɣimalisi ni. O lala yɛltɔɣ'taɣimalisi ŋɔ yuli booni ''The Call of the River Nun.''<ref>{{cite web |title=The Call of the River Nun |url=http://www.shvoong.com/books/poetry/1760891-river-nun/ |website=www.shvoong.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719185735/http://www.shvoong.com/books/poetry/1760891-river-nun/ |archivedate=19 July 2011 }}</ref>
== Climate ==
Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi mali kom tulim kamani 24°C saha shɛŋa amaa ka tooi zoogi ka di nyɛ 24°C.<ref>{{Cite web |title=Get Nun Entrance Niger River weather forecast for the week |url=https://www.tideschart.com/Nigeria/Bayelsa/Brass/Nun-Entrance-Niger-River/Weather/ |access-date=2023-09-20 |website=www.tideschart.com |language=en}}</ref>
== Events ==
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ayopɔin dali yuuni 2017, Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa chii ka daa di yanima din be [[Yenagoa]], [[Bayelsa State]] tiŋzuɣu.<ref>{{Cite news |title=Flood: River Nun overflows bank, submerges communities in Yenagoa |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/south-south-regional/244388-flood-river-nun-overflows-bank-submerges-communities-yenagoa.html?tztc=1 |access-date=2023-07-16 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
Silimiin goli November biɛɣ'pinaayobu dali yuuni 2019, lahabalitiriba niriba anahi ban yi piibu-piibu shee kuna nyɛla ninvuɣ shɛba bɛ ni daa faa bahi din daa niŋ ka bɛ maʒini din daa chani kom ŋɔ ni daa lɛbigi.<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=2019-11-16 |title=Bayelsa gov election: Journalists rescued as boat capsizes in Nun River |url=https://punchng.com/bayelsa-gov-election-journalists-rescued-from-drowning-as-boat-capsizes-in-nun-river/ |access-date=2023-07-16 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{Niger River}}
[[Category:Rivers of Rivers State]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
e0p3jgt8524ubmdcgjl916u3ms5rwcd
137877
137876
2026-05-29T14:08:20Z
Kalakpagh
2501
/* Events */ Updated Content
137877
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Bayelsa State, Nigeria}}
{{Use dmy dates|date=April 2017}}
{{Infobox river
| name = Nun River
| image = STS61C-42-72 (north) annotated.svg
| image_size =
| image_alt =
| image_caption = 2005 satellite view of Niger Delta. Nun River in the center
| map = 1898 Map of the Niger Delta by Harold Bindloss.jpg
| map_size = 300px
| map_alt =
| map_caption = Niger Delta in 1898. The [[Niger River|Niger]] flows from the north, and bifurcates just below [[Aboh|Abo]]. The [[Forçados River|Forçados]] flows west and the Nun continues south.
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| source1_coordinates= {{coord|5.298847|6.414350|region:NG}}
| mouth_coordinates = {{coord|5.308333|6.416667|region:NG|display=inline,title}}
| progression =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Bayelsa State]]
| etymology =
| length = {{convert|160|km|abbr=on}}
| source1_elevation =
| mouth_elevation =
| discharge1_avg =
| basin_size =
| river_system =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
}}
'''Nun River''', shɛba mi li la Rio Nun, nyɛla mɔɣili din be Bayelsa State, [[Nigeria]].<ref name="rivers">{{cite book|last1=ed|first1=Uma Eleazu, general|title=Nigeria, the first 25 years|date=1988|publisher=Infodata [u.a.]|location=Port Harcourt, Rivers State|isbn=9781296151}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nun River {{!}} Nigeria, West Africa, Niger Delta {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Nun-River|access-date=2023-09-13|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa piligi din daa niŋ ka [[Niger River]] daa pirigi buyi Toru-Abubou din miri Agbere Town din be [[Sagbama]] Local Government Area zaŋ n-ti Bayelsa State ka di daa leei Nun mini Forcados mɔɣa.<ref>{{cite web |last1=Toromade |first1=Samson |title=These Nigerian Rivers Have the Weirdest Names |url=https://www.zikoko.com/citizen/rivers-in-nigeria/ |website=Zikoko! |date=25 September 2022}}</ref>
Din niŋ ka di piligi Niger mɔɣili ni, the Nun mɔɣili nyɛla din zori kilomita kɔbigi ni pihiyobu kpɛri [[Gulf of Guinea]] din be Akassa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Nun-River|title=Nun River | river, Nigeria | Britannica|website=www.britannica.com}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|date=2018-11-01|title=Dredging Escravos channel to boost Nigeria's economy|url=https://guardian.ng/opinion/dredging-escravos-channel-to-boost-nigerias-economy/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-22|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Di nyɛla din tooi lahi zori doli ko'soya.<ref name="Nun River">{{cite web|title=Nun River|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/422471/Nun-River|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=17 July 2013}}</ref>
19th century, Nun ŋɔ daa nyɛla dabilim shee zaŋ n-ti [[Europe]] mini Igbo niriba ban be Aboh.<ref>{{Cite news|title=THE RIVER NUN CALLED, AND GABRIEL OKARA ANSWERED AT LAST…|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/03/31/the-river-nun-called-and-gabriel-okara-answered-at-last?|access-date=2025-05-30|newspaper=[[This Day]]}}</ref> Mɔɣili ŋɔ dabilim taarihi nyɛla din piligi ni dabba dabu amaa di nyaaŋa ka ti kpalim nyɛ abekpam dabu, saha bela nyaaŋa lala soli ŋɔ dolibu nyɛla din ti niŋ tom.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-the-Niger-Delta-showing-the-Nun-River-Nun-River_fig1_312039763|title=Map of the Niger Delta showing the Nun River Nun River}}</ref> Dabihi pam nyɛla ban ti kpalim dooni [[Forcados River]].<ref name="Nun River" />
Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla [[Gabriel Okara]] ni zaŋ shɛli niŋ o yɛltɔɣ'taɣimalisi ni. O lala yɛltɔɣ'taɣimalisi ŋɔ yuli booni ''The Call of the River Nun.''<ref>{{cite web |title=The Call of the River Nun |url=http://www.shvoong.com/books/poetry/1760891-river-nun/ |website=www.shvoong.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719185735/http://www.shvoong.com/books/poetry/1760891-river-nun/ |archivedate=19 July 2011 }}</ref>
== Climate ==
Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi mali kom tulim kamani 24°C saha shɛŋa amaa ka tooi zoogi ka di nyɛ 24°C.<ref>{{Cite web |title=Get Nun Entrance Niger River weather forecast for the week |url=https://www.tideschart.com/Nigeria/Bayelsa/Brass/Nun-Entrance-Niger-River/Weather/ |access-date=2023-09-20 |website=www.tideschart.com |language=en}}</ref>
== Binshɛŋa din niŋ ==
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ayopɔin dali yuuni 2017, Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa chii ka daa di yanima din be [[Yenagoa]], [[Bayelsa State]] tiŋzuɣu.<ref>{{Cite news |title=Flood: River Nun overflows bank, submerges communities in Yenagoa |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/south-south-regional/244388-flood-river-nun-overflows-bank-submerges-communities-yenagoa.html?tztc=1 |access-date=2023-07-16 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
Silimiin goli November biɛɣ'pinaayobu dali yuuni 2019, lahabalitiriba niriba anahi ban yi piibu-piibu shee kuna nyɛla ninvuɣ shɛba bɛ ni daa faa bahi din daa niŋ ka bɛ maʒini din daa chani kom ŋɔ ni daa lɛbigi.<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=2019-11-16 |title=Bayelsa gov election: Journalists rescued as boat capsizes in Nun River |url=https://punchng.com/bayelsa-gov-election-journalists-rescued-from-drowning-as-boat-capsizes-in-nun-river/ |access-date=2023-07-16 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{Niger River}}
[[Category:Rivers of Rivers State]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
2c6x2dyghfq2r3x1oapz1rmk7gc7wgx
137878
137877
2026-05-29T14:08:45Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
137878
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Bayelsa State, Nigeria}}
{{Use dmy dates|date=April 2017}}
{{Infobox river
| name = Nun River
| image = STS61C-42-72 (north) annotated.svg
| image_size =
| image_alt =
| image_caption = 2005 satellite view of Niger Delta. Nun River in the center
| map = 1898 Map of the Niger Delta by Harold Bindloss.jpg
| map_size = 300px
| map_alt =
| map_caption = Niger Delta in 1898. The [[Niger River|Niger]] flows from the north, and bifurcates just below [[Aboh|Abo]]. The [[Forçados River|Forçados]] flows west and the Nun continues south.
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| source1_coordinates= {{coord|5.298847|6.414350|region:NG}}
| mouth_coordinates = {{coord|5.308333|6.416667|region:NG|display=inline,title}}
| progression =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Bayelsa State]]
| etymology =
| length = {{convert|160|km|abbr=on}}
| source1_elevation =
| mouth_elevation =
| discharge1_avg =
| basin_size =
| river_system =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
}}
'''Nun River''', shɛba mi li la Rio Nun, nyɛla mɔɣili din be Bayelsa State, [[Nigeria]].<ref name="rivers">{{cite book|last1=ed|first1=Uma Eleazu, general|title=Nigeria, the first 25 years|date=1988|publisher=Infodata [u.a.]|location=Port Harcourt, Rivers State|isbn=9781296151}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nun River {{!}} Nigeria, West Africa, Niger Delta {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Nun-River|access-date=2023-09-13|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa piligi din daa niŋ ka [[Niger River]] daa pirigi buyi Toru-Abubou din miri Agbere Town din be [[Sagbama]] Local Government Area zaŋ n-ti Bayelsa State ka di daa leei Nun mini Forcados mɔɣa.<ref>{{cite web |last1=Toromade |first1=Samson |title=These Nigerian Rivers Have the Weirdest Names |url=https://www.zikoko.com/citizen/rivers-in-nigeria/ |website=Zikoko! |date=25 September 2022}}</ref>
Din niŋ ka di piligi Niger mɔɣili ni, the Nun mɔɣili nyɛla din zori kilomita kɔbigi ni pihiyobu kpɛri [[Gulf of Guinea]] din be Akassa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Nun-River|title=Nun River | river, Nigeria | Britannica|website=www.britannica.com}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|date=2018-11-01|title=Dredging Escravos channel to boost Nigeria's economy|url=https://guardian.ng/opinion/dredging-escravos-channel-to-boost-nigerias-economy/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-22|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Di nyɛla din tooi lahi zori doli ko'soya.<ref name="Nun River">{{cite web|title=Nun River|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/422471/Nun-River|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=17 July 2013}}</ref>
19th century, Nun ŋɔ daa nyɛla dabilim shee zaŋ n-ti [[Europe]] mini Igbo niriba ban be Aboh.<ref>{{Cite news|title=THE RIVER NUN CALLED, AND GABRIEL OKARA ANSWERED AT LAST…|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/03/31/the-river-nun-called-and-gabriel-okara-answered-at-last?|access-date=2025-05-30|newspaper=[[This Day]]}}</ref> Mɔɣili ŋɔ dabilim taarihi nyɛla din piligi ni dabba dabu amaa di nyaaŋa ka ti kpalim nyɛ abekpam dabu, saha bela nyaaŋa lala soli ŋɔ dolibu nyɛla din ti niŋ tom.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-the-Niger-Delta-showing-the-Nun-River-Nun-River_fig1_312039763|title=Map of the Niger Delta showing the Nun River Nun River}}</ref> Dabihi pam nyɛla ban ti kpalim dooni [[Forcados River]].<ref name="Nun River" />
Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla [[Gabriel Okara]] ni zaŋ shɛli niŋ o yɛltɔɣ'taɣimalisi ni. O lala yɛltɔɣ'taɣimalisi ŋɔ yuli booni ''The Call of the River Nun.''<ref>{{cite web |title=The Call of the River Nun |url=http://www.shvoong.com/books/poetry/1760891-river-nun/ |website=www.shvoong.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719185735/http://www.shvoong.com/books/poetry/1760891-river-nun/ |archivedate=19 July 2011 }}</ref>
== Climate ==
Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi mali kom tulim kamani 24°C saha shɛŋa amaa ka tooi zoogi ka di nyɛ 24°C.<ref>{{Cite web |title=Get Nun Entrance Niger River weather forecast for the week |url=https://www.tideschart.com/Nigeria/Bayelsa/Brass/Nun-Entrance-Niger-River/Weather/ |access-date=2023-09-20 |website=www.tideschart.com |language=en}}</ref>
== Binshɛŋa din niŋ ==
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ayopɔin dali yuuni 2017, Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa chii ka daa di yanima din be [[Yenagoa]], [[Bayelsa State]] tiŋzuɣu.<ref>{{Cite news |title=Flood: River Nun overflows bank, submerges communities in Yenagoa |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/south-south-regional/244388-flood-river-nun-overflows-bank-submerges-communities-yenagoa.html?tztc=1 |access-date=2023-07-16 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
Silimiin goli November biɛɣ'pinaayobu dali yuuni 2019, lahabalitiriba niriba anahi ban yi piibu-piibu shee kuna nyɛla ninvuɣ shɛba bɛ ni daa faa bahi din daa niŋ ka bɛ maʒini din daa chani kom ŋɔ ni daa lɛbigi.<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=2019-11-16 |title=Bayelsa gov election: Journalists rescued as boat capsizes in Nun River |url=https://punchng.com/bayelsa-gov-election-journalists-rescued-from-drowning-as-boat-capsizes-in-nun-river/ |access-date=2023-07-16 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
{{Niger River}}
[[Category:Rivers of Rivers State]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
3csi0x6qnnjxdn166r29x7wrpczkxm5
137879
137878
2026-05-29T14:09:09Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
137879
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Bayelsa State, Nigeria}}
{{Use dmy dates|date=April 2017}}
{{Infobox river
| name = Nun River
| image = STS61C-42-72 (north) annotated.svg
| image_size =
| image_alt =
| image_caption = 2005 satellite view of Niger Delta. Nun River in the center
| map = 1898 Map of the Niger Delta by Harold Bindloss.jpg
| map_size = 300px
| map_alt =
| map_caption = Niger Delta in 1898. The [[Niger River|Niger]] flows from the north, and bifurcates just below [[Aboh|Abo]]. The [[Forçados River|Forçados]] flows west and the Nun continues south.
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| source1_coordinates= {{coord|5.298847|6.414350|region:NG}}
| mouth_coordinates = {{coord|5.308333|6.416667|region:NG|display=inline,title}}
| progression =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Bayelsa State]]
| etymology =
| length = {{convert|160|km|abbr=on}}
| source1_elevation =
| mouth_elevation =
| discharge1_avg =
| basin_size =
| river_system =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
}}
'''Nun River''', shɛba mi li la Rio Nun, nyɛla mɔɣili din be Bayelsa State, [[Nigeria]].<ref name="rivers">{{cite book|last1=ed|first1=Uma Eleazu, general|title=Nigeria, the first 25 years|date=1988|publisher=Infodata [u.a.]|location=Port Harcourt, Rivers State|isbn=9781296151}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nun River {{!}} Nigeria, West Africa, Niger Delta {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Nun-River|access-date=2023-09-13|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa piligi din daa niŋ ka [[Niger River]] daa pirigi buyi Toru-Abubou din miri Agbere Town din be [[Sagbama]] Local Government Area zaŋ n-ti Bayelsa State ka di daa leei Nun mini Forcados mɔɣa.<ref>{{cite web |last1=Toromade |first1=Samson |title=These Nigerian Rivers Have the Weirdest Names |url=https://www.zikoko.com/citizen/rivers-in-nigeria/ |website=Zikoko! |date=25 September 2022}}</ref>
Din niŋ ka di piligi Niger mɔɣili ni, the Nun mɔɣili nyɛla din zori kilomita kɔbigi ni pihiyobu kpɛri [[Gulf of Guinea]] din be Akassa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Nun-River|title=Nun River | river, Nigeria | Britannica|website=www.britannica.com}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|date=2018-11-01|title=Dredging Escravos channel to boost Nigeria's economy|url=https://guardian.ng/opinion/dredging-escravos-channel-to-boost-nigerias-economy/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-22|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Di nyɛla din tooi lahi zori doli ko'soya.<ref name="Nun River">{{cite web|title=Nun River|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/422471/Nun-River|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=17 July 2013}}</ref>
19th century, Nun ŋɔ daa nyɛla dabilim shee zaŋ n-ti [[Europe]] mini Igbo niriba ban be Aboh.<ref>{{Cite news|title=THE RIVER NUN CALLED, AND GABRIEL OKARA ANSWERED AT LAST…|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/03/31/the-river-nun-called-and-gabriel-okara-answered-at-last?|access-date=2025-05-30|newspaper=[[This Day]]}}</ref> Mɔɣili ŋɔ dabilim taarihi nyɛla din piligi ni dabba dabu amaa di nyaaŋa ka ti kpalim nyɛ abekpam dabu, saha bela nyaaŋa lala soli ŋɔ dolibu nyɛla din ti niŋ tom.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-the-Niger-Delta-showing-the-Nun-River-Nun-River_fig1_312039763|title=Map of the Niger Delta showing the Nun River Nun River}}</ref> Dabihi pam nyɛla ban ti kpalim dooni [[Forcados River]].<ref name="Nun River" />
Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla [[Gabriel Okara]] ni zaŋ shɛli niŋ o yɛltɔɣ'taɣimalisi ni. O lala yɛltɔɣ'taɣimalisi ŋɔ yuli booni ''The Call of the River Nun.''<ref>{{cite web |title=The Call of the River Nun |url=http://www.shvoong.com/books/poetry/1760891-river-nun/ |website=www.shvoong.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719185735/http://www.shvoong.com/books/poetry/1760891-river-nun/ |archivedate=19 July 2011 }}</ref>
== Climate ==
Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi mali kom tulim kamani 24°C saha shɛŋa amaa ka tooi zoogi ka di nyɛ 24°C.<ref>{{Cite web |title=Get Nun Entrance Niger River weather forecast for the week |url=https://www.tideschart.com/Nigeria/Bayelsa/Brass/Nun-Entrance-Niger-River/Weather/ |access-date=2023-09-20 |website=www.tideschart.com |language=en}}</ref>
== Binshɛŋa din niŋ ==
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ayopɔin dali yuuni 2017, Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa chii ka daa di yanima din be [[Yenagoa]], [[Bayelsa State]] tiŋzuɣu.<ref>{{Cite news |title=Flood: River Nun overflows bank, submerges communities in Yenagoa |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/south-south-regional/244388-flood-river-nun-overflows-bank-submerges-communities-yenagoa.html?tztc=1 |access-date=2023-07-16 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
Silimiin goli November biɛɣ'pinaayobu dali yuuni 2019, lahabalitiriba niriba anahi ban yi piibu-piibu shee kuna nyɛla ninvuɣ shɛba bɛ ni daa faa bahi din daa niŋ ka bɛ maʒini din daa chani kom ŋɔ ni daa lɛbigi.<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=2019-11-16 |title=Bayelsa gov election: Journalists rescued as boat capsizes in Nun River |url=https://punchng.com/bayelsa-gov-election-journalists-rescued-from-drowning-as-boat-capsizes-in-nun-river/ |access-date=2023-07-16 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Rivers State]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
h3pwwjjei6bb5sh6w7xgqq9a40byqey
137880
137879
2026-05-29T14:09:50Z
Kalakpagh
2501
added databox
137880
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Bayelsa State, Nigeria}}
{{Databox}}
{{Use dmy dates|date=April 2017}}
{{Infobox river
| name = Nun River
| image = STS61C-42-72 (north) annotated.svg
| image_size =
| image_alt =
| image_caption = 2005 satellite view of Niger Delta. Nun River in the center
| map = 1898 Map of the Niger Delta by Harold Bindloss.jpg
| map_size = 300px
| map_alt =
| map_caption = Niger Delta in 1898. The [[Niger River|Niger]] flows from the north, and bifurcates just below [[Aboh|Abo]]. The [[Forçados River|Forçados]] flows west and the Nun continues south.
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| source1_coordinates= {{coord|5.298847|6.414350|region:NG}}
| mouth_coordinates = {{coord|5.308333|6.416667|region:NG|display=inline,title}}
| progression =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Bayelsa State]]
| etymology =
| length = {{convert|160|km|abbr=on}}
| source1_elevation =
| mouth_elevation =
| discharge1_avg =
| basin_size =
| river_system =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
}}
'''Nun River''', shɛba mi li la Rio Nun, nyɛla mɔɣili din be Bayelsa State, [[Nigeria]].<ref name="rivers">{{cite book|last1=ed|first1=Uma Eleazu, general|title=Nigeria, the first 25 years|date=1988|publisher=Infodata [u.a.]|location=Port Harcourt, Rivers State|isbn=9781296151}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nun River {{!}} Nigeria, West Africa, Niger Delta {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Nun-River|access-date=2023-09-13|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa piligi din daa niŋ ka [[Niger River]] daa pirigi buyi Toru-Abubou din miri Agbere Town din be [[Sagbama]] Local Government Area zaŋ n-ti Bayelsa State ka di daa leei Nun mini Forcados mɔɣa.<ref>{{cite web |last1=Toromade |first1=Samson |title=These Nigerian Rivers Have the Weirdest Names |url=https://www.zikoko.com/citizen/rivers-in-nigeria/ |website=Zikoko! |date=25 September 2022}}</ref>
Din niŋ ka di piligi Niger mɔɣili ni, the Nun mɔɣili nyɛla din zori kilomita kɔbigi ni pihiyobu kpɛri [[Gulf of Guinea]] din be Akassa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Nun-River|title=Nun River | river, Nigeria | Britannica|website=www.britannica.com}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|date=2018-11-01|title=Dredging Escravos channel to boost Nigeria's economy|url=https://guardian.ng/opinion/dredging-escravos-channel-to-boost-nigerias-economy/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-22|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Di nyɛla din tooi lahi zori doli ko'soya.<ref name="Nun River">{{cite web|title=Nun River|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/422471/Nun-River|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=17 July 2013}}</ref>
19th century, Nun ŋɔ daa nyɛla dabilim shee zaŋ n-ti [[Europe]] mini Igbo niriba ban be Aboh.<ref>{{Cite news|title=THE RIVER NUN CALLED, AND GABRIEL OKARA ANSWERED AT LAST…|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/03/31/the-river-nun-called-and-gabriel-okara-answered-at-last?|access-date=2025-05-30|newspaper=[[This Day]]}}</ref> Mɔɣili ŋɔ dabilim taarihi nyɛla din piligi ni dabba dabu amaa di nyaaŋa ka ti kpalim nyɛ abekpam dabu, saha bela nyaaŋa lala soli ŋɔ dolibu nyɛla din ti niŋ tom.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-the-Niger-Delta-showing-the-Nun-River-Nun-River_fig1_312039763|title=Map of the Niger Delta showing the Nun River Nun River}}</ref> Dabihi pam nyɛla ban ti kpalim dooni [[Forcados River]].<ref name="Nun River" />
Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla [[Gabriel Okara]] ni zaŋ shɛli niŋ o yɛltɔɣ'taɣimalisi ni. O lala yɛltɔɣ'taɣimalisi ŋɔ yuli booni ''The Call of the River Nun.''<ref>{{cite web |title=The Call of the River Nun |url=http://www.shvoong.com/books/poetry/1760891-river-nun/ |website=www.shvoong.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719185735/http://www.shvoong.com/books/poetry/1760891-river-nun/ |archivedate=19 July 2011 }}</ref>
== Climate ==
Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi mali kom tulim kamani 24°C saha shɛŋa amaa ka tooi zoogi ka di nyɛ 24°C.<ref>{{Cite web |title=Get Nun Entrance Niger River weather forecast for the week |url=https://www.tideschart.com/Nigeria/Bayelsa/Brass/Nun-Entrance-Niger-River/Weather/ |access-date=2023-09-20 |website=www.tideschart.com |language=en}}</ref>
== Binshɛŋa din niŋ ==
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ayopɔin dali yuuni 2017, Nun mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa chii ka daa di yanima din be [[Yenagoa]], [[Bayelsa State]] tiŋzuɣu.<ref>{{Cite news |title=Flood: River Nun overflows bank, submerges communities in Yenagoa |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/south-south-regional/244388-flood-river-nun-overflows-bank-submerges-communities-yenagoa.html?tztc=1 |access-date=2023-07-16 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
Silimiin goli November biɛɣ'pinaayobu dali yuuni 2019, lahabalitiriba niriba anahi ban yi piibu-piibu shee kuna nyɛla ninvuɣ shɛba bɛ ni daa faa bahi din daa niŋ ka bɛ maʒini din daa chani kom ŋɔ ni daa lɛbigi.<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=2019-11-16 |title=Bayelsa gov election: Journalists rescued as boat capsizes in Nun River |url=https://punchng.com/bayelsa-gov-election-journalists-rescued-from-drowning-as-boat-capsizes-in-nun-river/ |access-date=2023-07-16 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Rivers State]]
[[Category:Distributaries of the Niger River]]
6oomivhdr1pnqm8zmqt48q3kb1thq1j
Anambra River
0
33174
137886
2026-05-29T14:13:47Z
Kalakpagh
2501
Created article
137886
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Ọmambala River
| native_name ={{native name|ig|Osimiri Ọmambala}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Amamba.jpg
| image_size = 300
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Anambra State]] and [[Enugu state]]
| subdivision_type3 = Local Government Areas
| subdivision_name3 = [[Anambra East]], [[Anambra West]], [[Ayamelum]],
[[Uzo Uwani]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
|length_km=256
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= [[Onitsha|Onịcha]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Onitsha|Onịcha]], [[Onitsha North|Onịcha úgwú]], [[Anambra State]]<ref>{{Cite news | url=https://punchng.com/ezu-river-dead-bodies-report-indicts-police-four-years-after/ | title=Ezu River dead bodies: Report indicts police four years after | date=28 July 2017 |newspaper=[[The Punch]]}}</ref>
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
|basin_size_mi2=2751|basin_size_ref=<ref>{{cite journal|title=Runoff Response to Basin Parameters in Southeastern Nigeria |journal=Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography |first1=Raymond N. C. |last1=Anyadike |first2=Phillip O. |last2=Phil-Eze |page=75 |volume=71 |issue=1–2 |year=1989 |publisher=Blackwell Publishing |doi=10.1080/04353676.1989.11880274 |jstor=521009|bibcode=1989GeAnA..71...75A }}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Anambra River''' ([[Igbo language|Igbo]]: '''Ọmambala''' {{Audio|LL-Q33578 (ibo)-Chinwoke 01-Omambala.wav|Listen|help=no}}) ŋɔ nyɛla din zori kilomita kɔbishi ni pia kpɛri [[Niger River]] ka nyɛ din be [[Anambra State|Anambra]], [[Nigeria]].<ref>{{cite journal |last1=Ugbor |first1=O. N. |last2=Odo |first2=G. E. |last3=Nwani |first3=C. D. |last4=Ochang |first4=S. N. |last5=Somdare |first5=P. O. |last6=Agbakwuo |first6=C. A. |title=Parasitic Fauna of Two Dominant Clariid (SILURIFORMES) Catfishes In A Tropical Freshwater Ecosystem, Nigeria |journal=Nigerian Journal of Fisheries |date=2014 |volume=11 |issue=1 & 2 |pages=745–755 |url=https://publications.fulokoja.edu.ng/publication-page.php?i=parasitic-fauna-of-two-dominant-clariid-siluriformes-catfishes-in-a-tropical-freshwater-ecosystem-nigeria |s2cid=90241772 }}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛ mɔɣ'shɛli din tooi n-tiri River Niger kom. Kom zobu zaŋ n-ti [[Ọmambala River]] nyɛla din zori kpɛri Atlantic ka nyɛ {{convert|25000|km2|mi2|adj=on}} [[Niger Delta]] yaɣili.<ref name="length">[{{GBurl|ZmdYFTlcSgEC|p=307}} Pages 307–309] in {{cite book |doi=10.1007/0-306-48065-4_7 |chapter=Hydrology of Large River Basins: Eastern and Western Africa |title=Hydrology and Water Resources of Africa |series=Water Science and Technology Library |date=2002 |volume=41 |pages=271–334 |isbn=978-1-4020-0866-5 |first1=Mamdouh |last1=Shahin }}</ref>
== Anambra River region and culture ==
Omambala n daa nyɛ buɣa din be ni yuya ka di mɔɣili ŋɔ nyɛ din zori yiri Uzo-uwa-ani kpɛri Aguleri, Anam, Nsugbe n-ti pahi Onicha axis, ni ka di chirigi Nkisi mini Niger-kwora/Mgbakili mɔɣa chani [[Atlantic Ocean]], lala lahabali ŋɔ nyɛla din yina bilichinima ban yina ni. Ezu mini Ezichi mɔɣa gba nyɛla din zori kpɛri Anambra mɔɣili din be Agbanabo mini Oda.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013">{{cite journal |last1=Ejikeme Odo |first1=Gregory |last2=Didigwu |first2=Nwani Christopher |last3=Effiong Eyo |first3=Joseph |title=The fish fauna of Anambra river basin, Nigeria: species abundance and morphometry |journal=Revista de Biología Tropical |date=31 July 2013 |volume=57 |issue=1–2 |pages=177–186 |doi=10.15517/rbt.v57i1-2.11312 |pmid=19637699 |doi-access=free }}</ref>
Lahiʒibsi pam nyɛla din be Omambala ka dizuɣu tooi chɛ ka niriba pam mali di gbunni zaɣ'bɔbugu, lala zuɣu chɛ ka gbaŋpiɛlla daa tooi booni li Omambala kamani [[Anambra]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Anambra | title=Anambra | Igbo culture, Awka, Onitsha, Map | Britannica }}</ref>
Pɔi ka bɛ daa puli yaɣa, Omambala nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni daa booni Anambra, yaɣa zaŋ n-ti Kogi, Enugu n-ti pahi Ebonyi. Saha ŋɔ, bilichininima ban yina Aguleri, Anam, [[Nsugbe]], Umueri, [[Anaku Town|Anaku]], [[Nteje]], [[Umunya]], Nando, Igbariam, [[Nkwelle-Ezunaka|Nkwelle-Ezunanka]], Nzam, [[Awkuzu]], [[Ogidi, Anambra|Ogidi]], [[Ogbunike]], Ayamelum ni ban kam pahi nyɛla ban di yu ni lala yaɣili ŋɔ di na booni Omambala.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Omambala niriba nyɛla ban mali balli koŋkoba, biɛhi koŋkoba ni dihitabili koŋkoba amaa ka nyɛ ban laɣim beni.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Bindira, kaya ni taada n-ti pahi siyaasa tali zaŋ n-ti Omambala yaɣili nyɛla din chaŋ n-ti gbaai Edo, Delta, Imo mɔɣa, [[Abia State|Abia]], [[Taraba State|Taraba]], [[Benue State|Benue]], Niger, [[Nasarawa State|Nasarawa]], [[Plateau State|Plateau]], [[Akwa Ibom State|Akwa-Ibom]] mini [[Cross River State|Cross-Rivers]] n-ti pahi [[Niger]], [[Chad]], [[Cameroon]], [[Mali]], [[Central African Republic]].<ref>{{Cite journal |first=Patrick |last=Okpoko |date=September 2016 |title=Socio-Cultural Profiling and Development in Southeast Nigeria: A Case Study |url=https://www.researchgate.net/publication/309875498_Socio-Cultural_Profiling_and_Development_in_Southeast_Nigeria_A_Case_Study |journal=Journal of Social Sciences}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
{{coord|6|33|N|6|54|E|display=title}}
{{Niger River}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Anambra State]]
{{Anambra-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
kn037oic3f358mjevlm12510bm9btg8
137887
137886
2026-05-29T14:14:32Z
Kalakpagh
2501
/* Anambra River region and culture */ Updated Content
137887
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Ọmambala River
| native_name ={{native name|ig|Osimiri Ọmambala}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Amamba.jpg
| image_size = 300
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Anambra State]] and [[Enugu state]]
| subdivision_type3 = Local Government Areas
| subdivision_name3 = [[Anambra East]], [[Anambra West]], [[Ayamelum]],
[[Uzo Uwani]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
|length_km=256
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= [[Onitsha|Onịcha]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Onitsha|Onịcha]], [[Onitsha North|Onịcha úgwú]], [[Anambra State]]<ref>{{Cite news | url=https://punchng.com/ezu-river-dead-bodies-report-indicts-police-four-years-after/ | title=Ezu River dead bodies: Report indicts police four years after | date=28 July 2017 |newspaper=[[The Punch]]}}</ref>
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
|basin_size_mi2=2751|basin_size_ref=<ref>{{cite journal|title=Runoff Response to Basin Parameters in Southeastern Nigeria |journal=Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography |first1=Raymond N. C. |last1=Anyadike |first2=Phillip O. |last2=Phil-Eze |page=75 |volume=71 |issue=1–2 |year=1989 |publisher=Blackwell Publishing |doi=10.1080/04353676.1989.11880274 |jstor=521009|bibcode=1989GeAnA..71...75A }}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Anambra River''' ([[Igbo language|Igbo]]: '''Ọmambala''' {{Audio|LL-Q33578 (ibo)-Chinwoke 01-Omambala.wav|Listen|help=no}}) ŋɔ nyɛla din zori kilomita kɔbishi ni pia kpɛri [[Niger River]] ka nyɛ din be [[Anambra State|Anambra]], [[Nigeria]].<ref>{{cite journal |last1=Ugbor |first1=O. N. |last2=Odo |first2=G. E. |last3=Nwani |first3=C. D. |last4=Ochang |first4=S. N. |last5=Somdare |first5=P. O. |last6=Agbakwuo |first6=C. A. |title=Parasitic Fauna of Two Dominant Clariid (SILURIFORMES) Catfishes In A Tropical Freshwater Ecosystem, Nigeria |journal=Nigerian Journal of Fisheries |date=2014 |volume=11 |issue=1 & 2 |pages=745–755 |url=https://publications.fulokoja.edu.ng/publication-page.php?i=parasitic-fauna-of-two-dominant-clariid-siluriformes-catfishes-in-a-tropical-freshwater-ecosystem-nigeria |s2cid=90241772 }}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛ mɔɣ'shɛli din tooi n-tiri River Niger kom. Kom zobu zaŋ n-ti [[Ọmambala River]] nyɛla din zori kpɛri Atlantic ka nyɛ {{convert|25000|km2|mi2|adj=on}} [[Niger Delta]] yaɣili.<ref name="length">[{{GBurl|ZmdYFTlcSgEC|p=307}} Pages 307–309] in {{cite book |doi=10.1007/0-306-48065-4_7 |chapter=Hydrology of Large River Basins: Eastern and Western Africa |title=Hydrology and Water Resources of Africa |series=Water Science and Technology Library |date=2002 |volume=41 |pages=271–334 |isbn=978-1-4020-0866-5 |first1=Mamdouh |last1=Shahin }}</ref>
== Anambra MƆɣili yaɣili mini kaya ni taada ==
Omambala n daa nyɛ buɣa din be ni yuya ka di mɔɣili ŋɔ nyɛ din zori yiri Uzo-uwa-ani kpɛri Aguleri, Anam, Nsugbe n-ti pahi Onicha axis, ni ka di chirigi Nkisi mini Niger-kwora/Mgbakili mɔɣa chani [[Atlantic Ocean]], lala lahabali ŋɔ nyɛla din yina bilichinima ban yina ni. Ezu mini Ezichi mɔɣa gba nyɛla din zori kpɛri Anambra mɔɣili din be Agbanabo mini Oda.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013">{{cite journal |last1=Ejikeme Odo |first1=Gregory |last2=Didigwu |first2=Nwani Christopher |last3=Effiong Eyo |first3=Joseph |title=The fish fauna of Anambra river basin, Nigeria: species abundance and morphometry |journal=Revista de Biología Tropical |date=31 July 2013 |volume=57 |issue=1–2 |pages=177–186 |doi=10.15517/rbt.v57i1-2.11312 |pmid=19637699 |doi-access=free }}</ref>
Lahiʒibsi pam nyɛla din be Omambala ka dizuɣu tooi chɛ ka niriba pam mali di gbunni zaɣ'bɔbugu, lala zuɣu chɛ ka gbaŋpiɛlla daa tooi booni li Omambala kamani [[Anambra]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Anambra | title=Anambra | Igbo culture, Awka, Onitsha, Map | Britannica }}</ref>
Pɔi ka bɛ daa puli yaɣa, Omambala nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni daa booni Anambra, yaɣa zaŋ n-ti Kogi, Enugu n-ti pahi Ebonyi. Saha ŋɔ, bilichininima ban yina Aguleri, Anam, [[Nsugbe]], Umueri, [[Anaku Town|Anaku]], [[Nteje]], [[Umunya]], Nando, Igbariam, [[Nkwelle-Ezunaka|Nkwelle-Ezunanka]], Nzam, [[Awkuzu]], [[Ogidi, Anambra|Ogidi]], [[Ogbunike]], Ayamelum ni ban kam pahi nyɛla ban di yu ni lala yaɣili ŋɔ di na booni Omambala.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Omambala niriba nyɛla ban mali balli koŋkoba, biɛhi koŋkoba ni dihitabili koŋkoba amaa ka nyɛ ban laɣim beni.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Bindira, kaya ni taada n-ti pahi siyaasa tali zaŋ n-ti Omambala yaɣili nyɛla din chaŋ n-ti gbaai Edo, Delta, Imo mɔɣa, [[Abia State|Abia]], [[Taraba State|Taraba]], [[Benue State|Benue]], Niger, [[Nasarawa State|Nasarawa]], [[Plateau State|Plateau]], [[Akwa Ibom State|Akwa-Ibom]] mini [[Cross River State|Cross-Rivers]] n-ti pahi [[Niger]], [[Chad]], [[Cameroon]], [[Mali]], [[Central African Republic]].<ref>{{Cite journal |first=Patrick |last=Okpoko |date=September 2016 |title=Socio-Cultural Profiling and Development in Southeast Nigeria: A Case Study |url=https://www.researchgate.net/publication/309875498_Socio-Cultural_Profiling_and_Development_in_Southeast_Nigeria_A_Case_Study |journal=Journal of Social Sciences}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
{{coord|6|33|N|6|54|E|display=title}}
{{Niger River}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Anambra State]]
{{Anambra-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
6lgaaxlv669ck55yln9v8hv9y7jj84l
137888
137887
2026-05-29T14:15:06Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
137888
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Ọmambala River
| native_name ={{native name|ig|Osimiri Ọmambala}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Amamba.jpg
| image_size = 300
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Anambra State]] and [[Enugu state]]
| subdivision_type3 = Local Government Areas
| subdivision_name3 = [[Anambra East]], [[Anambra West]], [[Ayamelum]],
[[Uzo Uwani]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
|length_km=256
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= [[Onitsha|Onịcha]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Onitsha|Onịcha]], [[Onitsha North|Onịcha úgwú]], [[Anambra State]]<ref>{{Cite news | url=https://punchng.com/ezu-river-dead-bodies-report-indicts-police-four-years-after/ | title=Ezu River dead bodies: Report indicts police four years after | date=28 July 2017 |newspaper=[[The Punch]]}}</ref>
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
|basin_size_mi2=2751|basin_size_ref=<ref>{{cite journal|title=Runoff Response to Basin Parameters in Southeastern Nigeria |journal=Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography |first1=Raymond N. C. |last1=Anyadike |first2=Phillip O. |last2=Phil-Eze |page=75 |volume=71 |issue=1–2 |year=1989 |publisher=Blackwell Publishing |doi=10.1080/04353676.1989.11880274 |jstor=521009|bibcode=1989GeAnA..71...75A }}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Anambra River''' ([[Igbo language|Igbo]]: '''Ọmambala''' {{Audio|LL-Q33578 (ibo)-Chinwoke 01-Omambala.wav|Listen|help=no}}) ŋɔ nyɛla din zori kilomita kɔbishi ni pia kpɛri [[Niger River]] ka nyɛ din be [[Anambra State|Anambra]], [[Nigeria]].<ref>{{cite journal |last1=Ugbor |first1=O. N. |last2=Odo |first2=G. E. |last3=Nwani |first3=C. D. |last4=Ochang |first4=S. N. |last5=Somdare |first5=P. O. |last6=Agbakwuo |first6=C. A. |title=Parasitic Fauna of Two Dominant Clariid (SILURIFORMES) Catfishes In A Tropical Freshwater Ecosystem, Nigeria |journal=Nigerian Journal of Fisheries |date=2014 |volume=11 |issue=1 & 2 |pages=745–755 |url=https://publications.fulokoja.edu.ng/publication-page.php?i=parasitic-fauna-of-two-dominant-clariid-siluriformes-catfishes-in-a-tropical-freshwater-ecosystem-nigeria |s2cid=90241772 }}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛ mɔɣ'shɛli din tooi n-tiri River Niger kom. Kom zobu zaŋ n-ti [[Ọmambala River]] nyɛla din zori kpɛri Atlantic ka nyɛ {{convert|25000|km2|mi2|adj=on}} [[Niger Delta]] yaɣili.<ref name="length">[{{GBurl|ZmdYFTlcSgEC|p=307}} Pages 307–309] in {{cite book |doi=10.1007/0-306-48065-4_7 |chapter=Hydrology of Large River Basins: Eastern and Western Africa |title=Hydrology and Water Resources of Africa |series=Water Science and Technology Library |date=2002 |volume=41 |pages=271–334 |isbn=978-1-4020-0866-5 |first1=Mamdouh |last1=Shahin }}</ref>
== Anambra MƆɣili yaɣili mini kaya ni taada ==
Omambala n daa nyɛ buɣa din be ni yuya ka di mɔɣili ŋɔ nyɛ din zori yiri Uzo-uwa-ani kpɛri Aguleri, Anam, Nsugbe n-ti pahi Onicha axis, ni ka di chirigi Nkisi mini Niger-kwora/Mgbakili mɔɣa chani [[Atlantic Ocean]], lala lahabali ŋɔ nyɛla din yina bilichinima ban yina ni. Ezu mini Ezichi mɔɣa gba nyɛla din zori kpɛri Anambra mɔɣili din be Agbanabo mini Oda.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013">{{cite journal |last1=Ejikeme Odo |first1=Gregory |last2=Didigwu |first2=Nwani Christopher |last3=Effiong Eyo |first3=Joseph |title=The fish fauna of Anambra river basin, Nigeria: species abundance and morphometry |journal=Revista de Biología Tropical |date=31 July 2013 |volume=57 |issue=1–2 |pages=177–186 |doi=10.15517/rbt.v57i1-2.11312 |pmid=19637699 |doi-access=free }}</ref>
Lahiʒibsi pam nyɛla din be Omambala ka dizuɣu tooi chɛ ka niriba pam mali di gbunni zaɣ'bɔbugu, lala zuɣu chɛ ka gbaŋpiɛlla daa tooi booni li Omambala kamani [[Anambra]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Anambra | title=Anambra | Igbo culture, Awka, Onitsha, Map | Britannica }}</ref>
Pɔi ka bɛ daa puli yaɣa, Omambala nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni daa booni Anambra, yaɣa zaŋ n-ti Kogi, Enugu n-ti pahi Ebonyi. Saha ŋɔ, bilichininima ban yina Aguleri, Anam, [[Nsugbe]], Umueri, [[Anaku Town|Anaku]], [[Nteje]], [[Umunya]], Nando, Igbariam, [[Nkwelle-Ezunaka|Nkwelle-Ezunanka]], Nzam, [[Awkuzu]], [[Ogidi, Anambra|Ogidi]], [[Ogbunike]], Ayamelum ni ban kam pahi nyɛla ban di yu ni lala yaɣili ŋɔ di na booni Omambala.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Omambala niriba nyɛla ban mali balli koŋkoba, biɛhi koŋkoba ni dihitabili koŋkoba amaa ka nyɛ ban laɣim beni.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Bindira, kaya ni taada n-ti pahi siyaasa tali zaŋ n-ti Omambala yaɣili nyɛla din chaŋ n-ti gbaai Edo, Delta, Imo mɔɣa, [[Abia State|Abia]], [[Taraba State|Taraba]], [[Benue State|Benue]], Niger, [[Nasarawa State|Nasarawa]], [[Plateau State|Plateau]], [[Akwa Ibom State|Akwa-Ibom]] mini [[Cross River State|Cross-Rivers]] n-ti pahi [[Niger]], [[Chad]], [[Cameroon]], [[Mali]], [[Central African Republic]].<ref>{{Cite journal |first=Patrick |last=Okpoko |date=September 2016 |title=Socio-Cultural Profiling and Development in Southeast Nigeria: A Case Study |url=https://www.researchgate.net/publication/309875498_Socio-Cultural_Profiling_and_Development_in_Southeast_Nigeria_A_Case_Study |journal=Journal of Social Sciences}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{coord|6|33|N|6|54|E|display=title}}
{{Niger River}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Anambra State]]
{{Anambra-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
0r7j33dz89wcy68oy20uc8z540fjyjz
137889
137888
2026-05-29T14:15:25Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
137889
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Ọmambala River
| native_name ={{native name|ig|Osimiri Ọmambala}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Amamba.jpg
| image_size = 300
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Anambra State]] and [[Enugu state]]
| subdivision_type3 = Local Government Areas
| subdivision_name3 = [[Anambra East]], [[Anambra West]], [[Ayamelum]],
[[Uzo Uwani]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
|length_km=256
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= [[Onitsha|Onịcha]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Onitsha|Onịcha]], [[Onitsha North|Onịcha úgwú]], [[Anambra State]]<ref>{{Cite news | url=https://punchng.com/ezu-river-dead-bodies-report-indicts-police-four-years-after/ | title=Ezu River dead bodies: Report indicts police four years after | date=28 July 2017 |newspaper=[[The Punch]]}}</ref>
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
|basin_size_mi2=2751|basin_size_ref=<ref>{{cite journal|title=Runoff Response to Basin Parameters in Southeastern Nigeria |journal=Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography |first1=Raymond N. C. |last1=Anyadike |first2=Phillip O. |last2=Phil-Eze |page=75 |volume=71 |issue=1–2 |year=1989 |publisher=Blackwell Publishing |doi=10.1080/04353676.1989.11880274 |jstor=521009|bibcode=1989GeAnA..71...75A }}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Anambra River''' ([[Igbo language|Igbo]]: '''Ọmambala''' {{Audio|LL-Q33578 (ibo)-Chinwoke 01-Omambala.wav|Listen|help=no}}) ŋɔ nyɛla din zori kilomita kɔbishi ni pia kpɛri [[Niger River]] ka nyɛ din be [[Anambra State|Anambra]], [[Nigeria]].<ref>{{cite journal |last1=Ugbor |first1=O. N. |last2=Odo |first2=G. E. |last3=Nwani |first3=C. D. |last4=Ochang |first4=S. N. |last5=Somdare |first5=P. O. |last6=Agbakwuo |first6=C. A. |title=Parasitic Fauna of Two Dominant Clariid (SILURIFORMES) Catfishes In A Tropical Freshwater Ecosystem, Nigeria |journal=Nigerian Journal of Fisheries |date=2014 |volume=11 |issue=1 & 2 |pages=745–755 |url=https://publications.fulokoja.edu.ng/publication-page.php?i=parasitic-fauna-of-two-dominant-clariid-siluriformes-catfishes-in-a-tropical-freshwater-ecosystem-nigeria |s2cid=90241772 }}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛ mɔɣ'shɛli din tooi n-tiri River Niger kom. Kom zobu zaŋ n-ti [[Ọmambala River]] nyɛla din zori kpɛri Atlantic ka nyɛ {{convert|25000|km2|mi2|adj=on}} [[Niger Delta]] yaɣili.<ref name="length">[{{GBurl|ZmdYFTlcSgEC|p=307}} Pages 307–309] in {{cite book |doi=10.1007/0-306-48065-4_7 |chapter=Hydrology of Large River Basins: Eastern and Western Africa |title=Hydrology and Water Resources of Africa |series=Water Science and Technology Library |date=2002 |volume=41 |pages=271–334 |isbn=978-1-4020-0866-5 |first1=Mamdouh |last1=Shahin }}</ref>
== Anambra MƆɣili yaɣili mini kaya ni taada ==
Omambala n daa nyɛ buɣa din be ni yuya ka di mɔɣili ŋɔ nyɛ din zori yiri Uzo-uwa-ani kpɛri Aguleri, Anam, Nsugbe n-ti pahi Onicha axis, ni ka di chirigi Nkisi mini Niger-kwora/Mgbakili mɔɣa chani [[Atlantic Ocean]], lala lahabali ŋɔ nyɛla din yina bilichinima ban yina ni. Ezu mini Ezichi mɔɣa gba nyɛla din zori kpɛri Anambra mɔɣili din be Agbanabo mini Oda.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013">{{cite journal |last1=Ejikeme Odo |first1=Gregory |last2=Didigwu |first2=Nwani Christopher |last3=Effiong Eyo |first3=Joseph |title=The fish fauna of Anambra river basin, Nigeria: species abundance and morphometry |journal=Revista de Biología Tropical |date=31 July 2013 |volume=57 |issue=1–2 |pages=177–186 |doi=10.15517/rbt.v57i1-2.11312 |pmid=19637699 |doi-access=free }}</ref>
Lahiʒibsi pam nyɛla din be Omambala ka dizuɣu tooi chɛ ka niriba pam mali di gbunni zaɣ'bɔbugu, lala zuɣu chɛ ka gbaŋpiɛlla daa tooi booni li Omambala kamani [[Anambra]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Anambra | title=Anambra | Igbo culture, Awka, Onitsha, Map | Britannica }}</ref>
Pɔi ka bɛ daa puli yaɣa, Omambala nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni daa booni Anambra, yaɣa zaŋ n-ti Kogi, Enugu n-ti pahi Ebonyi. Saha ŋɔ, bilichininima ban yina Aguleri, Anam, [[Nsugbe]], Umueri, [[Anaku Town|Anaku]], [[Nteje]], [[Umunya]], Nando, Igbariam, [[Nkwelle-Ezunaka|Nkwelle-Ezunanka]], Nzam, [[Awkuzu]], [[Ogidi, Anambra|Ogidi]], [[Ogbunike]], Ayamelum ni ban kam pahi nyɛla ban di yu ni lala yaɣili ŋɔ di na booni Omambala.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Omambala niriba nyɛla ban mali balli koŋkoba, biɛhi koŋkoba ni dihitabili koŋkoba amaa ka nyɛ ban laɣim beni.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Bindira, kaya ni taada n-ti pahi siyaasa tali zaŋ n-ti Omambala yaɣili nyɛla din chaŋ n-ti gbaai Edo, Delta, Imo mɔɣa, [[Abia State|Abia]], [[Taraba State|Taraba]], [[Benue State|Benue]], Niger, [[Nasarawa State|Nasarawa]], [[Plateau State|Plateau]], [[Akwa Ibom State|Akwa-Ibom]] mini [[Cross River State|Cross-Rivers]] n-ti pahi [[Niger]], [[Chad]], [[Cameroon]], [[Mali]], [[Central African Republic]].<ref>{{Cite journal |first=Patrick |last=Okpoko |date=September 2016 |title=Socio-Cultural Profiling and Development in Southeast Nigeria: A Case Study |url=https://www.researchgate.net/publication/309875498_Socio-Cultural_Profiling_and_Development_in_Southeast_Nigeria_A_Case_Study |journal=Journal of Social Sciences}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{coord|6|33|N|6|54|E|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Anambra State]]
{{Anambra-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
4yugrr8ewhy3nb802ader0q9rtw7smv
137890
137889
2026-05-29T14:15:45Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
137890
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Ọmambala River
| native_name ={{native name|ig|Osimiri Ọmambala}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Amamba.jpg
| image_size = 300
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Anambra State]] and [[Enugu state]]
| subdivision_type3 = Local Government Areas
| subdivision_name3 = [[Anambra East]], [[Anambra West]], [[Ayamelum]],
[[Uzo Uwani]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
|length_km=256
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= [[Onitsha|Onịcha]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Onitsha|Onịcha]], [[Onitsha North|Onịcha úgwú]], [[Anambra State]]<ref>{{Cite news | url=https://punchng.com/ezu-river-dead-bodies-report-indicts-police-four-years-after/ | title=Ezu River dead bodies: Report indicts police four years after | date=28 July 2017 |newspaper=[[The Punch]]}}</ref>
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
|basin_size_mi2=2751|basin_size_ref=<ref>{{cite journal|title=Runoff Response to Basin Parameters in Southeastern Nigeria |journal=Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography |first1=Raymond N. C. |last1=Anyadike |first2=Phillip O. |last2=Phil-Eze |page=75 |volume=71 |issue=1–2 |year=1989 |publisher=Blackwell Publishing |doi=10.1080/04353676.1989.11880274 |jstor=521009|bibcode=1989GeAnA..71...75A }}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Anambra River''' ([[Igbo language|Igbo]]: '''Ọmambala''' {{Audio|LL-Q33578 (ibo)-Chinwoke 01-Omambala.wav|Listen|help=no}}) ŋɔ nyɛla din zori kilomita kɔbishi ni pia kpɛri [[Niger River]] ka nyɛ din be [[Anambra State|Anambra]], [[Nigeria]].<ref>{{cite journal |last1=Ugbor |first1=O. N. |last2=Odo |first2=G. E. |last3=Nwani |first3=C. D. |last4=Ochang |first4=S. N. |last5=Somdare |first5=P. O. |last6=Agbakwuo |first6=C. A. |title=Parasitic Fauna of Two Dominant Clariid (SILURIFORMES) Catfishes In A Tropical Freshwater Ecosystem, Nigeria |journal=Nigerian Journal of Fisheries |date=2014 |volume=11 |issue=1 & 2 |pages=745–755 |url=https://publications.fulokoja.edu.ng/publication-page.php?i=parasitic-fauna-of-two-dominant-clariid-siluriformes-catfishes-in-a-tropical-freshwater-ecosystem-nigeria |s2cid=90241772 }}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛ mɔɣ'shɛli din tooi n-tiri River Niger kom. Kom zobu zaŋ n-ti [[Ọmambala River]] nyɛla din zori kpɛri Atlantic ka nyɛ {{convert|25000|km2|mi2|adj=on}} [[Niger Delta]] yaɣili.<ref name="length">[{{GBurl|ZmdYFTlcSgEC|p=307}} Pages 307–309] in {{cite book |doi=10.1007/0-306-48065-4_7 |chapter=Hydrology of Large River Basins: Eastern and Western Africa |title=Hydrology and Water Resources of Africa |series=Water Science and Technology Library |date=2002 |volume=41 |pages=271–334 |isbn=978-1-4020-0866-5 |first1=Mamdouh |last1=Shahin }}</ref>
== Anambra MƆɣili yaɣili mini kaya ni taada ==
Omambala n daa nyɛ buɣa din be ni yuya ka di mɔɣili ŋɔ nyɛ din zori yiri Uzo-uwa-ani kpɛri Aguleri, Anam, Nsugbe n-ti pahi Onicha axis, ni ka di chirigi Nkisi mini Niger-kwora/Mgbakili mɔɣa chani [[Atlantic Ocean]], lala lahabali ŋɔ nyɛla din yina bilichinima ban yina ni. Ezu mini Ezichi mɔɣa gba nyɛla din zori kpɛri Anambra mɔɣili din be Agbanabo mini Oda.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013">{{cite journal |last1=Ejikeme Odo |first1=Gregory |last2=Didigwu |first2=Nwani Christopher |last3=Effiong Eyo |first3=Joseph |title=The fish fauna of Anambra river basin, Nigeria: species abundance and morphometry |journal=Revista de Biología Tropical |date=31 July 2013 |volume=57 |issue=1–2 |pages=177–186 |doi=10.15517/rbt.v57i1-2.11312 |pmid=19637699 |doi-access=free }}</ref>
Lahiʒibsi pam nyɛla din be Omambala ka dizuɣu tooi chɛ ka niriba pam mali di gbunni zaɣ'bɔbugu, lala zuɣu chɛ ka gbaŋpiɛlla daa tooi booni li Omambala kamani [[Anambra]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Anambra | title=Anambra | Igbo culture, Awka, Onitsha, Map | Britannica }}</ref>
Pɔi ka bɛ daa puli yaɣa, Omambala nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni daa booni Anambra, yaɣa zaŋ n-ti Kogi, Enugu n-ti pahi Ebonyi. Saha ŋɔ, bilichininima ban yina Aguleri, Anam, [[Nsugbe]], Umueri, [[Anaku Town|Anaku]], [[Nteje]], [[Umunya]], Nando, Igbariam, [[Nkwelle-Ezunaka|Nkwelle-Ezunanka]], Nzam, [[Awkuzu]], [[Ogidi, Anambra|Ogidi]], [[Ogbunike]], Ayamelum ni ban kam pahi nyɛla ban di yu ni lala yaɣili ŋɔ di na booni Omambala.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Omambala niriba nyɛla ban mali balli koŋkoba, biɛhi koŋkoba ni dihitabili koŋkoba amaa ka nyɛ ban laɣim beni.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Bindira, kaya ni taada n-ti pahi siyaasa tali zaŋ n-ti Omambala yaɣili nyɛla din chaŋ n-ti gbaai Edo, Delta, Imo mɔɣa, [[Abia State|Abia]], [[Taraba State|Taraba]], [[Benue State|Benue]], Niger, [[Nasarawa State|Nasarawa]], [[Plateau State|Plateau]], [[Akwa Ibom State|Akwa-Ibom]] mini [[Cross River State|Cross-Rivers]] n-ti pahi [[Niger]], [[Chad]], [[Cameroon]], [[Mali]], [[Central African Republic]].<ref>{{Cite journal |first=Patrick |last=Okpoko |date=September 2016 |title=Socio-Cultural Profiling and Development in Southeast Nigeria: A Case Study |url=https://www.researchgate.net/publication/309875498_Socio-Cultural_Profiling_and_Development_in_Southeast_Nigeria_A_Case_Study |journal=Journal of Social Sciences}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{coord|6|33|N|6|54|E|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Anambra State]]
7xzvi4677144yewxuwkipdpxb28a2dk
137891
137890
2026-05-29T14:16:27Z
Kalakpagh
2501
added databox
137891
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Ọmambala River
| native_name ={{native name|ig|Osimiri Ọmambala}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Amamba.jpg
| image_size = 300
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Anambra State]] and [[Enugu state]]
| subdivision_type3 = Local Government Areas
| subdivision_name3 = [[Anambra East]], [[Anambra West]], [[Ayamelum]],
[[Uzo Uwani]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
|length_km=256
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= [[Onitsha|Onịcha]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Onitsha|Onịcha]], [[Onitsha North|Onịcha úgwú]], [[Anambra State]]<ref>{{Cite news | url=https://punchng.com/ezu-river-dead-bodies-report-indicts-police-four-years-after/ | title=Ezu River dead bodies: Report indicts police four years after | date=28 July 2017 |newspaper=[[The Punch]]}}</ref>
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
|basin_size_mi2=2751|basin_size_ref=<ref>{{cite journal|title=Runoff Response to Basin Parameters in Southeastern Nigeria |journal=Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography |first1=Raymond N. C. |last1=Anyadike |first2=Phillip O. |last2=Phil-Eze |page=75 |volume=71 |issue=1–2 |year=1989 |publisher=Blackwell Publishing |doi=10.1080/04353676.1989.11880274 |jstor=521009|bibcode=1989GeAnA..71...75A }}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Anambra River''' ([[Igbo language|Igbo]]: '''Ọmambala''' {{Audio|LL-Q33578 (ibo)-Chinwoke 01-Omambala.wav|Listen|help=no}}) ŋɔ nyɛla din zori kilomita kɔbishi ni pia kpɛri [[Niger River]] ka nyɛ din be [[Anambra State|Anambra]], [[Nigeria]].<ref>{{cite journal |last1=Ugbor |first1=O. N. |last2=Odo |first2=G. E. |last3=Nwani |first3=C. D. |last4=Ochang |first4=S. N. |last5=Somdare |first5=P. O. |last6=Agbakwuo |first6=C. A. |title=Parasitic Fauna of Two Dominant Clariid (SILURIFORMES) Catfishes In A Tropical Freshwater Ecosystem, Nigeria |journal=Nigerian Journal of Fisheries |date=2014 |volume=11 |issue=1 & 2 |pages=745–755 |url=https://publications.fulokoja.edu.ng/publication-page.php?i=parasitic-fauna-of-two-dominant-clariid-siluriformes-catfishes-in-a-tropical-freshwater-ecosystem-nigeria |s2cid=90241772 }}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛ mɔɣ'shɛli din tooi n-tiri River Niger kom. Kom zobu zaŋ n-ti [[Ọmambala River]] nyɛla din zori kpɛri Atlantic ka nyɛ {{convert|25000|km2|mi2|adj=on}} [[Niger Delta]] yaɣili.<ref name="length">[{{GBurl|ZmdYFTlcSgEC|p=307}} Pages 307–309] in {{cite book |doi=10.1007/0-306-48065-4_7 |chapter=Hydrology of Large River Basins: Eastern and Western Africa |title=Hydrology and Water Resources of Africa |series=Water Science and Technology Library |date=2002 |volume=41 |pages=271–334 |isbn=978-1-4020-0866-5 |first1=Mamdouh |last1=Shahin }}</ref>
== Anambra MƆɣili yaɣili mini kaya ni taada ==
Omambala n daa nyɛ buɣa din be ni yuya ka di mɔɣili ŋɔ nyɛ din zori yiri Uzo-uwa-ani kpɛri Aguleri, Anam, Nsugbe n-ti pahi Onicha axis, ni ka di chirigi Nkisi mini Niger-kwora/Mgbakili mɔɣa chani [[Atlantic Ocean]], lala lahabali ŋɔ nyɛla din yina bilichinima ban yina ni. Ezu mini Ezichi mɔɣa gba nyɛla din zori kpɛri Anambra mɔɣili din be Agbanabo mini Oda.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013">{{cite journal |last1=Ejikeme Odo |first1=Gregory |last2=Didigwu |first2=Nwani Christopher |last3=Effiong Eyo |first3=Joseph |title=The fish fauna of Anambra river basin, Nigeria: species abundance and morphometry |journal=Revista de Biología Tropical |date=31 July 2013 |volume=57 |issue=1–2 |pages=177–186 |doi=10.15517/rbt.v57i1-2.11312 |pmid=19637699 |doi-access=free }}</ref>
Lahiʒibsi pam nyɛla din be Omambala ka dizuɣu tooi chɛ ka niriba pam mali di gbunni zaɣ'bɔbugu, lala zuɣu chɛ ka gbaŋpiɛlla daa tooi booni li Omambala kamani [[Anambra]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Anambra | title=Anambra | Igbo culture, Awka, Onitsha, Map | Britannica }}</ref>
Pɔi ka bɛ daa puli yaɣa, Omambala nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni daa booni Anambra, yaɣa zaŋ n-ti Kogi, Enugu n-ti pahi Ebonyi. Saha ŋɔ, bilichininima ban yina Aguleri, Anam, [[Nsugbe]], Umueri, [[Anaku Town|Anaku]], [[Nteje]], [[Umunya]], Nando, Igbariam, [[Nkwelle-Ezunaka|Nkwelle-Ezunanka]], Nzam, [[Awkuzu]], [[Ogidi, Anambra|Ogidi]], [[Ogbunike]], Ayamelum ni ban kam pahi nyɛla ban di yu ni lala yaɣili ŋɔ di na booni Omambala.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Omambala niriba nyɛla ban mali balli koŋkoba, biɛhi koŋkoba ni dihitabili koŋkoba amaa ka nyɛ ban laɣim beni.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Bindira, kaya ni taada n-ti pahi siyaasa tali zaŋ n-ti Omambala yaɣili nyɛla din chaŋ n-ti gbaai Edo, Delta, Imo mɔɣa, [[Abia State|Abia]], [[Taraba State|Taraba]], [[Benue State|Benue]], Niger, [[Nasarawa State|Nasarawa]], [[Plateau State|Plateau]], [[Akwa Ibom State|Akwa-Ibom]] mini [[Cross River State|Cross-Rivers]] n-ti pahi [[Niger]], [[Chad]], [[Cameroon]], [[Mali]], [[Central African Republic]].<ref>{{Cite journal |first=Patrick |last=Okpoko |date=September 2016 |title=Socio-Cultural Profiling and Development in Southeast Nigeria: A Case Study |url=https://www.researchgate.net/publication/309875498_Socio-Cultural_Profiling_and_Development_in_Southeast_Nigeria_A_Case_Study |journal=Journal of Social Sciences}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{coord|6|33|N|6|54|E|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Anambra State]]
j3m4aqgvmcus3tn6uxm7895f4xd2wt5
Benue River
0
33175
137892
2026-05-29T14:22:34Z
Kalakpagh
2501
Created article
137892
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Tributary of the Niger River in Cameroon and Nigeria}}
{{for|the state in Nigeria|Benue State}}
{{Use mdy dates|date=July 2023}}
{{Infobox river
| name = Benue River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Cameroon]]|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length ={{cvt|1,440|km|mi|abbr=on}}<ref name="NIHSA">{{cite web|url=https://nihsa.gov.ng|title=NIHSA}}</ref>
| width_min =
| width_avg ={{cvt|488–976|m|abbr=on}}(Middle and Lower Benue)<ref name="NIHSA"/>
| width_max ={{cvt|1.6|km|abbr=on}}([[Lokoja]])<ref name="NIHSA"/>
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=[[Lokoja]]
| discharge1_avg ={{cvt|3,477|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge1|group=n|Multiannual average: 3,477 m³/s,<ref name="3. The hydrological cycle and its components">{{cite web|url=
https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6d389bc-ec44-4404-baa1-d6ab33c458c8/content/x5524e04.htm|title=3. The hydrological cycle and its components}}</ref><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation">[https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/88e59f9a-8a9a-4cb3-8ee8-d25f313c7987/content](PDF; 845,82 KB)</ref> 3,400 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_31-32/32981.pdf](PDF; 1,55 MB)</ref><ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management">[
https://documents1.worldbank.org/curated/en/187941468097179065/pdf/345180PAPER0NR1Basin01OFFICIAL0USE1.pdf](PDF; 5,39 MB)</ref> 3,244 m³/s (1970–2009),<ref name="THE PROJECT FOR
REVIEW AND UPDATE OF NIGERIA
NATIONAL WATER RESOURCES
MASTER PLAN">[https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12146569.pdf](PDF; 9,62 MB)</ref> 4,580 m³/s (2010–2024)<ref name="NIHSA"/>}}
| discharge2_location=[[Makurdi]]
| discharge2_min ={{cvt|240|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge2_avg ={{cvt|3,150|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>{{refn|name=discharge2|group=n|Multiannual average: 3,150 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/> 2,984 m³/s (1930–1989),<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/> 3,468.24 m³/s (1955–2014),<ref name="NIHSA"/> 3,257.2 m³/s (1980–2019), 4,155 m³/s (2010–2024)<ref name="Anthropogenic override and hydrological non-stationarity: mapping divergent flood regimes in the lower Niger-Benue Basin using HEC-RAS and remotely sensed datasets">[https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/r71f1156a-2324-41ca-b6c4-1af2e22ec722-MECA.pdf?abstractid=5802540&mirid=1](PDF; 17,05 MB)</ref>}}
| discharge2_max ={{cvt|12,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge3_location=[[Numan, Nigeria|Numan]]
| discharge3_min ={{cvt|30|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers14-11/17005.pdf](PDF; 8,7 MB)</ref>
| discharge3_avg ={{cvt|900|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge3_max ={{cvt|5,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_location=[[Yola, Nigeria|Yola]], [[Jimeta]]
| discharge4_min ={{cvt|20|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_avg ={{cvt|741|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_max ={{cvt|4,200|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge5_location=[[Garoua]]
| discharge5_min ={{cvt|0.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge5_avg ={{cvt|360|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge5|group=n|Multiannual average: 360 m³/s (1930–1981),<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/><ref name="Fleuves et Rivières du Cameroun">[http://www.hydrosciences.fr/sierem/Bibliotheque/biblio/Cameroun.pdf](PDF; 58,86 MB)</ref> 451.85 m³/s (1930–1995)<ref name="Hydrological modeling of climate change impacts on water resources and hydropower potential in
the headwaters of the Benue River Basin, Northern
Cameroon.">[https://dicames.online/jspui/bitstream/20.500.12177/7754/1/FS_These_BC21_0105.pdf](PDF; 10,02 MB)</ref>}}
| discharge5_max ={{cvt|3,100|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| source1 =
| source1_location =[[Adamawa Plateau]]
| source1_coordinates={{coord|7|42|33.2712|N|13|26|35.3616|E}}
| source1_elevation ={{cvt|1,340|m|abbr=on}}<ref name="britannica.com">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Benue-River |title=Benue River | Nigeria, Cameroon, Chad | Britannica }}</ref>
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Lokoja]], Nigeria
| mouth_coordinates = {{coord|07|45|12|N|06|45|24|E|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation ={{cvt|35|m|abbr=on}}
| progression =[[Niger River|Niger]]→[[Gulf of Guinea]]
| river_system =[[Niger River]]
| basin_size ={{cvt|319,000–338,200|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/><ref name="HydroSciences Montpellier">{{cite web|url=https://www.hydrosciences.org|title=HydroSciences Montpellier}}</ref>
| tributaries_right =Mayo Oldiri, Mayo Rey, Mayo Godi, [[Mayo-Kébi River|Mayo-Kébi]], Mayo Tiel, Kilunga, [[Gongola River|Gongola]], [[Pai River|Pai]], Duchi, [[Wase River|Wase]], Shemanker, Ankwe, Guma, Mada, Okwa
| tributaries_left =Mayo Farda, [[Faro River|Faro]], Ini, Belwa, Fan, [[Taraba River|Taraba]], [[Donga River|Donga]], [[Katsina-Ala River|Katsina-Ala]], Gwer
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Benue River''' ({{langx|fr|la Bénoué}}),bɛ daa na mi li la '''Chadda River''' bee '''Tchadda''', nyɛla [[Niger River]] mɔɣa la zaɣ'yini.<ref name="britannica.com" /> Di galisim nyɛla din paai kamani {{cvt|319,000|km2|mi2|abbr=on}}.<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/> Di yɛliŋ zaa nyɛla din paai kamani {{cvt|1,400|km|mi|abbr=on}} ka nyɛ din pahira di yi ti niŋ ka saa mi.<ref name="Babangida">{{Cite news |last=Babangida |first=Abdulkareem Mojeed, Mohammed |date=December 16, 2022 |title=SPECIAL REPORT: How poor infrastructure worsened flood disasters in states across Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570687-special-report-how-poor-infrastructure-worsened-flood-disasters-in-states-across-nigeria.html |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> Di lahi nyɛla gorim soli zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi doli chani bɛ chandi shɛhi .<ref>{{Cite web |date=April 5, 2023 |title=Benue River |url=https://www.worldatlas.com/rivers/benue-river.html |access-date=July 3, 2023 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> Benue yuli ŋɔ nyɛla din yina ''bernor,'' ka di gbunni nyɛ mɔɣili.<ref>{{Cite book |last=Benue Wikipedia |first=Martin Zachary |url=https://eprints.soas.ac.uk/29268/1/10731363.pdf |title=THE RISE AND FALL OF FULANI RULE IN ADAMAWA 1809 - 1901 |publisher=University of London |year=1969 |pages=13}}</ref>
[[File:Benue SE Yola.jpg|thumb|upright=1.4|The River Benue looking south east from [[Jimeta]].]]
[[File:Benuerivermap.png|thumb|right|upright=1.6|Map showing the Benue River drainage basin.]]
==Geography==
Benue ŋɔ nyɛla din piligi Adamawa Plateau zaŋ n-ti [[Cameroon]] wulinpuhili ka nyɛ din zori kpɛri Garoua mini Lagdo mɔɣ'bihi, [[Nigeria]] wulinluhili zaŋ n-ti [[Mandara mountains]], [[Jimeta]], [[Ibi, Nigeria|Ibi]] n-ti pahi [[Makurdi]] pɔi ka naayi chirigi [[Niger River]] tiŋ yuli booni [[Lokoja]].<ref name="britannica.com"/>
Mɔɣili balibu nyɛ Faro, Gongola n-ti pahi Mayo Kebbi ka di nyɛ din gbaai mɔɣili chaŋ ti chirigi Logone (Lake Chad yaɣ'shɛli ) ko'kpɛɣu saha. Di balli shɛŋa lahi nyɛ Taraba, Donga n-ti pahi Katsina Ala.<ref>{{Cite web |title=Katsina Ala River {{!}} river, western Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Katsina-Ala-River |access-date=July 3, 2023 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Saha shɛŋa, Benue nyɛla din kpɛri kom gariti Nigerr. Pɔi ni yuuni 1960, Benue kom kpɛbu zaa daa nyɛla {{cvt|3,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}} ka [[Niger]] mi nyɛ {{cvt|3,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}.<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/><ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
== Climate ==
Benue State nyɛla din mali tulim goli kam yuuni puuni bin din gbaai wuuni mini shɛɣu ni zaa. Di yuuni puuni tulim nyɛla 34 °C ka nyari saa kamani 244 inch yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Benue weather and climate ☀️ Best time to visit 🌡️ Temperature |url=https://www.besttravelmonths.com/nigeria/benue-4042927/ |access-date=2023-09-20 |website=www.besttravelmonths.com |language=en}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla di ni tooi deegi kom kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni yini ka nyɛ din nyura kamani 169 dabisa yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Weather for Makurdi, Benue, Nigeria |url=https://www.timeanddate.com/weather/nigeria/makurdi |access-date=2023-09-20 |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref>
== Major floods ==
Nigeria’s [[National Emergency Management Agency (Nigeria)|National Emergency Management Agency]] (NEMA), nyɛla ban daa niŋ vihigu zaŋ jandi alomonima niŋbu tiŋgbani maa ni ka daa saɣisi tuma yaɣa nima n-ti pahi (MDAs) ni bɛ niŋmi yomyom kpuɣi soya baligi bee gu ka taɣi tiŋgbani taɣibu yɛltɔɣa.<ref name="Nseyen">{{Cite news |last=Nseyen |first=Nsikak |date=September 19, 2022 |title=Flooding: NEMA issues warning to Adamawa, Taraba, Benue, others |url=https://dailypost.ng/2022/09/19/flooding-nema-issues-warning-to-adamawa-taraba-benue-others/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
=== 2022 Flood ===
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ata dali yuuni 2022, ko'kpɛɣu nyɛla din daa dam tiŋsi din be Benue yaɣili, lahabali ŋɔ nyɛla din yina yaɣili ŋɔ ŋun su kom fukumsi Godwin Oyiwona sani na. Lala ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa dam [[Makurdi]], Agatu, Logo, Guma, Buruku, [[Otukpo]] n-ti pahi Gwer-West.<ref>{{Cite web |last=Simire |first=Michael |date=September 23, 2022 |title=Flooding hits riverine areas in Benue |url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ |access-date=July 4, 2023 |website=EnviroNews Nigeria |language=en-US}}</ref> Tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa n bo soya ka bɛ daa voogi lala yɛlmɔɣisirili ŋɔ ka daa n bo liɣiri ka bɛ daa mali Idye Basin.<ref>{{cite web | url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ | title=Flooding hits riverine areas in Benue | date=September 23, 2022 }}</ref>
==== January 2020 ====
Tiŋgbani zuɣulan [[Muhammadu Buhari]] nyɛla `nun daa gbi 3.35-km ko'soli [[Makurdi]], Benue din yɛn chɛ ka ko'kpɛɣu bi lahi niŋ lala tiŋsi ŋɔ ni.<ref name="Nigeria">{{Cite news |last= |first= |date=January 3, 2020 |title=Buhari inaugurates 3.35km drainage in Benue |url=https://guardian.ng/news/buhari-inaugurates-3-35km-drainage-in-benue/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni daa saɣi n-ti shɛli ni di piligi tuma yuuni 2017 ka nyɛ din daa naai bakoyi pihinahi ni anii sunsuun. Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni tum shɛli ni di gu ka taɣi buɣa gbibu mini ko'kpɛɣu lala yaɣili maa.<ref>{{cite web |url=https://theglittersonline.com.ng/buhari-inaugurates-3/ |title=Buhari Inaugurates 3.35km Drainage In Benue |website=theglittersonline.com.ng |date=January 3, 2020}}</ref><ref name="Nigeria"/>
=== 2017 Flood ===
[[News Agency of Nigeria|News Agency of Nigeria (NAN)]] lahabali nyɛla din daa wuhi ni Idye tiŋsi nyɛla din daa pahi tiŋshɛŋa yuuni 2017 ko'kpɛɣu ni daa yihi bɛ biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka bɛ kalinli daa yiɣisi kamani 120,000 niriba<ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=News Agency of |date=August 28, 2022 |title=Floods ravage Benue villages as Governor Ortom lounges in Europe |url=https://gazettengr.com/floods-ravage-benue-villages-as-governor-ortom-lounges-in-europe/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Peoples Gazette]]|language=en-US}}</ref> Benue tiŋzuɣu [[Makurdi]]. Ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa di yanima kalinli kamani kɔbishee [[Makurdi]].<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=September 14, 2022 |title=Floods destroy 200 households in Makurdi |url=https://punchng.com/floods-destroy-200-households-in-makurdi/ |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
===2012 Flood===
Benue mɔɣili ko'kpɛɣu Silimiin goli October yuuni 2012 nyɛla din daa tahi waɣari pam na Duguri [[District]], [[Alkaleri|Alkaleri Local Government Area]], [[Bauchi State]].<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/141373-snakes-kill-over-200-people-in-bauchi-council-as-government-takes-no-action.html?tztc=1 |title=Snakes kill over 200 people in Bauchi council, as government takes no action |access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Silimiin goli July yuuni 2013, lahabali nyɛla din daa yina wuhi ni salo ban kalinli yiɣisi kɔbishee nyɛla ban koŋ bɛ nyɛvuya lala yaɣili ŋɔ ka di nyɛla waɣa dimli. [[Hospital|General Hospital]] din be Kaltungo, Gombe State nyɛ ashibiti shɛli din be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi tibi waɣa dimli amaa ŋun tooi niŋ saha ka paai Kaltungo nyɛla bɛ ni yɛn tibi so dabaa ayi sunsuun ka o labi o yiŋ.<ref name = "allafrica1">{{Cite web
| last = Agbo
| first = Catherine
| title = Nigeria: Snakes Kill 200 in Bauchi
| work = allAfrica.com
| access-date = May 11, 2014
| date = July 22, 2013
| url = http://allafrica.com/stories/201307220201.html
}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=June 22, 2021 |title=Bauchi residents groan over snakebites |url=https://guardian.ng/news/bauchi-residents-groan-over-snakebites/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
<gallery>
File:Drone view Benoue.jpg|Benoue huts
File:Drone view at Benoue.jpg|Benoue view from drone
File:Traversée de la Benoué à pirogue.jpg|Crossing the Benue River from Lagdo with a Canoe
</gallery>
==Notes==
{{notelist}}
{{reflist|group=n}}
== References ==
{{Reflist}}
==External links==
*{{Cite EB1911|wstitle=Benue|volume=3|page=754}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Benue River}}
[[Category:Benue River| ]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:North Region (Cameroon)]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
ba5musz1x1tuvc3g0xquhtnxmnlbqip
137893
137892
2026-05-29T14:23:02Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
137893
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Tributary of the Niger River in Cameroon and Nigeria}}
{{Use mdy dates|date=July 2023}}
{{Infobox river
| name = Benue River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Cameroon]]|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length ={{cvt|1,440|km|mi|abbr=on}}<ref name="NIHSA">{{cite web|url=https://nihsa.gov.ng|title=NIHSA}}</ref>
| width_min =
| width_avg ={{cvt|488–976|m|abbr=on}}(Middle and Lower Benue)<ref name="NIHSA"/>
| width_max ={{cvt|1.6|km|abbr=on}}([[Lokoja]])<ref name="NIHSA"/>
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=[[Lokoja]]
| discharge1_avg ={{cvt|3,477|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge1|group=n|Multiannual average: 3,477 m³/s,<ref name="3. The hydrological cycle and its components">{{cite web|url=
https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6d389bc-ec44-4404-baa1-d6ab33c458c8/content/x5524e04.htm|title=3. The hydrological cycle and its components}}</ref><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation">[https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/88e59f9a-8a9a-4cb3-8ee8-d25f313c7987/content](PDF; 845,82 KB)</ref> 3,400 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_31-32/32981.pdf](PDF; 1,55 MB)</ref><ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management">[
https://documents1.worldbank.org/curated/en/187941468097179065/pdf/345180PAPER0NR1Basin01OFFICIAL0USE1.pdf](PDF; 5,39 MB)</ref> 3,244 m³/s (1970–2009),<ref name="THE PROJECT FOR
REVIEW AND UPDATE OF NIGERIA
NATIONAL WATER RESOURCES
MASTER PLAN">[https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12146569.pdf](PDF; 9,62 MB)</ref> 4,580 m³/s (2010–2024)<ref name="NIHSA"/>}}
| discharge2_location=[[Makurdi]]
| discharge2_min ={{cvt|240|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge2_avg ={{cvt|3,150|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>{{refn|name=discharge2|group=n|Multiannual average: 3,150 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/> 2,984 m³/s (1930–1989),<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/> 3,468.24 m³/s (1955–2014),<ref name="NIHSA"/> 3,257.2 m³/s (1980–2019), 4,155 m³/s (2010–2024)<ref name="Anthropogenic override and hydrological non-stationarity: mapping divergent flood regimes in the lower Niger-Benue Basin using HEC-RAS and remotely sensed datasets">[https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/r71f1156a-2324-41ca-b6c4-1af2e22ec722-MECA.pdf?abstractid=5802540&mirid=1](PDF; 17,05 MB)</ref>}}
| discharge2_max ={{cvt|12,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge3_location=[[Numan, Nigeria|Numan]]
| discharge3_min ={{cvt|30|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers14-11/17005.pdf](PDF; 8,7 MB)</ref>
| discharge3_avg ={{cvt|900|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge3_max ={{cvt|5,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_location=[[Yola, Nigeria|Yola]], [[Jimeta]]
| discharge4_min ={{cvt|20|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_avg ={{cvt|741|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_max ={{cvt|4,200|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge5_location=[[Garoua]]
| discharge5_min ={{cvt|0.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge5_avg ={{cvt|360|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge5|group=n|Multiannual average: 360 m³/s (1930–1981),<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/><ref name="Fleuves et Rivières du Cameroun">[http://www.hydrosciences.fr/sierem/Bibliotheque/biblio/Cameroun.pdf](PDF; 58,86 MB)</ref> 451.85 m³/s (1930–1995)<ref name="Hydrological modeling of climate change impacts on water resources and hydropower potential in
the headwaters of the Benue River Basin, Northern
Cameroon.">[https://dicames.online/jspui/bitstream/20.500.12177/7754/1/FS_These_BC21_0105.pdf](PDF; 10,02 MB)</ref>}}
| discharge5_max ={{cvt|3,100|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| source1 =
| source1_location =[[Adamawa Plateau]]
| source1_coordinates={{coord|7|42|33.2712|N|13|26|35.3616|E}}
| source1_elevation ={{cvt|1,340|m|abbr=on}}<ref name="britannica.com">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Benue-River |title=Benue River | Nigeria, Cameroon, Chad | Britannica }}</ref>
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Lokoja]], Nigeria
| mouth_coordinates = {{coord|07|45|12|N|06|45|24|E|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation ={{cvt|35|m|abbr=on}}
| progression =[[Niger River|Niger]]→[[Gulf of Guinea]]
| river_system =[[Niger River]]
| basin_size ={{cvt|319,000–338,200|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/><ref name="HydroSciences Montpellier">{{cite web|url=https://www.hydrosciences.org|title=HydroSciences Montpellier}}</ref>
| tributaries_right =Mayo Oldiri, Mayo Rey, Mayo Godi, [[Mayo-Kébi River|Mayo-Kébi]], Mayo Tiel, Kilunga, [[Gongola River|Gongola]], [[Pai River|Pai]], Duchi, [[Wase River|Wase]], Shemanker, Ankwe, Guma, Mada, Okwa
| tributaries_left =Mayo Farda, [[Faro River|Faro]], Ini, Belwa, Fan, [[Taraba River|Taraba]], [[Donga River|Donga]], [[Katsina-Ala River|Katsina-Ala]], Gwer
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Benue River''' ({{langx|fr|la Bénoué}}),bɛ daa na mi li la '''Chadda River''' bee '''Tchadda''', nyɛla [[Niger River]] mɔɣa la zaɣ'yini.<ref name="britannica.com" /> Di galisim nyɛla din paai kamani {{cvt|319,000|km2|mi2|abbr=on}}.<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/> Di yɛliŋ zaa nyɛla din paai kamani {{cvt|1,400|km|mi|abbr=on}} ka nyɛ din pahira di yi ti niŋ ka saa mi.<ref name="Babangida">{{Cite news |last=Babangida |first=Abdulkareem Mojeed, Mohammed |date=December 16, 2022 |title=SPECIAL REPORT: How poor infrastructure worsened flood disasters in states across Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570687-special-report-how-poor-infrastructure-worsened-flood-disasters-in-states-across-nigeria.html |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> Di lahi nyɛla gorim soli zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi doli chani bɛ chandi shɛhi .<ref>{{Cite web |date=April 5, 2023 |title=Benue River |url=https://www.worldatlas.com/rivers/benue-river.html |access-date=July 3, 2023 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> Benue yuli ŋɔ nyɛla din yina ''bernor,'' ka di gbunni nyɛ mɔɣili.<ref>{{Cite book |last=Benue Wikipedia |first=Martin Zachary |url=https://eprints.soas.ac.uk/29268/1/10731363.pdf |title=THE RISE AND FALL OF FULANI RULE IN ADAMAWA 1809 - 1901 |publisher=University of London |year=1969 |pages=13}}</ref>
[[File:Benue SE Yola.jpg|thumb|upright=1.4|The River Benue looking south east from [[Jimeta]].]]
[[File:Benuerivermap.png|thumb|right|upright=1.6|Map showing the Benue River drainage basin.]]
==Geography==
Benue ŋɔ nyɛla din piligi Adamawa Plateau zaŋ n-ti [[Cameroon]] wulinpuhili ka nyɛ din zori kpɛri Garoua mini Lagdo mɔɣ'bihi, [[Nigeria]] wulinluhili zaŋ n-ti [[Mandara mountains]], [[Jimeta]], [[Ibi, Nigeria|Ibi]] n-ti pahi [[Makurdi]] pɔi ka naayi chirigi [[Niger River]] tiŋ yuli booni [[Lokoja]].<ref name="britannica.com"/>
Mɔɣili balibu nyɛ Faro, Gongola n-ti pahi Mayo Kebbi ka di nyɛ din gbaai mɔɣili chaŋ ti chirigi Logone (Lake Chad yaɣ'shɛli ) ko'kpɛɣu saha. Di balli shɛŋa lahi nyɛ Taraba, Donga n-ti pahi Katsina Ala.<ref>{{Cite web |title=Katsina Ala River {{!}} river, western Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Katsina-Ala-River |access-date=July 3, 2023 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Saha shɛŋa, Benue nyɛla din kpɛri kom gariti Nigerr. Pɔi ni yuuni 1960, Benue kom kpɛbu zaa daa nyɛla {{cvt|3,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}} ka [[Niger]] mi nyɛ {{cvt|3,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}.<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/><ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
== Climate ==
Benue State nyɛla din mali tulim goli kam yuuni puuni bin din gbaai wuuni mini shɛɣu ni zaa. Di yuuni puuni tulim nyɛla 34 °C ka nyari saa kamani 244 inch yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Benue weather and climate ☀️ Best time to visit 🌡️ Temperature |url=https://www.besttravelmonths.com/nigeria/benue-4042927/ |access-date=2023-09-20 |website=www.besttravelmonths.com |language=en}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla di ni tooi deegi kom kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni yini ka nyɛ din nyura kamani 169 dabisa yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Weather for Makurdi, Benue, Nigeria |url=https://www.timeanddate.com/weather/nigeria/makurdi |access-date=2023-09-20 |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref>
== Major floods ==
Nigeria’s [[National Emergency Management Agency (Nigeria)|National Emergency Management Agency]] (NEMA), nyɛla ban daa niŋ vihigu zaŋ jandi alomonima niŋbu tiŋgbani maa ni ka daa saɣisi tuma yaɣa nima n-ti pahi (MDAs) ni bɛ niŋmi yomyom kpuɣi soya baligi bee gu ka taɣi tiŋgbani taɣibu yɛltɔɣa.<ref name="Nseyen">{{Cite news |last=Nseyen |first=Nsikak |date=September 19, 2022 |title=Flooding: NEMA issues warning to Adamawa, Taraba, Benue, others |url=https://dailypost.ng/2022/09/19/flooding-nema-issues-warning-to-adamawa-taraba-benue-others/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
=== 2022 Flood ===
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ata dali yuuni 2022, ko'kpɛɣu nyɛla din daa dam tiŋsi din be Benue yaɣili, lahabali ŋɔ nyɛla din yina yaɣili ŋɔ ŋun su kom fukumsi Godwin Oyiwona sani na. Lala ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa dam [[Makurdi]], Agatu, Logo, Guma, Buruku, [[Otukpo]] n-ti pahi Gwer-West.<ref>{{Cite web |last=Simire |first=Michael |date=September 23, 2022 |title=Flooding hits riverine areas in Benue |url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ |access-date=July 4, 2023 |website=EnviroNews Nigeria |language=en-US}}</ref> Tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa n bo soya ka bɛ daa voogi lala yɛlmɔɣisirili ŋɔ ka daa n bo liɣiri ka bɛ daa mali Idye Basin.<ref>{{cite web | url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ | title=Flooding hits riverine areas in Benue | date=September 23, 2022 }}</ref>
==== January 2020 ====
Tiŋgbani zuɣulan [[Muhammadu Buhari]] nyɛla `nun daa gbi 3.35-km ko'soli [[Makurdi]], Benue din yɛn chɛ ka ko'kpɛɣu bi lahi niŋ lala tiŋsi ŋɔ ni.<ref name="Nigeria">{{Cite news |last= |first= |date=January 3, 2020 |title=Buhari inaugurates 3.35km drainage in Benue |url=https://guardian.ng/news/buhari-inaugurates-3-35km-drainage-in-benue/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni daa saɣi n-ti shɛli ni di piligi tuma yuuni 2017 ka nyɛ din daa naai bakoyi pihinahi ni anii sunsuun. Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni tum shɛli ni di gu ka taɣi buɣa gbibu mini ko'kpɛɣu lala yaɣili maa.<ref>{{cite web |url=https://theglittersonline.com.ng/buhari-inaugurates-3/ |title=Buhari Inaugurates 3.35km Drainage In Benue |website=theglittersonline.com.ng |date=January 3, 2020}}</ref><ref name="Nigeria"/>
=== 2017 Flood ===
[[News Agency of Nigeria|News Agency of Nigeria (NAN)]] lahabali nyɛla din daa wuhi ni Idye tiŋsi nyɛla din daa pahi tiŋshɛŋa yuuni 2017 ko'kpɛɣu ni daa yihi bɛ biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka bɛ kalinli daa yiɣisi kamani 120,000 niriba<ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=News Agency of |date=August 28, 2022 |title=Floods ravage Benue villages as Governor Ortom lounges in Europe |url=https://gazettengr.com/floods-ravage-benue-villages-as-governor-ortom-lounges-in-europe/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Peoples Gazette]]|language=en-US}}</ref> Benue tiŋzuɣu [[Makurdi]]. Ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa di yanima kalinli kamani kɔbishee [[Makurdi]].<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=September 14, 2022 |title=Floods destroy 200 households in Makurdi |url=https://punchng.com/floods-destroy-200-households-in-makurdi/ |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
===2012 Flood===
Benue mɔɣili ko'kpɛɣu Silimiin goli October yuuni 2012 nyɛla din daa tahi waɣari pam na Duguri [[District]], [[Alkaleri|Alkaleri Local Government Area]], [[Bauchi State]].<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/141373-snakes-kill-over-200-people-in-bauchi-council-as-government-takes-no-action.html?tztc=1 |title=Snakes kill over 200 people in Bauchi council, as government takes no action |access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Silimiin goli July yuuni 2013, lahabali nyɛla din daa yina wuhi ni salo ban kalinli yiɣisi kɔbishee nyɛla ban koŋ bɛ nyɛvuya lala yaɣili ŋɔ ka di nyɛla waɣa dimli. [[Hospital|General Hospital]] din be Kaltungo, Gombe State nyɛ ashibiti shɛli din be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi tibi waɣa dimli amaa ŋun tooi niŋ saha ka paai Kaltungo nyɛla bɛ ni yɛn tibi so dabaa ayi sunsuun ka o labi o yiŋ.<ref name = "allafrica1">{{Cite web
| last = Agbo
| first = Catherine
| title = Nigeria: Snakes Kill 200 in Bauchi
| work = allAfrica.com
| access-date = May 11, 2014
| date = July 22, 2013
| url = http://allafrica.com/stories/201307220201.html
}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=June 22, 2021 |title=Bauchi residents groan over snakebites |url=https://guardian.ng/news/bauchi-residents-groan-over-snakebites/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
<gallery>
File:Drone view Benoue.jpg|Benoue huts
File:Drone view at Benoue.jpg|Benoue view from drone
File:Traversée de la Benoué à pirogue.jpg|Crossing the Benue River from Lagdo with a Canoe
</gallery>
==Notes==
{{notelist}}
{{reflist|group=n}}
== References ==
{{Reflist}}
==External links==
*{{Cite EB1911|wstitle=Benue|volume=3|page=754}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Benue River}}
[[Category:Benue River| ]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:North Region (Cameroon)]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
o1tcvfigyuh5j9zejfnniypkif4smwx
137894
137893
2026-05-29T14:23:51Z
Kalakpagh
2501
/* Major floods */ Updated Content
137894
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Tributary of the Niger River in Cameroon and Nigeria}}
{{Use mdy dates|date=July 2023}}
{{Infobox river
| name = Benue River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Cameroon]]|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length ={{cvt|1,440|km|mi|abbr=on}}<ref name="NIHSA">{{cite web|url=https://nihsa.gov.ng|title=NIHSA}}</ref>
| width_min =
| width_avg ={{cvt|488–976|m|abbr=on}}(Middle and Lower Benue)<ref name="NIHSA"/>
| width_max ={{cvt|1.6|km|abbr=on}}([[Lokoja]])<ref name="NIHSA"/>
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=[[Lokoja]]
| discharge1_avg ={{cvt|3,477|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge1|group=n|Multiannual average: 3,477 m³/s,<ref name="3. The hydrological cycle and its components">{{cite web|url=
https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6d389bc-ec44-4404-baa1-d6ab33c458c8/content/x5524e04.htm|title=3. The hydrological cycle and its components}}</ref><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation">[https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/88e59f9a-8a9a-4cb3-8ee8-d25f313c7987/content](PDF; 845,82 KB)</ref> 3,400 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_31-32/32981.pdf](PDF; 1,55 MB)</ref><ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management">[
https://documents1.worldbank.org/curated/en/187941468097179065/pdf/345180PAPER0NR1Basin01OFFICIAL0USE1.pdf](PDF; 5,39 MB)</ref> 3,244 m³/s (1970–2009),<ref name="THE PROJECT FOR
REVIEW AND UPDATE OF NIGERIA
NATIONAL WATER RESOURCES
MASTER PLAN">[https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12146569.pdf](PDF; 9,62 MB)</ref> 4,580 m³/s (2010–2024)<ref name="NIHSA"/>}}
| discharge2_location=[[Makurdi]]
| discharge2_min ={{cvt|240|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge2_avg ={{cvt|3,150|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>{{refn|name=discharge2|group=n|Multiannual average: 3,150 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/> 2,984 m³/s (1930–1989),<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/> 3,468.24 m³/s (1955–2014),<ref name="NIHSA"/> 3,257.2 m³/s (1980–2019), 4,155 m³/s (2010–2024)<ref name="Anthropogenic override and hydrological non-stationarity: mapping divergent flood regimes in the lower Niger-Benue Basin using HEC-RAS and remotely sensed datasets">[https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/r71f1156a-2324-41ca-b6c4-1af2e22ec722-MECA.pdf?abstractid=5802540&mirid=1](PDF; 17,05 MB)</ref>}}
| discharge2_max ={{cvt|12,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge3_location=[[Numan, Nigeria|Numan]]
| discharge3_min ={{cvt|30|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers14-11/17005.pdf](PDF; 8,7 MB)</ref>
| discharge3_avg ={{cvt|900|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge3_max ={{cvt|5,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_location=[[Yola, Nigeria|Yola]], [[Jimeta]]
| discharge4_min ={{cvt|20|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_avg ={{cvt|741|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_max ={{cvt|4,200|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge5_location=[[Garoua]]
| discharge5_min ={{cvt|0.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge5_avg ={{cvt|360|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge5|group=n|Multiannual average: 360 m³/s (1930–1981),<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/><ref name="Fleuves et Rivières du Cameroun">[http://www.hydrosciences.fr/sierem/Bibliotheque/biblio/Cameroun.pdf](PDF; 58,86 MB)</ref> 451.85 m³/s (1930–1995)<ref name="Hydrological modeling of climate change impacts on water resources and hydropower potential in
the headwaters of the Benue River Basin, Northern
Cameroon.">[https://dicames.online/jspui/bitstream/20.500.12177/7754/1/FS_These_BC21_0105.pdf](PDF; 10,02 MB)</ref>}}
| discharge5_max ={{cvt|3,100|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| source1 =
| source1_location =[[Adamawa Plateau]]
| source1_coordinates={{coord|7|42|33.2712|N|13|26|35.3616|E}}
| source1_elevation ={{cvt|1,340|m|abbr=on}}<ref name="britannica.com">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Benue-River |title=Benue River | Nigeria, Cameroon, Chad | Britannica }}</ref>
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Lokoja]], Nigeria
| mouth_coordinates = {{coord|07|45|12|N|06|45|24|E|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation ={{cvt|35|m|abbr=on}}
| progression =[[Niger River|Niger]]→[[Gulf of Guinea]]
| river_system =[[Niger River]]
| basin_size ={{cvt|319,000–338,200|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/><ref name="HydroSciences Montpellier">{{cite web|url=https://www.hydrosciences.org|title=HydroSciences Montpellier}}</ref>
| tributaries_right =Mayo Oldiri, Mayo Rey, Mayo Godi, [[Mayo-Kébi River|Mayo-Kébi]], Mayo Tiel, Kilunga, [[Gongola River|Gongola]], [[Pai River|Pai]], Duchi, [[Wase River|Wase]], Shemanker, Ankwe, Guma, Mada, Okwa
| tributaries_left =Mayo Farda, [[Faro River|Faro]], Ini, Belwa, Fan, [[Taraba River|Taraba]], [[Donga River|Donga]], [[Katsina-Ala River|Katsina-Ala]], Gwer
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Benue River''' ({{langx|fr|la Bénoué}}),bɛ daa na mi li la '''Chadda River''' bee '''Tchadda''', nyɛla [[Niger River]] mɔɣa la zaɣ'yini.<ref name="britannica.com" /> Di galisim nyɛla din paai kamani {{cvt|319,000|km2|mi2|abbr=on}}.<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/> Di yɛliŋ zaa nyɛla din paai kamani {{cvt|1,400|km|mi|abbr=on}} ka nyɛ din pahira di yi ti niŋ ka saa mi.<ref name="Babangida">{{Cite news |last=Babangida |first=Abdulkareem Mojeed, Mohammed |date=December 16, 2022 |title=SPECIAL REPORT: How poor infrastructure worsened flood disasters in states across Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570687-special-report-how-poor-infrastructure-worsened-flood-disasters-in-states-across-nigeria.html |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> Di lahi nyɛla gorim soli zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi doli chani bɛ chandi shɛhi .<ref>{{Cite web |date=April 5, 2023 |title=Benue River |url=https://www.worldatlas.com/rivers/benue-river.html |access-date=July 3, 2023 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> Benue yuli ŋɔ nyɛla din yina ''bernor,'' ka di gbunni nyɛ mɔɣili.<ref>{{Cite book |last=Benue Wikipedia |first=Martin Zachary |url=https://eprints.soas.ac.uk/29268/1/10731363.pdf |title=THE RISE AND FALL OF FULANI RULE IN ADAMAWA 1809 - 1901 |publisher=University of London |year=1969 |pages=13}}</ref>
[[File:Benue SE Yola.jpg|thumb|upright=1.4|The River Benue looking south east from [[Jimeta]].]]
[[File:Benuerivermap.png|thumb|right|upright=1.6|Map showing the Benue River drainage basin.]]
==Geography==
Benue ŋɔ nyɛla din piligi Adamawa Plateau zaŋ n-ti [[Cameroon]] wulinpuhili ka nyɛ din zori kpɛri Garoua mini Lagdo mɔɣ'bihi, [[Nigeria]] wulinluhili zaŋ n-ti [[Mandara mountains]], [[Jimeta]], [[Ibi, Nigeria|Ibi]] n-ti pahi [[Makurdi]] pɔi ka naayi chirigi [[Niger River]] tiŋ yuli booni [[Lokoja]].<ref name="britannica.com"/>
Mɔɣili balibu nyɛ Faro, Gongola n-ti pahi Mayo Kebbi ka di nyɛ din gbaai mɔɣili chaŋ ti chirigi Logone (Lake Chad yaɣ'shɛli ) ko'kpɛɣu saha. Di balli shɛŋa lahi nyɛ Taraba, Donga n-ti pahi Katsina Ala.<ref>{{Cite web |title=Katsina Ala River {{!}} river, western Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Katsina-Ala-River |access-date=July 3, 2023 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Saha shɛŋa, Benue nyɛla din kpɛri kom gariti Nigerr. Pɔi ni yuuni 1960, Benue kom kpɛbu zaa daa nyɛla {{cvt|3,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}} ka [[Niger]] mi nyɛ {{cvt|3,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}.<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/><ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
== Climate ==
Benue State nyɛla din mali tulim goli kam yuuni puuni bin din gbaai wuuni mini shɛɣu ni zaa. Di yuuni puuni tulim nyɛla 34 °C ka nyari saa kamani 244 inch yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Benue weather and climate ☀️ Best time to visit 🌡️ Temperature |url=https://www.besttravelmonths.com/nigeria/benue-4042927/ |access-date=2023-09-20 |website=www.besttravelmonths.com |language=en}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla di ni tooi deegi kom kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni yini ka nyɛ din nyura kamani 169 dabisa yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Weather for Makurdi, Benue, Nigeria |url=https://www.timeanddate.com/weather/nigeria/makurdi |access-date=2023-09-20 |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref>
== Ko'kpɛɣunima din niŋ ka mali yaa ==
Nigeria’s [[National Emergency Management Agency (Nigeria)|National Emergency Management Agency]] (NEMA), nyɛla ban daa niŋ vihigu zaŋ jandi alomonima niŋbu tiŋgbani maa ni ka daa saɣisi tuma yaɣa nima n-ti pahi (MDAs) ni bɛ niŋmi yomyom kpuɣi soya baligi bee gu ka taɣi tiŋgbani taɣibu yɛltɔɣa.<ref name="Nseyen">{{Cite news |last=Nseyen |first=Nsikak |date=September 19, 2022 |title=Flooding: NEMA issues warning to Adamawa, Taraba, Benue, others |url=https://dailypost.ng/2022/09/19/flooding-nema-issues-warning-to-adamawa-taraba-benue-others/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
=== 2022 Flood ===
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ata dali yuuni 2022, ko'kpɛɣu nyɛla din daa dam tiŋsi din be Benue yaɣili, lahabali ŋɔ nyɛla din yina yaɣili ŋɔ ŋun su kom fukumsi Godwin Oyiwona sani na. Lala ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa dam [[Makurdi]], Agatu, Logo, Guma, Buruku, [[Otukpo]] n-ti pahi Gwer-West.<ref>{{Cite web |last=Simire |first=Michael |date=September 23, 2022 |title=Flooding hits riverine areas in Benue |url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ |access-date=July 4, 2023 |website=EnviroNews Nigeria |language=en-US}}</ref> Tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa n bo soya ka bɛ daa voogi lala yɛlmɔɣisirili ŋɔ ka daa n bo liɣiri ka bɛ daa mali Idye Basin.<ref>{{cite web | url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ | title=Flooding hits riverine areas in Benue | date=September 23, 2022 }}</ref>
==== January 2020 ====
Tiŋgbani zuɣulan [[Muhammadu Buhari]] nyɛla `nun daa gbi 3.35-km ko'soli [[Makurdi]], Benue din yɛn chɛ ka ko'kpɛɣu bi lahi niŋ lala tiŋsi ŋɔ ni.<ref name="Nigeria">{{Cite news |last= |first= |date=January 3, 2020 |title=Buhari inaugurates 3.35km drainage in Benue |url=https://guardian.ng/news/buhari-inaugurates-3-35km-drainage-in-benue/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni daa saɣi n-ti shɛli ni di piligi tuma yuuni 2017 ka nyɛ din daa naai bakoyi pihinahi ni anii sunsuun. Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni tum shɛli ni di gu ka taɣi buɣa gbibu mini ko'kpɛɣu lala yaɣili maa.<ref>{{cite web |url=https://theglittersonline.com.ng/buhari-inaugurates-3/ |title=Buhari Inaugurates 3.35km Drainage In Benue |website=theglittersonline.com.ng |date=January 3, 2020}}</ref><ref name="Nigeria"/>
=== 2017 Flood ===
[[News Agency of Nigeria|News Agency of Nigeria (NAN)]] lahabali nyɛla din daa wuhi ni Idye tiŋsi nyɛla din daa pahi tiŋshɛŋa yuuni 2017 ko'kpɛɣu ni daa yihi bɛ biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka bɛ kalinli daa yiɣisi kamani 120,000 niriba<ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=News Agency of |date=August 28, 2022 |title=Floods ravage Benue villages as Governor Ortom lounges in Europe |url=https://gazettengr.com/floods-ravage-benue-villages-as-governor-ortom-lounges-in-europe/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Peoples Gazette]]|language=en-US}}</ref> Benue tiŋzuɣu [[Makurdi]]. Ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa di yanima kalinli kamani kɔbishee [[Makurdi]].<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=September 14, 2022 |title=Floods destroy 200 households in Makurdi |url=https://punchng.com/floods-destroy-200-households-in-makurdi/ |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
===2012 Flood===
Benue mɔɣili ko'kpɛɣu Silimiin goli October yuuni 2012 nyɛla din daa tahi waɣari pam na Duguri [[District]], [[Alkaleri|Alkaleri Local Government Area]], [[Bauchi State]].<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/141373-snakes-kill-over-200-people-in-bauchi-council-as-government-takes-no-action.html?tztc=1 |title=Snakes kill over 200 people in Bauchi council, as government takes no action |access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Silimiin goli July yuuni 2013, lahabali nyɛla din daa yina wuhi ni salo ban kalinli yiɣisi kɔbishee nyɛla ban koŋ bɛ nyɛvuya lala yaɣili ŋɔ ka di nyɛla waɣa dimli. [[Hospital|General Hospital]] din be Kaltungo, Gombe State nyɛ ashibiti shɛli din be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi tibi waɣa dimli amaa ŋun tooi niŋ saha ka paai Kaltungo nyɛla bɛ ni yɛn tibi so dabaa ayi sunsuun ka o labi o yiŋ.<ref name = "allafrica1">{{Cite web
| last = Agbo
| first = Catherine
| title = Nigeria: Snakes Kill 200 in Bauchi
| work = allAfrica.com
| access-date = May 11, 2014
| date = July 22, 2013
| url = http://allafrica.com/stories/201307220201.html
}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=June 22, 2021 |title=Bauchi residents groan over snakebites |url=https://guardian.ng/news/bauchi-residents-groan-over-snakebites/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
<gallery>
File:Drone view Benoue.jpg|Benoue huts
File:Drone view at Benoue.jpg|Benoue view from drone
File:Traversée de la Benoué à pirogue.jpg|Crossing the Benue River from Lagdo with a Canoe
</gallery>
==Notes==
{{notelist}}
{{reflist|group=n}}
== References ==
{{Reflist}}
==External links==
*{{Cite EB1911|wstitle=Benue|volume=3|page=754}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Benue River}}
[[Category:Benue River| ]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:North Region (Cameroon)]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
5cx4tnmcock2ux84dvm9j6hbuhaekty
137895
137894
2026-05-29T14:24:24Z
Kalakpagh
2501
/* 2022 Flood */ Updated Content
137895
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Tributary of the Niger River in Cameroon and Nigeria}}
{{Use mdy dates|date=July 2023}}
{{Infobox river
| name = Benue River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Cameroon]]|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length ={{cvt|1,440|km|mi|abbr=on}}<ref name="NIHSA">{{cite web|url=https://nihsa.gov.ng|title=NIHSA}}</ref>
| width_min =
| width_avg ={{cvt|488–976|m|abbr=on}}(Middle and Lower Benue)<ref name="NIHSA"/>
| width_max ={{cvt|1.6|km|abbr=on}}([[Lokoja]])<ref name="NIHSA"/>
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=[[Lokoja]]
| discharge1_avg ={{cvt|3,477|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge1|group=n|Multiannual average: 3,477 m³/s,<ref name="3. The hydrological cycle and its components">{{cite web|url=
https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6d389bc-ec44-4404-baa1-d6ab33c458c8/content/x5524e04.htm|title=3. The hydrological cycle and its components}}</ref><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation">[https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/88e59f9a-8a9a-4cb3-8ee8-d25f313c7987/content](PDF; 845,82 KB)</ref> 3,400 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_31-32/32981.pdf](PDF; 1,55 MB)</ref><ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management">[
https://documents1.worldbank.org/curated/en/187941468097179065/pdf/345180PAPER0NR1Basin01OFFICIAL0USE1.pdf](PDF; 5,39 MB)</ref> 3,244 m³/s (1970–2009),<ref name="THE PROJECT FOR
REVIEW AND UPDATE OF NIGERIA
NATIONAL WATER RESOURCES
MASTER PLAN">[https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12146569.pdf](PDF; 9,62 MB)</ref> 4,580 m³/s (2010–2024)<ref name="NIHSA"/>}}
| discharge2_location=[[Makurdi]]
| discharge2_min ={{cvt|240|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge2_avg ={{cvt|3,150|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>{{refn|name=discharge2|group=n|Multiannual average: 3,150 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/> 2,984 m³/s (1930–1989),<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/> 3,468.24 m³/s (1955–2014),<ref name="NIHSA"/> 3,257.2 m³/s (1980–2019), 4,155 m³/s (2010–2024)<ref name="Anthropogenic override and hydrological non-stationarity: mapping divergent flood regimes in the lower Niger-Benue Basin using HEC-RAS and remotely sensed datasets">[https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/r71f1156a-2324-41ca-b6c4-1af2e22ec722-MECA.pdf?abstractid=5802540&mirid=1](PDF; 17,05 MB)</ref>}}
| discharge2_max ={{cvt|12,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge3_location=[[Numan, Nigeria|Numan]]
| discharge3_min ={{cvt|30|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers14-11/17005.pdf](PDF; 8,7 MB)</ref>
| discharge3_avg ={{cvt|900|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge3_max ={{cvt|5,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_location=[[Yola, Nigeria|Yola]], [[Jimeta]]
| discharge4_min ={{cvt|20|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_avg ={{cvt|741|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_max ={{cvt|4,200|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge5_location=[[Garoua]]
| discharge5_min ={{cvt|0.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge5_avg ={{cvt|360|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge5|group=n|Multiannual average: 360 m³/s (1930–1981),<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/><ref name="Fleuves et Rivières du Cameroun">[http://www.hydrosciences.fr/sierem/Bibliotheque/biblio/Cameroun.pdf](PDF; 58,86 MB)</ref> 451.85 m³/s (1930–1995)<ref name="Hydrological modeling of climate change impacts on water resources and hydropower potential in
the headwaters of the Benue River Basin, Northern
Cameroon.">[https://dicames.online/jspui/bitstream/20.500.12177/7754/1/FS_These_BC21_0105.pdf](PDF; 10,02 MB)</ref>}}
| discharge5_max ={{cvt|3,100|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| source1 =
| source1_location =[[Adamawa Plateau]]
| source1_coordinates={{coord|7|42|33.2712|N|13|26|35.3616|E}}
| source1_elevation ={{cvt|1,340|m|abbr=on}}<ref name="britannica.com">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Benue-River |title=Benue River | Nigeria, Cameroon, Chad | Britannica }}</ref>
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Lokoja]], Nigeria
| mouth_coordinates = {{coord|07|45|12|N|06|45|24|E|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation ={{cvt|35|m|abbr=on}}
| progression =[[Niger River|Niger]]→[[Gulf of Guinea]]
| river_system =[[Niger River]]
| basin_size ={{cvt|319,000–338,200|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/><ref name="HydroSciences Montpellier">{{cite web|url=https://www.hydrosciences.org|title=HydroSciences Montpellier}}</ref>
| tributaries_right =Mayo Oldiri, Mayo Rey, Mayo Godi, [[Mayo-Kébi River|Mayo-Kébi]], Mayo Tiel, Kilunga, [[Gongola River|Gongola]], [[Pai River|Pai]], Duchi, [[Wase River|Wase]], Shemanker, Ankwe, Guma, Mada, Okwa
| tributaries_left =Mayo Farda, [[Faro River|Faro]], Ini, Belwa, Fan, [[Taraba River|Taraba]], [[Donga River|Donga]], [[Katsina-Ala River|Katsina-Ala]], Gwer
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Benue River''' ({{langx|fr|la Bénoué}}),bɛ daa na mi li la '''Chadda River''' bee '''Tchadda''', nyɛla [[Niger River]] mɔɣa la zaɣ'yini.<ref name="britannica.com" /> Di galisim nyɛla din paai kamani {{cvt|319,000|km2|mi2|abbr=on}}.<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/> Di yɛliŋ zaa nyɛla din paai kamani {{cvt|1,400|km|mi|abbr=on}} ka nyɛ din pahira di yi ti niŋ ka saa mi.<ref name="Babangida">{{Cite news |last=Babangida |first=Abdulkareem Mojeed, Mohammed |date=December 16, 2022 |title=SPECIAL REPORT: How poor infrastructure worsened flood disasters in states across Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570687-special-report-how-poor-infrastructure-worsened-flood-disasters-in-states-across-nigeria.html |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> Di lahi nyɛla gorim soli zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi doli chani bɛ chandi shɛhi .<ref>{{Cite web |date=April 5, 2023 |title=Benue River |url=https://www.worldatlas.com/rivers/benue-river.html |access-date=July 3, 2023 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> Benue yuli ŋɔ nyɛla din yina ''bernor,'' ka di gbunni nyɛ mɔɣili.<ref>{{Cite book |last=Benue Wikipedia |first=Martin Zachary |url=https://eprints.soas.ac.uk/29268/1/10731363.pdf |title=THE RISE AND FALL OF FULANI RULE IN ADAMAWA 1809 - 1901 |publisher=University of London |year=1969 |pages=13}}</ref>
[[File:Benue SE Yola.jpg|thumb|upright=1.4|The River Benue looking south east from [[Jimeta]].]]
[[File:Benuerivermap.png|thumb|right|upright=1.6|Map showing the Benue River drainage basin.]]
==Geography==
Benue ŋɔ nyɛla din piligi Adamawa Plateau zaŋ n-ti [[Cameroon]] wulinpuhili ka nyɛ din zori kpɛri Garoua mini Lagdo mɔɣ'bihi, [[Nigeria]] wulinluhili zaŋ n-ti [[Mandara mountains]], [[Jimeta]], [[Ibi, Nigeria|Ibi]] n-ti pahi [[Makurdi]] pɔi ka naayi chirigi [[Niger River]] tiŋ yuli booni [[Lokoja]].<ref name="britannica.com"/>
Mɔɣili balibu nyɛ Faro, Gongola n-ti pahi Mayo Kebbi ka di nyɛ din gbaai mɔɣili chaŋ ti chirigi Logone (Lake Chad yaɣ'shɛli ) ko'kpɛɣu saha. Di balli shɛŋa lahi nyɛ Taraba, Donga n-ti pahi Katsina Ala.<ref>{{Cite web |title=Katsina Ala River {{!}} river, western Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Katsina-Ala-River |access-date=July 3, 2023 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Saha shɛŋa, Benue nyɛla din kpɛri kom gariti Nigerr. Pɔi ni yuuni 1960, Benue kom kpɛbu zaa daa nyɛla {{cvt|3,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}} ka [[Niger]] mi nyɛ {{cvt|3,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}.<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/><ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
== Climate ==
Benue State nyɛla din mali tulim goli kam yuuni puuni bin din gbaai wuuni mini shɛɣu ni zaa. Di yuuni puuni tulim nyɛla 34 °C ka nyari saa kamani 244 inch yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Benue weather and climate ☀️ Best time to visit 🌡️ Temperature |url=https://www.besttravelmonths.com/nigeria/benue-4042927/ |access-date=2023-09-20 |website=www.besttravelmonths.com |language=en}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla di ni tooi deegi kom kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni yini ka nyɛ din nyura kamani 169 dabisa yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Weather for Makurdi, Benue, Nigeria |url=https://www.timeanddate.com/weather/nigeria/makurdi |access-date=2023-09-20 |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref>
== Ko'kpɛɣunima din niŋ ka mali yaa ==
Nigeria’s [[National Emergency Management Agency (Nigeria)|National Emergency Management Agency]] (NEMA), nyɛla ban daa niŋ vihigu zaŋ jandi alomonima niŋbu tiŋgbani maa ni ka daa saɣisi tuma yaɣa nima n-ti pahi (MDAs) ni bɛ niŋmi yomyom kpuɣi soya baligi bee gu ka taɣi tiŋgbani taɣibu yɛltɔɣa.<ref name="Nseyen">{{Cite news |last=Nseyen |first=Nsikak |date=September 19, 2022 |title=Flooding: NEMA issues warning to Adamawa, Taraba, Benue, others |url=https://dailypost.ng/2022/09/19/flooding-nema-issues-warning-to-adamawa-taraba-benue-others/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
=== Yuuni 2022 ko'kpɛɣu ===
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ata dali yuuni 2022, ko'kpɛɣu nyɛla din daa dam tiŋsi din be Benue yaɣili, lahabali ŋɔ nyɛla din yina yaɣili ŋɔ ŋun su kom fukumsi Godwin Oyiwona sani na. Lala ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa dam [[Makurdi]], Agatu, Logo, Guma, Buruku, [[Otukpo]] n-ti pahi Gwer-West.<ref>{{Cite web |last=Simire |first=Michael |date=September 23, 2022 |title=Flooding hits riverine areas in Benue |url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ |access-date=July 4, 2023 |website=EnviroNews Nigeria |language=en-US}}</ref> Tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa n bo soya ka bɛ daa voogi lala yɛlmɔɣisirili ŋɔ ka daa n bo liɣiri ka bɛ daa mali Idye Basin.<ref>{{cite web | url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ | title=Flooding hits riverine areas in Benue | date=September 23, 2022 }}</ref>
==== January 2020 ====
Tiŋgbani zuɣulan [[Muhammadu Buhari]] nyɛla `nun daa gbi 3.35-km ko'soli [[Makurdi]], Benue din yɛn chɛ ka ko'kpɛɣu bi lahi niŋ lala tiŋsi ŋɔ ni.<ref name="Nigeria">{{Cite news |last= |first= |date=January 3, 2020 |title=Buhari inaugurates 3.35km drainage in Benue |url=https://guardian.ng/news/buhari-inaugurates-3-35km-drainage-in-benue/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni daa saɣi n-ti shɛli ni di piligi tuma yuuni 2017 ka nyɛ din daa naai bakoyi pihinahi ni anii sunsuun. Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni tum shɛli ni di gu ka taɣi buɣa gbibu mini ko'kpɛɣu lala yaɣili maa.<ref>{{cite web |url=https://theglittersonline.com.ng/buhari-inaugurates-3/ |title=Buhari Inaugurates 3.35km Drainage In Benue |website=theglittersonline.com.ng |date=January 3, 2020}}</ref><ref name="Nigeria"/>
=== 2017 Flood ===
[[News Agency of Nigeria|News Agency of Nigeria (NAN)]] lahabali nyɛla din daa wuhi ni Idye tiŋsi nyɛla din daa pahi tiŋshɛŋa yuuni 2017 ko'kpɛɣu ni daa yihi bɛ biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka bɛ kalinli daa yiɣisi kamani 120,000 niriba<ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=News Agency of |date=August 28, 2022 |title=Floods ravage Benue villages as Governor Ortom lounges in Europe |url=https://gazettengr.com/floods-ravage-benue-villages-as-governor-ortom-lounges-in-europe/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Peoples Gazette]]|language=en-US}}</ref> Benue tiŋzuɣu [[Makurdi]]. Ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa di yanima kalinli kamani kɔbishee [[Makurdi]].<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=September 14, 2022 |title=Floods destroy 200 households in Makurdi |url=https://punchng.com/floods-destroy-200-households-in-makurdi/ |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
===2012 Flood===
Benue mɔɣili ko'kpɛɣu Silimiin goli October yuuni 2012 nyɛla din daa tahi waɣari pam na Duguri [[District]], [[Alkaleri|Alkaleri Local Government Area]], [[Bauchi State]].<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/141373-snakes-kill-over-200-people-in-bauchi-council-as-government-takes-no-action.html?tztc=1 |title=Snakes kill over 200 people in Bauchi council, as government takes no action |access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Silimiin goli July yuuni 2013, lahabali nyɛla din daa yina wuhi ni salo ban kalinli yiɣisi kɔbishee nyɛla ban koŋ bɛ nyɛvuya lala yaɣili ŋɔ ka di nyɛla waɣa dimli. [[Hospital|General Hospital]] din be Kaltungo, Gombe State nyɛ ashibiti shɛli din be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi tibi waɣa dimli amaa ŋun tooi niŋ saha ka paai Kaltungo nyɛla bɛ ni yɛn tibi so dabaa ayi sunsuun ka o labi o yiŋ.<ref name = "allafrica1">{{Cite web
| last = Agbo
| first = Catherine
| title = Nigeria: Snakes Kill 200 in Bauchi
| work = allAfrica.com
| access-date = May 11, 2014
| date = July 22, 2013
| url = http://allafrica.com/stories/201307220201.html
}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=June 22, 2021 |title=Bauchi residents groan over snakebites |url=https://guardian.ng/news/bauchi-residents-groan-over-snakebites/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
<gallery>
File:Drone view Benoue.jpg|Benoue huts
File:Drone view at Benoue.jpg|Benoue view from drone
File:Traversée de la Benoué à pirogue.jpg|Crossing the Benue River from Lagdo with a Canoe
</gallery>
==Notes==
{{notelist}}
{{reflist|group=n}}
== References ==
{{Reflist}}
==External links==
*{{Cite EB1911|wstitle=Benue|volume=3|page=754}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Benue River}}
[[Category:Benue River| ]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:North Region (Cameroon)]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
5ar5bp1devcb7u68fg0q1icug0bqvnd
137896
137895
2026-05-29T14:24:57Z
Kalakpagh
2501
/* January 2020 */ Updated Content
137896
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Tributary of the Niger River in Cameroon and Nigeria}}
{{Use mdy dates|date=July 2023}}
{{Infobox river
| name = Benue River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Cameroon]]|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length ={{cvt|1,440|km|mi|abbr=on}}<ref name="NIHSA">{{cite web|url=https://nihsa.gov.ng|title=NIHSA}}</ref>
| width_min =
| width_avg ={{cvt|488–976|m|abbr=on}}(Middle and Lower Benue)<ref name="NIHSA"/>
| width_max ={{cvt|1.6|km|abbr=on}}([[Lokoja]])<ref name="NIHSA"/>
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=[[Lokoja]]
| discharge1_avg ={{cvt|3,477|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge1|group=n|Multiannual average: 3,477 m³/s,<ref name="3. The hydrological cycle and its components">{{cite web|url=
https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6d389bc-ec44-4404-baa1-d6ab33c458c8/content/x5524e04.htm|title=3. The hydrological cycle and its components}}</ref><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation">[https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/88e59f9a-8a9a-4cb3-8ee8-d25f313c7987/content](PDF; 845,82 KB)</ref> 3,400 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_31-32/32981.pdf](PDF; 1,55 MB)</ref><ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management">[
https://documents1.worldbank.org/curated/en/187941468097179065/pdf/345180PAPER0NR1Basin01OFFICIAL0USE1.pdf](PDF; 5,39 MB)</ref> 3,244 m³/s (1970–2009),<ref name="THE PROJECT FOR
REVIEW AND UPDATE OF NIGERIA
NATIONAL WATER RESOURCES
MASTER PLAN">[https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12146569.pdf](PDF; 9,62 MB)</ref> 4,580 m³/s (2010–2024)<ref name="NIHSA"/>}}
| discharge2_location=[[Makurdi]]
| discharge2_min ={{cvt|240|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge2_avg ={{cvt|3,150|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>{{refn|name=discharge2|group=n|Multiannual average: 3,150 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/> 2,984 m³/s (1930–1989),<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/> 3,468.24 m³/s (1955–2014),<ref name="NIHSA"/> 3,257.2 m³/s (1980–2019), 4,155 m³/s (2010–2024)<ref name="Anthropogenic override and hydrological non-stationarity: mapping divergent flood regimes in the lower Niger-Benue Basin using HEC-RAS and remotely sensed datasets">[https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/r71f1156a-2324-41ca-b6c4-1af2e22ec722-MECA.pdf?abstractid=5802540&mirid=1](PDF; 17,05 MB)</ref>}}
| discharge2_max ={{cvt|12,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge3_location=[[Numan, Nigeria|Numan]]
| discharge3_min ={{cvt|30|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers14-11/17005.pdf](PDF; 8,7 MB)</ref>
| discharge3_avg ={{cvt|900|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge3_max ={{cvt|5,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_location=[[Yola, Nigeria|Yola]], [[Jimeta]]
| discharge4_min ={{cvt|20|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_avg ={{cvt|741|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_max ={{cvt|4,200|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge5_location=[[Garoua]]
| discharge5_min ={{cvt|0.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge5_avg ={{cvt|360|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge5|group=n|Multiannual average: 360 m³/s (1930–1981),<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/><ref name="Fleuves et Rivières du Cameroun">[http://www.hydrosciences.fr/sierem/Bibliotheque/biblio/Cameroun.pdf](PDF; 58,86 MB)</ref> 451.85 m³/s (1930–1995)<ref name="Hydrological modeling of climate change impacts on water resources and hydropower potential in
the headwaters of the Benue River Basin, Northern
Cameroon.">[https://dicames.online/jspui/bitstream/20.500.12177/7754/1/FS_These_BC21_0105.pdf](PDF; 10,02 MB)</ref>}}
| discharge5_max ={{cvt|3,100|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| source1 =
| source1_location =[[Adamawa Plateau]]
| source1_coordinates={{coord|7|42|33.2712|N|13|26|35.3616|E}}
| source1_elevation ={{cvt|1,340|m|abbr=on}}<ref name="britannica.com">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Benue-River |title=Benue River | Nigeria, Cameroon, Chad | Britannica }}</ref>
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Lokoja]], Nigeria
| mouth_coordinates = {{coord|07|45|12|N|06|45|24|E|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation ={{cvt|35|m|abbr=on}}
| progression =[[Niger River|Niger]]→[[Gulf of Guinea]]
| river_system =[[Niger River]]
| basin_size ={{cvt|319,000–338,200|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/><ref name="HydroSciences Montpellier">{{cite web|url=https://www.hydrosciences.org|title=HydroSciences Montpellier}}</ref>
| tributaries_right =Mayo Oldiri, Mayo Rey, Mayo Godi, [[Mayo-Kébi River|Mayo-Kébi]], Mayo Tiel, Kilunga, [[Gongola River|Gongola]], [[Pai River|Pai]], Duchi, [[Wase River|Wase]], Shemanker, Ankwe, Guma, Mada, Okwa
| tributaries_left =Mayo Farda, [[Faro River|Faro]], Ini, Belwa, Fan, [[Taraba River|Taraba]], [[Donga River|Donga]], [[Katsina-Ala River|Katsina-Ala]], Gwer
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Benue River''' ({{langx|fr|la Bénoué}}),bɛ daa na mi li la '''Chadda River''' bee '''Tchadda''', nyɛla [[Niger River]] mɔɣa la zaɣ'yini.<ref name="britannica.com" /> Di galisim nyɛla din paai kamani {{cvt|319,000|km2|mi2|abbr=on}}.<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/> Di yɛliŋ zaa nyɛla din paai kamani {{cvt|1,400|km|mi|abbr=on}} ka nyɛ din pahira di yi ti niŋ ka saa mi.<ref name="Babangida">{{Cite news |last=Babangida |first=Abdulkareem Mojeed, Mohammed |date=December 16, 2022 |title=SPECIAL REPORT: How poor infrastructure worsened flood disasters in states across Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570687-special-report-how-poor-infrastructure-worsened-flood-disasters-in-states-across-nigeria.html |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> Di lahi nyɛla gorim soli zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi doli chani bɛ chandi shɛhi .<ref>{{Cite web |date=April 5, 2023 |title=Benue River |url=https://www.worldatlas.com/rivers/benue-river.html |access-date=July 3, 2023 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> Benue yuli ŋɔ nyɛla din yina ''bernor,'' ka di gbunni nyɛ mɔɣili.<ref>{{Cite book |last=Benue Wikipedia |first=Martin Zachary |url=https://eprints.soas.ac.uk/29268/1/10731363.pdf |title=THE RISE AND FALL OF FULANI RULE IN ADAMAWA 1809 - 1901 |publisher=University of London |year=1969 |pages=13}}</ref>
[[File:Benue SE Yola.jpg|thumb|upright=1.4|The River Benue looking south east from [[Jimeta]].]]
[[File:Benuerivermap.png|thumb|right|upright=1.6|Map showing the Benue River drainage basin.]]
==Geography==
Benue ŋɔ nyɛla din piligi Adamawa Plateau zaŋ n-ti [[Cameroon]] wulinpuhili ka nyɛ din zori kpɛri Garoua mini Lagdo mɔɣ'bihi, [[Nigeria]] wulinluhili zaŋ n-ti [[Mandara mountains]], [[Jimeta]], [[Ibi, Nigeria|Ibi]] n-ti pahi [[Makurdi]] pɔi ka naayi chirigi [[Niger River]] tiŋ yuli booni [[Lokoja]].<ref name="britannica.com"/>
Mɔɣili balibu nyɛ Faro, Gongola n-ti pahi Mayo Kebbi ka di nyɛ din gbaai mɔɣili chaŋ ti chirigi Logone (Lake Chad yaɣ'shɛli ) ko'kpɛɣu saha. Di balli shɛŋa lahi nyɛ Taraba, Donga n-ti pahi Katsina Ala.<ref>{{Cite web |title=Katsina Ala River {{!}} river, western Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Katsina-Ala-River |access-date=July 3, 2023 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Saha shɛŋa, Benue nyɛla din kpɛri kom gariti Nigerr. Pɔi ni yuuni 1960, Benue kom kpɛbu zaa daa nyɛla {{cvt|3,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}} ka [[Niger]] mi nyɛ {{cvt|3,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}.<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/><ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
== Climate ==
Benue State nyɛla din mali tulim goli kam yuuni puuni bin din gbaai wuuni mini shɛɣu ni zaa. Di yuuni puuni tulim nyɛla 34 °C ka nyari saa kamani 244 inch yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Benue weather and climate ☀️ Best time to visit 🌡️ Temperature |url=https://www.besttravelmonths.com/nigeria/benue-4042927/ |access-date=2023-09-20 |website=www.besttravelmonths.com |language=en}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla di ni tooi deegi kom kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni yini ka nyɛ din nyura kamani 169 dabisa yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Weather for Makurdi, Benue, Nigeria |url=https://www.timeanddate.com/weather/nigeria/makurdi |access-date=2023-09-20 |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref>
== Ko'kpɛɣunima din niŋ ka mali yaa ==
Nigeria’s [[National Emergency Management Agency (Nigeria)|National Emergency Management Agency]] (NEMA), nyɛla ban daa niŋ vihigu zaŋ jandi alomonima niŋbu tiŋgbani maa ni ka daa saɣisi tuma yaɣa nima n-ti pahi (MDAs) ni bɛ niŋmi yomyom kpuɣi soya baligi bee gu ka taɣi tiŋgbani taɣibu yɛltɔɣa.<ref name="Nseyen">{{Cite news |last=Nseyen |first=Nsikak |date=September 19, 2022 |title=Flooding: NEMA issues warning to Adamawa, Taraba, Benue, others |url=https://dailypost.ng/2022/09/19/flooding-nema-issues-warning-to-adamawa-taraba-benue-others/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
=== Yuuni 2022 ko'kpɛɣu ===
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ata dali yuuni 2022, ko'kpɛɣu nyɛla din daa dam tiŋsi din be Benue yaɣili, lahabali ŋɔ nyɛla din yina yaɣili ŋɔ ŋun su kom fukumsi Godwin Oyiwona sani na. Lala ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa dam [[Makurdi]], Agatu, Logo, Guma, Buruku, [[Otukpo]] n-ti pahi Gwer-West.<ref>{{Cite web |last=Simire |first=Michael |date=September 23, 2022 |title=Flooding hits riverine areas in Benue |url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ |access-date=July 4, 2023 |website=EnviroNews Nigeria |language=en-US}}</ref> Tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa n bo soya ka bɛ daa voogi lala yɛlmɔɣisirili ŋɔ ka daa n bo liɣiri ka bɛ daa mali Idye Basin.<ref>{{cite web | url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ | title=Flooding hits riverine areas in Benue | date=September 23, 2022 }}</ref>
==== Silimiin goli January Yuuni 2020 ====
Tiŋgbani zuɣulan [[Muhammadu Buhari]] nyɛla `nun daa gbi 3.35-km ko'soli [[Makurdi]], Benue din yɛn chɛ ka ko'kpɛɣu bi lahi niŋ lala tiŋsi ŋɔ ni.<ref name="Nigeria">{{Cite news |last= |first= |date=January 3, 2020 |title=Buhari inaugurates 3.35km drainage in Benue |url=https://guardian.ng/news/buhari-inaugurates-3-35km-drainage-in-benue/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni daa saɣi n-ti shɛli ni di piligi tuma yuuni 2017 ka nyɛ din daa naai bakoyi pihinahi ni anii sunsuun. Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni tum shɛli ni di gu ka taɣi buɣa gbibu mini ko'kpɛɣu lala yaɣili maa.<ref>{{cite web |url=https://theglittersonline.com.ng/buhari-inaugurates-3/ |title=Buhari Inaugurates 3.35km Drainage In Benue |website=theglittersonline.com.ng |date=January 3, 2020}}</ref><ref name="Nigeria"/>
=== 2017 Flood ===
[[News Agency of Nigeria|News Agency of Nigeria (NAN)]] lahabali nyɛla din daa wuhi ni Idye tiŋsi nyɛla din daa pahi tiŋshɛŋa yuuni 2017 ko'kpɛɣu ni daa yihi bɛ biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka bɛ kalinli daa yiɣisi kamani 120,000 niriba<ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=News Agency of |date=August 28, 2022 |title=Floods ravage Benue villages as Governor Ortom lounges in Europe |url=https://gazettengr.com/floods-ravage-benue-villages-as-governor-ortom-lounges-in-europe/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Peoples Gazette]]|language=en-US}}</ref> Benue tiŋzuɣu [[Makurdi]]. Ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa di yanima kalinli kamani kɔbishee [[Makurdi]].<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=September 14, 2022 |title=Floods destroy 200 households in Makurdi |url=https://punchng.com/floods-destroy-200-households-in-makurdi/ |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
===2012 Flood===
Benue mɔɣili ko'kpɛɣu Silimiin goli October yuuni 2012 nyɛla din daa tahi waɣari pam na Duguri [[District]], [[Alkaleri|Alkaleri Local Government Area]], [[Bauchi State]].<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/141373-snakes-kill-over-200-people-in-bauchi-council-as-government-takes-no-action.html?tztc=1 |title=Snakes kill over 200 people in Bauchi council, as government takes no action |access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Silimiin goli July yuuni 2013, lahabali nyɛla din daa yina wuhi ni salo ban kalinli yiɣisi kɔbishee nyɛla ban koŋ bɛ nyɛvuya lala yaɣili ŋɔ ka di nyɛla waɣa dimli. [[Hospital|General Hospital]] din be Kaltungo, Gombe State nyɛ ashibiti shɛli din be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi tibi waɣa dimli amaa ŋun tooi niŋ saha ka paai Kaltungo nyɛla bɛ ni yɛn tibi so dabaa ayi sunsuun ka o labi o yiŋ.<ref name = "allafrica1">{{Cite web
| last = Agbo
| first = Catherine
| title = Nigeria: Snakes Kill 200 in Bauchi
| work = allAfrica.com
| access-date = May 11, 2014
| date = July 22, 2013
| url = http://allafrica.com/stories/201307220201.html
}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=June 22, 2021 |title=Bauchi residents groan over snakebites |url=https://guardian.ng/news/bauchi-residents-groan-over-snakebites/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
<gallery>
File:Drone view Benoue.jpg|Benoue huts
File:Drone view at Benoue.jpg|Benoue view from drone
File:Traversée de la Benoué à pirogue.jpg|Crossing the Benue River from Lagdo with a Canoe
</gallery>
==Notes==
{{notelist}}
{{reflist|group=n}}
== References ==
{{Reflist}}
==External links==
*{{Cite EB1911|wstitle=Benue|volume=3|page=754}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Benue River}}
[[Category:Benue River| ]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:North Region (Cameroon)]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
eut3s5hrjgdznv16xg18vr9xj6sahep
137897
137896
2026-05-29T14:25:25Z
Kalakpagh
2501
/* 2017 Flood */ Updated Content
137897
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Tributary of the Niger River in Cameroon and Nigeria}}
{{Use mdy dates|date=July 2023}}
{{Infobox river
| name = Benue River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Cameroon]]|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length ={{cvt|1,440|km|mi|abbr=on}}<ref name="NIHSA">{{cite web|url=https://nihsa.gov.ng|title=NIHSA}}</ref>
| width_min =
| width_avg ={{cvt|488–976|m|abbr=on}}(Middle and Lower Benue)<ref name="NIHSA"/>
| width_max ={{cvt|1.6|km|abbr=on}}([[Lokoja]])<ref name="NIHSA"/>
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=[[Lokoja]]
| discharge1_avg ={{cvt|3,477|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge1|group=n|Multiannual average: 3,477 m³/s,<ref name="3. The hydrological cycle and its components">{{cite web|url=
https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6d389bc-ec44-4404-baa1-d6ab33c458c8/content/x5524e04.htm|title=3. The hydrological cycle and its components}}</ref><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation">[https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/88e59f9a-8a9a-4cb3-8ee8-d25f313c7987/content](PDF; 845,82 KB)</ref> 3,400 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_31-32/32981.pdf](PDF; 1,55 MB)</ref><ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management">[
https://documents1.worldbank.org/curated/en/187941468097179065/pdf/345180PAPER0NR1Basin01OFFICIAL0USE1.pdf](PDF; 5,39 MB)</ref> 3,244 m³/s (1970–2009),<ref name="THE PROJECT FOR
REVIEW AND UPDATE OF NIGERIA
NATIONAL WATER RESOURCES
MASTER PLAN">[https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12146569.pdf](PDF; 9,62 MB)</ref> 4,580 m³/s (2010–2024)<ref name="NIHSA"/>}}
| discharge2_location=[[Makurdi]]
| discharge2_min ={{cvt|240|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge2_avg ={{cvt|3,150|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>{{refn|name=discharge2|group=n|Multiannual average: 3,150 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/> 2,984 m³/s (1930–1989),<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/> 3,468.24 m³/s (1955–2014),<ref name="NIHSA"/> 3,257.2 m³/s (1980–2019), 4,155 m³/s (2010–2024)<ref name="Anthropogenic override and hydrological non-stationarity: mapping divergent flood regimes in the lower Niger-Benue Basin using HEC-RAS and remotely sensed datasets">[https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/r71f1156a-2324-41ca-b6c4-1af2e22ec722-MECA.pdf?abstractid=5802540&mirid=1](PDF; 17,05 MB)</ref>}}
| discharge2_max ={{cvt|12,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge3_location=[[Numan, Nigeria|Numan]]
| discharge3_min ={{cvt|30|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers14-11/17005.pdf](PDF; 8,7 MB)</ref>
| discharge3_avg ={{cvt|900|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge3_max ={{cvt|5,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_location=[[Yola, Nigeria|Yola]], [[Jimeta]]
| discharge4_min ={{cvt|20|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_avg ={{cvt|741|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_max ={{cvt|4,200|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge5_location=[[Garoua]]
| discharge5_min ={{cvt|0.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge5_avg ={{cvt|360|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge5|group=n|Multiannual average: 360 m³/s (1930–1981),<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/><ref name="Fleuves et Rivières du Cameroun">[http://www.hydrosciences.fr/sierem/Bibliotheque/biblio/Cameroun.pdf](PDF; 58,86 MB)</ref> 451.85 m³/s (1930–1995)<ref name="Hydrological modeling of climate change impacts on water resources and hydropower potential in
the headwaters of the Benue River Basin, Northern
Cameroon.">[https://dicames.online/jspui/bitstream/20.500.12177/7754/1/FS_These_BC21_0105.pdf](PDF; 10,02 MB)</ref>}}
| discharge5_max ={{cvt|3,100|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| source1 =
| source1_location =[[Adamawa Plateau]]
| source1_coordinates={{coord|7|42|33.2712|N|13|26|35.3616|E}}
| source1_elevation ={{cvt|1,340|m|abbr=on}}<ref name="britannica.com">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Benue-River |title=Benue River | Nigeria, Cameroon, Chad | Britannica }}</ref>
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Lokoja]], Nigeria
| mouth_coordinates = {{coord|07|45|12|N|06|45|24|E|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation ={{cvt|35|m|abbr=on}}
| progression =[[Niger River|Niger]]→[[Gulf of Guinea]]
| river_system =[[Niger River]]
| basin_size ={{cvt|319,000–338,200|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/><ref name="HydroSciences Montpellier">{{cite web|url=https://www.hydrosciences.org|title=HydroSciences Montpellier}}</ref>
| tributaries_right =Mayo Oldiri, Mayo Rey, Mayo Godi, [[Mayo-Kébi River|Mayo-Kébi]], Mayo Tiel, Kilunga, [[Gongola River|Gongola]], [[Pai River|Pai]], Duchi, [[Wase River|Wase]], Shemanker, Ankwe, Guma, Mada, Okwa
| tributaries_left =Mayo Farda, [[Faro River|Faro]], Ini, Belwa, Fan, [[Taraba River|Taraba]], [[Donga River|Donga]], [[Katsina-Ala River|Katsina-Ala]], Gwer
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Benue River''' ({{langx|fr|la Bénoué}}),bɛ daa na mi li la '''Chadda River''' bee '''Tchadda''', nyɛla [[Niger River]] mɔɣa la zaɣ'yini.<ref name="britannica.com" /> Di galisim nyɛla din paai kamani {{cvt|319,000|km2|mi2|abbr=on}}.<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/> Di yɛliŋ zaa nyɛla din paai kamani {{cvt|1,400|km|mi|abbr=on}} ka nyɛ din pahira di yi ti niŋ ka saa mi.<ref name="Babangida">{{Cite news |last=Babangida |first=Abdulkareem Mojeed, Mohammed |date=December 16, 2022 |title=SPECIAL REPORT: How poor infrastructure worsened flood disasters in states across Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570687-special-report-how-poor-infrastructure-worsened-flood-disasters-in-states-across-nigeria.html |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> Di lahi nyɛla gorim soli zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi doli chani bɛ chandi shɛhi .<ref>{{Cite web |date=April 5, 2023 |title=Benue River |url=https://www.worldatlas.com/rivers/benue-river.html |access-date=July 3, 2023 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> Benue yuli ŋɔ nyɛla din yina ''bernor,'' ka di gbunni nyɛ mɔɣili.<ref>{{Cite book |last=Benue Wikipedia |first=Martin Zachary |url=https://eprints.soas.ac.uk/29268/1/10731363.pdf |title=THE RISE AND FALL OF FULANI RULE IN ADAMAWA 1809 - 1901 |publisher=University of London |year=1969 |pages=13}}</ref>
[[File:Benue SE Yola.jpg|thumb|upright=1.4|The River Benue looking south east from [[Jimeta]].]]
[[File:Benuerivermap.png|thumb|right|upright=1.6|Map showing the Benue River drainage basin.]]
==Geography==
Benue ŋɔ nyɛla din piligi Adamawa Plateau zaŋ n-ti [[Cameroon]] wulinpuhili ka nyɛ din zori kpɛri Garoua mini Lagdo mɔɣ'bihi, [[Nigeria]] wulinluhili zaŋ n-ti [[Mandara mountains]], [[Jimeta]], [[Ibi, Nigeria|Ibi]] n-ti pahi [[Makurdi]] pɔi ka naayi chirigi [[Niger River]] tiŋ yuli booni [[Lokoja]].<ref name="britannica.com"/>
Mɔɣili balibu nyɛ Faro, Gongola n-ti pahi Mayo Kebbi ka di nyɛ din gbaai mɔɣili chaŋ ti chirigi Logone (Lake Chad yaɣ'shɛli ) ko'kpɛɣu saha. Di balli shɛŋa lahi nyɛ Taraba, Donga n-ti pahi Katsina Ala.<ref>{{Cite web |title=Katsina Ala River {{!}} river, western Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Katsina-Ala-River |access-date=July 3, 2023 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Saha shɛŋa, Benue nyɛla din kpɛri kom gariti Nigerr. Pɔi ni yuuni 1960, Benue kom kpɛbu zaa daa nyɛla {{cvt|3,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}} ka [[Niger]] mi nyɛ {{cvt|3,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}.<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/><ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
== Climate ==
Benue State nyɛla din mali tulim goli kam yuuni puuni bin din gbaai wuuni mini shɛɣu ni zaa. Di yuuni puuni tulim nyɛla 34 °C ka nyari saa kamani 244 inch yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Benue weather and climate ☀️ Best time to visit 🌡️ Temperature |url=https://www.besttravelmonths.com/nigeria/benue-4042927/ |access-date=2023-09-20 |website=www.besttravelmonths.com |language=en}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla di ni tooi deegi kom kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni yini ka nyɛ din nyura kamani 169 dabisa yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Weather for Makurdi, Benue, Nigeria |url=https://www.timeanddate.com/weather/nigeria/makurdi |access-date=2023-09-20 |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref>
== Ko'kpɛɣunima din niŋ ka mali yaa ==
Nigeria’s [[National Emergency Management Agency (Nigeria)|National Emergency Management Agency]] (NEMA), nyɛla ban daa niŋ vihigu zaŋ jandi alomonima niŋbu tiŋgbani maa ni ka daa saɣisi tuma yaɣa nima n-ti pahi (MDAs) ni bɛ niŋmi yomyom kpuɣi soya baligi bee gu ka taɣi tiŋgbani taɣibu yɛltɔɣa.<ref name="Nseyen">{{Cite news |last=Nseyen |first=Nsikak |date=September 19, 2022 |title=Flooding: NEMA issues warning to Adamawa, Taraba, Benue, others |url=https://dailypost.ng/2022/09/19/flooding-nema-issues-warning-to-adamawa-taraba-benue-others/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
=== Yuuni 2022 ko'kpɛɣu ===
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ata dali yuuni 2022, ko'kpɛɣu nyɛla din daa dam tiŋsi din be Benue yaɣili, lahabali ŋɔ nyɛla din yina yaɣili ŋɔ ŋun su kom fukumsi Godwin Oyiwona sani na. Lala ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa dam [[Makurdi]], Agatu, Logo, Guma, Buruku, [[Otukpo]] n-ti pahi Gwer-West.<ref>{{Cite web |last=Simire |first=Michael |date=September 23, 2022 |title=Flooding hits riverine areas in Benue |url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ |access-date=July 4, 2023 |website=EnviroNews Nigeria |language=en-US}}</ref> Tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa n bo soya ka bɛ daa voogi lala yɛlmɔɣisirili ŋɔ ka daa n bo liɣiri ka bɛ daa mali Idye Basin.<ref>{{cite web | url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ | title=Flooding hits riverine areas in Benue | date=September 23, 2022 }}</ref>
==== Silimiin goli January Yuuni 2020 ====
Tiŋgbani zuɣulan [[Muhammadu Buhari]] nyɛla `nun daa gbi 3.35-km ko'soli [[Makurdi]], Benue din yɛn chɛ ka ko'kpɛɣu bi lahi niŋ lala tiŋsi ŋɔ ni.<ref name="Nigeria">{{Cite news |last= |first= |date=January 3, 2020 |title=Buhari inaugurates 3.35km drainage in Benue |url=https://guardian.ng/news/buhari-inaugurates-3-35km-drainage-in-benue/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni daa saɣi n-ti shɛli ni di piligi tuma yuuni 2017 ka nyɛ din daa naai bakoyi pihinahi ni anii sunsuun. Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni tum shɛli ni di gu ka taɣi buɣa gbibu mini ko'kpɛɣu lala yaɣili maa.<ref>{{cite web |url=https://theglittersonline.com.ng/buhari-inaugurates-3/ |title=Buhari Inaugurates 3.35km Drainage In Benue |website=theglittersonline.com.ng |date=January 3, 2020}}</ref><ref name="Nigeria"/>
=== Yuuni 2017 Ko'kpɛɣu ===
[[News Agency of Nigeria|News Agency of Nigeria (NAN)]] lahabali nyɛla din daa wuhi ni Idye tiŋsi nyɛla din daa pahi tiŋshɛŋa yuuni 2017 ko'kpɛɣu ni daa yihi bɛ biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka bɛ kalinli daa yiɣisi kamani 120,000 niriba<ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=News Agency of |date=August 28, 2022 |title=Floods ravage Benue villages as Governor Ortom lounges in Europe |url=https://gazettengr.com/floods-ravage-benue-villages-as-governor-ortom-lounges-in-europe/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Peoples Gazette]]|language=en-US}}</ref> Benue tiŋzuɣu [[Makurdi]]. Ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa di yanima kalinli kamani kɔbishee [[Makurdi]].<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=September 14, 2022 |title=Floods destroy 200 households in Makurdi |url=https://punchng.com/floods-destroy-200-households-in-makurdi/ |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
===2012 Flood===
Benue mɔɣili ko'kpɛɣu Silimiin goli October yuuni 2012 nyɛla din daa tahi waɣari pam na Duguri [[District]], [[Alkaleri|Alkaleri Local Government Area]], [[Bauchi State]].<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/141373-snakes-kill-over-200-people-in-bauchi-council-as-government-takes-no-action.html?tztc=1 |title=Snakes kill over 200 people in Bauchi council, as government takes no action |access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Silimiin goli July yuuni 2013, lahabali nyɛla din daa yina wuhi ni salo ban kalinli yiɣisi kɔbishee nyɛla ban koŋ bɛ nyɛvuya lala yaɣili ŋɔ ka di nyɛla waɣa dimli. [[Hospital|General Hospital]] din be Kaltungo, Gombe State nyɛ ashibiti shɛli din be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi tibi waɣa dimli amaa ŋun tooi niŋ saha ka paai Kaltungo nyɛla bɛ ni yɛn tibi so dabaa ayi sunsuun ka o labi o yiŋ.<ref name = "allafrica1">{{Cite web
| last = Agbo
| first = Catherine
| title = Nigeria: Snakes Kill 200 in Bauchi
| work = allAfrica.com
| access-date = May 11, 2014
| date = July 22, 2013
| url = http://allafrica.com/stories/201307220201.html
}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=June 22, 2021 |title=Bauchi residents groan over snakebites |url=https://guardian.ng/news/bauchi-residents-groan-over-snakebites/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
<gallery>
File:Drone view Benoue.jpg|Benoue huts
File:Drone view at Benoue.jpg|Benoue view from drone
File:Traversée de la Benoué à pirogue.jpg|Crossing the Benue River from Lagdo with a Canoe
</gallery>
==Notes==
{{notelist}}
{{reflist|group=n}}
== References ==
{{Reflist}}
==External links==
*{{Cite EB1911|wstitle=Benue|volume=3|page=754}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Benue River}}
[[Category:Benue River| ]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:North Region (Cameroon)]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
3yvt8jpljs82uzvvdwk6nzsfoy11pz7
137898
137897
2026-05-29T14:26:06Z
Kalakpagh
2501
/* 2012 Flood */ Updated Content
137898
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Tributary of the Niger River in Cameroon and Nigeria}}
{{Use mdy dates|date=July 2023}}
{{Infobox river
| name = Benue River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Cameroon]]|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length ={{cvt|1,440|km|mi|abbr=on}}<ref name="NIHSA">{{cite web|url=https://nihsa.gov.ng|title=NIHSA}}</ref>
| width_min =
| width_avg ={{cvt|488–976|m|abbr=on}}(Middle and Lower Benue)<ref name="NIHSA"/>
| width_max ={{cvt|1.6|km|abbr=on}}([[Lokoja]])<ref name="NIHSA"/>
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=[[Lokoja]]
| discharge1_avg ={{cvt|3,477|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge1|group=n|Multiannual average: 3,477 m³/s,<ref name="3. The hydrological cycle and its components">{{cite web|url=
https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6d389bc-ec44-4404-baa1-d6ab33c458c8/content/x5524e04.htm|title=3. The hydrological cycle and its components}}</ref><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation">[https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/88e59f9a-8a9a-4cb3-8ee8-d25f313c7987/content](PDF; 845,82 KB)</ref> 3,400 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_31-32/32981.pdf](PDF; 1,55 MB)</ref><ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management">[
https://documents1.worldbank.org/curated/en/187941468097179065/pdf/345180PAPER0NR1Basin01OFFICIAL0USE1.pdf](PDF; 5,39 MB)</ref> 3,244 m³/s (1970–2009),<ref name="THE PROJECT FOR
REVIEW AND UPDATE OF NIGERIA
NATIONAL WATER RESOURCES
MASTER PLAN">[https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12146569.pdf](PDF; 9,62 MB)</ref> 4,580 m³/s (2010–2024)<ref name="NIHSA"/>}}
| discharge2_location=[[Makurdi]]
| discharge2_min ={{cvt|240|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge2_avg ={{cvt|3,150|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>{{refn|name=discharge2|group=n|Multiannual average: 3,150 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/> 2,984 m³/s (1930–1989),<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/> 3,468.24 m³/s (1955–2014),<ref name="NIHSA"/> 3,257.2 m³/s (1980–2019), 4,155 m³/s (2010–2024)<ref name="Anthropogenic override and hydrological non-stationarity: mapping divergent flood regimes in the lower Niger-Benue Basin using HEC-RAS and remotely sensed datasets">[https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/r71f1156a-2324-41ca-b6c4-1af2e22ec722-MECA.pdf?abstractid=5802540&mirid=1](PDF; 17,05 MB)</ref>}}
| discharge2_max ={{cvt|12,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge3_location=[[Numan, Nigeria|Numan]]
| discharge3_min ={{cvt|30|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers14-11/17005.pdf](PDF; 8,7 MB)</ref>
| discharge3_avg ={{cvt|900|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge3_max ={{cvt|5,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_location=[[Yola, Nigeria|Yola]], [[Jimeta]]
| discharge4_min ={{cvt|20|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_avg ={{cvt|741|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_max ={{cvt|4,200|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge5_location=[[Garoua]]
| discharge5_min ={{cvt|0.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge5_avg ={{cvt|360|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge5|group=n|Multiannual average: 360 m³/s (1930–1981),<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/><ref name="Fleuves et Rivières du Cameroun">[http://www.hydrosciences.fr/sierem/Bibliotheque/biblio/Cameroun.pdf](PDF; 58,86 MB)</ref> 451.85 m³/s (1930–1995)<ref name="Hydrological modeling of climate change impacts on water resources and hydropower potential in
the headwaters of the Benue River Basin, Northern
Cameroon.">[https://dicames.online/jspui/bitstream/20.500.12177/7754/1/FS_These_BC21_0105.pdf](PDF; 10,02 MB)</ref>}}
| discharge5_max ={{cvt|3,100|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| source1 =
| source1_location =[[Adamawa Plateau]]
| source1_coordinates={{coord|7|42|33.2712|N|13|26|35.3616|E}}
| source1_elevation ={{cvt|1,340|m|abbr=on}}<ref name="britannica.com">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Benue-River |title=Benue River | Nigeria, Cameroon, Chad | Britannica }}</ref>
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Lokoja]], Nigeria
| mouth_coordinates = {{coord|07|45|12|N|06|45|24|E|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation ={{cvt|35|m|abbr=on}}
| progression =[[Niger River|Niger]]→[[Gulf of Guinea]]
| river_system =[[Niger River]]
| basin_size ={{cvt|319,000–338,200|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/><ref name="HydroSciences Montpellier">{{cite web|url=https://www.hydrosciences.org|title=HydroSciences Montpellier}}</ref>
| tributaries_right =Mayo Oldiri, Mayo Rey, Mayo Godi, [[Mayo-Kébi River|Mayo-Kébi]], Mayo Tiel, Kilunga, [[Gongola River|Gongola]], [[Pai River|Pai]], Duchi, [[Wase River|Wase]], Shemanker, Ankwe, Guma, Mada, Okwa
| tributaries_left =Mayo Farda, [[Faro River|Faro]], Ini, Belwa, Fan, [[Taraba River|Taraba]], [[Donga River|Donga]], [[Katsina-Ala River|Katsina-Ala]], Gwer
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Benue River''' ({{langx|fr|la Bénoué}}),bɛ daa na mi li la '''Chadda River''' bee '''Tchadda''', nyɛla [[Niger River]] mɔɣa la zaɣ'yini.<ref name="britannica.com" /> Di galisim nyɛla din paai kamani {{cvt|319,000|km2|mi2|abbr=on}}.<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/> Di yɛliŋ zaa nyɛla din paai kamani {{cvt|1,400|km|mi|abbr=on}} ka nyɛ din pahira di yi ti niŋ ka saa mi.<ref name="Babangida">{{Cite news |last=Babangida |first=Abdulkareem Mojeed, Mohammed |date=December 16, 2022 |title=SPECIAL REPORT: How poor infrastructure worsened flood disasters in states across Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570687-special-report-how-poor-infrastructure-worsened-flood-disasters-in-states-across-nigeria.html |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> Di lahi nyɛla gorim soli zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi doli chani bɛ chandi shɛhi .<ref>{{Cite web |date=April 5, 2023 |title=Benue River |url=https://www.worldatlas.com/rivers/benue-river.html |access-date=July 3, 2023 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> Benue yuli ŋɔ nyɛla din yina ''bernor,'' ka di gbunni nyɛ mɔɣili.<ref>{{Cite book |last=Benue Wikipedia |first=Martin Zachary |url=https://eprints.soas.ac.uk/29268/1/10731363.pdf |title=THE RISE AND FALL OF FULANI RULE IN ADAMAWA 1809 - 1901 |publisher=University of London |year=1969 |pages=13}}</ref>
[[File:Benue SE Yola.jpg|thumb|upright=1.4|The River Benue looking south east from [[Jimeta]].]]
[[File:Benuerivermap.png|thumb|right|upright=1.6|Map showing the Benue River drainage basin.]]
==Geography==
Benue ŋɔ nyɛla din piligi Adamawa Plateau zaŋ n-ti [[Cameroon]] wulinpuhili ka nyɛ din zori kpɛri Garoua mini Lagdo mɔɣ'bihi, [[Nigeria]] wulinluhili zaŋ n-ti [[Mandara mountains]], [[Jimeta]], [[Ibi, Nigeria|Ibi]] n-ti pahi [[Makurdi]] pɔi ka naayi chirigi [[Niger River]] tiŋ yuli booni [[Lokoja]].<ref name="britannica.com"/>
Mɔɣili balibu nyɛ Faro, Gongola n-ti pahi Mayo Kebbi ka di nyɛ din gbaai mɔɣili chaŋ ti chirigi Logone (Lake Chad yaɣ'shɛli ) ko'kpɛɣu saha. Di balli shɛŋa lahi nyɛ Taraba, Donga n-ti pahi Katsina Ala.<ref>{{Cite web |title=Katsina Ala River {{!}} river, western Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Katsina-Ala-River |access-date=July 3, 2023 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Saha shɛŋa, Benue nyɛla din kpɛri kom gariti Nigerr. Pɔi ni yuuni 1960, Benue kom kpɛbu zaa daa nyɛla {{cvt|3,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}} ka [[Niger]] mi nyɛ {{cvt|3,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}.<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/><ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
== Climate ==
Benue State nyɛla din mali tulim goli kam yuuni puuni bin din gbaai wuuni mini shɛɣu ni zaa. Di yuuni puuni tulim nyɛla 34 °C ka nyari saa kamani 244 inch yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Benue weather and climate ☀️ Best time to visit 🌡️ Temperature |url=https://www.besttravelmonths.com/nigeria/benue-4042927/ |access-date=2023-09-20 |website=www.besttravelmonths.com |language=en}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla di ni tooi deegi kom kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni yini ka nyɛ din nyura kamani 169 dabisa yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Weather for Makurdi, Benue, Nigeria |url=https://www.timeanddate.com/weather/nigeria/makurdi |access-date=2023-09-20 |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref>
== Ko'kpɛɣunima din niŋ ka mali yaa ==
Nigeria’s [[National Emergency Management Agency (Nigeria)|National Emergency Management Agency]] (NEMA), nyɛla ban daa niŋ vihigu zaŋ jandi alomonima niŋbu tiŋgbani maa ni ka daa saɣisi tuma yaɣa nima n-ti pahi (MDAs) ni bɛ niŋmi yomyom kpuɣi soya baligi bee gu ka taɣi tiŋgbani taɣibu yɛltɔɣa.<ref name="Nseyen">{{Cite news |last=Nseyen |first=Nsikak |date=September 19, 2022 |title=Flooding: NEMA issues warning to Adamawa, Taraba, Benue, others |url=https://dailypost.ng/2022/09/19/flooding-nema-issues-warning-to-adamawa-taraba-benue-others/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
=== Yuuni 2022 ko'kpɛɣu ===
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ata dali yuuni 2022, ko'kpɛɣu nyɛla din daa dam tiŋsi din be Benue yaɣili, lahabali ŋɔ nyɛla din yina yaɣili ŋɔ ŋun su kom fukumsi Godwin Oyiwona sani na. Lala ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa dam [[Makurdi]], Agatu, Logo, Guma, Buruku, [[Otukpo]] n-ti pahi Gwer-West.<ref>{{Cite web |last=Simire |first=Michael |date=September 23, 2022 |title=Flooding hits riverine areas in Benue |url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ |access-date=July 4, 2023 |website=EnviroNews Nigeria |language=en-US}}</ref> Tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa n bo soya ka bɛ daa voogi lala yɛlmɔɣisirili ŋɔ ka daa n bo liɣiri ka bɛ daa mali Idye Basin.<ref>{{cite web | url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ | title=Flooding hits riverine areas in Benue | date=September 23, 2022 }}</ref>
==== Silimiin goli January Yuuni 2020 ====
Tiŋgbani zuɣulan [[Muhammadu Buhari]] nyɛla `nun daa gbi 3.35-km ko'soli [[Makurdi]], Benue din yɛn chɛ ka ko'kpɛɣu bi lahi niŋ lala tiŋsi ŋɔ ni.<ref name="Nigeria">{{Cite news |last= |first= |date=January 3, 2020 |title=Buhari inaugurates 3.35km drainage in Benue |url=https://guardian.ng/news/buhari-inaugurates-3-35km-drainage-in-benue/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni daa saɣi n-ti shɛli ni di piligi tuma yuuni 2017 ka nyɛ din daa naai bakoyi pihinahi ni anii sunsuun. Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni tum shɛli ni di gu ka taɣi buɣa gbibu mini ko'kpɛɣu lala yaɣili maa.<ref>{{cite web |url=https://theglittersonline.com.ng/buhari-inaugurates-3/ |title=Buhari Inaugurates 3.35km Drainage In Benue |website=theglittersonline.com.ng |date=January 3, 2020}}</ref><ref name="Nigeria"/>
=== Yuuni 2017 Ko'kpɛɣu ===
[[News Agency of Nigeria|News Agency of Nigeria (NAN)]] lahabali nyɛla din daa wuhi ni Idye tiŋsi nyɛla din daa pahi tiŋshɛŋa yuuni 2017 ko'kpɛɣu ni daa yihi bɛ biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka bɛ kalinli daa yiɣisi kamani 120,000 niriba<ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=News Agency of |date=August 28, 2022 |title=Floods ravage Benue villages as Governor Ortom lounges in Europe |url=https://gazettengr.com/floods-ravage-benue-villages-as-governor-ortom-lounges-in-europe/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Peoples Gazette]]|language=en-US}}</ref> Benue tiŋzuɣu [[Makurdi]]. Ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa di yanima kalinli kamani kɔbishee [[Makurdi]].<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=September 14, 2022 |title=Floods destroy 200 households in Makurdi |url=https://punchng.com/floods-destroy-200-households-in-makurdi/ |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
===Yuuni 2012 Ko'kpɛɣu===
Benue mɔɣili ko'kpɛɣu Silimiin goli October yuuni 2012 nyɛla din daa tahi waɣari pam na Duguri [[District]], [[Alkaleri|Alkaleri Local Government Area]], [[Bauchi State]].<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/141373-snakes-kill-over-200-people-in-bauchi-council-as-government-takes-no-action.html?tztc=1 |title=Snakes kill over 200 people in Bauchi council, as government takes no action |access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Silimiin goli July yuuni 2013, lahabali nyɛla din daa yina wuhi ni salo ban kalinli yiɣisi kɔbishee nyɛla ban koŋ bɛ nyɛvuya lala yaɣili ŋɔ ka di nyɛla waɣa dimli. [[Hospital|General Hospital]] din be Kaltungo, Gombe State nyɛ ashibiti shɛli din be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi tibi waɣa dimli amaa ŋun tooi niŋ saha ka paai Kaltungo nyɛla bɛ ni yɛn tibi so dabaa ayi sunsuun ka o labi o yiŋ.<ref name = "allafrica1">{{Cite web
| last = Agbo
| first = Catherine
| title = Nigeria: Snakes Kill 200 in Bauchi
| work = allAfrica.com
| access-date = May 11, 2014
| date = July 22, 2013
| url = http://allafrica.com/stories/201307220201.html
}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=June 22, 2021 |title=Bauchi residents groan over snakebites |url=https://guardian.ng/news/bauchi-residents-groan-over-snakebites/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
<gallery>
File:Drone view Benoue.jpg|Benoue huts
File:Drone view at Benoue.jpg|Benoue view from drone
File:Traversée de la Benoué à pirogue.jpg|Crossing the Benue River from Lagdo with a Canoe
</gallery>
==Notes==
{{notelist}}
{{reflist|group=n}}
== References ==
{{Reflist}}
==External links==
*{{Cite EB1911|wstitle=Benue|volume=3|page=754}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Benue River}}
[[Category:Benue River| ]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:North Region (Cameroon)]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
p73p1vomo3xgublkc050we6f05auze3
137899
137898
2026-05-29T14:26:52Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
137899
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Tributary of the Niger River in Cameroon and Nigeria}}
{{Use mdy dates|date=July 2023}}
{{Infobox river
| name = Benue River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Cameroon]]|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length ={{cvt|1,440|km|mi|abbr=on}}<ref name="NIHSA">{{cite web|url=https://nihsa.gov.ng|title=NIHSA}}</ref>
| width_min =
| width_avg ={{cvt|488–976|m|abbr=on}}(Middle and Lower Benue)<ref name="NIHSA"/>
| width_max ={{cvt|1.6|km|abbr=on}}([[Lokoja]])<ref name="NIHSA"/>
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=[[Lokoja]]
| discharge1_avg ={{cvt|3,477|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge1|group=n|Multiannual average: 3,477 m³/s,<ref name="3. The hydrological cycle and its components">{{cite web|url=
https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6d389bc-ec44-4404-baa1-d6ab33c458c8/content/x5524e04.htm|title=3. The hydrological cycle and its components}}</ref><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation">[https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/88e59f9a-8a9a-4cb3-8ee8-d25f313c7987/content](PDF; 845,82 KB)</ref> 3,400 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_31-32/32981.pdf](PDF; 1,55 MB)</ref><ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management">[
https://documents1.worldbank.org/curated/en/187941468097179065/pdf/345180PAPER0NR1Basin01OFFICIAL0USE1.pdf](PDF; 5,39 MB)</ref> 3,244 m³/s (1970–2009),<ref name="THE PROJECT FOR
REVIEW AND UPDATE OF NIGERIA
NATIONAL WATER RESOURCES
MASTER PLAN">[https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12146569.pdf](PDF; 9,62 MB)</ref> 4,580 m³/s (2010–2024)<ref name="NIHSA"/>}}
| discharge2_location=[[Makurdi]]
| discharge2_min ={{cvt|240|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge2_avg ={{cvt|3,150|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>{{refn|name=discharge2|group=n|Multiannual average: 3,150 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/> 2,984 m³/s (1930–1989),<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/> 3,468.24 m³/s (1955–2014),<ref name="NIHSA"/> 3,257.2 m³/s (1980–2019), 4,155 m³/s (2010–2024)<ref name="Anthropogenic override and hydrological non-stationarity: mapping divergent flood regimes in the lower Niger-Benue Basin using HEC-RAS and remotely sensed datasets">[https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/r71f1156a-2324-41ca-b6c4-1af2e22ec722-MECA.pdf?abstractid=5802540&mirid=1](PDF; 17,05 MB)</ref>}}
| discharge2_max ={{cvt|12,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge3_location=[[Numan, Nigeria|Numan]]
| discharge3_min ={{cvt|30|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers14-11/17005.pdf](PDF; 8,7 MB)</ref>
| discharge3_avg ={{cvt|900|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge3_max ={{cvt|5,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_location=[[Yola, Nigeria|Yola]], [[Jimeta]]
| discharge4_min ={{cvt|20|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_avg ={{cvt|741|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_max ={{cvt|4,200|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge5_location=[[Garoua]]
| discharge5_min ={{cvt|0.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge5_avg ={{cvt|360|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge5|group=n|Multiannual average: 360 m³/s (1930–1981),<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/><ref name="Fleuves et Rivières du Cameroun">[http://www.hydrosciences.fr/sierem/Bibliotheque/biblio/Cameroun.pdf](PDF; 58,86 MB)</ref> 451.85 m³/s (1930–1995)<ref name="Hydrological modeling of climate change impacts on water resources and hydropower potential in
the headwaters of the Benue River Basin, Northern
Cameroon.">[https://dicames.online/jspui/bitstream/20.500.12177/7754/1/FS_These_BC21_0105.pdf](PDF; 10,02 MB)</ref>}}
| discharge5_max ={{cvt|3,100|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| source1 =
| source1_location =[[Adamawa Plateau]]
| source1_coordinates={{coord|7|42|33.2712|N|13|26|35.3616|E}}
| source1_elevation ={{cvt|1,340|m|abbr=on}}<ref name="britannica.com">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Benue-River |title=Benue River | Nigeria, Cameroon, Chad | Britannica }}</ref>
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Lokoja]], Nigeria
| mouth_coordinates = {{coord|07|45|12|N|06|45|24|E|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation ={{cvt|35|m|abbr=on}}
| progression =[[Niger River|Niger]]→[[Gulf of Guinea]]
| river_system =[[Niger River]]
| basin_size ={{cvt|319,000–338,200|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/><ref name="HydroSciences Montpellier">{{cite web|url=https://www.hydrosciences.org|title=HydroSciences Montpellier}}</ref>
| tributaries_right =Mayo Oldiri, Mayo Rey, Mayo Godi, [[Mayo-Kébi River|Mayo-Kébi]], Mayo Tiel, Kilunga, [[Gongola River|Gongola]], [[Pai River|Pai]], Duchi, [[Wase River|Wase]], Shemanker, Ankwe, Guma, Mada, Okwa
| tributaries_left =Mayo Farda, [[Faro River|Faro]], Ini, Belwa, Fan, [[Taraba River|Taraba]], [[Donga River|Donga]], [[Katsina-Ala River|Katsina-Ala]], Gwer
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Benue River''' ({{langx|fr|la Bénoué}}),bɛ daa na mi li la '''Chadda River''' bee '''Tchadda''', nyɛla [[Niger River]] mɔɣa la zaɣ'yini.<ref name="britannica.com" /> Di galisim nyɛla din paai kamani {{cvt|319,000|km2|mi2|abbr=on}}.<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/> Di yɛliŋ zaa nyɛla din paai kamani {{cvt|1,400|km|mi|abbr=on}} ka nyɛ din pahira di yi ti niŋ ka saa mi.<ref name="Babangida">{{Cite news |last=Babangida |first=Abdulkareem Mojeed, Mohammed |date=December 16, 2022 |title=SPECIAL REPORT: How poor infrastructure worsened flood disasters in states across Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570687-special-report-how-poor-infrastructure-worsened-flood-disasters-in-states-across-nigeria.html |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> Di lahi nyɛla gorim soli zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi doli chani bɛ chandi shɛhi .<ref>{{Cite web |date=April 5, 2023 |title=Benue River |url=https://www.worldatlas.com/rivers/benue-river.html |access-date=July 3, 2023 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> Benue yuli ŋɔ nyɛla din yina ''bernor,'' ka di gbunni nyɛ mɔɣili.<ref>{{Cite book |last=Benue Wikipedia |first=Martin Zachary |url=https://eprints.soas.ac.uk/29268/1/10731363.pdf |title=THE RISE AND FALL OF FULANI RULE IN ADAMAWA 1809 - 1901 |publisher=University of London |year=1969 |pages=13}}</ref>
[[File:Benue SE Yola.jpg|thumb|upright=1.4|The River Benue looking south east from [[Jimeta]].]]
[[File:Benuerivermap.png|thumb|right|upright=1.6|Map showing the Benue River drainage basin.]]
==Geography==
Benue ŋɔ nyɛla din piligi Adamawa Plateau zaŋ n-ti [[Cameroon]] wulinpuhili ka nyɛ din zori kpɛri Garoua mini Lagdo mɔɣ'bihi, [[Nigeria]] wulinluhili zaŋ n-ti [[Mandara mountains]], [[Jimeta]], [[Ibi, Nigeria|Ibi]] n-ti pahi [[Makurdi]] pɔi ka naayi chirigi [[Niger River]] tiŋ yuli booni [[Lokoja]].<ref name="britannica.com"/>
Mɔɣili balibu nyɛ Faro, Gongola n-ti pahi Mayo Kebbi ka di nyɛ din gbaai mɔɣili chaŋ ti chirigi Logone (Lake Chad yaɣ'shɛli ) ko'kpɛɣu saha. Di balli shɛŋa lahi nyɛ Taraba, Donga n-ti pahi Katsina Ala.<ref>{{Cite web |title=Katsina Ala River {{!}} river, western Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Katsina-Ala-River |access-date=July 3, 2023 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Saha shɛŋa, Benue nyɛla din kpɛri kom gariti Nigerr. Pɔi ni yuuni 1960, Benue kom kpɛbu zaa daa nyɛla {{cvt|3,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}} ka [[Niger]] mi nyɛ {{cvt|3,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}.<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/><ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
== Climate ==
Benue State nyɛla din mali tulim goli kam yuuni puuni bin din gbaai wuuni mini shɛɣu ni zaa. Di yuuni puuni tulim nyɛla 34 °C ka nyari saa kamani 244 inch yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Benue weather and climate ☀️ Best time to visit 🌡️ Temperature |url=https://www.besttravelmonths.com/nigeria/benue-4042927/ |access-date=2023-09-20 |website=www.besttravelmonths.com |language=en}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla di ni tooi deegi kom kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni yini ka nyɛ din nyura kamani 169 dabisa yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Weather for Makurdi, Benue, Nigeria |url=https://www.timeanddate.com/weather/nigeria/makurdi |access-date=2023-09-20 |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref>
== Ko'kpɛɣunima din niŋ ka mali yaa ==
Nigeria’s [[National Emergency Management Agency (Nigeria)|National Emergency Management Agency]] (NEMA), nyɛla ban daa niŋ vihigu zaŋ jandi alomonima niŋbu tiŋgbani maa ni ka daa saɣisi tuma yaɣa nima n-ti pahi (MDAs) ni bɛ niŋmi yomyom kpuɣi soya baligi bee gu ka taɣi tiŋgbani taɣibu yɛltɔɣa.<ref name="Nseyen">{{Cite news |last=Nseyen |first=Nsikak |date=September 19, 2022 |title=Flooding: NEMA issues warning to Adamawa, Taraba, Benue, others |url=https://dailypost.ng/2022/09/19/flooding-nema-issues-warning-to-adamawa-taraba-benue-others/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
=== Yuuni 2022 ko'kpɛɣu ===
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ata dali yuuni 2022, ko'kpɛɣu nyɛla din daa dam tiŋsi din be Benue yaɣili, lahabali ŋɔ nyɛla din yina yaɣili ŋɔ ŋun su kom fukumsi Godwin Oyiwona sani na. Lala ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa dam [[Makurdi]], Agatu, Logo, Guma, Buruku, [[Otukpo]] n-ti pahi Gwer-West.<ref>{{Cite web |last=Simire |first=Michael |date=September 23, 2022 |title=Flooding hits riverine areas in Benue |url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ |access-date=July 4, 2023 |website=EnviroNews Nigeria |language=en-US}}</ref> Tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa n bo soya ka bɛ daa voogi lala yɛlmɔɣisirili ŋɔ ka daa n bo liɣiri ka bɛ daa mali Idye Basin.<ref>{{cite web | url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ | title=Flooding hits riverine areas in Benue | date=September 23, 2022 }}</ref>
==== Silimiin goli January Yuuni 2020 ====
Tiŋgbani zuɣulan [[Muhammadu Buhari]] nyɛla `nun daa gbi 3.35-km ko'soli [[Makurdi]], Benue din yɛn chɛ ka ko'kpɛɣu bi lahi niŋ lala tiŋsi ŋɔ ni.<ref name="Nigeria">{{Cite news |last= |first= |date=January 3, 2020 |title=Buhari inaugurates 3.35km drainage in Benue |url=https://guardian.ng/news/buhari-inaugurates-3-35km-drainage-in-benue/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni daa saɣi n-ti shɛli ni di piligi tuma yuuni 2017 ka nyɛ din daa naai bakoyi pihinahi ni anii sunsuun. Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni tum shɛli ni di gu ka taɣi buɣa gbibu mini ko'kpɛɣu lala yaɣili maa.<ref>{{cite web |url=https://theglittersonline.com.ng/buhari-inaugurates-3/ |title=Buhari Inaugurates 3.35km Drainage In Benue |website=theglittersonline.com.ng |date=January 3, 2020}}</ref><ref name="Nigeria"/>
=== Yuuni 2017 Ko'kpɛɣu ===
[[News Agency of Nigeria|News Agency of Nigeria (NAN)]] lahabali nyɛla din daa wuhi ni Idye tiŋsi nyɛla din daa pahi tiŋshɛŋa yuuni 2017 ko'kpɛɣu ni daa yihi bɛ biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka bɛ kalinli daa yiɣisi kamani 120,000 niriba<ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=News Agency of |date=August 28, 2022 |title=Floods ravage Benue villages as Governor Ortom lounges in Europe |url=https://gazettengr.com/floods-ravage-benue-villages-as-governor-ortom-lounges-in-europe/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Peoples Gazette]]|language=en-US}}</ref> Benue tiŋzuɣu [[Makurdi]]. Ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa di yanima kalinli kamani kɔbishee [[Makurdi]].<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=September 14, 2022 |title=Floods destroy 200 households in Makurdi |url=https://punchng.com/floods-destroy-200-households-in-makurdi/ |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
===Yuuni 2012 Ko'kpɛɣu===
Benue mɔɣili ko'kpɛɣu Silimiin goli October yuuni 2012 nyɛla din daa tahi waɣari pam na Duguri [[District]], [[Alkaleri|Alkaleri Local Government Area]], [[Bauchi State]].<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/141373-snakes-kill-over-200-people-in-bauchi-council-as-government-takes-no-action.html?tztc=1 |title=Snakes kill over 200 people in Bauchi council, as government takes no action |access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Silimiin goli July yuuni 2013, lahabali nyɛla din daa yina wuhi ni salo ban kalinli yiɣisi kɔbishee nyɛla ban koŋ bɛ nyɛvuya lala yaɣili ŋɔ ka di nyɛla waɣa dimli. [[Hospital|General Hospital]] din be Kaltungo, Gombe State nyɛ ashibiti shɛli din be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi tibi waɣa dimli amaa ŋun tooi niŋ saha ka paai Kaltungo nyɛla bɛ ni yɛn tibi so dabaa ayi sunsuun ka o labi o yiŋ.<ref name = "allafrica1">{{Cite web
| last = Agbo
| first = Catherine
| title = Nigeria: Snakes Kill 200 in Bauchi
| work = allAfrica.com
| access-date = May 11, 2014
| date = July 22, 2013
| url = http://allafrica.com/stories/201307220201.html
}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=June 22, 2021 |title=Bauchi residents groan over snakebites |url=https://guardian.ng/news/bauchi-residents-groan-over-snakebites/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
<gallery>
File:Drone view Benoue.jpg|Benoue huts
File:Drone view at Benoue.jpg|Benoue view from drone
File:Traversée de la Benoué à pirogue.jpg|Crossing the Benue River from Lagdo with a Canoe
</gallery>
==Notes==
{{notelist}}
{{reflist|group=n}}
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
*{{Cite EB1911|wstitle=Benue|volume=3|page=754}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Benue River}}
[[Category:Benue River| ]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:North Region (Cameroon)]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
noi4n7t2qggqmhxkdxvscxtkt7xr96y
137900
137899
2026-05-29T14:27:37Z
Kalakpagh
2501
added information
137900
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Tributary of the Niger River in Cameroon and Nigeria}}
{{Databox}}
{{Use mdy dates|date=July 2023}}
{{Infobox river
| name = Benue River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Cameroon]]|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length ={{cvt|1,440|km|mi|abbr=on}}<ref name="NIHSA">{{cite web|url=https://nihsa.gov.ng|title=NIHSA}}</ref>
| width_min =
| width_avg ={{cvt|488–976|m|abbr=on}}(Middle and Lower Benue)<ref name="NIHSA"/>
| width_max ={{cvt|1.6|km|abbr=on}}([[Lokoja]])<ref name="NIHSA"/>
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=[[Lokoja]]
| discharge1_avg ={{cvt|3,477|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge1|group=n|Multiannual average: 3,477 m³/s,<ref name="3. The hydrological cycle and its components">{{cite web|url=
https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6d389bc-ec44-4404-baa1-d6ab33c458c8/content/x5524e04.htm|title=3. The hydrological cycle and its components}}</ref><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation">[https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/88e59f9a-8a9a-4cb3-8ee8-d25f313c7987/content](PDF; 845,82 KB)</ref> 3,400 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_31-32/32981.pdf](PDF; 1,55 MB)</ref><ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management">[
https://documents1.worldbank.org/curated/en/187941468097179065/pdf/345180PAPER0NR1Basin01OFFICIAL0USE1.pdf](PDF; 5,39 MB)</ref> 3,244 m³/s (1970–2009),<ref name="THE PROJECT FOR
REVIEW AND UPDATE OF NIGERIA
NATIONAL WATER RESOURCES
MASTER PLAN">[https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12146569.pdf](PDF; 9,62 MB)</ref> 4,580 m³/s (2010–2024)<ref name="NIHSA"/>}}
| discharge2_location=[[Makurdi]]
| discharge2_min ={{cvt|240|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge2_avg ={{cvt|3,150|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>{{refn|name=discharge2|group=n|Multiannual average: 3,150 m³/s (1914–1957),<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/> 2,984 m³/s (1930–1989),<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/> 3,468.24 m³/s (1955–2014),<ref name="NIHSA"/> 3,257.2 m³/s (1980–2019), 4,155 m³/s (2010–2024)<ref name="Anthropogenic override and hydrological non-stationarity: mapping divergent flood regimes in the lower Niger-Benue Basin using HEC-RAS and remotely sensed datasets">[https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/r71f1156a-2324-41ca-b6c4-1af2e22ec722-MECA.pdf?abstractid=5802540&mirid=1](PDF; 17,05 MB)</ref>}}
| discharge2_max ={{cvt|12,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge3_location=[[Numan, Nigeria|Numan]]
| discharge3_min ={{cvt|30|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers14-11/17005.pdf](PDF; 8,7 MB)</ref>
| discharge3_avg ={{cvt|900|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge3_max ={{cvt|5,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_location=[[Yola, Nigeria|Yola]], [[Jimeta]]
| discharge4_min ={{cvt|20|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_avg ={{cvt|741|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge4_max ={{cvt|4,200|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/>
| discharge5_location=[[Garoua]]
| discharge5_min ={{cvt|0.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| discharge5_avg ={{cvt|360|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{refn|name=discharge5|group=n|Multiannual average: 360 m³/s (1930–1981),<ref name="AMÉLlORATION DE LA NAVIGABILITÉ DE LA BÉNOUÉ"/><ref name="Fleuves et Rivières du Cameroun">[http://www.hydrosciences.fr/sierem/Bibliotheque/biblio/Cameroun.pdf](PDF; 58,86 MB)</ref> 451.85 m³/s (1930–1995)<ref name="Hydrological modeling of climate change impacts on water resources and hydropower potential in
the headwaters of the Benue River Basin, Northern
Cameroon.">[https://dicames.online/jspui/bitstream/20.500.12177/7754/1/FS_These_BC21_0105.pdf](PDF; 10,02 MB)</ref>}}
| discharge5_max ={{cvt|3,100|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
| source1 =
| source1_location =[[Adamawa Plateau]]
| source1_coordinates={{coord|7|42|33.2712|N|13|26|35.3616|E}}
| source1_elevation ={{cvt|1,340|m|abbr=on}}<ref name="britannica.com">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Benue-River |title=Benue River | Nigeria, Cameroon, Chad | Britannica }}</ref>
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Lokoja]], Nigeria
| mouth_coordinates = {{coord|07|45|12|N|06|45|24|E|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation ={{cvt|35|m|abbr=on}}
| progression =[[Niger River|Niger]]→[[Gulf of Guinea]]
| river_system =[[Niger River]]
| basin_size ={{cvt|319,000–338,200|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/><ref name="HydroSciences Montpellier">{{cite web|url=https://www.hydrosciences.org|title=HydroSciences Montpellier}}</ref>
| tributaries_right =Mayo Oldiri, Mayo Rey, Mayo Godi, [[Mayo-Kébi River|Mayo-Kébi]], Mayo Tiel, Kilunga, [[Gongola River|Gongola]], [[Pai River|Pai]], Duchi, [[Wase River|Wase]], Shemanker, Ankwe, Guma, Mada, Okwa
| tributaries_left =Mayo Farda, [[Faro River|Faro]], Ini, Belwa, Fan, [[Taraba River|Taraba]], [[Donga River|Donga]], [[Katsina-Ala River|Katsina-Ala]], Gwer
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Benue River''' ({{langx|fr|la Bénoué}}),bɛ daa na mi li la '''Chadda River''' bee '''Tchadda''', nyɛla [[Niger River]] mɔɣa la zaɣ'yini.<ref name="britannica.com" /> Di galisim nyɛla din paai kamani {{cvt|319,000|km2|mi2|abbr=on}}.<ref name="3. The hydrological cycle and its components"/><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/> Di yɛliŋ zaa nyɛla din paai kamani {{cvt|1,400|km|mi|abbr=on}} ka nyɛ din pahira di yi ti niŋ ka saa mi.<ref name="Babangida">{{Cite news |last=Babangida |first=Abdulkareem Mojeed, Mohammed |date=December 16, 2022 |title=SPECIAL REPORT: How poor infrastructure worsened flood disasters in states across Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570687-special-report-how-poor-infrastructure-worsened-flood-disasters-in-states-across-nigeria.html |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> Di lahi nyɛla gorim soli zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi doli chani bɛ chandi shɛhi .<ref>{{Cite web |date=April 5, 2023 |title=Benue River |url=https://www.worldatlas.com/rivers/benue-river.html |access-date=July 3, 2023 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> Benue yuli ŋɔ nyɛla din yina ''bernor,'' ka di gbunni nyɛ mɔɣili.<ref>{{Cite book |last=Benue Wikipedia |first=Martin Zachary |url=https://eprints.soas.ac.uk/29268/1/10731363.pdf |title=THE RISE AND FALL OF FULANI RULE IN ADAMAWA 1809 - 1901 |publisher=University of London |year=1969 |pages=13}}</ref>
[[File:Benue SE Yola.jpg|thumb|upright=1.4|The River Benue looking south east from [[Jimeta]].]]
[[File:Benuerivermap.png|thumb|right|upright=1.6|Map showing the Benue River drainage basin.]]
==Geography==
Benue ŋɔ nyɛla din piligi Adamawa Plateau zaŋ n-ti [[Cameroon]] wulinpuhili ka nyɛ din zori kpɛri Garoua mini Lagdo mɔɣ'bihi, [[Nigeria]] wulinluhili zaŋ n-ti [[Mandara mountains]], [[Jimeta]], [[Ibi, Nigeria|Ibi]] n-ti pahi [[Makurdi]] pɔi ka naayi chirigi [[Niger River]] tiŋ yuli booni [[Lokoja]].<ref name="britannica.com"/>
Mɔɣili balibu nyɛ Faro, Gongola n-ti pahi Mayo Kebbi ka di nyɛ din gbaai mɔɣili chaŋ ti chirigi Logone (Lake Chad yaɣ'shɛli ) ko'kpɛɣu saha. Di balli shɛŋa lahi nyɛ Taraba, Donga n-ti pahi Katsina Ala.<ref>{{Cite web |title=Katsina Ala River {{!}} river, western Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Katsina-Ala-River |access-date=July 3, 2023 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Saha shɛŋa, Benue nyɛla din kpɛri kom gariti Nigerr. Pɔi ni yuuni 1960, Benue kom kpɛbu zaa daa nyɛla {{cvt|3,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}} ka [[Niger]] mi nyɛ {{cvt|3,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}}.<ref name="The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management"/><ref name="DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER"/>
== Climate ==
Benue State nyɛla din mali tulim goli kam yuuni puuni bin din gbaai wuuni mini shɛɣu ni zaa. Di yuuni puuni tulim nyɛla 34 °C ka nyari saa kamani 244 inch yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Benue weather and climate ☀️ Best time to visit 🌡️ Temperature |url=https://www.besttravelmonths.com/nigeria/benue-4042927/ |access-date=2023-09-20 |website=www.besttravelmonths.com |language=en}}</ref> Lala yaɣili ŋɔ nyɛla di ni tooi deegi kom kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni yini ka nyɛ din nyura kamani 169 dabisa yuuni puuni.<ref>{{Cite web |title=Weather for Makurdi, Benue, Nigeria |url=https://www.timeanddate.com/weather/nigeria/makurdi |access-date=2023-09-20 |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref>
== Ko'kpɛɣunima din niŋ ka mali yaa ==
Nigeria’s [[National Emergency Management Agency (Nigeria)|National Emergency Management Agency]] (NEMA), nyɛla ban daa niŋ vihigu zaŋ jandi alomonima niŋbu tiŋgbani maa ni ka daa saɣisi tuma yaɣa nima n-ti pahi (MDAs) ni bɛ niŋmi yomyom kpuɣi soya baligi bee gu ka taɣi tiŋgbani taɣibu yɛltɔɣa.<ref name="Nseyen">{{Cite news |last=Nseyen |first=Nsikak |date=September 19, 2022 |title=Flooding: NEMA issues warning to Adamawa, Taraba, Benue, others |url=https://dailypost.ng/2022/09/19/flooding-nema-issues-warning-to-adamawa-taraba-benue-others/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
=== Yuuni 2022 ko'kpɛɣu ===
Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ata dali yuuni 2022, ko'kpɛɣu nyɛla din daa dam tiŋsi din be Benue yaɣili, lahabali ŋɔ nyɛla din yina yaɣili ŋɔ ŋun su kom fukumsi Godwin Oyiwona sani na. Lala ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa dam [[Makurdi]], Agatu, Logo, Guma, Buruku, [[Otukpo]] n-ti pahi Gwer-West.<ref>{{Cite web |last=Simire |first=Michael |date=September 23, 2022 |title=Flooding hits riverine areas in Benue |url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ |access-date=July 4, 2023 |website=EnviroNews Nigeria |language=en-US}}</ref> Tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa n bo soya ka bɛ daa voogi lala yɛlmɔɣisirili ŋɔ ka daa n bo liɣiri ka bɛ daa mali Idye Basin.<ref>{{cite web | url=https://www.environewsnigeria.com/flooding-hits-riverine-areas-in-benue/ | title=Flooding hits riverine areas in Benue | date=September 23, 2022 }}</ref>
==== Silimiin goli January Yuuni 2020 ====
Tiŋgbani zuɣulan [[Muhammadu Buhari]] nyɛla `nun daa gbi 3.35-km ko'soli [[Makurdi]], Benue din yɛn chɛ ka ko'kpɛɣu bi lahi niŋ lala tiŋsi ŋɔ ni.<ref name="Nigeria">{{Cite news |last= |first= |date=January 3, 2020 |title=Buhari inaugurates 3.35km drainage in Benue |url=https://guardian.ng/news/buhari-inaugurates-3-35km-drainage-in-benue/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni daa saɣi n-ti shɛli ni di piligi tuma yuuni 2017 ka nyɛ din daa naai bakoyi pihinahi ni anii sunsuun. Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni tum shɛli ni di gu ka taɣi buɣa gbibu mini ko'kpɛɣu lala yaɣili maa.<ref>{{cite web |url=https://theglittersonline.com.ng/buhari-inaugurates-3/ |title=Buhari Inaugurates 3.35km Drainage In Benue |website=theglittersonline.com.ng |date=January 3, 2020}}</ref><ref name="Nigeria"/>
=== Yuuni 2017 Ko'kpɛɣu ===
[[News Agency of Nigeria|News Agency of Nigeria (NAN)]] lahabali nyɛla din daa wuhi ni Idye tiŋsi nyɛla din daa pahi tiŋshɛŋa yuuni 2017 ko'kpɛɣu ni daa yihi bɛ biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka bɛ kalinli daa yiɣisi kamani 120,000 niriba<ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=News Agency of |date=August 28, 2022 |title=Floods ravage Benue villages as Governor Ortom lounges in Europe |url=https://gazettengr.com/floods-ravage-benue-villages-as-governor-ortom-lounges-in-europe/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[Peoples Gazette]]|language=en-US}}</ref> Benue tiŋzuɣu [[Makurdi]]. Ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa di yanima kalinli kamani kɔbishee [[Makurdi]].<ref>{{Cite news |last=Report |first=Agency |date=September 14, 2022 |title=Floods destroy 200 households in Makurdi |url=https://punchng.com/floods-destroy-200-households-in-makurdi/ |access-date=July 4, 2023 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
===Yuuni 2012 Ko'kpɛɣu===
Benue mɔɣili ko'kpɛɣu Silimiin goli October yuuni 2012 nyɛla din daa tahi waɣari pam na Duguri [[District]], [[Alkaleri|Alkaleri Local Government Area]], [[Bauchi State]].<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/141373-snakes-kill-over-200-people-in-bauchi-council-as-government-takes-no-action.html?tztc=1 |title=Snakes kill over 200 people in Bauchi council, as government takes no action |access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Silimiin goli July yuuni 2013, lahabali nyɛla din daa yina wuhi ni salo ban kalinli yiɣisi kɔbishee nyɛla ban koŋ bɛ nyɛvuya lala yaɣili ŋɔ ka di nyɛla waɣa dimli. [[Hospital|General Hospital]] din be Kaltungo, Gombe State nyɛ ashibiti shɛli din be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi tibi waɣa dimli amaa ŋun tooi niŋ saha ka paai Kaltungo nyɛla bɛ ni yɛn tibi so dabaa ayi sunsuun ka o labi o yiŋ.<ref name = "allafrica1">{{Cite web
| last = Agbo
| first = Catherine
| title = Nigeria: Snakes Kill 200 in Bauchi
| work = allAfrica.com
| access-date = May 11, 2014
| date = July 22, 2013
| url = http://allafrica.com/stories/201307220201.html
}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=June 22, 2021 |title=Bauchi residents groan over snakebites |url=https://guardian.ng/news/bauchi-residents-groan-over-snakebites/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=July 3, 2023 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
<gallery>
File:Drone view Benoue.jpg|Benoue huts
File:Drone view at Benoue.jpg|Benoue view from drone
File:Traversée de la Benoué à pirogue.jpg|Crossing the Benue River from Lagdo with a Canoe
</gallery>
==Notes==
{{notelist}}
{{reflist|group=n}}
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
*{{Cite EB1911|wstitle=Benue|volume=3|page=754}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Benue River}}
[[Category:Benue River| ]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:North Region (Cameroon)]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
dr0ug7qwy7u7bdda5nmhwtkaw8bs201
Faro River
0
33176
137901
2026-05-29T14:32:52Z
Kalakpagh
2501
Created article
137901
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
[[File:Benuerivermap.png|thumb|upright=1.45|Map showing the Benué River drainage basin. The Faro River can be seen to the south of it.]]
'''Faro mɔɣili''' ŋɔ yɛliŋ nyɛla kilomita kɔbisita ni pia ka nyɛ din zori kpɛri [[Nigeria]]–[[Cameroon]] tarisi din be [[Africa]].<ref>{{Cite web |title=Faro River {{!}} river, Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Faro-River |access-date=2023-07-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> MƆɣili ŋɔ pili li nyɛ Adamawa Plateau ka di nyɛ din be wulinluhli zaŋ n-ti [[Ngaoundéré]],din be Adamawa yaɣili zaŋ n-ti Cameroon.<ref>{{Cite web |title=Faro River |url=https://universalium.en-academic.com/267408/Faro_River |access-date=2023-07-10 |website=Academic Dictionaries and Encyclopedias |language=en}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] tiŋgbana ayi ŋɔ tarisi.<ref>{{cite web | url=http://universalium.academic.ru/267408/Faro_River | title=Faro River | publisher=Academic Dictionaries and Encyclopedias | accessdate=27 January 2014}}</ref>
==See also==
*[[Communes of Cameroon]]
==References==
{{reflist}}
{{coord|9.3333|N|12.9250|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Benue River|Faro River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
{{Nigeria-river-stub}}
{{Cameroon-river-stub}}
[[Category:Adamawa State]]
9mfutmuiyhfaw8bv021t42ykxi4eg4s
137902
137901
2026-05-29T14:33:17Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
137902
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
[[File:Benuerivermap.png|thumb|upright=1.45|Map showing the Benué River drainage basin. The Faro River can be seen to the south of it.]]
'''Faro mɔɣili''' ŋɔ yɛliŋ nyɛla kilomita kɔbisita ni pia ka nyɛ din zori kpɛri [[Nigeria]]–[[Cameroon]] tarisi din be [[Africa]].<ref>{{Cite web |title=Faro River {{!}} river, Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Faro-River |access-date=2023-07-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> MƆɣili ŋɔ pili li nyɛ Adamawa Plateau ka di nyɛ din be wulinluhli zaŋ n-ti [[Ngaoundéré]],din be Adamawa yaɣili zaŋ n-ti Cameroon.<ref>{{Cite web |title=Faro River |url=https://universalium.en-academic.com/267408/Faro_River |access-date=2023-07-10 |website=Academic Dictionaries and Encyclopedias |language=en}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] tiŋgbana ayi ŋɔ tarisi.<ref>{{cite web | url=http://universalium.academic.ru/267408/Faro_River | title=Faro River | publisher=Academic Dictionaries and Encyclopedias | accessdate=27 January 2014}}</ref>
==See also==
*[[Communes of Cameroon]]
==References==
{{reflist}}
{{coord|9.3333|N|12.9250|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Benue River|Faro River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
{{Nigeria-river-stub}}
[[Category:Adamawa State]]
hldcqrophrf3li1p0f4959lbg73l4xv
137903
137902
2026-05-29T14:33:37Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
137903
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
[[File:Benuerivermap.png|thumb|upright=1.45|Map showing the Benué River drainage basin. The Faro River can be seen to the south of it.]]
'''Faro mɔɣili''' ŋɔ yɛliŋ nyɛla kilomita kɔbisita ni pia ka nyɛ din zori kpɛri [[Nigeria]]–[[Cameroon]] tarisi din be [[Africa]].<ref>{{Cite web |title=Faro River {{!}} river, Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Faro-River |access-date=2023-07-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> MƆɣili ŋɔ pili li nyɛ Adamawa Plateau ka di nyɛ din be wulinluhli zaŋ n-ti [[Ngaoundéré]],din be Adamawa yaɣili zaŋ n-ti Cameroon.<ref>{{Cite web |title=Faro River |url=https://universalium.en-academic.com/267408/Faro_River |access-date=2023-07-10 |website=Academic Dictionaries and Encyclopedias |language=en}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] tiŋgbana ayi ŋɔ tarisi.<ref>{{cite web | url=http://universalium.academic.ru/267408/Faro_River | title=Faro River | publisher=Academic Dictionaries and Encyclopedias | accessdate=27 January 2014}}</ref>
==See also==
*[[Communes of Cameroon]]
==References==
{{reflist}}
{{coord|9.3333|N|12.9250|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Benue River|Faro River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Adamawa State]]
ihiy50zx7cv85zjaz4icxxub94kfd75
137904
137903
2026-05-29T14:34:01Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
137904
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
[[File:Benuerivermap.png|thumb|upright=1.45|Map showing the Benué River drainage basin. The Faro River can be seen to the south of it.]]
'''Faro mɔɣili''' ŋɔ yɛliŋ nyɛla kilomita kɔbisita ni pia ka nyɛ din zori kpɛri [[Nigeria]]–[[Cameroon]] tarisi din be [[Africa]].<ref>{{Cite web |title=Faro River {{!}} river, Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Faro-River |access-date=2023-07-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> MƆɣili ŋɔ pili li nyɛ Adamawa Plateau ka di nyɛ din be wulinluhli zaŋ n-ti [[Ngaoundéré]],din be Adamawa yaɣili zaŋ n-ti Cameroon.<ref>{{Cite web |title=Faro River |url=https://universalium.en-academic.com/267408/Faro_River |access-date=2023-07-10 |website=Academic Dictionaries and Encyclopedias |language=en}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] tiŋgbana ayi ŋɔ tarisi.<ref>{{cite web | url=http://universalium.academic.ru/267408/Faro_River | title=Faro River | publisher=Academic Dictionaries and Encyclopedias | accessdate=27 January 2014}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==References==
{{reflist}}
{{coord|9.3333|N|12.9250|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Benue River|Faro River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Adamawa State]]
oj6rvb7kfkdilyei1hngb8z7yu2i33a
137905
137904
2026-05-29T14:34:26Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
137905
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
[[File:Benuerivermap.png|thumb|upright=1.45|Map showing the Benué River drainage basin. The Faro River can be seen to the south of it.]]
'''Faro mɔɣili''' ŋɔ yɛliŋ nyɛla kilomita kɔbisita ni pia ka nyɛ din zori kpɛri [[Nigeria]]–[[Cameroon]] tarisi din be [[Africa]].<ref>{{Cite web |title=Faro River {{!}} river, Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Faro-River |access-date=2023-07-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> MƆɣili ŋɔ pili li nyɛ Adamawa Plateau ka di nyɛ din be wulinluhli zaŋ n-ti [[Ngaoundéré]],din be Adamawa yaɣili zaŋ n-ti Cameroon.<ref>{{Cite web |title=Faro River |url=https://universalium.en-academic.com/267408/Faro_River |access-date=2023-07-10 |website=Academic Dictionaries and Encyclopedias |language=en}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] tiŋgbana ayi ŋɔ tarisi.<ref>{{cite web | url=http://universalium.academic.ru/267408/Faro_River | title=Faro River | publisher=Academic Dictionaries and Encyclopedias | accessdate=27 January 2014}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==Kundivihira ==
{{reflist}}
{{coord|9.3333|N|12.9250|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Benue River|Faro River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Adamawa State]]
lf0re6zx7n9dj6i4lhv9v6zheaemked
137907
137905
2026-05-29T14:35:00Z
Kalakpagh
2501
added databox
137907
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
{{Databox}}
[[File:Benuerivermap.png|thumb|upright=1.45|Map showing the Benué River drainage basin. The Faro River can be seen to the south of it.]]
'''Faro mɔɣili''' ŋɔ yɛliŋ nyɛla kilomita kɔbisita ni pia ka nyɛ din zori kpɛri [[Nigeria]]–[[Cameroon]] tarisi din be [[Africa]].<ref>{{Cite web |title=Faro River {{!}} river, Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Faro-River |access-date=2023-07-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> MƆɣili ŋɔ pili li nyɛ Adamawa Plateau ka di nyɛ din be wulinluhli zaŋ n-ti [[Ngaoundéré]],din be Adamawa yaɣili zaŋ n-ti Cameroon.<ref>{{Cite web |title=Faro River |url=https://universalium.en-academic.com/267408/Faro_River |access-date=2023-07-10 |website=Academic Dictionaries and Encyclopedias |language=en}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] tiŋgbana ayi ŋɔ tarisi.<ref>{{cite web | url=http://universalium.academic.ru/267408/Faro_River | title=Faro River | publisher=Academic Dictionaries and Encyclopedias | accessdate=27 January 2014}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==Kundivihira ==
{{reflist}}
{{coord|9.3333|N|12.9250|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Benue River|Faro River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Adamawa State]]
g5qmedggwmfsnkajln9e7o30pzy5sna
Gongola River
0
33177
137919
2026-05-29T14:43:44Z
Kalakpagh
2501
Created article
137919
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in northeastern Nigeria}}
[[File:Gongola River.png|300px|thumb|upright=1.4|Gongola River]]
[[File:Rijeka Gongola i akumulacija-104-52.JPG|thumb]]
'''Gongola mɔɣil''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'sh`eli din be [[Nigeria]] wulinpuhili polo ka nyɛ din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]].<ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lala ŋɔ nyɛla din tooi deeri bee kpɛri kom pam saa mibu saha bin din gbaai Silimiin goli August mini Silimiin goli September.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/how-rivers-benue-gongola-confluence-can-boost-tourism-in-numan/ | title=How rivers Benue, Gongola confluence can boost tourism in Numan - Daily Trust | date=6 February 2021 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa piligi Jos Plateau ka nyɛ din zori kpɛri Gongola Basin hali ni Nafada.<ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-02-06 |title=How rivers Benue, Gongola confluence can boost tourism in Numan |url=https://dailytrust.com/how-rivers-benue-gongola-confluence-can-boost-tourism-in-numan/ |access-date=2023-07-17 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB}}</ref> Saha shɛli ha, Gongola mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa zori kpɛri [[Lake Chad]] wulinpuhili polo.<ref>{{Cite web | title=Irrigation well characteristics of the Gongola River Floodplain. {{!}} Download Table | url=https://www.researchgate.net/figure/Irrigation-well-characteristics-of-the-Gongola-River-Floodplain_tbl2_280761561 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230702173309/https://www.researchgate.net/figure/Irrigation-well-characteristics-of-the-Gongola-River-Floodplain_tbl2_280761561 | access-date=2026-03-29 | archive-date=2023-07-02}}</ref> Zuŋɔ, di nyɛla din lɛbigi zori kpari wulinluhili polo n-ti chirigiri [[Hawai River|Hawal River]]. Gongola nyɛla din zori wulinluhili chani n-ti luri [[Benue River|Benue river]] ka di chirigi tana Numan tibi.<ref>{{cite encyclopedia
|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/238475/Gongola-River
|title=Gongola River
|encyclopedia=Encyclopædia Britannica
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Mɔgili maa ni miri ko'shɛli pam nyɛ Dadin Kowa Dam din miri Gombe amaa ka lee waɣa bela ni [[Kiri Dam]]. Din daa niŋ ka bɛ gbi [[Kiri Dam|Kiri dam]] ŋɔ nyaaŋa, ko'kpɛɣu nyɛla din daa baligi lala yaɣili ŋɔ ka daa booi yi {{convert|1420|m3/s|cuft/s}} hali ni {{convert|1256|m3/s|cuft/s}}. Mɔɣili ŋɔ kom yi kpɛ mɔɣa shɛŋa dabam gba nyɛla din booi.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Gongola's "floodplains" nyɛla bɛ ni zaŋ tankpaɣu din mali tam pam pani shɛli zuɣu <ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Preferential flow between rivers and aquifers in alluvial floodplains |url=http://dx.doi.org/10.4211/hs.f93624835f5145c2b597c9944aca9357 |access-date=2023-07-07 |website=HydroShare Resources|date=2023 |doi=10.4211/hs.f93624835f5145c2b597c9944aca9357 |last1=Martin |first1=J. |doi-access=free }}</ref> gomdi, sima, za n-ti pahi bindira shɛŋa bɛ ni kɔri lala yaɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni kɔri shɛli ka kɔhiri li n-tiri tiŋgbani yaɣ'shɛŋa. Tuya, bachi, alibasa, kawana n-ti pahi shinkaafa gba nyɛla bɛ ni kɔri shɛŋa.<ref>{{cite book
|title=Geographical regions of Nigeria
|first=Reuben K.
|last=Udo
|publisher=University of California Press
|year=1970 |url=https://archive.org/details/geographicalregi0000udor |url-access=registration
|page=[https://archive.org/details/geographicalregi0000udor/page/150 150]}}</ref> Gomnanti nyɛla ŋun daa gbi Kiri Dam din be mɔɣili ŋɔ shee ka miri Numan ni di sɔŋ pukpariba ka bɛ tooi kɔri wuuni. Di mɔɣu maa ni nyɛla luɣ'shɛli niɣi, buhi, piɛri, warinima n-ti pahi buŋsi ni nyari bɛ dima.<ref>{{Cite web|title=Gongola River {{!}} Facts & Path|url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River|access-date=2020-12-20|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref>
==Pollution==
Nigerian National Petroleum Corporation (NNPC) nyɛla ban daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nya la kpam mini pohim Gongola Basin, Nigeria, bɛ daa yɛliya ni pɔi ka bɛ ni tooi paai kpam ŋɔ ni shee bɛ gbimi hali ni 13,701 ft. Lala zuɣu zuɣu di nyɛla din yɛn di yanima ka lahi saɣim pukparilim tiŋgbani ka nyɛ din lahi yɛn dam binnɛma ban be kom ni.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2019-10-13 |title=Cautious optimism greets oil discovery in Gongola Basin |url=https://guardian.ng/news/cautious-optimism-greets-oil-discovery-in-gongola-basin/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-08-23 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
{{Coord|9|30|N|12|04|E|region:NG-BO_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
[[Category:Benue River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
{{Nigeria-river-stub}}
ohewv8wtvg1ph63iafln186avn8bc3s
137921
137919
2026-05-29T14:44:58Z
Kalakpagh
2501
/* Pollution */ Updated Content
137921
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in northeastern Nigeria}}
[[File:Gongola River.png|300px|thumb|upright=1.4|Gongola River]]
[[File:Rijeka Gongola i akumulacija-104-52.JPG|thumb]]
'''Gongola mɔɣil''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'sh`eli din be [[Nigeria]] wulinpuhili polo ka nyɛ din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]].<ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lala ŋɔ nyɛla din tooi deeri bee kpɛri kom pam saa mibu saha bin din gbaai Silimiin goli August mini Silimiin goli September.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/how-rivers-benue-gongola-confluence-can-boost-tourism-in-numan/ | title=How rivers Benue, Gongola confluence can boost tourism in Numan - Daily Trust | date=6 February 2021 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa piligi Jos Plateau ka nyɛ din zori kpɛri Gongola Basin hali ni Nafada.<ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-02-06 |title=How rivers Benue, Gongola confluence can boost tourism in Numan |url=https://dailytrust.com/how-rivers-benue-gongola-confluence-can-boost-tourism-in-numan/ |access-date=2023-07-17 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB}}</ref> Saha shɛli ha, Gongola mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa zori kpɛri [[Lake Chad]] wulinpuhili polo.<ref>{{Cite web | title=Irrigation well characteristics of the Gongola River Floodplain. {{!}} Download Table | url=https://www.researchgate.net/figure/Irrigation-well-characteristics-of-the-Gongola-River-Floodplain_tbl2_280761561 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230702173309/https://www.researchgate.net/figure/Irrigation-well-characteristics-of-the-Gongola-River-Floodplain_tbl2_280761561 | access-date=2026-03-29 | archive-date=2023-07-02}}</ref> Zuŋɔ, di nyɛla din lɛbigi zori kpari wulinluhili polo n-ti chirigiri [[Hawai River|Hawal River]]. Gongola nyɛla din zori wulinluhili chani n-ti luri [[Benue River|Benue river]] ka di chirigi tana Numan tibi.<ref>{{cite encyclopedia
|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/238475/Gongola-River
|title=Gongola River
|encyclopedia=Encyclopædia Britannica
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Mɔgili maa ni miri ko'shɛli pam nyɛ Dadin Kowa Dam din miri Gombe amaa ka lee waɣa bela ni [[Kiri Dam]]. Din daa niŋ ka bɛ gbi [[Kiri Dam|Kiri dam]] ŋɔ nyaaŋa, ko'kpɛɣu nyɛla din daa baligi lala yaɣili ŋɔ ka daa booi yi {{convert|1420|m3/s|cuft/s}} hali ni {{convert|1256|m3/s|cuft/s}}. Mɔɣili ŋɔ kom yi kpɛ mɔɣa shɛŋa dabam gba nyɛla din booi.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Gongola's "floodplains" nyɛla bɛ ni zaŋ tankpaɣu din mali tam pam pani shɛli zuɣu <ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Preferential flow between rivers and aquifers in alluvial floodplains |url=http://dx.doi.org/10.4211/hs.f93624835f5145c2b597c9944aca9357 |access-date=2023-07-07 |website=HydroShare Resources|date=2023 |doi=10.4211/hs.f93624835f5145c2b597c9944aca9357 |last1=Martin |first1=J. |doi-access=free }}</ref> gomdi, sima, za n-ti pahi bindira shɛŋa bɛ ni kɔri lala yaɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni kɔri shɛli ka kɔhiri li n-tiri tiŋgbani yaɣ'shɛŋa. Tuya, bachi, alibasa, kawana n-ti pahi shinkaafa gba nyɛla bɛ ni kɔri shɛŋa.<ref>{{cite book
|title=Geographical regions of Nigeria
|first=Reuben K.
|last=Udo
|publisher=University of California Press
|year=1970 |url=https://archive.org/details/geographicalregi0000udor |url-access=registration
|page=[https://archive.org/details/geographicalregi0000udor/page/150 150]}}</ref> Gomnanti nyɛla ŋun daa gbi Kiri Dam din be mɔɣili ŋɔ shee ka miri Numan ni di sɔŋ pukpariba ka bɛ tooi kɔri wuuni. Di mɔɣu maa ni nyɛla luɣ'shɛli niɣi, buhi, piɛri, warinima n-ti pahi buŋsi ni nyari bɛ dima.<ref>{{Cite web|title=Gongola River {{!}} Facts & Path|url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River|access-date=2020-12-20|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref>
==Gabisibu ==
Nigerian National Petroleum Corporation (NNPC) nyɛla ban daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nya la kpam mini pohim Gongola Basin, Nigeria, bɛ daa yɛliya ni pɔi ka bɛ ni tooi paai kpam ŋɔ ni shee bɛ gbimi hali ni 13,701 ft. Lala zuɣu zuɣu di nyɛla din yɛn di yanima ka lahi saɣim pukparilim tiŋgbani ka nyɛ din lahi yɛn dam binnɛma ban be kom ni.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2019-10-13 |title=Cautious optimism greets oil discovery in Gongola Basin |url=https://guardian.ng/news/cautious-optimism-greets-oil-discovery-in-gongola-basin/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-08-23 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
{{Coord|9|30|N|12|04|E|region:NG-BO_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
[[Category:Benue River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
{{Nigeria-river-stub}}
afuxnddcniyqt4wnqf4o6hr7rnpjne7
137922
137921
2026-05-29T14:45:47Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
137922
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in northeastern Nigeria}}
[[File:Gongola River.png|300px|thumb|upright=1.4|Gongola River]]
[[File:Rijeka Gongola i akumulacija-104-52.JPG|thumb]]
'''Gongola mɔɣil''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'sh`eli din be [[Nigeria]] wulinpuhili polo ka nyɛ din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]].<ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lala ŋɔ nyɛla din tooi deeri bee kpɛri kom pam saa mibu saha bin din gbaai Silimiin goli August mini Silimiin goli September.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/how-rivers-benue-gongola-confluence-can-boost-tourism-in-numan/ | title=How rivers Benue, Gongola confluence can boost tourism in Numan - Daily Trust | date=6 February 2021 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa piligi Jos Plateau ka nyɛ din zori kpɛri Gongola Basin hali ni Nafada.<ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-02-06 |title=How rivers Benue, Gongola confluence can boost tourism in Numan |url=https://dailytrust.com/how-rivers-benue-gongola-confluence-can-boost-tourism-in-numan/ |access-date=2023-07-17 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB}}</ref> Saha shɛli ha, Gongola mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa zori kpɛri [[Lake Chad]] wulinpuhili polo.<ref>{{Cite web | title=Irrigation well characteristics of the Gongola River Floodplain. {{!}} Download Table | url=https://www.researchgate.net/figure/Irrigation-well-characteristics-of-the-Gongola-River-Floodplain_tbl2_280761561 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230702173309/https://www.researchgate.net/figure/Irrigation-well-characteristics-of-the-Gongola-River-Floodplain_tbl2_280761561 | access-date=2026-03-29 | archive-date=2023-07-02}}</ref> Zuŋɔ, di nyɛla din lɛbigi zori kpari wulinluhili polo n-ti chirigiri [[Hawai River|Hawal River]]. Gongola nyɛla din zori wulinluhili chani n-ti luri [[Benue River|Benue river]] ka di chirigi tana Numan tibi.<ref>{{cite encyclopedia
|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/238475/Gongola-River
|title=Gongola River
|encyclopedia=Encyclopædia Britannica
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Mɔgili maa ni miri ko'shɛli pam nyɛ Dadin Kowa Dam din miri Gombe amaa ka lee waɣa bela ni [[Kiri Dam]]. Din daa niŋ ka bɛ gbi [[Kiri Dam|Kiri dam]] ŋɔ nyaaŋa, ko'kpɛɣu nyɛla din daa baligi lala yaɣili ŋɔ ka daa booi yi {{convert|1420|m3/s|cuft/s}} hali ni {{convert|1256|m3/s|cuft/s}}. Mɔɣili ŋɔ kom yi kpɛ mɔɣa shɛŋa dabam gba nyɛla din booi.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Gongola's "floodplains" nyɛla bɛ ni zaŋ tankpaɣu din mali tam pam pani shɛli zuɣu <ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Preferential flow between rivers and aquifers in alluvial floodplains |url=http://dx.doi.org/10.4211/hs.f93624835f5145c2b597c9944aca9357 |access-date=2023-07-07 |website=HydroShare Resources|date=2023 |doi=10.4211/hs.f93624835f5145c2b597c9944aca9357 |last1=Martin |first1=J. |doi-access=free }}</ref> gomdi, sima, za n-ti pahi bindira shɛŋa bɛ ni kɔri lala yaɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni kɔri shɛli ka kɔhiri li n-tiri tiŋgbani yaɣ'shɛŋa. Tuya, bachi, alibasa, kawana n-ti pahi shinkaafa gba nyɛla bɛ ni kɔri shɛŋa.<ref>{{cite book
|title=Geographical regions of Nigeria
|first=Reuben K.
|last=Udo
|publisher=University of California Press
|year=1970 |url=https://archive.org/details/geographicalregi0000udor |url-access=registration
|page=[https://archive.org/details/geographicalregi0000udor/page/150 150]}}</ref> Gomnanti nyɛla ŋun daa gbi Kiri Dam din be mɔɣili ŋɔ shee ka miri Numan ni di sɔŋ pukpariba ka bɛ tooi kɔri wuuni. Di mɔɣu maa ni nyɛla luɣ'shɛli niɣi, buhi, piɛri, warinima n-ti pahi buŋsi ni nyari bɛ dima.<ref>{{Cite web|title=Gongola River {{!}} Facts & Path|url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River|access-date=2020-12-20|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref>
==Gabisibu ==
Nigerian National Petroleum Corporation (NNPC) nyɛla ban daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nya la kpam mini pohim Gongola Basin, Nigeria, bɛ daa yɛliya ni pɔi ka bɛ ni tooi paai kpam ŋɔ ni shee bɛ gbimi hali ni 13,701 ft. Lala zuɣu zuɣu di nyɛla din yɛn di yanima ka lahi saɣim pukparilim tiŋgbani ka nyɛ din lahi yɛn dam binnɛma ban be kom ni.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2019-10-13 |title=Cautious optimism greets oil discovery in Gongola Basin |url=https://guardian.ng/news/cautious-optimism-greets-oil-discovery-in-gongola-basin/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-08-23 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
{{Coord|9|30|N|12|04|E|region:NG-BO_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
[[Category:Benue River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
{{Nigeria-river-stub}}
cp6i8ahqwgomfhh2e8gql1tehef4xkn
137923
137922
2026-05-29T14:46:24Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
137923
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in northeastern Nigeria}}
[[File:Gongola River.png|300px|thumb|upright=1.4|Gongola River]]
[[File:Rijeka Gongola i akumulacija-104-52.JPG|thumb]]
'''Gongola mɔɣil''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'sh`eli din be [[Nigeria]] wulinpuhili polo ka nyɛ din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]].<ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lala ŋɔ nyɛla din tooi deeri bee kpɛri kom pam saa mibu saha bin din gbaai Silimiin goli August mini Silimiin goli September.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/how-rivers-benue-gongola-confluence-can-boost-tourism-in-numan/ | title=How rivers Benue, Gongola confluence can boost tourism in Numan - Daily Trust | date=6 February 2021 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa piligi Jos Plateau ka nyɛ din zori kpɛri Gongola Basin hali ni Nafada.<ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-02-06 |title=How rivers Benue, Gongola confluence can boost tourism in Numan |url=https://dailytrust.com/how-rivers-benue-gongola-confluence-can-boost-tourism-in-numan/ |access-date=2023-07-17 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB}}</ref> Saha shɛli ha, Gongola mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa zori kpɛri [[Lake Chad]] wulinpuhili polo.<ref>{{Cite web | title=Irrigation well characteristics of the Gongola River Floodplain. {{!}} Download Table | url=https://www.researchgate.net/figure/Irrigation-well-characteristics-of-the-Gongola-River-Floodplain_tbl2_280761561 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230702173309/https://www.researchgate.net/figure/Irrigation-well-characteristics-of-the-Gongola-River-Floodplain_tbl2_280761561 | access-date=2026-03-29 | archive-date=2023-07-02}}</ref> Zuŋɔ, di nyɛla din lɛbigi zori kpari wulinluhili polo n-ti chirigiri [[Hawai River|Hawal River]]. Gongola nyɛla din zori wulinluhili chani n-ti luri [[Benue River|Benue river]] ka di chirigi tana Numan tibi.<ref>{{cite encyclopedia
|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/238475/Gongola-River
|title=Gongola River
|encyclopedia=Encyclopædia Britannica
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Mɔgili maa ni miri ko'shɛli pam nyɛ Dadin Kowa Dam din miri Gombe amaa ka lee waɣa bela ni [[Kiri Dam]]. Din daa niŋ ka bɛ gbi [[Kiri Dam|Kiri dam]] ŋɔ nyaaŋa, ko'kpɛɣu nyɛla din daa baligi lala yaɣili ŋɔ ka daa booi yi {{convert|1420|m3/s|cuft/s}} hali ni {{convert|1256|m3/s|cuft/s}}. Mɔɣili ŋɔ kom yi kpɛ mɔɣa shɛŋa dabam gba nyɛla din booi.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Gongola's "floodplains" nyɛla bɛ ni zaŋ tankpaɣu din mali tam pam pani shɛli zuɣu <ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Preferential flow between rivers and aquifers in alluvial floodplains |url=http://dx.doi.org/10.4211/hs.f93624835f5145c2b597c9944aca9357 |access-date=2023-07-07 |website=HydroShare Resources|date=2023 |doi=10.4211/hs.f93624835f5145c2b597c9944aca9357 |last1=Martin |first1=J. |doi-access=free }}</ref> gomdi, sima, za n-ti pahi bindira shɛŋa bɛ ni kɔri lala yaɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni kɔri shɛli ka kɔhiri li n-tiri tiŋgbani yaɣ'shɛŋa. Tuya, bachi, alibasa, kawana n-ti pahi shinkaafa gba nyɛla bɛ ni kɔri shɛŋa.<ref>{{cite book
|title=Geographical regions of Nigeria
|first=Reuben K.
|last=Udo
|publisher=University of California Press
|year=1970 |url=https://archive.org/details/geographicalregi0000udor |url-access=registration
|page=[https://archive.org/details/geographicalregi0000udor/page/150 150]}}</ref> Gomnanti nyɛla ŋun daa gbi Kiri Dam din be mɔɣili ŋɔ shee ka miri Numan ni di sɔŋ pukpariba ka bɛ tooi kɔri wuuni. Di mɔɣu maa ni nyɛla luɣ'shɛli niɣi, buhi, piɛri, warinima n-ti pahi buŋsi ni nyari bɛ dima.<ref>{{Cite web|title=Gongola River {{!}} Facts & Path|url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River|access-date=2020-12-20|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref>
==Gabisibu ==
Nigerian National Petroleum Corporation (NNPC) nyɛla ban daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nya la kpam mini pohim Gongola Basin, Nigeria, bɛ daa yɛliya ni pɔi ka bɛ ni tooi paai kpam ŋɔ ni shee bɛ gbimi hali ni 13,701 ft. Lala zuɣu zuɣu di nyɛla din yɛn di yanima ka lahi saɣim pukparilim tiŋgbani ka nyɛ din lahi yɛn dam binnɛma ban be kom ni.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2019-10-13 |title=Cautious optimism greets oil discovery in Gongola Basin |url=https://guardian.ng/news/cautious-optimism-greets-oil-discovery-in-gongola-basin/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-08-23 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
{{Coord|9|30|N|12|04|E|region:NG-BO_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
[[Category:Benue River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
b4w04c7oknefs5n1yh9cgbxq3q1566x
137925
137923
2026-05-29T14:47:13Z
Kalakpagh
2501
added databox
137925
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in northeastern Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:Gongola River.png|300px|thumb|upright=1.4|Gongola River]]
[[File:Rijeka Gongola i akumulacija-104-52.JPG|thumb]]
'''Gongola mɔɣil''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'sh`eli din be [[Nigeria]] wulinpuhili polo ka nyɛ din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]].<ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lala ŋɔ nyɛla din tooi deeri bee kpɛri kom pam saa mibu saha bin din gbaai Silimiin goli August mini Silimiin goli September.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/how-rivers-benue-gongola-confluence-can-boost-tourism-in-numan/ | title=How rivers Benue, Gongola confluence can boost tourism in Numan - Daily Trust | date=6 February 2021 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa piligi Jos Plateau ka nyɛ din zori kpɛri Gongola Basin hali ni Nafada.<ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-04 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-02-06 |title=How rivers Benue, Gongola confluence can boost tourism in Numan |url=https://dailytrust.com/how-rivers-benue-gongola-confluence-can-boost-tourism-in-numan/ |access-date=2023-07-17 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB}}</ref> Saha shɛli ha, Gongola mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa zori kpɛri [[Lake Chad]] wulinpuhili polo.<ref>{{Cite web | title=Irrigation well characteristics of the Gongola River Floodplain. {{!}} Download Table | url=https://www.researchgate.net/figure/Irrigation-well-characteristics-of-the-Gongola-River-Floodplain_tbl2_280761561 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230702173309/https://www.researchgate.net/figure/Irrigation-well-characteristics-of-the-Gongola-River-Floodplain_tbl2_280761561 | access-date=2026-03-29 | archive-date=2023-07-02}}</ref> Zuŋɔ, di nyɛla din lɛbigi zori kpari wulinluhili polo n-ti chirigiri [[Hawai River|Hawal River]]. Gongola nyɛla din zori wulinluhili chani n-ti luri [[Benue River|Benue river]] ka di chirigi tana Numan tibi.<ref>{{cite encyclopedia
|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/238475/Gongola-River
|title=Gongola River
|encyclopedia=Encyclopædia Britannica
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Mɔgili maa ni miri ko'shɛli pam nyɛ Dadin Kowa Dam din miri Gombe amaa ka lee waɣa bela ni [[Kiri Dam]]. Din daa niŋ ka bɛ gbi [[Kiri Dam|Kiri dam]] ŋɔ nyaaŋa, ko'kpɛɣu nyɛla din daa baligi lala yaɣili ŋɔ ka daa booi yi {{convert|1420|m3/s|cuft/s}} hali ni {{convert|1256|m3/s|cuft/s}}. Mɔɣili ŋɔ kom yi kpɛ mɔɣa shɛŋa dabam gba nyɛla din booi.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Gongola's "floodplains" nyɛla bɛ ni zaŋ tankpaɣu din mali tam pam pani shɛli zuɣu <ref>{{Cite web |title=Gongola River {{!}} Facts & Path {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River |access-date=2023-07-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Preferential flow between rivers and aquifers in alluvial floodplains |url=http://dx.doi.org/10.4211/hs.f93624835f5145c2b597c9944aca9357 |access-date=2023-07-07 |website=HydroShare Resources|date=2023 |doi=10.4211/hs.f93624835f5145c2b597c9944aca9357 |last1=Martin |first1=J. |doi-access=free }}</ref> gomdi, sima, za n-ti pahi bindira shɛŋa bɛ ni kɔri lala yaɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni kɔri shɛli ka kɔhiri li n-tiri tiŋgbani yaɣ'shɛŋa. Tuya, bachi, alibasa, kawana n-ti pahi shinkaafa gba nyɛla bɛ ni kɔri shɛŋa.<ref>{{cite book
|title=Geographical regions of Nigeria
|first=Reuben K.
|last=Udo
|publisher=University of California Press
|year=1970 |url=https://archive.org/details/geographicalregi0000udor |url-access=registration
|page=[https://archive.org/details/geographicalregi0000udor/page/150 150]}}</ref> Gomnanti nyɛla ŋun daa gbi Kiri Dam din be mɔɣili ŋɔ shee ka miri Numan ni di sɔŋ pukpariba ka bɛ tooi kɔri wuuni. Di mɔɣu maa ni nyɛla luɣ'shɛli niɣi, buhi, piɛri, warinima n-ti pahi buŋsi ni nyari bɛ dima.<ref>{{Cite web|title=Gongola River {{!}} Facts & Path|url=https://www.britannica.com/place/Gongola-River|access-date=2020-12-20|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref>
==Gabisibu ==
Nigerian National Petroleum Corporation (NNPC) nyɛla ban daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nya la kpam mini pohim Gongola Basin, Nigeria, bɛ daa yɛliya ni pɔi ka bɛ ni tooi paai kpam ŋɔ ni shee bɛ gbimi hali ni 13,701 ft. Lala zuɣu zuɣu di nyɛla din yɛn di yanima ka lahi saɣim pukparilim tiŋgbani ka nyɛ din lahi yɛn dam binnɛma ban be kom ni.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2019-10-13 |title=Cautious optimism greets oil discovery in Gongola Basin |url=https://guardian.ng/news/cautious-optimism-greets-oil-discovery-in-gongola-basin/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-08-23 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
{{Coord|9|30|N|12|04|E|region:NG-BO_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
[[Category:Benue River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
q5aqh2cro6oul5r2iv5x9gz2ldr1pqm
Dadin Kowa Dam
0
33178
137930
2026-05-29T14:51:33Z
Kalakpagh
2501
Created article
137930
wikitext
text/x-wiki
'''Dadin Kowa Dam''' ŋɔ nyɛla din be Yamaltu Deba yaɣili zaŋ n-ti Gombe [[Nigeria]]. Dadin Kowa waɣilm nyɛla 41.6 kilomita ka chɛ Gombe.<ref>{{Cite web |title=41.6 Km Distance from Gombe to Dadin Kowa |url=https://www.distancesto.com/ng/gombe-to-dadin-kowa/history/828764.html |access-date=2023-06-01 |website=www.distancesto.com}}</ref> Mɔɣili nɔ nyɛla kilomita pihita ni ayopɔin ka chɛ Gombe ka di waɣilm lahi nyɛ kilomita dibaa ani ka chɛ Dadin Kowa village,<ref>{{Cite news |date=2022-11-05 |title=3 years after completion, 40mw Dadin-Kowa hydropower plant dormant |url=https://dailytrust.com/3-years-after-completion-40mw-dadin-kowa-hydropower-plant-dormant/ |access-date=2022-12-25 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB}}</ref> ka nyɛ din tiri tiŋ ŋɔ ko'nyurim. Gomnanti nyɛla ŋun daa naai mɔɣili ŋɔ gbibu yuuni 1984 ka o nia daa nyɛla di sɔŋ pukpariba ni bɛ kɔbu wuuni bee saa yi ti bi miri ka lahi n ti ba niɣilim buɣim.<ref>{{cite web
|url=http://www.goodlife.com.ng/gltourism.php?gltourism=read&id=120
|title=Dadin Kowa Dam
|work=Goodlife
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
==Description==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ka di yɛliŋ nyɛ din paai 2.8 "billion cubic meters" ka dizuɣu chɛ ka di dɔni buyi zuɣu tiŋgbani maa ni mɔɣ'kara ni<ref>{{Cite web |title=Nigeria ICRC PPP Platform |url=https://ppp.icrc.gov.ng/project/135/dadinkowadam |access-date=2022-10-09 |website=ppp.icrc.gov.ng}}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-02-09 |title=Gombe community awaits 32-year power project's inauguration |url=https://punchng.com/gombe-community-awaits-32-year-power-projects-inauguration/ |access-date=2022-10-09 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> ka di ʒiliŋ nyɛ 300 square kilometers ka zahim gbahibu shee.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201002170744.html
|title=Jonathan Needs More Than Good Luck
|work=Daily Trust
|author=Timawus Mathias
|date=17 February 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref><ref name=rkwara>{{cite web
|url=http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|work=Radio Kwara
|title=FG earmarks N7bln for Dadin Kowa Dam project in Gombe
|date=2009-03-28
|accessdate=2010-05-23
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715150019/http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|archive-date=2011-07-15
|url-status=dead
}}</ref> Niriba ban kalinli yiɣisi 26,000 nyɛla ninvuɣ shɛba mɔɣili ŋɔ gbibu ni daa yihi shɛba biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka nyɛ ban daa nya sɔŋsim bela.<ref>{{cite book
|page=238
|title=Green development: environment and sustainability in the Third World
|author=William Mark Adams
|publisher=Routledge
|year=2001
|isbn=0-415-14766-2}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli bɛ ni wumsiri "black flies" ban tahiri dɔro yuli booni [[Onchocerciasis|river blindness.]]<ref>{{cite web
|url=http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|title=Gombe Fights River Blindness
|date=29 October 2007
|work=Leadership (Abuja)
|accessdate=2010-05-23
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714182047/http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|archivedate=2011-07-14
}}</ref>
Mɔɣili ŋɔ gbibu nyɛla din daa di CGC [[Nigeria]], Chinese kompani liɣiri din yiɣisi N8.2billion ka nyɛ din daa naai Governor [[Mohammed Danjuma Goje]] saha. Yuuni 2010, di nyɛla din daa tiri tiŋgbani maa kom kamani 30,000 cubic meters dabisili puuni.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201003240325.html
|title=Gombe Rural Communities Enjoy Potable Water -Isa
|work=Daily Independent
|author=Mike Ogbu
|date=23 March 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
Silimiin goli August yuuni 2001, gomnanti nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nyɛla ban di liɣiri din yiɣisi $32 miliyɔŋ n naai Dadin Kowa Dam niɣilim buɣim tibu yɛlibora.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200108290015.html
|title=FG to Spend $32m On Gombe Dam Project
|work=ThisDay
|author=Kingsley Nwezeh
|date=29 August 2001
|accessdate=2010-05-23}}</ref> Silimiin goli March yuuni 2009 N7 billion nyɛla laɣ'shɛli bɛ ni niŋ nia ni bɛ zaŋ naai mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim tibu yɛltɔɣa, yaha liɣiri din yiɣisi N500 million nyɛla bɛ ni daa di shɛli niŋ di ko'soya naabu ni ka di nyɛ di ni tooi sɔŋ kɔbu yikanima 6,600.<ref name="rkwara" /> Silimiin goli August yuuni 2009 Gomnanti Goje nyɛla ŋun daa yɛlli ni liɣiri din bi paai N600 million n daa to ni bɛ zaŋ naai ko'soya ŋɔ yihibu.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200908310213.html
|title=Goje Urges FG On Mambila Power Project
|work=ThisDay
|author=Segun Awofadeji
|date=29 August 2009}}</ref>
Gomnanti ni daa bori lala tuma ŋɔ naai yuuni 2016, ban daa su tuma maa fukumsi nyɛla ban daa naai li Silimiin goli August yuuni 2021.<ref name="tribuneonlineng.com">{{Cite news |date=2021-09-14 |title=Governor Inuwa makes case for full utilisation of completed Dadinkowa Hydro power plant |url=https://tribuneonlineng.com/governor-inuwa-makes-case-for-full-utilisation-of-completed-dadinkowa-hydro-power-plant/ |access-date=2022-03-11 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref> Bin din gbaai Silimiin goli September yuuni 2021, [[Ministry of Power and Renewable Energy|Ministry of Power]] nyɛla ban daa na bi yuusiri mɔɣili ŋɔ n tiri niɣilim buɣim.<ref>{{Cite news |date=2021-09-13 |title=Gombe: Governor makes case for Dadin Kowa multi-purpose dam |url=https://www.sunnewsonline.com/gombe-governor-makes-case-for-dadin-kowa-multi-purpose-dam/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-11 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]|language=en-US}}</ref><ref name="tribuneonlineng.com"/>
== Appearance of hippopotamus ==
Yuuni 2015, binkɔbigi yuli booni "hippopotamus" nyɛla ŋun daa yina Dadin Kowa ka nyɛ ŋun daa leei dabiɛm zaŋ n-ti tiŋ ŋɔ, di nyɛla din daa saɣim bɛ puzɔri ka gu ba ka chɛ bɛ pɔri ni chandi. Lahabali din daa yina mɔɣani binkɔri ŋɔ ɔfisa sani wuhiya ni lala binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun daa yina [[Kiri Dam]]. O nyɛla ŋun daa lahi yɛlli ni binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun gari Shani Local Government mini Nafada mini Funakaye yaɣ'shɛŋa, binkɔbigi maa nyɛla soojanima mini mɔgoriba ni daa ku so.<ref>{{Cite news |title=At Dadin Kowa Dam, it's locals vs. hippos - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/at-dadin-kowa-dam-its-locals-vs-hippos/ |access-date=2023-06-01 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
== Dadin Kowa Hydropower project ==
Tiŋgbani maa gomnanti nyɛla ŋun daa yoogi 40 megawatt Dadin Kowa Hydropower Project din be Gombe yaɣili MABON GROUP, kompani shɛli bɛ ni daa zaŋ tuma ŋɔ n-ti yuun pishi ni anu niŋDadin Kowa mɔɣili maa niɣilim buɣim. Mabon nyɛla ban daa naai tuma ŋɔ ka mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim piligi tuma ka di nyɛ din sɔŋdi tiŋgbani maa zaa.<ref>{{Cite news |last=Onyedinefu |first=Godsgift |date=2023-05-22 |title=FG inaugurates hydropower project in Gombe |url=https://businessday.ng/news/article/fg-inaugurates-hydropower-project-in-gombe/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-05-30 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dadin Kowa, Gombe, NG Climate Zone, Monthly Averages, Historical Weather Data |url=https://tcktcktck.org/nigeria/gombe/dadin-kowa |access-date=2023-08-29 |website=tcktcktck.org}}</ref>
==References==
{{commons category|Dadin Kowa Dam}}
{{reflist}}
{{Dams in Nigeria}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Gombe State]]
[[Category:Dams completed in 1984]]
[[Category:1984 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Flood control]]
8y1ng9bpgvhts2vaeynivusxdtiabpg
137931
137930
2026-05-29T14:52:05Z
Kalakpagh
2501
/* Description */ Updated Content
137931
wikitext
text/x-wiki
'''Dadin Kowa Dam''' ŋɔ nyɛla din be Yamaltu Deba yaɣili zaŋ n-ti Gombe [[Nigeria]]. Dadin Kowa waɣilm nyɛla 41.6 kilomita ka chɛ Gombe.<ref>{{Cite web |title=41.6 Km Distance from Gombe to Dadin Kowa |url=https://www.distancesto.com/ng/gombe-to-dadin-kowa/history/828764.html |access-date=2023-06-01 |website=www.distancesto.com}}</ref> Mɔɣili nɔ nyɛla kilomita pihita ni ayopɔin ka chɛ Gombe ka di waɣilm lahi nyɛ kilomita dibaa ani ka chɛ Dadin Kowa village,<ref>{{Cite news |date=2022-11-05 |title=3 years after completion, 40mw Dadin-Kowa hydropower plant dormant |url=https://dailytrust.com/3-years-after-completion-40mw-dadin-kowa-hydropower-plant-dormant/ |access-date=2022-12-25 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB}}</ref> ka nyɛ din tiri tiŋ ŋɔ ko'nyurim. Gomnanti nyɛla ŋun daa naai mɔɣili ŋɔ gbibu yuuni 1984 ka o nia daa nyɛla di sɔŋ pukpariba ni bɛ kɔbu wuuni bee saa yi ti bi miri ka lahi n ti ba niɣilim buɣim.<ref>{{cite web
|url=http://www.goodlife.com.ng/gltourism.php?gltourism=read&id=120
|title=Dadin Kowa Dam
|work=Goodlife
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
==Buɣisibu ==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ka di yɛliŋ nyɛ din paai 2.8 "billion cubic meters" ka dizuɣu chɛ ka di dɔni buyi zuɣu tiŋgbani maa ni mɔɣ'kara ni<ref>{{Cite web |title=Nigeria ICRC PPP Platform |url=https://ppp.icrc.gov.ng/project/135/dadinkowadam |access-date=2022-10-09 |website=ppp.icrc.gov.ng}}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-02-09 |title=Gombe community awaits 32-year power project's inauguration |url=https://punchng.com/gombe-community-awaits-32-year-power-projects-inauguration/ |access-date=2022-10-09 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> ka di ʒiliŋ nyɛ 300 square kilometers ka zahim gbahibu shee.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201002170744.html
|title=Jonathan Needs More Than Good Luck
|work=Daily Trust
|author=Timawus Mathias
|date=17 February 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref><ref name=rkwara>{{cite web
|url=http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|work=Radio Kwara
|title=FG earmarks N7bln for Dadin Kowa Dam project in Gombe
|date=2009-03-28
|accessdate=2010-05-23
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715150019/http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|archive-date=2011-07-15
|url-status=dead
}}</ref> Niriba ban kalinli yiɣisi 26,000 nyɛla ninvuɣ shɛba mɔɣili ŋɔ gbibu ni daa yihi shɛba biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka nyɛ ban daa nya sɔŋsim bela.<ref>{{cite book
|page=238
|title=Green development: environment and sustainability in the Third World
|author=William Mark Adams
|publisher=Routledge
|year=2001
|isbn=0-415-14766-2}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli bɛ ni wumsiri "black flies" ban tahiri dɔro yuli booni [[Onchocerciasis|river blindness.]]<ref>{{cite web
|url=http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|title=Gombe Fights River Blindness
|date=29 October 2007
|work=Leadership (Abuja)
|accessdate=2010-05-23
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714182047/http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|archivedate=2011-07-14
}}</ref>
Mɔɣili ŋɔ gbibu nyɛla din daa di CGC [[Nigeria]], Chinese kompani liɣiri din yiɣisi N8.2billion ka nyɛ din daa naai Governor [[Mohammed Danjuma Goje]] saha. Yuuni 2010, di nyɛla din daa tiri tiŋgbani maa kom kamani 30,000 cubic meters dabisili puuni.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201003240325.html
|title=Gombe Rural Communities Enjoy Potable Water -Isa
|work=Daily Independent
|author=Mike Ogbu
|date=23 March 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
Silimiin goli August yuuni 2001, gomnanti nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nyɛla ban di liɣiri din yiɣisi $32 miliyɔŋ n naai Dadin Kowa Dam niɣilim buɣim tibu yɛlibora.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200108290015.html
|title=FG to Spend $32m On Gombe Dam Project
|work=ThisDay
|author=Kingsley Nwezeh
|date=29 August 2001
|accessdate=2010-05-23}}</ref> Silimiin goli March yuuni 2009 N7 billion nyɛla laɣ'shɛli bɛ ni niŋ nia ni bɛ zaŋ naai mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim tibu yɛltɔɣa, yaha liɣiri din yiɣisi N500 million nyɛla bɛ ni daa di shɛli niŋ di ko'soya naabu ni ka di nyɛ di ni tooi sɔŋ kɔbu yikanima 6,600.<ref name="rkwara" /> Silimiin goli August yuuni 2009 Gomnanti Goje nyɛla ŋun daa yɛlli ni liɣiri din bi paai N600 million n daa to ni bɛ zaŋ naai ko'soya ŋɔ yihibu.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200908310213.html
|title=Goje Urges FG On Mambila Power Project
|work=ThisDay
|author=Segun Awofadeji
|date=29 August 2009}}</ref>
Gomnanti ni daa bori lala tuma ŋɔ naai yuuni 2016, ban daa su tuma maa fukumsi nyɛla ban daa naai li Silimiin goli August yuuni 2021.<ref name="tribuneonlineng.com">{{Cite news |date=2021-09-14 |title=Governor Inuwa makes case for full utilisation of completed Dadinkowa Hydro power plant |url=https://tribuneonlineng.com/governor-inuwa-makes-case-for-full-utilisation-of-completed-dadinkowa-hydro-power-plant/ |access-date=2022-03-11 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref> Bin din gbaai Silimiin goli September yuuni 2021, [[Ministry of Power and Renewable Energy|Ministry of Power]] nyɛla ban daa na bi yuusiri mɔɣili ŋɔ n tiri niɣilim buɣim.<ref>{{Cite news |date=2021-09-13 |title=Gombe: Governor makes case for Dadin Kowa multi-purpose dam |url=https://www.sunnewsonline.com/gombe-governor-makes-case-for-dadin-kowa-multi-purpose-dam/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-11 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]|language=en-US}}</ref><ref name="tribuneonlineng.com"/>
== Appearance of hippopotamus ==
Yuuni 2015, binkɔbigi yuli booni "hippopotamus" nyɛla ŋun daa yina Dadin Kowa ka nyɛ ŋun daa leei dabiɛm zaŋ n-ti tiŋ ŋɔ, di nyɛla din daa saɣim bɛ puzɔri ka gu ba ka chɛ bɛ pɔri ni chandi. Lahabali din daa yina mɔɣani binkɔri ŋɔ ɔfisa sani wuhiya ni lala binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun daa yina [[Kiri Dam]]. O nyɛla ŋun daa lahi yɛlli ni binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun gari Shani Local Government mini Nafada mini Funakaye yaɣ'shɛŋa, binkɔbigi maa nyɛla soojanima mini mɔgoriba ni daa ku so.<ref>{{Cite news |title=At Dadin Kowa Dam, it's locals vs. hippos - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/at-dadin-kowa-dam-its-locals-vs-hippos/ |access-date=2023-06-01 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
== Dadin Kowa Hydropower project ==
Tiŋgbani maa gomnanti nyɛla ŋun daa yoogi 40 megawatt Dadin Kowa Hydropower Project din be Gombe yaɣili MABON GROUP, kompani shɛli bɛ ni daa zaŋ tuma ŋɔ n-ti yuun pishi ni anu niŋDadin Kowa mɔɣili maa niɣilim buɣim. Mabon nyɛla ban daa naai tuma ŋɔ ka mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim piligi tuma ka di nyɛ din sɔŋdi tiŋgbani maa zaa.<ref>{{Cite news |last=Onyedinefu |first=Godsgift |date=2023-05-22 |title=FG inaugurates hydropower project in Gombe |url=https://businessday.ng/news/article/fg-inaugurates-hydropower-project-in-gombe/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-05-30 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dadin Kowa, Gombe, NG Climate Zone, Monthly Averages, Historical Weather Data |url=https://tcktcktck.org/nigeria/gombe/dadin-kowa |access-date=2023-08-29 |website=tcktcktck.org}}</ref>
==References==
{{commons category|Dadin Kowa Dam}}
{{reflist}}
{{Dams in Nigeria}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Gombe State]]
[[Category:Dams completed in 1984]]
[[Category:1984 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Flood control]]
3czir3dgnxmw81aw2sc38rb2qmnwxsk
137932
137931
2026-05-29T14:52:56Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
137932
wikitext
text/x-wiki
'''Dadin Kowa Dam''' ŋɔ nyɛla din be Yamaltu Deba yaɣili zaŋ n-ti Gombe [[Nigeria]]. Dadin Kowa waɣilm nyɛla 41.6 kilomita ka chɛ Gombe.<ref>{{Cite web |title=41.6 Km Distance from Gombe to Dadin Kowa |url=https://www.distancesto.com/ng/gombe-to-dadin-kowa/history/828764.html |access-date=2023-06-01 |website=www.distancesto.com}}</ref> Mɔɣili nɔ nyɛla kilomita pihita ni ayopɔin ka chɛ Gombe ka di waɣilm lahi nyɛ kilomita dibaa ani ka chɛ Dadin Kowa village,<ref>{{Cite news |date=2022-11-05 |title=3 years after completion, 40mw Dadin-Kowa hydropower plant dormant |url=https://dailytrust.com/3-years-after-completion-40mw-dadin-kowa-hydropower-plant-dormant/ |access-date=2022-12-25 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB}}</ref> ka nyɛ din tiri tiŋ ŋɔ ko'nyurim. Gomnanti nyɛla ŋun daa naai mɔɣili ŋɔ gbibu yuuni 1984 ka o nia daa nyɛla di sɔŋ pukpariba ni bɛ kɔbu wuuni bee saa yi ti bi miri ka lahi n ti ba niɣilim buɣim.<ref>{{cite web
|url=http://www.goodlife.com.ng/gltourism.php?gltourism=read&id=120
|title=Dadin Kowa Dam
|work=Goodlife
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
==Buɣisibu ==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ka di yɛliŋ nyɛ din paai 2.8 "billion cubic meters" ka dizuɣu chɛ ka di dɔni buyi zuɣu tiŋgbani maa ni mɔɣ'kara ni<ref>{{Cite web |title=Nigeria ICRC PPP Platform |url=https://ppp.icrc.gov.ng/project/135/dadinkowadam |access-date=2022-10-09 |website=ppp.icrc.gov.ng}}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-02-09 |title=Gombe community awaits 32-year power project's inauguration |url=https://punchng.com/gombe-community-awaits-32-year-power-projects-inauguration/ |access-date=2022-10-09 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> ka di ʒiliŋ nyɛ 300 square kilometers ka zahim gbahibu shee.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201002170744.html
|title=Jonathan Needs More Than Good Luck
|work=Daily Trust
|author=Timawus Mathias
|date=17 February 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref><ref name=rkwara>{{cite web
|url=http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|work=Radio Kwara
|title=FG earmarks N7bln for Dadin Kowa Dam project in Gombe
|date=2009-03-28
|accessdate=2010-05-23
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715150019/http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|archive-date=2011-07-15
|url-status=dead
}}</ref> Niriba ban kalinli yiɣisi 26,000 nyɛla ninvuɣ shɛba mɔɣili ŋɔ gbibu ni daa yihi shɛba biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka nyɛ ban daa nya sɔŋsim bela.<ref>{{cite book
|page=238
|title=Green development: environment and sustainability in the Third World
|author=William Mark Adams
|publisher=Routledge
|year=2001
|isbn=0-415-14766-2}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli bɛ ni wumsiri "black flies" ban tahiri dɔro yuli booni [[Onchocerciasis|river blindness.]]<ref>{{cite web
|url=http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|title=Gombe Fights River Blindness
|date=29 October 2007
|work=Leadership (Abuja)
|accessdate=2010-05-23
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714182047/http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|archivedate=2011-07-14
}}</ref>
Mɔɣili ŋɔ gbibu nyɛla din daa di CGC [[Nigeria]], Chinese kompani liɣiri din yiɣisi N8.2billion ka nyɛ din daa naai Governor [[Mohammed Danjuma Goje]] saha. Yuuni 2010, di nyɛla din daa tiri tiŋgbani maa kom kamani 30,000 cubic meters dabisili puuni.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201003240325.html
|title=Gombe Rural Communities Enjoy Potable Water -Isa
|work=Daily Independent
|author=Mike Ogbu
|date=23 March 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
Silimiin goli August yuuni 2001, gomnanti nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nyɛla ban di liɣiri din yiɣisi $32 miliyɔŋ n naai Dadin Kowa Dam niɣilim buɣim tibu yɛlibora.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200108290015.html
|title=FG to Spend $32m On Gombe Dam Project
|work=ThisDay
|author=Kingsley Nwezeh
|date=29 August 2001
|accessdate=2010-05-23}}</ref> Silimiin goli March yuuni 2009 N7 billion nyɛla laɣ'shɛli bɛ ni niŋ nia ni bɛ zaŋ naai mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim tibu yɛltɔɣa, yaha liɣiri din yiɣisi N500 million nyɛla bɛ ni daa di shɛli niŋ di ko'soya naabu ni ka di nyɛ di ni tooi sɔŋ kɔbu yikanima 6,600.<ref name="rkwara" /> Silimiin goli August yuuni 2009 Gomnanti Goje nyɛla ŋun daa yɛlli ni liɣiri din bi paai N600 million n daa to ni bɛ zaŋ naai ko'soya ŋɔ yihibu.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200908310213.html
|title=Goje Urges FG On Mambila Power Project
|work=ThisDay
|author=Segun Awofadeji
|date=29 August 2009}}</ref>
Gomnanti ni daa bori lala tuma ŋɔ naai yuuni 2016, ban daa su tuma maa fukumsi nyɛla ban daa naai li Silimiin goli August yuuni 2021.<ref name="tribuneonlineng.com">{{Cite news |date=2021-09-14 |title=Governor Inuwa makes case for full utilisation of completed Dadinkowa Hydro power plant |url=https://tribuneonlineng.com/governor-inuwa-makes-case-for-full-utilisation-of-completed-dadinkowa-hydro-power-plant/ |access-date=2022-03-11 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref> Bin din gbaai Silimiin goli September yuuni 2021, [[Ministry of Power and Renewable Energy|Ministry of Power]] nyɛla ban daa na bi yuusiri mɔɣili ŋɔ n tiri niɣilim buɣim.<ref>{{Cite news |date=2021-09-13 |title=Gombe: Governor makes case for Dadin Kowa multi-purpose dam |url=https://www.sunnewsonline.com/gombe-governor-makes-case-for-dadin-kowa-multi-purpose-dam/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-11 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]|language=en-US}}</ref><ref name="tribuneonlineng.com"/>
== Appearance of hippopotamus ==
Yuuni 2015, binkɔbigi yuli booni "hippopotamus" nyɛla ŋun daa yina Dadin Kowa ka nyɛ ŋun daa leei dabiɛm zaŋ n-ti tiŋ ŋɔ, di nyɛla din daa saɣim bɛ puzɔri ka gu ba ka chɛ bɛ pɔri ni chandi. Lahabali din daa yina mɔɣani binkɔri ŋɔ ɔfisa sani wuhiya ni lala binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun daa yina [[Kiri Dam]]. O nyɛla ŋun daa lahi yɛlli ni binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun gari Shani Local Government mini Nafada mini Funakaye yaɣ'shɛŋa, binkɔbigi maa nyɛla soojanima mini mɔgoriba ni daa ku so.<ref>{{Cite news |title=At Dadin Kowa Dam, it's locals vs. hippos - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/at-dadin-kowa-dam-its-locals-vs-hippos/ |access-date=2023-06-01 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
== Dadin Kowa Hydropower project ==
Tiŋgbani maa gomnanti nyɛla ŋun daa yoogi 40 megawatt Dadin Kowa Hydropower Project din be Gombe yaɣili MABON GROUP, kompani shɛli bɛ ni daa zaŋ tuma ŋɔ n-ti yuun pishi ni anu niŋDadin Kowa mɔɣili maa niɣilim buɣim. Mabon nyɛla ban daa naai tuma ŋɔ ka mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim piligi tuma ka di nyɛ din sɔŋdi tiŋgbani maa zaa.<ref>{{Cite news |last=Onyedinefu |first=Godsgift |date=2023-05-22 |title=FG inaugurates hydropower project in Gombe |url=https://businessday.ng/news/article/fg-inaugurates-hydropower-project-in-gombe/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-05-30 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dadin Kowa, Gombe, NG Climate Zone, Monthly Averages, Historical Weather Data |url=https://tcktcktck.org/nigeria/gombe/dadin-kowa |access-date=2023-08-29 |website=tcktcktck.org}}</ref>
==References==
{{commons category|Dadin Kowa Dam}}
{{reflist}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Gombe State]]
[[Category:Dams completed in 1984]]
[[Category:1984 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Flood control]]
6lz6sci9wshhhpnitsgserxk2ep07as
137933
137932
2026-05-29T14:53:27Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
137933
wikitext
text/x-wiki
'''Dadin Kowa Dam''' ŋɔ nyɛla din be Yamaltu Deba yaɣili zaŋ n-ti Gombe [[Nigeria]]. Dadin Kowa waɣilm nyɛla 41.6 kilomita ka chɛ Gombe.<ref>{{Cite web |title=41.6 Km Distance from Gombe to Dadin Kowa |url=https://www.distancesto.com/ng/gombe-to-dadin-kowa/history/828764.html |access-date=2023-06-01 |website=www.distancesto.com}}</ref> Mɔɣili nɔ nyɛla kilomita pihita ni ayopɔin ka chɛ Gombe ka di waɣilm lahi nyɛ kilomita dibaa ani ka chɛ Dadin Kowa village,<ref>{{Cite news |date=2022-11-05 |title=3 years after completion, 40mw Dadin-Kowa hydropower plant dormant |url=https://dailytrust.com/3-years-after-completion-40mw-dadin-kowa-hydropower-plant-dormant/ |access-date=2022-12-25 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB}}</ref> ka nyɛ din tiri tiŋ ŋɔ ko'nyurim. Gomnanti nyɛla ŋun daa naai mɔɣili ŋɔ gbibu yuuni 1984 ka o nia daa nyɛla di sɔŋ pukpariba ni bɛ kɔbu wuuni bee saa yi ti bi miri ka lahi n ti ba niɣilim buɣim.<ref>{{cite web
|url=http://www.goodlife.com.ng/gltourism.php?gltourism=read&id=120
|title=Dadin Kowa Dam
|work=Goodlife
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
==Buɣisibu ==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ka di yɛliŋ nyɛ din paai 2.8 "billion cubic meters" ka dizuɣu chɛ ka di dɔni buyi zuɣu tiŋgbani maa ni mɔɣ'kara ni<ref>{{Cite web |title=Nigeria ICRC PPP Platform |url=https://ppp.icrc.gov.ng/project/135/dadinkowadam |access-date=2022-10-09 |website=ppp.icrc.gov.ng}}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-02-09 |title=Gombe community awaits 32-year power project's inauguration |url=https://punchng.com/gombe-community-awaits-32-year-power-projects-inauguration/ |access-date=2022-10-09 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> ka di ʒiliŋ nyɛ 300 square kilometers ka zahim gbahibu shee.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201002170744.html
|title=Jonathan Needs More Than Good Luck
|work=Daily Trust
|author=Timawus Mathias
|date=17 February 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref><ref name=rkwara>{{cite web
|url=http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|work=Radio Kwara
|title=FG earmarks N7bln for Dadin Kowa Dam project in Gombe
|date=2009-03-28
|accessdate=2010-05-23
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715150019/http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|archive-date=2011-07-15
|url-status=dead
}}</ref> Niriba ban kalinli yiɣisi 26,000 nyɛla ninvuɣ shɛba mɔɣili ŋɔ gbibu ni daa yihi shɛba biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka nyɛ ban daa nya sɔŋsim bela.<ref>{{cite book
|page=238
|title=Green development: environment and sustainability in the Third World
|author=William Mark Adams
|publisher=Routledge
|year=2001
|isbn=0-415-14766-2}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli bɛ ni wumsiri "black flies" ban tahiri dɔro yuli booni [[Onchocerciasis|river blindness.]]<ref>{{cite web
|url=http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|title=Gombe Fights River Blindness
|date=29 October 2007
|work=Leadership (Abuja)
|accessdate=2010-05-23
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714182047/http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|archivedate=2011-07-14
}}</ref>
Mɔɣili ŋɔ gbibu nyɛla din daa di CGC [[Nigeria]], Chinese kompani liɣiri din yiɣisi N8.2billion ka nyɛ din daa naai Governor [[Mohammed Danjuma Goje]] saha. Yuuni 2010, di nyɛla din daa tiri tiŋgbani maa kom kamani 30,000 cubic meters dabisili puuni.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201003240325.html
|title=Gombe Rural Communities Enjoy Potable Water -Isa
|work=Daily Independent
|author=Mike Ogbu
|date=23 March 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
Silimiin goli August yuuni 2001, gomnanti nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nyɛla ban di liɣiri din yiɣisi $32 miliyɔŋ n naai Dadin Kowa Dam niɣilim buɣim tibu yɛlibora.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200108290015.html
|title=FG to Spend $32m On Gombe Dam Project
|work=ThisDay
|author=Kingsley Nwezeh
|date=29 August 2001
|accessdate=2010-05-23}}</ref> Silimiin goli March yuuni 2009 N7 billion nyɛla laɣ'shɛli bɛ ni niŋ nia ni bɛ zaŋ naai mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim tibu yɛltɔɣa, yaha liɣiri din yiɣisi N500 million nyɛla bɛ ni daa di shɛli niŋ di ko'soya naabu ni ka di nyɛ di ni tooi sɔŋ kɔbu yikanima 6,600.<ref name="rkwara" /> Silimiin goli August yuuni 2009 Gomnanti Goje nyɛla ŋun daa yɛlli ni liɣiri din bi paai N600 million n daa to ni bɛ zaŋ naai ko'soya ŋɔ yihibu.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200908310213.html
|title=Goje Urges FG On Mambila Power Project
|work=ThisDay
|author=Segun Awofadeji
|date=29 August 2009}}</ref>
Gomnanti ni daa bori lala tuma ŋɔ naai yuuni 2016, ban daa su tuma maa fukumsi nyɛla ban daa naai li Silimiin goli August yuuni 2021.<ref name="tribuneonlineng.com">{{Cite news |date=2021-09-14 |title=Governor Inuwa makes case for full utilisation of completed Dadinkowa Hydro power plant |url=https://tribuneonlineng.com/governor-inuwa-makes-case-for-full-utilisation-of-completed-dadinkowa-hydro-power-plant/ |access-date=2022-03-11 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref> Bin din gbaai Silimiin goli September yuuni 2021, [[Ministry of Power and Renewable Energy|Ministry of Power]] nyɛla ban daa na bi yuusiri mɔɣili ŋɔ n tiri niɣilim buɣim.<ref>{{Cite news |date=2021-09-13 |title=Gombe: Governor makes case for Dadin Kowa multi-purpose dam |url=https://www.sunnewsonline.com/gombe-governor-makes-case-for-dadin-kowa-multi-purpose-dam/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-11 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]|language=en-US}}</ref><ref name="tribuneonlineng.com"/>
== Appearance of hippopotamus ==
Yuuni 2015, binkɔbigi yuli booni "hippopotamus" nyɛla ŋun daa yina Dadin Kowa ka nyɛ ŋun daa leei dabiɛm zaŋ n-ti tiŋ ŋɔ, di nyɛla din daa saɣim bɛ puzɔri ka gu ba ka chɛ bɛ pɔri ni chandi. Lahabali din daa yina mɔɣani binkɔri ŋɔ ɔfisa sani wuhiya ni lala binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun daa yina [[Kiri Dam]]. O nyɛla ŋun daa lahi yɛlli ni binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun gari Shani Local Government mini Nafada mini Funakaye yaɣ'shɛŋa, binkɔbigi maa nyɛla soojanima mini mɔgoriba ni daa ku so.<ref>{{Cite news |title=At Dadin Kowa Dam, it's locals vs. hippos - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/at-dadin-kowa-dam-its-locals-vs-hippos/ |access-date=2023-06-01 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
== Dadin Kowa Hydropower project ==
Tiŋgbani maa gomnanti nyɛla ŋun daa yoogi 40 megawatt Dadin Kowa Hydropower Project din be Gombe yaɣili MABON GROUP, kompani shɛli bɛ ni daa zaŋ tuma ŋɔ n-ti yuun pishi ni anu niŋDadin Kowa mɔɣili maa niɣilim buɣim. Mabon nyɛla ban daa naai tuma ŋɔ ka mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim piligi tuma ka di nyɛ din sɔŋdi tiŋgbani maa zaa.<ref>{{Cite news |last=Onyedinefu |first=Godsgift |date=2023-05-22 |title=FG inaugurates hydropower project in Gombe |url=https://businessday.ng/news/article/fg-inaugurates-hydropower-project-in-gombe/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-05-30 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dadin Kowa, Gombe, NG Climate Zone, Monthly Averages, Historical Weather Data |url=https://tcktcktck.org/nigeria/gombe/dadin-kowa |access-date=2023-08-29 |website=tcktcktck.org}}</ref>
==Kundivihira ==
{{commons category|Dadin Kowa Dam}}
{{reflist}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Gombe State]]
[[Category:Dams completed in 1984]]
[[Category:1984 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Flood control]]
opti5li5cyvlxukzhzysxbbisa4aw8v
137940
137933
2026-05-29T14:56:39Z
Kalakpagh
2501
added databox
137940
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dadin Kowa Dam''' ŋɔ nyɛla din be Yamaltu Deba yaɣili zaŋ n-ti Gombe [[Nigeria]]. Dadin Kowa waɣilm nyɛla 41.6 kilomita ka chɛ Gombe.<ref>{{Cite web |title=41.6 Km Distance from Gombe to Dadin Kowa |url=https://www.distancesto.com/ng/gombe-to-dadin-kowa/history/828764.html |access-date=2023-06-01 |website=www.distancesto.com}}</ref> Mɔɣili nɔ nyɛla kilomita pihita ni ayopɔin ka chɛ Gombe ka di waɣilm lahi nyɛ kilomita dibaa ani ka chɛ Dadin Kowa village,<ref>{{Cite news |date=2022-11-05 |title=3 years after completion, 40mw Dadin-Kowa hydropower plant dormant |url=https://dailytrust.com/3-years-after-completion-40mw-dadin-kowa-hydropower-plant-dormant/ |access-date=2022-12-25 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB}}</ref> ka nyɛ din tiri tiŋ ŋɔ ko'nyurim. Gomnanti nyɛla ŋun daa naai mɔɣili ŋɔ gbibu yuuni 1984 ka o nia daa nyɛla di sɔŋ pukpariba ni bɛ kɔbu wuuni bee saa yi ti bi miri ka lahi n ti ba niɣilim buɣim.<ref>{{cite web
|url=http://www.goodlife.com.ng/gltourism.php?gltourism=read&id=120
|title=Dadin Kowa Dam
|work=Goodlife
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
==Buɣisibu ==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ka di yɛliŋ nyɛ din paai 2.8 "billion cubic meters" ka dizuɣu chɛ ka di dɔni buyi zuɣu tiŋgbani maa ni mɔɣ'kara ni<ref>{{Cite web |title=Nigeria ICRC PPP Platform |url=https://ppp.icrc.gov.ng/project/135/dadinkowadam |access-date=2022-10-09 |website=ppp.icrc.gov.ng}}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-02-09 |title=Gombe community awaits 32-year power project's inauguration |url=https://punchng.com/gombe-community-awaits-32-year-power-projects-inauguration/ |access-date=2022-10-09 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> ka di ʒiliŋ nyɛ 300 square kilometers ka zahim gbahibu shee.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201002170744.html
|title=Jonathan Needs More Than Good Luck
|work=Daily Trust
|author=Timawus Mathias
|date=17 February 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref><ref name=rkwara>{{cite web
|url=http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|work=Radio Kwara
|title=FG earmarks N7bln for Dadin Kowa Dam project in Gombe
|date=2009-03-28
|accessdate=2010-05-23
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715150019/http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|archive-date=2011-07-15
|url-status=dead
}}</ref> Niriba ban kalinli yiɣisi 26,000 nyɛla ninvuɣ shɛba mɔɣili ŋɔ gbibu ni daa yihi shɛba biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka nyɛ ban daa nya sɔŋsim bela.<ref>{{cite book
|page=238
|title=Green development: environment and sustainability in the Third World
|author=William Mark Adams
|publisher=Routledge
|year=2001
|isbn=0-415-14766-2}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli bɛ ni wumsiri "black flies" ban tahiri dɔro yuli booni [[Onchocerciasis|river blindness.]]<ref>{{cite web
|url=http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|title=Gombe Fights River Blindness
|date=29 October 2007
|work=Leadership (Abuja)
|accessdate=2010-05-23
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714182047/http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|archivedate=2011-07-14
}}</ref>
Mɔɣili ŋɔ gbibu nyɛla din daa di CGC [[Nigeria]], Chinese kompani liɣiri din yiɣisi N8.2billion ka nyɛ din daa naai Governor [[Mohammed Danjuma Goje]] saha. Yuuni 2010, di nyɛla din daa tiri tiŋgbani maa kom kamani 30,000 cubic meters dabisili puuni.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201003240325.html
|title=Gombe Rural Communities Enjoy Potable Water -Isa
|work=Daily Independent
|author=Mike Ogbu
|date=23 March 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
Silimiin goli August yuuni 2001, gomnanti nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nyɛla ban di liɣiri din yiɣisi $32 miliyɔŋ n naai Dadin Kowa Dam niɣilim buɣim tibu yɛlibora.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200108290015.html
|title=FG to Spend $32m On Gombe Dam Project
|work=ThisDay
|author=Kingsley Nwezeh
|date=29 August 2001
|accessdate=2010-05-23}}</ref> Silimiin goli March yuuni 2009 N7 billion nyɛla laɣ'shɛli bɛ ni niŋ nia ni bɛ zaŋ naai mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim tibu yɛltɔɣa, yaha liɣiri din yiɣisi N500 million nyɛla bɛ ni daa di shɛli niŋ di ko'soya naabu ni ka di nyɛ di ni tooi sɔŋ kɔbu yikanima 6,600.<ref name="rkwara" /> Silimiin goli August yuuni 2009 Gomnanti Goje nyɛla ŋun daa yɛlli ni liɣiri din bi paai N600 million n daa to ni bɛ zaŋ naai ko'soya ŋɔ yihibu.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200908310213.html
|title=Goje Urges FG On Mambila Power Project
|work=ThisDay
|author=Segun Awofadeji
|date=29 August 2009}}</ref>
Gomnanti ni daa bori lala tuma ŋɔ naai yuuni 2016, ban daa su tuma maa fukumsi nyɛla ban daa naai li Silimiin goli August yuuni 2021.<ref name="tribuneonlineng.com">{{Cite news |date=2021-09-14 |title=Governor Inuwa makes case for full utilisation of completed Dadinkowa Hydro power plant |url=https://tribuneonlineng.com/governor-inuwa-makes-case-for-full-utilisation-of-completed-dadinkowa-hydro-power-plant/ |access-date=2022-03-11 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref> Bin din gbaai Silimiin goli September yuuni 2021, [[Ministry of Power and Renewable Energy|Ministry of Power]] nyɛla ban daa na bi yuusiri mɔɣili ŋɔ n tiri niɣilim buɣim.<ref>{{Cite news |date=2021-09-13 |title=Gombe: Governor makes case for Dadin Kowa multi-purpose dam |url=https://www.sunnewsonline.com/gombe-governor-makes-case-for-dadin-kowa-multi-purpose-dam/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-11 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]|language=en-US}}</ref><ref name="tribuneonlineng.com"/>
== Appearance of hippopotamus ==
Yuuni 2015, binkɔbigi yuli booni "hippopotamus" nyɛla ŋun daa yina Dadin Kowa ka nyɛ ŋun daa leei dabiɛm zaŋ n-ti tiŋ ŋɔ, di nyɛla din daa saɣim bɛ puzɔri ka gu ba ka chɛ bɛ pɔri ni chandi. Lahabali din daa yina mɔɣani binkɔri ŋɔ ɔfisa sani wuhiya ni lala binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun daa yina [[Kiri Dam]]. O nyɛla ŋun daa lahi yɛlli ni binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun gari Shani Local Government mini Nafada mini Funakaye yaɣ'shɛŋa, binkɔbigi maa nyɛla soojanima mini mɔgoriba ni daa ku so.<ref>{{Cite news |title=At Dadin Kowa Dam, it's locals vs. hippos - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/at-dadin-kowa-dam-its-locals-vs-hippos/ |access-date=2023-06-01 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
== Dadin Kowa Hydropower project ==
Tiŋgbani maa gomnanti nyɛla ŋun daa yoogi 40 megawatt Dadin Kowa Hydropower Project din be Gombe yaɣili MABON GROUP, kompani shɛli bɛ ni daa zaŋ tuma ŋɔ n-ti yuun pishi ni anu niŋDadin Kowa mɔɣili maa niɣilim buɣim. Mabon nyɛla ban daa naai tuma ŋɔ ka mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim piligi tuma ka di nyɛ din sɔŋdi tiŋgbani maa zaa.<ref>{{Cite news |last=Onyedinefu |first=Godsgift |date=2023-05-22 |title=FG inaugurates hydropower project in Gombe |url=https://businessday.ng/news/article/fg-inaugurates-hydropower-project-in-gombe/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-05-30 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dadin Kowa, Gombe, NG Climate Zone, Monthly Averages, Historical Weather Data |url=https://tcktcktck.org/nigeria/gombe/dadin-kowa |access-date=2023-08-29 |website=tcktcktck.org}}</ref>
==Kundivihira ==
{{commons category|Dadin Kowa Dam}}
{{reflist}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Gombe State]]
[[Category:Dams completed in 1984]]
[[Category:1984 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Flood control]]
b98iszzd2y6aws8ur23phbibvrdt8o3
137950
137940
2026-05-29T15:02:24Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
137950
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dadin Kowa Dam''' ŋɔ nyɛla din be Yamaltu Deba yaɣili zaŋ n-ti Gombe [[Nigeria]]. Dadin Kowa waɣilm nyɛla 41.6 kilomita ka chɛ Gombe.<ref>{{Cite web |title=41.6 Km Distance from Gombe to Dadin Kowa |url=https://www.distancesto.com/ng/gombe-to-dadin-kowa/history/828764.html |access-date=2023-06-01 |website=www.distancesto.com}}</ref> Mɔɣili nɔ nyɛla kilomita pihita ni ayopɔin ka chɛ Gombe ka di waɣilm lahi nyɛ kilomita dibaa ani ka chɛ Dadin Kowa village,<ref>{{Cite news |date=2022-11-05 |title=3 years after completion, 40mw Dadin-Kowa hydropower plant dormant |url=https://dailytrust.com/3-years-after-completion-40mw-dadin-kowa-hydropower-plant-dormant/ |access-date=2022-12-25 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB}}</ref> ka nyɛ din tiri tiŋ ŋɔ ko'nyurim. Gomnanti nyɛla ŋun daa naai mɔɣili ŋɔ gbibu yuuni 1984 ka o nia daa nyɛla di sɔŋ pukpariba ni bɛ kɔbu wuuni bee saa yi ti bi miri ka lahi n ti ba niɣilim buɣim.<ref>{{cite web
|url=http://www.goodlife.com.ng/gltourism.php?gltourism=read&id=120
|title=Dadin Kowa Dam
|work=Goodlife
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
==Buɣisibu ==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ka di yɛliŋ nyɛ din paai 2.8 "billion cubic meters" ka dizuɣu chɛ ka di dɔni buyi zuɣu tiŋgbani maa ni mɔɣ'kara ni<ref>{{Cite web |title=Nigeria ICRC PPP Platform |url=https://ppp.icrc.gov.ng/project/135/dadinkowadam |access-date=2022-10-09 |website=ppp.icrc.gov.ng}}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-02-09 |title=Gombe community awaits 32-year power project's inauguration |url=https://punchng.com/gombe-community-awaits-32-year-power-projects-inauguration/ |access-date=2022-10-09 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> ka di ʒiliŋ nyɛ 300 square kilometers ka zahim gbahibu shee.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201002170744.html
|title=Jonathan Needs More Than Good Luck
|work=Daily Trust
|author=Timawus Mathias
|date=17 February 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref><ref name=rkwara>{{cite web
|url=http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|work=Radio Kwara
|title=FG earmarks N7bln for Dadin Kowa Dam project in Gombe
|date=2009-03-28
|accessdate=2010-05-23
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715150019/http://www.radiokwara.com/news/news_info.php?ID=6148
|archive-date=2011-07-15
|url-status=dead
}}</ref> Niriba ban kalinli yiɣisi 26,000 nyɛla ninvuɣ shɛba mɔɣili ŋɔ gbibu ni daa yihi shɛba biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka nyɛ ban daa nya sɔŋsim bela.<ref>{{cite book
|page=238
|title=Green development: environment and sustainability in the Third World
|author=William Mark Adams
|publisher=Routledge
|year=2001
|isbn=0-415-14766-2}}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli bɛ ni wumsiri "black flies" ban tahiri dɔro yuli booni [[Onchocerciasis|river blindness.]]<ref>{{cite web
|url=http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|title=Gombe Fights River Blindness
|date=29 October 2007
|work=Leadership (Abuja)
|accessdate=2010-05-23
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714182047/http://nigeriandoctor.com/news.php?extend.53
|archivedate=2011-07-14
}}</ref>
Mɔɣili ŋɔ gbibu nyɛla din daa di CGC [[Nigeria]], Chinese kompani liɣiri din yiɣisi N8.2billion ka nyɛ din daa naai Zuɣulan Mohammed Danjuma Goje saha. Yuuni 2010, di nyɛla din daa tiri tiŋgbani maa kom kamani 30,000 cubic meters dabisili puuni.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/201003240325.html
|title=Gombe Rural Communities Enjoy Potable Water -Isa
|work=Daily Independent
|author=Mike Ogbu
|date=23 March 2010
|accessdate=2010-05-23}}</ref>
Silimiin goli August yuuni 2001, gomnanti nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ nyɛla ban di liɣiri din yiɣisi $32 miliyɔŋ n naai Dadin Kowa Dam niɣilim buɣim tibu yɛlibora.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200108290015.html
|title=FG to Spend $32m On Gombe Dam Project
|work=ThisDay
|author=Kingsley Nwezeh
|date=29 August 2001
|accessdate=2010-05-23}}</ref> Silimiin goli March yuuni 2009 N7 billion nyɛla laɣ'shɛli bɛ ni niŋ nia ni bɛ zaŋ naai mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim tibu yɛltɔɣa, yaha liɣiri din yiɣisi N500 million nyɛla bɛ ni daa di shɛli niŋ di ko'soya naabu ni ka di nyɛ di ni tooi sɔŋ kɔbu yikanima 6,600.<ref name="rkwara" /> Silimiin goli August yuuni 2009 Gomnanti Goje nyɛla ŋun daa yɛlli ni liɣiri din bi paai N600 million n daa to ni bɛ zaŋ naai ko'soya ŋɔ yihibu.<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200908310213.html
|title=Goje Urges FG On Mambila Power Project
|work=ThisDay
|author=Segun Awofadeji
|date=29 August 2009}}</ref>
Gomnanti ni daa bori lala tuma ŋɔ naai yuuni 2016, ban daa su tuma maa fukumsi nyɛla ban daa naai li Silimiin goli August yuuni 2021.<ref name="tribuneonlineng.com">{{Cite news |date=2021-09-14 |title=Governor Inuwa makes case for full utilisation of completed Dadinkowa Hydro power plant |url=https://tribuneonlineng.com/governor-inuwa-makes-case-for-full-utilisation-of-completed-dadinkowa-hydro-power-plant/ |access-date=2022-03-11 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref> Bin din gbaai Silimiin goli September yuuni 2021, [[Ministry of Power and Renewable Energy|Ministry of Power]] nyɛla ban daa na bi yuusiri mɔɣili ŋɔ n tiri niɣilim buɣim.<ref>{{Cite news |date=2021-09-13 |title=Gombe: Governor makes case for Dadin Kowa multi-purpose dam |url=https://www.sunnewsonline.com/gombe-governor-makes-case-for-dadin-kowa-multi-purpose-dam/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-11 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]|language=en-US}}</ref><ref name="tribuneonlineng.com"/>
== Appearance of hippopotamus ==
Yuuni 2015, binkɔbigi yuli booni "hippopotamus" nyɛla ŋun daa yina Dadin Kowa ka nyɛ ŋun daa leei dabiɛm zaŋ n-ti tiŋ ŋɔ, di nyɛla din daa saɣim bɛ puzɔri ka gu ba ka chɛ bɛ pɔri ni chandi. Lahabali din daa yina mɔɣani binkɔri ŋɔ ɔfisa sani wuhiya ni lala binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun daa yina [[Kiri Dam]]. O nyɛla ŋun daa lahi yɛlli ni binkɔbigi ŋɔ nyɛla ŋun gari Shani Local Government mini Nafada mini Funakaye yaɣ'shɛŋa, binkɔbigi maa nyɛla soojanima mini mɔgoriba ni daa ku so.<ref>{{Cite news |title=At Dadin Kowa Dam, it's locals vs. hippos - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/at-dadin-kowa-dam-its-locals-vs-hippos/ |access-date=2023-06-01 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
== Dadin Kowa Hydropower project ==
Tiŋgbani maa gomnanti nyɛla ŋun daa yoogi 40 megawatt Dadin Kowa Hydropower Project din be Gombe yaɣili MABON GROUP, kompani shɛli bɛ ni daa zaŋ tuma ŋɔ n-ti yuun pishi ni anu niŋDadin Kowa mɔɣili maa niɣilim buɣim. Mabon nyɛla ban daa naai tuma ŋɔ ka mɔɣili ŋɔ niɣilim buɣim piligi tuma ka di nyɛ din sɔŋdi tiŋgbani maa zaa.<ref>{{Cite news |last=Onyedinefu |first=Godsgift |date=2023-05-22 |title=FG inaugurates hydropower project in Gombe |url=https://businessday.ng/news/article/fg-inaugurates-hydropower-project-in-gombe/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-05-30 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dadin Kowa, Gombe, NG Climate Zone, Monthly Averages, Historical Weather Data |url=https://tcktcktck.org/nigeria/gombe/dadin-kowa |access-date=2023-08-29 |website=tcktcktck.org}}</ref>
==Kundivihira ==
{{commons category|Dadin Kowa Dam}}
{{reflist}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Gombe State]]
[[Category:Dams completed in 1984]]
[[Category:1984 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Flood control]]
5veby1rxt4cg69tlger4emdbe3rcuib
Kiri Dam
0
33179
137953
2026-05-29T15:04:37Z
Kalakpagh
2501
Created article
137953
wikitext
text/x-wiki
'''Kiri Dam''' ŋɔ nyɛla din be Shelleng yaɣili zaŋ n-ti Adamawa yaɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Gongola River]]. Mɔɣili ŋɔ yɛliŋ nyɛla 1.2 km ka di ʒiliŋ nyɛ 20 m ka mali yaɣari kom maa gbunni. Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa naai shɛli gbibu yuuni 1982.<ref>{{cite book
|page=404
|title=Geotechnical instrumentation in practice: purpose, performance and interpretation : proceedings of the Conference Geotechnical instrumentation in civil engineering projects
|editor=Institution of Civil Engineers
|publisher=Thomas Telford
|year=1990
|isbn=0-7277-1515-1}}</ref> Mɔɣili maa galisim nyɛla 615 million m³.<ref name=ropisin>{{cite web
|url = ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|publisher = Federal Ministry of Water Resources / UN Food & Agricultural Organization
|title = Review of The Public Sector Irrigation in Nigeria
|date = September 2004
|author = Enplan Group
|archive-url = https://web.archive.org/web/20170518114352/ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|archive-date = 2017-05-18
|url-status = dead
|accessdate = 2010-05-21
}}</ref>
==Savannah Sugar Company==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni di sɔŋ pukparilim zaŋ n-ti Savannah Sugar Company (SSC), dakanda kɔbu daabilim shɛli din be Nigerian Federal Government mini [[Commonwealth Development Corporation]] (CDC), [[London]] sunsuun. CDC ŋɔ nyɛ ban daa be mɔɣili ŋɔ gbibu yɛltɔɣa tooni ka bɛ daa leei zaŋ tuma maa n-ti NECCO, kompani shɛli din be gomnanti sulinsi ni.<ref name=egwu>{{cite book
|pages=87–89
|title=Structural adjustment, agrarian change, and rural ethnicity in Nigeria
|author=Samuel G. Egwu
|publisher=Nordic Africa Institute
|year=1998
|isbn=91-7106-426-5}}</ref>
Savannah Sugar Company maa nyɛla Dangote tuma duuni nima ni daa deegi shɛli yuuni 2002. Yuuni 2009, kompani ŋɔ nyɛla din daa pa mali polo din yiɣisi yikanima 32,000 ka nyɛ din miri mɔɣili maa, yikanima 6,330 nyɛla bɛ ni daa yuusi shɛli ka di daa nyɛ din kpuɣi niriba ban kalinli yiɣisi 5,000 tuma. Kompani ŋɔ nyɛla din daa niŋdi shikiri 50,000 tons yuuni puuni ka nyɛ din sɔŋdi Nigerianima din niŋ ka bɛ shikiri dibu yuuni puuni nyɛ 1.1 million tons.<ref>
{{Cite news
|url=http://www.news.dailytrust.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3043:inside-nigerias-only-sugar-factory-&catid=26:business&Itemid=153
|title=Inside Nigeria's only sugar factory
|date=21 July 2009
|accessdate=2010-05-21
|newspaper=[[Daily Trust]]}}{{Dead link|date=May 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
</ref>
==Flood==
===2015 Flood===
Yuuni 2015, tiŋsi ayopɔin nyɛla nya ko'kpɛɣu Adamawa yaɣili din daa niŋ ka sa'karili mi ka Kiri Dam daa chii la. Niriba ban daa koŋ bɛ yanima ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla ninvuɣ shɛba Adamawa State Emergency Management Agency mini bɛ toondana Mr. Haruna Furo ni daa nya biɛhisi shee zaŋ n-ti. Amaa so daa bi koŋ o nyɛvuli lala ko'kpɛɣu maa ni.<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/189271-7-communities-submerged-in-adamawa-flood.html?tztc=1 |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
==Impact==
Yikanima din kalinli yiɣisi 29,000 nyɛla bɛ ni daa daayi shɛli ka dizuɣu chɛ ka niriba ban kalinli yiɣisi 20,000 daa koŋ bɛ yanima.<ref>Terminski, Bogumil "Development-Induced Displacement and Resettlement: Theoretical Frameworks and Current Challenges", Indiana University, 2013, available at: http://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/handle/10535/8833?show=full</ref> Sɔŋsim shɛli bɛ ni daa zaŋ n-ti ban koŋ bɛ yanima maa nyɛ din daa bi galisi.<ref name=egwu/> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi damdi ninvuɣ shɛba ban be Gongola mɔɣili gbunni. Lala yaɣili ŋɔ ko'kpɛɣu nyɛla din booi yi 1,420 m³/second labi 1,256 m³/second.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ nyɛla mali mɔɣili ŋɔ kuri bɛ bokaatanima biɛɣu kam. Bɛ nyɛla ban gbahiri zahim di ni, surikom di ni ka lahi mali paɣiri bɛ nɛmanima. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tahiri barina na lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi bɛ alaafee polo. Ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi lala yaɣili ŋɔ, buɣ'kara nyɛ din tooi gbira, puzɔri mini yanima saɣimbu n-ti pahi dɔriti kamani kpaɣ'ʒɛɣu dɔro, niŋ'gbaŋ duɣili, niŋgbaŋ zuɣu yuma n-ti pahi tiri ka nyara dɔro.<ref>{{Cite journal |last1=Bobboi |first1=Ibrahim |last2=Umar |first2=Auwal |last3=Oliver |first3=Kadmiel |date=13 February 2021 |title=Assessment of Environmental and health problems caused by Kiri dam in Kiri area, Shelleng Local Government Area of Adamawa State |url=https://ijaem.net/issue_dcp/Assessment%20of%20Environmental%20and%20health%20problems%20caused%20by%20Kiri%20dam%20in%20Kiri%20area,%20Shelleng%20Local%20Government%20Area%20of%20Adamawa%20State.pdf |journal=International Journal of Advances in Engineering and Management |volume=3 |issue=2 |pages=73–78 |issn=2395-5252}}</ref>
==Future==
Bɛ ni daa zahim mɔɣili maa, lahabali nyɛla din daa wuhi ni di bi viɛnyɛla yuuni 2004.<ref name=ropisin/> Silimiin goli October yuuni 2008, United States Trade and Development Agency nyɛla ban daa yɛlli ni bɛ borimi ni bɛ gbi 35 MW niɣilim buɣim lala mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{cite web
|url = http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|title = Kiri Dam Hydroelectric Power Plant Feasibility Study in Nigeria
|publisher = United States Trade and Development Agency
|accessdate = 2010-05-21
|url-status = dead
|archiveurl = https://archive.today/20130121114632/http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|archivedate = 2013-01-21
}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{Dams in Nigeria}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Dams completed in 1982]]
[[Category:1982 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
cbl6p3gwxqsb0wkqosofz3j4iiuanig
137954
137953
2026-05-29T15:05:16Z
Kalakpagh
2501
added databox
137954
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kiri Dam''' ŋɔ nyɛla din be Shelleng yaɣili zaŋ n-ti Adamawa yaɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Gongola River]]. Mɔɣili ŋɔ yɛliŋ nyɛla 1.2 km ka di ʒiliŋ nyɛ 20 m ka mali yaɣari kom maa gbunni. Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa naai shɛli gbibu yuuni 1982.<ref>{{cite book
|page=404
|title=Geotechnical instrumentation in practice: purpose, performance and interpretation : proceedings of the Conference Geotechnical instrumentation in civil engineering projects
|editor=Institution of Civil Engineers
|publisher=Thomas Telford
|year=1990
|isbn=0-7277-1515-1}}</ref> Mɔɣili maa galisim nyɛla 615 million m³.<ref name=ropisin>{{cite web
|url = ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|publisher = Federal Ministry of Water Resources / UN Food & Agricultural Organization
|title = Review of The Public Sector Irrigation in Nigeria
|date = September 2004
|author = Enplan Group
|archive-url = https://web.archive.org/web/20170518114352/ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|archive-date = 2017-05-18
|url-status = dead
|accessdate = 2010-05-21
}}</ref>
==Savannah Sugar Company==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni di sɔŋ pukparilim zaŋ n-ti Savannah Sugar Company (SSC), dakanda kɔbu daabilim shɛli din be Nigerian Federal Government mini [[Commonwealth Development Corporation]] (CDC), [[London]] sunsuun. CDC ŋɔ nyɛ ban daa be mɔɣili ŋɔ gbibu yɛltɔɣa tooni ka bɛ daa leei zaŋ tuma maa n-ti NECCO, kompani shɛli din be gomnanti sulinsi ni.<ref name=egwu>{{cite book
|pages=87–89
|title=Structural adjustment, agrarian change, and rural ethnicity in Nigeria
|author=Samuel G. Egwu
|publisher=Nordic Africa Institute
|year=1998
|isbn=91-7106-426-5}}</ref>
Savannah Sugar Company maa nyɛla Dangote tuma duuni nima ni daa deegi shɛli yuuni 2002. Yuuni 2009, kompani ŋɔ nyɛla din daa pa mali polo din yiɣisi yikanima 32,000 ka nyɛ din miri mɔɣili maa, yikanima 6,330 nyɛla bɛ ni daa yuusi shɛli ka di daa nyɛ din kpuɣi niriba ban kalinli yiɣisi 5,000 tuma. Kompani ŋɔ nyɛla din daa niŋdi shikiri 50,000 tons yuuni puuni ka nyɛ din sɔŋdi Nigerianima din niŋ ka bɛ shikiri dibu yuuni puuni nyɛ 1.1 million tons.<ref>
{{Cite news
|url=http://www.news.dailytrust.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3043:inside-nigerias-only-sugar-factory-&catid=26:business&Itemid=153
|title=Inside Nigeria's only sugar factory
|date=21 July 2009
|accessdate=2010-05-21
|newspaper=[[Daily Trust]]}}{{Dead link|date=May 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
</ref>
==Flood==
===2015 Flood===
Yuuni 2015, tiŋsi ayopɔin nyɛla nya ko'kpɛɣu Adamawa yaɣili din daa niŋ ka sa'karili mi ka Kiri Dam daa chii la. Niriba ban daa koŋ bɛ yanima ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla ninvuɣ shɛba Adamawa State Emergency Management Agency mini bɛ toondana Mr. Haruna Furo ni daa nya biɛhisi shee zaŋ n-ti. Amaa so daa bi koŋ o nyɛvuli lala ko'kpɛɣu maa ni.<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/189271-7-communities-submerged-in-adamawa-flood.html?tztc=1 |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
==Impact==
Yikanima din kalinli yiɣisi 29,000 nyɛla bɛ ni daa daayi shɛli ka dizuɣu chɛ ka niriba ban kalinli yiɣisi 20,000 daa koŋ bɛ yanima.<ref>Terminski, Bogumil "Development-Induced Displacement and Resettlement: Theoretical Frameworks and Current Challenges", Indiana University, 2013, available at: http://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/handle/10535/8833?show=full</ref> Sɔŋsim shɛli bɛ ni daa zaŋ n-ti ban koŋ bɛ yanima maa nyɛ din daa bi galisi.<ref name=egwu/> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi damdi ninvuɣ shɛba ban be Gongola mɔɣili gbunni. Lala yaɣili ŋɔ ko'kpɛɣu nyɛla din booi yi 1,420 m³/second labi 1,256 m³/second.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ nyɛla mali mɔɣili ŋɔ kuri bɛ bokaatanima biɛɣu kam. Bɛ nyɛla ban gbahiri zahim di ni, surikom di ni ka lahi mali paɣiri bɛ nɛmanima. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tahiri barina na lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi bɛ alaafee polo. Ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi lala yaɣili ŋɔ, buɣ'kara nyɛ din tooi gbira, puzɔri mini yanima saɣimbu n-ti pahi dɔriti kamani kpaɣ'ʒɛɣu dɔro, niŋ'gbaŋ duɣili, niŋgbaŋ zuɣu yuma n-ti pahi tiri ka nyara dɔro.<ref>{{Cite journal |last1=Bobboi |first1=Ibrahim |last2=Umar |first2=Auwal |last3=Oliver |first3=Kadmiel |date=13 February 2021 |title=Assessment of Environmental and health problems caused by Kiri dam in Kiri area, Shelleng Local Government Area of Adamawa State |url=https://ijaem.net/issue_dcp/Assessment%20of%20Environmental%20and%20health%20problems%20caused%20by%20Kiri%20dam%20in%20Kiri%20area,%20Shelleng%20Local%20Government%20Area%20of%20Adamawa%20State.pdf |journal=International Journal of Advances in Engineering and Management |volume=3 |issue=2 |pages=73–78 |issn=2395-5252}}</ref>
==Future==
Bɛ ni daa zahim mɔɣili maa, lahabali nyɛla din daa wuhi ni di bi viɛnyɛla yuuni 2004.<ref name=ropisin/> Silimiin goli October yuuni 2008, United States Trade and Development Agency nyɛla ban daa yɛlli ni bɛ borimi ni bɛ gbi 35 MW niɣilim buɣim lala mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{cite web
|url = http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|title = Kiri Dam Hydroelectric Power Plant Feasibility Study in Nigeria
|publisher = United States Trade and Development Agency
|accessdate = 2010-05-21
|url-status = dead
|archiveurl = https://archive.today/20130121114632/http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|archivedate = 2013-01-21
}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{Dams in Nigeria}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Dams completed in 1982]]
[[Category:1982 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
kj7hpj7fqkv8q54fbepizpn1cow93bp
137956
137954
2026-05-29T15:05:50Z
Kalakpagh
2501
/* Flood */ Updated Content
137956
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kiri Dam''' ŋɔ nyɛla din be Shelleng yaɣili zaŋ n-ti Adamawa yaɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Gongola River]]. Mɔɣili ŋɔ yɛliŋ nyɛla 1.2 km ka di ʒiliŋ nyɛ 20 m ka mali yaɣari kom maa gbunni. Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa naai shɛli gbibu yuuni 1982.<ref>{{cite book
|page=404
|title=Geotechnical instrumentation in practice: purpose, performance and interpretation : proceedings of the Conference Geotechnical instrumentation in civil engineering projects
|editor=Institution of Civil Engineers
|publisher=Thomas Telford
|year=1990
|isbn=0-7277-1515-1}}</ref> Mɔɣili maa galisim nyɛla 615 million m³.<ref name=ropisin>{{cite web
|url = ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|publisher = Federal Ministry of Water Resources / UN Food & Agricultural Organization
|title = Review of The Public Sector Irrigation in Nigeria
|date = September 2004
|author = Enplan Group
|archive-url = https://web.archive.org/web/20170518114352/ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|archive-date = 2017-05-18
|url-status = dead
|accessdate = 2010-05-21
}}</ref>
==Savannah Sugar Company==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni di sɔŋ pukparilim zaŋ n-ti Savannah Sugar Company (SSC), dakanda kɔbu daabilim shɛli din be Nigerian Federal Government mini [[Commonwealth Development Corporation]] (CDC), [[London]] sunsuun. CDC ŋɔ nyɛ ban daa be mɔɣili ŋɔ gbibu yɛltɔɣa tooni ka bɛ daa leei zaŋ tuma maa n-ti NECCO, kompani shɛli din be gomnanti sulinsi ni.<ref name=egwu>{{cite book
|pages=87–89
|title=Structural adjustment, agrarian change, and rural ethnicity in Nigeria
|author=Samuel G. Egwu
|publisher=Nordic Africa Institute
|year=1998
|isbn=91-7106-426-5}}</ref>
Savannah Sugar Company maa nyɛla Dangote tuma duuni nima ni daa deegi shɛli yuuni 2002. Yuuni 2009, kompani ŋɔ nyɛla din daa pa mali polo din yiɣisi yikanima 32,000 ka nyɛ din miri mɔɣili maa, yikanima 6,330 nyɛla bɛ ni daa yuusi shɛli ka di daa nyɛ din kpuɣi niriba ban kalinli yiɣisi 5,000 tuma. Kompani ŋɔ nyɛla din daa niŋdi shikiri 50,000 tons yuuni puuni ka nyɛ din sɔŋdi Nigerianima din niŋ ka bɛ shikiri dibu yuuni puuni nyɛ 1.1 million tons.<ref>
{{Cite news
|url=http://www.news.dailytrust.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3043:inside-nigerias-only-sugar-factory-&catid=26:business&Itemid=153
|title=Inside Nigeria's only sugar factory
|date=21 July 2009
|accessdate=2010-05-21
|newspaper=[[Daily Trust]]}}{{Dead link|date=May 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
===2015 Flood===
Yuuni 2015, tiŋsi ayopɔin nyɛla nya ko'kpɛɣu Adamawa yaɣili din daa niŋ ka sa'karili mi ka Kiri Dam daa chii la. Niriba ban daa koŋ bɛ yanima ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla ninvuɣ shɛba Adamawa State Emergency Management Agency mini bɛ toondana Mr. Haruna Furo ni daa nya biɛhisi shee zaŋ n-ti. Amaa so daa bi koŋ o nyɛvuli lala ko'kpɛɣu maa ni.<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/189271-7-communities-submerged-in-adamawa-flood.html?tztc=1 |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
==Impact==
Yikanima din kalinli yiɣisi 29,000 nyɛla bɛ ni daa daayi shɛli ka dizuɣu chɛ ka niriba ban kalinli yiɣisi 20,000 daa koŋ bɛ yanima.<ref>Terminski, Bogumil "Development-Induced Displacement and Resettlement: Theoretical Frameworks and Current Challenges", Indiana University, 2013, available at: http://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/handle/10535/8833?show=full</ref> Sɔŋsim shɛli bɛ ni daa zaŋ n-ti ban koŋ bɛ yanima maa nyɛ din daa bi galisi.<ref name=egwu/> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi damdi ninvuɣ shɛba ban be Gongola mɔɣili gbunni. Lala yaɣili ŋɔ ko'kpɛɣu nyɛla din booi yi 1,420 m³/second labi 1,256 m³/second.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ nyɛla mali mɔɣili ŋɔ kuri bɛ bokaatanima biɛɣu kam. Bɛ nyɛla ban gbahiri zahim di ni, surikom di ni ka lahi mali paɣiri bɛ nɛmanima. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tahiri barina na lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi bɛ alaafee polo. Ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi lala yaɣili ŋɔ, buɣ'kara nyɛ din tooi gbira, puzɔri mini yanima saɣimbu n-ti pahi dɔriti kamani kpaɣ'ʒɛɣu dɔro, niŋ'gbaŋ duɣili, niŋgbaŋ zuɣu yuma n-ti pahi tiri ka nyara dɔro.<ref>{{Cite journal |last1=Bobboi |first1=Ibrahim |last2=Umar |first2=Auwal |last3=Oliver |first3=Kadmiel |date=13 February 2021 |title=Assessment of Environmental and health problems caused by Kiri dam in Kiri area, Shelleng Local Government Area of Adamawa State |url=https://ijaem.net/issue_dcp/Assessment%20of%20Environmental%20and%20health%20problems%20caused%20by%20Kiri%20dam%20in%20Kiri%20area,%20Shelleng%20Local%20Government%20Area%20of%20Adamawa%20State.pdf |journal=International Journal of Advances in Engineering and Management |volume=3 |issue=2 |pages=73–78 |issn=2395-5252}}</ref>
==Future==
Bɛ ni daa zahim mɔɣili maa, lahabali nyɛla din daa wuhi ni di bi viɛnyɛla yuuni 2004.<ref name=ropisin/> Silimiin goli October yuuni 2008, United States Trade and Development Agency nyɛla ban daa yɛlli ni bɛ borimi ni bɛ gbi 35 MW niɣilim buɣim lala mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{cite web
|url = http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|title = Kiri Dam Hydroelectric Power Plant Feasibility Study in Nigeria
|publisher = United States Trade and Development Agency
|accessdate = 2010-05-21
|url-status = dead
|archiveurl = https://archive.today/20130121114632/http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|archivedate = 2013-01-21
}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{Dams in Nigeria}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Dams completed in 1982]]
[[Category:1982 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
twb8vf8iaxnshynw5pxwdn6t2u0emlb
137958
137956
2026-05-29T15:06:24Z
Kalakpagh
2501
/* 2015 Flood */ Updated Content
137958
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kiri Dam''' ŋɔ nyɛla din be Shelleng yaɣili zaŋ n-ti Adamawa yaɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Gongola River]]. Mɔɣili ŋɔ yɛliŋ nyɛla 1.2 km ka di ʒiliŋ nyɛ 20 m ka mali yaɣari kom maa gbunni. Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa naai shɛli gbibu yuuni 1982.<ref>{{cite book
|page=404
|title=Geotechnical instrumentation in practice: purpose, performance and interpretation : proceedings of the Conference Geotechnical instrumentation in civil engineering projects
|editor=Institution of Civil Engineers
|publisher=Thomas Telford
|year=1990
|isbn=0-7277-1515-1}}</ref> Mɔɣili maa galisim nyɛla 615 million m³.<ref name=ropisin>{{cite web
|url = ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|publisher = Federal Ministry of Water Resources / UN Food & Agricultural Organization
|title = Review of The Public Sector Irrigation in Nigeria
|date = September 2004
|author = Enplan Group
|archive-url = https://web.archive.org/web/20170518114352/ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|archive-date = 2017-05-18
|url-status = dead
|accessdate = 2010-05-21
}}</ref>
==Savannah Sugar Company==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni di sɔŋ pukparilim zaŋ n-ti Savannah Sugar Company (SSC), dakanda kɔbu daabilim shɛli din be Nigerian Federal Government mini [[Commonwealth Development Corporation]] (CDC), [[London]] sunsuun. CDC ŋɔ nyɛ ban daa be mɔɣili ŋɔ gbibu yɛltɔɣa tooni ka bɛ daa leei zaŋ tuma maa n-ti NECCO, kompani shɛli din be gomnanti sulinsi ni.<ref name=egwu>{{cite book
|pages=87–89
|title=Structural adjustment, agrarian change, and rural ethnicity in Nigeria
|author=Samuel G. Egwu
|publisher=Nordic Africa Institute
|year=1998
|isbn=91-7106-426-5}}</ref>
Savannah Sugar Company maa nyɛla Dangote tuma duuni nima ni daa deegi shɛli yuuni 2002. Yuuni 2009, kompani ŋɔ nyɛla din daa pa mali polo din yiɣisi yikanima 32,000 ka nyɛ din miri mɔɣili maa, yikanima 6,330 nyɛla bɛ ni daa yuusi shɛli ka di daa nyɛ din kpuɣi niriba ban kalinli yiɣisi 5,000 tuma. Kompani ŋɔ nyɛla din daa niŋdi shikiri 50,000 tons yuuni puuni ka nyɛ din sɔŋdi Nigerianima din niŋ ka bɛ shikiri dibu yuuni puuni nyɛ 1.1 million tons.<ref>
{{Cite news
|url=http://www.news.dailytrust.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3043:inside-nigerias-only-sugar-factory-&catid=26:business&Itemid=153
|title=Inside Nigeria's only sugar factory
|date=21 July 2009
|accessdate=2010-05-21
|newspaper=[[Daily Trust]]}}{{Dead link|date=May 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
===Yuuni 2015 Ko'kpɛɣu ===
Yuuni 2015, tiŋsi ayopɔin nyɛla nya ko'kpɛɣu Adamawa yaɣili din daa niŋ ka sa'karili mi ka Kiri Dam daa chii la. Niriba ban daa koŋ bɛ yanima ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla ninvuɣ shɛba Adamawa State Emergency Management Agency mini bɛ toondana Mr. Haruna Furo ni daa nya biɛhisi shee zaŋ n-ti. Amaa so daa bi koŋ o nyɛvuli lala ko'kpɛɣu maa ni.<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/189271-7-communities-submerged-in-adamawa-flood.html?tztc=1 |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
==Impact==
Yikanima din kalinli yiɣisi 29,000 nyɛla bɛ ni daa daayi shɛli ka dizuɣu chɛ ka niriba ban kalinli yiɣisi 20,000 daa koŋ bɛ yanima.<ref>Terminski, Bogumil "Development-Induced Displacement and Resettlement: Theoretical Frameworks and Current Challenges", Indiana University, 2013, available at: http://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/handle/10535/8833?show=full</ref> Sɔŋsim shɛli bɛ ni daa zaŋ n-ti ban koŋ bɛ yanima maa nyɛ din daa bi galisi.<ref name=egwu/> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi damdi ninvuɣ shɛba ban be Gongola mɔɣili gbunni. Lala yaɣili ŋɔ ko'kpɛɣu nyɛla din booi yi 1,420 m³/second labi 1,256 m³/second.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ nyɛla mali mɔɣili ŋɔ kuri bɛ bokaatanima biɛɣu kam. Bɛ nyɛla ban gbahiri zahim di ni, surikom di ni ka lahi mali paɣiri bɛ nɛmanima. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tahiri barina na lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi bɛ alaafee polo. Ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi lala yaɣili ŋɔ, buɣ'kara nyɛ din tooi gbira, puzɔri mini yanima saɣimbu n-ti pahi dɔriti kamani kpaɣ'ʒɛɣu dɔro, niŋ'gbaŋ duɣili, niŋgbaŋ zuɣu yuma n-ti pahi tiri ka nyara dɔro.<ref>{{Cite journal |last1=Bobboi |first1=Ibrahim |last2=Umar |first2=Auwal |last3=Oliver |first3=Kadmiel |date=13 February 2021 |title=Assessment of Environmental and health problems caused by Kiri dam in Kiri area, Shelleng Local Government Area of Adamawa State |url=https://ijaem.net/issue_dcp/Assessment%20of%20Environmental%20and%20health%20problems%20caused%20by%20Kiri%20dam%20in%20Kiri%20area,%20Shelleng%20Local%20Government%20Area%20of%20Adamawa%20State.pdf |journal=International Journal of Advances in Engineering and Management |volume=3 |issue=2 |pages=73–78 |issn=2395-5252}}</ref>
==Future==
Bɛ ni daa zahim mɔɣili maa, lahabali nyɛla din daa wuhi ni di bi viɛnyɛla yuuni 2004.<ref name=ropisin/> Silimiin goli October yuuni 2008, United States Trade and Development Agency nyɛla ban daa yɛlli ni bɛ borimi ni bɛ gbi 35 MW niɣilim buɣim lala mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{cite web
|url = http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|title = Kiri Dam Hydroelectric Power Plant Feasibility Study in Nigeria
|publisher = United States Trade and Development Agency
|accessdate = 2010-05-21
|url-status = dead
|archiveurl = https://archive.today/20130121114632/http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|archivedate = 2013-01-21
}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{Dams in Nigeria}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Dams completed in 1982]]
[[Category:1982 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
c1a1fg5s9apima3yevugq5za0arqtm5
137959
137958
2026-05-29T15:06:55Z
Kalakpagh
2501
/* Impact */ Updated Content
137959
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kiri Dam''' ŋɔ nyɛla din be Shelleng yaɣili zaŋ n-ti Adamawa yaɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Gongola River]]. Mɔɣili ŋɔ yɛliŋ nyɛla 1.2 km ka di ʒiliŋ nyɛ 20 m ka mali yaɣari kom maa gbunni. Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa naai shɛli gbibu yuuni 1982.<ref>{{cite book
|page=404
|title=Geotechnical instrumentation in practice: purpose, performance and interpretation : proceedings of the Conference Geotechnical instrumentation in civil engineering projects
|editor=Institution of Civil Engineers
|publisher=Thomas Telford
|year=1990
|isbn=0-7277-1515-1}}</ref> Mɔɣili maa galisim nyɛla 615 million m³.<ref name=ropisin>{{cite web
|url = ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|publisher = Federal Ministry of Water Resources / UN Food & Agricultural Organization
|title = Review of The Public Sector Irrigation in Nigeria
|date = September 2004
|author = Enplan Group
|archive-url = https://web.archive.org/web/20170518114352/ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|archive-date = 2017-05-18
|url-status = dead
|accessdate = 2010-05-21
}}</ref>
==Savannah Sugar Company==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni di sɔŋ pukparilim zaŋ n-ti Savannah Sugar Company (SSC), dakanda kɔbu daabilim shɛli din be Nigerian Federal Government mini [[Commonwealth Development Corporation]] (CDC), [[London]] sunsuun. CDC ŋɔ nyɛ ban daa be mɔɣili ŋɔ gbibu yɛltɔɣa tooni ka bɛ daa leei zaŋ tuma maa n-ti NECCO, kompani shɛli din be gomnanti sulinsi ni.<ref name=egwu>{{cite book
|pages=87–89
|title=Structural adjustment, agrarian change, and rural ethnicity in Nigeria
|author=Samuel G. Egwu
|publisher=Nordic Africa Institute
|year=1998
|isbn=91-7106-426-5}}</ref>
Savannah Sugar Company maa nyɛla Dangote tuma duuni nima ni daa deegi shɛli yuuni 2002. Yuuni 2009, kompani ŋɔ nyɛla din daa pa mali polo din yiɣisi yikanima 32,000 ka nyɛ din miri mɔɣili maa, yikanima 6,330 nyɛla bɛ ni daa yuusi shɛli ka di daa nyɛ din kpuɣi niriba ban kalinli yiɣisi 5,000 tuma. Kompani ŋɔ nyɛla din daa niŋdi shikiri 50,000 tons yuuni puuni ka nyɛ din sɔŋdi Nigerianima din niŋ ka bɛ shikiri dibu yuuni puuni nyɛ 1.1 million tons.<ref>
{{Cite news
|url=http://www.news.dailytrust.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3043:inside-nigerias-only-sugar-factory-&catid=26:business&Itemid=153
|title=Inside Nigeria's only sugar factory
|date=21 July 2009
|accessdate=2010-05-21
|newspaper=[[Daily Trust]]}}{{Dead link|date=May 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
===Yuuni 2015 Ko'kpɛɣu ===
Yuuni 2015, tiŋsi ayopɔin nyɛla nya ko'kpɛɣu Adamawa yaɣili din daa niŋ ka sa'karili mi ka Kiri Dam daa chii la. Niriba ban daa koŋ bɛ yanima ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla ninvuɣ shɛba Adamawa State Emergency Management Agency mini bɛ toondana Mr. Haruna Furo ni daa nya biɛhisi shee zaŋ n-ti. Amaa so daa bi koŋ o nyɛvuli lala ko'kpɛɣu maa ni.<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/189271-7-communities-submerged-in-adamawa-flood.html?tztc=1 |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
==Sɔŋsim ==
Yikanima din kalinli yiɣisi 29,000 nyɛla bɛ ni daa daayi shɛli ka dizuɣu chɛ ka niriba ban kalinli yiɣisi 20,000 daa koŋ bɛ yanima.<ref>Terminski, Bogumil "Development-Induced Displacement and Resettlement: Theoretical Frameworks and Current Challenges", Indiana University, 2013, available at: http://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/handle/10535/8833?show=full</ref> Sɔŋsim shɛli bɛ ni daa zaŋ n-ti ban koŋ bɛ yanima maa nyɛ din daa bi galisi.<ref name=egwu/> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi damdi ninvuɣ shɛba ban be Gongola mɔɣili gbunni. Lala yaɣili ŋɔ ko'kpɛɣu nyɛla din booi yi 1,420 m³/second labi 1,256 m³/second.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ nyɛla mali mɔɣili ŋɔ kuri bɛ bokaatanima biɛɣu kam. Bɛ nyɛla ban gbahiri zahim di ni, surikom di ni ka lahi mali paɣiri bɛ nɛmanima. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tahiri barina na lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi bɛ alaafee polo. Ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi lala yaɣili ŋɔ, buɣ'kara nyɛ din tooi gbira, puzɔri mini yanima saɣimbu n-ti pahi dɔriti kamani kpaɣ'ʒɛɣu dɔro, niŋ'gbaŋ duɣili, niŋgbaŋ zuɣu yuma n-ti pahi tiri ka nyara dɔro.<ref>{{Cite journal |last1=Bobboi |first1=Ibrahim |last2=Umar |first2=Auwal |last3=Oliver |first3=Kadmiel |date=13 February 2021 |title=Assessment of Environmental and health problems caused by Kiri dam in Kiri area, Shelleng Local Government Area of Adamawa State |url=https://ijaem.net/issue_dcp/Assessment%20of%20Environmental%20and%20health%20problems%20caused%20by%20Kiri%20dam%20in%20Kiri%20area,%20Shelleng%20Local%20Government%20Area%20of%20Adamawa%20State.pdf |journal=International Journal of Advances in Engineering and Management |volume=3 |issue=2 |pages=73–78 |issn=2395-5252}}</ref>
==Future==
Bɛ ni daa zahim mɔɣili maa, lahabali nyɛla din daa wuhi ni di bi viɛnyɛla yuuni 2004.<ref name=ropisin/> Silimiin goli October yuuni 2008, United States Trade and Development Agency nyɛla ban daa yɛlli ni bɛ borimi ni bɛ gbi 35 MW niɣilim buɣim lala mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{cite web
|url = http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|title = Kiri Dam Hydroelectric Power Plant Feasibility Study in Nigeria
|publisher = United States Trade and Development Agency
|accessdate = 2010-05-21
|url-status = dead
|archiveurl = https://archive.today/20130121114632/http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|archivedate = 2013-01-21
}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{Dams in Nigeria}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Dams completed in 1982]]
[[Category:1982 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
8uzs2htfw87kvb4yi80ypj1x3qo72o7
137960
137959
2026-05-29T15:07:22Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
137960
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kiri Dam''' ŋɔ nyɛla din be Shelleng yaɣili zaŋ n-ti Adamawa yaɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Gongola River]]. Mɔɣili ŋɔ yɛliŋ nyɛla 1.2 km ka di ʒiliŋ nyɛ 20 m ka mali yaɣari kom maa gbunni. Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa naai shɛli gbibu yuuni 1982.<ref>{{cite book
|page=404
|title=Geotechnical instrumentation in practice: purpose, performance and interpretation : proceedings of the Conference Geotechnical instrumentation in civil engineering projects
|editor=Institution of Civil Engineers
|publisher=Thomas Telford
|year=1990
|isbn=0-7277-1515-1}}</ref> Mɔɣili maa galisim nyɛla 615 million m³.<ref name=ropisin>{{cite web
|url = ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|publisher = Federal Ministry of Water Resources / UN Food & Agricultural Organization
|title = Review of The Public Sector Irrigation in Nigeria
|date = September 2004
|author = Enplan Group
|archive-url = https://web.archive.org/web/20170518114352/ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|archive-date = 2017-05-18
|url-status = dead
|accessdate = 2010-05-21
}}</ref>
==Savannah Sugar Company==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni di sɔŋ pukparilim zaŋ n-ti Savannah Sugar Company (SSC), dakanda kɔbu daabilim shɛli din be Nigerian Federal Government mini [[Commonwealth Development Corporation]] (CDC), [[London]] sunsuun. CDC ŋɔ nyɛ ban daa be mɔɣili ŋɔ gbibu yɛltɔɣa tooni ka bɛ daa leei zaŋ tuma maa n-ti NECCO, kompani shɛli din be gomnanti sulinsi ni.<ref name=egwu>{{cite book
|pages=87–89
|title=Structural adjustment, agrarian change, and rural ethnicity in Nigeria
|author=Samuel G. Egwu
|publisher=Nordic Africa Institute
|year=1998
|isbn=91-7106-426-5}}</ref>
Savannah Sugar Company maa nyɛla Dangote tuma duuni nima ni daa deegi shɛli yuuni 2002. Yuuni 2009, kompani ŋɔ nyɛla din daa pa mali polo din yiɣisi yikanima 32,000 ka nyɛ din miri mɔɣili maa, yikanima 6,330 nyɛla bɛ ni daa yuusi shɛli ka di daa nyɛ din kpuɣi niriba ban kalinli yiɣisi 5,000 tuma. Kompani ŋɔ nyɛla din daa niŋdi shikiri 50,000 tons yuuni puuni ka nyɛ din sɔŋdi Nigerianima din niŋ ka bɛ shikiri dibu yuuni puuni nyɛ 1.1 million tons.<ref>
{{Cite news
|url=http://www.news.dailytrust.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3043:inside-nigerias-only-sugar-factory-&catid=26:business&Itemid=153
|title=Inside Nigeria's only sugar factory
|date=21 July 2009
|accessdate=2010-05-21
|newspaper=[[Daily Trust]]}}{{Dead link|date=May 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
===Yuuni 2015 Ko'kpɛɣu ===
Yuuni 2015, tiŋsi ayopɔin nyɛla nya ko'kpɛɣu Adamawa yaɣili din daa niŋ ka sa'karili mi ka Kiri Dam daa chii la. Niriba ban daa koŋ bɛ yanima ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla ninvuɣ shɛba Adamawa State Emergency Management Agency mini bɛ toondana Mr. Haruna Furo ni daa nya biɛhisi shee zaŋ n-ti. Amaa so daa bi koŋ o nyɛvuli lala ko'kpɛɣu maa ni.<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/189271-7-communities-submerged-in-adamawa-flood.html?tztc=1 |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
==Sɔŋsim ==
Yikanima din kalinli yiɣisi 29,000 nyɛla bɛ ni daa daayi shɛli ka dizuɣu chɛ ka niriba ban kalinli yiɣisi 20,000 daa koŋ bɛ yanima.<ref>Terminski, Bogumil "Development-Induced Displacement and Resettlement: Theoretical Frameworks and Current Challenges", Indiana University, 2013, available at: http://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/handle/10535/8833?show=full</ref> Sɔŋsim shɛli bɛ ni daa zaŋ n-ti ban koŋ bɛ yanima maa nyɛ din daa bi galisi.<ref name=egwu/> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi damdi ninvuɣ shɛba ban be Gongola mɔɣili gbunni. Lala yaɣili ŋɔ ko'kpɛɣu nyɛla din booi yi 1,420 m³/second labi 1,256 m³/second.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ nyɛla mali mɔɣili ŋɔ kuri bɛ bokaatanima biɛɣu kam. Bɛ nyɛla ban gbahiri zahim di ni, surikom di ni ka lahi mali paɣiri bɛ nɛmanima. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tahiri barina na lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi bɛ alaafee polo. Ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi lala yaɣili ŋɔ, buɣ'kara nyɛ din tooi gbira, puzɔri mini yanima saɣimbu n-ti pahi dɔriti kamani kpaɣ'ʒɛɣu dɔro, niŋ'gbaŋ duɣili, niŋgbaŋ zuɣu yuma n-ti pahi tiri ka nyara dɔro.<ref>{{Cite journal |last1=Bobboi |first1=Ibrahim |last2=Umar |first2=Auwal |last3=Oliver |first3=Kadmiel |date=13 February 2021 |title=Assessment of Environmental and health problems caused by Kiri dam in Kiri area, Shelleng Local Government Area of Adamawa State |url=https://ijaem.net/issue_dcp/Assessment%20of%20Environmental%20and%20health%20problems%20caused%20by%20Kiri%20dam%20in%20Kiri%20area,%20Shelleng%20Local%20Government%20Area%20of%20Adamawa%20State.pdf |journal=International Journal of Advances in Engineering and Management |volume=3 |issue=2 |pages=73–78 |issn=2395-5252}}</ref>
==Future==
Bɛ ni daa zahim mɔɣili maa, lahabali nyɛla din daa wuhi ni di bi viɛnyɛla yuuni 2004.<ref name=ropisin/> Silimiin goli October yuuni 2008, United States Trade and Development Agency nyɛla ban daa yɛlli ni bɛ borimi ni bɛ gbi 35 MW niɣilim buɣim lala mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{cite web
|url = http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|title = Kiri Dam Hydroelectric Power Plant Feasibility Study in Nigeria
|publisher = United States Trade and Development Agency
|accessdate = 2010-05-21
|url-status = dead
|archiveurl = https://archive.today/20130121114632/http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|archivedate = 2013-01-21
}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
{{Dams in Nigeria}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Dams completed in 1982]]
[[Category:1982 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
rr2vwnjjb4cj5hp6up0zz84pq85h1oa
137962
137960
2026-05-29T15:08:38Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
137962
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kiri Dam''' ŋɔ nyɛla din be Shelleng yaɣili zaŋ n-ti Adamawa yaɣili din be [[Nigeria]] ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi [[Gongola River]]. Mɔɣili ŋɔ yɛliŋ nyɛla 1.2 km ka di ʒiliŋ nyɛ 20 m ka mali yaɣari kom maa gbunni. Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa naai shɛli gbibu yuuni 1982.<ref>{{cite book
|page=404
|title=Geotechnical instrumentation in practice: purpose, performance and interpretation : proceedings of the Conference Geotechnical instrumentation in civil engineering projects
|editor=Institution of Civil Engineers
|publisher=Thomas Telford
|year=1990
|isbn=0-7277-1515-1}}</ref> Mɔɣili maa galisim nyɛla 615 million m³.<ref name=ropisin>{{cite web
|url = ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|publisher = Federal Ministry of Water Resources / UN Food & Agricultural Organization
|title = Review of The Public Sector Irrigation in Nigeria
|date = September 2004
|author = Enplan Group
|archive-url = https://web.archive.org/web/20170518114352/ftp://ftp.fao.org/agl/AGLW/ROPISIN/ROPISINreport.pdf
|archive-date = 2017-05-18
|url-status = dead
|accessdate = 2010-05-21
}}</ref>
==Savannah Sugar Company==
Mɔɣili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni di sɔŋ pukparilim zaŋ n-ti Savannah Sugar Company (SSC), dakanda kɔbu daabilim shɛli din be Nigerian Federal Government mini [[Commonwealth Development Corporation]] (CDC), [[London]] sunsuun. CDC ŋɔ nyɛ ban daa be mɔɣili ŋɔ gbibu yɛltɔɣa tooni ka bɛ daa leei zaŋ tuma maa n-ti NECCO, kompani shɛli din be gomnanti sulinsi ni.<ref name=egwu>{{cite book
|pages=87–89
|title=Structural adjustment, agrarian change, and rural ethnicity in Nigeria
|author=Samuel G. Egwu
|publisher=Nordic Africa Institute
|year=1998
|isbn=91-7106-426-5}}</ref>
Savannah Sugar Company maa nyɛla Dangote tuma duuni nima ni daa deegi shɛli yuuni 2002. Yuuni 2009, kompani ŋɔ nyɛla din daa pa mali polo din yiɣisi yikanima 32,000 ka nyɛ din miri mɔɣili maa, yikanima 6,330 nyɛla bɛ ni daa yuusi shɛli ka di daa nyɛ din kpuɣi niriba ban kalinli yiɣisi 5,000 tuma. Kompani ŋɔ nyɛla din daa niŋdi shikiri 50,000 tons yuuni puuni ka nyɛ din sɔŋdi Nigerianima din niŋ ka bɛ shikiri dibu yuuni puuni nyɛ 1.1 million tons.<ref>
{{Cite news
|url=http://www.news.dailytrust.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3043:inside-nigerias-only-sugar-factory-&catid=26:business&Itemid=153
|title=Inside Nigeria's only sugar factory
|date=21 July 2009
|accessdate=2010-05-21
|newspaper=[[Daily Trust]]}}{{Dead link|date=May 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
===Yuuni 2015 Ko'kpɛɣu ===
Yuuni 2015, tiŋsi ayopɔin nyɛla nya ko'kpɛɣu Adamawa yaɣili din daa niŋ ka sa'karili mi ka Kiri Dam daa chii la. Niriba ban daa koŋ bɛ yanima ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla ninvuɣ shɛba Adamawa State Emergency Management Agency mini bɛ toondana Mr. Haruna Furo ni daa nya biɛhisi shee zaŋ n-ti. Amaa so daa bi koŋ o nyɛvuli lala ko'kpɛɣu maa ni.<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/189271-7-communities-submerged-in-adamawa-flood.html?tztc=1 |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
==Sɔŋsim ==
Yikanima din kalinli yiɣisi 29,000 nyɛla bɛ ni daa daayi shɛli ka dizuɣu chɛ ka niriba ban kalinli yiɣisi 20,000 daa koŋ bɛ yanima.<ref>Terminski, Bogumil "Development-Induced Displacement and Resettlement: Theoretical Frameworks and Current Challenges", Indiana University, 2013, available at: http://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/handle/10535/8833?show=full</ref> Sɔŋsim shɛli bɛ ni daa zaŋ n-ti ban koŋ bɛ yanima maa nyɛ din daa bi galisi.<ref name=egwu/> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi damdi ninvuɣ shɛba ban be Gongola mɔɣili gbunni. Lala yaɣili ŋɔ ko'kpɛɣu nyɛla din booi yi 1,420 m³/second labi 1,256 m³/second.<ref>{{cite web
|url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/gejo/2002/00000056/00000002/05092847
|title=Impact of Kiri dam on the lower reaches of river Gongola, Nigeria
|author=Tukur A.L., Mubi A.M.
|work=GeoJournal, Volume 56, Number 2
|date=February 2002
|pages=93–96(4)
|publisher=Springer
|accessdate=2010-05-21}}</ref>
Ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ nyɛla mali mɔɣili ŋɔ kuri bɛ bokaatanima biɛɣu kam. Bɛ nyɛla ban gbahiri zahim di ni, surikom di ni ka lahi mali paɣiri bɛ nɛmanima. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din tahiri barina na lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi bɛ alaafee polo. Ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi lala yaɣili ŋɔ, buɣ'kara nyɛ din tooi gbira, puzɔri mini yanima saɣimbu n-ti pahi dɔriti kamani kpaɣ'ʒɛɣu dɔro, niŋ'gbaŋ duɣili, niŋgbaŋ zuɣu yuma n-ti pahi tiri ka nyara dɔro.<ref>{{Cite journal |last1=Bobboi |first1=Ibrahim |last2=Umar |first2=Auwal |last3=Oliver |first3=Kadmiel |date=13 February 2021 |title=Assessment of Environmental and health problems caused by Kiri dam in Kiri area, Shelleng Local Government Area of Adamawa State |url=https://ijaem.net/issue_dcp/Assessment%20of%20Environmental%20and%20health%20problems%20caused%20by%20Kiri%20dam%20in%20Kiri%20area,%20Shelleng%20Local%20Government%20Area%20of%20Adamawa%20State.pdf |journal=International Journal of Advances in Engineering and Management |volume=3 |issue=2 |pages=73–78 |issn=2395-5252}}</ref>
==Future==
Bɛ ni daa zahim mɔɣili maa, lahabali nyɛla din daa wuhi ni di bi viɛnyɛla yuuni 2004.<ref name=ropisin/> Silimiin goli October yuuni 2008, United States Trade and Development Agency nyɛla ban daa yɛlli ni bɛ borimi ni bɛ gbi 35 MW niɣilim buɣim lala mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{cite web
|url = http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|title = Kiri Dam Hydroelectric Power Plant Feasibility Study in Nigeria
|publisher = United States Trade and Development Agency
|accessdate = 2010-05-21
|url-status = dead
|archiveurl = https://archive.today/20130121114632/http://www.devex.com/projects/kiri-dam-hydroelectric-power-plant-feasibility-study-in-nigeria
|archivedate = 2013-01-21
}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Dams completed in 1982]]
[[Category:1982 establishments in Nigeria]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
[[Category:Adamawa State]]
ncadsar76umrjqnl9274tqwtnqprfbu
Menchum River
0
33180
138003
2026-05-29T20:50:14Z
Kalakpagh
2501
Created article
138003
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Cameroon}}
{{Use dmy dates|date=April 2023}}
[[File:NW Cameroon.svg|thumb|300px|Northwest region. Menchum River in the west.]]
[[File:Menchum Falls NWprovince Cameroon.jpg|thumb|Menchum Falls]]
'''Menchum Mɔɣili''' nyɛla mɔɣ'titali zaŋ n-ti [[Northwest Region (Cameroon)|Northwest Region]], [[Cameroon]]. Di nyɛla mɔɣ'shɛli din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] din be [[Nigeria]].<ref name=UNAFAS2007/>
==Location==
Menchum, Donga n-ti pahi Katsina Ala mɔɣa nyɛla din zaa zori yiri Northeast Region zaŋ n-ti Cameroon hali n-ti chirigi Benue din be Nigeria.<ref name=Nsoh2006/> Menchum nyɛla din zori chani Oku-Kom zolizuɣu ka di dubu nyɛ kamani {{convert|2400|m|ft}} zaŋ gili [[Lake Oku]] ka nyɛ din siɣisina kamani {{convert|800|m|ft}} zaŋ chaŋ Mbonkissu.<ref name=Fogwe/>
==Hydroelectric potential==
Menchum mɔɣili ŋɔ nyɛla 20 km wulinluhili polo zaŋ chaŋ Wum ka nyɛ 30 km wulinpuhili zaŋ chaŋ Bafut, di nyɛla luɣ'shɛli niriba ni tooi chani n tiri lihiri binyɛra. Amaa di soli maa nyɛla din bi viɛlla ka di nyabu shee maa gba nyɛ din bori malibu.<ref name=VanderHoek2009/> Yuuni 2003, soli maa nyɛla din daa koŋ dolibu pirinla shiɣuni.<ref>{{cite book
|url=https://books.google.com/books?id=iRoSWScaz-YC&pg=PA1207
|page=1207
|chapter=Wum and around
|title=The rough guide to West Africa
|author=Jim Hudgens, Richard Trillo
|publisher=Rough Guides
|year=2003
|ISBN=1-84353-118-6}}</ref> Silimiin goli September dabaa ayopɔin dali yuuni 2009, Agreenergy mini gomnanti zaŋ n-ti Cameroon nyɛla ban daa gbaai taba alikawli ni bɛ gbi mɔɣili ŋɔ mini 90MW niɣilim buɣim. Gbaai yihi din nyɛ din yɛn zaŋ niɣilim buɣim mini tuma na nyaaŋa, di nyɛla din lahi yɛn sɔŋ ka di soli maa gba mali.<ref name=Tihngang2010/> Silimiin goli December dabaa anii dali yuuni 2010, tiŋgbani zuɣulan Paul Biya nyɛla ŋun daa yɛlli o ni mali nia ni o gbi mɔɣili bila shɛm Menchum Falls.<ref name=Fobinake/>
Menchum mɔɣili ŋɔ nyɛla din yɛltɔɣa be siyaasa tali nangbankpeeni shɛli din be [[Anglophone Crisis]].<ref>Ekah, Ekah Robert. "The Anglophone Crisis in Cameroon: A Geopolitical Analysis."</ref>
==References==
{{reflist|1|refs=
<ref name=Fobinake>{{cite web
|url=http://www.cameroon-tribune.cm/index.php?option=com_content&view=article&id=62392:high-moments-of-land-mark-event&catid=1:politique&Itemid=3&showall=1
|work=Cameroon Tribune
|title=Celebration Day in Bamenda
|date=8 December 2010
|author= Nkendem FORBINAKE
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=Fogwe>{{cite web
|url=http://www.krepublishers.com/02-Journals/JHE/JHE-30-0-000-10-Web/JHE-30-1-000-2010-Abst-PDF/JHE-30-1-019-10-1904-Fogwe-Z-N/JHE-30-1-019-10-1904-Fogwe-Z-N-Tt.pdf
|title=Ecological Adaptability and Slope-Trait Considerations for Water and Soil Conservation on the Vulnerable Oku-Kom Plateau in the Western Highland of Cameroon
|author=Zephania Nji Fogwe and Michel Tchotsoua
|publisher= Kamla-Raj
|year=2010
|accessdate=2010-02-06}}</ref>
<ref name=Nsoh2006>{{cite web
|url=http://people.exeter.ac.uk/rwfm201/cbbia/downloads/PAPreports/CameroonPAPreport.pdf
|title=DEVELOPING BIODIVERSITY INDICATORS AS A TOOL FOR REGULATING DEVELOPMENT ACTIVITIES IN AND AROUND PROTECTED AREAS AND WETLAND REGIONS IN THE NORTH WEST PROVINCE OF CAMEROON
|date=25 August 2006
|author=Fon Nsoh, Fomboh Abraham Afese and Neba Celestine
|publisher=Community Initiative for Sustainable Development
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=Tihngang2010>{{cite web
|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/16288544/1331645358/name/Menchum+power+project.pdf
|title=Menchum Power Project
|author=Joseph Tihngang
|date=24 January 2010
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=UNAFAS2007>{{cite web
|url=http://www.unafas.org.uk/files/tree%20planting%20menchum%20valley.pdf
|title=The Menchum Valley, North West Province, Cameroon
|publisher=UNAFAS
|date=16 February 2007
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=VanderHoek2009>{{cite web
|url=http://news.vanguardcameroon.com/2009/08/menchum-falls-where-is-tourist-industry.html
|date=18 August 2009
|work=The Vanguard
|title=Menchum Falls: Where is the tourist industry?
|accessdate=2011-02-06
|author=Auke VanderHoek}}</ref>
}}
{{coord|6.264793|N|10.039787|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Cameroon|Menchum River]]
9zlo0wrh1qm5r437k5bhzbwk6zlgyq2
138004
138003
2026-05-29T20:51:26Z
Kalakpagh
2501
/* Location */ Updated Content
138004
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Cameroon}}
{{Use dmy dates|date=April 2023}}
[[File:NW Cameroon.svg|thumb|300px|Northwest region. Menchum River in the west.]]
[[File:Menchum Falls NWprovince Cameroon.jpg|thumb|Menchum Falls]]
'''Menchum Mɔɣili''' nyɛla mɔɣ'titali zaŋ n-ti [[Northwest Region (Cameroon)|Northwest Region]], [[Cameroon]]. Di nyɛla mɔɣ'shɛli din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] din be [[Nigeria]].<ref name=UNAFAS2007/>
==Din be luɣ'shɛli ==
Menchum, Donga n-ti pahi Katsina Ala mɔɣa nyɛla din zaa zori yiri Northeast Region zaŋ n-ti Cameroon hali n-ti chirigi Benue din be Nigeria.<ref name=Nsoh2006/> Menchum nyɛla din zori chani Oku-Kom zolizuɣu ka di dubu nyɛ kamani {{convert|2400|m|ft}} zaŋ gili [[Lake Oku]] ka nyɛ din siɣisina kamani {{convert|800|m|ft}} zaŋ chaŋ Mbonkissu.<ref name=Fogwe/>
==Hydroelectric potential==
Menchum mɔɣili ŋɔ nyɛla 20 km wulinluhili polo zaŋ chaŋ Wum ka nyɛ 30 km wulinpuhili zaŋ chaŋ Bafut, di nyɛla luɣ'shɛli niriba ni tooi chani n tiri lihiri binyɛra. Amaa di soli maa nyɛla din bi viɛlla ka di nyabu shee maa gba nyɛ din bori malibu.<ref name=VanderHoek2009/> Yuuni 2003, soli maa nyɛla din daa koŋ dolibu pirinla shiɣuni.<ref>{{cite book
|url=https://books.google.com/books?id=iRoSWScaz-YC&pg=PA1207
|page=1207
|chapter=Wum and around
|title=The rough guide to West Africa
|author=Jim Hudgens, Richard Trillo
|publisher=Rough Guides
|year=2003
|ISBN=1-84353-118-6}}</ref> Silimiin goli September dabaa ayopɔin dali yuuni 2009, Agreenergy mini gomnanti zaŋ n-ti Cameroon nyɛla ban daa gbaai taba alikawli ni bɛ gbi mɔɣili ŋɔ mini 90MW niɣilim buɣim. Gbaai yihi din nyɛ din yɛn zaŋ niɣilim buɣim mini tuma na nyaaŋa, di nyɛla din lahi yɛn sɔŋ ka di soli maa gba mali.<ref name=Tihngang2010/> Silimiin goli December dabaa anii dali yuuni 2010, tiŋgbani zuɣulan Paul Biya nyɛla ŋun daa yɛlli o ni mali nia ni o gbi mɔɣili bila shɛm Menchum Falls.<ref name=Fobinake/>
Menchum mɔɣili ŋɔ nyɛla din yɛltɔɣa be siyaasa tali nangbankpeeni shɛli din be [[Anglophone Crisis]].<ref>Ekah, Ekah Robert. "The Anglophone Crisis in Cameroon: A Geopolitical Analysis."</ref>
==References==
{{reflist|1|refs=
<ref name=Fobinake>{{cite web
|url=http://www.cameroon-tribune.cm/index.php?option=com_content&view=article&id=62392:high-moments-of-land-mark-event&catid=1:politique&Itemid=3&showall=1
|work=Cameroon Tribune
|title=Celebration Day in Bamenda
|date=8 December 2010
|author= Nkendem FORBINAKE
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=Fogwe>{{cite web
|url=http://www.krepublishers.com/02-Journals/JHE/JHE-30-0-000-10-Web/JHE-30-1-000-2010-Abst-PDF/JHE-30-1-019-10-1904-Fogwe-Z-N/JHE-30-1-019-10-1904-Fogwe-Z-N-Tt.pdf
|title=Ecological Adaptability and Slope-Trait Considerations for Water and Soil Conservation on the Vulnerable Oku-Kom Plateau in the Western Highland of Cameroon
|author=Zephania Nji Fogwe and Michel Tchotsoua
|publisher= Kamla-Raj
|year=2010
|accessdate=2010-02-06}}</ref>
<ref name=Nsoh2006>{{cite web
|url=http://people.exeter.ac.uk/rwfm201/cbbia/downloads/PAPreports/CameroonPAPreport.pdf
|title=DEVELOPING BIODIVERSITY INDICATORS AS A TOOL FOR REGULATING DEVELOPMENT ACTIVITIES IN AND AROUND PROTECTED AREAS AND WETLAND REGIONS IN THE NORTH WEST PROVINCE OF CAMEROON
|date=25 August 2006
|author=Fon Nsoh, Fomboh Abraham Afese and Neba Celestine
|publisher=Community Initiative for Sustainable Development
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=Tihngang2010>{{cite web
|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/16288544/1331645358/name/Menchum+power+project.pdf
|title=Menchum Power Project
|author=Joseph Tihngang
|date=24 January 2010
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=UNAFAS2007>{{cite web
|url=http://www.unafas.org.uk/files/tree%20planting%20menchum%20valley.pdf
|title=The Menchum Valley, North West Province, Cameroon
|publisher=UNAFAS
|date=16 February 2007
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=VanderHoek2009>{{cite web
|url=http://news.vanguardcameroon.com/2009/08/menchum-falls-where-is-tourist-industry.html
|date=18 August 2009
|work=The Vanguard
|title=Menchum Falls: Where is the tourist industry?
|accessdate=2011-02-06
|author=Auke VanderHoek}}</ref>
}}
{{coord|6.264793|N|10.039787|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Cameroon|Menchum River]]
8ypi0zsd08a9xdesgmvz70alyhlb6ne
138005
138004
2026-05-29T20:52:05Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138005
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Cameroon}}
{{Use dmy dates|date=April 2023}}
[[File:NW Cameroon.svg|thumb|300px|Northwest region. Menchum River in the west.]]
[[File:Menchum Falls NWprovince Cameroon.jpg|thumb|Menchum Falls]]
'''Menchum Mɔɣili''' nyɛla mɔɣ'titali zaŋ n-ti [[Northwest Region (Cameroon)|Northwest Region]], [[Cameroon]]. Di nyɛla mɔɣ'shɛli din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] din be [[Nigeria]].<ref name=UNAFAS2007/>
==Din be luɣ'shɛli ==
Menchum, Donga n-ti pahi Katsina Ala mɔɣa nyɛla din zaa zori yiri Northeast Region zaŋ n-ti Cameroon hali n-ti chirigi Benue din be Nigeria.<ref name=Nsoh2006/> Menchum nyɛla din zori chani Oku-Kom zolizuɣu ka di dubu nyɛ kamani {{convert|2400|m|ft}} zaŋ gili [[Lake Oku]] ka nyɛ din siɣisina kamani {{convert|800|m|ft}} zaŋ chaŋ Mbonkissu.<ref name=Fogwe/>
==Hydroelectric potential==
Menchum mɔɣili ŋɔ nyɛla 20 km wulinluhili polo zaŋ chaŋ Wum ka nyɛ 30 km wulinpuhili zaŋ chaŋ Bafut, di nyɛla luɣ'shɛli niriba ni tooi chani n tiri lihiri binyɛra. Amaa di soli maa nyɛla din bi viɛlla ka di nyabu shee maa gba nyɛ din bori malibu.<ref name=VanderHoek2009/> Yuuni 2003, soli maa nyɛla din daa koŋ dolibu pirinla shiɣuni.<ref>{{cite book
|url=https://books.google.com/books?id=iRoSWScaz-YC&pg=PA1207
|page=1207
|chapter=Wum and around
|title=The rough guide to West Africa
|author=Jim Hudgens, Richard Trillo
|publisher=Rough Guides
|year=2003
|ISBN=1-84353-118-6}}</ref> Silimiin goli September dabaa ayopɔin dali yuuni 2009, Agreenergy mini gomnanti zaŋ n-ti Cameroon nyɛla ban daa gbaai taba alikawli ni bɛ gbi mɔɣili ŋɔ mini 90MW niɣilim buɣim. Gbaai yihi din nyɛ din yɛn zaŋ niɣilim buɣim mini tuma na nyaaŋa, di nyɛla din lahi yɛn sɔŋ ka di soli maa gba mali.<ref name=Tihngang2010/> Silimiin goli December dabaa anii dali yuuni 2010, tiŋgbani zuɣulan Paul Biya nyɛla ŋun daa yɛlli o ni mali nia ni o gbi mɔɣili bila shɛm Menchum Falls.<ref name=Fobinake/>
Menchum mɔɣili ŋɔ nyɛla din yɛltɔɣa be siyaasa tali nangbankpeeni shɛli din be [[Anglophone Crisis]].<ref>Ekah, Ekah Robert. "The Anglophone Crisis in Cameroon: A Geopolitical Analysis."</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist|1|refs=
<ref name=Fobinake>{{cite web
|url=http://www.cameroon-tribune.cm/index.php?option=com_content&view=article&id=62392:high-moments-of-land-mark-event&catid=1:politique&Itemid=3&showall=1
|work=Cameroon Tribune
|title=Celebration Day in Bamenda
|date=8 December 2010
|author= Nkendem FORBINAKE
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=Fogwe>{{cite web
|url=http://www.krepublishers.com/02-Journals/JHE/JHE-30-0-000-10-Web/JHE-30-1-000-2010-Abst-PDF/JHE-30-1-019-10-1904-Fogwe-Z-N/JHE-30-1-019-10-1904-Fogwe-Z-N-Tt.pdf
|title=Ecological Adaptability and Slope-Trait Considerations for Water and Soil Conservation on the Vulnerable Oku-Kom Plateau in the Western Highland of Cameroon
|author=Zephania Nji Fogwe and Michel Tchotsoua
|publisher= Kamla-Raj
|year=2010
|accessdate=2010-02-06}}</ref>
<ref name=Nsoh2006>{{cite web
|url=http://people.exeter.ac.uk/rwfm201/cbbia/downloads/PAPreports/CameroonPAPreport.pdf
|title=DEVELOPING BIODIVERSITY INDICATORS AS A TOOL FOR REGULATING DEVELOPMENT ACTIVITIES IN AND AROUND PROTECTED AREAS AND WETLAND REGIONS IN THE NORTH WEST PROVINCE OF CAMEROON
|date=25 August 2006
|author=Fon Nsoh, Fomboh Abraham Afese and Neba Celestine
|publisher=Community Initiative for Sustainable Development
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=Tihngang2010>{{cite web
|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/16288544/1331645358/name/Menchum+power+project.pdf
|title=Menchum Power Project
|author=Joseph Tihngang
|date=24 January 2010
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=UNAFAS2007>{{cite web
|url=http://www.unafas.org.uk/files/tree%20planting%20menchum%20valley.pdf
|title=The Menchum Valley, North West Province, Cameroon
|publisher=UNAFAS
|date=16 February 2007
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=VanderHoek2009>{{cite web
|url=http://news.vanguardcameroon.com/2009/08/menchum-falls-where-is-tourist-industry.html
|date=18 August 2009
|work=The Vanguard
|title=Menchum Falls: Where is the tourist industry?
|accessdate=2011-02-06
|author=Auke VanderHoek}}</ref>
}}
{{coord|6.264793|N|10.039787|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Cameroon|Menchum River]]
opo22aq2tmm82do9oir00lwnl3e3534
138006
138005
2026-05-29T20:52:46Z
Kalakpagh
2501
added databox
138006
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Cameroon}}
{{Databox}}
{{Use dmy dates|date=April 2023}}
[[File:NW Cameroon.svg|thumb|300px|Northwest region. Menchum River in the west.]]
[[File:Menchum Falls NWprovince Cameroon.jpg|thumb|Menchum Falls]]
'''Menchum Mɔɣili''' nyɛla mɔɣ'titali zaŋ n-ti [[Northwest Region (Cameroon)|Northwest Region]], [[Cameroon]]. Di nyɛla mɔɣ'shɛli din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] din be [[Nigeria]].<ref name=UNAFAS2007/>
==Din be luɣ'shɛli ==
Menchum, Donga n-ti pahi Katsina Ala mɔɣa nyɛla din zaa zori yiri Northeast Region zaŋ n-ti Cameroon hali n-ti chirigi Benue din be Nigeria.<ref name=Nsoh2006/> Menchum nyɛla din zori chani Oku-Kom zolizuɣu ka di dubu nyɛ kamani {{convert|2400|m|ft}} zaŋ gili [[Lake Oku]] ka nyɛ din siɣisina kamani {{convert|800|m|ft}} zaŋ chaŋ Mbonkissu.<ref name=Fogwe/>
==Hydroelectric potential==
Menchum mɔɣili ŋɔ nyɛla 20 km wulinluhili polo zaŋ chaŋ Wum ka nyɛ 30 km wulinpuhili zaŋ chaŋ Bafut, di nyɛla luɣ'shɛli niriba ni tooi chani n tiri lihiri binyɛra. Amaa di soli maa nyɛla din bi viɛlla ka di nyabu shee maa gba nyɛ din bori malibu.<ref name=VanderHoek2009/> Yuuni 2003, soli maa nyɛla din daa koŋ dolibu pirinla shiɣuni.<ref>{{cite book
|url=https://books.google.com/books?id=iRoSWScaz-YC&pg=PA1207
|page=1207
|chapter=Wum and around
|title=The rough guide to West Africa
|author=Jim Hudgens, Richard Trillo
|publisher=Rough Guides
|year=2003
|ISBN=1-84353-118-6}}</ref> Silimiin goli September dabaa ayopɔin dali yuuni 2009, Agreenergy mini gomnanti zaŋ n-ti Cameroon nyɛla ban daa gbaai taba alikawli ni bɛ gbi mɔɣili ŋɔ mini 90MW niɣilim buɣim. Gbaai yihi din nyɛ din yɛn zaŋ niɣilim buɣim mini tuma na nyaaŋa, di nyɛla din lahi yɛn sɔŋ ka di soli maa gba mali.<ref name=Tihngang2010/> Silimiin goli December dabaa anii dali yuuni 2010, tiŋgbani zuɣulan Paul Biya nyɛla ŋun daa yɛlli o ni mali nia ni o gbi mɔɣili bila shɛm Menchum Falls.<ref name=Fobinake/>
Menchum mɔɣili ŋɔ nyɛla din yɛltɔɣa be siyaasa tali nangbankpeeni shɛli din be [[Anglophone Crisis]].<ref>Ekah, Ekah Robert. "The Anglophone Crisis in Cameroon: A Geopolitical Analysis."</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist|1|refs=
<ref name=Fobinake>{{cite web
|url=http://www.cameroon-tribune.cm/index.php?option=com_content&view=article&id=62392:high-moments-of-land-mark-event&catid=1:politique&Itemid=3&showall=1
|work=Cameroon Tribune
|title=Celebration Day in Bamenda
|date=8 December 2010
|author= Nkendem FORBINAKE
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=Fogwe>{{cite web
|url=http://www.krepublishers.com/02-Journals/JHE/JHE-30-0-000-10-Web/JHE-30-1-000-2010-Abst-PDF/JHE-30-1-019-10-1904-Fogwe-Z-N/JHE-30-1-019-10-1904-Fogwe-Z-N-Tt.pdf
|title=Ecological Adaptability and Slope-Trait Considerations for Water and Soil Conservation on the Vulnerable Oku-Kom Plateau in the Western Highland of Cameroon
|author=Zephania Nji Fogwe and Michel Tchotsoua
|publisher= Kamla-Raj
|year=2010
|accessdate=2010-02-06}}</ref>
<ref name=Nsoh2006>{{cite web
|url=http://people.exeter.ac.uk/rwfm201/cbbia/downloads/PAPreports/CameroonPAPreport.pdf
|title=DEVELOPING BIODIVERSITY INDICATORS AS A TOOL FOR REGULATING DEVELOPMENT ACTIVITIES IN AND AROUND PROTECTED AREAS AND WETLAND REGIONS IN THE NORTH WEST PROVINCE OF CAMEROON
|date=25 August 2006
|author=Fon Nsoh, Fomboh Abraham Afese and Neba Celestine
|publisher=Community Initiative for Sustainable Development
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=Tihngang2010>{{cite web
|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/16288544/1331645358/name/Menchum+power+project.pdf
|title=Menchum Power Project
|author=Joseph Tihngang
|date=24 January 2010
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=UNAFAS2007>{{cite web
|url=http://www.unafas.org.uk/files/tree%20planting%20menchum%20valley.pdf
|title=The Menchum Valley, North West Province, Cameroon
|publisher=UNAFAS
|date=16 February 2007
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
<ref name=VanderHoek2009>{{cite web
|url=http://news.vanguardcameroon.com/2009/08/menchum-falls-where-is-tourist-industry.html
|date=18 August 2009
|work=The Vanguard
|title=Menchum Falls: Where is the tourist industry?
|accessdate=2011-02-06
|author=Auke VanderHoek}}</ref>
}}
{{coord|6.264793|N|10.039787|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Cameroon|Menchum River]]
odst2t0g5vibttr1mnafrhhfrfg03bm
Orisa River
0
33181
138008
2026-05-29T20:56:43Z
Kalakpagh
2501
Created article
138008
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in North Central Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Orisa
| native_name = {{nativename|yo|Odò Òrisá}}
| image = River Orisa in Olla Town.jpg
| map =
| image_caption = The Orisa in [[Olla, Kwara|Olla]], Kwara State.
| source1_location = [[Ora-Igbomina]]
| source1_coordinates= {{coord|7|42|36|N|4|40|2|E|name=Orisa source}}
| mouth_location = [[River Niger]]
| mouth_coordinates = {{coord|5|33|0|N|6|33|0|E|format=dms|display=inline,title}}
| progression = [[River Niger]]→ [[Gulf of Guinea]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| length = {{convert|300|km|mi|abbr=on}}
| source1_elevation =
| discharge1_avg =
| basin_size =
}}
'''Orisa River''' ({{lang|yo|Yorùbá:}} {{IPA|yo|òɾisá|}}) nyɛla mɔɣili din be Kwara yaɣili, [[Nigeria]]. Di nyɛla mɔɣ'shɛli din galisim paai kamani kilomita kɔbisita ka nyɛ din piligi Ora. Di nyɛla din zori gindi tiŋsi kamani Aran- Orin, Rore, Olla n-ti pahi pɔi ka naayi kpɛ [[River Niger]].<ref>{{Cite book|title=Water Resources in Kwara State Nigeria|last=Oyegun|first=Rowland|URL=https://www.google.com.ng/books/edition/Water_Resources_in_Kwara_State_Nigeria/h8EMAQAAIAAJ?hl=en|publisher=Matanmi & Sons Printing & Publishing Company|isbn=9781870125}}</ref><ref>{{Cite web|title=Boundary Influence and Flow Characteristics of Orisa and Ala Rivers in Kwara and Ondo States, Nigeria|url=https://eprints.lmu.edu.ng/3836/1/6%20Paper%20on%20Boundary%20Influence.pdf|access-date=March 1, 2026 |website=Landmark University Repository}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assessment of levels of some physico-chemical parameters and heavy metals of Orisa River, Omu-Aran, Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/352374043_Assessment_of_levels_of_some_physico-chemical_parameters_and_heavy_metals_of_Orisa_River_Omu-Aran_Nigeria|access-date=March 1, 2026 |website=ResearchGate}}</ref>
== References ==
{{reflist}}
== External links ==
{{Wiktionary|Orisa}}
[[Category:Kwara State]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
itm0u4hwrm564nt97m2fgcsnnft1eld
138009
138008
2026-05-29T20:57:19Z
Kalakpagh
2501
added databox
138009
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in North Central Nigeria}}
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Orisa
| native_name = {{nativename|yo|Odò Òrisá}}
| image = River Orisa in Olla Town.jpg
| map =
| image_caption = The Orisa in [[Olla, Kwara|Olla]], Kwara State.
| source1_location = [[Ora-Igbomina]]
| source1_coordinates= {{coord|7|42|36|N|4|40|2|E|name=Orisa source}}
| mouth_location = [[River Niger]]
| mouth_coordinates = {{coord|5|33|0|N|6|33|0|E|format=dms|display=inline,title}}
| progression = [[River Niger]]→ [[Gulf of Guinea]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| length = {{convert|300|km|mi|abbr=on}}
| source1_elevation =
| discharge1_avg =
| basin_size =
}}
'''Orisa River''' ({{lang|yo|Yorùbá:}} {{IPA|yo|òɾisá|}}) nyɛla mɔɣili din be Kwara yaɣili, [[Nigeria]]. Di nyɛla mɔɣ'shɛli din galisim paai kamani kilomita kɔbisita ka nyɛ din piligi Ora. Di nyɛla din zori gindi tiŋsi kamani Aran- Orin, Rore, Olla n-ti pahi pɔi ka naayi kpɛ [[River Niger]].<ref>{{Cite book|title=Water Resources in Kwara State Nigeria|last=Oyegun|first=Rowland|URL=https://www.google.com.ng/books/edition/Water_Resources_in_Kwara_State_Nigeria/h8EMAQAAIAAJ?hl=en|publisher=Matanmi & Sons Printing & Publishing Company|isbn=9781870125}}</ref><ref>{{Cite web|title=Boundary Influence and Flow Characteristics of Orisa and Ala Rivers in Kwara and Ondo States, Nigeria|url=https://eprints.lmu.edu.ng/3836/1/6%20Paper%20on%20Boundary%20Influence.pdf|access-date=March 1, 2026 |website=Landmark University Repository}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assessment of levels of some physico-chemical parameters and heavy metals of Orisa River, Omu-Aran, Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/352374043_Assessment_of_levels_of_some_physico-chemical_parameters_and_heavy_metals_of_Orisa_River_Omu-Aran_Nigeria|access-date=March 1, 2026 |website=ResearchGate}}</ref>
== References ==
{{reflist}}
== External links ==
{{Wiktionary|Orisa}}
[[Category:Kwara State]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
n86akcccv3mv44e2u1kd3szpplu2ww8
138010
138009
2026-05-29T20:57:46Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138010
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in North Central Nigeria}}
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Orisa
| native_name = {{nativename|yo|Odò Òrisá}}
| image = River Orisa in Olla Town.jpg
| map =
| image_caption = The Orisa in [[Olla, Kwara|Olla]], Kwara State.
| source1_location = [[Ora-Igbomina]]
| source1_coordinates= {{coord|7|42|36|N|4|40|2|E|name=Orisa source}}
| mouth_location = [[River Niger]]
| mouth_coordinates = {{coord|5|33|0|N|6|33|0|E|format=dms|display=inline,title}}
| progression = [[River Niger]]→ [[Gulf of Guinea]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| length = {{convert|300|km|mi|abbr=on}}
| source1_elevation =
| discharge1_avg =
| basin_size =
}}
'''Orisa River''' ({{lang|yo|Yorùbá:}} {{IPA|yo|òɾisá|}}) nyɛla mɔɣili din be Kwara yaɣili, [[Nigeria]]. Di nyɛla mɔɣ'shɛli din galisim paai kamani kilomita kɔbisita ka nyɛ din piligi Ora. Di nyɛla din zori gindi tiŋsi kamani Aran- Orin, Rore, Olla n-ti pahi pɔi ka naayi kpɛ [[River Niger]].<ref>{{Cite book|title=Water Resources in Kwara State Nigeria|last=Oyegun|first=Rowland|URL=https://www.google.com.ng/books/edition/Water_Resources_in_Kwara_State_Nigeria/h8EMAQAAIAAJ?hl=en|publisher=Matanmi & Sons Printing & Publishing Company|isbn=9781870125}}</ref><ref>{{Cite web|title=Boundary Influence and Flow Characteristics of Orisa and Ala Rivers in Kwara and Ondo States, Nigeria|url=https://eprints.lmu.edu.ng/3836/1/6%20Paper%20on%20Boundary%20Influence.pdf|access-date=March 1, 2026 |website=Landmark University Repository}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assessment of levels of some physico-chemical parameters and heavy metals of Orisa River, Omu-Aran, Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/352374043_Assessment_of_levels_of_some_physico-chemical_parameters_and_heavy_metals_of_Orisa_River_Omu-Aran_Nigeria|access-date=March 1, 2026 |website=ResearchGate}}</ref>
== Kundivihira ==
{{reflist}}
== External links ==
{{Wiktionary|Orisa}}
[[Category:Kwara State]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
0alfgumwqylq1x20vnzq9akcbwt2dcu
Donga River
0
33182
138011
2026-05-29T21:01:26Z
Kalakpagh
2501
Created article
138011
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
[[File:NW Cameroon.svg|thumb|300px|Northwest region of Cameroon. Donga River in the north.]]
[[File:Donga River at Abong Nigeria.jpg|thumb|Donga River at Abong, Nigeria in December 1990]]
'''Donga MƆɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] mini [[Cameroon]]. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Mambilla Plateau]] din be [[Nigeria]] ka nyɛ din pahi tiŋgbana tarisi zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Cameroon]], di nyɛla din zori kpari wulinpuli chani n-ti chirigiri [[Benue River]] din be [[Nigeria]].<ref>{{cite web | url=https://www.pinterest.co.uk/pin/474355773253291120/ | title=The Donga River is a river in Nigeria and Cameroon. The river arises from the Mambilla Plateau in Eastern Nigeria, forms part of the international border betwee… }}</ref> Donga yɛliŋ nyɛla {{convert|20,000|km2|sqmi}}. Di yaɣ'shɛli din miri Benue maa nyɛla din tiri tiŋ'shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ {{convert|1,800|m3|cuft}} kom saha kam.<ref>{{cite web
|url=http://siteresources.worldbank.org/INTWAT/Resources/4602114-1206643460526/Niger_River_Basin_Vision_Sustainable_Management.pdf
|title=The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management
|author1=Inger Andersen |author2=Ousmane Dione |author3=Martha Jarosewich-Holder |author4=Jean-Claude Olivry |publisher=[[World Bank]]
|year=2005
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
Taraba yaɣili, Nigeria, Tihi shɛŋa bɛ ni ŋmaai zali nyɛla ʒibuta, Baissa, Amboi n-ti pahi Bissaula mɔɣili din be Donga mɔɣili ni. Di nyɛla din dɔ miri Manbilla [[Plateau]] zaŋ chaŋ [[Gashaka Gumti National Park]].<ref>{{cite web
|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6747
|title=Donga river basin forests
|publisher=[[BirdLife International]]
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
== Pollution ==
Vihigu nyɛla din wuhi ni binnɛma nyɛla ban be mɔɣili ŋɔ ni ka binshɛŋa din tooi saɣindi Donga mɔɣili pam.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/358411829|title=Determination of Organic Pollutants In Water Samples From River Donga, Taraba State, Nigeria}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Eyiseh |first=Tukura Echuano |title=Determination of heavy metals concentration in water and sediment of river donga, Taraba state |url=https://www.fisheriesjournal.com/archives/2022/vol10issue5/PartA/10-4-40-859.pdf |journal=International Journal of Fisheries and Aquatic Studies |volume=10 |issue=5 |pages=12 |via=fisheriesjournal}}</ref>
== Climate ==
Lala yaɣili ŋɔ yuuni tulim tooi zooi ka di nyɛla 33°C amaa ka maasim pam nyɛ din tooi beni Silimiin goli January ka saa mi mibu nyɛ din tooi pahiri Silimiin goli August. Saa nyɛla din tooi miri lala yaɣili ŋɔ kamani kɔbigi puuni vaabu 40.35% mini 54.98%. Di nyɛla din tula Silimiin goli March kamani 40.44°C, ka nyɛ din tooi lahi mali pohim kamani 8.84km/h.<ref>{{Cite web |title=Donga Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65573/Average-Weather-in-Donga-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-10-02 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
==See also==
*[[Communes of Cameroon]]
==References==
{{reflist|1|refs=
}}
{{coord|7.162128|N|10.571594|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
{{Nigeria-river-stub}}
{{Cameroon-river-stub}}
7e03bmsouczd8oeou0v5kfq1wlsnyle
138012
138011
2026-05-29T21:01:51Z
Kalakpagh
2501
/* Pollution */ Updated Content
138012
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
[[File:NW Cameroon.svg|thumb|300px|Northwest region of Cameroon. Donga River in the north.]]
[[File:Donga River at Abong Nigeria.jpg|thumb|Donga River at Abong, Nigeria in December 1990]]
'''Donga MƆɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] mini [[Cameroon]]. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Mambilla Plateau]] din be [[Nigeria]] ka nyɛ din pahi tiŋgbana tarisi zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Cameroon]], di nyɛla din zori kpari wulinpuli chani n-ti chirigiri [[Benue River]] din be [[Nigeria]].<ref>{{cite web | url=https://www.pinterest.co.uk/pin/474355773253291120/ | title=The Donga River is a river in Nigeria and Cameroon. The river arises from the Mambilla Plateau in Eastern Nigeria, forms part of the international border betwee… }}</ref> Donga yɛliŋ nyɛla {{convert|20,000|km2|sqmi}}. Di yaɣ'shɛli din miri Benue maa nyɛla din tiri tiŋ'shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ {{convert|1,800|m3|cuft}} kom saha kam.<ref>{{cite web
|url=http://siteresources.worldbank.org/INTWAT/Resources/4602114-1206643460526/Niger_River_Basin_Vision_Sustainable_Management.pdf
|title=The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management
|author1=Inger Andersen |author2=Ousmane Dione |author3=Martha Jarosewich-Holder |author4=Jean-Claude Olivry |publisher=[[World Bank]]
|year=2005
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
Taraba yaɣili, Nigeria, Tihi shɛŋa bɛ ni ŋmaai zali nyɛla ʒibuta, Baissa, Amboi n-ti pahi Bissaula mɔɣili din be Donga mɔɣili ni. Di nyɛla din dɔ miri Manbilla [[Plateau]] zaŋ chaŋ [[Gashaka Gumti National Park]].<ref>{{cite web
|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6747
|title=Donga river basin forests
|publisher=[[BirdLife International]]
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
== Gabisibu ==
Vihigu nyɛla din wuhi ni binnɛma nyɛla ban be mɔɣili ŋɔ ni ka binshɛŋa din tooi saɣindi Donga mɔɣili pam.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/358411829|title=Determination of Organic Pollutants In Water Samples From River Donga, Taraba State, Nigeria}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Eyiseh |first=Tukura Echuano |title=Determination of heavy metals concentration in water and sediment of river donga, Taraba state |url=https://www.fisheriesjournal.com/archives/2022/vol10issue5/PartA/10-4-40-859.pdf |journal=International Journal of Fisheries and Aquatic Studies |volume=10 |issue=5 |pages=12 |via=fisheriesjournal}}</ref>
== Climate ==
Lala yaɣili ŋɔ yuuni tulim tooi zooi ka di nyɛla 33°C amaa ka maasim pam nyɛ din tooi beni Silimiin goli January ka saa mi mibu nyɛ din tooi pahiri Silimiin goli August. Saa nyɛla din tooi miri lala yaɣili ŋɔ kamani kɔbigi puuni vaabu 40.35% mini 54.98%. Di nyɛla din tula Silimiin goli March kamani 40.44°C, ka nyɛ din tooi lahi mali pohim kamani 8.84km/h.<ref>{{Cite web |title=Donga Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65573/Average-Weather-in-Donga-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-10-02 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
==See also==
*[[Communes of Cameroon]]
==References==
{{reflist|1|refs=
}}
{{coord|7.162128|N|10.571594|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
{{Nigeria-river-stub}}
{{Cameroon-river-stub}}
5yf0x4gk81fgk8lutg33koss8itdrtf
138013
138012
2026-05-29T21:02:16Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
138013
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
[[File:NW Cameroon.svg|thumb|300px|Northwest region of Cameroon. Donga River in the north.]]
[[File:Donga River at Abong Nigeria.jpg|thumb|Donga River at Abong, Nigeria in December 1990]]
'''Donga MƆɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] mini [[Cameroon]]. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Mambilla Plateau]] din be [[Nigeria]] ka nyɛ din pahi tiŋgbana tarisi zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Cameroon]], di nyɛla din zori kpari wulinpuli chani n-ti chirigiri [[Benue River]] din be [[Nigeria]].<ref>{{cite web | url=https://www.pinterest.co.uk/pin/474355773253291120/ | title=The Donga River is a river in Nigeria and Cameroon. The river arises from the Mambilla Plateau in Eastern Nigeria, forms part of the international border betwee… }}</ref> Donga yɛliŋ nyɛla {{convert|20,000|km2|sqmi}}. Di yaɣ'shɛli din miri Benue maa nyɛla din tiri tiŋ'shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ {{convert|1,800|m3|cuft}} kom saha kam.<ref>{{cite web
|url=http://siteresources.worldbank.org/INTWAT/Resources/4602114-1206643460526/Niger_River_Basin_Vision_Sustainable_Management.pdf
|title=The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management
|author1=Inger Andersen |author2=Ousmane Dione |author3=Martha Jarosewich-Holder |author4=Jean-Claude Olivry |publisher=[[World Bank]]
|year=2005
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
Taraba yaɣili, Nigeria, Tihi shɛŋa bɛ ni ŋmaai zali nyɛla ʒibuta, Baissa, Amboi n-ti pahi Bissaula mɔɣili din be Donga mɔɣili ni. Di nyɛla din dɔ miri Manbilla [[Plateau]] zaŋ chaŋ [[Gashaka Gumti National Park]].<ref>{{cite web
|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6747
|title=Donga river basin forests
|publisher=[[BirdLife International]]
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
== Gabisibu ==
Vihigu nyɛla din wuhi ni binnɛma nyɛla ban be mɔɣili ŋɔ ni ka binshɛŋa din tooi saɣindi Donga mɔɣili pam.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/358411829|title=Determination of Organic Pollutants In Water Samples From River Donga, Taraba State, Nigeria}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Eyiseh |first=Tukura Echuano |title=Determination of heavy metals concentration in water and sediment of river donga, Taraba state |url=https://www.fisheriesjournal.com/archives/2022/vol10issue5/PartA/10-4-40-859.pdf |journal=International Journal of Fisheries and Aquatic Studies |volume=10 |issue=5 |pages=12 |via=fisheriesjournal}}</ref>
== Climate ==
Lala yaɣili ŋɔ yuuni tulim tooi zooi ka di nyɛla 33°C amaa ka maasim pam nyɛ din tooi beni Silimiin goli January ka saa mi mibu nyɛ din tooi pahiri Silimiin goli August. Saa nyɛla din tooi miri lala yaɣili ŋɔ kamani kɔbigi puuni vaabu 40.35% mini 54.98%. Di nyɛla din tula Silimiin goli March kamani 40.44°C, ka nyɛ din tooi lahi mali pohim kamani 8.84km/h.<ref>{{Cite web |title=Donga Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65573/Average-Weather-in-Donga-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-10-02 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==References==
{{reflist|1|refs=
}}
{{coord|7.162128|N|10.571594|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
{{Nigeria-river-stub}}
{{Cameroon-river-stub}}
3mokkhgk967ee2awq6i2tetjshekr41
138014
138013
2026-05-29T21:02:33Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138014
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
[[File:NW Cameroon.svg|thumb|300px|Northwest region of Cameroon. Donga River in the north.]]
[[File:Donga River at Abong Nigeria.jpg|thumb|Donga River at Abong, Nigeria in December 1990]]
'''Donga MƆɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] mini [[Cameroon]]. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Mambilla Plateau]] din be [[Nigeria]] ka nyɛ din pahi tiŋgbana tarisi zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Cameroon]], di nyɛla din zori kpari wulinpuli chani n-ti chirigiri [[Benue River]] din be [[Nigeria]].<ref>{{cite web | url=https://www.pinterest.co.uk/pin/474355773253291120/ | title=The Donga River is a river in Nigeria and Cameroon. The river arises from the Mambilla Plateau in Eastern Nigeria, forms part of the international border betwee… }}</ref> Donga yɛliŋ nyɛla {{convert|20,000|km2|sqmi}}. Di yaɣ'shɛli din miri Benue maa nyɛla din tiri tiŋ'shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ {{convert|1,800|m3|cuft}} kom saha kam.<ref>{{cite web
|url=http://siteresources.worldbank.org/INTWAT/Resources/4602114-1206643460526/Niger_River_Basin_Vision_Sustainable_Management.pdf
|title=The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management
|author1=Inger Andersen |author2=Ousmane Dione |author3=Martha Jarosewich-Holder |author4=Jean-Claude Olivry |publisher=[[World Bank]]
|year=2005
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
Taraba yaɣili, Nigeria, Tihi shɛŋa bɛ ni ŋmaai zali nyɛla ʒibuta, Baissa, Amboi n-ti pahi Bissaula mɔɣili din be Donga mɔɣili ni. Di nyɛla din dɔ miri Manbilla [[Plateau]] zaŋ chaŋ [[Gashaka Gumti National Park]].<ref>{{cite web
|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6747
|title=Donga river basin forests
|publisher=[[BirdLife International]]
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
== Gabisibu ==
Vihigu nyɛla din wuhi ni binnɛma nyɛla ban be mɔɣili ŋɔ ni ka binshɛŋa din tooi saɣindi Donga mɔɣili pam.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/358411829|title=Determination of Organic Pollutants In Water Samples From River Donga, Taraba State, Nigeria}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Eyiseh |first=Tukura Echuano |title=Determination of heavy metals concentration in water and sediment of river donga, Taraba state |url=https://www.fisheriesjournal.com/archives/2022/vol10issue5/PartA/10-4-40-859.pdf |journal=International Journal of Fisheries and Aquatic Studies |volume=10 |issue=5 |pages=12 |via=fisheriesjournal}}</ref>
== Climate ==
Lala yaɣili ŋɔ yuuni tulim tooi zooi ka di nyɛla 33°C amaa ka maasim pam nyɛ din tooi beni Silimiin goli January ka saa mi mibu nyɛ din tooi pahiri Silimiin goli August. Saa nyɛla din tooi miri lala yaɣili ŋɔ kamani kɔbigi puuni vaabu 40.35% mini 54.98%. Di nyɛla din tula Silimiin goli March kamani 40.44°C, ka nyɛ din tooi lahi mali pohim kamani 8.84km/h.<ref>{{Cite web |title=Donga Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65573/Average-Weather-in-Donga-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-10-02 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==References==
{{reflist|1|refs=
}}
{{coord|7.162128|N|10.571594|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
{{Nigeria-river-stub}}
e0drfb0rcg7by1rqb5a3pa2yhn5jkga
138015
138014
2026-05-29T21:02:50Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138015
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
[[File:NW Cameroon.svg|thumb|300px|Northwest region of Cameroon. Donga River in the north.]]
[[File:Donga River at Abong Nigeria.jpg|thumb|Donga River at Abong, Nigeria in December 1990]]
'''Donga MƆɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] mini [[Cameroon]]. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Mambilla Plateau]] din be [[Nigeria]] ka nyɛ din pahi tiŋgbana tarisi zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Cameroon]], di nyɛla din zori kpari wulinpuli chani n-ti chirigiri [[Benue River]] din be [[Nigeria]].<ref>{{cite web | url=https://www.pinterest.co.uk/pin/474355773253291120/ | title=The Donga River is a river in Nigeria and Cameroon. The river arises from the Mambilla Plateau in Eastern Nigeria, forms part of the international border betwee… }}</ref> Donga yɛliŋ nyɛla {{convert|20,000|km2|sqmi}}. Di yaɣ'shɛli din miri Benue maa nyɛla din tiri tiŋ'shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ {{convert|1,800|m3|cuft}} kom saha kam.<ref>{{cite web
|url=http://siteresources.worldbank.org/INTWAT/Resources/4602114-1206643460526/Niger_River_Basin_Vision_Sustainable_Management.pdf
|title=The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management
|author1=Inger Andersen |author2=Ousmane Dione |author3=Martha Jarosewich-Holder |author4=Jean-Claude Olivry |publisher=[[World Bank]]
|year=2005
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
Taraba yaɣili, Nigeria, Tihi shɛŋa bɛ ni ŋmaai zali nyɛla ʒibuta, Baissa, Amboi n-ti pahi Bissaula mɔɣili din be Donga mɔɣili ni. Di nyɛla din dɔ miri Manbilla [[Plateau]] zaŋ chaŋ [[Gashaka Gumti National Park]].<ref>{{cite web
|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6747
|title=Donga river basin forests
|publisher=[[BirdLife International]]
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
== Gabisibu ==
Vihigu nyɛla din wuhi ni binnɛma nyɛla ban be mɔɣili ŋɔ ni ka binshɛŋa din tooi saɣindi Donga mɔɣili pam.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/358411829|title=Determination of Organic Pollutants In Water Samples From River Donga, Taraba State, Nigeria}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Eyiseh |first=Tukura Echuano |title=Determination of heavy metals concentration in water and sediment of river donga, Taraba state |url=https://www.fisheriesjournal.com/archives/2022/vol10issue5/PartA/10-4-40-859.pdf |journal=International Journal of Fisheries and Aquatic Studies |volume=10 |issue=5 |pages=12 |via=fisheriesjournal}}</ref>
== Climate ==
Lala yaɣili ŋɔ yuuni tulim tooi zooi ka di nyɛla 33°C amaa ka maasim pam nyɛ din tooi beni Silimiin goli January ka saa mi mibu nyɛ din tooi pahiri Silimiin goli August. Saa nyɛla din tooi miri lala yaɣili ŋɔ kamani kɔbigi puuni vaabu 40.35% mini 54.98%. Di nyɛla din tula Silimiin goli March kamani 40.44°C, ka nyɛ din tooi lahi mali pohim kamani 8.84km/h.<ref>{{Cite web |title=Donga Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65573/Average-Weather-in-Donga-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-10-02 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==References==
{{reflist|1|refs=
}}
{{coord|7.162128|N|10.571594|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
r1d2cso1b6cbka9ex85ot46ax6hu9gr
138016
138015
2026-05-29T21:03:13Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138016
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
[[File:NW Cameroon.svg|thumb|300px|Northwest region of Cameroon. Donga River in the north.]]
[[File:Donga River at Abong Nigeria.jpg|thumb|Donga River at Abong, Nigeria in December 1990]]
'''Donga MƆɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] mini [[Cameroon]]. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Mambilla Plateau]] din be [[Nigeria]] ka nyɛ din pahi tiŋgbana tarisi zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Cameroon]], di nyɛla din zori kpari wulinpuli chani n-ti chirigiri [[Benue River]] din be [[Nigeria]].<ref>{{cite web | url=https://www.pinterest.co.uk/pin/474355773253291120/ | title=The Donga River is a river in Nigeria and Cameroon. The river arises from the Mambilla Plateau in Eastern Nigeria, forms part of the international border betwee… }}</ref> Donga yɛliŋ nyɛla {{convert|20,000|km2|sqmi}}. Di yaɣ'shɛli din miri Benue maa nyɛla din tiri tiŋ'shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ {{convert|1,800|m3|cuft}} kom saha kam.<ref>{{cite web
|url=http://siteresources.worldbank.org/INTWAT/Resources/4602114-1206643460526/Niger_River_Basin_Vision_Sustainable_Management.pdf
|title=The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management
|author1=Inger Andersen |author2=Ousmane Dione |author3=Martha Jarosewich-Holder |author4=Jean-Claude Olivry |publisher=[[World Bank]]
|year=2005
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
Taraba yaɣili, Nigeria, Tihi shɛŋa bɛ ni ŋmaai zali nyɛla ʒibuta, Baissa, Amboi n-ti pahi Bissaula mɔɣili din be Donga mɔɣili ni. Di nyɛla din dɔ miri Manbilla [[Plateau]] zaŋ chaŋ [[Gashaka Gumti National Park]].<ref>{{cite web
|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6747
|title=Donga river basin forests
|publisher=[[BirdLife International]]
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
== Gabisibu ==
Vihigu nyɛla din wuhi ni binnɛma nyɛla ban be mɔɣili ŋɔ ni ka binshɛŋa din tooi saɣindi Donga mɔɣili pam.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/358411829|title=Determination of Organic Pollutants In Water Samples From River Donga, Taraba State, Nigeria}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Eyiseh |first=Tukura Echuano |title=Determination of heavy metals concentration in water and sediment of river donga, Taraba state |url=https://www.fisheriesjournal.com/archives/2022/vol10issue5/PartA/10-4-40-859.pdf |journal=International Journal of Fisheries and Aquatic Studies |volume=10 |issue=5 |pages=12 |via=fisheriesjournal}}</ref>
== Climate ==
Lala yaɣili ŋɔ yuuni tulim tooi zooi ka di nyɛla 33°C amaa ka maasim pam nyɛ din tooi beni Silimiin goli January ka saa mi mibu nyɛ din tooi pahiri Silimiin goli August. Saa nyɛla din tooi miri lala yaɣili ŋɔ kamani kɔbigi puuni vaabu 40.35% mini 54.98%. Di nyɛla din tula Silimiin goli March kamani 40.44°C, ka nyɛ din tooi lahi mali pohim kamani 8.84km/h.<ref>{{Cite web |title=Donga Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65573/Average-Weather-in-Donga-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-10-02 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==Kundivihira==
{{reflist|1|refs=
}}
{{coord|7.162128|N|10.571594|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
o6qm2s2tuhyue61wmhm9vo7hg5zij63
138017
138016
2026-05-29T21:03:45Z
Kalakpagh
2501
added databox
138017
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria and Cameroon}}
{{Databox}}
[[File:NW Cameroon.svg|thumb|300px|Northwest region of Cameroon. Donga River in the north.]]
[[File:Donga River at Abong Nigeria.jpg|thumb|Donga River at Abong, Nigeria in December 1990]]
'''Donga MƆɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] mini [[Cameroon]]. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Mambilla Plateau]] din be [[Nigeria]] ka nyɛ din pahi tiŋgbana tarisi zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Cameroon]], di nyɛla din zori kpari wulinpuli chani n-ti chirigiri [[Benue River]] din be [[Nigeria]].<ref>{{cite web | url=https://www.pinterest.co.uk/pin/474355773253291120/ | title=The Donga River is a river in Nigeria and Cameroon. The river arises from the Mambilla Plateau in Eastern Nigeria, forms part of the international border betwee… }}</ref> Donga yɛliŋ nyɛla {{convert|20,000|km2|sqmi}}. Di yaɣ'shɛli din miri Benue maa nyɛla din tiri tiŋ'shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ {{convert|1,800|m3|cuft}} kom saha kam.<ref>{{cite web
|url=http://siteresources.worldbank.org/INTWAT/Resources/4602114-1206643460526/Niger_River_Basin_Vision_Sustainable_Management.pdf
|title=The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management
|author1=Inger Andersen |author2=Ousmane Dione |author3=Martha Jarosewich-Holder |author4=Jean-Claude Olivry |publisher=[[World Bank]]
|year=2005
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
Taraba yaɣili, Nigeria, Tihi shɛŋa bɛ ni ŋmaai zali nyɛla ʒibuta, Baissa, Amboi n-ti pahi Bissaula mɔɣili din be Donga mɔɣili ni. Di nyɛla din dɔ miri Manbilla [[Plateau]] zaŋ chaŋ [[Gashaka Gumti National Park]].<ref>{{cite web
|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6747
|title=Donga river basin forests
|publisher=[[BirdLife International]]
|accessdate=2011-02-06}}</ref>
== Gabisibu ==
Vihigu nyɛla din wuhi ni binnɛma nyɛla ban be mɔɣili ŋɔ ni ka binshɛŋa din tooi saɣindi Donga mɔɣili pam.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/358411829|title=Determination of Organic Pollutants In Water Samples From River Donga, Taraba State, Nigeria}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Eyiseh |first=Tukura Echuano |title=Determination of heavy metals concentration in water and sediment of river donga, Taraba state |url=https://www.fisheriesjournal.com/archives/2022/vol10issue5/PartA/10-4-40-859.pdf |journal=International Journal of Fisheries and Aquatic Studies |volume=10 |issue=5 |pages=12 |via=fisheriesjournal}}</ref>
== Climate ==
Lala yaɣili ŋɔ yuuni tulim tooi zooi ka di nyɛla 33°C amaa ka maasim pam nyɛ din tooi beni Silimiin goli January ka saa mi mibu nyɛ din tooi pahiri Silimiin goli August. Saa nyɛla din tooi miri lala yaɣili ŋɔ kamani kɔbigi puuni vaabu 40.35% mini 54.98%. Di nyɛla din tula Silimiin goli March kamani 40.44°C, ka nyɛ din tooi lahi mali pohim kamani 8.84km/h.<ref>{{Cite web |title=Donga Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65573/Average-Weather-in-Donga-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-10-02 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==Kundivihira==
{{reflist|1|refs=
}}
{{coord|7.162128|N|10.571594|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
58kb139x0r8aeti4lryicjtr33mghho
Wase River
0
33183
138022
2026-05-29T22:45:58Z
Kalakpagh
2501
Created article
138022
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Wase River
| native_name ={{native name|ha|Bululluga}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Wase River.jpg
| image_size =
| image_caption = Wase River in [[Wase, Nigeria]]
| map =
| map_size =
| map_caption = Map of Wase River
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 =[[Nigeria]]
| subdivision_type2 = Local Government
| subdivision_name2 = [[Wase, Nigeria]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|132|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Gumshar of [[Kanam, Nigeria]]
| source1_location = [[Kanam, Nigeria]]
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[River Benue]]
| mouth_location = Dampar of, [[Ibi, Nigeria]]
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| tributaries_left = [[River Benue]]
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Wase Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be Wase LGA, Plateau yaɣili, [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Wase River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/wase_river,501267984n |access-date=2023-07-26 |website=ng.geoview.info}}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[River Benue]] tiŋ yuli booni Dampar zaŋ n-ti [[Ibi, Nigeria|Ibi Local Government]].<ref>{{cite web
|url=https://earth.google.com/web/@9.21190768,9.90350961,262.72075763a,31580.80154879d,35y,0h,0t,0r/data=ChQaEgoKL20vMDI2bDRucRgBIAEoAg
|work=Google Earth
|title=Wase River
|date=26 March 2019
|accessdate=2019-03-26}}</ref> Bindira kamani kawaana, nyuli n-ti pahi mɔhinsi nyɛla bɛ ni kɔri shɛŋa gindi mɔɣili maa.
==References==
<references />
== External links ==
*Vischer, Hans. [https://www.jstor.org/stable/1776516 Journeys in Northern Nigeria]
*Murphy, John. [http://www.baltimoresun.com/news/nationworld/bal-polio0104,1,6396183.story?page=4&cset=true&ctrack=1 Distrust of U.S. foils effort to stop crippling disease]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{coord|8|27|N|10|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Plateau State]]
c5xd2w1v7s6c6iilajfs9yaxity7woo
138023
138022
2026-05-29T22:46:43Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138023
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Wase River
| native_name ={{native name|ha|Bululluga}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Wase River.jpg
| image_size =
| image_caption = Wase River in [[Wase, Nigeria]]
| map =
| map_size =
| map_caption = Map of Wase River
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 =[[Nigeria]]
| subdivision_type2 = Local Government
| subdivision_name2 = [[Wase, Nigeria]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|132|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Gumshar of [[Kanam, Nigeria]]
| source1_location = [[Kanam, Nigeria]]
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[River Benue]]
| mouth_location = Dampar of, [[Ibi, Nigeria]]
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| tributaries_left = [[River Benue]]
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Wase Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be Wase LGA, Plateau yaɣili, [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Wase River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/wase_river,501267984n |access-date=2023-07-26 |website=ng.geoview.info}}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Benue River [[River Benue]] tiŋ yuli booni Dampar zaŋ n-ti [[Ibi, Nigeria|Ibi Local Government]].<ref>{{cite web
|url=https://earth.google.com/web/@9.21190768,9.90350961,262.72075763a,31580.80154879d,35y,0h,0t,0r/data=ChQaEgoKL20vMDI2bDRucRgBIAEoAg
|work=Google Earth
|title=Wase River
|date=26 March 2019
|accessdate=2019-03-26}}</ref> Bindira kamani kawaana, nyuli n-ti pahi mɔhinsi nyɛla bɛ ni kɔri shɛŋa gindi mɔɣili maa.
==References==
<references />
== External links ==
*Vischer, Hans. [https://www.jstor.org/stable/1776516 Journeys in Northern Nigeria]
*Murphy, John. [http://www.baltimoresun.com/news/nationworld/bal-polio0104,1,6396183.story?page=4&cset=true&ctrack=1 Distrust of U.S. foils effort to stop crippling disease]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{coord|8|27|N|10|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Plateau State]]
m2ttyg878eiti4vo4gbkwk61uz6qgnk
138024
138023
2026-05-29T22:47:10Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138024
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Wase River
| native_name ={{native name|ha|Bululluga}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Wase River.jpg
| image_size =
| image_caption = Wase River in [[Wase, Nigeria]]
| map =
| map_size =
| map_caption = Map of Wase River
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 =[[Nigeria]]
| subdivision_type2 = Local Government
| subdivision_name2 = [[Wase, Nigeria]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|132|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Gumshar of [[Kanam, Nigeria]]
| source1_location = [[Kanam, Nigeria]]
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[River Benue]]
| mouth_location = Dampar of, [[Ibi, Nigeria]]
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| tributaries_left = [[River Benue]]
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Wase Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be Wase LGA, Plateau yaɣili, [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Wase River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/wase_river,501267984n |access-date=2023-07-26 |website=ng.geoview.info}}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Benue River tiŋ yuli booni Dampar zaŋ n-ti [[Ibi, Nigeria|Ibi Local Government]].<ref>{{cite web
|url=https://earth.google.com/web/@9.21190768,9.90350961,262.72075763a,31580.80154879d,35y,0h,0t,0r/data=ChQaEgoKL20vMDI2bDRucRgBIAEoAg
|work=Google Earth
|title=Wase River
|date=26 March 2019
|accessdate=2019-03-26}}</ref> Bindira kamani kawaana, nyuli n-ti pahi mɔhinsi nyɛla bɛ ni kɔri shɛŋa gindi mɔɣili maa.
==References==
<references />
== External links ==
*Vischer, Hans. [https://www.jstor.org/stable/1776516 Journeys in Northern Nigeria]
*Murphy, John. [http://www.baltimoresun.com/news/nationworld/bal-polio0104,1,6396183.story?page=4&cset=true&ctrack=1 Distrust of U.S. foils effort to stop crippling disease]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{coord|8|27|N|10|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Plateau State]]
bnmgaes9vo1dvw7m1frv0rotq89snrd
138025
138024
2026-05-29T22:47:52Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138025
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Wase River
| native_name ={{native name|ha|Bululluga}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Wase River.jpg
| image_size =
| image_caption = Wase River in [[Wase, Nigeria]]
| map =
| map_size =
| map_caption = Map of Wase River
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 =[[Nigeria]]
| subdivision_type2 = Local Government
| subdivision_name2 = [[Wase, Nigeria]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|132|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Gumshar of [[Kanam, Nigeria]]
| source1_location = [[Kanam, Nigeria]]
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[River Benue]]
| mouth_location = Dampar of, [[Ibi, Nigeria]]
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| tributaries_left = [[River Benue]]
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Wase Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be Wase LGA, Plateau yaɣili, [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Wase River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/wase_river,501267984n |access-date=2023-07-26 |website=ng.geoview.info}}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] tiŋ yuli booni Dampar zaŋ n-ti [[Ibi, Nigeria|Ibi Local Government]].<ref>{{cite web
|url=https://earth.google.com/web/@9.21190768,9.90350961,262.72075763a,31580.80154879d,35y,0h,0t,0r/data=ChQaEgoKL20vMDI2bDRucRgBIAEoAg
|work=Google Earth
|title=Wase River
|date=26 March 2019
|accessdate=2019-03-26}}</ref> Bindira kamani kawaana, nyuli n-ti pahi mɔhinsi nyɛla bɛ ni kɔri shɛŋa gindi mɔɣili maa.
==References==
<references />
== External links ==
*Vischer, Hans. [https://www.jstor.org/stable/1776516 Journeys in Northern Nigeria]
*Murphy, John. [http://www.baltimoresun.com/news/nationworld/bal-polio0104,1,6396183.story?page=4&cset=true&ctrack=1 Distrust of U.S. foils effort to stop crippling disease]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{coord|8|27|N|10|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Plateau State]]
9ax17h12yuqwcjxv5s774ncmhcwhnji
138026
138025
2026-05-29T22:48:34Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138026
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Wase River
| native_name ={{native name|ha|Bululluga}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Wase River.jpg
| image_size =
| image_caption = Wase River in [[Wase, Nigeria]]
| map =
| map_size =
| map_caption = Map of Wase River
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 =[[Nigeria]]
| subdivision_type2 = Local Government
| subdivision_name2 = [[Wase, Nigeria]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|132|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Gumshar of [[Kanam, Nigeria]]
| source1_location = [[Kanam, Nigeria]]
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[River Benue]]
| mouth_location = Dampar of, [[Ibi, Nigeria]]
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| tributaries_left = [[River Benue]]
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Wase Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be Wase LGA, Plateau yaɣili, [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Wase River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/wase_river,501267984n |access-date=2023-07-26 |website=ng.geoview.info}}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] tiŋ yuli booni Dampar zaŋ n-ti [[Ibi, Nigeria|Ibi Local Government]].<ref>{{cite web
|url=https://earth.google.com/web/@9.21190768,9.90350961,262.72075763a,31580.80154879d,35y,0h,0t,0r/data=ChQaEgoKL20vMDI2bDRucRgBIAEoAg
|work=Google Earth
|title=Wase River
|date=26 March 2019
|accessdate=2019-03-26}}</ref> Bindira kamani kawaana, nyuli n-ti pahi mɔhinsi nyɛla bɛ ni kɔri shɛŋa gindi mɔɣili maa.
==Kundivihira ==
<references />
== External links ==
*Vischer, Hans. [https://www.jstor.org/stable/1776516 Journeys in Northern Nigeria]
*Murphy, John. [http://www.baltimoresun.com/news/nationworld/bal-polio0104,1,6396183.story?page=4&cset=true&ctrack=1 Distrust of U.S. foils effort to stop crippling disease]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{coord|8|27|N|10|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Plateau State]]
pdbfacj69dqgpky6eppsi1lpe2jkqbo
138027
138026
2026-05-29T22:49:25Z
Kalakpagh
2501
added databox
138027
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Wase River
| native_name ={{native name|ha|Bululluga}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Wase River.jpg
| image_size =
| image_caption = Wase River in [[Wase, Nigeria]]
| map =
| map_size =
| map_caption = Map of Wase River
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 =[[Nigeria]]
| subdivision_type2 = Local Government
| subdivision_name2 = [[Wase, Nigeria]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|132|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Gumshar of [[Kanam, Nigeria]]
| source1_location = [[Kanam, Nigeria]]
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[River Benue]]
| mouth_location = Dampar of, [[Ibi, Nigeria]]
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| tributaries_left = [[River Benue]]
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Wase Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be Wase LGA, Plateau yaɣili, [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Wase River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/wase_river,501267984n |access-date=2023-07-26 |website=ng.geoview.info}}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]] tiŋ yuli booni Dampar zaŋ n-ti [[Ibi, Nigeria|Ibi Local Government]].<ref>{{cite web
|url=https://earth.google.com/web/@9.21190768,9.90350961,262.72075763a,31580.80154879d,35y,0h,0t,0r/data=ChQaEgoKL20vMDI2bDRucRgBIAEoAg
|work=Google Earth
|title=Wase River
|date=26 March 2019
|accessdate=2019-03-26}}</ref> Bindira kamani kawaana, nyuli n-ti pahi mɔhinsi nyɛla bɛ ni kɔri shɛŋa gindi mɔɣili maa.
==Kundivihira ==
<references />
== External links ==
*Vischer, Hans. [https://www.jstor.org/stable/1776516 Journeys in Northern Nigeria]
*Murphy, John. [http://www.baltimoresun.com/news/nationworld/bal-polio0104,1,6396183.story?page=4&cset=true&ctrack=1 Distrust of U.S. foils effort to stop crippling disease]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{coord|8|27|N|10|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Plateau State]]
3dsoizghq3t1v1pldp16mc18oozk195
Taraba River
0
33184
138028
2026-05-29T23:07:05Z
Kalakpagh
2501
Created article
138028
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
[[File:Taraba.jpg|thumb|Satellite image of the Tabara river as it joins the Benue river]]
'''Taraba Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be Taraba yaɣili, [[Nigeria]], di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]].<ref name="b936">{{cite web | last1=Barau | first1=B. W.| last2=David | first2=Delphine Leila | last3=Aa | first3=Bature | last4=Sm | first4=Bingari | last5=Km | first5=Fauziya | title= Plankton diversity in the upper Benue river of Taraba state, Nigeria | via=ResearchGate | date=April 4, 2020 | url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-Taraba-State-Showing-River-Benue-and-the-Sampling-Sites_fig1_340428867 | access-date=February 23, 2026}}</ref> Di nyɛla din chirigi [[Benue River|Benue]] kamani 10 km yɛliŋ mini 50 km.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC&q=%22Taraba+River%22&pg=PA416|title=A Directory of African Wetlands|last=Hughes|first=R. H.|date=1992|publisher=IUCN|isbn=9782880329495|pages=416|language=en}}</ref>
Tiŋ'shɛŋa din be Taraba mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛ Sert-Baruwa, Sarki Ruwa, Karamti, Jamtari, Gangumi, Gayam n-ti pahi Bali LGA. Bɛ ni tooi niŋdi binshɛŋa mɔɣili polo nyɛ zahim gbahibu, shikaafa, nyuli n-ti pahi sima kɔbu.
Balli shɛŋa ban zoogi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛ Fulani mini [[Chamba people|Chamba]].
==Pollution==
Zuɣulan zaŋ n-ti Taraba yaɣili, Agbu Kefas nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ karimi salin'gbiriba damma salima maa gbibu lala yaɣili ŋɔ nyɛla din saɣindi tihi, kom n-ti pahi binnɛma ban be kom ni.<ref>{{Cite news |date=2023-06-24 |title=Taraba governor suspends ALL mining activities |url=https://www.thecable.ng/taraba-governor-suspends-all-mining-activities-in-the-state |access-date=2023-07-08 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |title=Kefas Suspends Mining Activities in Taraba, Seeks Traditional Rulers’ Support - THISDAYLIVE |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/06/25/kefas-suspends-mining-activities-in-taraba-seeks-traditional-rulers-support |access-date=2023-07-08 |newspaper=[[This Day]]|language=en}}</ref>
== References ==
{{Reflist}}
[[Category:Benue River]]
g9jche2cztcy8kh2p5v052csu0sdmc3
138029
138028
2026-05-29T23:07:35Z
Kalakpagh
2501
/* Pollution */ Updated Content
138029
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
[[File:Taraba.jpg|thumb|Satellite image of the Tabara river as it joins the Benue river]]
'''Taraba Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be Taraba yaɣili, [[Nigeria]], di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]].<ref name="b936">{{cite web | last1=Barau | first1=B. W.| last2=David | first2=Delphine Leila | last3=Aa | first3=Bature | last4=Sm | first4=Bingari | last5=Km | first5=Fauziya | title= Plankton diversity in the upper Benue river of Taraba state, Nigeria | via=ResearchGate | date=April 4, 2020 | url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-Taraba-State-Showing-River-Benue-and-the-Sampling-Sites_fig1_340428867 | access-date=February 23, 2026}}</ref> Di nyɛla din chirigi [[Benue River|Benue]] kamani 10 km yɛliŋ mini 50 km.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC&q=%22Taraba+River%22&pg=PA416|title=A Directory of African Wetlands|last=Hughes|first=R. H.|date=1992|publisher=IUCN|isbn=9782880329495|pages=416|language=en}}</ref>
Tiŋ'shɛŋa din be Taraba mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛ Sert-Baruwa, Sarki Ruwa, Karamti, Jamtari, Gangumi, Gayam n-ti pahi Bali LGA. Bɛ ni tooi niŋdi binshɛŋa mɔɣili polo nyɛ zahim gbahibu, shikaafa, nyuli n-ti pahi sima kɔbu.
Balli shɛŋa ban zoogi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛ Fulani mini [[Chamba people|Chamba]].
==Gabisibu ==
Zuɣulan zaŋ n-ti Taraba yaɣili, Agbu Kefas nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ karimi salin'gbiriba damma salima maa gbibu lala yaɣili ŋɔ nyɛla din saɣindi tihi, kom n-ti pahi binnɛma ban be kom ni.<ref>{{Cite news |date=2023-06-24 |title=Taraba governor suspends ALL mining activities |url=https://www.thecable.ng/taraba-governor-suspends-all-mining-activities-in-the-state |access-date=2023-07-08 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |title=Kefas Suspends Mining Activities in Taraba, Seeks Traditional Rulers’ Support - THISDAYLIVE |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/06/25/kefas-suspends-mining-activities-in-taraba-seeks-traditional-rulers-support |access-date=2023-07-08 |newspaper=[[This Day]]|language=en}}</ref>
== References ==
{{Reflist}}
[[Category:Benue River]]
maur56raoi51kmhob7d7vdpocraknru
138030
138029
2026-05-29T23:08:12Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138030
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
[[File:Taraba.jpg|thumb|Satellite image of the Tabara river as it joins the Benue river]]
'''Taraba Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be Taraba yaɣili, [[Nigeria]], di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]].<ref name="b936">{{cite web | last1=Barau | first1=B. W.| last2=David | first2=Delphine Leila | last3=Aa | first3=Bature | last4=Sm | first4=Bingari | last5=Km | first5=Fauziya | title= Plankton diversity in the upper Benue river of Taraba state, Nigeria | via=ResearchGate | date=April 4, 2020 | url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-Taraba-State-Showing-River-Benue-and-the-Sampling-Sites_fig1_340428867 | access-date=February 23, 2026}}</ref> Di nyɛla din chirigi [[Benue River|Benue]] kamani 10 km yɛliŋ mini 50 km.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC&q=%22Taraba+River%22&pg=PA416|title=A Directory of African Wetlands|last=Hughes|first=R. H.|date=1992|publisher=IUCN|isbn=9782880329495|pages=416|language=en}}</ref>
Tiŋ'shɛŋa din be Taraba mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛ Sert-Baruwa, Sarki Ruwa, Karamti, Jamtari, Gangumi, Gayam n-ti pahi Bali LGA. Bɛ ni tooi niŋdi binshɛŋa mɔɣili polo nyɛ zahim gbahibu, shikaafa, nyuli n-ti pahi sima kɔbu.
Balli shɛŋa ban zoogi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛ Fulani mini [[Chamba people|Chamba]].
==Gabisibu ==
Zuɣulan zaŋ n-ti Taraba yaɣili, Agbu Kefas nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ karimi salin'gbiriba damma salima maa gbibu lala yaɣili ŋɔ nyɛla din saɣindi tihi, kom n-ti pahi binnɛma ban be kom ni.<ref>{{Cite news |date=2023-06-24 |title=Taraba governor suspends ALL mining activities |url=https://www.thecable.ng/taraba-governor-suspends-all-mining-activities-in-the-state |access-date=2023-07-08 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |title=Kefas Suspends Mining Activities in Taraba, Seeks Traditional Rulers’ Support - THISDAYLIVE |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/06/25/kefas-suspends-mining-activities-in-taraba-seeks-traditional-rulers-support |access-date=2023-07-08 |newspaper=[[This Day]]|language=en}}</ref>
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Category:Benue River]]
5w1zq6c56smr2rpejco8w8uzay1ib4t
138031
138030
2026-05-29T23:08:59Z
Kalakpagh
2501
added databox
138031
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Nigeria}}
[[File:Taraba.jpg|thumb|Satellite image of the Tabara river as it joins the Benue river]]
'''Taraba Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be Taraba yaɣili, [[Nigeria]], di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Benue River]].<ref name="b936">{{cite web | last1=Barau | first1=B. W.| last2=David | first2=Delphine Leila | last3=Aa | first3=Bature | last4=Sm | first4=Bingari | last5=Km | first5=Fauziya | title= Plankton diversity in the upper Benue river of Taraba state, Nigeria | via=ResearchGate | date=April 4, 2020 | url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-Taraba-State-Showing-River-Benue-and-the-Sampling-Sites_fig1_340428867 | access-date=February 23, 2026}}</ref> Di nyɛla din chirigi [[Benue River|Benue]] kamani 10 km yɛliŋ mini 50 km.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC&q=%22Taraba+River%22&pg=PA416|title=A Directory of African Wetlands|last=Hughes|first=R. H.|date=1992|publisher=IUCN|isbn=9782880329495|pages=416|language=en}}</ref>
Tiŋ'shɛŋa din be Taraba mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛ Sert-Baruwa, Sarki Ruwa, Karamti, Jamtari, Gangumi, Gayam n-ti pahi Bali LGA. Bɛ ni tooi niŋdi binshɛŋa mɔɣili polo nyɛ zahim gbahibu, shikaafa, nyuli n-ti pahi sima kɔbu.
Balli shɛŋa ban zoogi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛ Fulani mini [[Chamba people|Chamba]].
==Gabisibu ==
Zuɣulan zaŋ n-ti Taraba yaɣili, Agbu Kefas nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ karimi salin'gbiriba damma salima maa gbibu lala yaɣili ŋɔ nyɛla din saɣindi tihi, kom n-ti pahi binnɛma ban be kom ni.<ref>{{Cite news |date=2023-06-24 |title=Taraba governor suspends ALL mining activities |url=https://www.thecable.ng/taraba-governor-suspends-all-mining-activities-in-the-state |access-date=2023-07-08 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |title=Kefas Suspends Mining Activities in Taraba, Seeks Traditional Rulers’ Support - THISDAYLIVE |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/06/25/kefas-suspends-mining-activities-in-taraba-seeks-traditional-rulers-support |access-date=2023-07-08 |newspaper=[[This Day]]|language=en}}</ref>
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Category:Benue River]]
fhtcyi5r3foxcin5m0keu86be6hv8ra
Kaduna River
0
33185
138036
2026-05-30T07:28:45Z
Kalakpagh
2501
Created article
138036
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Kaduna River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 550
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg ={{convert|523|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 65,878
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Kaduna.png|thumb|Kaduna River system]]
[[File:Kaduna River, Kaduna (Nigeria), 2007.JPG|thumb|Kaduna River, view from the Sea Breeze, Kaduna, 2007]]
'''Kaduna Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli zori chani n-ti chirigiri [[Niger River]] din zori kamani kilomitanima kɔbisinu ni anu gindin [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Figure 1: Map of River Kaduna within Kaduna metropolis. |url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702171846/https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-date=2023-07-02 |access-date=2025-06-26 |website=ResearchGate |language=en |url-status=live }}</ref> Bɛ nyɛla ban daa zaŋ nyabiga so ŋun daa be lala mɔɣili ŋɔ yuli zaŋ boli mɔɣili maa mini lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/tag/kaduna-river/ | title=Kaduna river |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Kaduna gbunni balli shɛli bɛ ni yɛri lala yaɣili ŋɔ, [[Hausa language|Hausa]] nyɛla "Nyabiga",<ref name="Hausa">{{cite web|title=On-line Bargery Hausa-English Dictionary|url= http://maguzawa.dyndns.ws/|accessdate= 2009-07-09}}</ref> ka Nupe balli, mɔɣili maa wulinluhili polo mi nyɛ ban booni mɔɣili ŋɔ '''Lavun'''.<ref>{{cite book |last1=Nadel |first1=S. F. (Siegfried Frederick) |title=A black Byzantium; the kingdom of Nupe in Nigeria |date=1965 |publisher=London, New York Pub. for the International Institute of African Languages & Cultures by the Oxford University Press |page=181 |url=https://archive.org/details/blackbyzantium0000unse_n4e3/page/180/mode/2up?q=lavun |access-date=5 January 2026}}</ref>
==Course==
Kaduna mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Plateau yaɣili din be Jos Plateau ka nyɛ din zori kilomita pihita yini ka kpari [[Jos]] tiŋpuuni. Di nyɛla din lahi zori kpari Kaduna yaɣili, luɣ'shɛli yuli bɛ ni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din tɔɣi zobu kpɛri [[Niger State]] (yaɣ'shɛli yuli bɛ ni daa zaŋ boli Niger mɔɣili ).<ref>[http://www.britannica.com/place/Kaduna-River Kaduna River, Nigeria], on britannica.com</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli puuni bɛ ni gbahiri zahim ka mali tiŋgbani maa nɛma pam dɔni di ni.
==Pollution==
Fanani mini tuma duri ni daɣiri nyɛla din zaa zori kuni mɔɣili ŋɔ ni Kaduna (Arah, 1985). Saɣiri bahibu yiriŋyiriŋ nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili maa kom.<ref>{{Cite news |last=Isenyo |first=Godwin |date=2022-04-21 |title=Kaduna govt reintroduces monthly sanitation, plans plastic container ban |url=https://punchng.com/kaduna-govt-reintroduces-monthly-sanitation-plans-plastic-container-ban/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-04-22 |title=Kaduna to introduce electric tricycles, ban plastic containers |url=https://tribuneonlineng.com/kaduna-to-introduce-electric-tricycles-ban-plastic-containers/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref>
== Flooding ==
Pirinla ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi Kaduna zuɣu, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa pili ko'kpɛɣu gu ka taɣi so'chibisi.<ref>{{Cite news |last=Aodu |first=AbdulRaheem |date=2020-09-29 |title=FG plans flood control project in Kaduna - Blueprint Newspapers |url=https://www.blueprint.ng/fg-plans-flood-control-project-in-kaduna/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=2023-07-07 |language=en-US|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref> Yuuni 2022, ko'kpɛɣu din daa niŋ ka di daliri daa nyɛ Kaduna mɔɣili nyɛla din daa saɣim binyɛra mini yanima lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |last=Benjamin |first=Isaiah |date=2022-08-09 |title=Flood: UNICEF, Red Cross Lift 5,000 Kaduna Households With N175m |url=https://leadership.ng/flood-unicef-red-cross-lift-5000-kaduna-households-with-n175m/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Silimiin goli November yuuni 2022, bihi ayi ban yuya daa booni Zakaria Aliyu Yahaya mini Yusuf Abdullahi ka bɛ yuma daa nyɛ yuun pinaayopɔin mini yuun pinaayobu ban daa chani [[State school|Government Secondary School]] din be [[Zaria]] nyɛla mɔɣili ŋɔ ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ Kogin Mutuwa din be Kaduna.<ref>{{Cite news |date=2022-11-01 |title=Two Boys Reportedly Drown In Kaduna River – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/two-boys-reportedly-drown-in-kaduna-river/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-05 |language=en-GB|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
== Climate ==
Kaduna yuuni tulim nyɛla 25.2 °C | 77.4 °F. Di nyɛla din tooi nyari saa kamani 998 mm | 39.3 inch yuuni kam puuni. Saha shɛŋa , yuuni puuni tulim maa nyɛla din taɣira bin din gbaai 55 °F zaŋ hali ni 95 °F ka nyɛ din bi tooi labiri nyaaŋa paari 50 °F bee chsni tooni paari 102 °F.<ref>{{Cite web |title=Kaduna Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/55104/Average-Weather-in-Kaduna-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-20 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Saa saha nyɛla din mahi bela ka wuuni mi nyɛ din tula. Silimiin goya kamani January, February, May, June, July, August, September, October, November, December nyɛla chira shɛŋa niri ni tooi chaŋ ni ka binshɛɣu kam be viɛnyɛla.<ref>{{Cite web |title=Kaduna climate: Temperature Kaduna & Weather By Month |url=https://en.climate-data.org/africa/nigeria/kaduna/kaduna-539/ |access-date=2023-09-20 |website=en.climate-data.org}}</ref>
==See also==
*[[Zungeru]]
==References==
{{Reflist}}
{{Niger River}}
{{Authority control}}
{{Coord|8.744479|N|5.799589|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Kaduna]]
[[Category:Crocodiles (band) albums]]
{{Nigeria-river-stub}}
n9v5hd3im3k0mb6cqwav3l4bbhsc17r
138037
138036
2026-05-30T07:29:49Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138037
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Kaduna River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 550
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg ={{convert|523|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 65,878
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Kaduna.png|thumb|Kaduna River system]]
[[File:Kaduna River, Kaduna (Nigeria), 2007.JPG|thumb|Kaduna River, view from the Sea Breeze, Kaduna, 2007]]
'''Kaduna Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli zori chani n-ti chirigiri [[Niger River]] din zori kamani kilomitanima kɔbisinu ni anu gindin [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Figure 1: Map of River Kaduna within Kaduna metropolis. |url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702171846/https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-date=2023-07-02 |access-date=2025-06-26 |website=ResearchGate |language=en |url-status=live }}</ref> Bɛ nyɛla ban daa zaŋ nyabiga so ŋun daa be lala mɔɣili ŋɔ yuli zaŋ boli mɔɣili maa mini lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/tag/kaduna-river/ | title=Kaduna river |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Kaduna gbunni balli shɛli bɛ ni yɛri lala yaɣili ŋɔ, Hausa nyɛla "Nyabiga",<ref name="Hausa">{{cite web|title=On-line Bargery Hausa-English Dictionary|url= http://maguzawa.dyndns.ws/|accessdate= 2009-07-09}}</ref> ka Nupe balli, mɔɣili maa wulinluhili polo mi nyɛ ban booni mɔɣili ŋɔ '''Lavun'''.<ref>{{cite book |last1=Nadel |first1=S. F. (Siegfried Frederick) |title=A black Byzantium; the kingdom of Nupe in Nigeria |date=1965 |publisher=London, New York Pub. for the International Institute of African Languages & Cultures by the Oxford University Press |page=181 |url=https://archive.org/details/blackbyzantium0000unse_n4e3/page/180/mode/2up?q=lavun |access-date=5 January 2026}}</ref>
==Course==
Kaduna mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Plateau yaɣili din be Jos Plateau ka nyɛ din zori kilomita pihita yini ka kpari [[Jos]] tiŋpuuni. Di nyɛla din lahi zori kpari Kaduna yaɣili, luɣ'shɛli yuli bɛ ni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din tɔɣi zobu kpɛri Niger yaɣili (yaɣ'shɛli yuli bɛ ni daa zaŋ boli Niger mɔɣili ).<ref>[http://www.britannica.com/place/Kaduna-River Kaduna River, Nigeria], on britannica.com</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli puuni bɛ ni gbahiri zahim ka mali tiŋgbani maa nɛma pam dɔni di ni.
==Pollution==
Fanani mini tuma duri ni daɣiri nyɛla din zaa zori kuni mɔɣili ŋɔ ni Kaduna (Arah, 1985). Saɣiri bahibu yiriŋyiriŋ nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili maa kom.<ref>{{Cite news |last=Isenyo |first=Godwin |date=2022-04-21 |title=Kaduna govt reintroduces monthly sanitation, plans plastic container ban |url=https://punchng.com/kaduna-govt-reintroduces-monthly-sanitation-plans-plastic-container-ban/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-04-22 |title=Kaduna to introduce electric tricycles, ban plastic containers |url=https://tribuneonlineng.com/kaduna-to-introduce-electric-tricycles-ban-plastic-containers/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref>
== Flooding ==
Pirinla ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi Kaduna zuɣu, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa pili ko'kpɛɣu gu ka taɣi so'chibisi.<ref>{{Cite news |last=Aodu |first=AbdulRaheem |date=2020-09-29 |title=FG plans flood control project in Kaduna - Blueprint Newspapers |url=https://www.blueprint.ng/fg-plans-flood-control-project-in-kaduna/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=2023-07-07 |language=en-US|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref> Yuuni 2022, ko'kpɛɣu din daa niŋ ka di daliri daa nyɛ Kaduna mɔɣili nyɛla din daa saɣim binyɛra mini yanima lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |last=Benjamin |first=Isaiah |date=2022-08-09 |title=Flood: UNICEF, Red Cross Lift 5,000 Kaduna Households With N175m |url=https://leadership.ng/flood-unicef-red-cross-lift-5000-kaduna-households-with-n175m/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Silimiin goli November yuuni 2022, bihi ayi ban yuya daa booni Zakaria Aliyu Yahaya mini Yusuf Abdullahi ka bɛ yuma daa nyɛ yuun pinaayopɔin mini yuun pinaayobu ban daa chani [[State school|Government Secondary School]] din be [[Zaria]] nyɛla mɔɣili ŋɔ ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ Kogin Mutuwa din be Kaduna.<ref>{{Cite news |date=2022-11-01 |title=Two Boys Reportedly Drown In Kaduna River – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/two-boys-reportedly-drown-in-kaduna-river/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-05 |language=en-GB|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
== Climate ==
Kaduna yuuni tulim nyɛla 25.2 °C | 77.4 °F. Di nyɛla din tooi nyari saa kamani 998 mm | 39.3 inch yuuni kam puuni. Saha shɛŋa , yuuni puuni tulim maa nyɛla din taɣira bin din gbaai 55 °F zaŋ hali ni 95 °F ka nyɛ din bi tooi labiri nyaaŋa paari 50 °F bee chsni tooni paari 102 °F.<ref>{{Cite web |title=Kaduna Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/55104/Average-Weather-in-Kaduna-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-20 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Saa saha nyɛla din mahi bela ka wuuni mi nyɛ din tula. Silimiin goya kamani January, February, May, June, July, August, September, October, November, December nyɛla chira shɛŋa niri ni tooi chaŋ ni ka binshɛɣu kam be viɛnyɛla.<ref>{{Cite web |title=Kaduna climate: Temperature Kaduna & Weather By Month |url=https://en.climate-data.org/africa/nigeria/kaduna/kaduna-539/ |access-date=2023-09-20 |website=en.climate-data.org}}</ref>
==See also==
*[[Zungeru]]
==References==
{{Reflist}}
{{Niger River}}
{{Authority control}}
{{Coord|8.744479|N|5.799589|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Kaduna]]
[[Category:Crocodiles (band) albums]]
{{Nigeria-river-stub}}
ggiawmstybw3w6z9yua22wogh1f9d58
138038
138037
2026-05-30T07:30:12Z
Kalakpagh
2501
/* Pollution */ Updated Content
138038
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Kaduna River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 550
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg ={{convert|523|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 65,878
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Kaduna.png|thumb|Kaduna River system]]
[[File:Kaduna River, Kaduna (Nigeria), 2007.JPG|thumb|Kaduna River, view from the Sea Breeze, Kaduna, 2007]]
'''Kaduna Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli zori chani n-ti chirigiri [[Niger River]] din zori kamani kilomitanima kɔbisinu ni anu gindin [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Figure 1: Map of River Kaduna within Kaduna metropolis. |url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702171846/https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-date=2023-07-02 |access-date=2025-06-26 |website=ResearchGate |language=en |url-status=live }}</ref> Bɛ nyɛla ban daa zaŋ nyabiga so ŋun daa be lala mɔɣili ŋɔ yuli zaŋ boli mɔɣili maa mini lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/tag/kaduna-river/ | title=Kaduna river |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Kaduna gbunni balli shɛli bɛ ni yɛri lala yaɣili ŋɔ, Hausa nyɛla "Nyabiga",<ref name="Hausa">{{cite web|title=On-line Bargery Hausa-English Dictionary|url= http://maguzawa.dyndns.ws/|accessdate= 2009-07-09}}</ref> ka Nupe balli, mɔɣili maa wulinluhili polo mi nyɛ ban booni mɔɣili ŋɔ '''Lavun'''.<ref>{{cite book |last1=Nadel |first1=S. F. (Siegfried Frederick) |title=A black Byzantium; the kingdom of Nupe in Nigeria |date=1965 |publisher=London, New York Pub. for the International Institute of African Languages & Cultures by the Oxford University Press |page=181 |url=https://archive.org/details/blackbyzantium0000unse_n4e3/page/180/mode/2up?q=lavun |access-date=5 January 2026}}</ref>
==Course==
Kaduna mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Plateau yaɣili din be Jos Plateau ka nyɛ din zori kilomita pihita yini ka kpari [[Jos]] tiŋpuuni. Di nyɛla din lahi zori kpari Kaduna yaɣili, luɣ'shɛli yuli bɛ ni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din tɔɣi zobu kpɛri Niger yaɣili (yaɣ'shɛli yuli bɛ ni daa zaŋ boli Niger mɔɣili ).<ref>[http://www.britannica.com/place/Kaduna-River Kaduna River, Nigeria], on britannica.com</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli puuni bɛ ni gbahiri zahim ka mali tiŋgbani maa nɛma pam dɔni di ni.
==Gabisibu ==
Fanani mini tuma duri ni daɣiri nyɛla din zaa zori kuni mɔɣili ŋɔ ni Kaduna (Arah, 1985). Saɣiri bahibu yiriŋyiriŋ nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili maa kom.<ref>{{Cite news |last=Isenyo |first=Godwin |date=2022-04-21 |title=Kaduna govt reintroduces monthly sanitation, plans plastic container ban |url=https://punchng.com/kaduna-govt-reintroduces-monthly-sanitation-plans-plastic-container-ban/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-04-22 |title=Kaduna to introduce electric tricycles, ban plastic containers |url=https://tribuneonlineng.com/kaduna-to-introduce-electric-tricycles-ban-plastic-containers/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref>
== Flooding ==
Pirinla ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi Kaduna zuɣu, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa pili ko'kpɛɣu gu ka taɣi so'chibisi.<ref>{{Cite news |last=Aodu |first=AbdulRaheem |date=2020-09-29 |title=FG plans flood control project in Kaduna - Blueprint Newspapers |url=https://www.blueprint.ng/fg-plans-flood-control-project-in-kaduna/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=2023-07-07 |language=en-US|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref> Yuuni 2022, ko'kpɛɣu din daa niŋ ka di daliri daa nyɛ Kaduna mɔɣili nyɛla din daa saɣim binyɛra mini yanima lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |last=Benjamin |first=Isaiah |date=2022-08-09 |title=Flood: UNICEF, Red Cross Lift 5,000 Kaduna Households With N175m |url=https://leadership.ng/flood-unicef-red-cross-lift-5000-kaduna-households-with-n175m/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Silimiin goli November yuuni 2022, bihi ayi ban yuya daa booni Zakaria Aliyu Yahaya mini Yusuf Abdullahi ka bɛ yuma daa nyɛ yuun pinaayopɔin mini yuun pinaayobu ban daa chani [[State school|Government Secondary School]] din be [[Zaria]] nyɛla mɔɣili ŋɔ ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ Kogin Mutuwa din be Kaduna.<ref>{{Cite news |date=2022-11-01 |title=Two Boys Reportedly Drown In Kaduna River – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/two-boys-reportedly-drown-in-kaduna-river/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-05 |language=en-GB|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
== Climate ==
Kaduna yuuni tulim nyɛla 25.2 °C | 77.4 °F. Di nyɛla din tooi nyari saa kamani 998 mm | 39.3 inch yuuni kam puuni. Saha shɛŋa , yuuni puuni tulim maa nyɛla din taɣira bin din gbaai 55 °F zaŋ hali ni 95 °F ka nyɛ din bi tooi labiri nyaaŋa paari 50 °F bee chsni tooni paari 102 °F.<ref>{{Cite web |title=Kaduna Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/55104/Average-Weather-in-Kaduna-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-20 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Saa saha nyɛla din mahi bela ka wuuni mi nyɛ din tula. Silimiin goya kamani January, February, May, June, July, August, September, October, November, December nyɛla chira shɛŋa niri ni tooi chaŋ ni ka binshɛɣu kam be viɛnyɛla.<ref>{{Cite web |title=Kaduna climate: Temperature Kaduna & Weather By Month |url=https://en.climate-data.org/africa/nigeria/kaduna/kaduna-539/ |access-date=2023-09-20 |website=en.climate-data.org}}</ref>
==See also==
*[[Zungeru]]
==References==
{{Reflist}}
{{Niger River}}
{{Authority control}}
{{Coord|8.744479|N|5.799589|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Kaduna]]
[[Category:Crocodiles (band) albums]]
{{Nigeria-river-stub}}
c9zr7yzwarflfxlyj4cd3403oipvqnh
138039
138038
2026-05-30T07:30:38Z
Kalakpagh
2501
/* Flooding */ Updated Content
138039
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Kaduna River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 550
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg ={{convert|523|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 65,878
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Kaduna.png|thumb|Kaduna River system]]
[[File:Kaduna River, Kaduna (Nigeria), 2007.JPG|thumb|Kaduna River, view from the Sea Breeze, Kaduna, 2007]]
'''Kaduna Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli zori chani n-ti chirigiri [[Niger River]] din zori kamani kilomitanima kɔbisinu ni anu gindin [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Figure 1: Map of River Kaduna within Kaduna metropolis. |url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702171846/https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-date=2023-07-02 |access-date=2025-06-26 |website=ResearchGate |language=en |url-status=live }}</ref> Bɛ nyɛla ban daa zaŋ nyabiga so ŋun daa be lala mɔɣili ŋɔ yuli zaŋ boli mɔɣili maa mini lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/tag/kaduna-river/ | title=Kaduna river |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Kaduna gbunni balli shɛli bɛ ni yɛri lala yaɣili ŋɔ, Hausa nyɛla "Nyabiga",<ref name="Hausa">{{cite web|title=On-line Bargery Hausa-English Dictionary|url= http://maguzawa.dyndns.ws/|accessdate= 2009-07-09}}</ref> ka Nupe balli, mɔɣili maa wulinluhili polo mi nyɛ ban booni mɔɣili ŋɔ '''Lavun'''.<ref>{{cite book |last1=Nadel |first1=S. F. (Siegfried Frederick) |title=A black Byzantium; the kingdom of Nupe in Nigeria |date=1965 |publisher=London, New York Pub. for the International Institute of African Languages & Cultures by the Oxford University Press |page=181 |url=https://archive.org/details/blackbyzantium0000unse_n4e3/page/180/mode/2up?q=lavun |access-date=5 January 2026}}</ref>
==Course==
Kaduna mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Plateau yaɣili din be Jos Plateau ka nyɛ din zori kilomita pihita yini ka kpari [[Jos]] tiŋpuuni. Di nyɛla din lahi zori kpari Kaduna yaɣili, luɣ'shɛli yuli bɛ ni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din tɔɣi zobu kpɛri Niger yaɣili (yaɣ'shɛli yuli bɛ ni daa zaŋ boli Niger mɔɣili ).<ref>[http://www.britannica.com/place/Kaduna-River Kaduna River, Nigeria], on britannica.com</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli puuni bɛ ni gbahiri zahim ka mali tiŋgbani maa nɛma pam dɔni di ni.
==Gabisibu ==
Fanani mini tuma duri ni daɣiri nyɛla din zaa zori kuni mɔɣili ŋɔ ni Kaduna (Arah, 1985). Saɣiri bahibu yiriŋyiriŋ nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili maa kom.<ref>{{Cite news |last=Isenyo |first=Godwin |date=2022-04-21 |title=Kaduna govt reintroduces monthly sanitation, plans plastic container ban |url=https://punchng.com/kaduna-govt-reintroduces-monthly-sanitation-plans-plastic-container-ban/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-04-22 |title=Kaduna to introduce electric tricycles, ban plastic containers |url=https://tribuneonlineng.com/kaduna-to-introduce-electric-tricycles-ban-plastic-containers/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref>
== Ko'kpɛɣu ==
Pirinla ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi Kaduna zuɣu, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa pili ko'kpɛɣu gu ka taɣi so'chibisi.<ref>{{Cite news |last=Aodu |first=AbdulRaheem |date=2020-09-29 |title=FG plans flood control project in Kaduna - Blueprint Newspapers |url=https://www.blueprint.ng/fg-plans-flood-control-project-in-kaduna/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=2023-07-07 |language=en-US|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref> Yuuni 2022, ko'kpɛɣu din daa niŋ ka di daliri daa nyɛ Kaduna mɔɣili nyɛla din daa saɣim binyɛra mini yanima lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |last=Benjamin |first=Isaiah |date=2022-08-09 |title=Flood: UNICEF, Red Cross Lift 5,000 Kaduna Households With N175m |url=https://leadership.ng/flood-unicef-red-cross-lift-5000-kaduna-households-with-n175m/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Silimiin goli November yuuni 2022, bihi ayi ban yuya daa booni Zakaria Aliyu Yahaya mini Yusuf Abdullahi ka bɛ yuma daa nyɛ yuun pinaayopɔin mini yuun pinaayobu ban daa chani [[State school|Government Secondary School]] din be [[Zaria]] nyɛla mɔɣili ŋɔ ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ Kogin Mutuwa din be Kaduna.<ref>{{Cite news |date=2022-11-01 |title=Two Boys Reportedly Drown In Kaduna River – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/two-boys-reportedly-drown-in-kaduna-river/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-05 |language=en-GB|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
== Climate ==
Kaduna yuuni tulim nyɛla 25.2 °C | 77.4 °F. Di nyɛla din tooi nyari saa kamani 998 mm | 39.3 inch yuuni kam puuni. Saha shɛŋa , yuuni puuni tulim maa nyɛla din taɣira bin din gbaai 55 °F zaŋ hali ni 95 °F ka nyɛ din bi tooi labiri nyaaŋa paari 50 °F bee chsni tooni paari 102 °F.<ref>{{Cite web |title=Kaduna Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/55104/Average-Weather-in-Kaduna-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-20 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Saa saha nyɛla din mahi bela ka wuuni mi nyɛ din tula. Silimiin goya kamani January, February, May, June, July, August, September, October, November, December nyɛla chira shɛŋa niri ni tooi chaŋ ni ka binshɛɣu kam be viɛnyɛla.<ref>{{Cite web |title=Kaduna climate: Temperature Kaduna & Weather By Month |url=https://en.climate-data.org/africa/nigeria/kaduna/kaduna-539/ |access-date=2023-09-20 |website=en.climate-data.org}}</ref>
==See also==
*[[Zungeru]]
==References==
{{Reflist}}
{{Niger River}}
{{Authority control}}
{{Coord|8.744479|N|5.799589|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Kaduna]]
[[Category:Crocodiles (band) albums]]
{{Nigeria-river-stub}}
hahkkif3bkrajo5axfn8m1s7h95jr8e
138040
138039
2026-05-30T07:31:05Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
138040
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Kaduna River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 550
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg ={{convert|523|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 65,878
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Kaduna.png|thumb|Kaduna River system]]
[[File:Kaduna River, Kaduna (Nigeria), 2007.JPG|thumb|Kaduna River, view from the Sea Breeze, Kaduna, 2007]]
'''Kaduna Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli zori chani n-ti chirigiri [[Niger River]] din zori kamani kilomitanima kɔbisinu ni anu gindin [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Figure 1: Map of River Kaduna within Kaduna metropolis. |url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702171846/https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-date=2023-07-02 |access-date=2025-06-26 |website=ResearchGate |language=en |url-status=live }}</ref> Bɛ nyɛla ban daa zaŋ nyabiga so ŋun daa be lala mɔɣili ŋɔ yuli zaŋ boli mɔɣili maa mini lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/tag/kaduna-river/ | title=Kaduna river |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Kaduna gbunni balli shɛli bɛ ni yɛri lala yaɣili ŋɔ, Hausa nyɛla "Nyabiga",<ref name="Hausa">{{cite web|title=On-line Bargery Hausa-English Dictionary|url= http://maguzawa.dyndns.ws/|accessdate= 2009-07-09}}</ref> ka Nupe balli, mɔɣili maa wulinluhili polo mi nyɛ ban booni mɔɣili ŋɔ '''Lavun'''.<ref>{{cite book |last1=Nadel |first1=S. F. (Siegfried Frederick) |title=A black Byzantium; the kingdom of Nupe in Nigeria |date=1965 |publisher=London, New York Pub. for the International Institute of African Languages & Cultures by the Oxford University Press |page=181 |url=https://archive.org/details/blackbyzantium0000unse_n4e3/page/180/mode/2up?q=lavun |access-date=5 January 2026}}</ref>
==Course==
Kaduna mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Plateau yaɣili din be Jos Plateau ka nyɛ din zori kilomita pihita yini ka kpari [[Jos]] tiŋpuuni. Di nyɛla din lahi zori kpari Kaduna yaɣili, luɣ'shɛli yuli bɛ ni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din tɔɣi zobu kpɛri Niger yaɣili (yaɣ'shɛli yuli bɛ ni daa zaŋ boli Niger mɔɣili ).<ref>[http://www.britannica.com/place/Kaduna-River Kaduna River, Nigeria], on britannica.com</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli puuni bɛ ni gbahiri zahim ka mali tiŋgbani maa nɛma pam dɔni di ni.
==Gabisibu ==
Fanani mini tuma duri ni daɣiri nyɛla din zaa zori kuni mɔɣili ŋɔ ni Kaduna (Arah, 1985). Saɣiri bahibu yiriŋyiriŋ nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili maa kom.<ref>{{Cite news |last=Isenyo |first=Godwin |date=2022-04-21 |title=Kaduna govt reintroduces monthly sanitation, plans plastic container ban |url=https://punchng.com/kaduna-govt-reintroduces-monthly-sanitation-plans-plastic-container-ban/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-04-22 |title=Kaduna to introduce electric tricycles, ban plastic containers |url=https://tribuneonlineng.com/kaduna-to-introduce-electric-tricycles-ban-plastic-containers/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref>
== Ko'kpɛɣu ==
Pirinla ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi Kaduna zuɣu, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa pili ko'kpɛɣu gu ka taɣi so'chibisi.<ref>{{Cite news |last=Aodu |first=AbdulRaheem |date=2020-09-29 |title=FG plans flood control project in Kaduna - Blueprint Newspapers |url=https://www.blueprint.ng/fg-plans-flood-control-project-in-kaduna/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=2023-07-07 |language=en-US|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref> Yuuni 2022, ko'kpɛɣu din daa niŋ ka di daliri daa nyɛ Kaduna mɔɣili nyɛla din daa saɣim binyɛra mini yanima lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |last=Benjamin |first=Isaiah |date=2022-08-09 |title=Flood: UNICEF, Red Cross Lift 5,000 Kaduna Households With N175m |url=https://leadership.ng/flood-unicef-red-cross-lift-5000-kaduna-households-with-n175m/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Silimiin goli November yuuni 2022, bihi ayi ban yuya daa booni Zakaria Aliyu Yahaya mini Yusuf Abdullahi ka bɛ yuma daa nyɛ yuun pinaayopɔin mini yuun pinaayobu ban daa chani [[State school|Government Secondary School]] din be [[Zaria]] nyɛla mɔɣili ŋɔ ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ Kogin Mutuwa din be Kaduna.<ref>{{Cite news |date=2022-11-01 |title=Two Boys Reportedly Drown In Kaduna River – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/two-boys-reportedly-drown-in-kaduna-river/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-05 |language=en-GB|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
== Climate ==
Kaduna yuuni tulim nyɛla 25.2 °C | 77.4 °F. Di nyɛla din tooi nyari saa kamani 998 mm | 39.3 inch yuuni kam puuni. Saha shɛŋa , yuuni puuni tulim maa nyɛla din taɣira bin din gbaai 55 °F zaŋ hali ni 95 °F ka nyɛ din bi tooi labiri nyaaŋa paari 50 °F bee chsni tooni paari 102 °F.<ref>{{Cite web |title=Kaduna Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/55104/Average-Weather-in-Kaduna-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-20 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Saa saha nyɛla din mahi bela ka wuuni mi nyɛ din tula. Silimiin goya kamani January, February, May, June, July, August, September, October, November, December nyɛla chira shɛŋa niri ni tooi chaŋ ni ka binshɛɣu kam be viɛnyɛla.<ref>{{Cite web |title=Kaduna climate: Temperature Kaduna & Weather By Month |url=https://en.climate-data.org/africa/nigeria/kaduna/kaduna-539/ |access-date=2023-09-20 |website=en.climate-data.org}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Zungeru]]
==References==
{{Reflist}}
{{Niger River}}
{{Authority control}}
{{Coord|8.744479|N|5.799589|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Kaduna]]
[[Category:Crocodiles (band) albums]]
{{Nigeria-river-stub}}
q4ohnqa1ahd6lblgyngwznw2dizppj1
138041
138040
2026-05-30T07:31:26Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138041
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Kaduna River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 550
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg ={{convert|523|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 65,878
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Kaduna.png|thumb|Kaduna River system]]
[[File:Kaduna River, Kaduna (Nigeria), 2007.JPG|thumb|Kaduna River, view from the Sea Breeze, Kaduna, 2007]]
'''Kaduna Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli zori chani n-ti chirigiri [[Niger River]] din zori kamani kilomitanima kɔbisinu ni anu gindin [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Figure 1: Map of River Kaduna within Kaduna metropolis. |url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702171846/https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-date=2023-07-02 |access-date=2025-06-26 |website=ResearchGate |language=en |url-status=live }}</ref> Bɛ nyɛla ban daa zaŋ nyabiga so ŋun daa be lala mɔɣili ŋɔ yuli zaŋ boli mɔɣili maa mini lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/tag/kaduna-river/ | title=Kaduna river |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Kaduna gbunni balli shɛli bɛ ni yɛri lala yaɣili ŋɔ, Hausa nyɛla "Nyabiga",<ref name="Hausa">{{cite web|title=On-line Bargery Hausa-English Dictionary|url= http://maguzawa.dyndns.ws/|accessdate= 2009-07-09}}</ref> ka Nupe balli, mɔɣili maa wulinluhili polo mi nyɛ ban booni mɔɣili ŋɔ '''Lavun'''.<ref>{{cite book |last1=Nadel |first1=S. F. (Siegfried Frederick) |title=A black Byzantium; the kingdom of Nupe in Nigeria |date=1965 |publisher=London, New York Pub. for the International Institute of African Languages & Cultures by the Oxford University Press |page=181 |url=https://archive.org/details/blackbyzantium0000unse_n4e3/page/180/mode/2up?q=lavun |access-date=5 January 2026}}</ref>
==Course==
Kaduna mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Plateau yaɣili din be Jos Plateau ka nyɛ din zori kilomita pihita yini ka kpari [[Jos]] tiŋpuuni. Di nyɛla din lahi zori kpari Kaduna yaɣili, luɣ'shɛli yuli bɛ ni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din tɔɣi zobu kpɛri Niger yaɣili (yaɣ'shɛli yuli bɛ ni daa zaŋ boli Niger mɔɣili ).<ref>[http://www.britannica.com/place/Kaduna-River Kaduna River, Nigeria], on britannica.com</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli puuni bɛ ni gbahiri zahim ka mali tiŋgbani maa nɛma pam dɔni di ni.
==Gabisibu ==
Fanani mini tuma duri ni daɣiri nyɛla din zaa zori kuni mɔɣili ŋɔ ni Kaduna (Arah, 1985). Saɣiri bahibu yiriŋyiriŋ nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili maa kom.<ref>{{Cite news |last=Isenyo |first=Godwin |date=2022-04-21 |title=Kaduna govt reintroduces monthly sanitation, plans plastic container ban |url=https://punchng.com/kaduna-govt-reintroduces-monthly-sanitation-plans-plastic-container-ban/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-04-22 |title=Kaduna to introduce electric tricycles, ban plastic containers |url=https://tribuneonlineng.com/kaduna-to-introduce-electric-tricycles-ban-plastic-containers/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref>
== Ko'kpɛɣu ==
Pirinla ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi Kaduna zuɣu, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa pili ko'kpɛɣu gu ka taɣi so'chibisi.<ref>{{Cite news |last=Aodu |first=AbdulRaheem |date=2020-09-29 |title=FG plans flood control project in Kaduna - Blueprint Newspapers |url=https://www.blueprint.ng/fg-plans-flood-control-project-in-kaduna/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=2023-07-07 |language=en-US|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref> Yuuni 2022, ko'kpɛɣu din daa niŋ ka di daliri daa nyɛ Kaduna mɔɣili nyɛla din daa saɣim binyɛra mini yanima lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |last=Benjamin |first=Isaiah |date=2022-08-09 |title=Flood: UNICEF, Red Cross Lift 5,000 Kaduna Households With N175m |url=https://leadership.ng/flood-unicef-red-cross-lift-5000-kaduna-households-with-n175m/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Silimiin goli November yuuni 2022, bihi ayi ban yuya daa booni Zakaria Aliyu Yahaya mini Yusuf Abdullahi ka bɛ yuma daa nyɛ yuun pinaayopɔin mini yuun pinaayobu ban daa chani [[State school|Government Secondary School]] din be [[Zaria]] nyɛla mɔɣili ŋɔ ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ Kogin Mutuwa din be Kaduna.<ref>{{Cite news |date=2022-11-01 |title=Two Boys Reportedly Drown In Kaduna River – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/two-boys-reportedly-drown-in-kaduna-river/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-05 |language=en-GB|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
== Climate ==
Kaduna yuuni tulim nyɛla 25.2 °C | 77.4 °F. Di nyɛla din tooi nyari saa kamani 998 mm | 39.3 inch yuuni kam puuni. Saha shɛŋa , yuuni puuni tulim maa nyɛla din taɣira bin din gbaai 55 °F zaŋ hali ni 95 °F ka nyɛ din bi tooi labiri nyaaŋa paari 50 °F bee chsni tooni paari 102 °F.<ref>{{Cite web |title=Kaduna Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/55104/Average-Weather-in-Kaduna-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-20 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Saa saha nyɛla din mahi bela ka wuuni mi nyɛ din tula. Silimiin goya kamani January, February, May, June, July, August, September, October, November, December nyɛla chira shɛŋa niri ni tooi chaŋ ni ka binshɛɣu kam be viɛnyɛla.<ref>{{Cite web |title=Kaduna climate: Temperature Kaduna & Weather By Month |url=https://en.climate-data.org/africa/nigeria/kaduna/kaduna-539/ |access-date=2023-09-20 |website=en.climate-data.org}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Zungeru]]
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Niger River}}
{{Authority control}}
{{Coord|8.744479|N|5.799589|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Kaduna]]
[[Category:Crocodiles (band) albums]]
{{Nigeria-river-stub}}
2vciag78uwkoub13v7a3buussb1nh3n
138042
138041
2026-05-30T07:31:48Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138042
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Kaduna River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 550
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg ={{convert|523|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 65,878
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Kaduna.png|thumb|Kaduna River system]]
[[File:Kaduna River, Kaduna (Nigeria), 2007.JPG|thumb|Kaduna River, view from the Sea Breeze, Kaduna, 2007]]
'''Kaduna Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli zori chani n-ti chirigiri [[Niger River]] din zori kamani kilomitanima kɔbisinu ni anu gindin [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Figure 1: Map of River Kaduna within Kaduna metropolis. |url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702171846/https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-date=2023-07-02 |access-date=2025-06-26 |website=ResearchGate |language=en |url-status=live }}</ref> Bɛ nyɛla ban daa zaŋ nyabiga so ŋun daa be lala mɔɣili ŋɔ yuli zaŋ boli mɔɣili maa mini lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/tag/kaduna-river/ | title=Kaduna river |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Kaduna gbunni balli shɛli bɛ ni yɛri lala yaɣili ŋɔ, Hausa nyɛla "Nyabiga",<ref name="Hausa">{{cite web|title=On-line Bargery Hausa-English Dictionary|url= http://maguzawa.dyndns.ws/|accessdate= 2009-07-09}}</ref> ka Nupe balli, mɔɣili maa wulinluhili polo mi nyɛ ban booni mɔɣili ŋɔ '''Lavun'''.<ref>{{cite book |last1=Nadel |first1=S. F. (Siegfried Frederick) |title=A black Byzantium; the kingdom of Nupe in Nigeria |date=1965 |publisher=London, New York Pub. for the International Institute of African Languages & Cultures by the Oxford University Press |page=181 |url=https://archive.org/details/blackbyzantium0000unse_n4e3/page/180/mode/2up?q=lavun |access-date=5 January 2026}}</ref>
==Course==
Kaduna mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Plateau yaɣili din be Jos Plateau ka nyɛ din zori kilomita pihita yini ka kpari [[Jos]] tiŋpuuni. Di nyɛla din lahi zori kpari Kaduna yaɣili, luɣ'shɛli yuli bɛ ni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din tɔɣi zobu kpɛri Niger yaɣili (yaɣ'shɛli yuli bɛ ni daa zaŋ boli Niger mɔɣili ).<ref>[http://www.britannica.com/place/Kaduna-River Kaduna River, Nigeria], on britannica.com</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli puuni bɛ ni gbahiri zahim ka mali tiŋgbani maa nɛma pam dɔni di ni.
==Gabisibu ==
Fanani mini tuma duri ni daɣiri nyɛla din zaa zori kuni mɔɣili ŋɔ ni Kaduna (Arah, 1985). Saɣiri bahibu yiriŋyiriŋ nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili maa kom.<ref>{{Cite news |last=Isenyo |first=Godwin |date=2022-04-21 |title=Kaduna govt reintroduces monthly sanitation, plans plastic container ban |url=https://punchng.com/kaduna-govt-reintroduces-monthly-sanitation-plans-plastic-container-ban/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-04-22 |title=Kaduna to introduce electric tricycles, ban plastic containers |url=https://tribuneonlineng.com/kaduna-to-introduce-electric-tricycles-ban-plastic-containers/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref>
== Ko'kpɛɣu ==
Pirinla ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi Kaduna zuɣu, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa pili ko'kpɛɣu gu ka taɣi so'chibisi.<ref>{{Cite news |last=Aodu |first=AbdulRaheem |date=2020-09-29 |title=FG plans flood control project in Kaduna - Blueprint Newspapers |url=https://www.blueprint.ng/fg-plans-flood-control-project-in-kaduna/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=2023-07-07 |language=en-US|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref> Yuuni 2022, ko'kpɛɣu din daa niŋ ka di daliri daa nyɛ Kaduna mɔɣili nyɛla din daa saɣim binyɛra mini yanima lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |last=Benjamin |first=Isaiah |date=2022-08-09 |title=Flood: UNICEF, Red Cross Lift 5,000 Kaduna Households With N175m |url=https://leadership.ng/flood-unicef-red-cross-lift-5000-kaduna-households-with-n175m/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Silimiin goli November yuuni 2022, bihi ayi ban yuya daa booni Zakaria Aliyu Yahaya mini Yusuf Abdullahi ka bɛ yuma daa nyɛ yuun pinaayopɔin mini yuun pinaayobu ban daa chani [[State school|Government Secondary School]] din be [[Zaria]] nyɛla mɔɣili ŋɔ ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ Kogin Mutuwa din be Kaduna.<ref>{{Cite news |date=2022-11-01 |title=Two Boys Reportedly Drown In Kaduna River – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/two-boys-reportedly-drown-in-kaduna-river/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-05 |language=en-GB|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
== Climate ==
Kaduna yuuni tulim nyɛla 25.2 °C | 77.4 °F. Di nyɛla din tooi nyari saa kamani 998 mm | 39.3 inch yuuni kam puuni. Saha shɛŋa , yuuni puuni tulim maa nyɛla din taɣira bin din gbaai 55 °F zaŋ hali ni 95 °F ka nyɛ din bi tooi labiri nyaaŋa paari 50 °F bee chsni tooni paari 102 °F.<ref>{{Cite web |title=Kaduna Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/55104/Average-Weather-in-Kaduna-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-20 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Saa saha nyɛla din mahi bela ka wuuni mi nyɛ din tula. Silimiin goya kamani January, February, May, June, July, August, September, October, November, December nyɛla chira shɛŋa niri ni tooi chaŋ ni ka binshɛɣu kam be viɛnyɛla.<ref>{{Cite web |title=Kaduna climate: Temperature Kaduna & Weather By Month |url=https://en.climate-data.org/africa/nigeria/kaduna/kaduna-539/ |access-date=2023-09-20 |website=en.climate-data.org}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Zungeru]]
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
{{Coord|8.744479|N|5.799589|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Kaduna]]
[[Category:Crocodiles (band) albums]]
{{Nigeria-river-stub}}
itu9qssp4vu2jrh57xgtka0bc2usstz
138043
138042
2026-05-30T07:32:10Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138043
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Kaduna River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 550
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg ={{convert|523|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 65,878
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Kaduna.png|thumb|Kaduna River system]]
[[File:Kaduna River, Kaduna (Nigeria), 2007.JPG|thumb|Kaduna River, view from the Sea Breeze, Kaduna, 2007]]
'''Kaduna Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli zori chani n-ti chirigiri [[Niger River]] din zori kamani kilomitanima kɔbisinu ni anu gindin [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Figure 1: Map of River Kaduna within Kaduna metropolis. |url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702171846/https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-date=2023-07-02 |access-date=2025-06-26 |website=ResearchGate |language=en |url-status=live }}</ref> Bɛ nyɛla ban daa zaŋ nyabiga so ŋun daa be lala mɔɣili ŋɔ yuli zaŋ boli mɔɣili maa mini lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/tag/kaduna-river/ | title=Kaduna river |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Kaduna gbunni balli shɛli bɛ ni yɛri lala yaɣili ŋɔ, Hausa nyɛla "Nyabiga",<ref name="Hausa">{{cite web|title=On-line Bargery Hausa-English Dictionary|url= http://maguzawa.dyndns.ws/|accessdate= 2009-07-09}}</ref> ka Nupe balli, mɔɣili maa wulinluhili polo mi nyɛ ban booni mɔɣili ŋɔ '''Lavun'''.<ref>{{cite book |last1=Nadel |first1=S. F. (Siegfried Frederick) |title=A black Byzantium; the kingdom of Nupe in Nigeria |date=1965 |publisher=London, New York Pub. for the International Institute of African Languages & Cultures by the Oxford University Press |page=181 |url=https://archive.org/details/blackbyzantium0000unse_n4e3/page/180/mode/2up?q=lavun |access-date=5 January 2026}}</ref>
==Course==
Kaduna mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Plateau yaɣili din be Jos Plateau ka nyɛ din zori kilomita pihita yini ka kpari [[Jos]] tiŋpuuni. Di nyɛla din lahi zori kpari Kaduna yaɣili, luɣ'shɛli yuli bɛ ni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din tɔɣi zobu kpɛri Niger yaɣili (yaɣ'shɛli yuli bɛ ni daa zaŋ boli Niger mɔɣili ).<ref>[http://www.britannica.com/place/Kaduna-River Kaduna River, Nigeria], on britannica.com</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli puuni bɛ ni gbahiri zahim ka mali tiŋgbani maa nɛma pam dɔni di ni.
==Gabisibu ==
Fanani mini tuma duri ni daɣiri nyɛla din zaa zori kuni mɔɣili ŋɔ ni Kaduna (Arah, 1985). Saɣiri bahibu yiriŋyiriŋ nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili maa kom.<ref>{{Cite news |last=Isenyo |first=Godwin |date=2022-04-21 |title=Kaduna govt reintroduces monthly sanitation, plans plastic container ban |url=https://punchng.com/kaduna-govt-reintroduces-monthly-sanitation-plans-plastic-container-ban/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-04-22 |title=Kaduna to introduce electric tricycles, ban plastic containers |url=https://tribuneonlineng.com/kaduna-to-introduce-electric-tricycles-ban-plastic-containers/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref>
== Ko'kpɛɣu ==
Pirinla ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi Kaduna zuɣu, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa pili ko'kpɛɣu gu ka taɣi so'chibisi.<ref>{{Cite news |last=Aodu |first=AbdulRaheem |date=2020-09-29 |title=FG plans flood control project in Kaduna - Blueprint Newspapers |url=https://www.blueprint.ng/fg-plans-flood-control-project-in-kaduna/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=2023-07-07 |language=en-US|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref> Yuuni 2022, ko'kpɛɣu din daa niŋ ka di daliri daa nyɛ Kaduna mɔɣili nyɛla din daa saɣim binyɛra mini yanima lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |last=Benjamin |first=Isaiah |date=2022-08-09 |title=Flood: UNICEF, Red Cross Lift 5,000 Kaduna Households With N175m |url=https://leadership.ng/flood-unicef-red-cross-lift-5000-kaduna-households-with-n175m/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Silimiin goli November yuuni 2022, bihi ayi ban yuya daa booni Zakaria Aliyu Yahaya mini Yusuf Abdullahi ka bɛ yuma daa nyɛ yuun pinaayopɔin mini yuun pinaayobu ban daa chani [[State school|Government Secondary School]] din be [[Zaria]] nyɛla mɔɣili ŋɔ ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ Kogin Mutuwa din be Kaduna.<ref>{{Cite news |date=2022-11-01 |title=Two Boys Reportedly Drown In Kaduna River – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/two-boys-reportedly-drown-in-kaduna-river/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-05 |language=en-GB|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
== Climate ==
Kaduna yuuni tulim nyɛla 25.2 °C | 77.4 °F. Di nyɛla din tooi nyari saa kamani 998 mm | 39.3 inch yuuni kam puuni. Saha shɛŋa , yuuni puuni tulim maa nyɛla din taɣira bin din gbaai 55 °F zaŋ hali ni 95 °F ka nyɛ din bi tooi labiri nyaaŋa paari 50 °F bee chsni tooni paari 102 °F.<ref>{{Cite web |title=Kaduna Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/55104/Average-Weather-in-Kaduna-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-20 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Saa saha nyɛla din mahi bela ka wuuni mi nyɛ din tula. Silimiin goya kamani January, February, May, June, July, August, September, October, November, December nyɛla chira shɛŋa niri ni tooi chaŋ ni ka binshɛɣu kam be viɛnyɛla.<ref>{{Cite web |title=Kaduna climate: Temperature Kaduna & Weather By Month |url=https://en.climate-data.org/africa/nigeria/kaduna/kaduna-539/ |access-date=2023-09-20 |website=en.climate-data.org}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Zungeru]]
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
{{Coord|8.744479|N|5.799589|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Kaduna]]
[[Category:Crocodiles (band) albums]]
65o5wfyq0iecd9ff9g3cl8zy9ssop4x
138044
138043
2026-05-30T07:32:45Z
Kalakpagh
2501
added databox
138044
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaduna River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = {{hlist|[[Nigeria]]}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 550
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg ={{convert|523|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 65,878
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Kaduna.png|thumb|Kaduna River system]]
[[File:Kaduna River, Kaduna (Nigeria), 2007.JPG|thumb|Kaduna River, view from the Sea Breeze, Kaduna, 2007]]
'''Kaduna Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli zori chani n-ti chirigiri [[Niger River]] din zori kamani kilomitanima kɔbisinu ni anu gindin [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=Figure 1: Map of River Kaduna within Kaduna metropolis. |url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702171846/https://www.researchgate.net/figure/Map-of-River-Kaduna-within-Kaduna-metropolis_fig1_322651552 |archive-date=2023-07-02 |access-date=2025-06-26 |website=ResearchGate |language=en |url-status=live }}</ref> Bɛ nyɛla ban daa zaŋ nyabiga so ŋun daa be lala mɔɣili ŋɔ yuli zaŋ boli mɔɣili maa mini lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news | url=https://dailytrust.com/tag/kaduna-river/ | title=Kaduna river |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Kaduna gbunni balli shɛli bɛ ni yɛri lala yaɣili ŋɔ, Hausa nyɛla "Nyabiga",<ref name="Hausa">{{cite web|title=On-line Bargery Hausa-English Dictionary|url= http://maguzawa.dyndns.ws/|accessdate= 2009-07-09}}</ref> ka Nupe balli, mɔɣili maa wulinluhili polo mi nyɛ ban booni mɔɣili ŋɔ '''Lavun'''.<ref>{{cite book |last1=Nadel |first1=S. F. (Siegfried Frederick) |title=A black Byzantium; the kingdom of Nupe in Nigeria |date=1965 |publisher=London, New York Pub. for the International Institute of African Languages & Cultures by the Oxford University Press |page=181 |url=https://archive.org/details/blackbyzantium0000unse_n4e3/page/180/mode/2up?q=lavun |access-date=5 January 2026}}</ref>
==Course==
Kaduna mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Plateau yaɣili din be Jos Plateau ka nyɛ din zori kilomita pihita yini ka kpari [[Jos]] tiŋpuuni. Di nyɛla din lahi zori kpari Kaduna yaɣili, luɣ'shɛli yuli bɛ ni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din tɔɣi zobu kpɛri Niger yaɣili (yaɣ'shɛli yuli bɛ ni daa zaŋ boli Niger mɔɣili ).<ref>[http://www.britannica.com/place/Kaduna-River Kaduna River, Nigeria], on britannica.com</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli puuni bɛ ni gbahiri zahim ka mali tiŋgbani maa nɛma pam dɔni di ni.
==Gabisibu ==
Fanani mini tuma duri ni daɣiri nyɛla din zaa zori kuni mɔɣili ŋɔ ni Kaduna (Arah, 1985). Saɣiri bahibu yiriŋyiriŋ nyɛ din tooi saɣindi mɔɣili maa kom.<ref>{{Cite news |last=Isenyo |first=Godwin |date=2022-04-21 |title=Kaduna govt reintroduces monthly sanitation, plans plastic container ban |url=https://punchng.com/kaduna-govt-reintroduces-monthly-sanitation-plans-plastic-container-ban/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-04-22 |title=Kaduna to introduce electric tricycles, ban plastic containers |url=https://tribuneonlineng.com/kaduna-to-introduce-electric-tricycles-ban-plastic-containers/ |access-date=2023-07-15 |newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref>
== Ko'kpɛɣu ==
Pirinla ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi Kaduna zuɣu, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa pili ko'kpɛɣu gu ka taɣi so'chibisi.<ref>{{Cite news |last=Aodu |first=AbdulRaheem |date=2020-09-29 |title=FG plans flood control project in Kaduna - Blueprint Newspapers |url=https://www.blueprint.ng/fg-plans-flood-control-project-in-kaduna/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=2023-07-07 |language=en-US|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref> Yuuni 2022, ko'kpɛɣu din daa niŋ ka di daliri daa nyɛ Kaduna mɔɣili nyɛla din daa saɣim binyɛra mini yanima lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |last=Benjamin |first=Isaiah |date=2022-08-09 |title=Flood: UNICEF, Red Cross Lift 5,000 Kaduna Households With N175m |url=https://leadership.ng/flood-unicef-red-cross-lift-5000-kaduna-households-with-n175m/ |access-date=2023-08-24 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Silimiin goli November yuuni 2022, bihi ayi ban yuya daa booni Zakaria Aliyu Yahaya mini Yusuf Abdullahi ka bɛ yuma daa nyɛ yuun pinaayopɔin mini yuun pinaayobu ban daa chani [[State school|Government Secondary School]] din be [[Zaria]] nyɛla mɔɣili ŋɔ ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ Kogin Mutuwa din be Kaduna.<ref>{{Cite news |date=2022-11-01 |title=Two Boys Reportedly Drown In Kaduna River – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/two-boys-reportedly-drown-in-kaduna-river/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-05 |language=en-GB|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref>
== Climate ==
Kaduna yuuni tulim nyɛla 25.2 °C | 77.4 °F. Di nyɛla din tooi nyari saa kamani 998 mm | 39.3 inch yuuni kam puuni. Saha shɛŋa , yuuni puuni tulim maa nyɛla din taɣira bin din gbaai 55 °F zaŋ hali ni 95 °F ka nyɛ din bi tooi labiri nyaaŋa paari 50 °F bee chsni tooni paari 102 °F.<ref>{{Cite web |title=Kaduna Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/55104/Average-Weather-in-Kaduna-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-20 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Saa saha nyɛla din mahi bela ka wuuni mi nyɛ din tula. Silimiin goya kamani January, February, May, June, July, August, September, October, November, December nyɛla chira shɛŋa niri ni tooi chaŋ ni ka binshɛɣu kam be viɛnyɛla.<ref>{{Cite web |title=Kaduna climate: Temperature Kaduna & Weather By Month |url=https://en.climate-data.org/africa/nigeria/kaduna/kaduna-539/ |access-date=2023-09-20 |website=en.climate-data.org}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Zungeru]]
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
{{Coord|8.744479|N|5.799589|E|source:wikidata|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Kaduna]]
[[Category:Crocodiles (band) albums]]
hpqg9916mc8tz02l2yxbmlsttnalmep
Oli River
0
33186
138045
2026-05-30T07:36:55Z
Kalakpagh
2501
Created article
138045
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Benin}}
[[File:River Niger Tributaries from Benin OSM.png|thumb|North Benin with the Oli in the south east<ref>{{Cite web |title=River Oli (Oli River) Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:9.76667 and Long:4.63333 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_oli_river/ |access-date=2023-07-10 |website=www.getamap.net}}</ref>]]
'''Oli River''' ŋɔ nyɛla Mɔɣili zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Benin]], di nyɛla din chani n-ti chirigiri [[Niger River]].<ref>Rand McNally, ''The New International Atlas'', 1993.</ref>
==References==
{{Reflist}}
[[Category:Rivers of Benin]]
[[Category:Niger River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
t9uhqgzi1frmpu7ecbcmpcmg5cqu731
138046
138045
2026-05-30T07:37:18Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138046
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Benin}}
[[File:River Niger Tributaries from Benin OSM.png|thumb|North Benin with the Oli in the south east<ref>{{Cite web |title=River Oli (Oli River) Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:9.76667 and Long:4.63333 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_oli_river/ |access-date=2023-07-10 |website=www.getamap.net}}</ref>]]
'''Oli River''' ŋɔ nyɛla Mɔɣili zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Benin]], di nyɛla din chani n-ti chirigiri [[Niger River]].<ref>Rand McNally, ''The New International Atlas'', 1993.</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Category:Rivers of Benin]]
[[Category:Niger River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
4w6t0356lndvdxm2bda2tfmdz32is3i
138047
138046
2026-05-30T07:37:51Z
Kalakpagh
2501
added databox
138047
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Benin}}
{{Databox}}
[[File:River Niger Tributaries from Benin OSM.png|thumb|North Benin with the Oli in the south east<ref>{{Cite web |title=River Oli (Oli River) Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:9.76667 and Long:4.63333 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_oli_river/ |access-date=2023-07-10 |website=www.getamap.net}}</ref>]]
'''Oli River''' ŋɔ nyɛla Mɔɣili zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Benin]], di nyɛla din chani n-ti chirigiri [[Niger River]].<ref>Rand McNally, ''The New International Atlas'', 1993.</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Category:Rivers of Benin]]
[[Category:Niger River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
dpl5rycgmd55igrhkapzz7e8gyb0duz
138048
138047
2026-05-30T07:38:24Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138048
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Benin}}
{{Databox}}
[[File:River Niger Tributaries from Benin OSM.png|thumb|North Benin with the Oli in the south east<ref>{{Cite web |title=River Oli (Oli River) Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:9.76667 and Long:4.63333 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_oli_river/ |access-date=2023-07-10 |website=www.getamap.net}}</ref>]]
'''Oli Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla Mɔɣili zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Benin]], di nyɛla din chani n-ti chirigiri [[Niger River]].<ref>Rand McNally, ''The New International Atlas'', 1993.</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Category:Rivers of Benin]]
[[Category:Niger River]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
6p6s4xay3qww5wmik2depag2hg7m70w
Sokoto River
0
33187
138049
2026-05-30T07:43:58Z
Kalakpagh
2501
Created article
138049
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
[[File:Sokoto River system.png|Sokoto River system]]
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|350px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
'''Sokoto Mɔɣili,''' (di nyɛla bɛ ni daa na mi shɛli Gulbi 'n [[Kebbi State|Kebbi]]), nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] wulinluhili ka nyɛ din zori chirigiri [[River Niger]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Sokoto-River | title=Sokoto River | Nigeria, Map, & Location | Britannica }}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Funtua]] zaŋ n-ti Katsina yaɣili kamani kilomita kɔbishi ni pisopɔin ni anu ka chɛ Sokoto. Di nyɛla din zori gariti [[Gusau]] din be Zamfara yaɣili, ni ka di mini [[Gusau Dam]] laɣim taba.<ref>{{cite web | url=https://www.gettyimages.com/photos/sokoto-river | title=27 Sokoto River Stock Photos, High-Res Pictures, and Images - Getty Images }}</ref> Yaha, mɔɣili ŋɔ nyɛla din zori gariti Sokoto yaɣili ni ka di chaŋ n-ti chirigi Rima mɔɣili ka lɛbigi wulinluhili ka chaŋ n-ti gari Birnin Kebbi din be Kebbi yaɣili.<ref>{{cite web | url=https://www.researchgate.net/figure/Drainage-Map-of-Sokoto-Basin-Showing-Major-and-Minor-rivers-modified-from-Adelana-et-al_fig2_319007278 | title=Figure 1. Drainage Map of Sokoto Basin Showing Major and Minor rivers }}</ref> Kamani kilomita kɔbigi ni pishi zaŋ chaŋ Birnin Kebbi wulinpuhili pɔi ka di naayi chaŋ n-ti chirigi [[Niger River]].<ref>{{cite web | url=https://www.researchgate.net/figure/Drainage-Map-of-Sokoto-Basin-Showing-Major-and-Minor-rivers-modified-from-Adelana-et-al_fig2_319007278 | title=Figure 1. Drainage Map of Sokoto Basin Showing Major and Minor rivers }}</ref>
Mɔɣili ŋɔ nyɛla din sɔŋdi pukpariba kom ka bɛ kɔri bindira. Mɔɣili ŋɔ gba nyɛla so doni li zaŋ n-ti niriba.<ref>{{Cite news | url=https://www.premiumtimesng.com/tag/shagari-river-in-sokoto-state | title=Shagari River in Sokoto State Archives |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Bakolori mɔɣili nyɛla kilomita kɔbigi ka chɛ Sokoto, di nyɛla ko'titali zaŋ n-ti '''Sokoto Mɔɣili'''. Di nyɛla din sɔŋdi pukpariba bɛ kɔbu shee.<ref name=eawag>{{cite web
|url = http://www.eawag.ch/research_e/apec/seminars/Case%20studies/2005/051031_Bakolori%201.pdf
|title = Bakolori Dam and Bakolori Irrigation Project – Sokoto River, Nigeria
|author = Akané Hartenbach and Jürgen Schuol
|date = October 2005
|publisher = Eawag aquatic research institute
|accessdate = 2010-01-10
}}{{dead link|date=May 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Pollution ==
Pukpariba ni mali ti shɛŋa punpiri bɛ kɔbiti mini binnɛma ban be mɔɣili ŋɔ puuni zaa nyɛla din saɣindi mɔɣili ŋɔ kom.<ref>{{Cite web |title=What Is Water Pollution {{!}} Environmental Pollution Centers |url=https://www.environmentalpollutioncenters.org/water/ |access-date=2023-07-16 |website=www.environmentalpollutioncenters.org |language=en}}</ref>
== Climate ==
Yaɣ'shɛŋa din tuli pam Nigeria zaɣ'yini nyɛ Sokoto, di tuulim zooi ka di tooi nyɛla 28.3 °C (82.9 °F), dabisili puuni tulim pam tooi nyɛla 40 °C (104.0 °F), chiri shɛŋa ni tulim ni tooi zoogi nyɛ bin din gbaai Silimiin goli February zaŋ hali ni Silimiin goli April, di saha ka tulim nyɛ 40 °C (104.0 °F).<ref>{{Cite web |title=Climate in Sokoto, Temperature of Sokoto, Weather in Sokoto :: Traveltill.com |url=https://www.traveltill.com/destination/Nigeria/Sokoto/climate.php |access-date=2023-10-03 |website=Traveltill}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
* ''The Hydrology and Plankton of the River Sokoto'' . J. Holden, J. Green. Journal of Animal Ecology, Vol. 29, No. 1 (May, 1960), pp. 65–84. [https://www.jstor.org/stable/2271]
* ''Isotope And Geochemical Characterization Of Surface And Subsurface Waters In The Semi-Arid Sokoto Basin, Nigeria'', Adelana et al., African Journal of Science and Technology (AJST), Science and Engineering Series Vol. 4, No. 2, pp. 80–89, December 2003 [https://web.archive.org/web/20060619110516/http://www.ansti.org/volume/adelana-final.pdf]
{{Niger River}}
{{coord|11|24|11|N|4|07|15|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Sokoto River| ]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
32cm04ti9r6aunbw585zsfznwzz44j8
138050
138049
2026-05-30T07:44:33Z
Kalakpagh
2501
/* Pollution */ Updated Content
138050
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
[[File:Sokoto River system.png|Sokoto River system]]
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|350px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
'''Sokoto Mɔɣili,''' (di nyɛla bɛ ni daa na mi shɛli Gulbi 'n [[Kebbi State|Kebbi]]), nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] wulinluhili ka nyɛ din zori chirigiri [[River Niger]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Sokoto-River | title=Sokoto River | Nigeria, Map, & Location | Britannica }}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Funtua]] zaŋ n-ti Katsina yaɣili kamani kilomita kɔbishi ni pisopɔin ni anu ka chɛ Sokoto. Di nyɛla din zori gariti [[Gusau]] din be Zamfara yaɣili, ni ka di mini [[Gusau Dam]] laɣim taba.<ref>{{cite web | url=https://www.gettyimages.com/photos/sokoto-river | title=27 Sokoto River Stock Photos, High-Res Pictures, and Images - Getty Images }}</ref> Yaha, mɔɣili ŋɔ nyɛla din zori gariti Sokoto yaɣili ni ka di chaŋ n-ti chirigi Rima mɔɣili ka lɛbigi wulinluhili ka chaŋ n-ti gari Birnin Kebbi din be Kebbi yaɣili.<ref>{{cite web | url=https://www.researchgate.net/figure/Drainage-Map-of-Sokoto-Basin-Showing-Major-and-Minor-rivers-modified-from-Adelana-et-al_fig2_319007278 | title=Figure 1. Drainage Map of Sokoto Basin Showing Major and Minor rivers }}</ref> Kamani kilomita kɔbigi ni pishi zaŋ chaŋ Birnin Kebbi wulinpuhili pɔi ka di naayi chaŋ n-ti chirigi [[Niger River]].<ref>{{cite web | url=https://www.researchgate.net/figure/Drainage-Map-of-Sokoto-Basin-Showing-Major-and-Minor-rivers-modified-from-Adelana-et-al_fig2_319007278 | title=Figure 1. Drainage Map of Sokoto Basin Showing Major and Minor rivers }}</ref>
Mɔɣili ŋɔ nyɛla din sɔŋdi pukpariba kom ka bɛ kɔri bindira. Mɔɣili ŋɔ gba nyɛla so doni li zaŋ n-ti niriba.<ref>{{Cite news | url=https://www.premiumtimesng.com/tag/shagari-river-in-sokoto-state | title=Shagari River in Sokoto State Archives |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Bakolori mɔɣili nyɛla kilomita kɔbigi ka chɛ Sokoto, di nyɛla ko'titali zaŋ n-ti '''Sokoto Mɔɣili'''. Di nyɛla din sɔŋdi pukpariba bɛ kɔbu shee.<ref name=eawag>{{cite web
|url = http://www.eawag.ch/research_e/apec/seminars/Case%20studies/2005/051031_Bakolori%201.pdf
|title = Bakolori Dam and Bakolori Irrigation Project – Sokoto River, Nigeria
|author = Akané Hartenbach and Jürgen Schuol
|date = October 2005
|publisher = Eawag aquatic research institute
|accessdate = 2010-01-10
}}{{dead link|date=May 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Gabisibu ==
Pukpariba ni mali ti shɛŋa punpiri bɛ kɔbiti mini binnɛma ban be mɔɣili ŋɔ puuni zaa nyɛla din saɣindi mɔɣili ŋɔ kom.<ref>{{Cite web |title=What Is Water Pollution {{!}} Environmental Pollution Centers |url=https://www.environmentalpollutioncenters.org/water/ |access-date=2023-07-16 |website=www.environmentalpollutioncenters.org |language=en}}</ref>
== Climate ==
Yaɣ'shɛŋa din tuli pam Nigeria zaɣ'yini nyɛ Sokoto, di tuulim zooi ka di tooi nyɛla 28.3 °C (82.9 °F), dabisili puuni tulim pam tooi nyɛla 40 °C (104.0 °F), chiri shɛŋa ni tulim ni tooi zoogi nyɛ bin din gbaai Silimiin goli February zaŋ hali ni Silimiin goli April, di saha ka tulim nyɛ 40 °C (104.0 °F).<ref>{{Cite web |title=Climate in Sokoto, Temperature of Sokoto, Weather in Sokoto :: Traveltill.com |url=https://www.traveltill.com/destination/Nigeria/Sokoto/climate.php |access-date=2023-10-03 |website=Traveltill}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
* ''The Hydrology and Plankton of the River Sokoto'' . J. Holden, J. Green. Journal of Animal Ecology, Vol. 29, No. 1 (May, 1960), pp. 65–84. [https://www.jstor.org/stable/2271]
* ''Isotope And Geochemical Characterization Of Surface And Subsurface Waters In The Semi-Arid Sokoto Basin, Nigeria'', Adelana et al., African Journal of Science and Technology (AJST), Science and Engineering Series Vol. 4, No. 2, pp. 80–89, December 2003 [https://web.archive.org/web/20060619110516/http://www.ansti.org/volume/adelana-final.pdf]
{{Niger River}}
{{coord|11|24|11|N|4|07|15|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Sokoto River| ]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
ppafjcqjhlbmo3jnvpbrcew51yf6ri5
138051
138050
2026-05-30T07:45:09Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138051
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
[[File:Sokoto River system.png|Sokoto River system]]
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|350px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
'''Sokoto Mɔɣili,''' (di nyɛla bɛ ni daa na mi shɛli Gulbi 'n [[Kebbi State|Kebbi]]), nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] wulinluhili ka nyɛ din zori chirigiri [[River Niger]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Sokoto-River | title=Sokoto River | Nigeria, Map, & Location | Britannica }}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Funtua]] zaŋ n-ti Katsina yaɣili kamani kilomita kɔbishi ni pisopɔin ni anu ka chɛ Sokoto. Di nyɛla din zori gariti [[Gusau]] din be Zamfara yaɣili, ni ka di mini [[Gusau Dam]] laɣim taba.<ref>{{cite web | url=https://www.gettyimages.com/photos/sokoto-river | title=27 Sokoto River Stock Photos, High-Res Pictures, and Images - Getty Images }}</ref> Yaha, mɔɣili ŋɔ nyɛla din zori gariti Sokoto yaɣili ni ka di chaŋ n-ti chirigi Rima mɔɣili ka lɛbigi wulinluhili ka chaŋ n-ti gari Birnin Kebbi din be Kebbi yaɣili.<ref>{{cite web | url=https://www.researchgate.net/figure/Drainage-Map-of-Sokoto-Basin-Showing-Major-and-Minor-rivers-modified-from-Adelana-et-al_fig2_319007278 | title=Figure 1. Drainage Map of Sokoto Basin Showing Major and Minor rivers }}</ref> Kamani kilomita kɔbigi ni pishi zaŋ chaŋ Birnin Kebbi wulinpuhili pɔi ka di naayi chaŋ n-ti chirigi [[Niger River]].<ref>{{cite web | url=https://www.researchgate.net/figure/Drainage-Map-of-Sokoto-Basin-Showing-Major-and-Minor-rivers-modified-from-Adelana-et-al_fig2_319007278 | title=Figure 1. Drainage Map of Sokoto Basin Showing Major and Minor rivers }}</ref>
Mɔɣili ŋɔ nyɛla din sɔŋdi pukpariba kom ka bɛ kɔri bindira. Mɔɣili ŋɔ gba nyɛla so doni li zaŋ n-ti niriba.<ref>{{Cite news | url=https://www.premiumtimesng.com/tag/shagari-river-in-sokoto-state | title=Shagari River in Sokoto State Archives |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Bakolori mɔɣili nyɛla kilomita kɔbigi ka chɛ Sokoto, di nyɛla ko'titali zaŋ n-ti '''Sokoto Mɔɣili'''. Di nyɛla din sɔŋdi pukpariba bɛ kɔbu shee.<ref name=eawag>{{cite web
|url = http://www.eawag.ch/research_e/apec/seminars/Case%20studies/2005/051031_Bakolori%201.pdf
|title = Bakolori Dam and Bakolori Irrigation Project – Sokoto River, Nigeria
|author = Akané Hartenbach and Jürgen Schuol
|date = October 2005
|publisher = Eawag aquatic research institute
|accessdate = 2010-01-10
}}{{dead link|date=May 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Gabisibu ==
Pukpariba ni mali ti shɛŋa punpiri bɛ kɔbiti mini binnɛma ban be mɔɣili ŋɔ puuni zaa nyɛla din saɣindi mɔɣili ŋɔ kom.<ref>{{Cite web |title=What Is Water Pollution {{!}} Environmental Pollution Centers |url=https://www.environmentalpollutioncenters.org/water/ |access-date=2023-07-16 |website=www.environmentalpollutioncenters.org |language=en}}</ref>
== Climate ==
Yaɣ'shɛŋa din tuli pam Nigeria zaɣ'yini nyɛ Sokoto, di tuulim zooi ka di tooi nyɛla 28.3 °C (82.9 °F), dabisili puuni tulim pam tooi nyɛla 40 °C (104.0 °F), chiri shɛŋa ni tulim ni tooi zoogi nyɛ bin din gbaai Silimiin goli February zaŋ hali ni Silimiin goli April, di saha ka tulim nyɛ 40 °C (104.0 °F).<ref>{{Cite web |title=Climate in Sokoto, Temperature of Sokoto, Weather in Sokoto :: Traveltill.com |url=https://www.traveltill.com/destination/Nigeria/Sokoto/climate.php |access-date=2023-10-03 |website=Traveltill}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
* ''The Hydrology and Plankton of the River Sokoto'' . J. Holden, J. Green. Journal of Animal Ecology, Vol. 29, No. 1 (May, 1960), pp. 65–84. [https://www.jstor.org/stable/2271]
* ''Isotope And Geochemical Characterization Of Surface And Subsurface Waters In The Semi-Arid Sokoto Basin, Nigeria'', Adelana et al., African Journal of Science and Technology (AJST), Science and Engineering Series Vol. 4, No. 2, pp. 80–89, December 2003 [https://web.archive.org/web/20060619110516/http://www.ansti.org/volume/adelana-final.pdf]
{{Niger River}}
{{coord|11|24|11|N|4|07|15|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Sokoto River| ]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
3awcse8t45d4yrmpsozpka2fpwu06o2
138052
138051
2026-05-30T07:45:29Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138052
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
[[File:Sokoto River system.png|Sokoto River system]]
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|350px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
'''Sokoto Mɔɣili,''' (di nyɛla bɛ ni daa na mi shɛli Gulbi 'n [[Kebbi State|Kebbi]]), nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] wulinluhili ka nyɛ din zori chirigiri [[River Niger]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Sokoto-River | title=Sokoto River | Nigeria, Map, & Location | Britannica }}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Funtua]] zaŋ n-ti Katsina yaɣili kamani kilomita kɔbishi ni pisopɔin ni anu ka chɛ Sokoto. Di nyɛla din zori gariti [[Gusau]] din be Zamfara yaɣili, ni ka di mini [[Gusau Dam]] laɣim taba.<ref>{{cite web | url=https://www.gettyimages.com/photos/sokoto-river | title=27 Sokoto River Stock Photos, High-Res Pictures, and Images - Getty Images }}</ref> Yaha, mɔɣili ŋɔ nyɛla din zori gariti Sokoto yaɣili ni ka di chaŋ n-ti chirigi Rima mɔɣili ka lɛbigi wulinluhili ka chaŋ n-ti gari Birnin Kebbi din be Kebbi yaɣili.<ref>{{cite web | url=https://www.researchgate.net/figure/Drainage-Map-of-Sokoto-Basin-Showing-Major-and-Minor-rivers-modified-from-Adelana-et-al_fig2_319007278 | title=Figure 1. Drainage Map of Sokoto Basin Showing Major and Minor rivers }}</ref> Kamani kilomita kɔbigi ni pishi zaŋ chaŋ Birnin Kebbi wulinpuhili pɔi ka di naayi chaŋ n-ti chirigi [[Niger River]].<ref>{{cite web | url=https://www.researchgate.net/figure/Drainage-Map-of-Sokoto-Basin-Showing-Major-and-Minor-rivers-modified-from-Adelana-et-al_fig2_319007278 | title=Figure 1. Drainage Map of Sokoto Basin Showing Major and Minor rivers }}</ref>
Mɔɣili ŋɔ nyɛla din sɔŋdi pukpariba kom ka bɛ kɔri bindira. Mɔɣili ŋɔ gba nyɛla so doni li zaŋ n-ti niriba.<ref>{{Cite news | url=https://www.premiumtimesng.com/tag/shagari-river-in-sokoto-state | title=Shagari River in Sokoto State Archives |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Bakolori mɔɣili nyɛla kilomita kɔbigi ka chɛ Sokoto, di nyɛla ko'titali zaŋ n-ti '''Sokoto Mɔɣili'''. Di nyɛla din sɔŋdi pukpariba bɛ kɔbu shee.<ref name=eawag>{{cite web
|url = http://www.eawag.ch/research_e/apec/seminars/Case%20studies/2005/051031_Bakolori%201.pdf
|title = Bakolori Dam and Bakolori Irrigation Project – Sokoto River, Nigeria
|author = Akané Hartenbach and Jürgen Schuol
|date = October 2005
|publisher = Eawag aquatic research institute
|accessdate = 2010-01-10
}}{{dead link|date=May 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Gabisibu ==
Pukpariba ni mali ti shɛŋa punpiri bɛ kɔbiti mini binnɛma ban be mɔɣili ŋɔ puuni zaa nyɛla din saɣindi mɔɣili ŋɔ kom.<ref>{{Cite web |title=What Is Water Pollution {{!}} Environmental Pollution Centers |url=https://www.environmentalpollutioncenters.org/water/ |access-date=2023-07-16 |website=www.environmentalpollutioncenters.org |language=en}}</ref>
== Climate ==
Yaɣ'shɛŋa din tuli pam Nigeria zaɣ'yini nyɛ Sokoto, di tuulim zooi ka di tooi nyɛla 28.3 °C (82.9 °F), dabisili puuni tulim pam tooi nyɛla 40 °C (104.0 °F), chiri shɛŋa ni tulim ni tooi zoogi nyɛ bin din gbaai Silimiin goli February zaŋ hali ni Silimiin goli April, di saha ka tulim nyɛ 40 °C (104.0 °F).<ref>{{Cite web |title=Climate in Sokoto, Temperature of Sokoto, Weather in Sokoto :: Traveltill.com |url=https://www.traveltill.com/destination/Nigeria/Sokoto/climate.php |access-date=2023-10-03 |website=Traveltill}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
* ''The Hydrology and Plankton of the River Sokoto'' . J. Holden, J. Green. Journal of Animal Ecology, Vol. 29, No. 1 (May, 1960), pp. 65–84. [https://www.jstor.org/stable/2271]
* ''Isotope And Geochemical Characterization Of Surface And Subsurface Waters In The Semi-Arid Sokoto Basin, Nigeria'', Adelana et al., African Journal of Science and Technology (AJST), Science and Engineering Series Vol. 4, No. 2, pp. 80–89, December 2003 [https://web.archive.org/web/20060619110516/http://www.ansti.org/volume/adelana-final.pdf]
{{coord|11|24|11|N|4|07|15|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Sokoto River| ]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
5sm4wo3xrzj501n97k1d11lthv32ty6
138053
138052
2026-05-30T07:46:04Z
Kalakpagh
2501
added databox
138053
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Nigeria}}
[[File:Sokoto River system.png|Sokoto River system]]
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|350px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
'''Sokoto Mɔɣili,''' (di nyɛla bɛ ni daa na mi shɛli Gulbi 'n [[Kebbi State|Kebbi]]), nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] wulinluhili ka nyɛ din zori chirigiri [[River Niger]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Sokoto-River | title=Sokoto River | Nigeria, Map, & Location | Britannica }}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Funtua]] zaŋ n-ti Katsina yaɣili kamani kilomita kɔbishi ni pisopɔin ni anu ka chɛ Sokoto. Di nyɛla din zori gariti [[Gusau]] din be Zamfara yaɣili, ni ka di mini [[Gusau Dam]] laɣim taba.<ref>{{cite web | url=https://www.gettyimages.com/photos/sokoto-river | title=27 Sokoto River Stock Photos, High-Res Pictures, and Images - Getty Images }}</ref> Yaha, mɔɣili ŋɔ nyɛla din zori gariti Sokoto yaɣili ni ka di chaŋ n-ti chirigi Rima mɔɣili ka lɛbigi wulinluhili ka chaŋ n-ti gari Birnin Kebbi din be Kebbi yaɣili.<ref>{{cite web | url=https://www.researchgate.net/figure/Drainage-Map-of-Sokoto-Basin-Showing-Major-and-Minor-rivers-modified-from-Adelana-et-al_fig2_319007278 | title=Figure 1. Drainage Map of Sokoto Basin Showing Major and Minor rivers }}</ref> Kamani kilomita kɔbigi ni pishi zaŋ chaŋ Birnin Kebbi wulinpuhili pɔi ka di naayi chaŋ n-ti chirigi [[Niger River]].<ref>{{cite web | url=https://www.researchgate.net/figure/Drainage-Map-of-Sokoto-Basin-Showing-Major-and-Minor-rivers-modified-from-Adelana-et-al_fig2_319007278 | title=Figure 1. Drainage Map of Sokoto Basin Showing Major and Minor rivers }}</ref>
Mɔɣili ŋɔ nyɛla din sɔŋdi pukpariba kom ka bɛ kɔri bindira. Mɔɣili ŋɔ gba nyɛla so doni li zaŋ n-ti niriba.<ref>{{Cite news | url=https://www.premiumtimesng.com/tag/shagari-river-in-sokoto-state | title=Shagari River in Sokoto State Archives |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Bakolori mɔɣili nyɛla kilomita kɔbigi ka chɛ Sokoto, di nyɛla ko'titali zaŋ n-ti '''Sokoto Mɔɣili'''. Di nyɛla din sɔŋdi pukpariba bɛ kɔbu shee.<ref name=eawag>{{cite web
|url = http://www.eawag.ch/research_e/apec/seminars/Case%20studies/2005/051031_Bakolori%201.pdf
|title = Bakolori Dam and Bakolori Irrigation Project – Sokoto River, Nigeria
|author = Akané Hartenbach and Jürgen Schuol
|date = October 2005
|publisher = Eawag aquatic research institute
|accessdate = 2010-01-10
}}{{dead link|date=May 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Gabisibu ==
Pukpariba ni mali ti shɛŋa punpiri bɛ kɔbiti mini binnɛma ban be mɔɣili ŋɔ puuni zaa nyɛla din saɣindi mɔɣili ŋɔ kom.<ref>{{Cite web |title=What Is Water Pollution {{!}} Environmental Pollution Centers |url=https://www.environmentalpollutioncenters.org/water/ |access-date=2023-07-16 |website=www.environmentalpollutioncenters.org |language=en}}</ref>
== Climate ==
Yaɣ'shɛŋa din tuli pam Nigeria zaɣ'yini nyɛ Sokoto, di tuulim zooi ka di tooi nyɛla 28.3 °C (82.9 °F), dabisili puuni tulim pam tooi nyɛla 40 °C (104.0 °F), chiri shɛŋa ni tulim ni tooi zoogi nyɛ bin din gbaai Silimiin goli February zaŋ hali ni Silimiin goli April, di saha ka tulim nyɛ 40 °C (104.0 °F).<ref>{{Cite web |title=Climate in Sokoto, Temperature of Sokoto, Weather in Sokoto :: Traveltill.com |url=https://www.traveltill.com/destination/Nigeria/Sokoto/climate.php |access-date=2023-10-03 |website=Traveltill}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
* ''The Hydrology and Plankton of the River Sokoto'' . J. Holden, J. Green. Journal of Animal Ecology, Vol. 29, No. 1 (May, 1960), pp. 65–84. [https://www.jstor.org/stable/2271]
* ''Isotope And Geochemical Characterization Of Surface And Subsurface Waters In The Semi-Arid Sokoto Basin, Nigeria'', Adelana et al., African Journal of Science and Technology (AJST), Science and Engineering Series Vol. 4, No. 2, pp. 80–89, December 2003 [https://web.archive.org/web/20060619110516/http://www.ansti.org/volume/adelana-final.pdf]
{{coord|11|24|11|N|4|07|15|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Sokoto River| ]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Tributaries of the Niger River]]
n9htfwo4v9xkim1z6lg128s9ttyhehg
Gusau Dam
0
33188
138054
2026-05-30T07:50:21Z
Kalakpagh
2501
Created article
138054
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Dam along Sokoto River}}
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Sokoto river basin, Gusau to the southeast]]
'''Gusau Dam''' nyɛla ko'shɛli din piligi [[Sokoto River]] din be [[Gusau]], tiŋzuɣu zaŋ n-ti Zamfara yaɣili din be Nigeria. Di nyɛla din tiri tiŋ maa kom mini tiŋ'shɛŋa din miri mɔɣili maa. Yuuni 2006, mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa chii ka daa di niriba ban kalinli yiɣisi pihinahi nyɛvuya ka daa lahi di yanima kɔbisinu.<ref>{{cite web
|url=https://www.dawn.com/news/212885/40-killed-in-nigerian-dam-collapse
|title=40 killed in Nigerian dam collapse
|publisher=DAWN – International
|date=October 2, 2006
|access-date=2009-01-12}}</ref>
==Dam capacity==
Mɔɣili ŋɔ galisim nyɛla din daa bi saɣiri lala tiŋsi ŋɔ yɛlibɔra di yi niŋ ka saa zaɣisi mibu. Silimiin goli January yuuni 2001, Zamfara yaɣili ŋɔ zuɣulan, Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun daa chaŋ n-ti nya minista zaŋ n-ti kom yɛltɔɣa Mohammed Bello Kaliel ka daa yɛlli ni Gusau mɔɣili nyɛla di ni tooi nyuii naai ka daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan chɛ ka bɛ yoogi Bakolori mɔɣili kpɛhi [[Gusau]]. Kaliel nyɛla ŋun daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun mali nia ni o ti Nigeria tiŋgbani zaa ko'nyiuri suŋ dizuɣu bɛ nyɛla ban yɛn sɔŋ lala yaɣili ŋɔ ni kom.<ref>{{cite web
|url=http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|title=Gusau Dam Drying Up, Says Zamfara Governor
|author=Iyefu Adoba
|publisher=ThisDay
|date=2001-01-12
|accessdate=2010-01-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20041206172810/http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|archive-date=2004-12-06
|url-status=dead
}}</ref>
Silimiin goli June yuuni 2002, yaɣa dibaa ayi zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ban daa sam [[Independent Corrupt Practices and Other Related Offences Commission]] (ICPC) ka daa yɛlli ni Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun di tiŋgbani maa liɣiri yiriŋ. Lahabali nyɛla din daa wuhi ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun yihi liɣiri din yiɣisi #14.2 miliyɔŋ ni bɛ zaŋ gbi Gusau mɔɣili amaa hali ni zuŋɔ binshɛli na bi niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304050036/http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|url-status=usurped
|archive-date=March 4, 2012
|work=The Guardian
|date= June 15, 2002
|title=Groups Petition Anti-graft Panel Over Alleged Fraud In ZAMFARA
|author=MOHAMMED ABUBAKAR, ABUJA
|accessdate=2010-01-12}}</ref>
==2006 collapse==
Alomo nyɛla din daa niŋ Asibiri dali Silimiin goli September biɛɣ'pihita dali yuuni 2006, din daa niŋ ka mɔɣili ŋɔ kom zaa daa yi din daa niŋ ka mɔɣili maa daa chii ka ko'kpɛɣu daa niŋ. Niriba ban kalinli daa yiɣisi pihinahi nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛvuya, yanima kɔbisinu nyɛla din daa di kom ka salo ban kalinli yiɣisi 1,000 nyɛ ban daa koŋ bɛ biɛhisi shɛhi.<ref>{{Cite web |date=2006-10-02 |title=Nigeria: Collapsed dam sweeps away 500 houses – Nigeria {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/nigeria/nigeria-collapsed-dam-sweeps-away-500-houses |access-date=2023-08-23 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref> Di nyɛla din daa niŋ din daa niŋ ka sa'titali daa mi dabaa ayi. Gbaai yihi nyɛvuya mini yanima din daa di kom ŋɔ, puzɔri nyɛla din daa saɣim ka binkɔbiri pam gba nyɛ ban daa kpi. Ko'bilisi nyɛla din daa saɣim din daa niŋ ka lala ko'kpɛɣu daa niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=55814&SelectRegion=West_Africa
|title=NIGERIA: Dozens still missing after dam collapse
|accessdate=2009-01-12}}</ref><ref>{{cite web
|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5396176.stm
|publisher=BBC
|title=Burst dam destroys Nigeria homes
|date=October 1, 2006
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Kom nyɛla din daa niŋ tom pam lala yaɣili ŋɔ. Ko'kɔhiriba pam nyɛla ban daa pahi bɛ kom liɣiri ni N50 din daa na nyɛ N20.<ref name=scarce>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/archive/DT16032007/water163207.html
|title=Water scarcity: Gusau residents commend FG
|publisher=Daily Triumph
|date=March 16, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==Later developments==
Silimiin goli March yuuni 2007, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa yihi liɣiri din yiɣisi #2.4 billion ni bɛ zaŋ li labi gbi Gusau mɔɣili.<ref name=scarce/> Silimiin goli May yuuni 2007, zuɣulan zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ŋun daa yɛlli ni bɛ nyɛla ban yɛn niŋ kam labisi ko'nyuri sɔŋ na lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{cite web
|url=http://www.unitedworld-usa.com/pdf/nigeria2007.pdf
|publisher=UnitedWorld
|title=Zamfara State: Abundant arable land and solid minerals
|date=May 24, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Silimiin goli January yuuni 2010, Zamfara yaɣili bilichininima nyɛla ban daa yina n-ti sabi gbaŋ galim [[Economic and Financial Crimes Commission]] (EFCC) ka daa yɛlli ni di to ni bɛ vihi zuɣulan kuro zaŋ n-ti Zamfara yaɣili Ahamad Sani Yarima din daa niŋ ka o di liɣiri din yiɣisi N1 billion zaŋ n-ti Gusau mɔɣili ŋɔ labi gbi yiriŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/goru412010.html
|date=January 4, 2010
|title=Group drag ex-governor to EFCC, ICPC
|author=BALA ABUBAKAR
|publisher=Daily Triumph
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{Dams in Nigeria}}
{{coord|12|08|41|N|6|40|15|E|display=title|region:NG_type:waterbody_source:dewiki}}
{{DEFAULTSORT:Gusau Dam}}
[[Category:2006 disasters in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:2006 in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:Man-made disasters in Nigeria]]
[[Category:Dam failures in Africa]]
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Zamfara State]]
jk5ruojvwsmxi7wxstfqgci36uckixj
138055
138054
2026-05-30T07:50:48Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138055
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Dam along Sokoto River}}
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Sokoto river basin, Gusau to the southeast]]
'''Gusau Dam''' nyɛla ko'shɛli din piligi [[Sokoto River]] din be [[Gusau]], tiŋzuɣu zaŋ n-ti Zamfara yaɣili din be Nigeria. Di nyɛla din tiri tiŋ maa kom mini tiŋ'shɛŋa din miri mɔɣili maa. Yuuni 2006, mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa chii ka daa di niriba ban kalinli yiɣisi pihinahi nyɛvuya ka daa lahi di yanima kɔbisinu.<ref>{{cite web
|url=https://www.dawn.com/news/212885/40-killed-in-nigerian-dam-collapse
|title=40 killed in Nigerian dam collapse
|publisher=DAWN – International
|date=October 2, 2006
|access-date=2009-01-12}}</ref>
==Dam capacity==
Mɔɣili ŋɔ galisim nyɛla din daa bi saɣiri lala tiŋsi ŋɔ yɛlibɔra di yi niŋ ka saa zaɣisi mibu. Silimiin goli January yuuni 2001, Zamfara yaɣili ŋɔ zuɣulan, Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun daa chaŋ n-ti nya minista zaŋ n-ti kom yɛltɔɣa Mohammed Bello Kaliel ka daa yɛlli ni Gusau mɔɣili nyɛla di ni tooi nyuii naai ka daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan chɛ ka bɛ yoogi Bakolori mɔɣili kpɛhi [[Gusau]]. Kaliel nyɛla ŋun daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun mali nia ni o ti Nigeria tiŋgbani zaa ko'nyiuri suŋ dizuɣu bɛ nyɛla ban yɛn sɔŋ lala yaɣili ŋɔ ni kom.<ref>{{cite web
|url=http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|title=Gusau Dam Drying Up, Says Zamfara Governor
|author=Iyefu Adoba
|publisher=ThisDay
|date=2001-01-12
|accessdate=2010-01-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20041206172810/http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|archive-date=2004-12-06
|url-status=dead
}}</ref>
Silimiin goli June yuuni 2002, yaɣa dibaa ayi zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ban daa sam [[Independent Corrupt Practices and Other Related Offences Commission]] (ICPC) ka daa yɛlli ni Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun di tiŋgbani maa liɣiri yiriŋ. Lahabali nyɛla din daa wuhi ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun yihi liɣiri din yiɣisi #14.2 miliyɔŋ ni bɛ zaŋ gbi Gusau mɔɣili amaa hali ni zuŋɔ binshɛli na bi niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304050036/http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|url-status=usurped
|archive-date=March 4, 2012
|work=The Guardian
|date= June 15, 2002
|title=Groups Petition Anti-graft Panel Over Alleged Fraud In ZAMFARA
|author=MOHAMMED ABUBAKAR, ABUJA
|accessdate=2010-01-12}}</ref>
==2006 collapse==
Alomo nyɛla din daa niŋ Asibiri dali Silimiin goli September biɛɣ'pihita dali yuuni 2006, din daa niŋ ka mɔɣili ŋɔ kom zaa daa yi din daa niŋ ka mɔɣili maa daa chii ka ko'kpɛɣu daa niŋ. Niriba ban kalinli daa yiɣisi pihinahi nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛvuya, yanima kɔbisinu nyɛla din daa di kom ka salo ban kalinli yiɣisi 1,000 nyɛ ban daa koŋ bɛ biɛhisi shɛhi.<ref>{{Cite web |date=2006-10-02 |title=Nigeria: Collapsed dam sweeps away 500 houses – Nigeria {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/nigeria/nigeria-collapsed-dam-sweeps-away-500-houses |access-date=2023-08-23 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref> Di nyɛla din daa niŋ din daa niŋ ka sa'titali daa mi dabaa ayi. Gbaai yihi nyɛvuya mini yanima din daa di kom ŋɔ, puzɔri nyɛla din daa saɣim ka binkɔbiri pam gba nyɛ ban daa kpi. Ko'bilisi nyɛla din daa saɣim din daa niŋ ka lala ko'kpɛɣu daa niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=55814&SelectRegion=West_Africa
|title=NIGERIA: Dozens still missing after dam collapse
|accessdate=2009-01-12}}</ref><ref>{{cite web
|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5396176.stm
|publisher=BBC
|title=Burst dam destroys Nigeria homes
|date=October 1, 2006
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Kom nyɛla din daa niŋ tom pam lala yaɣili ŋɔ. Ko'kɔhiriba pam nyɛla ban daa pahi bɛ kom liɣiri ni N50 din daa na nyɛ N20.<ref name=scarce>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/archive/DT16032007/water163207.html
|title=Water scarcity: Gusau residents commend FG
|publisher=Daily Triumph
|date=March 16, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==Later developments==
Silimiin goli March yuuni 2007, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa yihi liɣiri din yiɣisi #2.4 billion ni bɛ zaŋ li labi gbi Gusau mɔɣili.<ref name=scarce/> Silimiin goli May yuuni 2007, zuɣulan zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ŋun daa yɛlli ni bɛ nyɛla ban yɛn niŋ kam labisi ko'nyuri sɔŋ na lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{cite web
|url=http://www.unitedworld-usa.com/pdf/nigeria2007.pdf
|publisher=UnitedWorld
|title=Zamfara State: Abundant arable land and solid minerals
|date=May 24, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Silimiin goli January yuuni 2010, Zamfara yaɣili bilichininima nyɛla ban daa yina n-ti sabi gbaŋ galim [[Economic and Financial Crimes Commission]] (EFCC) ka daa yɛlli ni di to ni bɛ vihi zuɣulan kuro zaŋ n-ti Zamfara yaɣili Ahamad Sani Yarima din daa niŋ ka o di liɣiri din yiɣisi N1 billion zaŋ n-ti Gusau mɔɣili ŋɔ labi gbi yiriŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/goru412010.html
|date=January 4, 2010
|title=Group drag ex-governor to EFCC, ICPC
|author=BALA ABUBAKAR
|publisher=Daily Triumph
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==References==
{{reflist}}
{{coord|12|08|41|N|6|40|15|E|display=title|region:NG_type:waterbody_source:dewiki}}
{{DEFAULTSORT:Gusau Dam}}
[[Category:2006 disasters in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:2006 in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:Man-made disasters in Nigeria]]
[[Category:Dam failures in Africa]]
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Zamfara State]]
shr8ayeq96tle2n0zq0khawn7ciur0w
138056
138055
2026-05-30T07:51:12Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138056
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Dam along Sokoto River}}
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Sokoto river basin, Gusau to the southeast]]
'''Gusau Dam''' nyɛla ko'shɛli din piligi [[Sokoto River]] din be [[Gusau]], tiŋzuɣu zaŋ n-ti Zamfara yaɣili din be Nigeria. Di nyɛla din tiri tiŋ maa kom mini tiŋ'shɛŋa din miri mɔɣili maa. Yuuni 2006, mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa chii ka daa di niriba ban kalinli yiɣisi pihinahi nyɛvuya ka daa lahi di yanima kɔbisinu.<ref>{{cite web
|url=https://www.dawn.com/news/212885/40-killed-in-nigerian-dam-collapse
|title=40 killed in Nigerian dam collapse
|publisher=DAWN – International
|date=October 2, 2006
|access-date=2009-01-12}}</ref>
==Dam capacity==
Mɔɣili ŋɔ galisim nyɛla din daa bi saɣiri lala tiŋsi ŋɔ yɛlibɔra di yi niŋ ka saa zaɣisi mibu. Silimiin goli January yuuni 2001, Zamfara yaɣili ŋɔ zuɣulan, Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun daa chaŋ n-ti nya minista zaŋ n-ti kom yɛltɔɣa Mohammed Bello Kaliel ka daa yɛlli ni Gusau mɔɣili nyɛla di ni tooi nyuii naai ka daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan chɛ ka bɛ yoogi Bakolori mɔɣili kpɛhi [[Gusau]]. Kaliel nyɛla ŋun daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun mali nia ni o ti Nigeria tiŋgbani zaa ko'nyiuri suŋ dizuɣu bɛ nyɛla ban yɛn sɔŋ lala yaɣili ŋɔ ni kom.<ref>{{cite web
|url=http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|title=Gusau Dam Drying Up, Says Zamfara Governor
|author=Iyefu Adoba
|publisher=ThisDay
|date=2001-01-12
|accessdate=2010-01-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20041206172810/http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|archive-date=2004-12-06
|url-status=dead
}}</ref>
Silimiin goli June yuuni 2002, yaɣa dibaa ayi zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ban daa sam [[Independent Corrupt Practices and Other Related Offences Commission]] (ICPC) ka daa yɛlli ni Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun di tiŋgbani maa liɣiri yiriŋ. Lahabali nyɛla din daa wuhi ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun yihi liɣiri din yiɣisi #14.2 miliyɔŋ ni bɛ zaŋ gbi Gusau mɔɣili amaa hali ni zuŋɔ binshɛli na bi niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304050036/http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|url-status=usurped
|archive-date=March 4, 2012
|work=The Guardian
|date= June 15, 2002
|title=Groups Petition Anti-graft Panel Over Alleged Fraud In ZAMFARA
|author=MOHAMMED ABUBAKAR, ABUJA
|accessdate=2010-01-12}}</ref>
==2006 collapse==
Alomo nyɛla din daa niŋ Asibiri dali Silimiin goli September biɛɣ'pihita dali yuuni 2006, din daa niŋ ka mɔɣili ŋɔ kom zaa daa yi din daa niŋ ka mɔɣili maa daa chii ka ko'kpɛɣu daa niŋ. Niriba ban kalinli daa yiɣisi pihinahi nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛvuya, yanima kɔbisinu nyɛla din daa di kom ka salo ban kalinli yiɣisi 1,000 nyɛ ban daa koŋ bɛ biɛhisi shɛhi.<ref>{{Cite web |date=2006-10-02 |title=Nigeria: Collapsed dam sweeps away 500 houses – Nigeria {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/nigeria/nigeria-collapsed-dam-sweeps-away-500-houses |access-date=2023-08-23 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref> Di nyɛla din daa niŋ din daa niŋ ka sa'titali daa mi dabaa ayi. Gbaai yihi nyɛvuya mini yanima din daa di kom ŋɔ, puzɔri nyɛla din daa saɣim ka binkɔbiri pam gba nyɛ ban daa kpi. Ko'bilisi nyɛla din daa saɣim din daa niŋ ka lala ko'kpɛɣu daa niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=55814&SelectRegion=West_Africa
|title=NIGERIA: Dozens still missing after dam collapse
|accessdate=2009-01-12}}</ref><ref>{{cite web
|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5396176.stm
|publisher=BBC
|title=Burst dam destroys Nigeria homes
|date=October 1, 2006
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Kom nyɛla din daa niŋ tom pam lala yaɣili ŋɔ. Ko'kɔhiriba pam nyɛla ban daa pahi bɛ kom liɣiri ni N50 din daa na nyɛ N20.<ref name=scarce>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/archive/DT16032007/water163207.html
|title=Water scarcity: Gusau residents commend FG
|publisher=Daily Triumph
|date=March 16, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==Later developments==
Silimiin goli March yuuni 2007, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa yihi liɣiri din yiɣisi #2.4 billion ni bɛ zaŋ li labi gbi Gusau mɔɣili.<ref name=scarce/> Silimiin goli May yuuni 2007, zuɣulan zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ŋun daa yɛlli ni bɛ nyɛla ban yɛn niŋ kam labisi ko'nyuri sɔŋ na lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{cite web
|url=http://www.unitedworld-usa.com/pdf/nigeria2007.pdf
|publisher=UnitedWorld
|title=Zamfara State: Abundant arable land and solid minerals
|date=May 24, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Silimiin goli January yuuni 2010, Zamfara yaɣili bilichininima nyɛla ban daa yina n-ti sabi gbaŋ galim [[Economic and Financial Crimes Commission]] (EFCC) ka daa yɛlli ni di to ni bɛ vihi zuɣulan kuro zaŋ n-ti Zamfara yaɣili Ahamad Sani Yarima din daa niŋ ka o di liɣiri din yiɣisi N1 billion zaŋ n-ti Gusau mɔɣili ŋɔ labi gbi yiriŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/goru412010.html
|date=January 4, 2010
|title=Group drag ex-governor to EFCC, ICPC
|author=BALA ABUBAKAR
|publisher=Daily Triumph
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
{{coord|12|08|41|N|6|40|15|E|display=title|region:NG_type:waterbody_source:dewiki}}
{{DEFAULTSORT:Gusau Dam}}
[[Category:2006 disasters in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:2006 in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:Man-made disasters in Nigeria]]
[[Category:Dam failures in Africa]]
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Zamfara State]]
6ds3leu8orvfvy5fio6oppikudmavtq
138057
138056
2026-05-30T07:51:55Z
Kalakpagh
2501
/* Later developments */ Updated Content
138057
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Dam along Sokoto River}}
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Sokoto river basin, Gusau to the southeast]]
'''Gusau Dam''' nyɛla ko'shɛli din piligi [[Sokoto River]] din be [[Gusau]], tiŋzuɣu zaŋ n-ti Zamfara yaɣili din be Nigeria. Di nyɛla din tiri tiŋ maa kom mini tiŋ'shɛŋa din miri mɔɣili maa. Yuuni 2006, mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa chii ka daa di niriba ban kalinli yiɣisi pihinahi nyɛvuya ka daa lahi di yanima kɔbisinu.<ref>{{cite web
|url=https://www.dawn.com/news/212885/40-killed-in-nigerian-dam-collapse
|title=40 killed in Nigerian dam collapse
|publisher=DAWN – International
|date=October 2, 2006
|access-date=2009-01-12}}</ref>
==Dam capacity==
Mɔɣili ŋɔ galisim nyɛla din daa bi saɣiri lala tiŋsi ŋɔ yɛlibɔra di yi niŋ ka saa zaɣisi mibu. Silimiin goli January yuuni 2001, Zamfara yaɣili ŋɔ zuɣulan, Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun daa chaŋ n-ti nya minista zaŋ n-ti kom yɛltɔɣa Mohammed Bello Kaliel ka daa yɛlli ni Gusau mɔɣili nyɛla di ni tooi nyuii naai ka daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan chɛ ka bɛ yoogi Bakolori mɔɣili kpɛhi [[Gusau]]. Kaliel nyɛla ŋun daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun mali nia ni o ti Nigeria tiŋgbani zaa ko'nyiuri suŋ dizuɣu bɛ nyɛla ban yɛn sɔŋ lala yaɣili ŋɔ ni kom.<ref>{{cite web
|url=http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|title=Gusau Dam Drying Up, Says Zamfara Governor
|author=Iyefu Adoba
|publisher=ThisDay
|date=2001-01-12
|accessdate=2010-01-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20041206172810/http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|archive-date=2004-12-06
|url-status=dead
}}</ref>
Silimiin goli June yuuni 2002, yaɣa dibaa ayi zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ban daa sam [[Independent Corrupt Practices and Other Related Offences Commission]] (ICPC) ka daa yɛlli ni Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun di tiŋgbani maa liɣiri yiriŋ. Lahabali nyɛla din daa wuhi ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun yihi liɣiri din yiɣisi #14.2 miliyɔŋ ni bɛ zaŋ gbi Gusau mɔɣili amaa hali ni zuŋɔ binshɛli na bi niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304050036/http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|url-status=usurped
|archive-date=March 4, 2012
|work=The Guardian
|date= June 15, 2002
|title=Groups Petition Anti-graft Panel Over Alleged Fraud In ZAMFARA
|author=MOHAMMED ABUBAKAR, ABUJA
|accessdate=2010-01-12}}</ref>
==2006 collapse==
Alomo nyɛla din daa niŋ Asibiri dali Silimiin goli September biɛɣ'pihita dali yuuni 2006, din daa niŋ ka mɔɣili ŋɔ kom zaa daa yi din daa niŋ ka mɔɣili maa daa chii ka ko'kpɛɣu daa niŋ. Niriba ban kalinli daa yiɣisi pihinahi nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛvuya, yanima kɔbisinu nyɛla din daa di kom ka salo ban kalinli yiɣisi 1,000 nyɛ ban daa koŋ bɛ biɛhisi shɛhi.<ref>{{Cite web |date=2006-10-02 |title=Nigeria: Collapsed dam sweeps away 500 houses – Nigeria {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/nigeria/nigeria-collapsed-dam-sweeps-away-500-houses |access-date=2023-08-23 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref> Di nyɛla din daa niŋ din daa niŋ ka sa'titali daa mi dabaa ayi. Gbaai yihi nyɛvuya mini yanima din daa di kom ŋɔ, puzɔri nyɛla din daa saɣim ka binkɔbiri pam gba nyɛ ban daa kpi. Ko'bilisi nyɛla din daa saɣim din daa niŋ ka lala ko'kpɛɣu daa niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=55814&SelectRegion=West_Africa
|title=NIGERIA: Dozens still missing after dam collapse
|accessdate=2009-01-12}}</ref><ref>{{cite web
|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5396176.stm
|publisher=BBC
|title=Burst dam destroys Nigeria homes
|date=October 1, 2006
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Kom nyɛla din daa niŋ tom pam lala yaɣili ŋɔ. Ko'kɔhiriba pam nyɛla ban daa pahi bɛ kom liɣiri ni N50 din daa na nyɛ N20.<ref name=scarce>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/archive/DT16032007/water163207.html
|title=Water scarcity: Gusau residents commend FG
|publisher=Daily Triumph
|date=March 16, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==Naaŋa Lɛbigimsim ==
Silimiin goli March yuuni 2007, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa yihi liɣiri din yiɣisi #2.4 billion ni bɛ zaŋ li labi gbi Gusau mɔɣili.<ref name=scarce/> Silimiin goli May yuuni 2007, zuɣulan zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ŋun daa yɛlli ni bɛ nyɛla ban yɛn niŋ kam labisi ko'nyuri sɔŋ na lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{cite web
|url=http://www.unitedworld-usa.com/pdf/nigeria2007.pdf
|publisher=UnitedWorld
|title=Zamfara State: Abundant arable land and solid minerals
|date=May 24, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Silimiin goli January yuuni 2010, Zamfara yaɣili bilichininima nyɛla ban daa yina n-ti sabi gbaŋ galim [[Economic and Financial Crimes Commission]] (EFCC) ka daa yɛlli ni di to ni bɛ vihi zuɣulan kuro zaŋ n-ti Zamfara yaɣili Ahamad Sani Yarima din daa niŋ ka o di liɣiri din yiɣisi N1 billion zaŋ n-ti Gusau mɔɣili ŋɔ labi gbi yiriŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/goru412010.html
|date=January 4, 2010
|title=Group drag ex-governor to EFCC, ICPC
|author=BALA ABUBAKAR
|publisher=Daily Triumph
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
{{coord|12|08|41|N|6|40|15|E|display=title|region:NG_type:waterbody_source:dewiki}}
{{DEFAULTSORT:Gusau Dam}}
[[Category:2006 disasters in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:2006 in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:Man-made disasters in Nigeria]]
[[Category:Dam failures in Africa]]
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Zamfara State]]
bvycqycyzgt2wylsy7q5gw76clrvrlg
138058
138057
2026-05-30T07:52:41Z
Kalakpagh
2501
/* 2006 collapse */ Updated Content
138058
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Dam along Sokoto River}}
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Sokoto river basin, Gusau to the southeast]]
'''Gusau Dam''' nyɛla ko'shɛli din piligi [[Sokoto River]] din be [[Gusau]], tiŋzuɣu zaŋ n-ti Zamfara yaɣili din be Nigeria. Di nyɛla din tiri tiŋ maa kom mini tiŋ'shɛŋa din miri mɔɣili maa. Yuuni 2006, mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa chii ka daa di niriba ban kalinli yiɣisi pihinahi nyɛvuya ka daa lahi di yanima kɔbisinu.<ref>{{cite web
|url=https://www.dawn.com/news/212885/40-killed-in-nigerian-dam-collapse
|title=40 killed in Nigerian dam collapse
|publisher=DAWN – International
|date=October 2, 2006
|access-date=2009-01-12}}</ref>
==Dam capacity==
Mɔɣili ŋɔ galisim nyɛla din daa bi saɣiri lala tiŋsi ŋɔ yɛlibɔra di yi niŋ ka saa zaɣisi mibu. Silimiin goli January yuuni 2001, Zamfara yaɣili ŋɔ zuɣulan, Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun daa chaŋ n-ti nya minista zaŋ n-ti kom yɛltɔɣa Mohammed Bello Kaliel ka daa yɛlli ni Gusau mɔɣili nyɛla di ni tooi nyuii naai ka daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan chɛ ka bɛ yoogi Bakolori mɔɣili kpɛhi [[Gusau]]. Kaliel nyɛla ŋun daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun mali nia ni o ti Nigeria tiŋgbani zaa ko'nyiuri suŋ dizuɣu bɛ nyɛla ban yɛn sɔŋ lala yaɣili ŋɔ ni kom.<ref>{{cite web
|url=http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|title=Gusau Dam Drying Up, Says Zamfara Governor
|author=Iyefu Adoba
|publisher=ThisDay
|date=2001-01-12
|accessdate=2010-01-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20041206172810/http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|archive-date=2004-12-06
|url-status=dead
}}</ref>
Silimiin goli June yuuni 2002, yaɣa dibaa ayi zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ban daa sam [[Independent Corrupt Practices and Other Related Offences Commission]] (ICPC) ka daa yɛlli ni Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun di tiŋgbani maa liɣiri yiriŋ. Lahabali nyɛla din daa wuhi ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun yihi liɣiri din yiɣisi #14.2 miliyɔŋ ni bɛ zaŋ gbi Gusau mɔɣili amaa hali ni zuŋɔ binshɛli na bi niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304050036/http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|url-status=usurped
|archive-date=March 4, 2012
|work=The Guardian
|date= June 15, 2002
|title=Groups Petition Anti-graft Panel Over Alleged Fraud In ZAMFARA
|author=MOHAMMED ABUBAKAR, ABUJA
|accessdate=2010-01-12}}</ref>
==Yuuni 2006 Chiibu==
Alomo nyɛla din daa niŋ Asibiri dali Silimiin goli September biɛɣ'pihita dali yuuni 2006, din daa niŋ ka mɔɣili ŋɔ kom zaa daa yi din daa niŋ ka mɔɣili maa daa chii ka ko'kpɛɣu daa niŋ. Niriba ban kalinli daa yiɣisi pihinahi nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛvuya, yanima kɔbisinu nyɛla din daa di kom ka salo ban kalinli yiɣisi 1,000 nyɛ ban daa koŋ bɛ biɛhisi shɛhi.<ref>{{Cite web |date=2006-10-02 |title=Nigeria: Collapsed dam sweeps away 500 houses – Nigeria {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/nigeria/nigeria-collapsed-dam-sweeps-away-500-houses |access-date=2023-08-23 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref> Di nyɛla din daa niŋ din daa niŋ ka sa'titali daa mi dabaa ayi. Gbaai yihi nyɛvuya mini yanima din daa di kom ŋɔ, puzɔri nyɛla din daa saɣim ka binkɔbiri pam gba nyɛ ban daa kpi. Ko'bilisi nyɛla din daa saɣim din daa niŋ ka lala ko'kpɛɣu daa niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=55814&SelectRegion=West_Africa
|title=NIGERIA: Dozens still missing after dam collapse
|accessdate=2009-01-12}}</ref><ref>{{cite web
|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5396176.stm
|publisher=BBC
|title=Burst dam destroys Nigeria homes
|date=October 1, 2006
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Kom nyɛla din daa niŋ tom pam lala yaɣili ŋɔ. Ko'kɔhiriba pam nyɛla ban daa pahi bɛ kom liɣiri ni N50 din daa na nyɛ N20.<ref name=scarce>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/archive/DT16032007/water163207.html
|title=Water scarcity: Gusau residents commend FG
|publisher=Daily Triumph
|date=March 16, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==Naaŋa Lɛbigimsim ==
Silimiin goli March yuuni 2007, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa yihi liɣiri din yiɣisi #2.4 billion ni bɛ zaŋ li labi gbi Gusau mɔɣili.<ref name=scarce/> Silimiin goli May yuuni 2007, zuɣulan zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ŋun daa yɛlli ni bɛ nyɛla ban yɛn niŋ kam labisi ko'nyuri sɔŋ na lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{cite web
|url=http://www.unitedworld-usa.com/pdf/nigeria2007.pdf
|publisher=UnitedWorld
|title=Zamfara State: Abundant arable land and solid minerals
|date=May 24, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Silimiin goli January yuuni 2010, Zamfara yaɣili bilichininima nyɛla ban daa yina n-ti sabi gbaŋ galim [[Economic and Financial Crimes Commission]] (EFCC) ka daa yɛlli ni di to ni bɛ vihi zuɣulan kuro zaŋ n-ti Zamfara yaɣili Ahamad Sani Yarima din daa niŋ ka o di liɣiri din yiɣisi N1 billion zaŋ n-ti Gusau mɔɣili ŋɔ labi gbi yiriŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/goru412010.html
|date=January 4, 2010
|title=Group drag ex-governor to EFCC, ICPC
|author=BALA ABUBAKAR
|publisher=Daily Triumph
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
{{coord|12|08|41|N|6|40|15|E|display=title|region:NG_type:waterbody_source:dewiki}}
{{DEFAULTSORT:Gusau Dam}}
[[Category:2006 disasters in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:2006 in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:Man-made disasters in Nigeria]]
[[Category:Dam failures in Africa]]
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Zamfara State]]
c4mumup5qv9fbhbehym6mep38icffcm
138059
138058
2026-05-30T07:53:15Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138059
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Dam along Sokoto River}}
{{Databox}}
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Sokoto river basin, Gusau to the southeast]]
'''Gusau Dam''' nyɛla ko'shɛli din piligi [[Sokoto River]] din be [[Gusau]], tiŋzuɣu zaŋ n-ti Zamfara yaɣili din be Nigeria. Di nyɛla din tiri tiŋ maa kom mini tiŋ'shɛŋa din miri mɔɣili maa. Yuuni 2006, mɔɣili ŋɔ nyɛla din daa chii ka daa di niriba ban kalinli yiɣisi pihinahi nyɛvuya ka daa lahi di yanima kɔbisinu.<ref>{{cite web
|url=https://www.dawn.com/news/212885/40-killed-in-nigerian-dam-collapse
|title=40 killed in Nigerian dam collapse
|publisher=DAWN – International
|date=October 2, 2006
|access-date=2009-01-12}}</ref>
==Dam capacity==
Mɔɣili ŋɔ galisim nyɛla din daa bi saɣiri lala tiŋsi ŋɔ yɛlibɔra di yi niŋ ka saa zaɣisi mibu. Silimiin goli January yuuni 2001, Zamfara yaɣili ŋɔ zuɣulan, Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun daa chaŋ n-ti nya minista zaŋ n-ti kom yɛltɔɣa Mohammed Bello Kaliel ka daa yɛlli ni Gusau mɔɣili nyɛla di ni tooi nyuii naai ka daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan chɛ ka bɛ yoogi Bakolori mɔɣili kpɛhi [[Gusau]]. Kaliel nyɛla ŋun daa yɛlli ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun mali nia ni o ti Nigeria tiŋgbani zaa ko'nyiuri suŋ dizuɣu bɛ nyɛla ban yɛn sɔŋ lala yaɣili ŋɔ ni kom.<ref>{{cite web
|url=http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|title=Gusau Dam Drying Up, Says Zamfara Governor
|author=Iyefu Adoba
|publisher=ThisDay
|date=2001-01-12
|accessdate=2010-01-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20041206172810/http://www.thisdayonline.com/archive/2001/01/12/20010112news20.html
|archive-date=2004-12-06
|url-status=dead
}}</ref>
Silimiin goli June yuuni 2002, yaɣa dibaa ayi zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ban daa sam [[Independent Corrupt Practices and Other Related Offences Commission]] (ICPC) ka daa yɛlli ni Ahmed Sani Yerima nyɛla ŋun di tiŋgbani maa liɣiri yiriŋ. Lahabali nyɛla din daa wuhi ni tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun yihi liɣiri din yiɣisi #14.2 miliyɔŋ ni bɛ zaŋ gbi Gusau mɔɣili amaa hali ni zuŋɔ binshɛli na bi niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304050036/http://news.biafranigeriaworld.com/archive/ngguardian/2002/jun/15/article09.html
|url-status=usurped
|archive-date=March 4, 2012
|work=The Guardian
|date= June 15, 2002
|title=Groups Petition Anti-graft Panel Over Alleged Fraud In ZAMFARA
|author=MOHAMMED ABUBAKAR, ABUJA
|accessdate=2010-01-12}}</ref>
==Yuuni 2006 Chiibu==
Alomo nyɛla din daa niŋ Asibiri dali Silimiin goli September biɛɣ'pihita dali yuuni 2006, din daa niŋ ka mɔɣili ŋɔ kom zaa daa yi din daa niŋ ka mɔɣili maa daa chii ka ko'kpɛɣu daa niŋ. Niriba ban kalinli daa yiɣisi pihinahi nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛvuya, yanima kɔbisinu nyɛla din daa di kom ka salo ban kalinli yiɣisi 1,000 nyɛ ban daa koŋ bɛ biɛhisi shɛhi.<ref>{{Cite web |date=2006-10-02 |title=Nigeria: Collapsed dam sweeps away 500 houses – Nigeria {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/nigeria/nigeria-collapsed-dam-sweeps-away-500-houses |access-date=2023-08-23 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref> Di nyɛla din daa niŋ din daa niŋ ka sa'titali daa mi dabaa ayi. Gbaai yihi nyɛvuya mini yanima din daa di kom ŋɔ, puzɔri nyɛla din daa saɣim ka binkɔbiri pam gba nyɛ ban daa kpi. Ko'bilisi nyɛla din daa saɣim din daa niŋ ka lala ko'kpɛɣu daa niŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=55814&SelectRegion=West_Africa
|title=NIGERIA: Dozens still missing after dam collapse
|accessdate=2009-01-12}}</ref><ref>{{cite web
|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5396176.stm
|publisher=BBC
|title=Burst dam destroys Nigeria homes
|date=October 1, 2006
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Kom nyɛla din daa niŋ tom pam lala yaɣili ŋɔ. Ko'kɔhiriba pam nyɛla ban daa pahi bɛ kom liɣiri ni N50 din daa na nyɛ N20.<ref name=scarce>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/archive/DT16032007/water163207.html
|title=Water scarcity: Gusau residents commend FG
|publisher=Daily Triumph
|date=March 16, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==Naaŋa Lɛbigimsim ==
Silimiin goli March yuuni 2007, tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa yihi liɣiri din yiɣisi #2.4 billion ni bɛ zaŋ li labi gbi Gusau mɔɣili.<ref name=scarce/> Silimiin goli May yuuni 2007, zuɣulan zaŋ n-ti Zamfara yaɣili nyɛla ŋun daa yɛlli ni bɛ nyɛla ban yɛn niŋ kam labisi ko'nyuri sɔŋ na lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{cite web
|url=http://www.unitedworld-usa.com/pdf/nigeria2007.pdf
|publisher=UnitedWorld
|title=Zamfara State: Abundant arable land and solid minerals
|date=May 24, 2007
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
Silimiin goli January yuuni 2010, Zamfara yaɣili bilichininima nyɛla ban daa yina n-ti sabi gbaŋ galim [[Economic and Financial Crimes Commission]] (EFCC) ka daa yɛlli ni di to ni bɛ vihi zuɣulan kuro zaŋ n-ti Zamfara yaɣili Ahamad Sani Yarima din daa niŋ ka o di liɣiri din yiɣisi N1 billion zaŋ n-ti Gusau mɔɣili ŋɔ labi gbi yiriŋ.<ref>{{cite web
|url=http://www.triumphnewspapers.com/goru412010.html
|date=January 4, 2010
|title=Group drag ex-governor to EFCC, ICPC
|author=BALA ABUBAKAR
|publisher=Daily Triumph
|accessdate=2009-01-12}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
{{coord|12|08|41|N|6|40|15|E|display=title|region:NG_type:waterbody_source:dewiki}}
{{DEFAULTSORT:Gusau Dam}}
[[Category:2006 disasters in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:2006 in Nigeria|Gusau dam collapse]]
[[Category:Man-made disasters in Nigeria]]
[[Category:Dam failures in Africa]]
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Zamfara State]]
simbhl799yr2hk0ofp79tnq81rqc4y4
Bakolori Dam
0
33189
138060
2026-05-30T08:01:59Z
Kalakpagh
2501
Created article
138060
wikitext
text/x-wiki
'''Bakolori Dam''' ŋɔ nyɛla din be Sokoto yaɣili, [[Nigeria]]. Di nyɛla bɛ ni daa naai shɛli gbibu yuuni 1978 ka kom daa palli li yuuni 1981. Di nyɛla kom zaŋ n-ti [[Sokoto River]], mɔɣili shɛli din chaŋ n-ti chirigi Rima mɔɣili ka di zaa nyɛ din zori chani n-ti luri [[Niger River]]. Kom din be mɔɣili ŋɔ nyɛla din sɔŋdi Bakolori kɔbu tuma di yi niŋ ka saa ŋmaai.<ref name=eawag>{{cite web |url=http://www.eawag.ch/research_e/apec/seminars/Case%20studies/2005/051031_Bakolori%201.pdf|title = Bakolori Dam and Bakolori Irrigation Project – Sokoto River, Nigeria|author1= Akané Hartenbach|author2 = Jürgen Schuol|name-list-style = amp|date = October 2005|publisher= Eawag aquatic research institute|accessdate= 2010-01-10}}{{Dead link|date=November 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Mɔɣili maa nyɛla din yɛliŋ paai 450 "million cubic meters" ka nyɛ din deegi polo din paagi yikanima 8,000.<ref name=helsinki>{{cite journal
|url=http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol11num3/yahaya_02.pdf
|title=DEVELOPMENT AND CHALLENGES OF BAKOLORI IRRIGATION PROJECT IN SOKOTO STATE, NIGERIA
|author=MOHAMMED KUTA YAHAYA
|journal=Nordic Journal of African Studies
|volume=11
|issue=3
|pages=411–430
|year=2002
|accessdate=2010-01-10
|archive-date=2021-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909184425/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol11num3/yahaya_02.pdf
|url-status=dead
}}</ref>
Mɔɣili ŋɔ gbibu nyɛla din daa chɛ ka pukpariba shɛba daa koŋ bɛ kɔbu shɛhi hali ka daa bɛ nya sɔŋsim shɛli. Ninvuɣ shɛba nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛvuya saha shɛli bɛ ni daa yina n-ti tɔri ayirimo ni bɛ koŋ bɛ kɔbu shɛli la zuɣu.<ref name=loveejoy>{{cite book |page=76 |title=Displacement and the politics of violence in Nigeria |publisher=BRILL |year=1997 |isbn=90-04-10876-9 |author8=Paul E. Lovejoy, Pat Ama Tokunbo Williams}}</ref>Lala tuma ŋɔ nyɛla niriba pam ni mi shɛli ka daliri nyɛla din daa bi chaŋ viɛnyɛla zuɣu.<ref>{{cite book |page=312 |title=Conservation in Africa: Peoples, Policies and Practice |author1=David Anderson |author2=Richard H. Grove |publisher=Cambridge University Press |year=1990 |isbn=0-521-34990-7}}</ref>
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Sokoto River Basin, showing the location of the dam]]
== Downstream impact ==
[[File:Bakolori Irrigation Project1.png|thumb|Sketch map of Sokoto River showing Bakolori Dam and irrigation project]]
Mɔɣili maa nyɛla din sɔŋdi pukpariba bɛ kɔbu ni amaa saha shɛŋa bɛ bi tooi nyari ko shɛli di ni tooi saɣi bɛ bindira ŋɔ.<ref name="Adam1993">{{cite journal|last=Adams|first=W.M.|date=September 1993|title=Development's deaf ear: Downstream users and water releases from the Bakolori Dam, Nigeria|journal=World Development|volume=21|issue=9 |pages=1405–1416|doi=10.1016/0305-750X(93)90121-O}}</ref> Ninvuɣ shɛba ban su mɔɣili ŋɔ kom yoobu nyɛla ban daa diyi ka di baŋsim ka yoori kom maa bela bela saha shɛŋa di ni bora.<ref>{{cite book |page=[https://archive.org/details/futurelargedamsd00scud/page/n253 236] |title=The future of large dams: dealing with social, environmental, institutional and political costs |url=https://archive.org/details/futurelargedamsd00scud |url-access=limited |last=Scudder |first=Thayer |publisher=Earthscan |year=2005 |isbn=1-84407-155-3}}</ref> Mɔɣili maa kom nyɛla din boora wuuni amaa ka pahiri pam shɛɣuni.<ref name="Adam1993"/><ref name="Adam2000">{{cite web|url=http://oldwww.wii.gov.in/eianew/eia/dams%20and%20development/kbase/contrib/soc195.pdf|title=Downstream Impacts of Dams|last=Adams|first=William |date=January 2000|work=Thematic Review I.1|publisher=World Commission on Dams|accessdate=2010-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225071601/http://oldwww.wii.gov.in/eianew/eia/dams%20and%20development/kbase/contrib/soc195.pdf|archive-date=2012-02-25}}</ref> Ko'shɛli din sɔŋdi pukpariba ŋɔ kɔbu shee gba nyɛla din booi pirinla tulim chɛmi ka kom pam yiri kpɛri zuɣusaa wuuni.<ref name=helsinki/> Lala yaɣili ŋɔ zaa yikanima kalinli nyɛla 19,000 ka mɔɣili maa galisim nyɛ din deegi yikanima 7,000 shɛŋa bɛ ni daa mali kɔri shikaafa mini yikanima 5,000 shɛŋa bɛ ni daa mali kɔri wuuni.<ref name="Adam2000"/><ref>{{cite book |page=[https://archive.org/details/greendevelopment00adam_182/page/n257 231]
|title=Green development: environment and sustainability in the Third World |url=https://archive.org/details/greendevelopment00adam_182 |url-access=limited |last=Adams |first=William Mark |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=0-415-14766-2}}</ref> Sam shɛli bɛ ni nya zaŋ chaŋ pukparilim yaɣii nyɛla din yiɣisi US$7 miliyɔŋ yuuni puuni.<ref>{{cite web |url=http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2008/03/28/000333037_20080328012434/Rendered/PDF/263270NWP0REPL10Wetlands0Management.pdf |title=Water Resources and Environment Technical Note G.3 Wetlands Management |publisher=[[World Bank]] |place=Washington, D.C. US |last=de Schutter |first=Joop |year=2003 |page=15 |accessdate=2015-09-12}}</ref>
==References==
{{reflist}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Sokoto State]]
[[Category:Earth-filled dams]]
[[Category:Dams completed in 1978]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
2y77ej056oglt4wh203n4uqxeny542y
138061
138060
2026-05-30T08:02:34Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138061
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bakolori Dam''' ŋɔ nyɛla din be Sokoto yaɣili, [[Nigeria]]. Di nyɛla bɛ ni daa naai shɛli gbibu yuuni 1978 ka kom daa palli li yuuni 1981. Di nyɛla kom zaŋ n-ti [[Sokoto River]], mɔɣili shɛli din chaŋ n-ti chirigi Rima mɔɣili ka di zaa nyɛ din zori chani n-ti luri [[Niger River]]. Kom din be mɔɣili ŋɔ nyɛla din sɔŋdi Bakolori kɔbu tuma di yi niŋ ka saa ŋmaai.<ref name=eawag>{{cite web |url=http://www.eawag.ch/research_e/apec/seminars/Case%20studies/2005/051031_Bakolori%201.pdf|title = Bakolori Dam and Bakolori Irrigation Project – Sokoto River, Nigeria|author1= Akané Hartenbach|author2 = Jürgen Schuol|name-list-style = amp|date = October 2005|publisher= Eawag aquatic research institute|accessdate= 2010-01-10}}{{Dead link|date=November 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Mɔɣili maa nyɛla din yɛliŋ paai 450 "million cubic meters" ka nyɛ din deegi polo din paagi yikanima 8,000.<ref name=helsinki>{{cite journal
|url=http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol11num3/yahaya_02.pdf
|title=DEVELOPMENT AND CHALLENGES OF BAKOLORI IRRIGATION PROJECT IN SOKOTO STATE, NIGERIA
|author=MOHAMMED KUTA YAHAYA
|journal=Nordic Journal of African Studies
|volume=11
|issue=3
|pages=411–430
|year=2002
|accessdate=2010-01-10
|archive-date=2021-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909184425/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol11num3/yahaya_02.pdf
|url-status=dead
}}</ref>
Mɔɣili ŋɔ gbibu nyɛla din daa chɛ ka pukpariba shɛba daa koŋ bɛ kɔbu shɛhi hali ka daa bɛ nya sɔŋsim shɛli. Ninvuɣ shɛba nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛvuya saha shɛli bɛ ni daa yina n-ti tɔri ayirimo ni bɛ koŋ bɛ kɔbu shɛli la zuɣu.<ref name=loveejoy>{{cite book |page=76 |title=Displacement and the politics of violence in Nigeria |publisher=BRILL |year=1997 |isbn=90-04-10876-9 |author8=Paul E. Lovejoy, Pat Ama Tokunbo Williams}}</ref>Lala tuma ŋɔ nyɛla niriba pam ni mi shɛli ka daliri nyɛla din daa bi chaŋ viɛnyɛla zuɣu.<ref>{{cite book |page=312 |title=Conservation in Africa: Peoples, Policies and Practice |author1=David Anderson |author2=Richard H. Grove |publisher=Cambridge University Press |year=1990 |isbn=0-521-34990-7}}</ref>
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Sokoto River Basin, showing the location of the dam]]
== Downstream impact ==
[[File:Bakolori Irrigation Project1.png|thumb|Sketch map of Sokoto River showing Bakolori Dam and irrigation project]]
Mɔɣili maa nyɛla din sɔŋdi pukpariba bɛ kɔbu ni amaa saha shɛŋa bɛ bi tooi nyari ko shɛli di ni tooi saɣi bɛ bindira ŋɔ.<ref name="Adam1993">{{cite journal|last=Adams|first=W.M.|date=September 1993|title=Development's deaf ear: Downstream users and water releases from the Bakolori Dam, Nigeria|journal=World Development|volume=21|issue=9 |pages=1405–1416|doi=10.1016/0305-750X(93)90121-O}}</ref> Ninvuɣ shɛba ban su mɔɣili ŋɔ kom yoobu nyɛla ban daa diyi ka di baŋsim ka yoori kom maa bela bela saha shɛŋa di ni bora.<ref>{{cite book |page=[https://archive.org/details/futurelargedamsd00scud/page/n253 236] |title=The future of large dams: dealing with social, environmental, institutional and political costs |url=https://archive.org/details/futurelargedamsd00scud |url-access=limited |last=Scudder |first=Thayer |publisher=Earthscan |year=2005 |isbn=1-84407-155-3}}</ref> Mɔɣili maa kom nyɛla din boora wuuni amaa ka pahiri pam shɛɣuni.<ref name="Adam1993"/><ref name="Adam2000">{{cite web|url=http://oldwww.wii.gov.in/eianew/eia/dams%20and%20development/kbase/contrib/soc195.pdf|title=Downstream Impacts of Dams|last=Adams|first=William |date=January 2000|work=Thematic Review I.1|publisher=World Commission on Dams|accessdate=2010-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225071601/http://oldwww.wii.gov.in/eianew/eia/dams%20and%20development/kbase/contrib/soc195.pdf|archive-date=2012-02-25}}</ref> Ko'shɛli din sɔŋdi pukpariba ŋɔ kɔbu shee gba nyɛla din booi pirinla tulim chɛmi ka kom pam yiri kpɛri zuɣusaa wuuni.<ref name=helsinki/> Lala yaɣili ŋɔ zaa yikanima kalinli nyɛla 19,000 ka mɔɣili maa galisim nyɛ din deegi yikanima 7,000 shɛŋa bɛ ni daa mali kɔri shikaafa mini yikanima 5,000 shɛŋa bɛ ni daa mali kɔri wuuni.<ref name="Adam2000"/><ref>{{cite book |page=[https://archive.org/details/greendevelopment00adam_182/page/n257 231]
|title=Green development: environment and sustainability in the Third World |url=https://archive.org/details/greendevelopment00adam_182 |url-access=limited |last=Adams |first=William Mark |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=0-415-14766-2}}</ref> Sam shɛli bɛ ni nya zaŋ chaŋ pukparilim yaɣii nyɛla din yiɣisi US$7 miliyɔŋ yuuni puuni.<ref>{{cite web |url=http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2008/03/28/000333037_20080328012434/Rendered/PDF/263270NWP0REPL10Wetlands0Management.pdf |title=Water Resources and Environment Technical Note G.3 Wetlands Management |publisher=[[World Bank]] |place=Washington, D.C. US |last=de Schutter |first=Joop |year=2003 |page=15 |accessdate=2015-09-12}}</ref>
==References==
{{reflist}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Sokoto State]]
[[Category:Earth-filled dams]]
[[Category:Dams completed in 1978]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
5ei2iimn525q4gatxkwb1aa9iqadoyk
138062
138061
2026-05-30T08:03:32Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138062
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bakolori Dam''' ŋɔ nyɛla din be Sokoto yaɣili, [[Nigeria]]. Di nyɛla bɛ ni daa naai shɛli gbibu yuuni 1978 ka kom daa palli li yuuni 1981. Di nyɛla kom zaŋ n-ti [[Sokoto River]], mɔɣili shɛli din chaŋ n-ti chirigi Rima mɔɣili ka di zaa nyɛ din zori chani n-ti luri [[Niger River]]. Kom din be mɔɣili ŋɔ nyɛla din sɔŋdi Bakolori kɔbu tuma di yi niŋ ka saa ŋmaai.<ref name=eawag>{{cite web |url=http://www.eawag.ch/research_e/apec/seminars/Case%20studies/2005/051031_Bakolori%201.pdf|title = Bakolori Dam and Bakolori Irrigation Project – Sokoto River, Nigeria|author1= Akané Hartenbach|author2 = Jürgen Schuol|name-list-style = amp|date = October 2005|publisher= Eawag aquatic research institute|accessdate= 2010-01-10}}{{Dead link|date=November 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Mɔɣili maa nyɛla din yɛliŋ paai 450 "million cubic meters" ka nyɛ din deegi polo din paagi yikanima 8,000.<ref name=helsinki>{{cite journal
|url=http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol11num3/yahaya_02.pdf
|title=DEVELOPMENT AND CHALLENGES OF BAKOLORI IRRIGATION PROJECT IN SOKOTO STATE, NIGERIA
|author=MOHAMMED KUTA YAHAYA
|journal=Nordic Journal of African Studies
|volume=11
|issue=3
|pages=411–430
|year=2002
|accessdate=2010-01-10
|archive-date=2021-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909184425/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol11num3/yahaya_02.pdf
|url-status=dead
}}</ref>
Mɔɣili ŋɔ gbibu nyɛla din daa chɛ ka pukpariba shɛba daa koŋ bɛ kɔbu shɛhi hali ka daa bɛ nya sɔŋsim shɛli. Ninvuɣ shɛba nyɛla ban daa koŋ bɛ nyɛvuya saha shɛli bɛ ni daa yina n-ti tɔri ayirimo ni bɛ koŋ bɛ kɔbu shɛli la zuɣu.<ref name=loveejoy>{{cite book |page=76 |title=Displacement and the politics of violence in Nigeria |publisher=BRILL |year=1997 |isbn=90-04-10876-9 |author8=Paul E. Lovejoy, Pat Ama Tokunbo Williams}}</ref>Lala tuma ŋɔ nyɛla niriba pam ni mi shɛli ka daliri nyɛla din daa bi chaŋ viɛnyɛla zuɣu.<ref>{{cite book |page=312 |title=Conservation in Africa: Peoples, Policies and Practice |author1=David Anderson |author2=Richard H. Grove |publisher=Cambridge University Press |year=1990 |isbn=0-521-34990-7}}</ref>
[[File:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Sokoto River Basin, showing the location of the dam]]
== Downstream impact ==
[[File:Bakolori Irrigation Project1.png|thumb|Sketch map of Sokoto River showing Bakolori Dam and irrigation project]]
Mɔɣili maa nyɛla din sɔŋdi pukpariba bɛ kɔbu ni amaa saha shɛŋa bɛ bi tooi nyari ko shɛli di ni tooi saɣi bɛ bindira ŋɔ.<ref name="Adam1993">{{cite journal|last=Adams|first=W.M.|date=September 1993|title=Development's deaf ear: Downstream users and water releases from the Bakolori Dam, Nigeria|journal=World Development|volume=21|issue=9 |pages=1405–1416|doi=10.1016/0305-750X(93)90121-O}}</ref> Ninvuɣ shɛba ban su mɔɣili ŋɔ kom yoobu nyɛla ban daa diyi ka di baŋsim ka yoori kom maa bela bela saha shɛŋa di ni bora.<ref>{{cite book |page=[https://archive.org/details/futurelargedamsd00scud/page/n253 236] |title=The future of large dams: dealing with social, environmental, institutional and political costs |url=https://archive.org/details/futurelargedamsd00scud |url-access=limited |last=Scudder |first=Thayer |publisher=Earthscan |year=2005 |isbn=1-84407-155-3}}</ref> Mɔɣili maa kom nyɛla din boora wuuni amaa ka pahiri pam shɛɣuni.<ref name="Adam1993"/><ref name="Adam2000">{{cite web|url=http://oldwww.wii.gov.in/eianew/eia/dams%20and%20development/kbase/contrib/soc195.pdf|title=Downstream Impacts of Dams|last=Adams|first=William |date=January 2000|work=Thematic Review I.1|publisher=World Commission on Dams|accessdate=2010-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225071601/http://oldwww.wii.gov.in/eianew/eia/dams%20and%20development/kbase/contrib/soc195.pdf|archive-date=2012-02-25}}</ref> Ko'shɛli din sɔŋdi pukpariba ŋɔ kɔbu shee gba nyɛla din booi pirinla tulim chɛmi ka kom pam yiri kpɛri zuɣusaa wuuni.<ref name=helsinki/> Lala yaɣili ŋɔ zaa yikanima kalinli nyɛla 19,000 ka mɔɣili maa galisim nyɛ din deegi yikanima 7,000 shɛŋa bɛ ni daa mali kɔri shikaafa mini yikanima 5,000 shɛŋa bɛ ni daa mali kɔri wuuni.<ref name="Adam2000"/><ref>{{cite book |page=[https://archive.org/details/greendevelopment00adam_182/page/n257 231]
|title=Green development: environment and sustainability in the Third World |url=https://archive.org/details/greendevelopment00adam_182 |url-access=limited |last=Adams |first=William Mark |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=0-415-14766-2}}</ref> Sam shɛli bɛ ni nya zaŋ chaŋ pukparilim yaɣii nyɛla din yiɣisi US$7 miliyɔŋ yuuni puuni.<ref>{{cite web |url=http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2008/03/28/000333037_20080328012434/Rendered/PDF/263270NWP0REPL10Wetlands0Management.pdf |title=Water Resources and Environment Technical Note G.3 Wetlands Management |publisher=[[World Bank]] |place=Washington, D.C. US |last=de Schutter |first=Joop |year=2003 |page=15 |accessdate=2015-09-12}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Category:Dams in Nigeria]]
[[Category:Sokoto State]]
[[Category:Earth-filled dams]]
[[Category:Dams completed in 1978]]
[[Category:20th-century architecture in Nigeria]]
opd82m71k3eojtxa7yf4htqn0lsakgz
Zamfara River
0
33190
138063
2026-05-30T08:07:30Z
Kalakpagh
2501
Created article
138063
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Zamfara River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Sokotorivermap.png
| image_size =
| image_caption = Sokoto river basin, Zamfara river to the south
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map = Nigeriamap.png
| map_size =
| map_caption = Major rivers of Nigeria
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Zamfara]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|250|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Sokoto River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{Coord|11.9960|4.0904|format=dms|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = [[Sokoto River]]
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Zamfara State Nigeria.png|thumb|The Zamfara State, in which the Zamfara River originates.]]
[[File:Nigeriamap.png|thumb|Map showing the major rivers of Nigeria.]]
'''Zamfara mɔɣili''' Ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] wulinpuli polo. Di nyɛla din piligi Zamfara yaɣili ka zori kilomita kɔbishi ni pihinu chani Kebbi yaɣili n ti chirigiri [[Sokoto River]] kamani kilomita pihinu ka chɛ [[Birnin Kebbi]].<ref>https://www.researchgate.net/figure/Pathway-of-nutrient-flow-and-cycling-in-the-along-the-section-of-River-Zamfara-a-vital_fig4_345259475</ref>
Di yi kpɛ pam, Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din zori {{convert|188|m|ft}}. Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din mali yuli koŋkoba. Di yu shɛŋa din niŋ bayana nyɛ Gulbi Gindi, Gulbi Zamfara, River Zamfara n-ti pahi River Gindi.<ref>{{cite web | url=https://ng.geoview.info/river_zamfara,2317855 | title=River Zamfara stream, Kebbi, Nigeria }}</ref>
== Terrorist attack ==
Silimiin goli October dabaa ayobu dali yuuni 2022, ninvuɣ shɛba ban be mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla kom ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ ni bɛ zo tiligi ka chɛ ninvuɣ'biɛri.<ref>{{Cite news |last=Ramalan |first=Ibrahim |date=2022-10-06 |title=26 villagers drown in Zamfara river while fleeing from terrorist attack |url=https://dailynigerian.com/villagers-drown-zamfara-river/ |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Daily Nigerian]]|language=en-GB}}</ref>
=== The hydrological patterns and varieties of surface spillover in Hadejia stream ===
Mɔɣili ŋɔ anfaani tali nyɛla binshɛli bɛ ni daa lihi <ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/328840837 |issue= |pages= 335–348|doi=10.1016/j.ejrh.2018.10.008|title= Runoff irregularities, trends, and variations in tropical semi-arid river catchment|date= 2018|last1= Umar|first1= Da'u Abba|last2= Ramli|first2= Mohammad Firuz|last3= Aris|first3= Ahmad Zaharin|last4= Jamil|first4= Nor Rohaizah|last5= Abdulkareem|first5= Jabir Haruna|journal= Journal of Hydrology: Regional Studies|volume= 19|bibcode= 2018JHyRS..19..335U|doi-access= free}}</ref> din daa niŋ ka bɛ yuusi yuun pihita ni ayobu lahabali, (1980-2015). Niɣilim buɣim nyɛla bɛ ni daa niŋ shɛli zaŋ n-ti lala yaɣili.
== See also ==
* [[List of rivers of Nigeria]]
==References==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
{{Zamfara-geo-stub}}
{{Kebbi-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
4wcyaaovsvaomq3e6ror1pp4p5mnuor
138064
138063
2026-05-30T08:08:18Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138064
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Zamfara River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Sokotorivermap.png
| image_size =
| image_caption = Sokoto river basin, Zamfara river to the south
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map = Nigeriamap.png
| map_size =
| map_caption = Major rivers of Nigeria
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Zamfara]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|250|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Sokoto River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{Coord|11.9960|4.0904|format=dms|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = [[Sokoto River]]
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Zamfara State Nigeria.png|thumb|The Zamfara State, in which the Zamfara River originates.]]
[[File:Nigeriamap.png|thumb|Map showing the major rivers of Nigeria.]]
'''Zamfara mɔɣili''' Ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] wulinpuli polo. Di nyɛla din piligi Zamfara yaɣili ka zori kilomita kɔbishi ni pihinu chani Kebbi yaɣili n ti chirigiri [[Sokoto River]] kamani kilomita pihinu ka chɛ [[Birnin Kebbi]].<ref>https://www.researchgate.net/figure/Pathway-of-nutrient-flow-and-cycling-in-the-along-the-section-of-River-Zamfara-a-vital_fig4_345259475</ref>
Di yi kpɛ pam, Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din zori {{convert|188|m|ft}}. Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din mali yuli koŋkoba. Di yu shɛŋa din niŋ bayana nyɛ Gulbi Gindi, Gulbi Zamfara, River Zamfara n-ti pahi River Gindi.<ref>{{cite web | url=https://ng.geoview.info/river_zamfara,2317855 | title=River Zamfara stream, Kebbi, Nigeria }}</ref>
== Terrorist attack ==
Silimiin goli October dabaa ayobu dali yuuni 2022, ninvuɣ shɛba ban be mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla kom ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ ni bɛ zo tiligi ka chɛ ninvuɣ'biɛri.<ref>{{Cite news |last=Ramalan |first=Ibrahim |date=2022-10-06 |title=26 villagers drown in Zamfara river while fleeing from terrorist attack |url=https://dailynigerian.com/villagers-drown-zamfara-river/ |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Daily Nigerian]]|language=en-GB}}</ref>
=== The hydrological patterns and varieties of surface spillover in Hadejia stream ===
Mɔɣili ŋɔ anfaani tali nyɛla binshɛli bɛ ni daa lihi <ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/328840837 |issue= |pages= 335–348|doi=10.1016/j.ejrh.2018.10.008|title= Runoff irregularities, trends, and variations in tropical semi-arid river catchment|date= 2018|last1= Umar|first1= Da'u Abba|last2= Ramli|first2= Mohammad Firuz|last3= Aris|first3= Ahmad Zaharin|last4= Jamil|first4= Nor Rohaizah|last5= Abdulkareem|first5= Jabir Haruna|journal= Journal of Hydrology: Regional Studies|volume= 19|bibcode= 2018JHyRS..19..335U|doi-access= free}}</ref> din daa niŋ ka bɛ yuusi yuun pihita ni ayobu lahabali, (1980-2015). Niɣilim buɣim nyɛla bɛ ni daa niŋ shɛli zaŋ n-ti lala yaɣili.
== See also ==
* [[List of rivers of Nigeria]]
==References==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
{{Zamfara-geo-stub}}
{{Kebbi-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
88fscte60wveo9sg3zl92fm12eaq9g7
138065
138064
2026-05-30T08:08:48Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
138065
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Zamfara River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Sokotorivermap.png
| image_size =
| image_caption = Sokoto river basin, Zamfara river to the south
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map = Nigeriamap.png
| map_size =
| map_caption = Major rivers of Nigeria
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Zamfara]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|250|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Sokoto River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{Coord|11.9960|4.0904|format=dms|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = [[Sokoto River]]
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Zamfara State Nigeria.png|thumb|The Zamfara State, in which the Zamfara River originates.]]
[[File:Nigeriamap.png|thumb|Map showing the major rivers of Nigeria.]]
'''Zamfara mɔɣili''' Ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] wulinpuli polo. Di nyɛla din piligi Zamfara yaɣili ka zori kilomita kɔbishi ni pihinu chani Kebbi yaɣili n ti chirigiri [[Sokoto River]] kamani kilomita pihinu ka chɛ [[Birnin Kebbi]].<ref>https://www.researchgate.net/figure/Pathway-of-nutrient-flow-and-cycling-in-the-along-the-section-of-River-Zamfara-a-vital_fig4_345259475</ref>
Di yi kpɛ pam, Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din zori {{convert|188|m|ft}}. Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din mali yuli koŋkoba. Di yu shɛŋa din niŋ bayana nyɛ Gulbi Gindi, Gulbi Zamfara, River Zamfara n-ti pahi River Gindi.<ref>{{cite web | url=https://ng.geoview.info/river_zamfara,2317855 | title=River Zamfara stream, Kebbi, Nigeria }}</ref>
== Terrorist attack ==
Silimiin goli October dabaa ayobu dali yuuni 2022, ninvuɣ shɛba ban be mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla kom ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ ni bɛ zo tiligi ka chɛ ninvuɣ'biɛri.<ref>{{Cite news |last=Ramalan |first=Ibrahim |date=2022-10-06 |title=26 villagers drown in Zamfara river while fleeing from terrorist attack |url=https://dailynigerian.com/villagers-drown-zamfara-river/ |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Daily Nigerian]]|language=en-GB}}</ref>
=== The hydrological patterns and varieties of surface spillover in Hadejia stream ===
Mɔɣili ŋɔ anfaani tali nyɛla binshɛli bɛ ni daa lihi <ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/328840837 |issue= |pages= 335–348|doi=10.1016/j.ejrh.2018.10.008|title= Runoff irregularities, trends, and variations in tropical semi-arid river catchment|date= 2018|last1= Umar|first1= Da'u Abba|last2= Ramli|first2= Mohammad Firuz|last3= Aris|first3= Ahmad Zaharin|last4= Jamil|first4= Nor Rohaizah|last5= Abdulkareem|first5= Jabir Haruna|journal= Journal of Hydrology: Regional Studies|volume= 19|bibcode= 2018JHyRS..19..335U|doi-access= free}}</ref> din daa niŋ ka bɛ yuusi yuun pihita ni ayobu lahabali, (1980-2015). Niɣilim buɣim nyɛla bɛ ni daa niŋ shɛli zaŋ n-ti lala yaɣili.
== Lihimi m pahi ==
* [[List of rivers of Nigeria]]
==References==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
{{Zamfara-geo-stub}}
{{Kebbi-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
ceotxmw8f74lktu200wwucqwtirili5
138066
138065
2026-05-30T08:09:09Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138066
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Zamfara River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Sokotorivermap.png
| image_size =
| image_caption = Sokoto river basin, Zamfara river to the south
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map = Nigeriamap.png
| map_size =
| map_caption = Major rivers of Nigeria
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Zamfara]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|250|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Sokoto River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{Coord|11.9960|4.0904|format=dms|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = [[Sokoto River]]
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Zamfara State Nigeria.png|thumb|The Zamfara State, in which the Zamfara River originates.]]
[[File:Nigeriamap.png|thumb|Map showing the major rivers of Nigeria.]]
'''Zamfara mɔɣili''' Ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] wulinpuli polo. Di nyɛla din piligi Zamfara yaɣili ka zori kilomita kɔbishi ni pihinu chani Kebbi yaɣili n ti chirigiri [[Sokoto River]] kamani kilomita pihinu ka chɛ [[Birnin Kebbi]].<ref>https://www.researchgate.net/figure/Pathway-of-nutrient-flow-and-cycling-in-the-along-the-section-of-River-Zamfara-a-vital_fig4_345259475</ref>
Di yi kpɛ pam, Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din zori {{convert|188|m|ft}}. Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din mali yuli koŋkoba. Di yu shɛŋa din niŋ bayana nyɛ Gulbi Gindi, Gulbi Zamfara, River Zamfara n-ti pahi River Gindi.<ref>{{cite web | url=https://ng.geoview.info/river_zamfara,2317855 | title=River Zamfara stream, Kebbi, Nigeria }}</ref>
== Terrorist attack ==
Silimiin goli October dabaa ayobu dali yuuni 2022, ninvuɣ shɛba ban be mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla kom ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ ni bɛ zo tiligi ka chɛ ninvuɣ'biɛri.<ref>{{Cite news |last=Ramalan |first=Ibrahim |date=2022-10-06 |title=26 villagers drown in Zamfara river while fleeing from terrorist attack |url=https://dailynigerian.com/villagers-drown-zamfara-river/ |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Daily Nigerian]]|language=en-GB}}</ref>
=== The hydrological patterns and varieties of surface spillover in Hadejia stream ===
Mɔɣili ŋɔ anfaani tali nyɛla binshɛli bɛ ni daa lihi <ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/328840837 |issue= |pages= 335–348|doi=10.1016/j.ejrh.2018.10.008|title= Runoff irregularities, trends, and variations in tropical semi-arid river catchment|date= 2018|last1= Umar|first1= Da'u Abba|last2= Ramli|first2= Mohammad Firuz|last3= Aris|first3= Ahmad Zaharin|last4= Jamil|first4= Nor Rohaizah|last5= Abdulkareem|first5= Jabir Haruna|journal= Journal of Hydrology: Regional Studies|volume= 19|bibcode= 2018JHyRS..19..335U|doi-access= free}}</ref> din daa niŋ ka bɛ yuusi yuun pihita ni ayobu lahabali, (1980-2015). Niɣilim buɣim nyɛla bɛ ni daa niŋ shɛli zaŋ n-ti lala yaɣili.
== Lihimi m pahi ==
* [[List of rivers of Nigeria]]
==References==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
{{Zamfara-geo-stub}}
hp8kehnls7m430ktf4ywa2nrl8ajjp9
138068
138066
2026-05-30T08:09:32Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138068
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Zamfara River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Sokotorivermap.png
| image_size =
| image_caption = Sokoto river basin, Zamfara river to the south
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map = Nigeriamap.png
| map_size =
| map_caption = Major rivers of Nigeria
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Zamfara]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|250|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Sokoto River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{Coord|11.9960|4.0904|format=dms|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = [[Sokoto River]]
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Zamfara State Nigeria.png|thumb|The Zamfara State, in which the Zamfara River originates.]]
[[File:Nigeriamap.png|thumb|Map showing the major rivers of Nigeria.]]
'''Zamfara mɔɣili''' Ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] wulinpuli polo. Di nyɛla din piligi Zamfara yaɣili ka zori kilomita kɔbishi ni pihinu chani Kebbi yaɣili n ti chirigiri [[Sokoto River]] kamani kilomita pihinu ka chɛ [[Birnin Kebbi]].<ref>https://www.researchgate.net/figure/Pathway-of-nutrient-flow-and-cycling-in-the-along-the-section-of-River-Zamfara-a-vital_fig4_345259475</ref>
Di yi kpɛ pam, Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din zori {{convert|188|m|ft}}. Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din mali yuli koŋkoba. Di yu shɛŋa din niŋ bayana nyɛ Gulbi Gindi, Gulbi Zamfara, River Zamfara n-ti pahi River Gindi.<ref>{{cite web | url=https://ng.geoview.info/river_zamfara,2317855 | title=River Zamfara stream, Kebbi, Nigeria }}</ref>
== Terrorist attack ==
Silimiin goli October dabaa ayobu dali yuuni 2022, ninvuɣ shɛba ban be mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla kom ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ ni bɛ zo tiligi ka chɛ ninvuɣ'biɛri.<ref>{{Cite news |last=Ramalan |first=Ibrahim |date=2022-10-06 |title=26 villagers drown in Zamfara river while fleeing from terrorist attack |url=https://dailynigerian.com/villagers-drown-zamfara-river/ |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Daily Nigerian]]|language=en-GB}}</ref>
=== The hydrological patterns and varieties of surface spillover in Hadejia stream ===
Mɔɣili ŋɔ anfaani tali nyɛla binshɛli bɛ ni daa lihi <ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/328840837 |issue= |pages= 335–348|doi=10.1016/j.ejrh.2018.10.008|title= Runoff irregularities, trends, and variations in tropical semi-arid river catchment|date= 2018|last1= Umar|first1= Da'u Abba|last2= Ramli|first2= Mohammad Firuz|last3= Aris|first3= Ahmad Zaharin|last4= Jamil|first4= Nor Rohaizah|last5= Abdulkareem|first5= Jabir Haruna|journal= Journal of Hydrology: Regional Studies|volume= 19|bibcode= 2018JHyRS..19..335U|doi-access= free}}</ref> din daa niŋ ka bɛ yuusi yuun pihita ni ayobu lahabali, (1980-2015). Niɣilim buɣim nyɛla bɛ ni daa niŋ shɛli zaŋ n-ti lala yaɣili.
== Lihimi m pahi ==
* [[List of rivers of Nigeria]]
==Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
{{Zamfara-geo-stub}}
r9mnjgry1afq8uljztsc0x6uoi6lecf
138069
138068
2026-05-30T08:09:50Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138069
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Zamfara River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Sokotorivermap.png
| image_size =
| image_caption = Sokoto river basin, Zamfara river to the south
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map = Nigeriamap.png
| map_size =
| map_caption = Major rivers of Nigeria
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Zamfara]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|250|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Sokoto River]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{Coord|11.9960|4.0904|format=dms|type:river_region:NG|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = [[Sokoto River]]
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Zamfara State Nigeria.png|thumb|The Zamfara State, in which the Zamfara River originates.]]
[[File:Nigeriamap.png|thumb|Map showing the major rivers of Nigeria.]]
'''Zamfara mɔɣili''' Ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Nigeria]] wulinpuli polo. Di nyɛla din piligi Zamfara yaɣili ka zori kilomita kɔbishi ni pihinu chani Kebbi yaɣili n ti chirigiri [[Sokoto River]] kamani kilomita pihinu ka chɛ [[Birnin Kebbi]].<ref>https://www.researchgate.net/figure/Pathway-of-nutrient-flow-and-cycling-in-the-along-the-section-of-River-Zamfara-a-vital_fig4_345259475</ref>
Di yi kpɛ pam, Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din zori {{convert|188|m|ft}}. Zamfara mɔɣili ŋɔ nyɛla din mali yuli koŋkoba. Di yu shɛŋa din niŋ bayana nyɛ Gulbi Gindi, Gulbi Zamfara, River Zamfara n-ti pahi River Gindi.<ref>{{cite web | url=https://ng.geoview.info/river_zamfara,2317855 | title=River Zamfara stream, Kebbi, Nigeria }}</ref>
== Terrorist attack ==
Silimiin goli October dabaa ayobu dali yuuni 2022, ninvuɣ shɛba ban be mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla kom ni daa di shɛba din daa niŋ ka bɛ duɣiri kom ŋɔ ni bɛ zo tiligi ka chɛ ninvuɣ'biɛri.<ref>{{Cite news |last=Ramalan |first=Ibrahim |date=2022-10-06 |title=26 villagers drown in Zamfara river while fleeing from terrorist attack |url=https://dailynigerian.com/villagers-drown-zamfara-river/ |access-date=2023-07-05 |newspaper=[[Daily Nigerian]]|language=en-GB}}</ref>
=== The hydrological patterns and varieties of surface spillover in Hadejia stream ===
Mɔɣili ŋɔ anfaani tali nyɛla binshɛli bɛ ni daa lihi <ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/328840837 |issue= |pages= 335–348|doi=10.1016/j.ejrh.2018.10.008|title= Runoff irregularities, trends, and variations in tropical semi-arid river catchment|date= 2018|last1= Umar|first1= Da'u Abba|last2= Ramli|first2= Mohammad Firuz|last3= Aris|first3= Ahmad Zaharin|last4= Jamil|first4= Nor Rohaizah|last5= Abdulkareem|first5= Jabir Haruna|journal= Journal of Hydrology: Regional Studies|volume= 19|bibcode= 2018JHyRS..19..335U|doi-access= free}}</ref> din daa niŋ ka bɛ yuusi yuun pihita ni ayobu lahabali, (1980-2015). Niɣilim buɣim nyɛla bɛ ni daa niŋ shɛli zaŋ n-ti lala yaɣili.
== Lihimi m pahi ==
* [[List of rivers of Nigeria]]
==Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
ox1a9b9npei8f7gw5e1tbv52dbj5saf
Goulbi de Maradi River
0
33191
138070
2026-05-30T08:15:32Z
Kalakpagh
2501
Created article
138070
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Niger and Nigeria}}
[[Image:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
'''Goulbi de Maradi''' mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Niger]] mini [[Nigeria]].<ref>Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di ni piligi shɛli nyɛela din miri Katsina din be [[Nigeria]] ka nyɛ din naai Rima mɔɣili ni, Goulbi de [[Maradi Region|Maradi]] ŋɔ nyɛla din na ʒin zoo paai kilomita pihinu ayi ka bin din gbaai Niger–Nigeria tarisi.<ref>Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di nyɛla mɔɣili din mali anfaani pam zaŋ n-ti pukparilim ka nyɛ din zori kpɛri [[Niger]] tiŋsi kamani Maradi, Guidan Rounmdji n-ti pahi Madarounfa, Goulbi de Maradi mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din zori saa mibu saha koŋko.
== Description ==
Tudu yaɣili zaŋ n-ti Nigeria nyɛla din mali Rima mɔɣili. Goulbi de Maradi mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n-ti chirigi lala Rima mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din zori kpari wulinluhili chani n-ti chirigiri Sokoto mɔɣili din miri Sokoto pɔi ka naayi chaŋ n-ti n-ti chirigi [[Niger River]]. Saa yi miri saha shɛli koŋko ka mɔɣili nyɛ din zora. Pukparilim tuma din mali anfaani ka bɛ booni [[Zauro polder project|Zauro polder]] tuma nyɛla din be ni yuun gbaliŋ. Rima mɔɣili nyɛla din be [[Argungu]] mini [[Birnin Kebbi]] sunsuun, di nyɛla din sɔŋdi pukparilim ni yikanima din kalinli yiɣisi 10,572.<ref>{{Cite web |title=Groundwater monitoring across the Niger-Nigeria border {{!}} GroFutures |url=https://grofutures.org/article/groundwater-monitoring-across-the-niger-nigeria-border/ |access-date=2023-07-07 |website=grofutures.org}}</ref>
== References ==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://web.archive.org/web/20090221181230/http://webworld.unesco.org/water/ihp/db/shiklomanov/part%274/AFRICA/Niger/Niger.html Goulbi De Maradi river readings at Madarounfa], 1954–1977, [[UNESCO]].
*Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
*Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
{{Authority control}}
{{Coord missing|Niger}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rima River]]
[[Category:International rivers of Africa]]
{{Niger-river-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
hhv5bv9par7b8k0wvhac9y2i3ttpx3e
138071
138070
2026-05-30T08:16:10Z
Kalakpagh
2501
added databox
138071
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Niger and Nigeria}}
[[Image:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
{{Databox}}
'''Goulbi de Maradi''' mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Niger]] mini [[Nigeria]].<ref>Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di ni piligi shɛli nyɛela din miri Katsina din be [[Nigeria]] ka nyɛ din naai Rima mɔɣili ni, Goulbi de [[Maradi Region|Maradi]] ŋɔ nyɛla din na ʒin zoo paai kilomita pihinu ayi ka bin din gbaai Niger–Nigeria tarisi.<ref>Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di nyɛla mɔɣili din mali anfaani pam zaŋ n-ti pukparilim ka nyɛ din zori kpɛri [[Niger]] tiŋsi kamani Maradi, Guidan Rounmdji n-ti pahi Madarounfa, Goulbi de Maradi mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din zori saa mibu saha koŋko.
== Description ==
Tudu yaɣili zaŋ n-ti Nigeria nyɛla din mali Rima mɔɣili. Goulbi de Maradi mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n-ti chirigi lala Rima mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din zori kpari wulinluhili chani n-ti chirigiri Sokoto mɔɣili din miri Sokoto pɔi ka naayi chaŋ n-ti n-ti chirigi [[Niger River]]. Saa yi miri saha shɛli koŋko ka mɔɣili nyɛ din zora. Pukparilim tuma din mali anfaani ka bɛ booni [[Zauro polder project|Zauro polder]] tuma nyɛla din be ni yuun gbaliŋ. Rima mɔɣili nyɛla din be [[Argungu]] mini [[Birnin Kebbi]] sunsuun, di nyɛla din sɔŋdi pukparilim ni yikanima din kalinli yiɣisi 10,572.<ref>{{Cite web |title=Groundwater monitoring across the Niger-Nigeria border {{!}} GroFutures |url=https://grofutures.org/article/groundwater-monitoring-across-the-niger-nigeria-border/ |access-date=2023-07-07 |website=grofutures.org}}</ref>
== References ==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://web.archive.org/web/20090221181230/http://webworld.unesco.org/water/ihp/db/shiklomanov/part%274/AFRICA/Niger/Niger.html Goulbi De Maradi river readings at Madarounfa], 1954–1977, [[UNESCO]].
*Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
*Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
{{Authority control}}
{{Coord missing|Niger}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rima River]]
[[Category:International rivers of Africa]]
{{Niger-river-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
0clj709o950iya24l04qw201qyv0lt8
138072
138071
2026-05-30T08:16:39Z
Kalakpagh
2501
/* Description */ Updated Content
138072
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Niger and Nigeria}}
[[Image:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
{{Databox}}
'''Goulbi de Maradi''' mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Niger]] mini [[Nigeria]].<ref>Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di ni piligi shɛli nyɛela din miri Katsina din be [[Nigeria]] ka nyɛ din naai Rima mɔɣili ni, Goulbi de [[Maradi Region|Maradi]] ŋɔ nyɛla din na ʒin zoo paai kilomita pihinu ayi ka bin din gbaai Niger–Nigeria tarisi.<ref>Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di nyɛla mɔɣili din mali anfaani pam zaŋ n-ti pukparilim ka nyɛ din zori kpɛri [[Niger]] tiŋsi kamani Maradi, Guidan Rounmdji n-ti pahi Madarounfa, Goulbi de Maradi mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din zori saa mibu saha koŋko.
== Buɣisibu ==
Tudu yaɣili zaŋ n-ti Nigeria nyɛla din mali Rima mɔɣili. Goulbi de Maradi mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n-ti chirigi lala Rima mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din zori kpari wulinluhili chani n-ti chirigiri Sokoto mɔɣili din miri Sokoto pɔi ka naayi chaŋ n-ti n-ti chirigi [[Niger River]]. Saa yi miri saha shɛli koŋko ka mɔɣili nyɛ din zora. Pukparilim tuma din mali anfaani ka bɛ booni [[Zauro polder project|Zauro polder]] tuma nyɛla din be ni yuun gbaliŋ. Rima mɔɣili nyɛla din be [[Argungu]] mini [[Birnin Kebbi]] sunsuun, di nyɛla din sɔŋdi pukparilim ni yikanima din kalinli yiɣisi 10,572.<ref>{{Cite web |title=Groundwater monitoring across the Niger-Nigeria border {{!}} GroFutures |url=https://grofutures.org/article/groundwater-monitoring-across-the-niger-nigeria-border/ |access-date=2023-07-07 |website=grofutures.org}}</ref>
== References ==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://web.archive.org/web/20090221181230/http://webworld.unesco.org/water/ihp/db/shiklomanov/part%274/AFRICA/Niger/Niger.html Goulbi De Maradi river readings at Madarounfa], 1954–1977, [[UNESCO]].
*Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
*Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
{{Authority control}}
{{Coord missing|Niger}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rima River]]
[[Category:International rivers of Africa]]
{{Niger-river-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
6eqplkbfgqvvji1dzuafu0omycslz59
138073
138072
2026-05-30T08:17:04Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138073
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Niger and Nigeria}}
[[Image:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
{{Databox}}
'''Goulbi de Maradi''' mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Niger]] mini [[Nigeria]].<ref>Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di ni piligi shɛli nyɛela din miri Katsina din be [[Nigeria]] ka nyɛ din naai Rima mɔɣili ni, Goulbi de [[Maradi Region|Maradi]] ŋɔ nyɛla din na ʒin zoo paai kilomita pihinu ayi ka bin din gbaai Niger–Nigeria tarisi.<ref>Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di nyɛla mɔɣili din mali anfaani pam zaŋ n-ti pukparilim ka nyɛ din zori kpɛri [[Niger]] tiŋsi kamani Maradi, Guidan Rounmdji n-ti pahi Madarounfa, Goulbi de Maradi mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din zori saa mibu saha koŋko.
== Buɣisibu ==
Tudu yaɣili zaŋ n-ti Nigeria nyɛla din mali Rima mɔɣili. Goulbi de Maradi mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n-ti chirigi lala Rima mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din zori kpari wulinluhili chani n-ti chirigiri Sokoto mɔɣili din miri Sokoto pɔi ka naayi chaŋ n-ti n-ti chirigi [[Niger River]]. Saa yi miri saha shɛli koŋko ka mɔɣili nyɛ din zora. Pukparilim tuma din mali anfaani ka bɛ booni [[Zauro polder project|Zauro polder]] tuma nyɛla din be ni yuun gbaliŋ. Rima mɔɣili nyɛla din be [[Argungu]] mini [[Birnin Kebbi]] sunsuun, di nyɛla din sɔŋdi pukparilim ni yikanima din kalinli yiɣisi 10,572.<ref>{{Cite web |title=Groundwater monitoring across the Niger-Nigeria border {{!}} GroFutures |url=https://grofutures.org/article/groundwater-monitoring-across-the-niger-nigeria-border/ |access-date=2023-07-07 |website=grofutures.org}}</ref>
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://web.archive.org/web/20090221181230/http://webworld.unesco.org/water/ihp/db/shiklomanov/part%274/AFRICA/Niger/Niger.html Goulbi De Maradi river readings at Madarounfa], 1954–1977, [[UNESCO]].
*Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
*Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
{{Authority control}}
{{Coord missing|Niger}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rima River]]
[[Category:International rivers of Africa]]
{{Niger-river-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
qyz08ekelnhcwy0dgwcfqwdesuchhux
138074
138073
2026-05-30T08:17:31Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138074
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Niger and Nigeria}}
[[Image:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
{{Databox}}
'''Goulbi de Maradi''' mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Niger]] mini [[Nigeria]].<ref>Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di ni piligi shɛli nyɛela din miri Katsina din be [[Nigeria]] ka nyɛ din naai Rima mɔɣili ni, Goulbi de [[Maradi Region|Maradi]] ŋɔ nyɛla din na ʒin zoo paai kilomita pihinu ayi ka bin din gbaai Niger–Nigeria tarisi.<ref>Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di nyɛla mɔɣili din mali anfaani pam zaŋ n-ti pukparilim ka nyɛ din zori kpɛri [[Niger]] tiŋsi kamani Maradi, Guidan Rounmdji n-ti pahi Madarounfa, Goulbi de Maradi mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din zori saa mibu saha koŋko.
== Buɣisibu ==
Tudu yaɣili zaŋ n-ti Nigeria nyɛla din mali Rima mɔɣili. Goulbi de Maradi mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n-ti chirigi lala Rima mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din zori kpari wulinluhili chani n-ti chirigiri Sokoto mɔɣili din miri Sokoto pɔi ka naayi chaŋ n-ti n-ti chirigi [[Niger River]]. Saa yi miri saha shɛli koŋko ka mɔɣili nyɛ din zora. Pukparilim tuma din mali anfaani ka bɛ booni [[Zauro polder project|Zauro polder]] tuma nyɛla din be ni yuun gbaliŋ. Rima mɔɣili nyɛla din be [[Argungu]] mini [[Birnin Kebbi]] sunsuun, di nyɛla din sɔŋdi pukparilim ni yikanima din kalinli yiɣisi 10,572.<ref>{{Cite web |title=Groundwater monitoring across the Niger-Nigeria border {{!}} GroFutures |url=https://grofutures.org/article/groundwater-monitoring-across-the-niger-nigeria-border/ |access-date=2023-07-07 |website=grofutures.org}}</ref>
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://web.archive.org/web/20090221181230/http://webworld.unesco.org/water/ihp/db/shiklomanov/part%274/AFRICA/Niger/Niger.html Goulbi De Maradi river readings at Madarounfa], 1954–1977, [[UNESCO]].
*Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
*Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rima River]]
[[Category:International rivers of Africa]]
{{Niger-river-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
d98u3eq9aiajj73tehdnfy09p9t3m5i
138075
138074
2026-05-30T08:17:54Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138075
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Niger and Nigeria}}
[[Image:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
{{Databox}}
'''Goulbi de Maradi''' mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Niger]] mini [[Nigeria]].<ref>Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di ni piligi shɛli nyɛela din miri Katsina din be [[Nigeria]] ka nyɛ din naai Rima mɔɣili ni, Goulbi de [[Maradi Region|Maradi]] ŋɔ nyɛla din na ʒin zoo paai kilomita pihinu ayi ka bin din gbaai Niger–Nigeria tarisi.<ref>Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di nyɛla mɔɣili din mali anfaani pam zaŋ n-ti pukparilim ka nyɛ din zori kpɛri [[Niger]] tiŋsi kamani Maradi, Guidan Rounmdji n-ti pahi Madarounfa, Goulbi de Maradi mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din zori saa mibu saha koŋko.
== Buɣisibu ==
Tudu yaɣili zaŋ n-ti Nigeria nyɛla din mali Rima mɔɣili. Goulbi de Maradi mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n-ti chirigi lala Rima mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din zori kpari wulinluhili chani n-ti chirigiri Sokoto mɔɣili din miri Sokoto pɔi ka naayi chaŋ n-ti n-ti chirigi [[Niger River]]. Saa yi miri saha shɛli koŋko ka mɔɣili nyɛ din zora. Pukparilim tuma din mali anfaani ka bɛ booni [[Zauro polder project|Zauro polder]] tuma nyɛla din be ni yuun gbaliŋ. Rima mɔɣili nyɛla din be [[Argungu]] mini [[Birnin Kebbi]] sunsuun, di nyɛla din sɔŋdi pukparilim ni yikanima din kalinli yiɣisi 10,572.<ref>{{Cite web |title=Groundwater monitoring across the Niger-Nigeria border {{!}} GroFutures |url=https://grofutures.org/article/groundwater-monitoring-across-the-niger-nigeria-border/ |access-date=2023-07-07 |website=grofutures.org}}</ref>
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://web.archive.org/web/20090221181230/http://webworld.unesco.org/water/ihp/db/shiklomanov/part%274/AFRICA/Niger/Niger.html Goulbi De Maradi river readings at Madarounfa], 1954–1977, [[UNESCO]].
*Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
*Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rima River]]
[[Category:International rivers of Africa]]
4o041dak60rq26ar2nbzd9f2ikiijly
138076
138075
2026-05-30T08:20:19Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138076
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Niger and Nigeria}}
[[Image:Sokotorivermap.png|thumb|300px|Map of the Sokoto River drainage basin]]
'''Goulbi de Maradi''' mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Niger]] mini [[Nigeria]].<ref>Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di ni piligi shɛli nyɛela din miri Katsina din be [[Nigeria]] ka nyɛ din naai Rima mɔɣili ni, Goulbi de [[Maradi Region|Maradi]] ŋɔ nyɛla din na ʒin zoo paai kilomita pihinu ayi ka bin din gbaai Niger–Nigeria tarisi.<ref>Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. FAO - AGO;ESP. [[Maradi, Niger|Maradi]] (Niger), Jan 1985</ref> Di nyɛla mɔɣili din mali anfaani pam zaŋ n-ti pukparilim ka nyɛ din zori kpɛri [[Niger]] tiŋsi kamani Maradi, Guidan Rounmdji n-ti pahi Madarounfa, Goulbi de Maradi mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din zori saa mibu saha koŋko.
== Buɣisibu ==
Tudu yaɣili zaŋ n-ti Nigeria nyɛla din mali Rima mɔɣili. Goulbi de Maradi mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n-ti chirigi lala Rima mɔɣili ŋɔ. Di nyɛla din zori kpari wulinluhili chani n-ti chirigiri Sokoto mɔɣili din miri Sokoto pɔi ka naayi chaŋ n-ti n-ti chirigi [[Niger River]]. Saa yi miri saha shɛli koŋko ka mɔɣili nyɛ din zora. Pukparilim tuma din mali anfaani ka bɛ booni [[Zauro polder project|Zauro polder]] tuma nyɛla din be ni yuun gbaliŋ. Rima mɔɣili nyɛla din be [[Argungu]] mini [[Birnin Kebbi]] sunsuun, di nyɛla din sɔŋdi pukparilim ni yikanima din kalinli yiɣisi 10,572.<ref>{{Cite web |title=Groundwater monitoring across the Niger-Nigeria border {{!}} GroFutures |url=https://grofutures.org/article/groundwater-monitoring-across-the-niger-nigeria-border/ |access-date=2023-07-07 |website=grofutures.org}}</ref>
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://web.archive.org/web/20090221181230/http://webworld.unesco.org/water/ihp/db/shiklomanov/part%274/AFRICA/Niger/Niger.html Goulbi De Maradi river readings at Madarounfa], 1954–1977, [[UNESCO]].
*Suttie, J.M., The agro-pastoral potential of the Goulbi de Maradi and the El Fadama River Basins (Niger). [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
*Schembri, H., Measurement of the pressure and conductivity of the waters of the phreatic system of the upper cretaceous and quaternary water tables in the Goulbi de Maradi and El Fadama basins. [[FAO]] - AGO;ESP. Maradi (Niger), Jan 1985
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rima River]]
[[Category:International rivers of Africa]]
sw63291akal42ikyzrzzqtlqjubk548
Bonny River
0
33192
138077
2026-05-30T08:23:02Z
Kalakpagh
2501
Created article
138077
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
[[File:In Bonny River - panoramio.jpg|thumb|In_Bonny_River_-_panoramio]]
[[File:Golden Sunset at Bonny River.jpg|thumb|Sunset at Bonny River]]
'''Bonny Mɔɣili''' nyɛla mɔɣili din be Rivers yaɣili, [[Nigeria]].<ref name="nlng">{{cite web |url= http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |title= Description Of The Environment |accessdate= 2007-01-31 |publisher= Nigeria LNG Limited |archive-url= https://web.archive.org/web/20100310095049/http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |archive-date= 2010-03-10 |url-status= dead }}</ref> [[Water taxi]]s din chani ni mɔɣili ŋɔ nyɛla din n bo miribu zaŋ n-ti [[Bonny Island]] mini [[Port Harcourt]],<ref name="nlng" /> tiŋzuɣu zaŋ n-ti Rivers State ka nyɛ din miri mɔɣili maa.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-03 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref name="wpl">{{cite web |url= http://www.portharcourt.net/php/visitorinfo.php |title= Welcome to Port Harcourt |accessdate=2007-01-31 |work= AfricanCities.net|publisher=White Pages Limited }}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Niger mɔɣili.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-11 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[Shellfish allergy|Shellfish]]<ref>{{cite journal | url=https://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 | doi=10.4314/njns.v32i2.71721 | title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication | date=2011 | last1=Oyewole | first1=OE | last2=Pepple | first2=MM | journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences | volume=32 | issue=2 | url-access=subscription }}</ref> kamani "prawns", "periwinkle" n-ti pahi jatolɛlle nyɛla ban zaa be Bonny mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{Cite journal |last1=Oyewole |first1=Oe |last2=Pepple |first2=Mm |date=2011-11-07 |title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication |url=http://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 |journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences |volume=32 |issue=2 |pages=71–78 |doi=10.4314/njns.v32i2.71721 |issn=0189-0913|url-access=subscription }}</ref> Binshɛŋa bɛ ni tooi niŋdi mɔɣili maa ni nyɛ zahim gbahibu mini nɛma ni ninsalinima zaŋ dɔhi mɔɣili ŋɔ.
== Industries in Bonny River ==
* Nigeria Liquefied Natural Gas (NLNG) Limited <ref>{{Cite web |title=Locations |url=https://www.nigerialng.com/Pages/locations.aspx |access-date=2023-09-19 |website=www.nigerialng.com}}</ref>
* Federal Light and Ocean Terminals (FLT & FOT)
* Saipem Contracting Limited
* Aveon Offshore Limited
* International Hydrographic Organisation (IHO)
== Climate ==
Bonny nyɛla din mali [[Tropics|Tropical]] [[monsoon]] tiŋgbani namtɛri, saa mibu saha nyɛla din maha ka nyɛ din tuli wuuni. Yuuni puuni, tulim ŋɔ nyɛla din taɣira, di tooi nyɛla bin din gbaai 70°F zaŋ hali ni 88°F ka nyɛ din bi tooi boori paari 65°F bee pahiri gariti 91°F.<ref>{{Cite web |title=Bonny Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/54974/Average-Weather-in-Bonny-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-30 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
== Pollution ==
Lahabali nyɛla din daa yina yuuni 2014 wuhiri ni Bonny mɔɣili nyɛla kpam ni gabisi shɛli.<ref>{{Cite news |last=Azubuike |first=Victor |date=2014-11-24 |title=Devastating crude oil spill hits Bonny, Rivers state |url=https://dailypost.ng/2014/11/24/devastating-crude-oil-spill-hits-bonny-rivers-state/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-09-13 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=Guardian |date=2021-01-07 |title=Pipeline explosion causes panic in Rivers community |url=https://guardian.ng/news/pipeline-explosion-causes-panic-in-rivers-community/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2025-11-21 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==See also==
* [[Bonny Light oil]]
* [[Niger Delta]]
==References==
{{Reflist}}
==External links==
* [http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ Photos of Bonny River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020165908/http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ |date=2012-10-20 }}
{{coord|4|23|N|7|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
{{Authority control}}
[[Category:Bonny River| ]]
[[Category:Rivers of Rivers State]]
{{RiversNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
lsof0djvf5hkku7luvkwrjnuehk5k9y
138078
138077
2026-05-30T08:23:36Z
Kalakpagh
2501
added databox
138078
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:In Bonny River - panoramio.jpg|thumb|In_Bonny_River_-_panoramio]]
[[File:Golden Sunset at Bonny River.jpg|thumb|Sunset at Bonny River]]
'''Bonny Mɔɣili''' nyɛla mɔɣili din be Rivers yaɣili, [[Nigeria]].<ref name="nlng">{{cite web |url= http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |title= Description Of The Environment |accessdate= 2007-01-31 |publisher= Nigeria LNG Limited |archive-url= https://web.archive.org/web/20100310095049/http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |archive-date= 2010-03-10 |url-status= dead }}</ref> [[Water taxi]]s din chani ni mɔɣili ŋɔ nyɛla din n bo miribu zaŋ n-ti [[Bonny Island]] mini [[Port Harcourt]],<ref name="nlng" /> tiŋzuɣu zaŋ n-ti Rivers State ka nyɛ din miri mɔɣili maa.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-03 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref name="wpl">{{cite web |url= http://www.portharcourt.net/php/visitorinfo.php |title= Welcome to Port Harcourt |accessdate=2007-01-31 |work= AfricanCities.net|publisher=White Pages Limited }}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Niger mɔɣili.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-11 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[Shellfish allergy|Shellfish]]<ref>{{cite journal | url=https://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 | doi=10.4314/njns.v32i2.71721 | title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication | date=2011 | last1=Oyewole | first1=OE | last2=Pepple | first2=MM | journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences | volume=32 | issue=2 | url-access=subscription }}</ref> kamani "prawns", "periwinkle" n-ti pahi jatolɛlle nyɛla ban zaa be Bonny mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{Cite journal |last1=Oyewole |first1=Oe |last2=Pepple |first2=Mm |date=2011-11-07 |title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication |url=http://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 |journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences |volume=32 |issue=2 |pages=71–78 |doi=10.4314/njns.v32i2.71721 |issn=0189-0913|url-access=subscription }}</ref> Binshɛŋa bɛ ni tooi niŋdi mɔɣili maa ni nyɛ zahim gbahibu mini nɛma ni ninsalinima zaŋ dɔhi mɔɣili ŋɔ.
== Industries in Bonny River ==
* Nigeria Liquefied Natural Gas (NLNG) Limited <ref>{{Cite web |title=Locations |url=https://www.nigerialng.com/Pages/locations.aspx |access-date=2023-09-19 |website=www.nigerialng.com}}</ref>
* Federal Light and Ocean Terminals (FLT & FOT)
* Saipem Contracting Limited
* Aveon Offshore Limited
* International Hydrographic Organisation (IHO)
== Climate ==
Bonny nyɛla din mali [[Tropics|Tropical]] [[monsoon]] tiŋgbani namtɛri, saa mibu saha nyɛla din maha ka nyɛ din tuli wuuni. Yuuni puuni, tulim ŋɔ nyɛla din taɣira, di tooi nyɛla bin din gbaai 70°F zaŋ hali ni 88°F ka nyɛ din bi tooi boori paari 65°F bee pahiri gariti 91°F.<ref>{{Cite web |title=Bonny Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/54974/Average-Weather-in-Bonny-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-30 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
== Pollution ==
Lahabali nyɛla din daa yina yuuni 2014 wuhiri ni Bonny mɔɣili nyɛla kpam ni gabisi shɛli.<ref>{{Cite news |last=Azubuike |first=Victor |date=2014-11-24 |title=Devastating crude oil spill hits Bonny, Rivers state |url=https://dailypost.ng/2014/11/24/devastating-crude-oil-spill-hits-bonny-rivers-state/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-09-13 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=Guardian |date=2021-01-07 |title=Pipeline explosion causes panic in Rivers community |url=https://guardian.ng/news/pipeline-explosion-causes-panic-in-rivers-community/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2025-11-21 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==See also==
* [[Bonny Light oil]]
* [[Niger Delta]]
==References==
{{Reflist}}
==External links==
* [http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ Photos of Bonny River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020165908/http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ |date=2012-10-20 }}
{{coord|4|23|N|7|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
{{Authority control}}
[[Category:Bonny River| ]]
[[Category:Rivers of Rivers State]]
{{RiversNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
rhsnt32hdkvaja3k8n83apvwbs4wvlq
138079
138078
2026-05-30T08:24:09Z
Kalakpagh
2501
/* Pollution */ Updated Content
138079
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:In Bonny River - panoramio.jpg|thumb|In_Bonny_River_-_panoramio]]
[[File:Golden Sunset at Bonny River.jpg|thumb|Sunset at Bonny River]]
'''Bonny Mɔɣili''' nyɛla mɔɣili din be Rivers yaɣili, [[Nigeria]].<ref name="nlng">{{cite web |url= http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |title= Description Of The Environment |accessdate= 2007-01-31 |publisher= Nigeria LNG Limited |archive-url= https://web.archive.org/web/20100310095049/http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |archive-date= 2010-03-10 |url-status= dead }}</ref> [[Water taxi]]s din chani ni mɔɣili ŋɔ nyɛla din n bo miribu zaŋ n-ti [[Bonny Island]] mini [[Port Harcourt]],<ref name="nlng" /> tiŋzuɣu zaŋ n-ti Rivers State ka nyɛ din miri mɔɣili maa.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-03 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref name="wpl">{{cite web |url= http://www.portharcourt.net/php/visitorinfo.php |title= Welcome to Port Harcourt |accessdate=2007-01-31 |work= AfricanCities.net|publisher=White Pages Limited }}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Niger mɔɣili.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-11 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[Shellfish allergy|Shellfish]]<ref>{{cite journal | url=https://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 | doi=10.4314/njns.v32i2.71721 | title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication | date=2011 | last1=Oyewole | first1=OE | last2=Pepple | first2=MM | journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences | volume=32 | issue=2 | url-access=subscription }}</ref> kamani "prawns", "periwinkle" n-ti pahi jatolɛlle nyɛla ban zaa be Bonny mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{Cite journal |last1=Oyewole |first1=Oe |last2=Pepple |first2=Mm |date=2011-11-07 |title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication |url=http://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 |journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences |volume=32 |issue=2 |pages=71–78 |doi=10.4314/njns.v32i2.71721 |issn=0189-0913|url-access=subscription }}</ref> Binshɛŋa bɛ ni tooi niŋdi mɔɣili maa ni nyɛ zahim gbahibu mini nɛma ni ninsalinima zaŋ dɔhi mɔɣili ŋɔ.
== Industries in Bonny River ==
* Nigeria Liquefied Natural Gas (NLNG) Limited <ref>{{Cite web |title=Locations |url=https://www.nigerialng.com/Pages/locations.aspx |access-date=2023-09-19 |website=www.nigerialng.com}}</ref>
* Federal Light and Ocean Terminals (FLT & FOT)
* Saipem Contracting Limited
* Aveon Offshore Limited
* International Hydrographic Organisation (IHO)
== Climate ==
Bonny nyɛla din mali [[Tropics|Tropical]] [[monsoon]] tiŋgbani namtɛri, saa mibu saha nyɛla din maha ka nyɛ din tuli wuuni. Yuuni puuni, tulim ŋɔ nyɛla din taɣira, di tooi nyɛla bin din gbaai 70°F zaŋ hali ni 88°F ka nyɛ din bi tooi boori paari 65°F bee pahiri gariti 91°F.<ref>{{Cite web |title=Bonny Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/54974/Average-Weather-in-Bonny-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-30 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
== Gabisibu ==
Lahabali nyɛla din daa yina yuuni 2014 wuhiri ni Bonny mɔɣili nyɛla kpam ni gabisi shɛli.<ref>{{Cite news |last=Azubuike |first=Victor |date=2014-11-24 |title=Devastating crude oil spill hits Bonny, Rivers state |url=https://dailypost.ng/2014/11/24/devastating-crude-oil-spill-hits-bonny-rivers-state/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-09-13 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=Guardian |date=2021-01-07 |title=Pipeline explosion causes panic in Rivers community |url=https://guardian.ng/news/pipeline-explosion-causes-panic-in-rivers-community/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2025-11-21 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==See also==
* [[Bonny Light oil]]
* [[Niger Delta]]
==References==
{{Reflist}}
==External links==
* [http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ Photos of Bonny River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020165908/http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ |date=2012-10-20 }}
{{coord|4|23|N|7|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
{{Authority control}}
[[Category:Bonny River| ]]
[[Category:Rivers of Rivers State]]
{{RiversNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
jits14758uux5s05zhv4ijsez3xx7te
138080
138079
2026-05-30T08:24:33Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
138080
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:In Bonny River - panoramio.jpg|thumb|In_Bonny_River_-_panoramio]]
[[File:Golden Sunset at Bonny River.jpg|thumb|Sunset at Bonny River]]
'''Bonny Mɔɣili''' nyɛla mɔɣili din be Rivers yaɣili, [[Nigeria]].<ref name="nlng">{{cite web |url= http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |title= Description Of The Environment |accessdate= 2007-01-31 |publisher= Nigeria LNG Limited |archive-url= https://web.archive.org/web/20100310095049/http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |archive-date= 2010-03-10 |url-status= dead }}</ref> [[Water taxi]]s din chani ni mɔɣili ŋɔ nyɛla din n bo miribu zaŋ n-ti [[Bonny Island]] mini [[Port Harcourt]],<ref name="nlng" /> tiŋzuɣu zaŋ n-ti Rivers State ka nyɛ din miri mɔɣili maa.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-03 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref name="wpl">{{cite web |url= http://www.portharcourt.net/php/visitorinfo.php |title= Welcome to Port Harcourt |accessdate=2007-01-31 |work= AfricanCities.net|publisher=White Pages Limited }}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Niger mɔɣili.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-11 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[Shellfish allergy|Shellfish]]<ref>{{cite journal | url=https://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 | doi=10.4314/njns.v32i2.71721 | title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication | date=2011 | last1=Oyewole | first1=OE | last2=Pepple | first2=MM | journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences | volume=32 | issue=2 | url-access=subscription }}</ref> kamani "prawns", "periwinkle" n-ti pahi jatolɛlle nyɛla ban zaa be Bonny mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{Cite journal |last1=Oyewole |first1=Oe |last2=Pepple |first2=Mm |date=2011-11-07 |title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication |url=http://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 |journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences |volume=32 |issue=2 |pages=71–78 |doi=10.4314/njns.v32i2.71721 |issn=0189-0913|url-access=subscription }}</ref> Binshɛŋa bɛ ni tooi niŋdi mɔɣili maa ni nyɛ zahim gbahibu mini nɛma ni ninsalinima zaŋ dɔhi mɔɣili ŋɔ.
== Industries in Bonny River ==
* Nigeria Liquefied Natural Gas (NLNG) Limited <ref>{{Cite web |title=Locations |url=https://www.nigerialng.com/Pages/locations.aspx |access-date=2023-09-19 |website=www.nigerialng.com}}</ref>
* Federal Light and Ocean Terminals (FLT & FOT)
* Saipem Contracting Limited
* Aveon Offshore Limited
* International Hydrographic Organisation (IHO)
== Climate ==
Bonny nyɛla din mali [[Tropics|Tropical]] [[monsoon]] tiŋgbani namtɛri, saa mibu saha nyɛla din maha ka nyɛ din tuli wuuni. Yuuni puuni, tulim ŋɔ nyɛla din taɣira, di tooi nyɛla bin din gbaai 70°F zaŋ hali ni 88°F ka nyɛ din bi tooi boori paari 65°F bee pahiri gariti 91°F.<ref>{{Cite web |title=Bonny Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/54974/Average-Weather-in-Bonny-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-30 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
== Gabisibu ==
Lahabali nyɛla din daa yina yuuni 2014 wuhiri ni Bonny mɔɣili nyɛla kpam ni gabisi shɛli.<ref>{{Cite news |last=Azubuike |first=Victor |date=2014-11-24 |title=Devastating crude oil spill hits Bonny, Rivers state |url=https://dailypost.ng/2014/11/24/devastating-crude-oil-spill-hits-bonny-rivers-state/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-09-13 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=Guardian |date=2021-01-07 |title=Pipeline explosion causes panic in Rivers community |url=https://guardian.ng/news/pipeline-explosion-causes-panic-in-rivers-community/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2025-11-21 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
* [[Bonny Light oil]]
* [[Niger Delta]]
==References==
{{Reflist}}
==External links==
* [http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ Photos of Bonny River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020165908/http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ |date=2012-10-20 }}
{{coord|4|23|N|7|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
{{Authority control}}
[[Category:Bonny River| ]]
[[Category:Rivers of Rivers State]]
{{RiversNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
g0w49n7s5gqygf4es00f1ii1lh114h6
138081
138080
2026-05-30T08:24:56Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138081
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:In Bonny River - panoramio.jpg|thumb|In_Bonny_River_-_panoramio]]
[[File:Golden Sunset at Bonny River.jpg|thumb|Sunset at Bonny River]]
'''Bonny Mɔɣili''' nyɛla mɔɣili din be Rivers yaɣili, [[Nigeria]].<ref name="nlng">{{cite web |url= http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |title= Description Of The Environment |accessdate= 2007-01-31 |publisher= Nigeria LNG Limited |archive-url= https://web.archive.org/web/20100310095049/http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |archive-date= 2010-03-10 |url-status= dead }}</ref> [[Water taxi]]s din chani ni mɔɣili ŋɔ nyɛla din n bo miribu zaŋ n-ti [[Bonny Island]] mini [[Port Harcourt]],<ref name="nlng" /> tiŋzuɣu zaŋ n-ti Rivers State ka nyɛ din miri mɔɣili maa.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-03 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref name="wpl">{{cite web |url= http://www.portharcourt.net/php/visitorinfo.php |title= Welcome to Port Harcourt |accessdate=2007-01-31 |work= AfricanCities.net|publisher=White Pages Limited }}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Niger mɔɣili.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-11 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[Shellfish allergy|Shellfish]]<ref>{{cite journal | url=https://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 | doi=10.4314/njns.v32i2.71721 | title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication | date=2011 | last1=Oyewole | first1=OE | last2=Pepple | first2=MM | journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences | volume=32 | issue=2 | url-access=subscription }}</ref> kamani "prawns", "periwinkle" n-ti pahi jatolɛlle nyɛla ban zaa be Bonny mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{Cite journal |last1=Oyewole |first1=Oe |last2=Pepple |first2=Mm |date=2011-11-07 |title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication |url=http://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 |journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences |volume=32 |issue=2 |pages=71–78 |doi=10.4314/njns.v32i2.71721 |issn=0189-0913|url-access=subscription }}</ref> Binshɛŋa bɛ ni tooi niŋdi mɔɣili maa ni nyɛ zahim gbahibu mini nɛma ni ninsalinima zaŋ dɔhi mɔɣili ŋɔ.
== Industries in Bonny River ==
* Nigeria Liquefied Natural Gas (NLNG) Limited <ref>{{Cite web |title=Locations |url=https://www.nigerialng.com/Pages/locations.aspx |access-date=2023-09-19 |website=www.nigerialng.com}}</ref>
* Federal Light and Ocean Terminals (FLT & FOT)
* Saipem Contracting Limited
* Aveon Offshore Limited
* International Hydrographic Organisation (IHO)
== Climate ==
Bonny nyɛla din mali [[Tropics|Tropical]] [[monsoon]] tiŋgbani namtɛri, saa mibu saha nyɛla din maha ka nyɛ din tuli wuuni. Yuuni puuni, tulim ŋɔ nyɛla din taɣira, di tooi nyɛla bin din gbaai 70°F zaŋ hali ni 88°F ka nyɛ din bi tooi boori paari 65°F bee pahiri gariti 91°F.<ref>{{Cite web |title=Bonny Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/54974/Average-Weather-in-Bonny-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-30 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
== Gabisibu ==
Lahabali nyɛla din daa yina yuuni 2014 wuhiri ni Bonny mɔɣili nyɛla kpam ni gabisi shɛli.<ref>{{Cite news |last=Azubuike |first=Victor |date=2014-11-24 |title=Devastating crude oil spill hits Bonny, Rivers state |url=https://dailypost.ng/2014/11/24/devastating-crude-oil-spill-hits-bonny-rivers-state/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-09-13 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=Guardian |date=2021-01-07 |title=Pipeline explosion causes panic in Rivers community |url=https://guardian.ng/news/pipeline-explosion-causes-panic-in-rivers-community/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2025-11-21 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
* [[Bonny Light oil]]
* [[Niger Delta]]
==References==
{{Reflist}}
==External links==
* [http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ Photos of Bonny River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020165908/http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ |date=2012-10-20 }}
{{coord|4|23|N|7|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
{{Authority control}}
[[Category:Bonny River| ]]
[[Category:Rivers of Rivers State]]
{{RiversNG-geo-stub}}
5ozdetl3n20jgq3j2eovueroc4vl1xc
138082
138081
2026-05-30T08:25:20Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138082
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:In Bonny River - panoramio.jpg|thumb|In_Bonny_River_-_panoramio]]
[[File:Golden Sunset at Bonny River.jpg|thumb|Sunset at Bonny River]]
'''Bonny Mɔɣili''' nyɛla mɔɣili din be Rivers yaɣili, [[Nigeria]].<ref name="nlng">{{cite web |url= http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |title= Description Of The Environment |accessdate= 2007-01-31 |publisher= Nigeria LNG Limited |archive-url= https://web.archive.org/web/20100310095049/http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |archive-date= 2010-03-10 |url-status= dead }}</ref> [[Water taxi]]s din chani ni mɔɣili ŋɔ nyɛla din n bo miribu zaŋ n-ti [[Bonny Island]] mini [[Port Harcourt]],<ref name="nlng" /> tiŋzuɣu zaŋ n-ti Rivers State ka nyɛ din miri mɔɣili maa.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-03 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref name="wpl">{{cite web |url= http://www.portharcourt.net/php/visitorinfo.php |title= Welcome to Port Harcourt |accessdate=2007-01-31 |work= AfricanCities.net|publisher=White Pages Limited }}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Niger mɔɣili.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-11 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[Shellfish allergy|Shellfish]]<ref>{{cite journal | url=https://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 | doi=10.4314/njns.v32i2.71721 | title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication | date=2011 | last1=Oyewole | first1=OE | last2=Pepple | first2=MM | journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences | volume=32 | issue=2 | url-access=subscription }}</ref> kamani "prawns", "periwinkle" n-ti pahi jatolɛlle nyɛla ban zaa be Bonny mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{Cite journal |last1=Oyewole |first1=Oe |last2=Pepple |first2=Mm |date=2011-11-07 |title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication |url=http://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 |journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences |volume=32 |issue=2 |pages=71–78 |doi=10.4314/njns.v32i2.71721 |issn=0189-0913|url-access=subscription }}</ref> Binshɛŋa bɛ ni tooi niŋdi mɔɣili maa ni nyɛ zahim gbahibu mini nɛma ni ninsalinima zaŋ dɔhi mɔɣili ŋɔ.
== Industries in Bonny River ==
* Nigeria Liquefied Natural Gas (NLNG) Limited <ref>{{Cite web |title=Locations |url=https://www.nigerialng.com/Pages/locations.aspx |access-date=2023-09-19 |website=www.nigerialng.com}}</ref>
* Federal Light and Ocean Terminals (FLT & FOT)
* Saipem Contracting Limited
* Aveon Offshore Limited
* International Hydrographic Organisation (IHO)
== Climate ==
Bonny nyɛla din mali [[Tropics|Tropical]] [[monsoon]] tiŋgbani namtɛri, saa mibu saha nyɛla din maha ka nyɛ din tuli wuuni. Yuuni puuni, tulim ŋɔ nyɛla din taɣira, di tooi nyɛla bin din gbaai 70°F zaŋ hali ni 88°F ka nyɛ din bi tooi boori paari 65°F bee pahiri gariti 91°F.<ref>{{Cite web |title=Bonny Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/54974/Average-Weather-in-Bonny-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-30 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
== Gabisibu ==
Lahabali nyɛla din daa yina yuuni 2014 wuhiri ni Bonny mɔɣili nyɛla kpam ni gabisi shɛli.<ref>{{Cite news |last=Azubuike |first=Victor |date=2014-11-24 |title=Devastating crude oil spill hits Bonny, Rivers state |url=https://dailypost.ng/2014/11/24/devastating-crude-oil-spill-hits-bonny-rivers-state/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-09-13 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=Guardian |date=2021-01-07 |title=Pipeline explosion causes panic in Rivers community |url=https://guardian.ng/news/pipeline-explosion-causes-panic-in-rivers-community/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2025-11-21 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
* [[Bonny Light oil]]
* [[Niger Delta]]
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
* [http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ Photos of Bonny River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020165908/http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ |date=2012-10-20 }}
{{coord|4|23|N|7|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
{{Authority control}}
[[Category:Bonny River| ]]
[[Category:Rivers of Rivers State]]
{{RiversNG-geo-stub}}
enfxxwyafhvs4tv2qvxdkow5a41lr7j
138083
138082
2026-05-30T08:25:45Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138083
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Databox}}
[[File:In Bonny River - panoramio.jpg|thumb|In_Bonny_River_-_panoramio]]
[[File:Golden Sunset at Bonny River.jpg|thumb|Sunset at Bonny River]]
'''Bonny Mɔɣili''' nyɛla mɔɣili din be Rivers yaɣili, [[Nigeria]].<ref name="nlng">{{cite web |url= http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |title= Description Of The Environment |accessdate= 2007-01-31 |publisher= Nigeria LNG Limited |archive-url= https://web.archive.org/web/20100310095049/http://www.nlng.com/NLNGnew/environment/EIA+For+NLNGPlus/Description+Of+The+Environment.htm |archive-date= 2010-03-10 |url-status= dead }}</ref> [[Water taxi]]s din chani ni mɔɣili ŋɔ nyɛla din n bo miribu zaŋ n-ti [[Bonny Island]] mini [[Port Harcourt]],<ref name="nlng" /> tiŋzuɣu zaŋ n-ti Rivers State ka nyɛ din miri mɔɣili maa.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-03 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref name="wpl">{{cite web |url= http://www.portharcourt.net/php/visitorinfo.php |title= Welcome to Port Harcourt |accessdate=2007-01-31 |work= AfricanCities.net|publisher=White Pages Limited }}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Niger mɔɣili.<ref>{{Cite web |title=Bonny River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bonny-River |access-date=2023-05-11 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[Shellfish allergy|Shellfish]]<ref>{{cite journal | url=https://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 | doi=10.4314/njns.v32i2.71721 | title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication | date=2011 | last1=Oyewole | first1=OE | last2=Pepple | first2=MM | journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences | volume=32 | issue=2 | url-access=subscription }}</ref> kamani "prawns", "periwinkle" n-ti pahi jatolɛlle nyɛla ban zaa be Bonny mɔɣili ŋɔ ni.<ref>{{Cite journal |last1=Oyewole |first1=Oe |last2=Pepple |first2=Mm |date=2011-11-07 |title=Mineral and Heavy Metal Contents of some Shellfish in Bonny River, Rivers State, Nigeria: Public Health Implication |url=http://www.ajol.info/index.php/njns/article/view/71721 |journal=Nigerian Journal of Nutritional Sciences |volume=32 |issue=2 |pages=71–78 |doi=10.4314/njns.v32i2.71721 |issn=0189-0913|url-access=subscription }}</ref> Binshɛŋa bɛ ni tooi niŋdi mɔɣili maa ni nyɛ zahim gbahibu mini nɛma ni ninsalinima zaŋ dɔhi mɔɣili ŋɔ.
== Industries in Bonny River ==
* Nigeria Liquefied Natural Gas (NLNG) Limited <ref>{{Cite web |title=Locations |url=https://www.nigerialng.com/Pages/locations.aspx |access-date=2023-09-19 |website=www.nigerialng.com}}</ref>
* Federal Light and Ocean Terminals (FLT & FOT)
* Saipem Contracting Limited
* Aveon Offshore Limited
* International Hydrographic Organisation (IHO)
== Climate ==
Bonny nyɛla din mali [[Tropics|Tropical]] [[monsoon]] tiŋgbani namtɛri, saa mibu saha nyɛla din maha ka nyɛ din tuli wuuni. Yuuni puuni, tulim ŋɔ nyɛla din taɣira, di tooi nyɛla bin din gbaai 70°F zaŋ hali ni 88°F ka nyɛ din bi tooi boori paari 65°F bee pahiri gariti 91°F.<ref>{{Cite web |title=Bonny Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/54974/Average-Weather-in-Bonny-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-09-30 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
== Gabisibu ==
Lahabali nyɛla din daa yina yuuni 2014 wuhiri ni Bonny mɔɣili nyɛla kpam ni gabisi shɛli.<ref>{{Cite news |last=Azubuike |first=Victor |date=2014-11-24 |title=Devastating crude oil spill hits Bonny, Rivers state |url=https://dailypost.ng/2014/11/24/devastating-crude-oil-spill-hits-bonny-rivers-state/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-09-13 |newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nigeria |first=Guardian |date=2021-01-07 |title=Pipeline explosion causes panic in Rivers community |url=https://guardian.ng/news/pipeline-explosion-causes-panic-in-rivers-community/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2025-11-21 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
* [[Bonny Light oil]]
* [[Niger Delta]]
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
* [http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ Photos of Bonny River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020165908/http://travel.webshots.com/album/45048090UmkZwQ |date=2012-10-20 }}
{{coord|4|23|N|7|06|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
{{Authority control}}
[[Category:Bonny River| ]]
[[Category:Rivers of Rivers State]]
dsh0m6keg406dsfks9dos15qnxjr41h
Imo River
0
33193
138084
2026-05-30T08:29:54Z
Kalakpagh
2501
Created article
138084
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Imo River<br /> <small>Imo</small>
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology = Named after the Imo [[alusi]]
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption = Imo river from the top of road bridge that lead to [[Umuahia]] in [[Abia state]]
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_mi = 150
| length_ref = <ref>{{cite book|title=Encyclopedia of World Rivers |first=Rand |last=McNally |page=14 |publisher=Rand McNally |year=1980}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = [[Okigwe]], [[Imo State]]
| source1_coordinates= {{coord|5|50|56|N|7|14|20|W|display=inline}}<ref>{{cite book|title=Nigerian history, politics and affairs: the collected essays of Adiele Afigbo |first1=Adiele Eberechukwu |last1=Afigbo |editor=Toyin Falola |page=95 |publisher=Africa World Press |year=2005 |isbn=1-59221-324-3 |url=https://books.google.com/books?id=ez58Dwpa8JcC&pg=PA95}}</ref>
| source1_elevation =
| mouth = [[Atlantic Ocean]]
| mouth_location = [[Eastern Obolo]], [[Akwa Ibom State]]
| mouth_coordinates = {{coord|4|28|14|N|7|35|38|W|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{convert|0|ft|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Imo river (6).jpg|thumb|Showing river banks with vegetation and surrounding market building called Malaysian market]]
'''Imo Mɔɣili''' (Igbo:Imo) nyɛla din be [[Nigeria]] ka nyɛ din zori kilomita kɔbishi ni pihinahi chani Atlantic Ocean. Akwa Ibom yaɣilinima nyɛla ban booni mɔɣili ŋɔ '''Imoh Mɔgili''', di ni nyɛ '''Inyang Imoh''', ka di gbuuni nyɛ "''River of Wealth"'' ({{langx|ibb|Inyang}} gbunni nyɛla mɔgili ka {{lang|ibb|Imoh}} mi gbuuni nyɛ buni). Di yɛliŋ nyɛla kilomita pihinahi,<ref>{{cite book|title=Bulletin de l'Institut français d'Afrique noire |author=Institut français d'Afrique noire |page=29 |location=Niger Delta |publisher=IFAN |year=1976}}</ref> ka nyɛ ko'shɛli din yiri mɔɣili maa ni yuuni kam nyɛ {{convert|4|km3|mi3|1}}<ref>{{Cite book|title=Irrigation potential in Africa |author=Food and Agriculture Organization of the United Nations. Land and Water Development Division |page=92 |publisher=Food & Agriculture Org |year=1997 |isbn=92-5-103966-6 |url=https://books.google.com/books?id=VzqBfdeSjgQC&pg=PA92}}</ref> di deei la yikanima 26,000.<ref>{{cite book|title=Sustainable Food Production in Sub-Saharan Africa: Constraints and opportunities |first=Nathan C. |last=Russell |page=57 |publisher=IITA |year=1993 |isbn=978-131-096-0 |url=https://books.google.com/books?id=XuXK2VofYKsC&pg=PA57}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-25 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Imo mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Otamiri mɔɣili mini Oramirukwa mɔɣili.<ref>{{Cite book|title=Estimation of natural groundwater recharge |first=Ian |last=Simmers |page=436 |editor=NATO |editor-link=NATO |publisher=Springer |year=1988 |isbn=90-277-2632-9 |url=https://books.google.com/books?id=W0uvL96OaMoC&pg=PA436}}</ref> Imo nyɛla din daa piligi [[British Empire|British colonial administration of Nigeria]] yuuni 1907–1908 mini yuuni 1911; tuuli bɛ daa booni li la Aba ka ti daa lahi taɣi Udo din miri [[Umuahia]].<ref>{{cite book|title=Igbo women and economic transformation in southeastern Nigeria, 1900-1960 |first=Gloria |last=Chuku |page=152 |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=0-415-97210-8 |url=https://books.google.com/books?id=Z3jouPZxPC4C&pg=PA152}}</ref>
Buɣa zaŋ n-ti mɔɣili maa nyɛ paɣa ''[[Imo (mythology)|Imo]]'' ŋun tiŋsi nyɛ din gili mɔɣili ŋɔ ka shɛba mali dihitabili ni ŋun nyɛ ŋun su mɔɣili maa. Mmiri din be Ibo bee Igbo balli ni gbuuni nyɛla kom bee saa. [[File:Imo river (1).jpg|thumb|sub-section of the Malaysian for timber that's close to the imo river]] Chuɣu zaŋ n-ti Alusi nyɛla bɛ ni puhiri shɛli bin din gbaai Silimiin goli May zaŋ hali ni Silimiin goli July.<ref>{{cite book|title=The traditional African concept of God and the Christian concept of God |first=Peter Chiehiụra |last=Uzor |page=310 |publisher=Peter Lang |year=2004 |isbn=3-631-52145-6}}</ref> Imo mɔɣili nyɛla din mali kɔdɔrikonima {{convert|830|m|ft|adj=on}} ka di nyɛ din be River yaɣili mini Akwa Ibom yaɣili soli sunsuun.<ref>{{cite book|title=The Report: Nigeria 2010 |page=213 |publisher=Oxford Business Group |isbn=1-907065-14-8}}</ref> Mɔɣili maa buɣili bee Arushi nyɛla paɣa imo ka tiŋ shɛŋa din gili mɔɣili ŋɔ nyɛ ban mali dihitabili ni ŋun su mɔɣili maa.
Imo mɔɣili nyɛla world Health Organization vihigu ni daa wuhi ni di nyɛla din pahi mɔɣ'shɛŋa din gabisi pam zuɣu Nigeria.<ref>{{Cite news |last=Sesan |date=2017-12-16 |title=Nigeria’s perilous pollution indices |url=https://punchng.com/nigerias-perilous-pollution-indices/ |access-date=2023-09-13 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Imo State]]
{{RiversState-geo-stub}}
{{Imo-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
ks93kjzoakfxemo0omnkxdag9n63obs
138085
138084
2026-05-30T08:30:55Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138085
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Imo River<br /> <small>Imo</small>
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology = Named after the Imo [[alusi]]
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption = Imo river from the top of road bridge that lead to [[Umuahia]] in [[Abia state]]
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_mi = 150
| length_ref = <ref>{{cite book|title=Encyclopedia of World Rivers |first=Rand |last=McNally |page=14 |publisher=Rand McNally |year=1980}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = [[Okigwe]], [[Imo State]]
| source1_coordinates= {{coord|5|50|56|N|7|14|20|W|display=inline}}<ref>{{cite book|title=Nigerian history, politics and affairs: the collected essays of Adiele Afigbo |first1=Adiele Eberechukwu |last1=Afigbo |editor=Toyin Falola |page=95 |publisher=Africa World Press |year=2005 |isbn=1-59221-324-3 |url=https://books.google.com/books?id=ez58Dwpa8JcC&pg=PA95}}</ref>
| source1_elevation =
| mouth = [[Atlantic Ocean]]
| mouth_location = [[Eastern Obolo]], [[Akwa Ibom State]]
| mouth_coordinates = {{coord|4|28|14|N|7|35|38|W|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{convert|0|ft|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Imo river (6).jpg|thumb|Showing river banks with vegetation and surrounding market building called Malaysian market]]
'''Imo Mɔɣili''' (Igbo:Imo) nyɛla din be [[Nigeria]] ka nyɛ din zori kilomita kɔbishi ni pihinahi chani Atlantic Ocean. Akwa Ibom yaɣilinima nyɛla ban booni mɔɣili ŋɔ '''Imoh Mɔgili''', di ni nyɛ '''Inyang Imoh''', ka di gbuuni nyɛ "''River of Wealth"'' ({{langx|ibb|Inyang}} gbunni nyɛla mɔgili ka {{lang|ibb|Imoh}} mi gbuuni nyɛ buni). Di yɛliŋ nyɛla kilomita pihinahi,<ref>{{cite book|title=Bulletin de l'Institut français d'Afrique noire |author=Institut français d'Afrique noire |page=29 |location=Niger Delta |publisher=IFAN |year=1976}}</ref> ka nyɛ ko'shɛli din yiri mɔɣili maa ni yuuni kam nyɛ {{convert|4|km3|mi3|1}}<ref>{{Cite book|title=Irrigation potential in Africa |author=Food and Agriculture Organization of the United Nations. Land and Water Development Division |page=92 |publisher=Food & Agriculture Org |year=1997 |isbn=92-5-103966-6 |url=https://books.google.com/books?id=VzqBfdeSjgQC&pg=PA92}}</ref> di deei la yikanima 26,000.<ref>{{cite book|title=Sustainable Food Production in Sub-Saharan Africa: Constraints and opportunities |first=Nathan C. |last=Russell |page=57 |publisher=IITA |year=1993 |isbn=978-131-096-0 |url=https://books.google.com/books?id=XuXK2VofYKsC&pg=PA57}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-25 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Imo mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Otamiri mɔɣili mini Oramirukwa mɔɣili.<ref>{{Cite book|title=Estimation of natural groundwater recharge |first=Ian |last=Simmers |page=436 |editor=NATO |editor-link=NATO |publisher=Springer |year=1988 |isbn=90-277-2632-9 |url=https://books.google.com/books?id=W0uvL96OaMoC&pg=PA436}}</ref> Imo nyɛla din daa piligi [[British Empire|British colonial administration of Nigeria]] yuuni 1907–1908 mini yuuni 1911; tuuli bɛ daa booni li la Aba ka ti daa lahi taɣi Udo din miri [[Umuahia]].<ref>{{cite book|title=Igbo women and economic transformation in southeastern Nigeria, 1900-1960 |first=Gloria |last=Chuku |page=152 |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=0-415-97210-8 |url=https://books.google.com/books?id=Z3jouPZxPC4C&pg=PA152}}</ref>
Buɣa zaŋ n-ti mɔɣili maa nyɛ paɣa ''[[Imo (mythology)|Imo]]'' ŋun tiŋsi nyɛ din gili mɔɣili ŋɔ ka shɛba mali dihitabili ni ŋun nyɛ ŋun su mɔɣili maa. Mmiri din be Ibo bee Igbo balli ni gbuuni nyɛla kom bee saa. [[File:Imo river (1).jpg|thumb|sub-section of the Malaysian for timber that's close to the imo river]] Chuɣu zaŋ n-ti Alusi nyɛla bɛ ni puhiri shɛli bin din gbaai Silimiin goli May zaŋ hali ni Silimiin goli July.<ref>{{cite book|title=The traditional African concept of God and the Christian concept of God |first=Peter Chiehiụra |last=Uzor |page=310 |publisher=Peter Lang |year=2004 |isbn=3-631-52145-6}}</ref> Imo mɔɣili nyɛla din mali kɔdɔrikonima {{convert|830|m|ft|adj=on}} ka di nyɛ din be River yaɣili mini Akwa Ibom yaɣili soli sunsuun.<ref>{{cite book|title=The Report: Nigeria 2010 |page=213 |publisher=Oxford Business Group |isbn=1-907065-14-8}}</ref> Mɔɣili maa buɣili bee Arushi nyɛla paɣa imo ka tiŋ shɛŋa din gili mɔɣili ŋɔ nyɛ ban mali dihitabili ni ŋun su mɔɣili maa.
Imo mɔɣili nyɛla world Health Organization vihigu ni daa wuhi ni di nyɛla din pahi mɔɣ'shɛŋa din gabisi pam zuɣu Nigeria.<ref>{{Cite news |last=Sesan |date=2017-12-16 |title=Nigeria’s perilous pollution indices |url=https://punchng.com/nigerias-perilous-pollution-indices/ |access-date=2023-09-13 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Imo State]]
{{RiversState-geo-stub}}
{{Imo-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
l65iirjymqykqvga01uy2wza6oemk0s
138086
138085
2026-05-30T08:31:27Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138086
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Imo River<br /> <small>Imo</small>
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology = Named after the Imo [[alusi]]
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption = Imo river from the top of road bridge that lead to [[Umuahia]] in [[Abia state]]
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_mi = 150
| length_ref = <ref>{{cite book|title=Encyclopedia of World Rivers |first=Rand |last=McNally |page=14 |publisher=Rand McNally |year=1980}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = [[Okigwe]], [[Imo State]]
| source1_coordinates= {{coord|5|50|56|N|7|14|20|W|display=inline}}<ref>{{cite book|title=Nigerian history, politics and affairs: the collected essays of Adiele Afigbo |first1=Adiele Eberechukwu |last1=Afigbo |editor=Toyin Falola |page=95 |publisher=Africa World Press |year=2005 |isbn=1-59221-324-3 |url=https://books.google.com/books?id=ez58Dwpa8JcC&pg=PA95}}</ref>
| source1_elevation =
| mouth = [[Atlantic Ocean]]
| mouth_location = [[Eastern Obolo]], [[Akwa Ibom State]]
| mouth_coordinates = {{coord|4|28|14|N|7|35|38|W|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{convert|0|ft|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Imo river (6).jpg|thumb|Showing river banks with vegetation and surrounding market building called Malaysian market]]
'''Imo Mɔɣili''' (Igbo:Imo) nyɛla din be [[Nigeria]] ka nyɛ din zori kilomita kɔbishi ni pihinahi chani Atlantic Ocean. Akwa Ibom yaɣilinima nyɛla ban booni mɔɣili ŋɔ '''Imoh Mɔgili''', di ni nyɛ '''Inyang Imoh''', ka di gbuuni nyɛ "''River of Wealth"'' ({{langx|ibb|Inyang}} gbunni nyɛla mɔgili ka {{lang|ibb|Imoh}} mi gbuuni nyɛ buni). Di yɛliŋ nyɛla kilomita pihinahi,<ref>{{cite book|title=Bulletin de l'Institut français d'Afrique noire |author=Institut français d'Afrique noire |page=29 |location=Niger Delta |publisher=IFAN |year=1976}}</ref> ka nyɛ ko'shɛli din yiri mɔɣili maa ni yuuni kam nyɛ {{convert|4|km3|mi3|1}}<ref>{{Cite book|title=Irrigation potential in Africa |author=Food and Agriculture Organization of the United Nations. Land and Water Development Division |page=92 |publisher=Food & Agriculture Org |year=1997 |isbn=92-5-103966-6 |url=https://books.google.com/books?id=VzqBfdeSjgQC&pg=PA92}}</ref> di deei la yikanima 26,000.<ref>{{cite book|title=Sustainable Food Production in Sub-Saharan Africa: Constraints and opportunities |first=Nathan C. |last=Russell |page=57 |publisher=IITA |year=1993 |isbn=978-131-096-0 |url=https://books.google.com/books?id=XuXK2VofYKsC&pg=PA57}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-25 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Imo mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Otamiri mɔɣili mini Oramirukwa mɔɣili.<ref>{{Cite book|title=Estimation of natural groundwater recharge |first=Ian |last=Simmers |page=436 |editor=NATO |editor-link=NATO |publisher=Springer |year=1988 |isbn=90-277-2632-9 |url=https://books.google.com/books?id=W0uvL96OaMoC&pg=PA436}}</ref> Imo nyɛla din daa piligi [[British Empire|British colonial administration of Nigeria]] yuuni 1907–1908 mini yuuni 1911; tuuli bɛ daa booni li la Aba ka ti daa lahi taɣi Udo din miri [[Umuahia]].<ref>{{cite book|title=Igbo women and economic transformation in southeastern Nigeria, 1900-1960 |first=Gloria |last=Chuku |page=152 |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=0-415-97210-8 |url=https://books.google.com/books?id=Z3jouPZxPC4C&pg=PA152}}</ref>
Buɣa zaŋ n-ti mɔɣili maa nyɛ paɣa ''[[Imo (mythology)|Imo]]'' ŋun tiŋsi nyɛ din gili mɔɣili ŋɔ ka shɛba mali dihitabili ni ŋun nyɛ ŋun su mɔɣili maa. Mmiri din be Ibo bee Igbo balli ni gbuuni nyɛla kom bee saa. [[File:Imo river (1).jpg|thumb|sub-section of the Malaysian for timber that's close to the imo river]] Chuɣu zaŋ n-ti Alusi nyɛla bɛ ni puhiri shɛli bin din gbaai Silimiin goli May zaŋ hali ni Silimiin goli July.<ref>{{cite book|title=The traditional African concept of God and the Christian concept of God |first=Peter Chiehiụra |last=Uzor |page=310 |publisher=Peter Lang |year=2004 |isbn=3-631-52145-6}}</ref> Imo mɔɣili nyɛla din mali kɔdɔrikonima {{convert|830|m|ft|adj=on}} ka di nyɛ din be River yaɣili mini Akwa Ibom yaɣili soli sunsuun.<ref>{{cite book|title=The Report: Nigeria 2010 |page=213 |publisher=Oxford Business Group |isbn=1-907065-14-8}}</ref> Mɔɣili maa buɣili bee Arushi nyɛla paɣa imo ka tiŋ shɛŋa din gili mɔɣili ŋɔ nyɛ ban mali dihitabili ni ŋun su mɔɣili maa.
Imo mɔɣili nyɛla world Health Organization vihigu ni daa wuhi ni di nyɛla din pahi mɔɣ'shɛŋa din gabisi pam zuɣu Nigeria.<ref>{{Cite news |last=Sesan |date=2017-12-16 |title=Nigeria’s perilous pollution indices |url=https://punchng.com/nigerias-perilous-pollution-indices/ |access-date=2023-09-13 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Imo State]]
{{RiversState-geo-stub}}
{{Imo-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
lnyh2wrjjyr5q7c9ggnwv8fky7km3h1
138087
138086
2026-05-30T08:31:50Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138087
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Imo River<br /> <small>Imo</small>
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology = Named after the Imo [[alusi]]
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption = Imo river from the top of road bridge that lead to [[Umuahia]] in [[Abia state]]
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_mi = 150
| length_ref = <ref>{{cite book|title=Encyclopedia of World Rivers |first=Rand |last=McNally |page=14 |publisher=Rand McNally |year=1980}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = [[Okigwe]], [[Imo State]]
| source1_coordinates= {{coord|5|50|56|N|7|14|20|W|display=inline}}<ref>{{cite book|title=Nigerian history, politics and affairs: the collected essays of Adiele Afigbo |first1=Adiele Eberechukwu |last1=Afigbo |editor=Toyin Falola |page=95 |publisher=Africa World Press |year=2005 |isbn=1-59221-324-3 |url=https://books.google.com/books?id=ez58Dwpa8JcC&pg=PA95}}</ref>
| source1_elevation =
| mouth = [[Atlantic Ocean]]
| mouth_location = [[Eastern Obolo]], [[Akwa Ibom State]]
| mouth_coordinates = {{coord|4|28|14|N|7|35|38|W|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{convert|0|ft|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Imo river (6).jpg|thumb|Showing river banks with vegetation and surrounding market building called Malaysian market]]
'''Imo Mɔɣili''' (Igbo:Imo) nyɛla din be [[Nigeria]] ka nyɛ din zori kilomita kɔbishi ni pihinahi chani Atlantic Ocean. Akwa Ibom yaɣilinima nyɛla ban booni mɔɣili ŋɔ '''Imoh Mɔgili''', di ni nyɛ '''Inyang Imoh''', ka di gbuuni nyɛ "''River of Wealth"'' ({{langx|ibb|Inyang}} gbunni nyɛla mɔgili ka {{lang|ibb|Imoh}} mi gbuuni nyɛ buni). Di yɛliŋ nyɛla kilomita pihinahi,<ref>{{cite book|title=Bulletin de l'Institut français d'Afrique noire |author=Institut français d'Afrique noire |page=29 |location=Niger Delta |publisher=IFAN |year=1976}}</ref> ka nyɛ ko'shɛli din yiri mɔɣili maa ni yuuni kam nyɛ {{convert|4|km3|mi3|1}}<ref>{{Cite book|title=Irrigation potential in Africa |author=Food and Agriculture Organization of the United Nations. Land and Water Development Division |page=92 |publisher=Food & Agriculture Org |year=1997 |isbn=92-5-103966-6 |url=https://books.google.com/books?id=VzqBfdeSjgQC&pg=PA92}}</ref> di deei la yikanima 26,000.<ref>{{cite book|title=Sustainable Food Production in Sub-Saharan Africa: Constraints and opportunities |first=Nathan C. |last=Russell |page=57 |publisher=IITA |year=1993 |isbn=978-131-096-0 |url=https://books.google.com/books?id=XuXK2VofYKsC&pg=PA57}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-25 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Imo mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Otamiri mɔɣili mini Oramirukwa mɔɣili.<ref>{{Cite book|title=Estimation of natural groundwater recharge |first=Ian |last=Simmers |page=436 |editor=NATO |editor-link=NATO |publisher=Springer |year=1988 |isbn=90-277-2632-9 |url=https://books.google.com/books?id=W0uvL96OaMoC&pg=PA436}}</ref> Imo nyɛla din daa piligi [[British Empire|British colonial administration of Nigeria]] yuuni 1907–1908 mini yuuni 1911; tuuli bɛ daa booni li la Aba ka ti daa lahi taɣi Udo din miri [[Umuahia]].<ref>{{cite book|title=Igbo women and economic transformation in southeastern Nigeria, 1900-1960 |first=Gloria |last=Chuku |page=152 |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=0-415-97210-8 |url=https://books.google.com/books?id=Z3jouPZxPC4C&pg=PA152}}</ref>
Buɣa zaŋ n-ti mɔɣili maa nyɛ paɣa ''[[Imo (mythology)|Imo]]'' ŋun tiŋsi nyɛ din gili mɔɣili ŋɔ ka shɛba mali dihitabili ni ŋun nyɛ ŋun su mɔɣili maa. Mmiri din be Ibo bee Igbo balli ni gbuuni nyɛla kom bee saa. [[File:Imo river (1).jpg|thumb|sub-section of the Malaysian for timber that's close to the imo river]] Chuɣu zaŋ n-ti Alusi nyɛla bɛ ni puhiri shɛli bin din gbaai Silimiin goli May zaŋ hali ni Silimiin goli July.<ref>{{cite book|title=The traditional African concept of God and the Christian concept of God |first=Peter Chiehiụra |last=Uzor |page=310 |publisher=Peter Lang |year=2004 |isbn=3-631-52145-6}}</ref> Imo mɔɣili nyɛla din mali kɔdɔrikonima {{convert|830|m|ft|adj=on}} ka di nyɛ din be River yaɣili mini Akwa Ibom yaɣili soli sunsuun.<ref>{{cite book|title=The Report: Nigeria 2010 |page=213 |publisher=Oxford Business Group |isbn=1-907065-14-8}}</ref> Mɔɣili maa buɣili bee Arushi nyɛla paɣa imo ka tiŋ shɛŋa din gili mɔɣili ŋɔ nyɛ ban mali dihitabili ni ŋun su mɔɣili maa.
Imo mɔɣili nyɛla world Health Organization vihigu ni daa wuhi ni di nyɛla din pahi mɔɣ'shɛŋa din gabisi pam zuɣu Nigeria.<ref>{{Cite news |last=Sesan |date=2017-12-16 |title=Nigeria’s perilous pollution indices |url=https://punchng.com/nigerias-perilous-pollution-indices/ |access-date=2023-09-13 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Imo State]]
{{RiversState-geo-stub}}
{{Imo-geo-stub}}
j7az7rywmr8xe60duoo1tqzrxnpf0kr
138088
138087
2026-05-30T08:32:21Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138088
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Imo River<br /> <small>Imo</small>
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology = Named after the Imo [[alusi]]
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image =
| image_size =
| image_caption = Imo river from the top of road bridge that lead to [[Umuahia]] in [[Abia state]]
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_mi = 150
| length_ref = <ref>{{cite book|title=Encyclopedia of World Rivers |first=Rand |last=McNally |page=14 |publisher=Rand McNally |year=1980}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = [[Okigwe]], [[Imo State]]
| source1_coordinates= {{coord|5|50|56|N|7|14|20|W|display=inline}}<ref>{{cite book|title=Nigerian history, politics and affairs: the collected essays of Adiele Afigbo |first1=Adiele Eberechukwu |last1=Afigbo |editor=Toyin Falola |page=95 |publisher=Africa World Press |year=2005 |isbn=1-59221-324-3 |url=https://books.google.com/books?id=ez58Dwpa8JcC&pg=PA95}}</ref>
| source1_elevation =
| mouth = [[Atlantic Ocean]]
| mouth_location = [[Eastern Obolo]], [[Akwa Ibom State]]
| mouth_coordinates = {{coord|4|28|14|N|7|35|38|W|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{convert|0|ft|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
[[File:Imo river (6).jpg|thumb|Showing river banks with vegetation and surrounding market building called Malaysian market]]
'''Imo Mɔɣili''' (Igbo:Imo) nyɛla din be [[Nigeria]] ka nyɛ din zori kilomita kɔbishi ni pihinahi chani Atlantic Ocean. Akwa Ibom yaɣilinima nyɛla ban booni mɔɣili ŋɔ '''Imoh Mɔgili''', di ni nyɛ '''Inyang Imoh''', ka di gbuuni nyɛ "''River of Wealth"'' ({{langx|ibb|Inyang}} gbunni nyɛla mɔgili ka {{lang|ibb|Imoh}} mi gbuuni nyɛ buni). Di yɛliŋ nyɛla kilomita pihinahi,<ref>{{cite book|title=Bulletin de l'Institut français d'Afrique noire |author=Institut français d'Afrique noire |page=29 |location=Niger Delta |publisher=IFAN |year=1976}}</ref> ka nyɛ ko'shɛli din yiri mɔɣili maa ni yuuni kam nyɛ {{convert|4|km3|mi3|1}}<ref>{{Cite book|title=Irrigation potential in Africa |author=Food and Agriculture Organization of the United Nations. Land and Water Development Division |page=92 |publisher=Food & Agriculture Org |year=1997 |isbn=92-5-103966-6 |url=https://books.google.com/books?id=VzqBfdeSjgQC&pg=PA92}}</ref> di deei la yikanima 26,000.<ref>{{cite book|title=Sustainable Food Production in Sub-Saharan Africa: Constraints and opportunities |first=Nathan C. |last=Russell |page=57 |publisher=IITA |year=1993 |isbn=978-131-096-0 |url=https://books.google.com/books?id=XuXK2VofYKsC&pg=PA57}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-25 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> Imo mɔɣili ŋɔ nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Otamiri mɔɣili mini Oramirukwa mɔɣili.<ref>{{Cite book|title=Estimation of natural groundwater recharge |first=Ian |last=Simmers |page=436 |editor=NATO |editor-link=NATO |publisher=Springer |year=1988 |isbn=90-277-2632-9 |url=https://books.google.com/books?id=W0uvL96OaMoC&pg=PA436}}</ref> Imo nyɛla din daa piligi [[British Empire|British colonial administration of Nigeria]] yuuni 1907–1908 mini yuuni 1911; tuuli bɛ daa booni li la Aba ka ti daa lahi taɣi Udo din miri [[Umuahia]].<ref>{{cite book|title=Igbo women and economic transformation in southeastern Nigeria, 1900-1960 |first=Gloria |last=Chuku |page=152 |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=0-415-97210-8 |url=https://books.google.com/books?id=Z3jouPZxPC4C&pg=PA152}}</ref>
Buɣa zaŋ n-ti mɔɣili maa nyɛ paɣa ''[[Imo (mythology)|Imo]]'' ŋun tiŋsi nyɛ din gili mɔɣili ŋɔ ka shɛba mali dihitabili ni ŋun nyɛ ŋun su mɔɣili maa. Mmiri din be Ibo bee Igbo balli ni gbuuni nyɛla kom bee saa. [[File:Imo river (1).jpg|thumb|sub-section of the Malaysian for timber that's close to the imo river]] Chuɣu zaŋ n-ti Alusi nyɛla bɛ ni puhiri shɛli bin din gbaai Silimiin goli May zaŋ hali ni Silimiin goli July.<ref>{{cite book|title=The traditional African concept of God and the Christian concept of God |first=Peter Chiehiụra |last=Uzor |page=310 |publisher=Peter Lang |year=2004 |isbn=3-631-52145-6}}</ref> Imo mɔɣili nyɛla din mali kɔdɔrikonima {{convert|830|m|ft|adj=on}} ka di nyɛ din be River yaɣili mini Akwa Ibom yaɣili soli sunsuun.<ref>{{cite book|title=The Report: Nigeria 2010 |page=213 |publisher=Oxford Business Group |isbn=1-907065-14-8}}</ref> Mɔɣili maa buɣili bee Arushi nyɛla paɣa imo ka tiŋ shɛŋa din gili mɔɣili ŋɔ nyɛ ban mali dihitabili ni ŋun su mɔɣili maa.
Imo mɔɣili nyɛla world Health Organization vihigu ni daa wuhi ni di nyɛla din pahi mɔɣ'shɛŋa din gabisi pam zuɣu Nigeria.<ref>{{Cite news |last=Sesan |date=2017-12-16 |title=Nigeria’s perilous pollution indices |url=https://punchng.com/nigerias-perilous-pollution-indices/ |access-date=2023-09-13 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Imo State]]
9hs8r270vaa5c2nwa00kv96znmmbxo0
Aba River (Nigeria)
0
33194
138089
2026-05-30T08:38:31Z
Kalakpagh
2501
Created article
138089
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Aba River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =River Aba
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length =
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth =
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|4.8228|7.4909|format=dms|display=it|region:NG_type:river}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = [[Imo River]]
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Aba Mɔɣili''' nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Nigeria]] wulinluhili. Di nyɛla mɔɣili din chaŋ n-ti chirigi [[Imo River|Imo]] Mɔɣili din nyɛ din zori gindi Aba, Nigeria tiŋgbani ni.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-Aba-Southeast-Nigeria-showing-the-sampling-stations-of-Aba-River_fig1_316862250|title=Map of Aba, Southeast Nigeria showing the sampling stations of Aba River}}</ref> Di ko'zuɣu nyɛla din be Okpu-Umuobo yaɣili (Okpu-Umuobo, Isiala-Okpu and Mgboko-Umuette tiŋsi) [[Osisioma Ngwa]] LGA din be Ngwa. Aba Mɔɣili ŋɔ nyɛla shɛba ni mi shɛli Waterside.<ref name="auto" />
Mɔɣili nyɛla asanzali nima ni ka baɣa ni shɛli hali di anfaani ka zaŋ buɣisi maa zaa yoli. Tankpaɣu shɛli bɛ ni mali miri duri nyɛla bɛ ni nyari shɛli mɔɣili ŋɔ ni.<ref>Izugbara, C. O.; Umoh, J. O. (2004). "Indigenous Waste Management Practices among the Ngwa of Southeastern [[Nigeria]]: Some lessons and policy implications". The Environmentalist . 24 (2): 87–92. doi :10.1007/s10669-004-4799-4 </ref>
==Pollution ==
Aba Mɔɣili ŋɔ nyɛla binyɛra pam ni gabisiri ko'shɛli, niɣi mini ninvuɣ shɛba ban lala yaɣili maa nyɛla ban gabisiri mɔɣili maa ka dizuɣu chɛ ka di ku tooi lahi ti salo ko'nyuri suŋ.<ref name="auto">{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/457093-special-report-govt-looks-away-as-companies-spew-waste-into-aba-river-endangering-lives.html?tztc=1 |access-date=2023-07-10 |newspaper=[[Premium Times]]|title=SPECIAL REPORT: Govt looks away as companies spew waste into Aba River endangering lives|date=Apr 24, 2021}}</ref>
Hali mɔɣili nyɛla din gabisi ni "Ahiaudele" (daa zaŋ n-ti juri) nakohigu mini niɣi daa din miri mɔɣili maa nyɛla din zaa pahi saɣindi di kom ŋɔ.<ref name="auto"/>
Tiŋsi ayi shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban daa zaŋ [[Nigerian Breweries]] PLC mini Aba Plant tahi [[Abia State High Court of Justice|Abia State High Court]] ka bɛ daliri daa nyɛ ni bɛ daabilim ŋɔ nyɛla din gabisiri mɔɣili maa. Bɛ daa bi zani ni ka daa lahi yɛlli ni Nigerian Breweries nyɛla ban kuli niŋdi saɣiri kpɛhiri Aba Mɔɣili ka shɛba leei booni li "Iyi Aza Ogbor" bee "Waterside".<ref>{{Cite web |date=2020-06-11 |title=Aba communities drag Nigerian Breweries to court over alleged pollution, demand N8b |url=http://www.empressivenaija.com/2020/06/aba-communities-drag-nigerian-breweries.html |access-date=2023-10-02 |website=EmpressiveNaija}}</ref>
== References ==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Aba, Nigeria]]
{{AbiaNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
h1gco7rdej7slir6z5q57ampinasvpq
138090
138089
2026-05-30T08:39:28Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138090
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Aba River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =River Aba
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length =
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth =
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|4.8228|7.4909|format=dms|display=it|region:NG_type:river}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = [[Imo River]]
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Aba Mɔɣili''' nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Nigeria]] wulinluhili. Di nyɛla mɔɣili din chaŋ n-ti chirigi [[Imo River|Imo]] Mɔɣili din nyɛ din zori gindi Aba, Nigeria tiŋgbani ni.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-Aba-Southeast-Nigeria-showing-the-sampling-stations-of-Aba-River_fig1_316862250|title=Map of Aba, Southeast Nigeria showing the sampling stations of Aba River}}</ref> Di ko'zuɣu nyɛla din be Okpu-Umuobo yaɣili (Okpu-Umuobo, Isiala-Okpu and Mgboko-Umuette tiŋsi) [[Osisioma Ngwa]] LGA din be Ngwa. Aba Mɔɣili ŋɔ nyɛla shɛba ni mi shɛli Waterside.<ref name="auto" />
Mɔɣili nyɛla asanzali nima ni ka baɣa ni shɛli hali di anfaani ka zaŋ buɣisi maa zaa yoli. Tankpaɣu shɛli bɛ ni mali miri duri nyɛla bɛ ni nyari shɛli mɔɣili ŋɔ ni.<ref>Izugbara, C. O.; Umoh, J. O. (2004). "Indigenous Waste Management Practices among the Ngwa of Southeastern [[Nigeria]]: Some lessons and policy implications". The Environmentalist . 24 (2): 87–92. doi :10.1007/s10669-004-4799-4 </ref>
==Pollution ==
Aba Mɔɣili ŋɔ nyɛla binyɛra pam ni gabisiri ko'shɛli, niɣi mini ninvuɣ shɛba ban lala yaɣili maa nyɛla ban gabisiri mɔɣili maa ka dizuɣu chɛ ka di ku tooi lahi ti salo ko'nyuri suŋ.<ref name="auto">{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/457093-special-report-govt-looks-away-as-companies-spew-waste-into-aba-river-endangering-lives.html?tztc=1 |access-date=2023-07-10 |newspaper=[[Premium Times]]|title=SPECIAL REPORT: Govt looks away as companies spew waste into Aba River endangering lives|date=Apr 24, 2021}}</ref>
Hali mɔɣili nyɛla din gabisi ni "Ahiaudele" (daa zaŋ n-ti juri) nakohigu mini niɣi daa din miri mɔɣili maa nyɛla din zaa pahi saɣindi di kom ŋɔ.<ref name="auto"/>
Tiŋsi ayi shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban daa zaŋ [[Nigerian Breweries]] PLC mini Aba Plant tahi [[Abia State High Court of Justice|Abia State High Court]] ka bɛ daliri daa nyɛ ni bɛ daabilim ŋɔ nyɛla din gabisiri mɔɣili maa. Bɛ daa bi zani ni ka daa lahi yɛlli ni Nigerian Breweries nyɛla ban kuli niŋdi saɣiri kpɛhiri Aba Mɔɣili ka shɛba leei booni li "Iyi Aza Ogbor" bee "Waterside".<ref>{{Cite web |date=2020-06-11 |title=Aba communities drag Nigerian Breweries to court over alleged pollution, demand N8b |url=http://www.empressivenaija.com/2020/06/aba-communities-drag-nigerian-breweries.html |access-date=2023-10-02 |website=EmpressiveNaija}}</ref>
== References ==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Aba, Nigeria]]
{{AbiaNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
9317mxhxlwa0v7m8ef2i6sqwfzqt8fj
138091
138090
2026-05-30T08:40:08Z
Kalakpagh
2501
/* Pollution */ Updated Content
138091
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Aba River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =River Aba
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length =
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth =
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|4.8228|7.4909|format=dms|display=it|region:NG_type:river}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = [[Imo River]]
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Aba Mɔɣili''' nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Nigeria]] wulinluhili. Di nyɛla mɔɣili din chaŋ n-ti chirigi [[Imo River|Imo]] Mɔɣili din nyɛ din zori gindi Aba, Nigeria tiŋgbani ni.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-Aba-Southeast-Nigeria-showing-the-sampling-stations-of-Aba-River_fig1_316862250|title=Map of Aba, Southeast Nigeria showing the sampling stations of Aba River}}</ref> Di ko'zuɣu nyɛla din be Okpu-Umuobo yaɣili (Okpu-Umuobo, Isiala-Okpu and Mgboko-Umuette tiŋsi) [[Osisioma Ngwa]] LGA din be Ngwa. Aba Mɔɣili ŋɔ nyɛla shɛba ni mi shɛli Waterside.<ref name="auto" />
Mɔɣili nyɛla asanzali nima ni ka baɣa ni shɛli hali di anfaani ka zaŋ buɣisi maa zaa yoli. Tankpaɣu shɛli bɛ ni mali miri duri nyɛla bɛ ni nyari shɛli mɔɣili ŋɔ ni.<ref>Izugbara, C. O.; Umoh, J. O. (2004). "Indigenous Waste Management Practices among the Ngwa of Southeastern [[Nigeria]]: Some lessons and policy implications". The Environmentalist . 24 (2): 87–92. doi :10.1007/s10669-004-4799-4 </ref>
==Gabisibu ==
Aba Mɔɣili ŋɔ nyɛla binyɛra pam ni gabisiri ko'shɛli, niɣi mini ninvuɣ shɛba ban lala yaɣili maa nyɛla ban gabisiri mɔɣili maa ka dizuɣu chɛ ka di ku tooi lahi ti salo ko'nyuri suŋ.<ref name="auto">{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/457093-special-report-govt-looks-away-as-companies-spew-waste-into-aba-river-endangering-lives.html?tztc=1 |access-date=2023-07-10 |newspaper=[[Premium Times]]|title=SPECIAL REPORT: Govt looks away as companies spew waste into Aba River endangering lives|date=Apr 24, 2021}}</ref>
Hali mɔɣili nyɛla din gabisi ni "Ahiaudele" (daa zaŋ n-ti juri) nakohigu mini niɣi daa din miri mɔɣili maa nyɛla din zaa pahi saɣindi di kom ŋɔ.<ref name="auto"/>
Tiŋsi ayi shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban daa zaŋ [[Nigerian Breweries]] PLC mini Aba Plant tahi [[Abia State High Court of Justice|Abia State High Court]] ka bɛ daliri daa nyɛ ni bɛ daabilim ŋɔ nyɛla din gabisiri mɔɣili maa. Bɛ daa bi zani ni ka daa lahi yɛlli ni Nigerian Breweries nyɛla ban kuli niŋdi saɣiri kpɛhiri Aba Mɔɣili ka shɛba leei booni li "Iyi Aza Ogbor" bee "Waterside".<ref>{{Cite web |date=2020-06-11 |title=Aba communities drag Nigerian Breweries to court over alleged pollution, demand N8b |url=http://www.empressivenaija.com/2020/06/aba-communities-drag-nigerian-breweries.html |access-date=2023-10-02 |website=EmpressiveNaija}}</ref>
== References ==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Aba, Nigeria]]
{{AbiaNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
rt0dmpt3jdt7t6ph3qoqttibq8iy84c
138092
138091
2026-05-30T08:40:44Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138092
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Aba River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =River Aba
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length =
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth =
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|4.8228|7.4909|format=dms|display=it|region:NG_type:river}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = [[Imo River]]
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Aba Mɔɣili''' nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Nigeria]] wulinluhili. Di nyɛla mɔɣili din chaŋ n-ti chirigi [[Imo River|Imo]] Mɔɣili din nyɛ din zori gindi Aba, Nigeria tiŋgbani ni.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-Aba-Southeast-Nigeria-showing-the-sampling-stations-of-Aba-River_fig1_316862250|title=Map of Aba, Southeast Nigeria showing the sampling stations of Aba River}}</ref> Di ko'zuɣu nyɛla din be Okpu-Umuobo yaɣili (Okpu-Umuobo, Isiala-Okpu and Mgboko-Umuette tiŋsi) [[Osisioma Ngwa]] LGA din be Ngwa. Aba Mɔɣili ŋɔ nyɛla shɛba ni mi shɛli Waterside.<ref name="auto" />
Mɔɣili nyɛla asanzali nima ni ka baɣa ni shɛli hali di anfaani ka zaŋ buɣisi maa zaa yoli. Tankpaɣu shɛli bɛ ni mali miri duri nyɛla bɛ ni nyari shɛli mɔɣili ŋɔ ni.<ref>Izugbara, C. O.; Umoh, J. O. (2004). "Indigenous Waste Management Practices among the Ngwa of Southeastern [[Nigeria]]: Some lessons and policy implications". The Environmentalist . 24 (2): 87–92. doi :10.1007/s10669-004-4799-4 </ref>
==Gabisibu ==
Aba Mɔɣili ŋɔ nyɛla binyɛra pam ni gabisiri ko'shɛli, niɣi mini ninvuɣ shɛba ban lala yaɣili maa nyɛla ban gabisiri mɔɣili maa ka dizuɣu chɛ ka di ku tooi lahi ti salo ko'nyuri suŋ.<ref name="auto">{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/457093-special-report-govt-looks-away-as-companies-spew-waste-into-aba-river-endangering-lives.html?tztc=1 |access-date=2023-07-10 |newspaper=[[Premium Times]]|title=SPECIAL REPORT: Govt looks away as companies spew waste into Aba River endangering lives|date=Apr 24, 2021}}</ref>
Hali mɔɣili nyɛla din gabisi ni "Ahiaudele" (daa zaŋ n-ti juri) nakohigu mini niɣi daa din miri mɔɣili maa nyɛla din zaa pahi saɣindi di kom ŋɔ.<ref name="auto"/>
Tiŋsi ayi shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban daa zaŋ [[Nigerian Breweries]] PLC mini Aba Plant tahi [[Abia State High Court of Justice|Abia State High Court]] ka bɛ daliri daa nyɛ ni bɛ daabilim ŋɔ nyɛla din gabisiri mɔɣili maa. Bɛ daa bi zani ni ka daa lahi yɛlli ni Nigerian Breweries nyɛla ban kuli niŋdi saɣiri kpɛhiri Aba Mɔɣili ka shɛba leei booni li "Iyi Aza Ogbor" bee "Waterside".<ref>{{Cite web |date=2020-06-11 |title=Aba communities drag Nigerian Breweries to court over alleged pollution, demand N8b |url=http://www.empressivenaija.com/2020/06/aba-communities-drag-nigerian-breweries.html |access-date=2023-10-02 |website=EmpressiveNaija}}</ref>
== Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Aba, Nigeria]]
{{Nigeria-river-stub}}
7jo2hxhanltilg66qibq9a8ixha46zf
138093
138092
2026-05-30T08:41:05Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138093
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Aba River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =River Aba
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length =
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth =
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|4.8228|7.4909|format=dms|display=it|region:NG_type:river}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = [[Imo River]]
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Aba Mɔɣili''' nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Nigeria]] wulinluhili. Di nyɛla mɔɣili din chaŋ n-ti chirigi [[Imo River|Imo]] Mɔɣili din nyɛ din zori gindi Aba, Nigeria tiŋgbani ni.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/figure/Map-of-Aba-Southeast-Nigeria-showing-the-sampling-stations-of-Aba-River_fig1_316862250|title=Map of Aba, Southeast Nigeria showing the sampling stations of Aba River}}</ref> Di ko'zuɣu nyɛla din be Okpu-Umuobo yaɣili (Okpu-Umuobo, Isiala-Okpu and Mgboko-Umuette tiŋsi) [[Osisioma Ngwa]] LGA din be Ngwa. Aba Mɔɣili ŋɔ nyɛla shɛba ni mi shɛli Waterside.<ref name="auto" />
Mɔɣili nyɛla asanzali nima ni ka baɣa ni shɛli hali di anfaani ka zaŋ buɣisi maa zaa yoli. Tankpaɣu shɛli bɛ ni mali miri duri nyɛla bɛ ni nyari shɛli mɔɣili ŋɔ ni.<ref>Izugbara, C. O.; Umoh, J. O. (2004). "Indigenous Waste Management Practices among the Ngwa of Southeastern [[Nigeria]]: Some lessons and policy implications". The Environmentalist . 24 (2): 87–92. doi :10.1007/s10669-004-4799-4 </ref>
==Gabisibu ==
Aba Mɔɣili ŋɔ nyɛla binyɛra pam ni gabisiri ko'shɛli, niɣi mini ninvuɣ shɛba ban lala yaɣili maa nyɛla ban gabisiri mɔɣili maa ka dizuɣu chɛ ka di ku tooi lahi ti salo ko'nyuri suŋ.<ref name="auto">{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/457093-special-report-govt-looks-away-as-companies-spew-waste-into-aba-river-endangering-lives.html?tztc=1 |access-date=2023-07-10 |newspaper=[[Premium Times]]|title=SPECIAL REPORT: Govt looks away as companies spew waste into Aba River endangering lives|date=Apr 24, 2021}}</ref>
Hali mɔɣili nyɛla din gabisi ni "Ahiaudele" (daa zaŋ n-ti juri) nakohigu mini niɣi daa din miri mɔɣili maa nyɛla din zaa pahi saɣindi di kom ŋɔ.<ref name="auto"/>
Tiŋsi ayi shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban daa zaŋ [[Nigerian Breweries]] PLC mini Aba Plant tahi [[Abia State High Court of Justice|Abia State High Court]] ka bɛ daliri daa nyɛ ni bɛ daabilim ŋɔ nyɛla din gabisiri mɔɣili maa. Bɛ daa bi zani ni ka daa lahi yɛlli ni Nigerian Breweries nyɛla ban kuli niŋdi saɣiri kpɛhiri Aba Mɔɣili ka shɛba leei booni li "Iyi Aza Ogbor" bee "Waterside".<ref>{{Cite web |date=2020-06-11 |title=Aba communities drag Nigerian Breweries to court over alleged pollution, demand N8b |url=http://www.empressivenaija.com/2020/06/aba-communities-drag-nigerian-breweries.html |access-date=2023-10-02 |website=EmpressiveNaija}}</ref>
== Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Aba, Nigeria]]
ghh93ghzw8qc9fxymyqdgbelcsqahh4
Kwa Ibo River
0
33195
138094
2026-05-30T08:45:15Z
Kalakpagh
2501
Created article
138094
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Kwa Ilbo River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Abia State]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length =
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth =
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|4|32|27|N|7|59|19|E|type:river|display=it}}
| mouth_elevation =
| progression = Atlantic Ocean
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kwa Ibo River''' (shɛba booni li la '''''Quaibo River''''') nyɛla mɔɣili din piligi [[Umuahia]] din be [[Abia State]], [[Nigeria]],<ref>{{Cite web |title=Kwa Ibo River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/kwa_ibo_river,501248510n |access-date=2023-07-09 |website=ng.geoview.info}}</ref> ka nyɛ din zori kpari Akwa Ibom yaɣili hali ni Atlantic Ocean.<ref>{{Cite web |title=KWA IBO NIGERIAN RIVERS INDEX A TO Z OCEAN PLASTIC TOP POLLUTERS |url=http://www.oceansplasticleanup.com/Oceans_Seas_Rivers/Kwa_Ibo_Nigerian_Rivers_Plastic_Waste_A_To_Z_Index_Top_Ocean_Polluters.htm |access-date=2023-07-09 |website=www.oceansplasticleanup.com}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-25 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
<ref>{{cite web
|url=http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|title=KWA IBO RIVER
|work=Marine World Database
|accessdate=2011-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913175824/http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|archive-date=2011-09-13
|url-status=dead
}}</ref> Kwa Ibo mɔɣili ŋɔ yaɣ'shɛli kamani kilomita dibaa ata ka chɛ mɔɣili maa gbiriŋ nyɛla din pahi Nigeria zahim gbahibu shɛhi din galisi.<ref>{{citation
|url=http://www.fao.org/DOCREP/003/R9004E/R9004E04.htm
|title=Marine fishery resources of Nigeria: A review of exploited fish stocks...
|chapter=DESCRIPTION OF FISHERIES
|publisher= Fisheries and Aquaculture Department
|accessdate=2011-09-09}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fishing reports, best baits and forecast for fishing in River Kwa Ibo |url=https://fishbrain.com/fishing-waters/pMdk2ZgT/river-kwa-ibo |access-date=2023-07-09 |website=Fishbrain |language=en}}</ref> Kwa Ibo Mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri gbanbihi kamani 92,900 tonnes bee 20,800 "tonnes" saha shɛŋa.
== Pollution ==
Lahabali shɛli din yina River Plastic Emissions wuhiya ni Kwa Ibo mɔɣili nyɛla din be mɔɣa pishi shɛŋa din gabisi pam la puuni ka nyɛ din zani kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni pisopɔin.<ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-28 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
==References==
{{reflist}}
[[Category:Abia State]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
{{AbiaNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
hmc7e8apkds8bm4cgkxgpnsna7lvkz3
138095
138094
2026-05-30T08:45:39Z
Kalakpagh
2501
/* Pollution */ Updated Content
138095
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Kwa Ilbo River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Abia State]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length =
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth =
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|4|32|27|N|7|59|19|E|type:river|display=it}}
| mouth_elevation =
| progression = Atlantic Ocean
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kwa Ibo River''' (shɛba booni li la '''''Quaibo River''''') nyɛla mɔɣili din piligi [[Umuahia]] din be [[Abia State]], [[Nigeria]],<ref>{{Cite web |title=Kwa Ibo River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/kwa_ibo_river,501248510n |access-date=2023-07-09 |website=ng.geoview.info}}</ref> ka nyɛ din zori kpari Akwa Ibom yaɣili hali ni Atlantic Ocean.<ref>{{Cite web |title=KWA IBO NIGERIAN RIVERS INDEX A TO Z OCEAN PLASTIC TOP POLLUTERS |url=http://www.oceansplasticleanup.com/Oceans_Seas_Rivers/Kwa_Ibo_Nigerian_Rivers_Plastic_Waste_A_To_Z_Index_Top_Ocean_Polluters.htm |access-date=2023-07-09 |website=www.oceansplasticleanup.com}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-25 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
<ref>{{cite web
|url=http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|title=KWA IBO RIVER
|work=Marine World Database
|accessdate=2011-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913175824/http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|archive-date=2011-09-13
|url-status=dead
}}</ref> Kwa Ibo mɔɣili ŋɔ yaɣ'shɛli kamani kilomita dibaa ata ka chɛ mɔɣili maa gbiriŋ nyɛla din pahi Nigeria zahim gbahibu shɛhi din galisi.<ref>{{citation
|url=http://www.fao.org/DOCREP/003/R9004E/R9004E04.htm
|title=Marine fishery resources of Nigeria: A review of exploited fish stocks...
|chapter=DESCRIPTION OF FISHERIES
|publisher= Fisheries and Aquaculture Department
|accessdate=2011-09-09}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fishing reports, best baits and forecast for fishing in River Kwa Ibo |url=https://fishbrain.com/fishing-waters/pMdk2ZgT/river-kwa-ibo |access-date=2023-07-09 |website=Fishbrain |language=en}}</ref> Kwa Ibo Mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri gbanbihi kamani 92,900 tonnes bee 20,800 "tonnes" saha shɛŋa.
== Gabisibu ==
Lahabali shɛli din yina River Plastic Emissions wuhiya ni Kwa Ibo mɔɣili nyɛla din be mɔɣa pishi shɛŋa din gabisi pam la puuni ka nyɛ din zani kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni pisopɔin.<ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-28 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
==References==
{{reflist}}
[[Category:Abia State]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
{{AbiaNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
b97qqdrpsgq2hctoidsvubr84ts93nf
138096
138095
2026-05-30T08:45:59Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138096
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Kwa Ilbo River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Abia State]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length =
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth =
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|4|32|27|N|7|59|19|E|type:river|display=it}}
| mouth_elevation =
| progression = Atlantic Ocean
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kwa Ibo River''' (shɛba booni li la '''''Quaibo River''''') nyɛla mɔɣili din piligi [[Umuahia]] din be [[Abia State]], [[Nigeria]],<ref>{{Cite web |title=Kwa Ibo River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/kwa_ibo_river,501248510n |access-date=2023-07-09 |website=ng.geoview.info}}</ref> ka nyɛ din zori kpari Akwa Ibom yaɣili hali ni Atlantic Ocean.<ref>{{Cite web |title=KWA IBO NIGERIAN RIVERS INDEX A TO Z OCEAN PLASTIC TOP POLLUTERS |url=http://www.oceansplasticleanup.com/Oceans_Seas_Rivers/Kwa_Ibo_Nigerian_Rivers_Plastic_Waste_A_To_Z_Index_Top_Ocean_Polluters.htm |access-date=2023-07-09 |website=www.oceansplasticleanup.com}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-25 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
<ref>{{cite web
|url=http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|title=KWA IBO RIVER
|work=Marine World Database
|accessdate=2011-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913175824/http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|archive-date=2011-09-13
|url-status=dead
}}</ref> Kwa Ibo mɔɣili ŋɔ yaɣ'shɛli kamani kilomita dibaa ata ka chɛ mɔɣili maa gbiriŋ nyɛla din pahi Nigeria zahim gbahibu shɛhi din galisi.<ref>{{citation
|url=http://www.fao.org/DOCREP/003/R9004E/R9004E04.htm
|title=Marine fishery resources of Nigeria: A review of exploited fish stocks...
|chapter=DESCRIPTION OF FISHERIES
|publisher= Fisheries and Aquaculture Department
|accessdate=2011-09-09}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fishing reports, best baits and forecast for fishing in River Kwa Ibo |url=https://fishbrain.com/fishing-waters/pMdk2ZgT/river-kwa-ibo |access-date=2023-07-09 |website=Fishbrain |language=en}}</ref> Kwa Ibo Mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri gbanbihi kamani 92,900 tonnes bee 20,800 "tonnes" saha shɛŋa.
== Gabisibu ==
Lahabali shɛli din yina River Plastic Emissions wuhiya ni Kwa Ibo mɔɣili nyɛla din be mɔɣa pishi shɛŋa din gabisi pam la puuni ka nyɛ din zani kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni pisopɔin.<ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-28 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
==References==
{{reflist}}
[[Category:Abia State]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
{{AbiaNG-geo-stub}}
8yfmeslg886kltk8xv8b9o15ehp0mxp
138097
138096
2026-05-30T08:46:17Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138097
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Kwa Ilbo River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Abia State]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length =
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth =
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|4|32|27|N|7|59|19|E|type:river|display=it}}
| mouth_elevation =
| progression = Atlantic Ocean
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kwa Ibo River''' (shɛba booni li la '''''Quaibo River''''') nyɛla mɔɣili din piligi [[Umuahia]] din be [[Abia State]], [[Nigeria]],<ref>{{Cite web |title=Kwa Ibo River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/kwa_ibo_river,501248510n |access-date=2023-07-09 |website=ng.geoview.info}}</ref> ka nyɛ din zori kpari Akwa Ibom yaɣili hali ni Atlantic Ocean.<ref>{{Cite web |title=KWA IBO NIGERIAN RIVERS INDEX A TO Z OCEAN PLASTIC TOP POLLUTERS |url=http://www.oceansplasticleanup.com/Oceans_Seas_Rivers/Kwa_Ibo_Nigerian_Rivers_Plastic_Waste_A_To_Z_Index_Top_Ocean_Polluters.htm |access-date=2023-07-09 |website=www.oceansplasticleanup.com}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-25 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
<ref>{{cite web
|url=http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|title=KWA IBO RIVER
|work=Marine World Database
|accessdate=2011-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913175824/http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|archive-date=2011-09-13
|url-status=dead
}}</ref> Kwa Ibo mɔɣili ŋɔ yaɣ'shɛli kamani kilomita dibaa ata ka chɛ mɔɣili maa gbiriŋ nyɛla din pahi Nigeria zahim gbahibu shɛhi din galisi.<ref>{{citation
|url=http://www.fao.org/DOCREP/003/R9004E/R9004E04.htm
|title=Marine fishery resources of Nigeria: A review of exploited fish stocks...
|chapter=DESCRIPTION OF FISHERIES
|publisher= Fisheries and Aquaculture Department
|accessdate=2011-09-09}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fishing reports, best baits and forecast for fishing in River Kwa Ibo |url=https://fishbrain.com/fishing-waters/pMdk2ZgT/river-kwa-ibo |access-date=2023-07-09 |website=Fishbrain |language=en}}</ref> Kwa Ibo Mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri gbanbihi kamani 92,900 tonnes bee 20,800 "tonnes" saha shɛŋa.
== Gabisibu ==
Lahabali shɛli din yina River Plastic Emissions wuhiya ni Kwa Ibo mɔɣili nyɛla din be mɔɣa pishi shɛŋa din gabisi pam la puuni ka nyɛ din zani kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni pisopɔin.<ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-28 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
==References==
{{reflist}}
[[Category:Abia State]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
8r5anfm5c6ui5xfczyfqdis3jwh9wzv
138098
138097
2026-05-30T08:46:43Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138098
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Kwa Ilbo River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Abia State]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length =
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth =
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|4|32|27|N|7|59|19|E|type:river|display=it}}
| mouth_elevation =
| progression = Atlantic Ocean
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kwa Ibo River''' (shɛba booni li la '''''Quaibo River''''') nyɛla mɔɣili din piligi [[Umuahia]] din be [[Abia State]], [[Nigeria]],<ref>{{Cite web |title=Kwa Ibo River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/kwa_ibo_river,501248510n |access-date=2023-07-09 |website=ng.geoview.info}}</ref> ka nyɛ din zori kpari Akwa Ibom yaɣili hali ni Atlantic Ocean.<ref>{{Cite web |title=KWA IBO NIGERIAN RIVERS INDEX A TO Z OCEAN PLASTIC TOP POLLUTERS |url=http://www.oceansplasticleanup.com/Oceans_Seas_Rivers/Kwa_Ibo_Nigerian_Rivers_Plastic_Waste_A_To_Z_Index_Top_Ocean_Polluters.htm |access-date=2023-07-09 |website=www.oceansplasticleanup.com}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-25 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
<ref>{{cite web
|url=http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|title=KWA IBO RIVER
|work=Marine World Database
|accessdate=2011-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913175824/http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|archive-date=2011-09-13
|url-status=dead
}}</ref> Kwa Ibo mɔɣili ŋɔ yaɣ'shɛli kamani kilomita dibaa ata ka chɛ mɔɣili maa gbiriŋ nyɛla din pahi Nigeria zahim gbahibu shɛhi din galisi.<ref>{{citation
|url=http://www.fao.org/DOCREP/003/R9004E/R9004E04.htm
|title=Marine fishery resources of Nigeria: A review of exploited fish stocks...
|chapter=DESCRIPTION OF FISHERIES
|publisher= Fisheries and Aquaculture Department
|accessdate=2011-09-09}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fishing reports, best baits and forecast for fishing in River Kwa Ibo |url=https://fishbrain.com/fishing-waters/pMdk2ZgT/river-kwa-ibo |access-date=2023-07-09 |website=Fishbrain |language=en}}</ref> Kwa Ibo Mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri gbanbihi kamani 92,900 tonnes bee 20,800 "tonnes" saha shɛŋa.
== Gabisibu ==
Lahabali shɛli din yina River Plastic Emissions wuhiya ni Kwa Ibo mɔɣili nyɛla din be mɔɣa pishi shɛŋa din gabisi pam la puuni ka nyɛ din zani kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni pisopɔin.<ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-28 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Category:Abia State]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
pkrgncqynulmjqw8qjicxlog49c7f9v
138099
138098
2026-05-30T08:47:20Z
Kalakpagh
2501
added databox
138099
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kwa Ilbo River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Nigeria
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Abia State]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length =
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth =
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|4|32|27|N|7|59|19|E|type:river|display=it}}
| mouth_elevation =
| progression = Atlantic Ocean
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kwa Ibo River''' (shɛba booni li la '''''Quaibo River''''') nyɛla mɔɣili din piligi [[Umuahia]] din be [[Abia State]], [[Nigeria]],<ref>{{Cite web |title=Kwa Ibo River, Nigeria |url=https://ng.geoview.info/kwa_ibo_river,501248510n |access-date=2023-07-09 |website=ng.geoview.info}}</ref> ka nyɛ din zori kpari Akwa Ibom yaɣili hali ni Atlantic Ocean.<ref>{{Cite web |title=KWA IBO NIGERIAN RIVERS INDEX A TO Z OCEAN PLASTIC TOP POLLUTERS |url=http://www.oceansplasticleanup.com/Oceans_Seas_Rivers/Kwa_Ibo_Nigerian_Rivers_Plastic_Waste_A_To_Z_Index_Top_Ocean_Polluters.htm |access-date=2023-07-09 |website=www.oceansplasticleanup.com}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-25 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
<ref>{{cite web
|url=http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|title=KWA IBO RIVER
|work=Marine World Database
|accessdate=2011-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913175824/http://www.anchorageworld.com/content/kwa-ibo-river
|archive-date=2011-09-13
|url-status=dead
}}</ref> Kwa Ibo mɔɣili ŋɔ yaɣ'shɛli kamani kilomita dibaa ata ka chɛ mɔɣili maa gbiriŋ nyɛla din pahi Nigeria zahim gbahibu shɛhi din galisi.<ref>{{citation
|url=http://www.fao.org/DOCREP/003/R9004E/R9004E04.htm
|title=Marine fishery resources of Nigeria: A review of exploited fish stocks...
|chapter=DESCRIPTION OF FISHERIES
|publisher= Fisheries and Aquaculture Department
|accessdate=2011-09-09}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fishing reports, best baits and forecast for fishing in River Kwa Ibo |url=https://fishbrain.com/fishing-waters/pMdk2ZgT/river-kwa-ibo |access-date=2023-07-09 |website=Fishbrain |language=en}}</ref> Kwa Ibo Mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri gbanbihi kamani 92,900 tonnes bee 20,800 "tonnes" saha shɛŋa.
== Gabisibu ==
Lahabali shɛli din yina River Plastic Emissions wuhiya ni Kwa Ibo mɔɣili nyɛla din be mɔɣa pishi shɛŋa din gabisi pam la puuni ka nyɛ din zani kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni pisopɔin.<ref>{{Cite news |title=Nigerian rivers among top 20 polluting rivers - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/nigerian-rivers-among-top-20-polluting-rivers/ |access-date=2023-09-28 |newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Category:Abia State]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
0ozch6tapg6czsft6wov9wvhzycvw45
Cross River (Nigeria)
0
33196
138100
2026-05-30T08:53:19Z
Kalakpagh
2501
Created article
138100
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in southeastern Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Cross River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| image =
| image_size =
| image_caption = Cross River near the town of [[Mamfe]], Cameroon
| image_alt =
| map = Cross River OSM.png
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Cameroon]], [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|489|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge2_location=Mamfe, [[Cameroon]] (Basin size: {{cvt|6,810|km2|abbr=on}}
| discharge2_min={{cvt|32.3|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN">{{cite book|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf|title=FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN|last1=J.C.|first1=Olivry|year=1986|publisher=Editions de l'ORSTOM |isbn=2-7099-0804-2}}</ref>
| discharge2_avg=(Period: 1967–1977){{cvt|569.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN">{{cite book|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf|title=FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN|last1=J.C.|first1=Olivry|year=1986|publisher=Editions de l'ORSTOM |isbn=2-7099-0804-2}}</ref>
| discharge2_max={{cvt|2,270|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN">{{cite book|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf|title=FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN|last1=J.C.|first1=Olivry|year=1986|publisher=Editions de l'ORSTOM |isbn=2-7099-0804-2}}</ref>
| discharge1_location= Cross River Estuary, [[Bight of Biafra]], [[Nigeria]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg = (Period: 1979–2015) {{cvt|83.52|km3/year|m3/s|abbr=on}}<ref name="River Basins">{{cite web|url=http://twap-rivers.org/indicators|title=River Basins}}</ref>
(Period: 1971–2000) {{Convert|2,465.5|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Cross">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=192&catid=270&Itemid=179|title=Cross}}</ref>
| discharge1_max =
| source1 =[[Cameroonian Highlands forests]], [[Cameroon]]
| source1_location =
| source1_coordinates= {{coord|5|23|30.6996|N|9|51|44.586|E}}
| source1_elevation ={{convert|2,728|m|abbr=on}}<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref>
| mouth =[[Bight of Biafra]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates ={{coord|4|45|39.6|N|8|20|48.5|E|type:_river}}
| mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}}
| progression =
| river_system = Cross River
| basin_size = {{cvt|52,471|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="River Basins">{{cite web|url=http://twap-rivers.org/indicators|title=River Basins}}</ref> to {{convert|53,590|km2|mi2|abbr=on}}<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref>
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left = Mfi, Mbu, Bali, Munaya, Awa, Ibe, Ukpon, Ekpor, Udep, [[Calabar River|Calabar]], [[Great Kwa River|Great Kwa]]
| tributaries_right = Bagwor, Mak, Mo, Mam, Munaya, Oyi, Obokum, Afi, Anyim, East Aboine, West Aboine, Enyong, Ikpa
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Cross River''' (shɛba mi li la '''Oyono''')<ref>{{cite book|title=Africa |author=Reclus, Élisée |author-link=Élisée Reclus |edition=reprint |volume=3 |publisher=Forgotten Books |year=1892 |page=341 |isbn=1-4400-9130-7 |url=https://books.google.com/books?id=D1pAa9idGX0C&pg=PA341}}</ref> nyɛla mɔɣili din be Nigeria ka nyɛ din nya di yuli ŋɔ yaɣ'shɛli di ni be [[Cross River State]]. Di nyɛla din piligi [[Cameroon]] ka bɛ booni li ni [[Manyu River]].<ref>{{cite web
|url=http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|title=ETHNOBOTANICAL SURVEY OF THE TAKAMANDA FOREST RESERVE
|author1=L. Zapfack
|author2=J. S. O. Ayeni
|author3=S. Besong
|author4=M. Mdaihli
|date=November 2001
|access-date=2011-02-05
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708112712/http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|archive-date=2011-07-08
}}</ref> Di nyɛla mɔɣili din deeri sa'kom pam dizuɣu di nyɛla din galisi. Di nyɛla kilomita pihinii ka chɛ "Swampy rainforest" din miri [[Calabar River]],<ref>{{Cite web |url=http://www.mowca.org/new%20design/member-states/nigeria.html |title=Maritime Organisation of West and Central Africa, Nigeria |access-date=2009-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100505220021/http://www.mowca.org/new%20design/member-states/nigeria.html |archive-date=2010-05-05 |url-status=dead }}</ref> di nyɛla kilomita pishi yɛliŋ mini kilomita pihinu be tiŋsi zaŋ n-ti Oron mini [[Calabar]].<ref>{{cite EB1911 |wstitle=Cross River |volume=7 |page=510}}</ref> Di nyɛla din nangbani tɔhi Atlantic Ocean ka di lala yaɣili ŋɔ yɛliŋ nyɛ kilomita pishi ni anahi. Mɔɣili maa nudiridu zuɣu nyɛla din chani Cameroon tiŋgbani.<ref>{{Cite web |date=2023-09-12 |title=Cross River {{!}} Nigeria, Map, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Cross-River-state-Nigeria |access-date=2023-09-29 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Cross mɔɣili nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Aloma mɔɣili zaŋ kpa Benue yaɣili, ni ka di laɣim taba Cross River State. Waɣilim shɛli din be Oron mini Calabar sunsuun nyɛla kilomita pishi ni yino di yi niŋ ka niri yɛn yuusi ŋariŋ ka nyɛ kilomita kɔbishi niri yi yɛn doli lora. Itu kɔdɔriko din be Cross mɔɣili zaŋ chaŋ Itu-Calabar nyɛla Gowon kpaŋmaŋ tumanima la yini o ni daa be tuma ni, lala kɔdɔriko maa nyɛla din daa naai yuuni 1975.<ref>{{Cite web |last=admin |title=Major Rivers in Nigeria (Details and Pictures) – Sea Empowerment and Research |url=https://seaempowerment.org/?p=981 |access-date=2023-09-29 |language=en-US}}</ref>
[[File:Кросс-ривер.png|frame|alt=A Map of Cross River|The Cross River, flowing through Cameroon and Nigeria]]
Cross Mɔɣili ŋɔ nyɛla din di tarisi ni [[tropical and subtropical moist broadleaf forests|tropical moist forest]] [[ecoregion]]s mini [[Cross-Niger transition forests]] ka nyɛ din do mɔɣili ŋɔ nuzaa zuɣu be Cross mini [[Niger River|Niger]] mɔɣili sunsuun, di nyɛla din lahi di tarisi ni [[Cross-Sanaga-Bioko coastal forests]] ka di nyɛ din do mɔɣili maa nudirigu zuɣu ka nyɛ din beCross mɔɣili mini [[Sanaga River]] zaŋ n-ti Cameroon sunsuun. Yuuni puuni, di ni nyari saa shɛli shɛm nyɛla din pa yim, di nyɛla bin din gbaai 1,760 mm zaŋ hali ni 3,100 mm (WSSSRP II 2016).<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref>
[[File:Cross River state contingent.jpg|thumb|Dancers in Cross river state attire]]
Cross Mɔɣili gba nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli boli tiŋgbani maa paaki mini daŋ zaŋ n-ti balla.<ref>{{Cite web |title=Brief History of Cross River National Park |url=https://www.traveldigest.com.ng/index.php/travel-and-tourism-events/item/664-brief-history-of-cross-river-national-park |access-date=2023-09-29 |website=www.traveldigest.com.ng |language=en-gb}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://web.archive.org/web/20090624072650/http://www.nigeriantourism.com/cross-rivers.htm Nigerian Tourism, Cross Rivers State]
*[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2867817/ Little genetic differentiation as assessed by uniparental markers in the presence of substantial language variation in peoples of the Cross River region of Nigeria]
*[https://web.archive.org/web/19991023140023/http://www.library.cornell.edu/africana/Writing_Systems/Nsibidi.html Nsibidi Script]
{{Authority control}}
{{Coord|4|35|N|8|25|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Cross River (Nigeria)| ]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[ca:Riu Cross]]
kap5a5j2kdjo148yt97y9k5wfksq8ka
138101
138100
2026-05-30T08:54:04Z
Kalakpagh
2501
added databox
138101
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in southeastern Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Cross River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| image =
| image_size =
| image_caption = Cross River near the town of [[Mamfe]], Cameroon
| image_alt =
| map = Cross River OSM.png
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Cameroon]], [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|489|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge2_location=Mamfe, [[Cameroon]] (Basin size: {{cvt|6,810|km2|abbr=on}}
| discharge2_min={{cvt|32.3|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN">{{cite book|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf|title=FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN|last1=J.C.|first1=Olivry|year=1986|publisher=Editions de l'ORSTOM |isbn=2-7099-0804-2}}</ref>
| discharge2_avg=(Period: 1967–1977){{cvt|569.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN">{{cite book|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf|title=FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN|last1=J.C.|first1=Olivry|year=1986|publisher=Editions de l'ORSTOM |isbn=2-7099-0804-2}}</ref>
| discharge2_max={{cvt|2,270|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN">{{cite book|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf|title=FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN|last1=J.C.|first1=Olivry|year=1986|publisher=Editions de l'ORSTOM |isbn=2-7099-0804-2}}</ref>
| discharge1_location= Cross River Estuary, [[Bight of Biafra]], [[Nigeria]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg = (Period: 1979–2015) {{cvt|83.52|km3/year|m3/s|abbr=on}}<ref name="River Basins">{{cite web|url=http://twap-rivers.org/indicators|title=River Basins}}</ref>
(Period: 1971–2000) {{Convert|2,465.5|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Cross">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=192&catid=270&Itemid=179|title=Cross}}</ref>
| discharge1_max =
| source1 =[[Cameroonian Highlands forests]], [[Cameroon]]
| source1_location =
| source1_coordinates= {{coord|5|23|30.6996|N|9|51|44.586|E}}
| source1_elevation ={{convert|2,728|m|abbr=on}}<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref>
| mouth =[[Bight of Biafra]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates ={{coord|4|45|39.6|N|8|20|48.5|E|type:_river}}
| mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}}
| progression =
| river_system = Cross River
| basin_size = {{cvt|52,471|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="River Basins">{{cite web|url=http://twap-rivers.org/indicators|title=River Basins}}</ref> to {{convert|53,590|km2|mi2|abbr=on}}<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref>
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left = Mfi, Mbu, Bali, Munaya, Awa, Ibe, Ukpon, Ekpor, Udep, [[Calabar River|Calabar]], [[Great Kwa River|Great Kwa]]
| tributaries_right = Bagwor, Mak, Mo, Mam, Munaya, Oyi, Obokum, Afi, Anyim, East Aboine, West Aboine, Enyong, Ikpa
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Cross River''' (shɛba mi li la '''Oyono''')<ref>{{cite book|title=Africa |author=Reclus, Élisée |author-link=Élisée Reclus |edition=reprint |volume=3 |publisher=Forgotten Books |year=1892 |page=341 |isbn=1-4400-9130-7 |url=https://books.google.com/books?id=D1pAa9idGX0C&pg=PA341}}</ref> nyɛla mɔɣili din be Nigeria ka nyɛ din nya di yuli ŋɔ yaɣ'shɛli di ni be [[Cross River State]]. Di nyɛla din piligi [[Cameroon]] ka bɛ booni li ni [[Manyu River]].<ref>{{cite web
|url=http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|title=ETHNOBOTANICAL SURVEY OF THE TAKAMANDA FOREST RESERVE
|author1=L. Zapfack
|author2=J. S. O. Ayeni
|author3=S. Besong
|author4=M. Mdaihli
|date=November 2001
|access-date=2011-02-05
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708112712/http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|archive-date=2011-07-08
}}</ref> Di nyɛla mɔɣili din deeri sa'kom pam dizuɣu di nyɛla din galisi. Di nyɛla kilomita pihinii ka chɛ "Swampy rainforest" din miri [[Calabar River]],<ref>{{Cite web |url=http://www.mowca.org/new%20design/member-states/nigeria.html |title=Maritime Organisation of West and Central Africa, Nigeria |access-date=2009-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100505220021/http://www.mowca.org/new%20design/member-states/nigeria.html |archive-date=2010-05-05 |url-status=dead }}</ref> di nyɛla kilomita pishi yɛliŋ mini kilomita pihinu be tiŋsi zaŋ n-ti Oron mini [[Calabar]].<ref>{{cite EB1911 |wstitle=Cross River |volume=7 |page=510}}</ref> Di nyɛla din nangbani tɔhi Atlantic Ocean ka di lala yaɣili ŋɔ yɛliŋ nyɛ kilomita pishi ni anahi. Mɔɣili maa nudiridu zuɣu nyɛla din chani Cameroon tiŋgbani.<ref>{{Cite web |date=2023-09-12 |title=Cross River {{!}} Nigeria, Map, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Cross-River-state-Nigeria |access-date=2023-09-29 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Cross mɔɣili nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Aloma mɔɣili zaŋ kpa Benue yaɣili, ni ka di laɣim taba Cross River State. Waɣilim shɛli din be Oron mini Calabar sunsuun nyɛla kilomita pishi ni yino di yi niŋ ka niri yɛn yuusi ŋariŋ ka nyɛ kilomita kɔbishi niri yi yɛn doli lora. Itu kɔdɔriko din be Cross mɔɣili zaŋ chaŋ Itu-Calabar nyɛla Gowon kpaŋmaŋ tumanima la yini o ni daa be tuma ni, lala kɔdɔriko maa nyɛla din daa naai yuuni 1975.<ref>{{Cite web |last=admin |title=Major Rivers in Nigeria (Details and Pictures) – Sea Empowerment and Research |url=https://seaempowerment.org/?p=981 |access-date=2023-09-29 |language=en-US}}</ref>
[[File:Кросс-ривер.png|frame|alt=A Map of Cross River|The Cross River, flowing through Cameroon and Nigeria]]
Cross Mɔɣili ŋɔ nyɛla din di tarisi ni [[tropical and subtropical moist broadleaf forests|tropical moist forest]] [[ecoregion]]s mini [[Cross-Niger transition forests]] ka nyɛ din do mɔɣili ŋɔ nuzaa zuɣu be Cross mini [[Niger River|Niger]] mɔɣili sunsuun, di nyɛla din lahi di tarisi ni [[Cross-Sanaga-Bioko coastal forests]] ka di nyɛ din do mɔɣili maa nudirigu zuɣu ka nyɛ din beCross mɔɣili mini [[Sanaga River]] zaŋ n-ti Cameroon sunsuun. Yuuni puuni, di ni nyari saa shɛli shɛm nyɛla din pa yim, di nyɛla bin din gbaai 1,760 mm zaŋ hali ni 3,100 mm (WSSSRP II 2016).<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref>
[[File:Cross River state contingent.jpg|thumb|Dancers in Cross river state attire]]
Cross Mɔɣili gba nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli boli tiŋgbani maa paaki mini daŋ zaŋ n-ti balla.<ref>{{Cite web |title=Brief History of Cross River National Park |url=https://www.traveldigest.com.ng/index.php/travel-and-tourism-events/item/664-brief-history-of-cross-river-national-park |access-date=2023-09-29 |website=www.traveldigest.com.ng |language=en-gb}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://web.archive.org/web/20090624072650/http://www.nigeriantourism.com/cross-rivers.htm Nigerian Tourism, Cross Rivers State]
*[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2867817/ Little genetic differentiation as assessed by uniparental markers in the presence of substantial language variation in peoples of the Cross River region of Nigeria]
*[https://web.archive.org/web/19991023140023/http://www.library.cornell.edu/africana/Writing_Systems/Nsibidi.html Nsibidi Script]
{{Authority control}}
{{Coord|4|35|N|8|25|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Cross River (Nigeria)| ]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[ca:Riu Cross]]
sqifxdz77qjfbcxg9bk1y55f11oy9id
138102
138101
2026-05-30T08:54:48Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138102
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in southeastern Nigeria}}
{{Infobox river
| name = Cross River
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| image =
| image_size =
| image_caption = Cross River near the town of [[Mamfe]], Cameroon
| image_alt =
| map = Cross River OSM.png
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Cameroon]], [[Nigeria]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|489|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge2_location=Mamfe, [[Cameroon]] (Basin size: {{cvt|6,810|km2|abbr=on}}
| discharge2_min={{cvt|32.3|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN">{{cite book|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf|title=FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN|last1=J.C.|first1=Olivry|year=1986|publisher=Editions de l'ORSTOM |isbn=2-7099-0804-2}}</ref>
| discharge2_avg=(Period: 1967–1977){{cvt|569.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN">{{cite book|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf|title=FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN|last1=J.C.|first1=Olivry|year=1986|publisher=Editions de l'ORSTOM |isbn=2-7099-0804-2}}</ref>
| discharge2_max={{cvt|2,270|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN">{{cite book|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf|title=FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN|last1=J.C.|first1=Olivry|year=1986|publisher=Editions de l'ORSTOM |isbn=2-7099-0804-2}}</ref>
| discharge1_location= Cross River Estuary, [[Bight of Biafra]], [[Nigeria]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg = (Period: 1979–2015) {{cvt|83.52|km3/year|m3/s|abbr=on}}<ref name="River Basins">{{cite web|url=http://twap-rivers.org/indicators|title=River Basins}}</ref>
(Period: 1971–2000) {{Convert|2,465.5|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Cross">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=192&catid=270&Itemid=179|title=Cross}}</ref>
| discharge1_max =
| source1 =[[Cameroonian Highlands forests]], [[Cameroon]]
| source1_location =
| source1_coordinates= {{coord|5|23|30.6996|N|9|51|44.586|E}}
| source1_elevation ={{convert|2,728|m|abbr=on}}<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref>
| mouth =[[Bight of Biafra]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates ={{coord|4|45|39.6|N|8|20|48.5|E|type:_river}}
| mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}}
| progression =
| river_system = Cross River
| basin_size = {{cvt|52,471|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="River Basins">{{cite web|url=http://twap-rivers.org/indicators|title=River Basins}}</ref> to {{convert|53,590|km2|mi2|abbr=on}}<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref>
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left = Mfi, Mbu, Bali, Munaya, Awa, Ibe, Ukpon, Ekpor, Udep, [[Calabar River|Calabar]], [[Great Kwa River|Great Kwa]]
| tributaries_right = Bagwor, Mak, Mo, Mam, Munaya, Oyi, Obokum, Afi, Anyim, East Aboine, West Aboine, Enyong, Ikpa
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Cross River''' (shɛba mi li la '''Oyono''')<ref>{{cite book|title=Africa |author=Reclus, Élisée |author-link=Élisée Reclus |edition=reprint |volume=3 |publisher=Forgotten Books |year=1892 |page=341 |isbn=1-4400-9130-7 |url=https://books.google.com/books?id=D1pAa9idGX0C&pg=PA341}}</ref> nyɛla mɔɣili din be Nigeria ka nyɛ din nya di yuli ŋɔ yaɣ'shɛli di ni be [[Cross River State]]. Di nyɛla din piligi [[Cameroon]] ka bɛ booni li ni [[Manyu River]].<ref>{{cite web
|url=http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|title=ETHNOBOTANICAL SURVEY OF THE TAKAMANDA FOREST RESERVE
|author1=L. Zapfack
|author2=J. S. O. Ayeni
|author3=S. Besong
|author4=M. Mdaihli
|date=November 2001
|access-date=2011-02-05
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708112712/http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|archive-date=2011-07-08
}}</ref> Di nyɛla mɔɣili din deeri sa'kom pam dizuɣu di nyɛla din galisi. Di nyɛla kilomita pihinii ka chɛ "Swampy rainforest" din miri [[Calabar River]],<ref>{{Cite web |url=http://www.mowca.org/new%20design/member-states/nigeria.html |title=Maritime Organisation of West and Central Africa, Nigeria |access-date=2009-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100505220021/http://www.mowca.org/new%20design/member-states/nigeria.html |archive-date=2010-05-05 |url-status=dead }}</ref> di nyɛla kilomita pishi yɛliŋ mini kilomita pihinu be tiŋsi zaŋ n-ti Oron mini [[Calabar]].<ref>{{cite EB1911 |wstitle=Cross River |volume=7 |page=510}}</ref> Di nyɛla din nangbani tɔhi Atlantic Ocean ka di lala yaɣili ŋɔ yɛliŋ nyɛ kilomita pishi ni anahi. Mɔɣili maa nudiridu zuɣu nyɛla din chani Cameroon tiŋgbani.<ref>{{Cite web |date=2023-09-12 |title=Cross River {{!}} Nigeria, Map, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Cross-River-state-Nigeria |access-date=2023-09-29 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Cross mɔɣili nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Aloma mɔɣili zaŋ kpa Benue yaɣili, ni ka di laɣim taba Cross River State. Waɣilim shɛli din be Oron mini Calabar sunsuun nyɛla kilomita pishi ni yino di yi niŋ ka niri yɛn yuusi ŋariŋ ka nyɛ kilomita kɔbishi niri yi yɛn doli lora. Itu kɔdɔriko din be Cross mɔɣili zaŋ chaŋ Itu-Calabar nyɛla Gowon kpaŋmaŋ tumanima la yini o ni daa be tuma ni, lala kɔdɔriko maa nyɛla din daa naai yuuni 1975.<ref>{{Cite web |last=admin |title=Major Rivers in Nigeria (Details and Pictures) – Sea Empowerment and Research |url=https://seaempowerment.org/?p=981 |access-date=2023-09-29 |language=en-US}}</ref>
[[File:Кросс-ривер.png|frame|alt=A Map of Cross River|The Cross River, flowing through Cameroon and Nigeria]]
Cross Mɔɣili ŋɔ nyɛla din di tarisi ni [[tropical and subtropical moist broadleaf forests|tropical moist forest]] [[ecoregion]]s mini [[Cross-Niger transition forests]] ka nyɛ din do mɔɣili ŋɔ nuzaa zuɣu be Cross mini [[Niger River|Niger]] mɔɣili sunsuun, di nyɛla din lahi di tarisi ni [[Cross-Sanaga-Bioko coastal forests]] ka di nyɛ din do mɔɣili maa nudirigu zuɣu ka nyɛ din beCross mɔɣili mini [[Sanaga River]] zaŋ n-ti Cameroon sunsuun. Yuuni puuni, di ni nyari saa shɛli shɛm nyɛla din pa yim, di nyɛla bin din gbaai 1,760 mm zaŋ hali ni 3,100 mm (WSSSRP II 2016).<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref>
[[File:Cross River state contingent.jpg|thumb|Dancers in Cross river state attire]]
Cross Mɔɣili gba nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli boli tiŋgbani maa paaki mini daŋ zaŋ n-ti balla.<ref>{{Cite web |title=Brief History of Cross River National Park |url=https://www.traveldigest.com.ng/index.php/travel-and-tourism-events/item/664-brief-history-of-cross-river-national-park |access-date=2023-09-29 |website=www.traveldigest.com.ng |language=en-gb}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://web.archive.org/web/20090624072650/http://www.nigeriantourism.com/cross-rivers.htm Nigerian Tourism, Cross Rivers State]
*[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2867817/ Little genetic differentiation as assessed by uniparental markers in the presence of substantial language variation in peoples of the Cross River region of Nigeria]
*[https://web.archive.org/web/19991023140023/http://www.library.cornell.edu/africana/Writing_Systems/Nsibidi.html Nsibidi Script]
{{Authority control}}
{{Coord|4|35|N|8|25|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Cross River (Nigeria)| ]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[ca:Riu Cross]]
aanna1krr16e1koimctnzrqn6mn4k9j
Calabar River
0
33197
138103
2026-05-30T08:59:11Z
Kalakpagh
2501
Created article
138103
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates|date=May 2020}}
'''Calabar Mɔɣili''' nyɛla din be [[Cross River State]], [[Nigeria]]. Di nyɛla din zori kpari [[Calabar]] chani n-ti chirigiri [[Cross River (Nigeria)|Cross River]] kamani kilomita dibaa anii zuɣu. Mɔɣ'shɛli din be Calabar nyɛla {{convert|6|m|ft}}.{{sfn|Calabar}}
==Later history==
Din daa niŋ ka dabba dabu daa chɛ yuuni 1850s, abɛkpam dabbu nyɛ din daa mali yaa mɔɣili ŋɔ ni. Naanima zaŋ n-ti Akwa Akpa nyɛla ban daa zaŋ bɛ maŋ niŋ gbaŋpiɛlla guligu ni yuuni 1884.{{sfn|Chisholm|1911}} Bin din gbaai yuuni 1884 zaŋ hali ni yuuni 1906 Old Calabar n daa nyɛ tuma duzuɣu zaŋ n-ti [[Niger Coast Protectorate]], di nyaaŋa ka [[Lagos]] di tuma shee ŋɔ.{{sfn|Chisholm|1911}}Saha ŋɔ bɛ booni li la Calabar, tiŋ ŋɔ nyɛla niriba pam ni mi shɛli ka di nyɛla di ni nyɛ luɣ'shɛli bɛ ni ʒiri ivory, taabu dari, abɛkpam ni din pahi hali ni yuuni 1916, din daa niŋ ka bɛ yoogi ʒiligi naaba [[Port Harcourt]], 145 km.{{sfn|History of Calabar}}
[[File:Nigeria Calabar Port 11.81.jpg|thumb|right|Calabar Port in November 1981]]
Zuŋɔ, Calabar nyɛla tiŋ shɛli din mali jilima ka di nyɛla di soya ni viɛllli ka kɔhima mini damma chani viɛnyɛla zuɣu, dama lala soli ŋɔ nyɛla din gbaai Nigeria zaŋ hali ni Cameroon. Binshɛŋa bɛ ni tooi mali ʒiri yiri doli lala soli ŋɔ nyɛ abɛkpam, taabu dari, lubber, "cocoa" ni din kam pahi. Tum yuuni 1975, tiŋ ŋɔ nyɛla din mali shikuru yuli booni [[University of Calabar]].{{sfn|Calabar}}Lala soli ŋɔ labi mali mini [[Calabar Free Trade Zone]] ni [[Tinapa Free Zone & Resort]] nyɛla din labi nyaaŋa saha ŋɔ ni yɛligola.{{sfn|Lack Of Facilities...}}{{sfn|Governor Imoke Urges...}}
[[File:Calabar.jpg|thumb|300px|Calabar river 10 December 2005]]
==References==
{{Reflist |colwidth=20em}}
==Sources==
{{Refbegin}}
*{{cite web
|url=http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|title=Baseline ecological studies of the Great Kwa River, Nigeria I: Physico-chemical studies
|first1=E. R.
|last1=Akpan
|first2=J. O.
|last2=Offem
|first3=A. E.
|last3=Nya
|date=2006-02-16
|access-date=2011-09-08
|work=Ecoserve
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402084001/http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|archive-date=2 April 2012
|df=dmy-all
}}
*{{cite journal |url=http://www.ajol.info/index.php/wajae/article/viewFile/45580/29063
|title=Patterns of Total Hydrocarbon, Copper and Iron in Some Fish from Cross River Estuary, Nigeria
|first1=F.E |last1=Aququo |first2=J.P. |last2=Udoh
|journal=West African Journal of Applied Ecology
|volume=3 |year=2002
|access-date=2011-09-08}}
*{{cite encyclopedia |ref={{harvid|Calabar}}
|url =http://www.britannica.com/EBchecked/topic/88678/Calabar
|title =Calabar
|encyclopedia =Encyclopædia Britannica
|access-date=2011-09-07}}
*{{cite EB1911
|wstitle =Calabar
|volume =4 |page =962}}
*{{cite book |ref={{harvid|Correspondence...}}
|title=Correspondence with the British Commissioners, at Sierra Leone, the Havana, Rio de Janeiro, and Surinam: relating to the slave trade, 1835 ...
|year=1836 |location=London |publisher=William Clowes and Sons}}
*{{cite journal |url=http://www.ajol.info/index.php/ajazeb/article/viewFile/41137/8545
|journal=African Journal of Applied Zoology and Environmental Biology
|title=Species Composition and Distribution of Zooplankton in the Lower Cross River Estuary
|year=2005 |volume=7
|issn=1119-023X
|first1=A.O. |last1=Ekwu |first2=F.D. |last2=Sikoki}}
*{{cite web
|ref={{harvid|Governor Imoke Urges...}}
|url=http://crossriverstate.gov.ng/index.php?option=com_content&view=article&id=1168:governor-imoke-urges-federal-government-to-invest-in-tinapa&catid=209:quick-news
|title=Governor Imoke Urges Federal Government to Invest In Tinapa.
|publisher=Cross River State
|access-date=2011-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402090650/http://crossriverstate.gov.ng/index.php?option=com_content&view=article&id=1168:governor-imoke-urges-federal-government-to-invest-in-tinapa&catid=209:quick-news
|archive-date=2 April 2012
|url-status=dead
}}
*{{cite web
|ref={{harvid|History of Calabar}}
|url=http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=2829
|title=History of Calabar
|work=The African Executive
|access-date=2010-09-02
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707102012/http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=2829
|archive-date=7 July 2011
|df=dmy-all
}}
*{{cite book |ref={{harvid|House of Commons 1831}}
|url=https://books.google.com/books?id=rzQSAAAAYAAJ&pg=RA2-PA73
|title=House of Commons papers |volume=19
|publisher=HMSO |year=1831}}
*{{cite web |ref={{harvid|Important Bird Areas...}}
|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6740
|work=BirdLife International
|year=2010
|title=Important Bird Areas factsheet: Cross River National Park: Oban Division
|access-date=2010-11-05}}
*{{cite web |ref={{harvid|Lack Of Facilities...}} |url=http://nigerianpilot.com/?q=content/lack-facilities-stall-trade-calabar-free-trade-zone |title=Lack Of Facilities Stall Trade At Calabar Free Trade Zone |date=2010-12-20 |work=Nigerian Pilot |access-date=2011-09-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323072610/http://nigerianpilot.com/?q=content%2Flack-facilities-stall-trade-calabar-free-trade-zone |archive-date=23 March 2012 |df=dmy }}
*{{cite book |title=The Lower Niger and Its Tribes
|first=Arthur Glyn |last=Leonard
|publisher=BiblioBazaar, LLC
|year=2009
|isbn=978-1-113-81057-1}}
*{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml
|title=Sailing against slavery
|first=Jo |last=Loosemore
|publisher=BBC
|access-date=2011-09-07
|date=2008-07-08}}
*{{cite RNB1823 |wstitle=Pierce, George |volume=4 |part=2 |page=129}}
*{{cite journal
|url=https://books.google.com/books?id=HwAOAAAAQAAJ&pg=PA213
|journal=Proceedings of the Zoological Society of London
|volume=
|title=Description of Crocodilus Frontatus
|first=Andrew |last=Murray
|publisher=Longman |year=1862}}
*{{cite web |url=http://aquaticcommons.org/3594/1/16P048.pdf
|title=Lunar and Seasonal Variations in the Catches of Macrovrachium Fisheries of the Cross River Estuary, SE Nigeria.
|first1=F.M. |last1=Nwosu |first2=S. |last2=Holzohner
|year=1998 |work=Aquatic Commons |access-date=2011-09-08}}
*{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Tt6BCT-9yEgC&pg=PA10
|chapter=Old Calabar and the Massacre of 1767
|title=The two princes of Calabar: an eighteenth-century Atlantic odyssey
|first=Randy J. |last=Sparks
|publisher=Harvard University Press |year=2004
|isbn=0-674-01312-3}}
*{{cite web
|ref={{harvid|The Middle Passage}}
|url=http://www.greatblacksinwax.org/Exhibits/middle_pass.htm
|title=The Middle Passage
|publisher=National Great Blacks in Wax Museum
|access-date=2010-09-02
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20101023010236/http://greatblacksinwax.org/Exhibits/middle_pass.htm
|archive-date=23 October 2010
|df=dmy-all
}}
{{Refend}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
fb1562bzj4z9wo8u0fi2gcofosi4qaq
138104
138103
2026-05-30T08:59:51Z
Kalakpagh
2501
/* Later history */ Updated Content
138104
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates|date=May 2020}}
'''Calabar Mɔɣili''' nyɛla din be [[Cross River State]], [[Nigeria]]. Di nyɛla din zori kpari [[Calabar]] chani n-ti chirigiri [[Cross River (Nigeria)|Cross River]] kamani kilomita dibaa anii zuɣu. Mɔɣ'shɛli din be Calabar nyɛla {{convert|6|m|ft}}.{{sfn|Calabar}}
==Nyaaŋa taarihi ==
Din daa niŋ ka dabba dabu daa chɛ yuuni 1850s, abɛkpam dabbu nyɛ din daa mali yaa mɔɣili ŋɔ ni. Naanima zaŋ n-ti Akwa Akpa nyɛla ban daa zaŋ bɛ maŋ niŋ gbaŋpiɛlla guligu ni yuuni 1884.{{sfn|Chisholm|1911}} Bin din gbaai yuuni 1884 zaŋ hali ni yuuni 1906 Old Calabar n daa nyɛ tuma duzuɣu zaŋ n-ti [[Niger Coast Protectorate]], di nyaaŋa ka [[Lagos]] di tuma shee ŋɔ.{{sfn|Chisholm|1911}}Saha ŋɔ bɛ booni li la Calabar, tiŋ ŋɔ nyɛla niriba pam ni mi shɛli ka di nyɛla di ni nyɛ luɣ'shɛli bɛ ni ʒiri ivory, taabu dari, abɛkpam ni din pahi hali ni yuuni 1916, din daa niŋ ka bɛ yoogi ʒiligi naaba [[Port Harcourt]], 145 km.{{sfn|History of Calabar}}
[[File:Nigeria Calabar Port 11.81.jpg|thumb|right|Calabar Port in November 1981]]
Zuŋɔ, Calabar nyɛla tiŋ shɛli din mali jilima ka di nyɛla di soya ni viɛllli ka kɔhima mini damma chani viɛnyɛla zuɣu, dama lala soli ŋɔ nyɛla din gbaai Nigeria zaŋ hali ni Cameroon. Binshɛŋa bɛ ni tooi mali ʒiri yiri doli lala soli ŋɔ nyɛ abɛkpam, taabu dari, lubber, "cocoa" ni din kam pahi. Tum yuuni 1975, tiŋ ŋɔ nyɛla din mali shikuru yuli booni [[University of Calabar]].{{sfn|Calabar}}Lala soli ŋɔ labi mali mini [[Calabar Free Trade Zone]] ni [[Tinapa Free Zone & Resort]] nyɛla din labi nyaaŋa saha ŋɔ ni yɛligola.{{sfn|Lack Of Facilities...}}{{sfn|Governor Imoke Urges...}}
[[File:Calabar.jpg|thumb|300px|Calabar river 10 December 2005]]
==References==
{{Reflist |colwidth=20em}}
==Sources==
{{Refbegin}}
*{{cite web
|url=http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|title=Baseline ecological studies of the Great Kwa River, Nigeria I: Physico-chemical studies
|first1=E. R.
|last1=Akpan
|first2=J. O.
|last2=Offem
|first3=A. E.
|last3=Nya
|date=2006-02-16
|access-date=2011-09-08
|work=Ecoserve
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402084001/http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|archive-date=2 April 2012
|df=dmy-all
}}
*{{cite journal |url=http://www.ajol.info/index.php/wajae/article/viewFile/45580/29063
|title=Patterns of Total Hydrocarbon, Copper and Iron in Some Fish from Cross River Estuary, Nigeria
|first1=F.E |last1=Aququo |first2=J.P. |last2=Udoh
|journal=West African Journal of Applied Ecology
|volume=3 |year=2002
|access-date=2011-09-08}}
*{{cite encyclopedia |ref={{harvid|Calabar}}
|url =http://www.britannica.com/EBchecked/topic/88678/Calabar
|title =Calabar
|encyclopedia =Encyclopædia Britannica
|access-date=2011-09-07}}
*{{cite EB1911
|wstitle =Calabar
|volume =4 |page =962}}
*{{cite book |ref={{harvid|Correspondence...}}
|title=Correspondence with the British Commissioners, at Sierra Leone, the Havana, Rio de Janeiro, and Surinam: relating to the slave trade, 1835 ...
|year=1836 |location=London |publisher=William Clowes and Sons}}
*{{cite journal |url=http://www.ajol.info/index.php/ajazeb/article/viewFile/41137/8545
|journal=African Journal of Applied Zoology and Environmental Biology
|title=Species Composition and Distribution of Zooplankton in the Lower Cross River Estuary
|year=2005 |volume=7
|issn=1119-023X
|first1=A.O. |last1=Ekwu |first2=F.D. |last2=Sikoki}}
*{{cite web
|ref={{harvid|Governor Imoke Urges...}}
|url=http://crossriverstate.gov.ng/index.php?option=com_content&view=article&id=1168:governor-imoke-urges-federal-government-to-invest-in-tinapa&catid=209:quick-news
|title=Governor Imoke Urges Federal Government to Invest In Tinapa.
|publisher=Cross River State
|access-date=2011-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402090650/http://crossriverstate.gov.ng/index.php?option=com_content&view=article&id=1168:governor-imoke-urges-federal-government-to-invest-in-tinapa&catid=209:quick-news
|archive-date=2 April 2012
|url-status=dead
}}
*{{cite web
|ref={{harvid|History of Calabar}}
|url=http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=2829
|title=History of Calabar
|work=The African Executive
|access-date=2010-09-02
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707102012/http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=2829
|archive-date=7 July 2011
|df=dmy-all
}}
*{{cite book |ref={{harvid|House of Commons 1831}}
|url=https://books.google.com/books?id=rzQSAAAAYAAJ&pg=RA2-PA73
|title=House of Commons papers |volume=19
|publisher=HMSO |year=1831}}
*{{cite web |ref={{harvid|Important Bird Areas...}}
|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6740
|work=BirdLife International
|year=2010
|title=Important Bird Areas factsheet: Cross River National Park: Oban Division
|access-date=2010-11-05}}
*{{cite web |ref={{harvid|Lack Of Facilities...}} |url=http://nigerianpilot.com/?q=content/lack-facilities-stall-trade-calabar-free-trade-zone |title=Lack Of Facilities Stall Trade At Calabar Free Trade Zone |date=2010-12-20 |work=Nigerian Pilot |access-date=2011-09-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323072610/http://nigerianpilot.com/?q=content%2Flack-facilities-stall-trade-calabar-free-trade-zone |archive-date=23 March 2012 |df=dmy }}
*{{cite book |title=The Lower Niger and Its Tribes
|first=Arthur Glyn |last=Leonard
|publisher=BiblioBazaar, LLC
|year=2009
|isbn=978-1-113-81057-1}}
*{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml
|title=Sailing against slavery
|first=Jo |last=Loosemore
|publisher=BBC
|access-date=2011-09-07
|date=2008-07-08}}
*{{cite RNB1823 |wstitle=Pierce, George |volume=4 |part=2 |page=129}}
*{{cite journal
|url=https://books.google.com/books?id=HwAOAAAAQAAJ&pg=PA213
|journal=Proceedings of the Zoological Society of London
|volume=
|title=Description of Crocodilus Frontatus
|first=Andrew |last=Murray
|publisher=Longman |year=1862}}
*{{cite web |url=http://aquaticcommons.org/3594/1/16P048.pdf
|title=Lunar and Seasonal Variations in the Catches of Macrovrachium Fisheries of the Cross River Estuary, SE Nigeria.
|first1=F.M. |last1=Nwosu |first2=S. |last2=Holzohner
|year=1998 |work=Aquatic Commons |access-date=2011-09-08}}
*{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Tt6BCT-9yEgC&pg=PA10
|chapter=Old Calabar and the Massacre of 1767
|title=The two princes of Calabar: an eighteenth-century Atlantic odyssey
|first=Randy J. |last=Sparks
|publisher=Harvard University Press |year=2004
|isbn=0-674-01312-3}}
*{{cite web
|ref={{harvid|The Middle Passage}}
|url=http://www.greatblacksinwax.org/Exhibits/middle_pass.htm
|title=The Middle Passage
|publisher=National Great Blacks in Wax Museum
|access-date=2010-09-02
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20101023010236/http://greatblacksinwax.org/Exhibits/middle_pass.htm
|archive-date=23 October 2010
|df=dmy-all
}}
{{Refend}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
ke5cy1mkx2fwcavj0upm8y0w50o6vpi
138105
138104
2026-05-30T09:00:16Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138105
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates|date=May 2020}}
'''Calabar Mɔɣili''' nyɛla din be [[Cross River State]], [[Nigeria]]. Di nyɛla din zori kpari [[Calabar]] chani n-ti chirigiri [[Cross River (Nigeria)|Cross River]] kamani kilomita dibaa anii zuɣu. Mɔɣ'shɛli din be Calabar nyɛla {{convert|6|m|ft}}.{{sfn|Calabar}}
==Nyaaŋa taarihi ==
Din daa niŋ ka dabba dabu daa chɛ yuuni 1850s, abɛkpam dabbu nyɛ din daa mali yaa mɔɣili ŋɔ ni. Naanima zaŋ n-ti Akwa Akpa nyɛla ban daa zaŋ bɛ maŋ niŋ gbaŋpiɛlla guligu ni yuuni 1884.{{sfn|Chisholm|1911}} Bin din gbaai yuuni 1884 zaŋ hali ni yuuni 1906 Old Calabar n daa nyɛ tuma duzuɣu zaŋ n-ti [[Niger Coast Protectorate]], di nyaaŋa ka [[Lagos]] di tuma shee ŋɔ.{{sfn|Chisholm|1911}}Saha ŋɔ bɛ booni li la Calabar, tiŋ ŋɔ nyɛla niriba pam ni mi shɛli ka di nyɛla di ni nyɛ luɣ'shɛli bɛ ni ʒiri ivory, taabu dari, abɛkpam ni din pahi hali ni yuuni 1916, din daa niŋ ka bɛ yoogi ʒiligi naaba [[Port Harcourt]], 145 km.{{sfn|History of Calabar}}
[[File:Nigeria Calabar Port 11.81.jpg|thumb|right|Calabar Port in November 1981]]
Zuŋɔ, Calabar nyɛla tiŋ shɛli din mali jilima ka di nyɛla di soya ni viɛllli ka kɔhima mini damma chani viɛnyɛla zuɣu, dama lala soli ŋɔ nyɛla din gbaai Nigeria zaŋ hali ni Cameroon. Binshɛŋa bɛ ni tooi mali ʒiri yiri doli lala soli ŋɔ nyɛ abɛkpam, taabu dari, lubber, "cocoa" ni din kam pahi. Tum yuuni 1975, tiŋ ŋɔ nyɛla din mali shikuru yuli booni [[University of Calabar]].{{sfn|Calabar}}Lala soli ŋɔ labi mali mini [[Calabar Free Trade Zone]] ni [[Tinapa Free Zone & Resort]] nyɛla din labi nyaaŋa saha ŋɔ ni yɛligola.{{sfn|Lack Of Facilities...}}{{sfn|Governor Imoke Urges...}}
[[File:Calabar.jpg|thumb|300px|Calabar river 10 December 2005]]
==Kundivihira ==
{{Reflist |colwidth=20em}}
==Sources==
{{Refbegin}}
*{{cite web
|url=http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|title=Baseline ecological studies of the Great Kwa River, Nigeria I: Physico-chemical studies
|first1=E. R.
|last1=Akpan
|first2=J. O.
|last2=Offem
|first3=A. E.
|last3=Nya
|date=2006-02-16
|access-date=2011-09-08
|work=Ecoserve
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402084001/http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|archive-date=2 April 2012
|df=dmy-all
}}
*{{cite journal |url=http://www.ajol.info/index.php/wajae/article/viewFile/45580/29063
|title=Patterns of Total Hydrocarbon, Copper and Iron in Some Fish from Cross River Estuary, Nigeria
|first1=F.E |last1=Aququo |first2=J.P. |last2=Udoh
|journal=West African Journal of Applied Ecology
|volume=3 |year=2002
|access-date=2011-09-08}}
*{{cite encyclopedia |ref={{harvid|Calabar}}
|url =http://www.britannica.com/EBchecked/topic/88678/Calabar
|title =Calabar
|encyclopedia =Encyclopædia Britannica
|access-date=2011-09-07}}
*{{cite EB1911
|wstitle =Calabar
|volume =4 |page =962}}
*{{cite book |ref={{harvid|Correspondence...}}
|title=Correspondence with the British Commissioners, at Sierra Leone, the Havana, Rio de Janeiro, and Surinam: relating to the slave trade, 1835 ...
|year=1836 |location=London |publisher=William Clowes and Sons}}
*{{cite journal |url=http://www.ajol.info/index.php/ajazeb/article/viewFile/41137/8545
|journal=African Journal of Applied Zoology and Environmental Biology
|title=Species Composition and Distribution of Zooplankton in the Lower Cross River Estuary
|year=2005 |volume=7
|issn=1119-023X
|first1=A.O. |last1=Ekwu |first2=F.D. |last2=Sikoki}}
*{{cite web
|ref={{harvid|Governor Imoke Urges...}}
|url=http://crossriverstate.gov.ng/index.php?option=com_content&view=article&id=1168:governor-imoke-urges-federal-government-to-invest-in-tinapa&catid=209:quick-news
|title=Governor Imoke Urges Federal Government to Invest In Tinapa.
|publisher=Cross River State
|access-date=2011-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402090650/http://crossriverstate.gov.ng/index.php?option=com_content&view=article&id=1168:governor-imoke-urges-federal-government-to-invest-in-tinapa&catid=209:quick-news
|archive-date=2 April 2012
|url-status=dead
}}
*{{cite web
|ref={{harvid|History of Calabar}}
|url=http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=2829
|title=History of Calabar
|work=The African Executive
|access-date=2010-09-02
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707102012/http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=2829
|archive-date=7 July 2011
|df=dmy-all
}}
*{{cite book |ref={{harvid|House of Commons 1831}}
|url=https://books.google.com/books?id=rzQSAAAAYAAJ&pg=RA2-PA73
|title=House of Commons papers |volume=19
|publisher=HMSO |year=1831}}
*{{cite web |ref={{harvid|Important Bird Areas...}}
|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6740
|work=BirdLife International
|year=2010
|title=Important Bird Areas factsheet: Cross River National Park: Oban Division
|access-date=2010-11-05}}
*{{cite web |ref={{harvid|Lack Of Facilities...}} |url=http://nigerianpilot.com/?q=content/lack-facilities-stall-trade-calabar-free-trade-zone |title=Lack Of Facilities Stall Trade At Calabar Free Trade Zone |date=2010-12-20 |work=Nigerian Pilot |access-date=2011-09-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323072610/http://nigerianpilot.com/?q=content%2Flack-facilities-stall-trade-calabar-free-trade-zone |archive-date=23 March 2012 |df=dmy }}
*{{cite book |title=The Lower Niger and Its Tribes
|first=Arthur Glyn |last=Leonard
|publisher=BiblioBazaar, LLC
|year=2009
|isbn=978-1-113-81057-1}}
*{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml
|title=Sailing against slavery
|first=Jo |last=Loosemore
|publisher=BBC
|access-date=2011-09-07
|date=2008-07-08}}
*{{cite RNB1823 |wstitle=Pierce, George |volume=4 |part=2 |page=129}}
*{{cite journal
|url=https://books.google.com/books?id=HwAOAAAAQAAJ&pg=PA213
|journal=Proceedings of the Zoological Society of London
|volume=
|title=Description of Crocodilus Frontatus
|first=Andrew |last=Murray
|publisher=Longman |year=1862}}
*{{cite web |url=http://aquaticcommons.org/3594/1/16P048.pdf
|title=Lunar and Seasonal Variations in the Catches of Macrovrachium Fisheries of the Cross River Estuary, SE Nigeria.
|first1=F.M. |last1=Nwosu |first2=S. |last2=Holzohner
|year=1998 |work=Aquatic Commons |access-date=2011-09-08}}
*{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Tt6BCT-9yEgC&pg=PA10
|chapter=Old Calabar and the Massacre of 1767
|title=The two princes of Calabar: an eighteenth-century Atlantic odyssey
|first=Randy J. |last=Sparks
|publisher=Harvard University Press |year=2004
|isbn=0-674-01312-3}}
*{{cite web
|ref={{harvid|The Middle Passage}}
|url=http://www.greatblacksinwax.org/Exhibits/middle_pass.htm
|title=The Middle Passage
|publisher=National Great Blacks in Wax Museum
|access-date=2010-09-02
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20101023010236/http://greatblacksinwax.org/Exhibits/middle_pass.htm
|archive-date=23 October 2010
|df=dmy-all
}}
{{Refend}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
euaux0o9oomj4w465218eg9gag8o0fs
138106
138105
2026-05-30T09:00:59Z
Kalakpagh
2501
added databox
138106
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates|date=May 2020}}
{{Databox}}
'''Calabar Mɔɣili''' nyɛla din be [[Cross River State]], [[Nigeria]]. Di nyɛla din zori kpari [[Calabar]] chani n-ti chirigiri [[Cross River (Nigeria)|Cross River]] kamani kilomita dibaa anii zuɣu. Mɔɣ'shɛli din be Calabar nyɛla {{convert|6|m|ft}}.{{sfn|Calabar}}
==Nyaaŋa taarihi ==
Din daa niŋ ka dabba dabu daa chɛ yuuni 1850s, abɛkpam dabbu nyɛ din daa mali yaa mɔɣili ŋɔ ni. Naanima zaŋ n-ti Akwa Akpa nyɛla ban daa zaŋ bɛ maŋ niŋ gbaŋpiɛlla guligu ni yuuni 1884.{{sfn|Chisholm|1911}} Bin din gbaai yuuni 1884 zaŋ hali ni yuuni 1906 Old Calabar n daa nyɛ tuma duzuɣu zaŋ n-ti [[Niger Coast Protectorate]], di nyaaŋa ka [[Lagos]] di tuma shee ŋɔ.{{sfn|Chisholm|1911}}Saha ŋɔ bɛ booni li la Calabar, tiŋ ŋɔ nyɛla niriba pam ni mi shɛli ka di nyɛla di ni nyɛ luɣ'shɛli bɛ ni ʒiri ivory, taabu dari, abɛkpam ni din pahi hali ni yuuni 1916, din daa niŋ ka bɛ yoogi ʒiligi naaba [[Port Harcourt]], 145 km.{{sfn|History of Calabar}}
[[File:Nigeria Calabar Port 11.81.jpg|thumb|right|Calabar Port in November 1981]]
Zuŋɔ, Calabar nyɛla tiŋ shɛli din mali jilima ka di nyɛla di soya ni viɛllli ka kɔhima mini damma chani viɛnyɛla zuɣu, dama lala soli ŋɔ nyɛla din gbaai Nigeria zaŋ hali ni Cameroon. Binshɛŋa bɛ ni tooi mali ʒiri yiri doli lala soli ŋɔ nyɛ abɛkpam, taabu dari, lubber, "cocoa" ni din kam pahi. Tum yuuni 1975, tiŋ ŋɔ nyɛla din mali shikuru yuli booni [[University of Calabar]].{{sfn|Calabar}}Lala soli ŋɔ labi mali mini [[Calabar Free Trade Zone]] ni [[Tinapa Free Zone & Resort]] nyɛla din labi nyaaŋa saha ŋɔ ni yɛligola.{{sfn|Lack Of Facilities...}}{{sfn|Governor Imoke Urges...}}
[[File:Calabar.jpg|thumb|300px|Calabar river 10 December 2005]]
==Kundivihira ==
{{Reflist |colwidth=20em}}
==Sources==
{{Refbegin}}
*{{cite web
|url=http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|title=Baseline ecological studies of the Great Kwa River, Nigeria I: Physico-chemical studies
|first1=E. R.
|last1=Akpan
|first2=J. O.
|last2=Offem
|first3=A. E.
|last3=Nya
|date=2006-02-16
|access-date=2011-09-08
|work=Ecoserve
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402084001/http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|archive-date=2 April 2012
|df=dmy-all
}}
*{{cite journal |url=http://www.ajol.info/index.php/wajae/article/viewFile/45580/29063
|title=Patterns of Total Hydrocarbon, Copper and Iron in Some Fish from Cross River Estuary, Nigeria
|first1=F.E |last1=Aququo |first2=J.P. |last2=Udoh
|journal=West African Journal of Applied Ecology
|volume=3 |year=2002
|access-date=2011-09-08}}
*{{cite encyclopedia |ref={{harvid|Calabar}}
|url =http://www.britannica.com/EBchecked/topic/88678/Calabar
|title =Calabar
|encyclopedia =Encyclopædia Britannica
|access-date=2011-09-07}}
*{{cite EB1911
|wstitle =Calabar
|volume =4 |page =962}}
*{{cite book |ref={{harvid|Correspondence...}}
|title=Correspondence with the British Commissioners, at Sierra Leone, the Havana, Rio de Janeiro, and Surinam: relating to the slave trade, 1835 ...
|year=1836 |location=London |publisher=William Clowes and Sons}}
*{{cite journal |url=http://www.ajol.info/index.php/ajazeb/article/viewFile/41137/8545
|journal=African Journal of Applied Zoology and Environmental Biology
|title=Species Composition and Distribution of Zooplankton in the Lower Cross River Estuary
|year=2005 |volume=7
|issn=1119-023X
|first1=A.O. |last1=Ekwu |first2=F.D. |last2=Sikoki}}
*{{cite web
|ref={{harvid|Governor Imoke Urges...}}
|url=http://crossriverstate.gov.ng/index.php?option=com_content&view=article&id=1168:governor-imoke-urges-federal-government-to-invest-in-tinapa&catid=209:quick-news
|title=Governor Imoke Urges Federal Government to Invest In Tinapa.
|publisher=Cross River State
|access-date=2011-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402090650/http://crossriverstate.gov.ng/index.php?option=com_content&view=article&id=1168:governor-imoke-urges-federal-government-to-invest-in-tinapa&catid=209:quick-news
|archive-date=2 April 2012
|url-status=dead
}}
*{{cite web
|ref={{harvid|History of Calabar}}
|url=http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=2829
|title=History of Calabar
|work=The African Executive
|access-date=2010-09-02
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707102012/http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=2829
|archive-date=7 July 2011
|df=dmy-all
}}
*{{cite book |ref={{harvid|House of Commons 1831}}
|url=https://books.google.com/books?id=rzQSAAAAYAAJ&pg=RA2-PA73
|title=House of Commons papers |volume=19
|publisher=HMSO |year=1831}}
*{{cite web |ref={{harvid|Important Bird Areas...}}
|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6740
|work=BirdLife International
|year=2010
|title=Important Bird Areas factsheet: Cross River National Park: Oban Division
|access-date=2010-11-05}}
*{{cite web |ref={{harvid|Lack Of Facilities...}} |url=http://nigerianpilot.com/?q=content/lack-facilities-stall-trade-calabar-free-trade-zone |title=Lack Of Facilities Stall Trade At Calabar Free Trade Zone |date=2010-12-20 |work=Nigerian Pilot |access-date=2011-09-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323072610/http://nigerianpilot.com/?q=content%2Flack-facilities-stall-trade-calabar-free-trade-zone |archive-date=23 March 2012 |df=dmy }}
*{{cite book |title=The Lower Niger and Its Tribes
|first=Arthur Glyn |last=Leonard
|publisher=BiblioBazaar, LLC
|year=2009
|isbn=978-1-113-81057-1}}
*{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml
|title=Sailing against slavery
|first=Jo |last=Loosemore
|publisher=BBC
|access-date=2011-09-07
|date=2008-07-08}}
*{{cite RNB1823 |wstitle=Pierce, George |volume=4 |part=2 |page=129}}
*{{cite journal
|url=https://books.google.com/books?id=HwAOAAAAQAAJ&pg=PA213
|journal=Proceedings of the Zoological Society of London
|volume=
|title=Description of Crocodilus Frontatus
|first=Andrew |last=Murray
|publisher=Longman |year=1862}}
*{{cite web |url=http://aquaticcommons.org/3594/1/16P048.pdf
|title=Lunar and Seasonal Variations in the Catches of Macrovrachium Fisheries of the Cross River Estuary, SE Nigeria.
|first1=F.M. |last1=Nwosu |first2=S. |last2=Holzohner
|year=1998 |work=Aquatic Commons |access-date=2011-09-08}}
*{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Tt6BCT-9yEgC&pg=PA10
|chapter=Old Calabar and the Massacre of 1767
|title=The two princes of Calabar: an eighteenth-century Atlantic odyssey
|first=Randy J. |last=Sparks
|publisher=Harvard University Press |year=2004
|isbn=0-674-01312-3}}
*{{cite web
|ref={{harvid|The Middle Passage}}
|url=http://www.greatblacksinwax.org/Exhibits/middle_pass.htm
|title=The Middle Passage
|publisher=National Great Blacks in Wax Museum
|access-date=2010-09-02
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20101023010236/http://greatblacksinwax.org/Exhibits/middle_pass.htm
|archive-date=23 October 2010
|df=dmy-all
}}
{{Refend}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
jov4dorn24t4vhb6fs4wa8eswew2zoe
Manyu River
0
33198
138107
2026-05-30T09:05:30Z
Kalakpagh
2501
Created article
138107
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Cameroon}}
[[File:Cross River (Cameroon).jpg|thumb|Manyu River]]
[[File:German Bridge (Cross River, Mamfe).jpg|thumb|German Bridge (Cross River, Mamfe)]]
[[File:Cross river gorilla.jpg|thumb|Cross River Gorilla, Limbe Wildlife Centre]]
'''Manyu Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla din piligi Wabane[[File:130915 Wabane.JPG|thumb|130915 Wabane]]din be Upper Banyang Subdivision zaŋ n-ti Manyu, [[Southwest Region, Cameroon|Southwest Region]], [[Cameroon]].<ref>{{cite book
|url=https://books.google.com/books?id=XzptE5A3IrwC&pg=PA78
|page=78
|title=The full value of parks: from economics to the intangible
|author1=David Harmon |author2=Allen D. Putney |publisher=Rowman & Littlefield
|year=2003
|ISBN=0-7425-2715-8}}</ref>
Mɔɣili maa nyɛla din zori chani wulinluhili polo tarisi zaŋ n-ti [[Mone River Forest Reserve]]. Mamfe gbunni, di nyɛla din chaŋ ti chirigi mɔɣa [[Takamanda Forest Reserve]] mini [[Cross River National Park]] Nigeria tiŋgbani ni. Lala yaɣa ŋɔ nyɛla biɛhisi shɛhi zaŋ n-ti binkɔbi shɛba.<ref>{{cite web
|url=http://www.berggorilla.org/english/gjournal/crossr.html
|title=Cross River Gorillas
|work=Gorilla-Journal
|accessdate=2011-02-05
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724222448/http://www.berggorilla.org/english/gjournal/crossr.html
|archive-date=2011-07-24
|url-status=dead
}}</ref>Bin din gbaai [[Nigeria]]n tarisi, bɛ booni la mɔɣili ŋɔ [[Cross River (Nigeria)|Cross River]].<ref>{{cite web
|url=http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|title=ETHNOBOTANICAL SURVEY OF THE TAKAMANDA FOREST RESERVE
|author1=L. Zapfack
|author2=J. S. O. Ayeni
|author3=S. Besong
|author4=M. Mdaihli
|date=November 2001
|accessdate=2011-02-05
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708112712/http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|archivedate=2011-07-08
}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
{{coord|5.750932|N|9.344215|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Cameroon|Riu Manyu]]
{{Cameroon-river-stub}}
[[ca:Riu Cross#Nom de la secció]]
bpe4yktkk4imf62f1z8ra0eq2m88v46
138108
138107
2026-05-30T09:06:03Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138108
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Cameroon}}
[[File:Cross River (Cameroon).jpg|thumb|Manyu River]]
[[File:German Bridge (Cross River, Mamfe).jpg|thumb|German Bridge (Cross River, Mamfe)]]
[[File:Cross river gorilla.jpg|thumb|Cross River Gorilla, Limbe Wildlife Centre]]
'''Manyu Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla din piligi Wabane[[File:130915 Wabane.JPG|thumb|130915 Wabane]]din be Upper Banyang Subdivision zaŋ n-ti Manyu, [[Southwest Region, Cameroon|Southwest Region]], [[Cameroon]].<ref>{{cite book
|url=https://books.google.com/books?id=XzptE5A3IrwC&pg=PA78
|page=78
|title=The full value of parks: from economics to the intangible
|author1=David Harmon |author2=Allen D. Putney |publisher=Rowman & Littlefield
|year=2003
|ISBN=0-7425-2715-8}}</ref>
Mɔɣili maa nyɛla din zori chani wulinluhili polo tarisi zaŋ n-ti [[Mone River Forest Reserve]]. Mamfe gbunni, di nyɛla din chaŋ ti chirigi mɔɣa [[Takamanda Forest Reserve]] mini [[Cross River National Park]] Nigeria tiŋgbani ni. Lala yaɣa ŋɔ nyɛla biɛhisi shɛhi zaŋ n-ti binkɔbi shɛba.<ref>{{cite web
|url=http://www.berggorilla.org/english/gjournal/crossr.html
|title=Cross River Gorillas
|work=Gorilla-Journal
|accessdate=2011-02-05
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724222448/http://www.berggorilla.org/english/gjournal/crossr.html
|archive-date=2011-07-24
|url-status=dead
}}</ref>Bin din gbaai [[Nigeria]]n tarisi, bɛ booni la mɔɣili ŋɔ [[Cross River (Nigeria)|Cross River]].<ref>{{cite web
|url=http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|title=ETHNOBOTANICAL SURVEY OF THE TAKAMANDA FOREST RESERVE
|author1=L. Zapfack
|author2=J. S. O. Ayeni
|author3=S. Besong
|author4=M. Mdaihli
|date=November 2001
|accessdate=2011-02-05
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708112712/http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|archivedate=2011-07-08
}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
{{coord|5.750932|N|9.344215|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Cameroon|Riu Manyu]]
[[ca:Riu Cross#Nom de la secció]]
kvsnxioea3emoxanzmowt11ujfvi1qb
138109
138108
2026-05-30T09:06:28Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138109
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Cameroon}}
[[File:Cross River (Cameroon).jpg|thumb|Manyu River]]
[[File:German Bridge (Cross River, Mamfe).jpg|thumb|German Bridge (Cross River, Mamfe)]]
[[File:Cross river gorilla.jpg|thumb|Cross River Gorilla, Limbe Wildlife Centre]]
'''Manyu Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla din piligi Wabane[[File:130915 Wabane.JPG|thumb|130915 Wabane]]din be Upper Banyang Subdivision zaŋ n-ti Manyu, [[Southwest Region, Cameroon|Southwest Region]], [[Cameroon]].<ref>{{cite book
|url=https://books.google.com/books?id=XzptE5A3IrwC&pg=PA78
|page=78
|title=The full value of parks: from economics to the intangible
|author1=David Harmon |author2=Allen D. Putney |publisher=Rowman & Littlefield
|year=2003
|ISBN=0-7425-2715-8}}</ref>
Mɔɣili maa nyɛla din zori chani wulinluhili polo tarisi zaŋ n-ti [[Mone River Forest Reserve]]. Mamfe gbunni, di nyɛla din chaŋ ti chirigi mɔɣa [[Takamanda Forest Reserve]] mini [[Cross River National Park]] Nigeria tiŋgbani ni. Lala yaɣa ŋɔ nyɛla biɛhisi shɛhi zaŋ n-ti binkɔbi shɛba.<ref>{{cite web
|url=http://www.berggorilla.org/english/gjournal/crossr.html
|title=Cross River Gorillas
|work=Gorilla-Journal
|accessdate=2011-02-05
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724222448/http://www.berggorilla.org/english/gjournal/crossr.html
|archive-date=2011-07-24
|url-status=dead
}}</ref>Bin din gbaai [[Nigeria]]n tarisi, bɛ booni la mɔɣili ŋɔ [[Cross River (Nigeria)|Cross River]].<ref>{{cite web
|url=http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|title=ETHNOBOTANICAL SURVEY OF THE TAKAMANDA FOREST RESERVE
|author1=L. Zapfack
|author2=J. S. O. Ayeni
|author3=S. Besong
|author4=M. Mdaihli
|date=November 2001
|accessdate=2011-02-05
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708112712/http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|archivedate=2011-07-08
}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{coord|5.750932|N|9.344215|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Cameroon|Riu Manyu]]
[[ca:Riu Cross#Nom de la secció]]
siy5ec50ljfktjqonwxhbyyt1vxho82
138110
138109
2026-05-30T09:07:12Z
Kalakpagh
2501
added databox
138110
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Cameroon}}
{{Databox}}
[[File:Cross River (Cameroon).jpg|thumb|Manyu River]]
[[File:German Bridge (Cross River, Mamfe).jpg|thumb|German Bridge (Cross River, Mamfe)]]
[[File:Cross river gorilla.jpg|thumb|Cross River Gorilla, Limbe Wildlife Centre]]
'''Manyu Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla din piligi Wabane[[File:130915 Wabane.JPG|thumb|130915 Wabane]]din be Upper Banyang Subdivision zaŋ n-ti Manyu, [[Southwest Region, Cameroon|Southwest Region]], [[Cameroon]].<ref>{{cite book
|url=https://books.google.com/books?id=XzptE5A3IrwC&pg=PA78
|page=78
|title=The full value of parks: from economics to the intangible
|author1=David Harmon |author2=Allen D. Putney |publisher=Rowman & Littlefield
|year=2003
|ISBN=0-7425-2715-8}}</ref>
Mɔɣili maa nyɛla din zori chani wulinluhili polo tarisi zaŋ n-ti [[Mone River Forest Reserve]]. Mamfe gbunni, di nyɛla din chaŋ ti chirigi mɔɣa [[Takamanda Forest Reserve]] mini [[Cross River National Park]] Nigeria tiŋgbani ni. Lala yaɣa ŋɔ nyɛla biɛhisi shɛhi zaŋ n-ti binkɔbi shɛba.<ref>{{cite web
|url=http://www.berggorilla.org/english/gjournal/crossr.html
|title=Cross River Gorillas
|work=Gorilla-Journal
|accessdate=2011-02-05
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724222448/http://www.berggorilla.org/english/gjournal/crossr.html
|archive-date=2011-07-24
|url-status=dead
}}</ref>Bin din gbaai [[Nigeria]]n tarisi, bɛ booni la mɔɣili ŋɔ [[Cross River (Nigeria)|Cross River]].<ref>{{cite web
|url=http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|title=ETHNOBOTANICAL SURVEY OF THE TAKAMANDA FOREST RESERVE
|author1=L. Zapfack
|author2=J. S. O. Ayeni
|author3=S. Besong
|author4=M. Mdaihli
|date=November 2001
|accessdate=2011-02-05
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708112712/http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf
|archivedate=2011-07-08
}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{coord|5.750932|N|9.344215|E|display=title}}
[[Category:Rivers of Cameroon|Riu Manyu]]
[[ca:Riu Cross#Nom de la secció]]
ld3g6sahfbrguc9qivnra5akidicqcg
Sanaga River
0
33199
138111
2026-05-30T09:14:46Z
Kalakpagh
2501
Created article
138111
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Longest river in Cameroon}}
{{Infobox river
| name = Sanaga River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| image = River Sanaga.jpg
| image_size = 300
| image_caption = The Sanaga River after the Edea Hydroelectric Power Station
| image_alt =
| map = Sanaga river map.png
| map_size = 300
| map_caption = Map of the Sanaga River drainage basin
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Cameroon]]
| subdivision_type2 = Regions
| subdivision_name2 = [[East Region (Cameroon)|East Region]], [[Centre Region (Cameroon)|Centre Region]], [[Littoral Region (Cameroon)|Littoral Region]]
| subdivision_type3 = Cities
| subdivision_name3 = [[Edéa]], [[Nanga Eboko]], [[Bélabo]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|603|km|mi|abbr=on}}, with Djérem River {{convert|1,067.5|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= [[Edéa]]
| discharge1_min = {{Convert|234|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{Convert|1,985|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_max = {{Convert|6,950|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge2_location= [[Bight of Biafra]], [[Cameroon]] (near mouth)
| discharge2_min = {{convert|473|m3/s|ft3/s|abbr=on}}<ref name="FAO">{{cite web|url=https://www.fao.org/3/t0360e/T0360E04.htm|title=FAO}}</ref>
| discharge2_avg = {{convert|2,072|m3/s|ft3/s|abbr=on}}<ref name="FAO">{{cite web|url=https://www.fao.org/3/t0360e/T0360E04.htm|title=FAO}}</ref>
| discharge2_max = {{convert|5,700|m3/s|ft3/s|abbr=on}}<ref name="FAO">{{cite web|url=https://www.fao.org/3/t0360e/T0360E04.htm|title=FAO}}</ref>
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Confluence of [[Djérem River]] and [[Lom River (Cameroon)|Lom River]]<ref name="FluCAM"/>
| source1_location =
| source1_coordinates= {{Coord|5.323772|N|13.397769|E|}}<!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation = {{convert|628|m|ft|0|abbr=on}}
| mouth = [[Bight of Biafra]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{Coord|3.559338|N|9.652175|E|}}
| mouth_elevation = 0 m
| progression =
| river_system = Sanaga River
| basin_size = {{convert|132,990|km2|mi2|abbr=on}}
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left = Long River, Tete River, Sele River, Mfam River, Ngoba River
| tributaries_right = [[Mbam River]], Mbuku River, Ligene River, Djam River, Dorong River, Jape River, Uem River
| waterbodies = [[Song Loulou Hydroelectric Power Station]], [[Edea Hydroelectric Power Station]]
| waterfalls =
| bridges = [[Japoma Bridge]]
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Sanaga Mɔɣili''' ŋɔ (shɛba daa na booni li la {{langx|de|Zannaga}}) nyɛla mɔɣ'tiltali din be [[Cameroon]] ka nyɛ din be East Region, Centre Region n-ti pahi Littoral Region. Di yɛliŋ nyɛla kamani kilomita {{cvt|603|km|abbr=on}} ka chɛ Djérem mini Lom mɔɣili. Sanaga-Djérem River system yɛliŋ zaa nyɛla {{cvt|1,067.5|km|abbr=on}}. Djérem nyɛ luɣ'shɛli Sanaga Mɔɣili ni nyari kom ka di yɛliŋ nyɛ kamani 464.5 km.
== Course ==
Sanaga mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Adamawa Plateau]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Wl4nd5K52FIC&pg=PA11 |title=Status of Fish Stocks and Fisheries of Thirteen Medium-sized African Reservoirs |last=Knaap |first=M. van der |date=1994 |publisher=Food & Agriculture Org |isbn=9789251035818 |pages=11 |language=en}}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Djérem River|Djérem]] mini [[Lom River (Cameroon)|Lom River]]s din be East Region. Djérem mɔɣili ma nyɛla din yɛliŋ paai {{cvt|464.5|km|abbr=on}} ka Lom mɔɣili gba yɛliŋ nyɛ {{cvt|424.2|km|abbr=on}}. Gbaai yihi lala mɔɣa ŋɔ, mɔɣili maa lahi nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Mbam River|Mbam mɔɣili]] din yɛliŋ nyɛ {{cvt|548|km|abbr=on}}.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ra8Wpm1QoMoC&pg=PA148|title=Landscape Evolution, Neotectonics and Quaternary Environmental Change in Southern Cameroon: Palaeoecology of Africa Vol. 31, An International Yearbook of Landscape Evolution and Palaeoenvironments|last=Runge|first=Jürgen|date=2012-05-30|publisher=CRC Press|isbn=9780415677356|pages=148|language=en}}</ref>[[File:Slop of the Sanaga.png|400px|center|Slope of Sanaga River<ref name="FluCAM">[http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf PDF about the Hydrology of Cameroon (french)]</ref>]]
== Climate ==
Sanaga mɔɣili maa nyɛla din di tarisi ni [[tropical and subtropical moist broadleaf forests|tropical moist forest]] [[ecoregion]]s. [[Cross-Sanaga-Bioko coastal forests]] nyɛla din wulinpuhili polo zaŋ n-ti Sanaga mɔɣili mini [[Cross River (Nigeria)|Cross River]] zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Atlantic Equatorial coastal forests]] din be wulinluhili polo zaŋ chaŋ Cameroon, [[Equatorial Guinea]], [[Gabon]], [[Cabinda (province)|Cabinda]] n-ti pahi [[Democratic Republic of the Congo]].
== Hydrology ==
Mɔɣili ŋɔ zobu nyɛla bɛ ni daa zahim shɛli Edéa, m<sup>3</sup>/s:<ref name="FluCAM"/>
{{ChartDirect|width=600px|type=bar|x=Jan,Feb,Mar,April,May,June,July,Aug,Sept,Oct,Nov,Dec|y1=814, 579, 517, 634, 913, 1287, 1948, 2674, 4348, 5431, 3326, 1348|y1Title=discharge in m³/s}}
== Dams and reservoirs ==
{|class="wikitable sortable"
! Dam
! Nameplate capacity<br />(MW)
! Reservoir
! Surface area<br /> (km{{sup|2}})
! Total capacity<br />(million m<sup>3</sup>)
|-
| [[Song Loulou Hydroelectric Power Station|Song Loulou]]
| 384
|
|
| 10
|-
| [[Edea Hydroelectric Power Station|Edea]]
| 264
|
|
|
|-
|}
==Transport==
[[File:Photo Pont Allemand d'Edéa.JPG|thumb|right|Edea bridge on the Sanaga]]
*[[Camrail]] soli nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Sanaga Mɔɣili Edea.
[[File:Alentour fleuve sanaga 09.jpg|thumb|Forest around the Sanaga River]]
[[File:Alentour fleuve sanaga 06.jpg|thumb|Around the Sanaga River]]
== References ==
{{Reflist}}
==Further reading==
{{Rivers of Cameroon}}
{{coord|3|33|33.62|N|9|39|07.83|E|dim:200000_region:CM_type:river_source:dewiki|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Cameroon]]
{{Cameroon-river-stub}}
n5dq7g1v534o1ptj7lnc03an7bva8qz
138112
138111
2026-05-30T09:16:59Z
Kalakpagh
2501
added databox
138112
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|Longest river in Cameroon}}
{{Infobox river
| name = Sanaga River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| image = River Sanaga.jpg
| image_size = 300
| image_caption = The Sanaga River after the Edea Hydroelectric Power Station
| image_alt =
| map = Sanaga river map.png
| map_size = 300
| map_caption = Map of the Sanaga River drainage basin
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Cameroon]]
| subdivision_type2 = Regions
| subdivision_name2 = [[East Region (Cameroon)|East Region]], [[Centre Region (Cameroon)|Centre Region]], [[Littoral Region (Cameroon)|Littoral Region]]
| subdivision_type3 = Cities
| subdivision_name3 = [[Edéa]], [[Nanga Eboko]], [[Bélabo]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|603|km|mi|abbr=on}}, with Djérem River {{convert|1,067.5|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= [[Edéa]]
| discharge1_min = {{Convert|234|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{Convert|1,985|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_max = {{Convert|6,950|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge2_location= [[Bight of Biafra]], [[Cameroon]] (near mouth)
| discharge2_min = {{convert|473|m3/s|ft3/s|abbr=on}}<ref name="FAO">{{cite web|url=https://www.fao.org/3/t0360e/T0360E04.htm|title=FAO}}</ref>
| discharge2_avg = {{convert|2,072|m3/s|ft3/s|abbr=on}}<ref name="FAO">{{cite web|url=https://www.fao.org/3/t0360e/T0360E04.htm|title=FAO}}</ref>
| discharge2_max = {{convert|5,700|m3/s|ft3/s|abbr=on}}<ref name="FAO">{{cite web|url=https://www.fao.org/3/t0360e/T0360E04.htm|title=FAO}}</ref>
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Confluence of [[Djérem River]] and [[Lom River (Cameroon)|Lom River]]<ref name="FluCAM"/>
| source1_location =
| source1_coordinates= {{Coord|5.323772|N|13.397769|E|}}<!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation = {{convert|628|m|ft|0|abbr=on}}
| mouth = [[Bight of Biafra]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{Coord|3.559338|N|9.652175|E|}}
| mouth_elevation = 0 m
| progression =
| river_system = Sanaga River
| basin_size = {{convert|132,990|km2|mi2|abbr=on}}
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left = Long River, Tete River, Sele River, Mfam River, Ngoba River
| tributaries_right = [[Mbam River]], Mbuku River, Ligene River, Djam River, Dorong River, Jape River, Uem River
| waterbodies = [[Song Loulou Hydroelectric Power Station]], [[Edea Hydroelectric Power Station]]
| waterfalls =
| bridges = [[Japoma Bridge]]
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Sanaga Mɔɣili''' ŋɔ (shɛba daa na booni li la {{langx|de|Zannaga}}) nyɛla mɔɣ'tiltali din be [[Cameroon]] ka nyɛ din be East Region, Centre Region n-ti pahi Littoral Region. Di yɛliŋ nyɛla kamani kilomita {{cvt|603|km|abbr=on}} ka chɛ Djérem mini Lom mɔɣili. Sanaga-Djérem River system yɛliŋ zaa nyɛla {{cvt|1,067.5|km|abbr=on}}. Djérem nyɛ luɣ'shɛli Sanaga Mɔɣili ni nyari kom ka di yɛliŋ nyɛ kamani 464.5 km.
== Course ==
Sanaga mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Adamawa Plateau]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Wl4nd5K52FIC&pg=PA11 |title=Status of Fish Stocks and Fisheries of Thirteen Medium-sized African Reservoirs |last=Knaap |first=M. van der |date=1994 |publisher=Food & Agriculture Org |isbn=9789251035818 |pages=11 |language=en}}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Djérem River|Djérem]] mini [[Lom River (Cameroon)|Lom River]]s din be East Region. Djérem mɔɣili ma nyɛla din yɛliŋ paai {{cvt|464.5|km|abbr=on}} ka Lom mɔɣili gba yɛliŋ nyɛ {{cvt|424.2|km|abbr=on}}. Gbaai yihi lala mɔɣa ŋɔ, mɔɣili maa lahi nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Mbam River|Mbam mɔɣili]] din yɛliŋ nyɛ {{cvt|548|km|abbr=on}}.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ra8Wpm1QoMoC&pg=PA148|title=Landscape Evolution, Neotectonics and Quaternary Environmental Change in Southern Cameroon: Palaeoecology of Africa Vol. 31, An International Yearbook of Landscape Evolution and Palaeoenvironments|last=Runge|first=Jürgen|date=2012-05-30|publisher=CRC Press|isbn=9780415677356|pages=148|language=en}}</ref>[[File:Slop of the Sanaga.png|400px|center|Slope of Sanaga River<ref name="FluCAM">[http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf PDF about the Hydrology of Cameroon (french)]</ref>]]
== Climate ==
Sanaga mɔɣili maa nyɛla din di tarisi ni [[tropical and subtropical moist broadleaf forests|tropical moist forest]] [[ecoregion]]s. [[Cross-Sanaga-Bioko coastal forests]] nyɛla din wulinpuhili polo zaŋ n-ti Sanaga mɔɣili mini [[Cross River (Nigeria)|Cross River]] zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Atlantic Equatorial coastal forests]] din be wulinluhili polo zaŋ chaŋ Cameroon, [[Equatorial Guinea]], [[Gabon]], [[Cabinda (province)|Cabinda]] n-ti pahi [[Democratic Republic of the Congo]].
== Hydrology ==
Mɔɣili ŋɔ zobu nyɛla bɛ ni daa zahim shɛli Edéa, m<sup>3</sup>/s:<ref name="FluCAM"/>
{{ChartDirect|width=600px|type=bar|x=Jan,Feb,Mar,April,May,June,July,Aug,Sept,Oct,Nov,Dec|y1=814, 579, 517, 634, 913, 1287, 1948, 2674, 4348, 5431, 3326, 1348|y1Title=discharge in m³/s}}
== Dams and reservoirs ==
{|class="wikitable sortable"
! Dam
! Nameplate capacity<br />(MW)
! Reservoir
! Surface area<br /> (km{{sup|2}})
! Total capacity<br />(million m<sup>3</sup>)
|-
| [[Song Loulou Hydroelectric Power Station|Song Loulou]]
| 384
|
|
| 10
|-
| [[Edea Hydroelectric Power Station|Edea]]
| 264
|
|
|
|-
|}
==Transport==
[[File:Photo Pont Allemand d'Edéa.JPG|thumb|right|Edea bridge on the Sanaga]]
*[[Camrail]] soli nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Sanaga Mɔɣili Edea.
[[File:Alentour fleuve sanaga 09.jpg|thumb|Forest around the Sanaga River]]
[[File:Alentour fleuve sanaga 06.jpg|thumb|Around the Sanaga River]]
== References ==
{{Reflist}}
==Further reading==
{{Rivers of Cameroon}}
{{coord|3|33|33.62|N|9|39|07.83|E|dim:200000_region:CM_type:river_source:dewiki|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Cameroon]]
{{Cameroon-river-stub}}
51gjmemxp8m8hf5vio43380qnfib7uj
138113
138112
2026-05-30T09:20:45Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138113
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|Longest river in Cameroon}}
{{Infobox river
| name = Sanaga River
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other =
| name_etymology =
| image = River Sanaga.jpg
| image_size = 300
| image_caption = The Sanaga River after the Edea Hydroelectric Power Station
| image_alt =
| map = Sanaga river map.png
| map_size = 300
| map_caption = Map of the Sanaga River drainage basin
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Cameroon]]
| subdivision_type2 = Regions
| subdivision_name2 = [[East Region (Cameroon)|East Region]], [[Centre Region (Cameroon)|Centre Region]], [[Littoral Region (Cameroon)|Littoral Region]]
| subdivision_type3 = Cities
| subdivision_name3 = [[Edéa]], [[Nanga Eboko]], [[Bélabo]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|603|km|mi|abbr=on}}, with Djérem River {{convert|1,067.5|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= [[Edéa]]
| discharge1_min = {{Convert|234|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{Convert|1,985|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_max = {{Convert|6,950|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge2_location= [[Bight of Biafra]], [[Cameroon]] (near mouth)
| discharge2_min = {{convert|473|m3/s|ft3/s|abbr=on}}<ref name="FAO">{{cite web|url=https://www.fao.org/3/t0360e/T0360E04.htm|title=FAO}}</ref>
| discharge2_avg = {{convert|2,072|m3/s|ft3/s|abbr=on}}<ref name="FAO">{{cite web|url=https://www.fao.org/3/t0360e/T0360E04.htm|title=FAO}}</ref>
| discharge2_max = {{convert|5,700|m3/s|ft3/s|abbr=on}}<ref name="FAO">{{cite web|url=https://www.fao.org/3/t0360e/T0360E04.htm|title=FAO}}</ref>
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Confluence of [[Djérem River]] and [[Lom River (Cameroon)|Lom River]]<ref name="FluCAM"/>
| source1_location =
| source1_coordinates= {{Coord|5.323772|N|13.397769|E|}}<!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation = {{convert|628|m|ft|0|abbr=on}}
| mouth = [[Bight of Biafra]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{Coord|3.559338|N|9.652175|E|}}
| mouth_elevation = 0 m
| progression =
| river_system = Sanaga River
| basin_size = {{convert|132,990|km2|mi2|abbr=on}}
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left = Long River, Tete River, Sele River, Mfam River, Ngoba River
| tributaries_right = [[Mbam River]], Mbuku River, Ligene River, Djam River, Dorong River, Jape River, Uem River
| waterbodies = [[Song Loulou Hydroelectric Power Station]], [[Edea Hydroelectric Power Station]]
| waterfalls =
| bridges = [[Japoma Bridge]]
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Sanaga Mɔɣili''' ŋɔ (shɛba daa na booni li la {{langx|de|Zannaga}}) nyɛla mɔɣ'tiltali din be [[Cameroon]] ka nyɛ din be East Region, Centre Region n-ti pahi Littoral Region. Di yɛliŋ nyɛla kamani kilomita {{cvt|603|km|abbr=on}} ka chɛ Djérem mini Lom mɔɣili. Sanaga-Djérem River system yɛliŋ zaa nyɛla {{cvt|1,067.5|km|abbr=on}}. Djérem nyɛ luɣ'shɛli Sanaga Mɔɣili ni nyari kom ka di yɛliŋ nyɛ kamani 464.5 km.
== Course ==
Sanaga mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Adamawa Plateau]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Wl4nd5K52FIC&pg=PA11 |title=Status of Fish Stocks and Fisheries of Thirteen Medium-sized African Reservoirs |last=Knaap |first=M. van der |date=1994 |publisher=Food & Agriculture Org |isbn=9789251035818 |pages=11 |language=en}}</ref> Di nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Djérem River|Djérem]] mini [[Lom River (Cameroon)|Lom River]]s din be East Region. Djérem mɔɣili ma nyɛla din yɛliŋ paai {{cvt|464.5|km|abbr=on}} ka Lom mɔɣili gba yɛliŋ nyɛ {{cvt|424.2|km|abbr=on}}. Gbaai yihi lala mɔɣa ŋɔ, mɔɣili maa lahi nyɛla din chaŋ n-ti chirigi [[Mbam River|Mbam mɔɣili]] din yɛliŋ nyɛ {{cvt|548|km|abbr=on}}.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ra8Wpm1QoMoC&pg=PA148|title=Landscape Evolution, Neotectonics and Quaternary Environmental Change in Southern Cameroon: Palaeoecology of Africa Vol. 31, An International Yearbook of Landscape Evolution and Palaeoenvironments|last=Runge|first=Jürgen|date=2012-05-30|publisher=CRC Press|isbn=9780415677356|pages=148|language=en}}</ref>[[File:Slop of the Sanaga.png|400px|center|Slope of Sanaga River<ref name="FluCAM">[http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf PDF about the Hydrology of Cameroon (french)]</ref>]]
== Climate ==
Sanaga mɔɣili maa nyɛla din di tarisi ni [[tropical and subtropical moist broadleaf forests|tropical moist forest]] [[ecoregion]]s. [[Cross-Sanaga-Bioko coastal forests]] nyɛla din wulinpuhili polo zaŋ n-ti Sanaga mɔɣili mini [[Cross River (Nigeria)|Cross River]] zaŋ n-ti [[Nigeria]] mini [[Atlantic Equatorial coastal forests]] din be wulinluhili polo zaŋ chaŋ Cameroon, [[Equatorial Guinea]], [[Gabon]], [[Cabinda (province)|Cabinda]] n-ti pahi [[Democratic Republic of the Congo]].
== Hydrology ==
Mɔɣili ŋɔ zobu nyɛla bɛ ni daa zahim shɛli Edéa, m<sup>3</sup>/s:<ref name="FluCAM"/>
{{ChartDirect|width=600px|type=bar|x=Jan,Feb,Mar,April,May,June,July,Aug,Sept,Oct,Nov,Dec|y1=814, 579, 517, 634, 913, 1287, 1948, 2674, 4348, 5431, 3326, 1348|y1Title=discharge in m³/s}}
== Dams and reservoirs ==
{|class="wikitable sortable"
! Dam
! Nameplate capacity<br />(MW)
! Reservoir
! Surface area<br /> (km{{sup|2}})
! Total capacity<br />(million m<sup>3</sup>)
|-
| [[Song Loulou Hydroelectric Power Station|Song Loulou]]
| 384
|
|
| 10
|-
| [[Edea Hydroelectric Power Station|Edea]]
| 264
|
|
|
|-
|}
==Transport==
[[File:Photo Pont Allemand d'Edéa.JPG|thumb|right|Edea bridge on the Sanaga]]
*[[Camrail]] soli nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Sanaga Mɔɣili Edea.
[[File:Alentour fleuve sanaga 09.jpg|thumb|Forest around the Sanaga River]]
[[File:Alentour fleuve sanaga 06.jpg|thumb|Around the Sanaga River]]
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
==Further reading==
{{Rivers of Cameroon}}
{{coord|3|33|33.62|N|9|39|07.83|E|dim:200000_region:CM_type:river_source:dewiki|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Cameroon]]
{{Cameroon-river-stub}}
0ru6g5g7ylqy15e83e00xff2qbp4mw2
Akwayafe River
0
33200
138125
2026-05-30T10:44:22Z
Kalakpagh
2501
Created article
138125
wikitext
text/x-wiki
{{short description|River in Cameroon and Nigeria}}[[File:Cameroon Nigeria border coast.jpg|thumb]]
'''Akwayafe Mɔɣili''' ŋɔ (shɛba booni li la '''Akpakorum Mɔɣili''' ) nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Africa]] din nyɛ din yiri kpɛri [[Gulf of Guinea]].<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-07-10 |website=www.getamap.net}}</ref> Mɔɣili maa nyɛla din di tarisi ni <ref>{{Cite web |title=Cameroon–Nigeria Maritime Boundary |url=https://sovereignlimits.com/boundaries/cameroon-nigeria-maritime |access-date=2023-07-10 |website=Sovereign Limits}}</ref> [[Cameroon]] mini [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |date=2023-07-10 |title=Long term weather forecast for Akwayafe River |url=https://www.yr.no/en/forecast/daily-table/2-2235752/Cameroon/Akwayafe%20River |access-date=2023-07-10 |website=Yr |language=en-gb}}</ref>
== Climate ==
Akwayafe Mɔɣili maa nyɛla ko'shɛli din be Cameroon zaŋ n-ti Africa/Middle East. Mɔɣili maa tarisi nyɛ 4°40'60" N mini 8°31'0" E n-ti DMS.<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-10-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
==See also==
*[[Communes of Cameroon]]
==References==
{{Reflist}}
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
{{Cameroon-river-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
{{Coord|display=title}}
e19emkzeq81gq44d77g3tskcd7yhktp
138126
138125
2026-05-30T10:45:10Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
138126
wikitext
text/x-wiki
{{short description|River in Cameroon and Nigeria}}[[File:Cameroon Nigeria border coast.jpg|thumb]]
'''Akwayafe Mɔɣili''' ŋɔ (shɛba booni li la '''Akpakorum Mɔɣili''' ) nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Africa]] din nyɛ din yiri kpɛri [[Gulf of Guinea]].<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-07-10 |website=www.getamap.net}}</ref> Mɔɣili maa nyɛla din di tarisi ni <ref>{{Cite web |title=Cameroon–Nigeria Maritime Boundary |url=https://sovereignlimits.com/boundaries/cameroon-nigeria-maritime |access-date=2023-07-10 |website=Sovereign Limits}}</ref> [[Cameroon]] mini [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |date=2023-07-10 |title=Long term weather forecast for Akwayafe River |url=https://www.yr.no/en/forecast/daily-table/2-2235752/Cameroon/Akwayafe%20River |access-date=2023-07-10 |website=Yr |language=en-gb}}</ref>
== Climate ==
Akwayafe Mɔɣili maa nyɛla ko'shɛli din be Cameroon zaŋ n-ti Africa/Middle East. Mɔɣili maa tarisi nyɛ 4°40'60" N mini 8°31'0" E n-ti DMS.<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-10-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==References==
{{Reflist}}
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
{{Cameroon-river-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
{{Coord|display=title}}
e7li0cu8vvis1xps4c5g08b4j61uc78
138127
138126
2026-05-30T10:45:38Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138127
wikitext
text/x-wiki
{{short description|River in Cameroon and Nigeria}}[[File:Cameroon Nigeria border coast.jpg|thumb]]
'''Akwayafe Mɔɣili''' ŋɔ (shɛba booni li la '''Akpakorum Mɔɣili''' ) nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Africa]] din nyɛ din yiri kpɛri [[Gulf of Guinea]].<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-07-10 |website=www.getamap.net}}</ref> Mɔɣili maa nyɛla din di tarisi ni <ref>{{Cite web |title=Cameroon–Nigeria Maritime Boundary |url=https://sovereignlimits.com/boundaries/cameroon-nigeria-maritime |access-date=2023-07-10 |website=Sovereign Limits}}</ref> [[Cameroon]] mini [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |date=2023-07-10 |title=Long term weather forecast for Akwayafe River |url=https://www.yr.no/en/forecast/daily-table/2-2235752/Cameroon/Akwayafe%20River |access-date=2023-07-10 |website=Yr |language=en-gb}}</ref>
== Climate ==
Akwayafe Mɔɣili maa nyɛla ko'shɛli din be Cameroon zaŋ n-ti Africa/Middle East. Mɔɣili maa tarisi nyɛ 4°40'60" N mini 8°31'0" E n-ti DMS.<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-10-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
{{Cameroon-river-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
{{Coord|display=title}}
gsdi8apzq9njr32kv7t93g1dw4n2rbx
138128
138127
2026-05-30T10:46:07Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138128
wikitext
text/x-wiki
{{short description|River in Cameroon and Nigeria}}[[File:Cameroon Nigeria border coast.jpg|thumb]]
'''Akwayafe Mɔɣili''' ŋɔ (shɛba booni li la '''Akpakorum Mɔɣili''' ) nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Africa]] din nyɛ din yiri kpɛri [[Gulf of Guinea]].<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-07-10 |website=www.getamap.net}}</ref> Mɔɣili maa nyɛla din di tarisi ni <ref>{{Cite web |title=Cameroon–Nigeria Maritime Boundary |url=https://sovereignlimits.com/boundaries/cameroon-nigeria-maritime |access-date=2023-07-10 |website=Sovereign Limits}}</ref> [[Cameroon]] mini [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |date=2023-07-10 |title=Long term weather forecast for Akwayafe River |url=https://www.yr.no/en/forecast/daily-table/2-2235752/Cameroon/Akwayafe%20River |access-date=2023-07-10 |website=Yr |language=en-gb}}</ref>
== Climate ==
Akwayafe Mɔɣili maa nyɛla ko'shɛli din be Cameroon zaŋ n-ti Africa/Middle East. Mɔɣili maa tarisi nyɛ 4°40'60" N mini 8°31'0" E n-ti DMS.<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-10-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
{{Cameroon-river-stub}}
p9niai3qhf8zd1kqalgmct8osw5gv0q
138129
138128
2026-05-30T10:46:25Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138129
wikitext
text/x-wiki
{{short description|River in Cameroon and Nigeria}}[[File:Cameroon Nigeria border coast.jpg|thumb]]
'''Akwayafe Mɔɣili''' ŋɔ (shɛba booni li la '''Akpakorum Mɔɣili''' ) nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Africa]] din nyɛ din yiri kpɛri [[Gulf of Guinea]].<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-07-10 |website=www.getamap.net}}</ref> Mɔɣili maa nyɛla din di tarisi ni <ref>{{Cite web |title=Cameroon–Nigeria Maritime Boundary |url=https://sovereignlimits.com/boundaries/cameroon-nigeria-maritime |access-date=2023-07-10 |website=Sovereign Limits}}</ref> [[Cameroon]] mini [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |date=2023-07-10 |title=Long term weather forecast for Akwayafe River |url=https://www.yr.no/en/forecast/daily-table/2-2235752/Cameroon/Akwayafe%20River |access-date=2023-07-10 |website=Yr |language=en-gb}}</ref>
== Climate ==
Akwayafe Mɔɣili maa nyɛla ko'shɛli din be Cameroon zaŋ n-ti Africa/Middle East. Mɔɣili maa tarisi nyɛ 4°40'60" N mini 8°31'0" E n-ti DMS.<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-10-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
lxy842h8ooaeg93i2vln3v3hxa29y9l
138130
138129
2026-05-30T10:47:17Z
Kalakpagh
2501
added databox
138130
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|River in Cameroon and Nigeria}}
[[File:Cameroon Nigeria border coast.jpg|thumb]]
'''Akwayafe Mɔɣili''' ŋɔ (shɛba booni li la '''Akpakorum Mɔɣili''' ) nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Africa]] din nyɛ din yiri kpɛri [[Gulf of Guinea]].<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-07-10 |website=www.getamap.net}}</ref> Mɔɣili maa nyɛla din di tarisi ni <ref>{{Cite web |title=Cameroon–Nigeria Maritime Boundary |url=https://sovereignlimits.com/boundaries/cameroon-nigeria-maritime |access-date=2023-07-10 |website=Sovereign Limits}}</ref> [[Cameroon]] mini [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |date=2023-07-10 |title=Long term weather forecast for Akwayafe River |url=https://www.yr.no/en/forecast/daily-table/2-2235752/Cameroon/Akwayafe%20River |access-date=2023-07-10 |website=Yr |language=en-gb}}</ref>
== Climate ==
Akwayafe Mɔɣili maa nyɛla ko'shɛli din be Cameroon zaŋ n-ti Africa/Middle East. Mɔɣili maa tarisi nyɛ 4°40'60" N mini 8°31'0" E n-ti DMS.<ref>{{Cite web |title=Akwayafe River (Akwayaferiver) - Map, Weather and Photos - Cameroon: stream - Lat:4.68333 and Long:8.51667 |url=https://www.getamap.net/maps/cameroon/cameroon_(general)/_akwayaferiver/ |access-date=2023-10-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
==Lihimi m pahi ==
*[[Communes of Cameroon]]
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Rivers of Cameroon]]
[[Category:Cameroon–Nigeria border]]
fwvj2qh73dt71gp37lkhq32k9wbkpg2
Great Kwa River
0
33201
138131
2026-05-30T10:51:17Z
Kalakpagh
2501
Created article
138131
wikitext
text/x-wiki
{{short description|Waterfall in Cross River, Nigeria}}
{{coord|4.781903|N|8.398018|E|display=title}}
[[File:Kwafalls.jpg|thumb|Kwa Falls in [[Cross River National Park]]]]
''''''Great Kwa Mɔɣili''''' nyɛla din zori kpɛri [[Cross River State]], [[Nigeria]] ka nyɛ din lahi zori luri [[Calabar]].<ref>{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-07-09 |website=www.cometonigeria.com}}</ref> Mɔɣili nyɛla mɔɣ'shɛli din gabisi ni ninsalinima tun tumsa.<ref name=":0">{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-09-04 |website=www.cometonigeria.com}}</ref>
==Location==
Mɔɣili maa nyɛla din piligi Oban Hills din be [[Cross River National Park]],<ref name=":0" /> ka nyɛ din zori wulinluhli chani n-ti chirigiri [[Cross River (Nigeria)|Cross River]].<ref name=Akpanetal/>
Di naabu shee nyɛla din muɣilim ka zori kpari [[Calabar]].<ref name=Akpanetal/>
==Human activity==
Ninsalinima tun tumsa mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi zoogi zahim gbahibu, kɔbu ni din kam pahi.<ref>{{Cite journal |last=Ephraim |first=Bassey |title=Compositional evaluation and quality status of surface waters of MBAT- ABIATI and Oberekkai Creeks of the great Kwa River, Southeastern Nigeria |url=https://www.academia.edu/36806612/Compositional_evaluation_and_quality_status_of_surface_waters_of_MBAT_ABIATI_and_Oberekkai_Creeks_of_the_great_Kwa_River_Southeastern_Nigeria}}</ref> Yaha, [[Calabar]] nyɛla din yɛligira pirinla din be [[Calabar Free Trade Zone]] ka dizuɣu chɛ niriba miri yanima mini tuma duri pam Great Kwa.<ref name=Akpanetal/> Shikuru yuli booni [[University of Calabar]] nyɛla din deegi yikanima kamani {{convert|17|ha|acre|adj=on}} Great Kwa mɔɣili mini [[Calabar River|Calabar mɔɣili]] sunsuun. Lala shikuru ŋɔ nyɛla din mali polo pam Great Kwa yaɣili..<ref>{{cite web
|url=http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|title=About Us
|publisher=University of Calabar
|accessdate=2011-09-09
|archive-date=2012-04-02
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402092019/http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|url-status=dead
}}</ref>
==Pollution==
[[Calabar]] yaɣili din ka binshɛŋa bee maʒina din maani saɣiri ka lala zuɣu chɛ ka saɣiri ŋɔ tooi chani n-ti luri mɔɣa maa ni saha kam saa yi ti mi.<ref name=Akpanetal/> Yuuni 2008, vihigu din nyɛ "[[Vibrio]] bacteria" ni daa niŋ, lahabali nyɛla din daa wuhi ni Great Kwa mɔɣili ŋɔ nyɛla din gabisi ni bina. Din bɔŋɔ nyɛla di ni tooi chɛ ka salo koŋ bɛ alaafee kamani tiri ka nyari nyɛla di ni tooi gbahi niri kam ŋun nyu kom maa.<ref>{{cite journal
|journal=Bull Environ Contam Toxicol.
|volume=81 |issue=3 |pages=245–8 |date=15 July 2008
|title=Seasonal occurrence of vibrios in water and shellfish obtained from the Great Kwa River estuary, Calabar, Nigeria.
|vauthors=Eja ME, Abriba C, Etok CA, Ikpeme EM, Arikpo GE, Enyi-Idoh KH, Ofor UA |pmid=18626562 |doi=10.1007/s00128-008-9482-x}}<!--|accessdate=2011-09-09 --></ref>
==References==
<references>
<ref name=Akpanetal>{{cite web
|url=http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|title=Baseline ecological studies of the Great Kwa River, Nigeria I: Physico-chemical studies
|author1=E. R. Akpan
|author2=J. O. Offem
|author3=A. E. Nya
|work=EcoServ
|accessdate=2011-09-09
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402084001/http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|archivedate=2012-04-02
}}</ref>
</references>
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
kmfel1pb0gczkr6ck1bodcvo9wjykav
138132
138131
2026-05-30T10:51:48Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138132
wikitext
text/x-wiki
{{short description|Waterfall in Cross River, Nigeria}}
{{coord|4.781903|N|8.398018|E|display=title}}
[[File:Kwafalls.jpg|thumb|Kwa Falls in [[Cross River National Park]]]]
''''''Great Kwa Mɔɣili''''' nyɛla din zori kpɛri [[Cross River State]], [[Nigeria]] ka nyɛ din lahi zori luri [[Calabar]].<ref>{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-07-09 |website=www.cometonigeria.com}}</ref> Mɔɣili nyɛla mɔɣ'shɛli din gabisi ni ninsalinima tun tumsa.<ref name=":0">{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-09-04 |website=www.cometonigeria.com}}</ref>
==Din be luɣ'shɛli ==
Mɔɣili maa nyɛla din piligi Oban Hills din be [[Cross River National Park]],<ref name=":0" /> ka nyɛ din zori wulinluhli chani n-ti chirigiri [[Cross River (Nigeria)|Cross River]].<ref name=Akpanetal/>
Di naabu shee nyɛla din muɣilim ka zori kpari [[Calabar]].<ref name=Akpanetal/>
==Human activity==
Ninsalinima tun tumsa mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi zoogi zahim gbahibu, kɔbu ni din kam pahi.<ref>{{Cite journal |last=Ephraim |first=Bassey |title=Compositional evaluation and quality status of surface waters of MBAT- ABIATI and Oberekkai Creeks of the great Kwa River, Southeastern Nigeria |url=https://www.academia.edu/36806612/Compositional_evaluation_and_quality_status_of_surface_waters_of_MBAT_ABIATI_and_Oberekkai_Creeks_of_the_great_Kwa_River_Southeastern_Nigeria}}</ref> Yaha, [[Calabar]] nyɛla din yɛligira pirinla din be [[Calabar Free Trade Zone]] ka dizuɣu chɛ niriba miri yanima mini tuma duri pam Great Kwa.<ref name=Akpanetal/> Shikuru yuli booni [[University of Calabar]] nyɛla din deegi yikanima kamani {{convert|17|ha|acre|adj=on}} Great Kwa mɔɣili mini [[Calabar River|Calabar mɔɣili]] sunsuun. Lala shikuru ŋɔ nyɛla din mali polo pam Great Kwa yaɣili..<ref>{{cite web
|url=http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|title=About Us
|publisher=University of Calabar
|accessdate=2011-09-09
|archive-date=2012-04-02
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402092019/http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|url-status=dead
}}</ref>
==Pollution==
[[Calabar]] yaɣili din ka binshɛŋa bee maʒina din maani saɣiri ka lala zuɣu chɛ ka saɣiri ŋɔ tooi chani n-ti luri mɔɣa maa ni saha kam saa yi ti mi.<ref name=Akpanetal/> Yuuni 2008, vihigu din nyɛ "[[Vibrio]] bacteria" ni daa niŋ, lahabali nyɛla din daa wuhi ni Great Kwa mɔɣili ŋɔ nyɛla din gabisi ni bina. Din bɔŋɔ nyɛla di ni tooi chɛ ka salo koŋ bɛ alaafee kamani tiri ka nyari nyɛla di ni tooi gbahi niri kam ŋun nyu kom maa.<ref>{{cite journal
|journal=Bull Environ Contam Toxicol.
|volume=81 |issue=3 |pages=245–8 |date=15 July 2008
|title=Seasonal occurrence of vibrios in water and shellfish obtained from the Great Kwa River estuary, Calabar, Nigeria.
|vauthors=Eja ME, Abriba C, Etok CA, Ikpeme EM, Arikpo GE, Enyi-Idoh KH, Ofor UA |pmid=18626562 |doi=10.1007/s00128-008-9482-x}}<!--|accessdate=2011-09-09 --></ref>
==References==
<references>
<ref name=Akpanetal>{{cite web
|url=http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|title=Baseline ecological studies of the Great Kwa River, Nigeria I: Physico-chemical studies
|author1=E. R. Akpan
|author2=J. O. Offem
|author3=A. E. Nya
|work=EcoServ
|accessdate=2011-09-09
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402084001/http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|archivedate=2012-04-02
}}</ref>
</references>
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
ti9nt8tta026mfej7u03tq0ejgibqn6
138133
138132
2026-05-30T10:52:19Z
Kalakpagh
2501
added databox
138133
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|Waterfall in Cross River, Nigeria}}
{{coord|4.781903|N|8.398018|E|display=title}}
[[File:Kwafalls.jpg|thumb|Kwa Falls in [[Cross River National Park]]]]
''''''Great Kwa Mɔɣili''''' nyɛla din zori kpɛri [[Cross River State]], [[Nigeria]] ka nyɛ din lahi zori luri [[Calabar]].<ref>{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-07-09 |website=www.cometonigeria.com}}</ref> Mɔɣili nyɛla mɔɣ'shɛli din gabisi ni ninsalinima tun tumsa.<ref name=":0">{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-09-04 |website=www.cometonigeria.com}}</ref>
==Din be luɣ'shɛli ==
Mɔɣili maa nyɛla din piligi Oban Hills din be [[Cross River National Park]],<ref name=":0" /> ka nyɛ din zori wulinluhli chani n-ti chirigiri [[Cross River (Nigeria)|Cross River]].<ref name=Akpanetal/>
Di naabu shee nyɛla din muɣilim ka zori kpari [[Calabar]].<ref name=Akpanetal/>
==Human activity==
Ninsalinima tun tumsa mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi zoogi zahim gbahibu, kɔbu ni din kam pahi.<ref>{{Cite journal |last=Ephraim |first=Bassey |title=Compositional evaluation and quality status of surface waters of MBAT- ABIATI and Oberekkai Creeks of the great Kwa River, Southeastern Nigeria |url=https://www.academia.edu/36806612/Compositional_evaluation_and_quality_status_of_surface_waters_of_MBAT_ABIATI_and_Oberekkai_Creeks_of_the_great_Kwa_River_Southeastern_Nigeria}}</ref> Yaha, [[Calabar]] nyɛla din yɛligira pirinla din be [[Calabar Free Trade Zone]] ka dizuɣu chɛ niriba miri yanima mini tuma duri pam Great Kwa.<ref name=Akpanetal/> Shikuru yuli booni [[University of Calabar]] nyɛla din deegi yikanima kamani {{convert|17|ha|acre|adj=on}} Great Kwa mɔɣili mini [[Calabar River|Calabar mɔɣili]] sunsuun. Lala shikuru ŋɔ nyɛla din mali polo pam Great Kwa yaɣili..<ref>{{cite web
|url=http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|title=About Us
|publisher=University of Calabar
|accessdate=2011-09-09
|archive-date=2012-04-02
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402092019/http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|url-status=dead
}}</ref>
==Pollution==
[[Calabar]] yaɣili din ka binshɛŋa bee maʒina din maani saɣiri ka lala zuɣu chɛ ka saɣiri ŋɔ tooi chani n-ti luri mɔɣa maa ni saha kam saa yi ti mi.<ref name=Akpanetal/> Yuuni 2008, vihigu din nyɛ "[[Vibrio]] bacteria" ni daa niŋ, lahabali nyɛla din daa wuhi ni Great Kwa mɔɣili ŋɔ nyɛla din gabisi ni bina. Din bɔŋɔ nyɛla di ni tooi chɛ ka salo koŋ bɛ alaafee kamani tiri ka nyari nyɛla di ni tooi gbahi niri kam ŋun nyu kom maa.<ref>{{cite journal
|journal=Bull Environ Contam Toxicol.
|volume=81 |issue=3 |pages=245–8 |date=15 July 2008
|title=Seasonal occurrence of vibrios in water and shellfish obtained from the Great Kwa River estuary, Calabar, Nigeria.
|vauthors=Eja ME, Abriba C, Etok CA, Ikpeme EM, Arikpo GE, Enyi-Idoh KH, Ofor UA |pmid=18626562 |doi=10.1007/s00128-008-9482-x}}<!--|accessdate=2011-09-09 --></ref>
==References==
<references>
<ref name=Akpanetal>{{cite web
|url=http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|title=Baseline ecological studies of the Great Kwa River, Nigeria I: Physico-chemical studies
|author1=E. R. Akpan
|author2=J. O. Offem
|author3=A. E. Nya
|work=EcoServ
|accessdate=2011-09-09
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402084001/http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|archivedate=2012-04-02
}}</ref>
</references>
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
7irfly9rjhfqf4xnxym1ulia2unwt5t
138134
138133
2026-05-30T10:52:54Z
Kalakpagh
2501
/* Human activity */ Updated Content
138134
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|Waterfall in Cross River, Nigeria}}
{{coord|4.781903|N|8.398018|E|display=title}}
[[File:Kwafalls.jpg|thumb|Kwa Falls in [[Cross River National Park]]]]
''''''Great Kwa Mɔɣili''''' nyɛla din zori kpɛri [[Cross River State]], [[Nigeria]] ka nyɛ din lahi zori luri [[Calabar]].<ref>{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-07-09 |website=www.cometonigeria.com}}</ref> Mɔɣili nyɛla mɔɣ'shɛli din gabisi ni ninsalinima tun tumsa.<ref name=":0">{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-09-04 |website=www.cometonigeria.com}}</ref>
==Din be luɣ'shɛli ==
Mɔɣili maa nyɛla din piligi Oban Hills din be [[Cross River National Park]],<ref name=":0" /> ka nyɛ din zori wulinluhli chani n-ti chirigiri [[Cross River (Nigeria)|Cross River]].<ref name=Akpanetal/>
Di naabu shee nyɛla din muɣilim ka zori kpari [[Calabar]].<ref name=Akpanetal/>
==Ninsalinima tuma==
Ninsalinima tun tumsa mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi zoogi zahim gbahibu, kɔbu ni din kam pahi.<ref>{{Cite journal |last=Ephraim |first=Bassey |title=Compositional evaluation and quality status of surface waters of MBAT- ABIATI and Oberekkai Creeks of the great Kwa River, Southeastern Nigeria |url=https://www.academia.edu/36806612/Compositional_evaluation_and_quality_status_of_surface_waters_of_MBAT_ABIATI_and_Oberekkai_Creeks_of_the_great_Kwa_River_Southeastern_Nigeria}}</ref> Yaha, [[Calabar]] nyɛla din yɛligira pirinla din be [[Calabar Free Trade Zone]] ka dizuɣu chɛ niriba miri yanima mini tuma duri pam Great Kwa.<ref name=Akpanetal/> Shikuru yuli booni [[University of Calabar]] nyɛla din deegi yikanima kamani {{convert|17|ha|acre|adj=on}} Great Kwa mɔɣili mini [[Calabar River|Calabar mɔɣili]] sunsuun. Lala shikuru ŋɔ nyɛla din mali polo pam Great Kwa yaɣili..<ref>{{cite web
|url=http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|title=About Us
|publisher=University of Calabar
|accessdate=2011-09-09
|archive-date=2012-04-02
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402092019/http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|url-status=dead
}}</ref>
==Pollution==
[[Calabar]] yaɣili din ka binshɛŋa bee maʒina din maani saɣiri ka lala zuɣu chɛ ka saɣiri ŋɔ tooi chani n-ti luri mɔɣa maa ni saha kam saa yi ti mi.<ref name=Akpanetal/> Yuuni 2008, vihigu din nyɛ "[[Vibrio]] bacteria" ni daa niŋ, lahabali nyɛla din daa wuhi ni Great Kwa mɔɣili ŋɔ nyɛla din gabisi ni bina. Din bɔŋɔ nyɛla di ni tooi chɛ ka salo koŋ bɛ alaafee kamani tiri ka nyari nyɛla di ni tooi gbahi niri kam ŋun nyu kom maa.<ref>{{cite journal
|journal=Bull Environ Contam Toxicol.
|volume=81 |issue=3 |pages=245–8 |date=15 July 2008
|title=Seasonal occurrence of vibrios in water and shellfish obtained from the Great Kwa River estuary, Calabar, Nigeria.
|vauthors=Eja ME, Abriba C, Etok CA, Ikpeme EM, Arikpo GE, Enyi-Idoh KH, Ofor UA |pmid=18626562 |doi=10.1007/s00128-008-9482-x}}<!--|accessdate=2011-09-09 --></ref>
==References==
<references>
<ref name=Akpanetal>{{cite web
|url=http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|title=Baseline ecological studies of the Great Kwa River, Nigeria I: Physico-chemical studies
|author1=E. R. Akpan
|author2=J. O. Offem
|author3=A. E. Nya
|work=EcoServ
|accessdate=2011-09-09
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402084001/http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|archivedate=2012-04-02
}}</ref>
</references>
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
aajgr6fl2al57f4ya3smllmaqmjcnv2
138135
138134
2026-05-30T10:53:18Z
Kalakpagh
2501
/* Pollution */ Updated Content
138135
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|Waterfall in Cross River, Nigeria}}
{{coord|4.781903|N|8.398018|E|display=title}}
[[File:Kwafalls.jpg|thumb|Kwa Falls in [[Cross River National Park]]]]
''''''Great Kwa Mɔɣili''''' nyɛla din zori kpɛri [[Cross River State]], [[Nigeria]] ka nyɛ din lahi zori luri [[Calabar]].<ref>{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-07-09 |website=www.cometonigeria.com}}</ref> Mɔɣili nyɛla mɔɣ'shɛli din gabisi ni ninsalinima tun tumsa.<ref name=":0">{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-09-04 |website=www.cometonigeria.com}}</ref>
==Din be luɣ'shɛli ==
Mɔɣili maa nyɛla din piligi Oban Hills din be [[Cross River National Park]],<ref name=":0" /> ka nyɛ din zori wulinluhli chani n-ti chirigiri [[Cross River (Nigeria)|Cross River]].<ref name=Akpanetal/>
Di naabu shee nyɛla din muɣilim ka zori kpari [[Calabar]].<ref name=Akpanetal/>
==Ninsalinima tuma==
Ninsalinima tun tumsa mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi zoogi zahim gbahibu, kɔbu ni din kam pahi.<ref>{{Cite journal |last=Ephraim |first=Bassey |title=Compositional evaluation and quality status of surface waters of MBAT- ABIATI and Oberekkai Creeks of the great Kwa River, Southeastern Nigeria |url=https://www.academia.edu/36806612/Compositional_evaluation_and_quality_status_of_surface_waters_of_MBAT_ABIATI_and_Oberekkai_Creeks_of_the_great_Kwa_River_Southeastern_Nigeria}}</ref> Yaha, [[Calabar]] nyɛla din yɛligira pirinla din be [[Calabar Free Trade Zone]] ka dizuɣu chɛ niriba miri yanima mini tuma duri pam Great Kwa.<ref name=Akpanetal/> Shikuru yuli booni [[University of Calabar]] nyɛla din deegi yikanima kamani {{convert|17|ha|acre|adj=on}} Great Kwa mɔɣili mini [[Calabar River|Calabar mɔɣili]] sunsuun. Lala shikuru ŋɔ nyɛla din mali polo pam Great Kwa yaɣili..<ref>{{cite web
|url=http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|title=About Us
|publisher=University of Calabar
|accessdate=2011-09-09
|archive-date=2012-04-02
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402092019/http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|url-status=dead
}}</ref>
==Gabisibu ==
[[Calabar]] yaɣili din ka binshɛŋa bee maʒina din maani saɣiri ka lala zuɣu chɛ ka saɣiri ŋɔ tooi chani n-ti luri mɔɣa maa ni saha kam saa yi ti mi.<ref name=Akpanetal/> Yuuni 2008, vihigu din nyɛ "[[Vibrio]] bacteria" ni daa niŋ, lahabali nyɛla din daa wuhi ni Great Kwa mɔɣili ŋɔ nyɛla din gabisi ni bina. Din bɔŋɔ nyɛla di ni tooi chɛ ka salo koŋ bɛ alaafee kamani tiri ka nyari nyɛla di ni tooi gbahi niri kam ŋun nyu kom maa.<ref>{{cite journal
|journal=Bull Environ Contam Toxicol.
|volume=81 |issue=3 |pages=245–8 |date=15 July 2008
|title=Seasonal occurrence of vibrios in water and shellfish obtained from the Great Kwa River estuary, Calabar, Nigeria.
|vauthors=Eja ME, Abriba C, Etok CA, Ikpeme EM, Arikpo GE, Enyi-Idoh KH, Ofor UA |pmid=18626562 |doi=10.1007/s00128-008-9482-x}}<!--|accessdate=2011-09-09 --></ref>
==References==
<references>
<ref name=Akpanetal>{{cite web
|url=http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|title=Baseline ecological studies of the Great Kwa River, Nigeria I: Physico-chemical studies
|author1=E. R. Akpan
|author2=J. O. Offem
|author3=A. E. Nya
|work=EcoServ
|accessdate=2011-09-09
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402084001/http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|archivedate=2012-04-02
}}</ref>
</references>
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
ewx95whtnhgxfhynyxnthulmew2hz2p
138136
138135
2026-05-30T10:53:41Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138136
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|Waterfall in Cross River, Nigeria}}
{{coord|4.781903|N|8.398018|E|display=title}}
[[File:Kwafalls.jpg|thumb|Kwa Falls in [[Cross River National Park]]]]
''''''Great Kwa Mɔɣili''''' nyɛla din zori kpɛri [[Cross River State]], [[Nigeria]] ka nyɛ din lahi zori luri [[Calabar]].<ref>{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-07-09 |website=www.cometonigeria.com}}</ref> Mɔɣili nyɛla mɔɣ'shɛli din gabisi ni ninsalinima tun tumsa.<ref name=":0">{{Cite web |title=The Mythology Behind the Great Kwa River - Guide to Nigeria tourism, local culture & investments |url=https://www.cometonigeria.com/uncategorized/the-great-kwa-river/ |access-date=2023-09-04 |website=www.cometonigeria.com}}</ref>
==Din be luɣ'shɛli ==
Mɔɣili maa nyɛla din piligi Oban Hills din be [[Cross River National Park]],<ref name=":0" /> ka nyɛ din zori wulinluhli chani n-ti chirigiri [[Cross River (Nigeria)|Cross River]].<ref name=Akpanetal/>
Di naabu shee nyɛla din muɣilim ka zori kpari [[Calabar]].<ref name=Akpanetal/>
==Ninsalinima tuma==
Ninsalinima tun tumsa mɔɣili ŋɔ nyɛla din tooi zoogi zahim gbahibu, kɔbu ni din kam pahi.<ref>{{Cite journal |last=Ephraim |first=Bassey |title=Compositional evaluation and quality status of surface waters of MBAT- ABIATI and Oberekkai Creeks of the great Kwa River, Southeastern Nigeria |url=https://www.academia.edu/36806612/Compositional_evaluation_and_quality_status_of_surface_waters_of_MBAT_ABIATI_and_Oberekkai_Creeks_of_the_great_Kwa_River_Southeastern_Nigeria}}</ref> Yaha, [[Calabar]] nyɛla din yɛligira pirinla din be [[Calabar Free Trade Zone]] ka dizuɣu chɛ niriba miri yanima mini tuma duri pam Great Kwa.<ref name=Akpanetal/> Shikuru yuli booni [[University of Calabar]] nyɛla din deegi yikanima kamani {{convert|17|ha|acre|adj=on}} Great Kwa mɔɣili mini [[Calabar River|Calabar mɔɣili]] sunsuun. Lala shikuru ŋɔ nyɛla din mali polo pam Great Kwa yaɣili..<ref>{{cite web
|url=http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|title=About Us
|publisher=University of Calabar
|accessdate=2011-09-09
|archive-date=2012-04-02
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402092019/http://www.unicaledu.com/about/Default.aspx
|url-status=dead
}}</ref>
==Gabisibu ==
[[Calabar]] yaɣili din ka binshɛŋa bee maʒina din maani saɣiri ka lala zuɣu chɛ ka saɣiri ŋɔ tooi chani n-ti luri mɔɣa maa ni saha kam saa yi ti mi.<ref name=Akpanetal/> Yuuni 2008, vihigu din nyɛ "[[Vibrio]] bacteria" ni daa niŋ, lahabali nyɛla din daa wuhi ni Great Kwa mɔɣili ŋɔ nyɛla din gabisi ni bina. Din bɔŋɔ nyɛla di ni tooi chɛ ka salo koŋ bɛ alaafee kamani tiri ka nyari nyɛla di ni tooi gbahi niri kam ŋun nyu kom maa.<ref>{{cite journal
|journal=Bull Environ Contam Toxicol.
|volume=81 |issue=3 |pages=245–8 |date=15 July 2008
|title=Seasonal occurrence of vibrios in water and shellfish obtained from the Great Kwa River estuary, Calabar, Nigeria.
|vauthors=Eja ME, Abriba C, Etok CA, Ikpeme EM, Arikpo GE, Enyi-Idoh KH, Ofor UA |pmid=18626562 |doi=10.1007/s00128-008-9482-x}}<!--|accessdate=2011-09-09 --></ref>
==Kundivihira ==
<references>
<ref name=Akpanetal>{{cite web
|url=http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|title=Baseline ecological studies of the Great Kwa River, Nigeria I: Physico-chemical studies
|author1=E. R. Akpan
|author2=J. O. Offem
|author3=A. E. Nya
|work=EcoServ
|accessdate=2011-09-09
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402084001/http://www.ecoservepublishers.org/article_11.htm
|archivedate=2012-04-02
}}</ref>
</references>
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Cross River State]]
97exabe5402k0scijsf9ekrc4zt7iy4
Ekulu River
0
33202
138137
2026-05-30T11:01:25Z
Kalakpagh
2501
Created article
138137
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Use dmy dates|date=April 2026}}
'''River Ekulu''' nyɛla kilomita pishi ni anu waɣili ka chɛ Enugu ka tom nyɛ mɔɣ'titali zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ,<ref>{{Cite web |last=Latitude.to |title=GPS coordinates of Ekulu River, Nigeria. Latitude: 6.4833 Longitude: 7.5500 |url=https://portal.abuad.edu.ng/Assignments/1588794518hydrology_may_6.pdf |access-date=2023-09-30 |website=Latitude.to, maps, geolocated articles, latitude longitude coordinate conversion. |language=en}}</ref> [[Enugu State]] nyɛla din be [[Nigeria]] wulinluhili ka mɔɣili ŋɔ nyɛ din piligi lala tiŋ ŋɔ ni.<ref>{{cite journal|title=Heavy Metals Concentrations in Coal and Sediments from River Ekulu in Enugu, Coal City of Nigeria |first1=E. O. |last1=Adaikpoh |first2=G. E. |last2=Nwajei |first3= J.E.|last3=Ogala |publisher=Delta State University |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:3efcjMgULkcJ:tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/6458/1/ja05049.pdf+%22ekulu+river%22&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESi-sD-jmtE0n-fNrmd1nsy-exSu6jytE0H-wRMng4ko-dD7brhH5KMz2V3pFguUf0FN7UYJV67DSoGm-taMcDZAYi6cGuobLIPuH4LErjS4PDIJGXCRj1cUpYLESQgDXA3l1vJ6&sig=AHIEtbT1hwIAxwzC4mGstj32Uu1LV6sagA |accessdate=15 January 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Major Rivers In Enugu State |url=https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707165321/https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |archive-date=2023-07-07 |access-date=2023-09-15 |website=www.medianigeria.com}}</ref>
'''River Ekulu (River Ekulu)''' nyɛla mɔɣili din tiri [[Nigeria]] nima niɣilim buɣim.
Di tarisi nyɛla '''6°25'0"N''' mini '''7°36'0'''" E, DMS bee '''6.41667''' mini 7.6 (in decimal). Di UTM zaashee nyɛla '''LN40''' ka di "Joint Operation [[Graphics]]" kundivihira nyɛ '''NB32-06''' code zaŋ n-ti Africa/Middle East.<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-08-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
== Climate ==
Ekulu Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be Enugu, Nigeria zaŋ n-ti Africa/Middle East. Di tulim nyɛla 6°25'0" N mini 7°36'0" E, DMS bee 6.41667 mini 7.6. Di UTM zaashee nyɛla LN40 ka di "Joint Operation Graphics" kundivihira nyɛ NB32-06. Saha zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ pumpɔŋɔ nyɛ 07:55; wuntaŋ nyɛla din puhiri 08:46 ka luri 20:53 (Africa/Lagos UTC/GMT+1). Sokam ni saɣi n-ti saha shɛli zaŋ n-ti River Ekulu nyɛ UTC/GMT+1<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-09-30 |website=www.getamap.net}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
{{Clear}}
{{Enugu|state=collapsed}}
{{Coord|6|29|N|7|33|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Enugu]]
{{Enugu-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
6kt0q0p0uwjec85j3nopfm5v91ncbg4
138138
138137
2026-05-30T11:02:11Z
Kalakpagh
2501
added databox
138138
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Use dmy dates|date=April 2026}}
'''River Ekulu''' nyɛla kilomita pishi ni anu waɣili ka chɛ Enugu ka tom nyɛ mɔɣ'titali zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ,<ref>{{Cite web |last=Latitude.to |title=GPS coordinates of Ekulu River, Nigeria. Latitude: 6.4833 Longitude: 7.5500 |url=https://portal.abuad.edu.ng/Assignments/1588794518hydrology_may_6.pdf |access-date=2023-09-30 |website=Latitude.to, maps, geolocated articles, latitude longitude coordinate conversion. |language=en}}</ref> [[Enugu State]] nyɛla din be [[Nigeria]] wulinluhili ka mɔɣili ŋɔ nyɛ din piligi lala tiŋ ŋɔ ni.<ref>{{cite journal|title=Heavy Metals Concentrations in Coal and Sediments from River Ekulu in Enugu, Coal City of Nigeria |first1=E. O. |last1=Adaikpoh |first2=G. E. |last2=Nwajei |first3= J.E.|last3=Ogala |publisher=Delta State University |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:3efcjMgULkcJ:tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/6458/1/ja05049.pdf+%22ekulu+river%22&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESi-sD-jmtE0n-fNrmd1nsy-exSu6jytE0H-wRMng4ko-dD7brhH5KMz2V3pFguUf0FN7UYJV67DSoGm-taMcDZAYi6cGuobLIPuH4LErjS4PDIJGXCRj1cUpYLESQgDXA3l1vJ6&sig=AHIEtbT1hwIAxwzC4mGstj32Uu1LV6sagA |accessdate=15 January 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Major Rivers In Enugu State |url=https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707165321/https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |archive-date=2023-07-07 |access-date=2023-09-15 |website=www.medianigeria.com}}</ref>
'''River Ekulu (River Ekulu)''' nyɛla mɔɣili din tiri [[Nigeria]] nima niɣilim buɣim.
Di tarisi nyɛla '''6°25'0"N''' mini '''7°36'0'''" E, DMS bee '''6.41667''' mini 7.6 (in decimal). Di UTM zaashee nyɛla '''LN40''' ka di "Joint Operation [[Graphics]]" kundivihira nyɛ '''NB32-06''' code zaŋ n-ti Africa/Middle East.<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-08-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
== Climate ==
Ekulu Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be Enugu, Nigeria zaŋ n-ti Africa/Middle East. Di tulim nyɛla 6°25'0" N mini 7°36'0" E, DMS bee 6.41667 mini 7.6. Di UTM zaashee nyɛla LN40 ka di "Joint Operation Graphics" kundivihira nyɛ NB32-06. Saha zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ pumpɔŋɔ nyɛ 07:55; wuntaŋ nyɛla din puhiri 08:46 ka luri 20:53 (Africa/Lagos UTC/GMT+1). Sokam ni saɣi n-ti saha shɛli zaŋ n-ti River Ekulu nyɛ UTC/GMT+1<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-09-30 |website=www.getamap.net}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
{{Clear}}
{{Enugu|state=collapsed}}
{{Coord|6|29|N|7|33|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Enugu]]
{{Enugu-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
idfhoaf4lff7uqehsudttr8fgn4cwbb
138139
138138
2026-05-30T11:02:51Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138139
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Use dmy dates|date=April 2026}}
'''Ekulu Mɔɣili''' nyɛla kilomita pishi ni anu waɣili ka chɛ Enugu ka tom nyɛ mɔɣ'titali zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ,<ref>{{Cite web |last=Latitude.to |title=GPS coordinates of Ekulu River, Nigeria. Latitude: 6.4833 Longitude: 7.5500 |url=https://portal.abuad.edu.ng/Assignments/1588794518hydrology_may_6.pdf |access-date=2023-09-30 |website=Latitude.to, maps, geolocated articles, latitude longitude coordinate conversion. |language=en}}</ref> [[Enugu State]] nyɛla din be [[Nigeria]] wulinluhili ka mɔɣili ŋɔ nyɛ din piligi lala tiŋ ŋɔ ni.<ref>{{cite journal|title=Heavy Metals Concentrations in Coal and Sediments from River Ekulu in Enugu, Coal City of Nigeria |first1=E. O. |last1=Adaikpoh |first2=G. E. |last2=Nwajei |first3= J.E.|last3=Ogala |publisher=Delta State University |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:3efcjMgULkcJ:tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/6458/1/ja05049.pdf+%22ekulu+river%22&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESi-sD-jmtE0n-fNrmd1nsy-exSu6jytE0H-wRMng4ko-dD7brhH5KMz2V3pFguUf0FN7UYJV67DSoGm-taMcDZAYi6cGuobLIPuH4LErjS4PDIJGXCRj1cUpYLESQgDXA3l1vJ6&sig=AHIEtbT1hwIAxwzC4mGstj32Uu1LV6sagA |accessdate=15 January 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Major Rivers In Enugu State |url=https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707165321/https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |archive-date=2023-07-07 |access-date=2023-09-15 |website=www.medianigeria.com}}</ref>
'''River Ekulu (River Ekulu)''' nyɛla mɔɣili din tiri [[Nigeria]] nima niɣilim buɣim.
Di tarisi nyɛla '''6°25'0"N''' mini '''7°36'0'''" E, DMS bee '''6.41667''' mini 7.6 (in decimal). Di UTM zaashee nyɛla '''LN40''' ka di "Joint Operation [[Graphics]]" kundivihira nyɛ '''NB32-06''' code zaŋ n-ti Africa/Middle East.<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-08-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
== Climate ==
Ekulu Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be Enugu, Nigeria zaŋ n-ti Africa/Middle East. Di tulim nyɛla 6°25'0" N mini 7°36'0" E, DMS bee 6.41667 mini 7.6. Di UTM zaashee nyɛla LN40 ka di "Joint Operation Graphics" kundivihira nyɛ NB32-06. Saha zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ pumpɔŋɔ nyɛ 07:55; wuntaŋ nyɛla din puhiri 08:46 ka luri 20:53 (Africa/Lagos UTC/GMT+1). Sokam ni saɣi n-ti saha shɛli zaŋ n-ti River Ekulu nyɛ UTC/GMT+1<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-09-30 |website=www.getamap.net}}</ref>
==References==
{{Reflist}}
{{Clear}}
{{Enugu|state=collapsed}}
{{Coord|6|29|N|7|33|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Enugu]]
{{Enugu-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
cby0a5f889t95z2mnxd4go1hhgbis0c
138140
138139
2026-05-30T11:03:20Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138140
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Use dmy dates|date=April 2026}}
'''Ekulu Mɔɣili''' nyɛla kilomita pishi ni anu waɣili ka chɛ Enugu ka tom nyɛ mɔɣ'titali zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ,<ref>{{Cite web |last=Latitude.to |title=GPS coordinates of Ekulu River, Nigeria. Latitude: 6.4833 Longitude: 7.5500 |url=https://portal.abuad.edu.ng/Assignments/1588794518hydrology_may_6.pdf |access-date=2023-09-30 |website=Latitude.to, maps, geolocated articles, latitude longitude coordinate conversion. |language=en}}</ref> [[Enugu State]] nyɛla din be [[Nigeria]] wulinluhili ka mɔɣili ŋɔ nyɛ din piligi lala tiŋ ŋɔ ni.<ref>{{cite journal|title=Heavy Metals Concentrations in Coal and Sediments from River Ekulu in Enugu, Coal City of Nigeria |first1=E. O. |last1=Adaikpoh |first2=G. E. |last2=Nwajei |first3= J.E.|last3=Ogala |publisher=Delta State University |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:3efcjMgULkcJ:tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/6458/1/ja05049.pdf+%22ekulu+river%22&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESi-sD-jmtE0n-fNrmd1nsy-exSu6jytE0H-wRMng4ko-dD7brhH5KMz2V3pFguUf0FN7UYJV67DSoGm-taMcDZAYi6cGuobLIPuH4LErjS4PDIJGXCRj1cUpYLESQgDXA3l1vJ6&sig=AHIEtbT1hwIAxwzC4mGstj32Uu1LV6sagA |accessdate=15 January 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Major Rivers In Enugu State |url=https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707165321/https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |archive-date=2023-07-07 |access-date=2023-09-15 |website=www.medianigeria.com}}</ref>
'''River Ekulu (River Ekulu)''' nyɛla mɔɣili din tiri [[Nigeria]] nima niɣilim buɣim.
Di tarisi nyɛla '''6°25'0"N''' mini '''7°36'0'''" E, DMS bee '''6.41667''' mini 7.6 (in decimal). Di UTM zaashee nyɛla '''LN40''' ka di "Joint Operation [[Graphics]]" kundivihira nyɛ '''NB32-06''' code zaŋ n-ti Africa/Middle East.<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-08-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
== Climate ==
Ekulu Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be Enugu, Nigeria zaŋ n-ti Africa/Middle East. Di tulim nyɛla 6°25'0" N mini 7°36'0" E, DMS bee 6.41667 mini 7.6. Di UTM zaashee nyɛla LN40 ka di "Joint Operation Graphics" kundivihira nyɛ NB32-06. Saha zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ pumpɔŋɔ nyɛ 07:55; wuntaŋ nyɛla din puhiri 08:46 ka luri 20:53 (Africa/Lagos UTC/GMT+1). Sokam ni saɣi n-ti saha shɛli zaŋ n-ti River Ekulu nyɛ UTC/GMT+1<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-09-30 |website=www.getamap.net}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Clear}}
{{Enugu|state=collapsed}}
{{Coord|6|29|N|7|33|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Enugu]]
{{Enugu-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
ds0fntlmrkqyyvi7130ur2upps69uv1
138141
138140
2026-05-30T11:03:39Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138141
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Use dmy dates|date=April 2026}}
'''Ekulu Mɔɣili''' nyɛla kilomita pishi ni anu waɣili ka chɛ Enugu ka tom nyɛ mɔɣ'titali zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ,<ref>{{Cite web |last=Latitude.to |title=GPS coordinates of Ekulu River, Nigeria. Latitude: 6.4833 Longitude: 7.5500 |url=https://portal.abuad.edu.ng/Assignments/1588794518hydrology_may_6.pdf |access-date=2023-09-30 |website=Latitude.to, maps, geolocated articles, latitude longitude coordinate conversion. |language=en}}</ref> [[Enugu State]] nyɛla din be [[Nigeria]] wulinluhili ka mɔɣili ŋɔ nyɛ din piligi lala tiŋ ŋɔ ni.<ref>{{cite journal|title=Heavy Metals Concentrations in Coal and Sediments from River Ekulu in Enugu, Coal City of Nigeria |first1=E. O. |last1=Adaikpoh |first2=G. E. |last2=Nwajei |first3= J.E.|last3=Ogala |publisher=Delta State University |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:3efcjMgULkcJ:tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/6458/1/ja05049.pdf+%22ekulu+river%22&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESi-sD-jmtE0n-fNrmd1nsy-exSu6jytE0H-wRMng4ko-dD7brhH5KMz2V3pFguUf0FN7UYJV67DSoGm-taMcDZAYi6cGuobLIPuH4LErjS4PDIJGXCRj1cUpYLESQgDXA3l1vJ6&sig=AHIEtbT1hwIAxwzC4mGstj32Uu1LV6sagA |accessdate=15 January 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Major Rivers In Enugu State |url=https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707165321/https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |archive-date=2023-07-07 |access-date=2023-09-15 |website=www.medianigeria.com}}</ref>
'''River Ekulu (River Ekulu)''' nyɛla mɔɣili din tiri [[Nigeria]] nima niɣilim buɣim.
Di tarisi nyɛla '''6°25'0"N''' mini '''7°36'0'''" E, DMS bee '''6.41667''' mini 7.6 (in decimal). Di UTM zaashee nyɛla '''LN40''' ka di "Joint Operation [[Graphics]]" kundivihira nyɛ '''NB32-06''' code zaŋ n-ti Africa/Middle East.<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-08-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
== Climate ==
Ekulu Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be Enugu, Nigeria zaŋ n-ti Africa/Middle East. Di tulim nyɛla 6°25'0" N mini 7°36'0" E, DMS bee 6.41667 mini 7.6. Di UTM zaashee nyɛla LN40 ka di "Joint Operation Graphics" kundivihira nyɛ NB32-06. Saha zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ pumpɔŋɔ nyɛ 07:55; wuntaŋ nyɛla din puhiri 08:46 ka luri 20:53 (Africa/Lagos UTC/GMT+1). Sokam ni saɣi n-ti saha shɛli zaŋ n-ti River Ekulu nyɛ UTC/GMT+1<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-09-30 |website=www.getamap.net}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Clear}}
{{Coord|6|29|N|7|33|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Enugu]]
{{Enugu-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
goybuaorz0no1c5ahzgndhiadkhv0gw
138142
138141
2026-05-30T11:03:55Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138142
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Use dmy dates|date=April 2026}}
'''Ekulu Mɔɣili''' nyɛla kilomita pishi ni anu waɣili ka chɛ Enugu ka tom nyɛ mɔɣ'titali zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ,<ref>{{Cite web |last=Latitude.to |title=GPS coordinates of Ekulu River, Nigeria. Latitude: 6.4833 Longitude: 7.5500 |url=https://portal.abuad.edu.ng/Assignments/1588794518hydrology_may_6.pdf |access-date=2023-09-30 |website=Latitude.to, maps, geolocated articles, latitude longitude coordinate conversion. |language=en}}</ref> [[Enugu State]] nyɛla din be [[Nigeria]] wulinluhili ka mɔɣili ŋɔ nyɛ din piligi lala tiŋ ŋɔ ni.<ref>{{cite journal|title=Heavy Metals Concentrations in Coal and Sediments from River Ekulu in Enugu, Coal City of Nigeria |first1=E. O. |last1=Adaikpoh |first2=G. E. |last2=Nwajei |first3= J.E.|last3=Ogala |publisher=Delta State University |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:3efcjMgULkcJ:tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/6458/1/ja05049.pdf+%22ekulu+river%22&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESi-sD-jmtE0n-fNrmd1nsy-exSu6jytE0H-wRMng4ko-dD7brhH5KMz2V3pFguUf0FN7UYJV67DSoGm-taMcDZAYi6cGuobLIPuH4LErjS4PDIJGXCRj1cUpYLESQgDXA3l1vJ6&sig=AHIEtbT1hwIAxwzC4mGstj32Uu1LV6sagA |accessdate=15 January 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Major Rivers In Enugu State |url=https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707165321/https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |archive-date=2023-07-07 |access-date=2023-09-15 |website=www.medianigeria.com}}</ref>
'''River Ekulu (River Ekulu)''' nyɛla mɔɣili din tiri [[Nigeria]] nima niɣilim buɣim.
Di tarisi nyɛla '''6°25'0"N''' mini '''7°36'0'''" E, DMS bee '''6.41667''' mini 7.6 (in decimal). Di UTM zaashee nyɛla '''LN40''' ka di "Joint Operation [[Graphics]]" kundivihira nyɛ '''NB32-06''' code zaŋ n-ti Africa/Middle East.<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-08-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
== Climate ==
Ekulu Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be Enugu, Nigeria zaŋ n-ti Africa/Middle East. Di tulim nyɛla 6°25'0" N mini 7°36'0" E, DMS bee 6.41667 mini 7.6. Di UTM zaashee nyɛla LN40 ka di "Joint Operation Graphics" kundivihira nyɛ NB32-06. Saha zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ pumpɔŋɔ nyɛ 07:55; wuntaŋ nyɛla din puhiri 08:46 ka luri 20:53 (Africa/Lagos UTC/GMT+1). Sokam ni saɣi n-ti saha shɛli zaŋ n-ti River Ekulu nyɛ UTC/GMT+1<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-09-30 |website=www.getamap.net}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Clear}}
{{Coord|6|29|N|7|33|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Enugu]]
{{Enugu-geo-stub}}
al0muq00th6da4tvm8n0w5cxbi9o4we
138143
138142
2026-05-30T11:04:12Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138143
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Nigeria}}
{{Use dmy dates|date=April 2026}}
'''Ekulu Mɔɣili''' nyɛla kilomita pishi ni anu waɣili ka chɛ Enugu ka tom nyɛ mɔɣ'titali zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ,<ref>{{Cite web |last=Latitude.to |title=GPS coordinates of Ekulu River, Nigeria. Latitude: 6.4833 Longitude: 7.5500 |url=https://portal.abuad.edu.ng/Assignments/1588794518hydrology_may_6.pdf |access-date=2023-09-30 |website=Latitude.to, maps, geolocated articles, latitude longitude coordinate conversion. |language=en}}</ref> [[Enugu State]] nyɛla din be [[Nigeria]] wulinluhili ka mɔɣili ŋɔ nyɛ din piligi lala tiŋ ŋɔ ni.<ref>{{cite journal|title=Heavy Metals Concentrations in Coal and Sediments from River Ekulu in Enugu, Coal City of Nigeria |first1=E. O. |last1=Adaikpoh |first2=G. E. |last2=Nwajei |first3= J.E.|last3=Ogala |publisher=Delta State University |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:3efcjMgULkcJ:tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/6458/1/ja05049.pdf+%22ekulu+river%22&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESi-sD-jmtE0n-fNrmd1nsy-exSu6jytE0H-wRMng4ko-dD7brhH5KMz2V3pFguUf0FN7UYJV67DSoGm-taMcDZAYi6cGuobLIPuH4LErjS4PDIJGXCRj1cUpYLESQgDXA3l1vJ6&sig=AHIEtbT1hwIAxwzC4mGstj32Uu1LV6sagA |accessdate=15 January 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Major Rivers In Enugu State |url=https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707165321/https://www.medianigeria.com/major-rivers-in-enugu-state/ |archive-date=2023-07-07 |access-date=2023-09-15 |website=www.medianigeria.com}}</ref>
'''River Ekulu (River Ekulu)''' nyɛla mɔɣili din tiri [[Nigeria]] nima niɣilim buɣim.
Di tarisi nyɛla '''6°25'0"N''' mini '''7°36'0'''" E, DMS bee '''6.41667''' mini 7.6 (in decimal). Di UTM zaashee nyɛla '''LN40''' ka di "Joint Operation [[Graphics]]" kundivihira nyɛ '''NB32-06''' code zaŋ n-ti Africa/Middle East.<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-08-04 |website=www.getamap.net}}</ref>
== Climate ==
Ekulu Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be Enugu, Nigeria zaŋ n-ti Africa/Middle East. Di tulim nyɛla 6°25'0" N mini 7°36'0" E, DMS bee 6.41667 mini 7.6. Di UTM zaashee nyɛla LN40 ka di "Joint Operation Graphics" kundivihira nyɛ NB32-06. Saha zaŋ n-ti lala yaɣili ŋɔ pumpɔŋɔ nyɛ 07:55; wuntaŋ nyɛla din puhiri 08:46 ka luri 20:53 (Africa/Lagos UTC/GMT+1). Sokam ni saɣi n-ti saha shɛli zaŋ n-ti River Ekulu nyɛ UTC/GMT+1<ref>{{Cite web |title=River Ekulu (Ekulu River) - Map, Weather and Photos - Nigeria: stream - Lat:6.41667 and Long:7.6 |url=https://www.getamap.net/maps/nigeria/nigeria_(general)/_ekulu_river/ |access-date=2023-09-30 |website=www.getamap.net}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Clear}}
{{Coord|6|29|N|7|33|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Enugu]]
okngwv3vsgo1aee6bcq35tvtfo00vdf
Yobe River
0
33203
138144
2026-05-30T11:07:47Z
Kalakpagh
2501
Created article
138144
wikitext
text/x-wiki
{{short description|Nigerian river}}
{{Infobox river
| name = Yobe River
| native_name = {{langx|fr|Komadougou Yobé}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Yobe river catchment area.png
| image_caption = Catchment area of the Yobe River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Region
| subdivision_name1 = [[West Africa]]
| subdivision_type2 = Countries
| subdivision_name2 = [[Nigeria]], [[Niger]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|200|mi|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Lake Chad]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| cities = [[Gashua]], [[Geidam]], [[Damasak]], [[Diffa]]
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Yobe Mɔɣili''', ŋɔ nyɛla shɛba ni booni shɛli '''Komadougou Yobe''' ka niri ni tooi lahi sabi li '''Komadugu''' bee '''Komadougou-Yobe''' ({{langx|fr|Komadougou Yobé}}), nyɛla mɔɣili din be [[West Africa]] ka nyɛ din zori chirigiri Lake Chad n doni [[Nigeria]] mini [[Niger]].<ref name=eb>{{cite encyclopedia|url= http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|title= Niger|access-date= 2007-05-13|encyclopedia= [[Encyclopædia Britannica|Encyclopædia Britannica Online]]|publisher= [[Encyclopædia Britannica, Inc.|Encyclopædia Britannica, Inc]]|archive-date= 2008-06-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20080617022422/http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|url-status= live}}</ref><ref name="h812">{{Cite web |title=Komadugu Yobe River |url=https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |access-date=2023-09-22 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=2023-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162049/https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |url-status=live }}</ref> Mɔɣili maa ni lah chirigiri mɔɣa shɛŋa nyɛ [[Hadejia River]], [[Jama'are River]],<ref name=eb2>{{cite encyclopedia| encyclopedia = Encyclopædia Britannica Online| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| access-date = 2007-05-13| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc| archive-date = 2008-05-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20080527234738/http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| url-status = live}}</ref> n-ti pahi [[Komadugu Gana River]].<ref>{{Cite web |title=Top 10 Best River in Yobe reviews |url=https://ng.africabz.com/yobe/river |access-date=2023-07-28 |website=ng.africabz.com}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din pahi n di tarisi zaŋ n-ti [[Niger]] mini [[Nigeria]] ka di waɣilim nyɛ kamani 95 miles (150 km), di nyɛla din zori kilomita kɔbisita ni pishi.<ref name="h812" />
Yɛltɔɣa nyɛla din beni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ zobu taɣibu, di taɣibu ŋɔ daliri nyɛ mɔɣa shɛŋa bɛ ni gbi pahi lala yaɣili ŋɔ, lala mɔɣa maa nyɛ [[Tiga Dam]] din be Kano yaɣili mini [[Kafin Zaki Dam]] din be [[Bauchi State]].<ref>{{cite web
|url=http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|title=Dam Politics in Northern Nigeria: The Case of the Kafin Zaki Dam
|author=Kole Ahmed Shettima
|publisher=York University, Canada
|access-date=2009-10-01
|archive-date=2013-01-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110073645/http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|url-status=live
}}</ref>
[[File:Komadougou Foureau II.jpg|thumb|upright=1.3|Yobe River in 1900]]
Yobe mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri dima pam n-tiri salo ban ka kalinli pirinla bɛ nyɛla ban tumdi duma duri shɛŋa din be ni mini pukparigu zuɣu, di nyɛla din mali "local government areas" (LGAs) dibaa ayopɔin bin din gbaai Nguru zaŋ hali ni Yunusari.<ref>{{Cite news |date=2021-06-16 |title=River Yobe and climate change |url=https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |access-date=2023-07-12 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712190543/https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |url-status=live }}</ref>
Tiŋ'shɛŋ din miri mɔɣili ŋɔ nyɛ Gashua, Geidam n-ti pahi Damasak din be [[Nigeria]] mini [[Diffa]] din be [[Niger]].
== Pollution ==
Tiŋkpaŋ shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban yɛlli ni Yobe mɔɣili maa nyɛla din gabisi ni tima mini saɣiri ka di nyɛ di ni tooi tahi barina zaŋ n-ti bɛ ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |title=Rural dwellers in Yobe raise alarm on water pollution |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |access-date=2023-09-15 |newspaper=[[Premium Times]]|archive-date=2023-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112075639/https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |url-status=live }}</ref>
== See also ==
*[[Yobe State]]
*[[Hadejia-Nguru wetlands]]
==References==
<references/>
{{coord|12|39|06|N|10|38|50|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Clear}}
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Geography of Borno State]]
[[Category:Yobe State]]
[[Category:Lake Chad]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Niger–Nigeria border]]
{{Niger-river-stub}}
{{BornoNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
eidt5v161m893c38skjicmaclymjck9
138145
138144
2026-05-30T11:08:28Z
Kalakpagh
2501
added databox
138145
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|Nigerian river}}
{{Infobox river
| name = Yobe River
| native_name = {{langx|fr|Komadougou Yobé}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Yobe river catchment area.png
| image_caption = Catchment area of the Yobe River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Region
| subdivision_name1 = [[West Africa]]
| subdivision_type2 = Countries
| subdivision_name2 = [[Nigeria]], [[Niger]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|200|mi|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Lake Chad]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| cities = [[Gashua]], [[Geidam]], [[Damasak]], [[Diffa]]
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Yobe Mɔɣili''', ŋɔ nyɛla shɛba ni booni shɛli '''Komadougou Yobe''' ka niri ni tooi lahi sabi li '''Komadugu''' bee '''Komadougou-Yobe''' ({{langx|fr|Komadougou Yobé}}), nyɛla mɔɣili din be [[West Africa]] ka nyɛ din zori chirigiri Lake Chad n doni [[Nigeria]] mini [[Niger]].<ref name=eb>{{cite encyclopedia|url= http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|title= Niger|access-date= 2007-05-13|encyclopedia= [[Encyclopædia Britannica|Encyclopædia Britannica Online]]|publisher= [[Encyclopædia Britannica, Inc.|Encyclopædia Britannica, Inc]]|archive-date= 2008-06-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20080617022422/http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|url-status= live}}</ref><ref name="h812">{{Cite web |title=Komadugu Yobe River |url=https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |access-date=2023-09-22 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=2023-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162049/https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |url-status=live }}</ref> Mɔɣili maa ni lah chirigiri mɔɣa shɛŋa nyɛ [[Hadejia River]], [[Jama'are River]],<ref name=eb2>{{cite encyclopedia| encyclopedia = Encyclopædia Britannica Online| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| access-date = 2007-05-13| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc| archive-date = 2008-05-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20080527234738/http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| url-status = live}}</ref> n-ti pahi [[Komadugu Gana River]].<ref>{{Cite web |title=Top 10 Best River in Yobe reviews |url=https://ng.africabz.com/yobe/river |access-date=2023-07-28 |website=ng.africabz.com}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din pahi n di tarisi zaŋ n-ti [[Niger]] mini [[Nigeria]] ka di waɣilim nyɛ kamani 95 miles (150 km), di nyɛla din zori kilomita kɔbisita ni pishi.<ref name="h812" />
Yɛltɔɣa nyɛla din beni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ zobu taɣibu, di taɣibu ŋɔ daliri nyɛ mɔɣa shɛŋa bɛ ni gbi pahi lala yaɣili ŋɔ, lala mɔɣa maa nyɛ [[Tiga Dam]] din be Kano yaɣili mini [[Kafin Zaki Dam]] din be [[Bauchi State]].<ref>{{cite web
|url=http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|title=Dam Politics in Northern Nigeria: The Case of the Kafin Zaki Dam
|author=Kole Ahmed Shettima
|publisher=York University, Canada
|access-date=2009-10-01
|archive-date=2013-01-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110073645/http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|url-status=live
}}</ref>
[[File:Komadougou Foureau II.jpg|thumb|upright=1.3|Yobe River in 1900]]
Yobe mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri dima pam n-tiri salo ban ka kalinli pirinla bɛ nyɛla ban tumdi duma duri shɛŋa din be ni mini pukparigu zuɣu, di nyɛla din mali "local government areas" (LGAs) dibaa ayopɔin bin din gbaai Nguru zaŋ hali ni Yunusari.<ref>{{Cite news |date=2021-06-16 |title=River Yobe and climate change |url=https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |access-date=2023-07-12 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712190543/https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |url-status=live }}</ref>
Tiŋ'shɛŋ din miri mɔɣili ŋɔ nyɛ Gashua, Geidam n-ti pahi Damasak din be [[Nigeria]] mini [[Diffa]] din be [[Niger]].
== Pollution ==
Tiŋkpaŋ shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban yɛlli ni Yobe mɔɣili maa nyɛla din gabisi ni tima mini saɣiri ka di nyɛ di ni tooi tahi barina zaŋ n-ti bɛ ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |title=Rural dwellers in Yobe raise alarm on water pollution |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |access-date=2023-09-15 |newspaper=[[Premium Times]]|archive-date=2023-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112075639/https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |url-status=live }}</ref>
== See also ==
*[[Yobe State]]
*[[Hadejia-Nguru wetlands]]
==References==
<references/>
{{coord|12|39|06|N|10|38|50|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Clear}}
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Geography of Borno State]]
[[Category:Yobe State]]
[[Category:Lake Chad]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Niger–Nigeria border]]
{{Niger-river-stub}}
{{BornoNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
quk8tovw535eqv7hw0r9pkt1obimh4a
138146
138145
2026-05-30T11:08:58Z
Kalakpagh
2501
/* Pollution */ Updated Content
138146
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|Nigerian river}}
{{Infobox river
| name = Yobe River
| native_name = {{langx|fr|Komadougou Yobé}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Yobe river catchment area.png
| image_caption = Catchment area of the Yobe River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Region
| subdivision_name1 = [[West Africa]]
| subdivision_type2 = Countries
| subdivision_name2 = [[Nigeria]], [[Niger]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|200|mi|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Lake Chad]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| cities = [[Gashua]], [[Geidam]], [[Damasak]], [[Diffa]]
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Yobe Mɔɣili''', ŋɔ nyɛla shɛba ni booni shɛli '''Komadougou Yobe''' ka niri ni tooi lahi sabi li '''Komadugu''' bee '''Komadougou-Yobe''' ({{langx|fr|Komadougou Yobé}}), nyɛla mɔɣili din be [[West Africa]] ka nyɛ din zori chirigiri Lake Chad n doni [[Nigeria]] mini [[Niger]].<ref name=eb>{{cite encyclopedia|url= http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|title= Niger|access-date= 2007-05-13|encyclopedia= [[Encyclopædia Britannica|Encyclopædia Britannica Online]]|publisher= [[Encyclopædia Britannica, Inc.|Encyclopædia Britannica, Inc]]|archive-date= 2008-06-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20080617022422/http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|url-status= live}}</ref><ref name="h812">{{Cite web |title=Komadugu Yobe River |url=https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |access-date=2023-09-22 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=2023-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162049/https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |url-status=live }}</ref> Mɔɣili maa ni lah chirigiri mɔɣa shɛŋa nyɛ [[Hadejia River]], [[Jama'are River]],<ref name=eb2>{{cite encyclopedia| encyclopedia = Encyclopædia Britannica Online| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| access-date = 2007-05-13| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc| archive-date = 2008-05-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20080527234738/http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| url-status = live}}</ref> n-ti pahi [[Komadugu Gana River]].<ref>{{Cite web |title=Top 10 Best River in Yobe reviews |url=https://ng.africabz.com/yobe/river |access-date=2023-07-28 |website=ng.africabz.com}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din pahi n di tarisi zaŋ n-ti [[Niger]] mini [[Nigeria]] ka di waɣilim nyɛ kamani 95 miles (150 km), di nyɛla din zori kilomita kɔbisita ni pishi.<ref name="h812" />
Yɛltɔɣa nyɛla din beni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ zobu taɣibu, di taɣibu ŋɔ daliri nyɛ mɔɣa shɛŋa bɛ ni gbi pahi lala yaɣili ŋɔ, lala mɔɣa maa nyɛ [[Tiga Dam]] din be Kano yaɣili mini [[Kafin Zaki Dam]] din be [[Bauchi State]].<ref>{{cite web
|url=http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|title=Dam Politics in Northern Nigeria: The Case of the Kafin Zaki Dam
|author=Kole Ahmed Shettima
|publisher=York University, Canada
|access-date=2009-10-01
|archive-date=2013-01-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110073645/http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|url-status=live
}}</ref>
[[File:Komadougou Foureau II.jpg|thumb|upright=1.3|Yobe River in 1900]]
Yobe mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri dima pam n-tiri salo ban ka kalinli pirinla bɛ nyɛla ban tumdi duma duri shɛŋa din be ni mini pukparigu zuɣu, di nyɛla din mali "local government areas" (LGAs) dibaa ayopɔin bin din gbaai Nguru zaŋ hali ni Yunusari.<ref>{{Cite news |date=2021-06-16 |title=River Yobe and climate change |url=https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |access-date=2023-07-12 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712190543/https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |url-status=live }}</ref>
Tiŋ'shɛŋ din miri mɔɣili ŋɔ nyɛ Gashua, Geidam n-ti pahi Damasak din be [[Nigeria]] mini [[Diffa]] din be [[Niger]].
== Gabisibu ==
Tiŋkpaŋ shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban yɛlli ni Yobe mɔɣili maa nyɛla din gabisi ni tima mini saɣiri ka di nyɛ di ni tooi tahi barina zaŋ n-ti bɛ ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |title=Rural dwellers in Yobe raise alarm on water pollution |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |access-date=2023-09-15 |newspaper=[[Premium Times]]|archive-date=2023-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112075639/https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |url-status=live }}</ref>
== See also ==
*[[Yobe State]]
*[[Hadejia-Nguru wetlands]]
==References==
<references/>
{{coord|12|39|06|N|10|38|50|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Clear}}
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Geography of Borno State]]
[[Category:Yobe State]]
[[Category:Lake Chad]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Niger–Nigeria border]]
{{Niger-river-stub}}
{{BornoNG-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
k97au3cytwpapc4lf70al97wzbzvo9w
138147
138146
2026-05-30T11:09:20Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138147
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|Nigerian river}}
{{Infobox river
| name = Yobe River
| native_name = {{langx|fr|Komadougou Yobé}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Yobe river catchment area.png
| image_caption = Catchment area of the Yobe River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Region
| subdivision_name1 = [[West Africa]]
| subdivision_type2 = Countries
| subdivision_name2 = [[Nigeria]], [[Niger]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|200|mi|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Lake Chad]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| cities = [[Gashua]], [[Geidam]], [[Damasak]], [[Diffa]]
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Yobe Mɔɣili''', ŋɔ nyɛla shɛba ni booni shɛli '''Komadougou Yobe''' ka niri ni tooi lahi sabi li '''Komadugu''' bee '''Komadougou-Yobe''' ({{langx|fr|Komadougou Yobé}}), nyɛla mɔɣili din be [[West Africa]] ka nyɛ din zori chirigiri Lake Chad n doni [[Nigeria]] mini [[Niger]].<ref name=eb>{{cite encyclopedia|url= http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|title= Niger|access-date= 2007-05-13|encyclopedia= [[Encyclopædia Britannica|Encyclopædia Britannica Online]]|publisher= [[Encyclopædia Britannica, Inc.|Encyclopædia Britannica, Inc]]|archive-date= 2008-06-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20080617022422/http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|url-status= live}}</ref><ref name="h812">{{Cite web |title=Komadugu Yobe River |url=https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |access-date=2023-09-22 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=2023-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162049/https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |url-status=live }}</ref> Mɔɣili maa ni lah chirigiri mɔɣa shɛŋa nyɛ [[Hadejia River]], [[Jama'are River]],<ref name=eb2>{{cite encyclopedia| encyclopedia = Encyclopædia Britannica Online| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| access-date = 2007-05-13| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc| archive-date = 2008-05-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20080527234738/http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| url-status = live}}</ref> n-ti pahi [[Komadugu Gana River]].<ref>{{Cite web |title=Top 10 Best River in Yobe reviews |url=https://ng.africabz.com/yobe/river |access-date=2023-07-28 |website=ng.africabz.com}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din pahi n di tarisi zaŋ n-ti [[Niger]] mini [[Nigeria]] ka di waɣilim nyɛ kamani 95 miles (150 km), di nyɛla din zori kilomita kɔbisita ni pishi.<ref name="h812" />
Yɛltɔɣa nyɛla din beni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ zobu taɣibu, di taɣibu ŋɔ daliri nyɛ mɔɣa shɛŋa bɛ ni gbi pahi lala yaɣili ŋɔ, lala mɔɣa maa nyɛ [[Tiga Dam]] din be Kano yaɣili mini [[Kafin Zaki Dam]] din be [[Bauchi State]].<ref>{{cite web
|url=http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|title=Dam Politics in Northern Nigeria: The Case of the Kafin Zaki Dam
|author=Kole Ahmed Shettima
|publisher=York University, Canada
|access-date=2009-10-01
|archive-date=2013-01-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110073645/http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|url-status=live
}}</ref>
[[File:Komadougou Foureau II.jpg|thumb|upright=1.3|Yobe River in 1900]]
Yobe mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri dima pam n-tiri salo ban ka kalinli pirinla bɛ nyɛla ban tumdi duma duri shɛŋa din be ni mini pukparigu zuɣu, di nyɛla din mali "local government areas" (LGAs) dibaa ayopɔin bin din gbaai Nguru zaŋ hali ni Yunusari.<ref>{{Cite news |date=2021-06-16 |title=River Yobe and climate change |url=https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |access-date=2023-07-12 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712190543/https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |url-status=live }}</ref>
Tiŋ'shɛŋ din miri mɔɣili ŋɔ nyɛ Gashua, Geidam n-ti pahi Damasak din be [[Nigeria]] mini [[Diffa]] din be [[Niger]].
== Gabisibu ==
Tiŋkpaŋ shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban yɛlli ni Yobe mɔɣili maa nyɛla din gabisi ni tima mini saɣiri ka di nyɛ di ni tooi tahi barina zaŋ n-ti bɛ ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |title=Rural dwellers in Yobe raise alarm on water pollution |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |access-date=2023-09-15 |newspaper=[[Premium Times]]|archive-date=2023-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112075639/https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |url-status=live }}</ref>
== See also ==
*[[Yobe State]]
*[[Hadejia-Nguru wetlands]]
==References==
<references/>
{{coord|12|39|06|N|10|38|50|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Clear}}
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Geography of Borno State]]
[[Category:Yobe State]]
[[Category:Lake Chad]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Niger–Nigeria border]]
{{Niger-river-stub}}
{{BornoNG-geo-stub}}
93948e8lvkkd8j67qkqw2cxdlxdeo3j
138148
138147
2026-05-30T11:09:41Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138148
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|Nigerian river}}
{{Infobox river
| name = Yobe River
| native_name = {{langx|fr|Komadougou Yobé}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Yobe river catchment area.png
| image_caption = Catchment area of the Yobe River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Region
| subdivision_name1 = [[West Africa]]
| subdivision_type2 = Countries
| subdivision_name2 = [[Nigeria]], [[Niger]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|200|mi|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Lake Chad]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| cities = [[Gashua]], [[Geidam]], [[Damasak]], [[Diffa]]
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Yobe Mɔɣili''', ŋɔ nyɛla shɛba ni booni shɛli '''Komadougou Yobe''' ka niri ni tooi lahi sabi li '''Komadugu''' bee '''Komadougou-Yobe''' ({{langx|fr|Komadougou Yobé}}), nyɛla mɔɣili din be [[West Africa]] ka nyɛ din zori chirigiri Lake Chad n doni [[Nigeria]] mini [[Niger]].<ref name=eb>{{cite encyclopedia|url= http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|title= Niger|access-date= 2007-05-13|encyclopedia= [[Encyclopædia Britannica|Encyclopædia Britannica Online]]|publisher= [[Encyclopædia Britannica, Inc.|Encyclopædia Britannica, Inc]]|archive-date= 2008-06-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20080617022422/http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|url-status= live}}</ref><ref name="h812">{{Cite web |title=Komadugu Yobe River |url=https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |access-date=2023-09-22 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=2023-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162049/https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |url-status=live }}</ref> Mɔɣili maa ni lah chirigiri mɔɣa shɛŋa nyɛ [[Hadejia River]], [[Jama'are River]],<ref name=eb2>{{cite encyclopedia| encyclopedia = Encyclopædia Britannica Online| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| access-date = 2007-05-13| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc| archive-date = 2008-05-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20080527234738/http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| url-status = live}}</ref> n-ti pahi [[Komadugu Gana River]].<ref>{{Cite web |title=Top 10 Best River in Yobe reviews |url=https://ng.africabz.com/yobe/river |access-date=2023-07-28 |website=ng.africabz.com}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din pahi n di tarisi zaŋ n-ti [[Niger]] mini [[Nigeria]] ka di waɣilim nyɛ kamani 95 miles (150 km), di nyɛla din zori kilomita kɔbisita ni pishi.<ref name="h812" />
Yɛltɔɣa nyɛla din beni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ zobu taɣibu, di taɣibu ŋɔ daliri nyɛ mɔɣa shɛŋa bɛ ni gbi pahi lala yaɣili ŋɔ, lala mɔɣa maa nyɛ [[Tiga Dam]] din be Kano yaɣili mini [[Kafin Zaki Dam]] din be [[Bauchi State]].<ref>{{cite web
|url=http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|title=Dam Politics in Northern Nigeria: The Case of the Kafin Zaki Dam
|author=Kole Ahmed Shettima
|publisher=York University, Canada
|access-date=2009-10-01
|archive-date=2013-01-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110073645/http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|url-status=live
}}</ref>
[[File:Komadougou Foureau II.jpg|thumb|upright=1.3|Yobe River in 1900]]
Yobe mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri dima pam n-tiri salo ban ka kalinli pirinla bɛ nyɛla ban tumdi duma duri shɛŋa din be ni mini pukparigu zuɣu, di nyɛla din mali "local government areas" (LGAs) dibaa ayopɔin bin din gbaai Nguru zaŋ hali ni Yunusari.<ref>{{Cite news |date=2021-06-16 |title=River Yobe and climate change |url=https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |access-date=2023-07-12 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712190543/https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |url-status=live }}</ref>
Tiŋ'shɛŋ din miri mɔɣili ŋɔ nyɛ Gashua, Geidam n-ti pahi Damasak din be [[Nigeria]] mini [[Diffa]] din be [[Niger]].
== Gabisibu ==
Tiŋkpaŋ shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban yɛlli ni Yobe mɔɣili maa nyɛla din gabisi ni tima mini saɣiri ka di nyɛ di ni tooi tahi barina zaŋ n-ti bɛ ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |title=Rural dwellers in Yobe raise alarm on water pollution |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |access-date=2023-09-15 |newspaper=[[Premium Times]]|archive-date=2023-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112075639/https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |url-status=live }}</ref>
== See also ==
*[[Yobe State]]
*[[Hadejia-Nguru wetlands]]
==References==
<references/>
{{coord|12|39|06|N|10|38|50|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Clear}}
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Geography of Borno State]]
[[Category:Yobe State]]
[[Category:Lake Chad]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Niger–Nigeria border]]
{{Niger-river-stub}}
atp0mbks5b7dqkv48yjrg73p5gignxj
138149
138148
2026-05-30T11:10:01Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138149
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|Nigerian river}}
{{Infobox river
| name = Yobe River
| native_name = {{langx|fr|Komadougou Yobé}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Yobe river catchment area.png
| image_caption = Catchment area of the Yobe River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Region
| subdivision_name1 = [[West Africa]]
| subdivision_type2 = Countries
| subdivision_name2 = [[Nigeria]], [[Niger]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|200|mi|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Lake Chad]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| cities = [[Gashua]], [[Geidam]], [[Damasak]], [[Diffa]]
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Yobe Mɔɣili''', ŋɔ nyɛla shɛba ni booni shɛli '''Komadougou Yobe''' ka niri ni tooi lahi sabi li '''Komadugu''' bee '''Komadougou-Yobe''' ({{langx|fr|Komadougou Yobé}}), nyɛla mɔɣili din be [[West Africa]] ka nyɛ din zori chirigiri Lake Chad n doni [[Nigeria]] mini [[Niger]].<ref name=eb>{{cite encyclopedia|url= http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|title= Niger|access-date= 2007-05-13|encyclopedia= [[Encyclopædia Britannica|Encyclopædia Britannica Online]]|publisher= [[Encyclopædia Britannica, Inc.|Encyclopædia Britannica, Inc]]|archive-date= 2008-06-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20080617022422/http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|url-status= live}}</ref><ref name="h812">{{Cite web |title=Komadugu Yobe River |url=https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |access-date=2023-09-22 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=2023-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162049/https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |url-status=live }}</ref> Mɔɣili maa ni lah chirigiri mɔɣa shɛŋa nyɛ [[Hadejia River]], [[Jama'are River]],<ref name=eb2>{{cite encyclopedia| encyclopedia = Encyclopædia Britannica Online| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| access-date = 2007-05-13| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc| archive-date = 2008-05-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20080527234738/http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| url-status = live}}</ref> n-ti pahi [[Komadugu Gana River]].<ref>{{Cite web |title=Top 10 Best River in Yobe reviews |url=https://ng.africabz.com/yobe/river |access-date=2023-07-28 |website=ng.africabz.com}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din pahi n di tarisi zaŋ n-ti [[Niger]] mini [[Nigeria]] ka di waɣilim nyɛ kamani 95 miles (150 km), di nyɛla din zori kilomita kɔbisita ni pishi.<ref name="h812" />
Yɛltɔɣa nyɛla din beni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ zobu taɣibu, di taɣibu ŋɔ daliri nyɛ mɔɣa shɛŋa bɛ ni gbi pahi lala yaɣili ŋɔ, lala mɔɣa maa nyɛ [[Tiga Dam]] din be Kano yaɣili mini [[Kafin Zaki Dam]] din be [[Bauchi State]].<ref>{{cite web
|url=http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|title=Dam Politics in Northern Nigeria: The Case of the Kafin Zaki Dam
|author=Kole Ahmed Shettima
|publisher=York University, Canada
|access-date=2009-10-01
|archive-date=2013-01-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110073645/http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|url-status=live
}}</ref>
[[File:Komadougou Foureau II.jpg|thumb|upright=1.3|Yobe River in 1900]]
Yobe mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri dima pam n-tiri salo ban ka kalinli pirinla bɛ nyɛla ban tumdi duma duri shɛŋa din be ni mini pukparigu zuɣu, di nyɛla din mali "local government areas" (LGAs) dibaa ayopɔin bin din gbaai Nguru zaŋ hali ni Yunusari.<ref>{{Cite news |date=2021-06-16 |title=River Yobe and climate change |url=https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |access-date=2023-07-12 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712190543/https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |url-status=live }}</ref>
Tiŋ'shɛŋ din miri mɔɣili ŋɔ nyɛ Gashua, Geidam n-ti pahi Damasak din be [[Nigeria]] mini [[Diffa]] din be [[Niger]].
== Gabisibu ==
Tiŋkpaŋ shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban yɛlli ni Yobe mɔɣili maa nyɛla din gabisi ni tima mini saɣiri ka di nyɛ di ni tooi tahi barina zaŋ n-ti bɛ ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |title=Rural dwellers in Yobe raise alarm on water pollution |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |access-date=2023-09-15 |newspaper=[[Premium Times]]|archive-date=2023-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112075639/https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |url-status=live }}</ref>
== See also ==
*[[Yobe State]]
*[[Hadejia-Nguru wetlands]]
==References==
<references/>
{{coord|12|39|06|N|10|38|50|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Clear}}
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Geography of Borno State]]
[[Category:Yobe State]]
[[Category:Lake Chad]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Niger–Nigeria border]]
elzt6aajp7pci1oli0g7d9ndpuxflz9
138150
138149
2026-05-30T11:10:25Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138150
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|Nigerian river}}
{{Infobox river
| name = Yobe River
| native_name = {{langx|fr|Komadougou Yobé}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Yobe river catchment area.png
| image_caption = Catchment area of the Yobe River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Region
| subdivision_name1 = [[West Africa]]
| subdivision_type2 = Countries
| subdivision_name2 = [[Nigeria]], [[Niger]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|200|mi|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Lake Chad]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| cities = [[Gashua]], [[Geidam]], [[Damasak]], [[Diffa]]
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Yobe Mɔɣili''', ŋɔ nyɛla shɛba ni booni shɛli '''Komadougou Yobe''' ka niri ni tooi lahi sabi li '''Komadugu''' bee '''Komadougou-Yobe''' ({{langx|fr|Komadougou Yobé}}), nyɛla mɔɣili din be [[West Africa]] ka nyɛ din zori chirigiri Lake Chad n doni [[Nigeria]] mini [[Niger]].<ref name=eb>{{cite encyclopedia|url= http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|title= Niger|access-date= 2007-05-13|encyclopedia= [[Encyclopædia Britannica|Encyclopædia Britannica Online]]|publisher= [[Encyclopædia Britannica, Inc.|Encyclopædia Britannica, Inc]]|archive-date= 2008-06-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20080617022422/http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|url-status= live}}</ref><ref name="h812">{{Cite web |title=Komadugu Yobe River |url=https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |access-date=2023-09-22 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=2023-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162049/https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |url-status=live }}</ref> Mɔɣili maa ni lah chirigiri mɔɣa shɛŋa nyɛ [[Hadejia River]], [[Jama'are River]],<ref name=eb2>{{cite encyclopedia| encyclopedia = Encyclopædia Britannica Online| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| access-date = 2007-05-13| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc| archive-date = 2008-05-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20080527234738/http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| url-status = live}}</ref> n-ti pahi [[Komadugu Gana River]].<ref>{{Cite web |title=Top 10 Best River in Yobe reviews |url=https://ng.africabz.com/yobe/river |access-date=2023-07-28 |website=ng.africabz.com}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din pahi n di tarisi zaŋ n-ti [[Niger]] mini [[Nigeria]] ka di waɣilim nyɛ kamani 95 miles (150 km), di nyɛla din zori kilomita kɔbisita ni pishi.<ref name="h812" />
Yɛltɔɣa nyɛla din beni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ zobu taɣibu, di taɣibu ŋɔ daliri nyɛ mɔɣa shɛŋa bɛ ni gbi pahi lala yaɣili ŋɔ, lala mɔɣa maa nyɛ [[Tiga Dam]] din be Kano yaɣili mini [[Kafin Zaki Dam]] din be [[Bauchi State]].<ref>{{cite web
|url=http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|title=Dam Politics in Northern Nigeria: The Case of the Kafin Zaki Dam
|author=Kole Ahmed Shettima
|publisher=York University, Canada
|access-date=2009-10-01
|archive-date=2013-01-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110073645/http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|url-status=live
}}</ref>
[[File:Komadougou Foureau II.jpg|thumb|upright=1.3|Yobe River in 1900]]
Yobe mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri dima pam n-tiri salo ban ka kalinli pirinla bɛ nyɛla ban tumdi duma duri shɛŋa din be ni mini pukparigu zuɣu, di nyɛla din mali "local government areas" (LGAs) dibaa ayopɔin bin din gbaai Nguru zaŋ hali ni Yunusari.<ref>{{Cite news |date=2021-06-16 |title=River Yobe and climate change |url=https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |access-date=2023-07-12 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712190543/https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |url-status=live }}</ref>
Tiŋ'shɛŋ din miri mɔɣili ŋɔ nyɛ Gashua, Geidam n-ti pahi Damasak din be [[Nigeria]] mini [[Diffa]] din be [[Niger]].
== Gabisibu ==
Tiŋkpaŋ shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban yɛlli ni Yobe mɔɣili maa nyɛla din gabisi ni tima mini saɣiri ka di nyɛ di ni tooi tahi barina zaŋ n-ti bɛ ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |title=Rural dwellers in Yobe raise alarm on water pollution |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |access-date=2023-09-15 |newspaper=[[Premium Times]]|archive-date=2023-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112075639/https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |url-status=live }}</ref>
== See also ==
*[[Yobe State]]
*[[Hadejia-Nguru wetlands]]
==Kundivihira ==
<references/>
{{coord|12|39|06|N|10|38|50|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Clear}}
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Geography of Borno State]]
[[Category:Yobe State]]
[[Category:Lake Chad]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Niger–Nigeria border]]
f3xf8nhy69w6qlgobpb7zgci0eihdqi
138151
138150
2026-05-30T11:10:53Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
138151
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|Nigerian river}}
{{Infobox river
| name = Yobe River
| native_name = {{langx|fr|Komadougou Yobé}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = Yobe river catchment area.png
| image_caption = Catchment area of the Yobe River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Region
| subdivision_name1 = [[West Africa]]
| subdivision_type2 = Countries
| subdivision_name2 = [[Nigeria]], [[Niger]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|200|mi|km}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Lake Chad]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size =
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| cities = [[Gashua]], [[Geidam]], [[Damasak]], [[Diffa]]
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Yobe Mɔɣili''', ŋɔ nyɛla shɛba ni booni shɛli '''Komadougou Yobe''' ka niri ni tooi lahi sabi li '''Komadugu''' bee '''Komadougou-Yobe''' ({{langx|fr|Komadougou Yobé}}), nyɛla mɔɣili din be [[West Africa]] ka nyɛ din zori chirigiri Lake Chad n doni [[Nigeria]] mini [[Niger]].<ref name=eb>{{cite encyclopedia|url= http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|title= Niger|access-date= 2007-05-13|encyclopedia= [[Encyclopædia Britannica|Encyclopædia Britannica Online]]|publisher= [[Encyclopædia Britannica, Inc.|Encyclopædia Britannica, Inc]]|archive-date= 2008-06-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20080617022422/http://www.britannica.com/eb/article-55020/Niger|url-status= live}}</ref><ref name="h812">{{Cite web |title=Komadugu Yobe River |url=https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |access-date=2023-09-22 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=2023-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162049/https://www.britannica.com/place/Komadugu-Yobe-River |url-status=live }}</ref> Mɔɣili maa ni lah chirigiri mɔɣa shɛŋa nyɛ [[Hadejia River]], [[Jama'are River]],<ref name=eb2>{{cite encyclopedia| encyclopedia = Encyclopædia Britannica Online| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| access-date = 2007-05-13| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc| archive-date = 2008-05-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20080527234738/http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| url-status = live}}</ref> n-ti pahi [[Komadugu Gana River]].<ref>{{Cite web |title=Top 10 Best River in Yobe reviews |url=https://ng.africabz.com/yobe/river |access-date=2023-07-28 |website=ng.africabz.com}}</ref> Mɔɣili ŋɔ nyɛla din pahi n di tarisi zaŋ n-ti [[Niger]] mini [[Nigeria]] ka di waɣilim nyɛ kamani 95 miles (150 km), di nyɛla din zori kilomita kɔbisita ni pishi.<ref name="h812" />
Yɛltɔɣa nyɛla din beni zaŋ n-ti mɔɣili ŋɔ zobu taɣibu, di taɣibu ŋɔ daliri nyɛ mɔɣa shɛŋa bɛ ni gbi pahi lala yaɣili ŋɔ, lala mɔɣa maa nyɛ [[Tiga Dam]] din be Kano yaɣili mini [[Kafin Zaki Dam]] din be [[Bauchi State]].<ref>{{cite web
|url=http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|title=Dam Politics in Northern Nigeria: The Case of the Kafin Zaki Dam
|author=Kole Ahmed Shettima
|publisher=York University, Canada
|access-date=2009-10-01
|archive-date=2013-01-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110073645/http://pi.library.yorku.ca/ojs/index.php/refuge/article/viewFile/21922/20591
|url-status=live
}}</ref>
[[File:Komadougou Foureau II.jpg|thumb|upright=1.3|Yobe River in 1900]]
Yobe mɔɣili ŋɔ nyɛla din yihiri dima pam n-tiri salo ban ka kalinli pirinla bɛ nyɛla ban tumdi duma duri shɛŋa din be ni mini pukparigu zuɣu, di nyɛla din mali "local government areas" (LGAs) dibaa ayopɔin bin din gbaai Nguru zaŋ hali ni Yunusari.<ref>{{Cite news |date=2021-06-16 |title=River Yobe and climate change |url=https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |access-date=2023-07-12 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-GB |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712190543/https://dailytrust.com/river-yobe-and-climate-change/ |url-status=live }}</ref>
Tiŋ'shɛŋ din miri mɔɣili ŋɔ nyɛ Gashua, Geidam n-ti pahi Damasak din be [[Nigeria]] mini [[Diffa]] din be [[Niger]].
== Gabisibu ==
Tiŋkpaŋ shɛŋa din be lala yaɣili ŋɔ nyɛla ban yɛlli ni Yobe mɔɣili maa nyɛla din gabisi ni tima mini saɣiri ka di nyɛ di ni tooi tahi barina zaŋ n-ti bɛ ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ.<ref>{{Cite news |title=Rural dwellers in Yobe raise alarm on water pollution |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |access-date=2023-09-15 |newspaper=[[Premium Times]]|archive-date=2023-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112075639/https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/141355-rural-dwellers-in-yobe-raise-alarm-on-water-pollution.html |url-status=live }}</ref>
== Lihimi m pahi ==
*[[Yobe State]]
*[[Hadejia-Nguru wetlands]]
==Kundivihira ==
<references/>
{{coord|12|39|06|N|10|38|50|E|region:NG_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Clear}}
[[Category:Rivers of Niger]]
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Geography of Borno State]]
[[Category:Yobe State]]
[[Category:Lake Chad]]
[[Category:International rivers of Africa]]
[[Category:Niger–Nigeria border]]
mb4pkl36j2uawitz6ix99qxm8pufpr1
Hadejia River
0
33204
138152
2026-05-30T11:16:10Z
Kalakpagh
2501
Created article
138152
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Northern Nigeria}}
[[File:River Hadejia 02.jpg|thumb|River Hadejia]]
[[File:Yobe river catchment area.png|thumb|right|300px|Catchment area of the Yobe River]]
'''Hadejia Mɔɣili''' ([[Hausa language|Hausa]]: {{Transliteration|ha|kogin Haɗeja}})<ref>{{Cite web |title=Hadejia |url=https://www.britannica.com/place/Dutse}}</ref> ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Nigeria]] tudu yaɣili ka nyɛ din zori chirigiri [[Yobe River]] (Komadugu Yobe).<ref name="eb">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Encyclopædia Britannica| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| accessdate = 2006-12-22| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc.}}</ref> Tiŋ'shɛŋa din miri lala mɔɣili ŋɔ shɛli nyɛ Hadejia<ref name="eb"/> mini Nguru.<ref>{{Cite web |title=Hadejia River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Hadejia-River |access-date=2023-07-26 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lala mɔɣili nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni sɔŋ pukparilim ka di pukparilim sɔŋsim ŋɔ nyɛ din chɛ ka di kom maa booi [[Hadejia-Nguru wetlands]],<ref name="aaas">{{cite web |url=http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |last=Acreman |first=Michael |title=Principles of Water Management for People and the Environment |accessdate=2007-05-13 |work=Aaas.org |publisher=[[American Association for the Advancement of Science]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611142254/http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |archive-date=2007-06-11 |url-status=dead }}</ref> di nyɛla mɔɣili ŋɔ ni chirigi mɔɣ'shɛli ni Nguru Lake.
Hadejia mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣili din sulinsi be Tiga mini Challawa Gorge mɔɣa din be Kano yaɣili ni ka mani kɔbig puuni vaabu pihinii.<ref>{{cite web
|url=https://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e11.htm
|title=Irrigation potential in Africa: A basin approach
|date=1997
|publisher=United Nations Food and Agriculture Organization
|accessdate=2009-10-01}}</ref><ref>{{cite web
|url = http://na.unep.net/AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|title = Challawa Gorge Reservoir
|publisher = United Nations Environment Program
|access-date = 2009-10-03
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20090509215612/http://na.unep.net//AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|archive-date = 2009-05-09
}}</ref>
==Flood==
Lala yaɣili Ŋɔ zuɣulan nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ yi ŋari Hadejia mɔɣili ŋɔ ko'soya ni di nyɛla din yɛn gu ka taɣi ko'kpɛɣu shɛli din be lala yaɣili maa, din daa niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ lala yaɣili maa nyaaŋa ka bɛ bori bɛ ni yɛn niŋ shɛm gu ka taɣi suhibiɛɣuni ko'kpɛɣu.<ref>{{Cite web |last=USMAN |first=Mustapha |date=2023-07-01 |title=Flooding: Jigawa govt commences dredging of Hadejia river |url=https://www.icirnigeria.org/flooding-jigawa-govt-commences-dredging-of-hadejia-river/ |access-date=2023-07-10 |website=The ICIR- Latest News, Politics, Governance, Elections, Investigation, Factcheck, Covid-19 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdullahi |first=Murtala |date=2020-10-01 |title=40 killed in Jigawa As River Hadejia Overflows Its banks |url=https://humanglemedia.com/40-killed-in-jigawa-as-river-hadejia-overflows-its-banks/ |access-date=2023-07-26 |website=HumAngle |language=en-US}}</ref>
Bɛ nyɛla ban daa niŋ vihigu ni ko'kpɛɣu din niŋ lala yaɣili ŋɔ yuuni kam puuni bin din gbaai yuuni 1963 zaŋ hali ni yuuni 2014.<ref>{{Cite journal |last1=Shuaibu |first1=Abdulrahman |last2=Hounkpè |first2=Jean |last3=Bossa |first3=Yaovi Aymar |last4=Kalin |first4=Robert M. |date=January 2022 |title=Flood Risk Assessment and Mapping in the Hadejia River Basin, Nigeria, Using Hydro-Geomorphic Approach and Multi-Criterion Decision-Making Method |journal=Water |language=en |volume=14 |issue=22 |pages=3709 |doi=10.3390/w14223709 |issn=2073-4441 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite news |title=Flood: Jigawa farmers demand compensation from Hadejia-Jamare River Basin Authority |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/563579-flood-jigawa-farmers-demand-compensation-from-hadejia-jamare-river-basin-authority.html |access-date=2023-07-26 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
== Climate and weather ==
Hadejia, Naawun nam tiɛri taɣibu shiɣuni nyɛla din tooi tula ka sa'gbana nyɛ din tooi pa zuɣusaa. Sa'gbana lahi nyɛla din be wuuni saha shɛŋa ka di tulim tooi zoogi ka di nyɛ pihiyobu yini ka zaŋ chaŋ kɔbigi ni dibaa anu amaa ka nyɛ din bi tooi siɣiri yaɣiri pihiyobu yini ka yuuni puuni.<ref name=":0">{{Cite web |title=Hadejia Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65605/Average-Weather-in-Hadejia-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-07-15 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Bin din gbaai Silimiin goli March biɛɣ'pishi ni yini zaŋ chaŋ Silimiin goli June dabaa ayi dali, di tulim tooi nyɛla 2.4 chira ka di dabisili tulim nyɛ din gari 101 °F. Hadejia tiŋgbani ni, Silimiin goli May nyɛ chiri shɛli din mali tulim pam yuuni puuni ka di tulim tooi nyɛ 103 °F ka di porlimli tooi nyɛ 80 °F.<ref name=":0" />
Bin din gbaai Silimiin goli December dabaa awɔi dali zaŋ chaŋ Silimiin goli January biɛɣ'pihita ni yini dali nyɛla din tooi maai ka di tulim zoogi ka di nyɛ din paari 90 °F, zaŋ chaŋ 1.7 chira. .<ref name=":0" />
==References==
{{Reflist}}
==External links==
{{commons category|Hadejia River}}
{{Authority control}}
{{Coord|12.651667|10.647222|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Bauchi State]]
[[Category:Jigawa State]]
[[Category:Kano State]]
[[Category:Yobe State]]
{{Bauchi-geo-stub}}
{{Jigawa-geo-stub}}
{{Kano-geo-stub}}
{{Yobe-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
p8z9clgm55ljzlu6nuufvvls6dh5qfc
138153
138152
2026-05-30T11:16:43Z
Kalakpagh
2501
added databox
138153
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Northern Nigeria}}
[[File:River Hadejia 02.jpg|thumb|River Hadejia]]
[[File:Yobe river catchment area.png|thumb|right|300px|Catchment area of the Yobe River]]
'''Hadejia Mɔɣili''' ([[Hausa language|Hausa]]: {{Transliteration|ha|kogin Haɗeja}})<ref>{{Cite web |title=Hadejia |url=https://www.britannica.com/place/Dutse}}</ref> ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Nigeria]] tudu yaɣili ka nyɛ din zori chirigiri [[Yobe River]] (Komadugu Yobe).<ref name="eb">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Encyclopædia Britannica| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| accessdate = 2006-12-22| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc.}}</ref> Tiŋ'shɛŋa din miri lala mɔɣili ŋɔ shɛli nyɛ Hadejia<ref name="eb"/> mini Nguru.<ref>{{Cite web |title=Hadejia River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Hadejia-River |access-date=2023-07-26 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lala mɔɣili nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni sɔŋ pukparilim ka di pukparilim sɔŋsim ŋɔ nyɛ din chɛ ka di kom maa booi [[Hadejia-Nguru wetlands]],<ref name="aaas">{{cite web |url=http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |last=Acreman |first=Michael |title=Principles of Water Management for People and the Environment |accessdate=2007-05-13 |work=Aaas.org |publisher=[[American Association for the Advancement of Science]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611142254/http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |archive-date=2007-06-11 |url-status=dead }}</ref> di nyɛla mɔɣili ŋɔ ni chirigi mɔɣ'shɛli ni Nguru Lake.
Hadejia mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣili din sulinsi be Tiga mini Challawa Gorge mɔɣa din be Kano yaɣili ni ka mani kɔbig puuni vaabu pihinii.<ref>{{cite web
|url=https://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e11.htm
|title=Irrigation potential in Africa: A basin approach
|date=1997
|publisher=United Nations Food and Agriculture Organization
|accessdate=2009-10-01}}</ref><ref>{{cite web
|url = http://na.unep.net/AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|title = Challawa Gorge Reservoir
|publisher = United Nations Environment Program
|access-date = 2009-10-03
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20090509215612/http://na.unep.net//AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|archive-date = 2009-05-09
}}</ref>
==Flood==
Lala yaɣili Ŋɔ zuɣulan nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ yi ŋari Hadejia mɔɣili ŋɔ ko'soya ni di nyɛla din yɛn gu ka taɣi ko'kpɛɣu shɛli din be lala yaɣili maa, din daa niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ lala yaɣili maa nyaaŋa ka bɛ bori bɛ ni yɛn niŋ shɛm gu ka taɣi suhibiɛɣuni ko'kpɛɣu.<ref>{{Cite web |last=USMAN |first=Mustapha |date=2023-07-01 |title=Flooding: Jigawa govt commences dredging of Hadejia river |url=https://www.icirnigeria.org/flooding-jigawa-govt-commences-dredging-of-hadejia-river/ |access-date=2023-07-10 |website=The ICIR- Latest News, Politics, Governance, Elections, Investigation, Factcheck, Covid-19 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdullahi |first=Murtala |date=2020-10-01 |title=40 killed in Jigawa As River Hadejia Overflows Its banks |url=https://humanglemedia.com/40-killed-in-jigawa-as-river-hadejia-overflows-its-banks/ |access-date=2023-07-26 |website=HumAngle |language=en-US}}</ref>
Bɛ nyɛla ban daa niŋ vihigu ni ko'kpɛɣu din niŋ lala yaɣili ŋɔ yuuni kam puuni bin din gbaai yuuni 1963 zaŋ hali ni yuuni 2014.<ref>{{Cite journal |last1=Shuaibu |first1=Abdulrahman |last2=Hounkpè |first2=Jean |last3=Bossa |first3=Yaovi Aymar |last4=Kalin |first4=Robert M. |date=January 2022 |title=Flood Risk Assessment and Mapping in the Hadejia River Basin, Nigeria, Using Hydro-Geomorphic Approach and Multi-Criterion Decision-Making Method |journal=Water |language=en |volume=14 |issue=22 |pages=3709 |doi=10.3390/w14223709 |issn=2073-4441 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite news |title=Flood: Jigawa farmers demand compensation from Hadejia-Jamare River Basin Authority |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/563579-flood-jigawa-farmers-demand-compensation-from-hadejia-jamare-river-basin-authority.html |access-date=2023-07-26 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
== Climate and weather ==
Hadejia, Naawun nam tiɛri taɣibu shiɣuni nyɛla din tooi tula ka sa'gbana nyɛ din tooi pa zuɣusaa. Sa'gbana lahi nyɛla din be wuuni saha shɛŋa ka di tulim tooi zoogi ka di nyɛ pihiyobu yini ka zaŋ chaŋ kɔbigi ni dibaa anu amaa ka nyɛ din bi tooi siɣiri yaɣiri pihiyobu yini ka yuuni puuni.<ref name=":0">{{Cite web |title=Hadejia Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65605/Average-Weather-in-Hadejia-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-07-15 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Bin din gbaai Silimiin goli March biɛɣ'pishi ni yini zaŋ chaŋ Silimiin goli June dabaa ayi dali, di tulim tooi nyɛla 2.4 chira ka di dabisili tulim nyɛ din gari 101 °F. Hadejia tiŋgbani ni, Silimiin goli May nyɛ chiri shɛli din mali tulim pam yuuni puuni ka di tulim tooi nyɛ 103 °F ka di porlimli tooi nyɛ 80 °F.<ref name=":0" />
Bin din gbaai Silimiin goli December dabaa awɔi dali zaŋ chaŋ Silimiin goli January biɛɣ'pihita ni yini dali nyɛla din tooi maai ka di tulim zoogi ka di nyɛ din paari 90 °F, zaŋ chaŋ 1.7 chira. .<ref name=":0" />
==References==
{{Reflist}}
==External links==
{{commons category|Hadejia River}}
{{Authority control}}
{{Coord|12.651667|10.647222|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Bauchi State]]
[[Category:Jigawa State]]
[[Category:Kano State]]
[[Category:Yobe State]]
{{Bauchi-geo-stub}}
{{Jigawa-geo-stub}}
{{Kano-geo-stub}}
{{Yobe-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
c9c7jo3hmix0umwkwmar3fz5pd1cpzf
138154
138153
2026-05-30T11:17:13Z
Kalakpagh
2501
/* Flood */ Updated Content
138154
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Northern Nigeria}}
[[File:River Hadejia 02.jpg|thumb|River Hadejia]]
[[File:Yobe river catchment area.png|thumb|right|300px|Catchment area of the Yobe River]]
'''Hadejia Mɔɣili''' ([[Hausa language|Hausa]]: {{Transliteration|ha|kogin Haɗeja}})<ref>{{Cite web |title=Hadejia |url=https://www.britannica.com/place/Dutse}}</ref> ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Nigeria]] tudu yaɣili ka nyɛ din zori chirigiri [[Yobe River]] (Komadugu Yobe).<ref name="eb">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Encyclopædia Britannica| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| accessdate = 2006-12-22| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc.}}</ref> Tiŋ'shɛŋa din miri lala mɔɣili ŋɔ shɛli nyɛ Hadejia<ref name="eb"/> mini Nguru.<ref>{{Cite web |title=Hadejia River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Hadejia-River |access-date=2023-07-26 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lala mɔɣili nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni sɔŋ pukparilim ka di pukparilim sɔŋsim ŋɔ nyɛ din chɛ ka di kom maa booi [[Hadejia-Nguru wetlands]],<ref name="aaas">{{cite web |url=http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |last=Acreman |first=Michael |title=Principles of Water Management for People and the Environment |accessdate=2007-05-13 |work=Aaas.org |publisher=[[American Association for the Advancement of Science]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611142254/http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |archive-date=2007-06-11 |url-status=dead }}</ref> di nyɛla mɔɣili ŋɔ ni chirigi mɔɣ'shɛli ni Nguru Lake.
Hadejia mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣili din sulinsi be Tiga mini Challawa Gorge mɔɣa din be Kano yaɣili ni ka mani kɔbig puuni vaabu pihinii.<ref>{{cite web
|url=https://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e11.htm
|title=Irrigation potential in Africa: A basin approach
|date=1997
|publisher=United Nations Food and Agriculture Organization
|accessdate=2009-10-01}}</ref><ref>{{cite web
|url = http://na.unep.net/AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|title = Challawa Gorge Reservoir
|publisher = United Nations Environment Program
|access-date = 2009-10-03
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20090509215612/http://na.unep.net//AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|archive-date = 2009-05-09
}}</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
Lala yaɣili Ŋɔ zuɣulan nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ yi ŋari Hadejia mɔɣili ŋɔ ko'soya ni di nyɛla din yɛn gu ka taɣi ko'kpɛɣu shɛli din be lala yaɣili maa, din daa niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ lala yaɣili maa nyaaŋa ka bɛ bori bɛ ni yɛn niŋ shɛm gu ka taɣi suhibiɛɣuni ko'kpɛɣu.<ref>{{Cite web |last=USMAN |first=Mustapha |date=2023-07-01 |title=Flooding: Jigawa govt commences dredging of Hadejia river |url=https://www.icirnigeria.org/flooding-jigawa-govt-commences-dredging-of-hadejia-river/ |access-date=2023-07-10 |website=The ICIR- Latest News, Politics, Governance, Elections, Investigation, Factcheck, Covid-19 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdullahi |first=Murtala |date=2020-10-01 |title=40 killed in Jigawa As River Hadejia Overflows Its banks |url=https://humanglemedia.com/40-killed-in-jigawa-as-river-hadejia-overflows-its-banks/ |access-date=2023-07-26 |website=HumAngle |language=en-US}}</ref>
Bɛ nyɛla ban daa niŋ vihigu ni ko'kpɛɣu din niŋ lala yaɣili ŋɔ yuuni kam puuni bin din gbaai yuuni 1963 zaŋ hali ni yuuni 2014.<ref>{{Cite journal |last1=Shuaibu |first1=Abdulrahman |last2=Hounkpè |first2=Jean |last3=Bossa |first3=Yaovi Aymar |last4=Kalin |first4=Robert M. |date=January 2022 |title=Flood Risk Assessment and Mapping in the Hadejia River Basin, Nigeria, Using Hydro-Geomorphic Approach and Multi-Criterion Decision-Making Method |journal=Water |language=en |volume=14 |issue=22 |pages=3709 |doi=10.3390/w14223709 |issn=2073-4441 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite news |title=Flood: Jigawa farmers demand compensation from Hadejia-Jamare River Basin Authority |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/563579-flood-jigawa-farmers-demand-compensation-from-hadejia-jamare-river-basin-authority.html |access-date=2023-07-26 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
== Climate and weather ==
Hadejia, Naawun nam tiɛri taɣibu shiɣuni nyɛla din tooi tula ka sa'gbana nyɛ din tooi pa zuɣusaa. Sa'gbana lahi nyɛla din be wuuni saha shɛŋa ka di tulim tooi zoogi ka di nyɛ pihiyobu yini ka zaŋ chaŋ kɔbigi ni dibaa anu amaa ka nyɛ din bi tooi siɣiri yaɣiri pihiyobu yini ka yuuni puuni.<ref name=":0">{{Cite web |title=Hadejia Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65605/Average-Weather-in-Hadejia-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-07-15 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Bin din gbaai Silimiin goli March biɛɣ'pishi ni yini zaŋ chaŋ Silimiin goli June dabaa ayi dali, di tulim tooi nyɛla 2.4 chira ka di dabisili tulim nyɛ din gari 101 °F. Hadejia tiŋgbani ni, Silimiin goli May nyɛ chiri shɛli din mali tulim pam yuuni puuni ka di tulim tooi nyɛ 103 °F ka di porlimli tooi nyɛ 80 °F.<ref name=":0" />
Bin din gbaai Silimiin goli December dabaa awɔi dali zaŋ chaŋ Silimiin goli January biɛɣ'pihita ni yini dali nyɛla din tooi maai ka di tulim zoogi ka di nyɛ din paari 90 °F, zaŋ chaŋ 1.7 chira. .<ref name=":0" />
==References==
{{Reflist}}
==External links==
{{commons category|Hadejia River}}
{{Authority control}}
{{Coord|12.651667|10.647222|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Bauchi State]]
[[Category:Jigawa State]]
[[Category:Kano State]]
[[Category:Yobe State]]
{{Bauchi-geo-stub}}
{{Jigawa-geo-stub}}
{{Kano-geo-stub}}
{{Yobe-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
sfmd7rcg01sztkvv0kur2qcgolpnlwt
138155
138154
2026-05-30T11:17:39Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138155
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Northern Nigeria}}
[[File:River Hadejia 02.jpg|thumb|River Hadejia]]
[[File:Yobe river catchment area.png|thumb|right|300px|Catchment area of the Yobe River]]
'''Hadejia Mɔɣili''' ([[Hausa language|Hausa]]: {{Transliteration|ha|kogin Haɗeja}})<ref>{{Cite web |title=Hadejia |url=https://www.britannica.com/place/Dutse}}</ref> ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Nigeria]] tudu yaɣili ka nyɛ din zori chirigiri [[Yobe River]] (Komadugu Yobe).<ref name="eb">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Encyclopædia Britannica| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| accessdate = 2006-12-22| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc.}}</ref> Tiŋ'shɛŋa din miri lala mɔɣili ŋɔ shɛli nyɛ Hadejia<ref name="eb"/> mini Nguru.<ref>{{Cite web |title=Hadejia River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Hadejia-River |access-date=2023-07-26 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lala mɔɣili nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni sɔŋ pukparilim ka di pukparilim sɔŋsim ŋɔ nyɛ din chɛ ka di kom maa booi [[Hadejia-Nguru wetlands]],<ref name="aaas">{{cite web |url=http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |last=Acreman |first=Michael |title=Principles of Water Management for People and the Environment |accessdate=2007-05-13 |work=Aaas.org |publisher=[[American Association for the Advancement of Science]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611142254/http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |archive-date=2007-06-11 |url-status=dead }}</ref> di nyɛla mɔɣili ŋɔ ni chirigi mɔɣ'shɛli ni Nguru Lake.
Hadejia mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣili din sulinsi be Tiga mini Challawa Gorge mɔɣa din be Kano yaɣili ni ka mani kɔbig puuni vaabu pihinii.<ref>{{cite web
|url=https://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e11.htm
|title=Irrigation potential in Africa: A basin approach
|date=1997
|publisher=United Nations Food and Agriculture Organization
|accessdate=2009-10-01}}</ref><ref>{{cite web
|url = http://na.unep.net/AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|title = Challawa Gorge Reservoir
|publisher = United Nations Environment Program
|access-date = 2009-10-03
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20090509215612/http://na.unep.net//AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|archive-date = 2009-05-09
}}</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
Lala yaɣili Ŋɔ zuɣulan nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ yi ŋari Hadejia mɔɣili ŋɔ ko'soya ni di nyɛla din yɛn gu ka taɣi ko'kpɛɣu shɛli din be lala yaɣili maa, din daa niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ lala yaɣili maa nyaaŋa ka bɛ bori bɛ ni yɛn niŋ shɛm gu ka taɣi suhibiɛɣuni ko'kpɛɣu.<ref>{{Cite web |last=USMAN |first=Mustapha |date=2023-07-01 |title=Flooding: Jigawa govt commences dredging of Hadejia river |url=https://www.icirnigeria.org/flooding-jigawa-govt-commences-dredging-of-hadejia-river/ |access-date=2023-07-10 |website=The ICIR- Latest News, Politics, Governance, Elections, Investigation, Factcheck, Covid-19 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdullahi |first=Murtala |date=2020-10-01 |title=40 killed in Jigawa As River Hadejia Overflows Its banks |url=https://humanglemedia.com/40-killed-in-jigawa-as-river-hadejia-overflows-its-banks/ |access-date=2023-07-26 |website=HumAngle |language=en-US}}</ref>
Bɛ nyɛla ban daa niŋ vihigu ni ko'kpɛɣu din niŋ lala yaɣili ŋɔ yuuni kam puuni bin din gbaai yuuni 1963 zaŋ hali ni yuuni 2014.<ref>{{Cite journal |last1=Shuaibu |first1=Abdulrahman |last2=Hounkpè |first2=Jean |last3=Bossa |first3=Yaovi Aymar |last4=Kalin |first4=Robert M. |date=January 2022 |title=Flood Risk Assessment and Mapping in the Hadejia River Basin, Nigeria, Using Hydro-Geomorphic Approach and Multi-Criterion Decision-Making Method |journal=Water |language=en |volume=14 |issue=22 |pages=3709 |doi=10.3390/w14223709 |issn=2073-4441 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite news |title=Flood: Jigawa farmers demand compensation from Hadejia-Jamare River Basin Authority |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/563579-flood-jigawa-farmers-demand-compensation-from-hadejia-jamare-river-basin-authority.html |access-date=2023-07-26 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
== Climate and weather ==
Hadejia, Naawun nam tiɛri taɣibu shiɣuni nyɛla din tooi tula ka sa'gbana nyɛ din tooi pa zuɣusaa. Sa'gbana lahi nyɛla din be wuuni saha shɛŋa ka di tulim tooi zoogi ka di nyɛ pihiyobu yini ka zaŋ chaŋ kɔbigi ni dibaa anu amaa ka nyɛ din bi tooi siɣiri yaɣiri pihiyobu yini ka yuuni puuni.<ref name=":0">{{Cite web |title=Hadejia Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65605/Average-Weather-in-Hadejia-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-07-15 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Bin din gbaai Silimiin goli March biɛɣ'pishi ni yini zaŋ chaŋ Silimiin goli June dabaa ayi dali, di tulim tooi nyɛla 2.4 chira ka di dabisili tulim nyɛ din gari 101 °F. Hadejia tiŋgbani ni, Silimiin goli May nyɛ chiri shɛli din mali tulim pam yuuni puuni ka di tulim tooi nyɛ 103 °F ka di porlimli tooi nyɛ 80 °F.<ref name=":0" />
Bin din gbaai Silimiin goli December dabaa awɔi dali zaŋ chaŋ Silimiin goli January biɛɣ'pihita ni yini dali nyɛla din tooi maai ka di tulim zoogi ka di nyɛ din paari 90 °F, zaŋ chaŋ 1.7 chira. .<ref name=":0" />
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
{{commons category|Hadejia River}}
{{Authority control}}
{{Coord|12.651667|10.647222|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Bauchi State]]
[[Category:Jigawa State]]
[[Category:Kano State]]
[[Category:Yobe State]]
{{Bauchi-geo-stub}}
{{Jigawa-geo-stub}}
{{Kano-geo-stub}}
{{Yobe-geo-stub}}
{{Nigeria-river-stub}}
22gsq7wyootz73b9iwzbmtkybh5vb0d
138156
138155
2026-05-30T11:18:08Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138156
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Northern Nigeria}}
[[File:River Hadejia 02.jpg|thumb|River Hadejia]]
[[File:Yobe river catchment area.png|thumb|right|300px|Catchment area of the Yobe River]]
'''Hadejia Mɔɣili''' ([[Hausa language|Hausa]]: {{Transliteration|ha|kogin Haɗeja}})<ref>{{Cite web |title=Hadejia |url=https://www.britannica.com/place/Dutse}}</ref> ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Nigeria]] tudu yaɣili ka nyɛ din zori chirigiri [[Yobe River]] (Komadugu Yobe).<ref name="eb">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Encyclopædia Britannica| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| accessdate = 2006-12-22| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc.}}</ref> Tiŋ'shɛŋa din miri lala mɔɣili ŋɔ shɛli nyɛ Hadejia<ref name="eb"/> mini Nguru.<ref>{{Cite web |title=Hadejia River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Hadejia-River |access-date=2023-07-26 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lala mɔɣili nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni sɔŋ pukparilim ka di pukparilim sɔŋsim ŋɔ nyɛ din chɛ ka di kom maa booi [[Hadejia-Nguru wetlands]],<ref name="aaas">{{cite web |url=http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |last=Acreman |first=Michael |title=Principles of Water Management for People and the Environment |accessdate=2007-05-13 |work=Aaas.org |publisher=[[American Association for the Advancement of Science]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611142254/http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |archive-date=2007-06-11 |url-status=dead }}</ref> di nyɛla mɔɣili ŋɔ ni chirigi mɔɣ'shɛli ni Nguru Lake.
Hadejia mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣili din sulinsi be Tiga mini Challawa Gorge mɔɣa din be Kano yaɣili ni ka mani kɔbig puuni vaabu pihinii.<ref>{{cite web
|url=https://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e11.htm
|title=Irrigation potential in Africa: A basin approach
|date=1997
|publisher=United Nations Food and Agriculture Organization
|accessdate=2009-10-01}}</ref><ref>{{cite web
|url = http://na.unep.net/AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|title = Challawa Gorge Reservoir
|publisher = United Nations Environment Program
|access-date = 2009-10-03
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20090509215612/http://na.unep.net//AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|archive-date = 2009-05-09
}}</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
Lala yaɣili Ŋɔ zuɣulan nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ yi ŋari Hadejia mɔɣili ŋɔ ko'soya ni di nyɛla din yɛn gu ka taɣi ko'kpɛɣu shɛli din be lala yaɣili maa, din daa niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ lala yaɣili maa nyaaŋa ka bɛ bori bɛ ni yɛn niŋ shɛm gu ka taɣi suhibiɛɣuni ko'kpɛɣu.<ref>{{Cite web |last=USMAN |first=Mustapha |date=2023-07-01 |title=Flooding: Jigawa govt commences dredging of Hadejia river |url=https://www.icirnigeria.org/flooding-jigawa-govt-commences-dredging-of-hadejia-river/ |access-date=2023-07-10 |website=The ICIR- Latest News, Politics, Governance, Elections, Investigation, Factcheck, Covid-19 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdullahi |first=Murtala |date=2020-10-01 |title=40 killed in Jigawa As River Hadejia Overflows Its banks |url=https://humanglemedia.com/40-killed-in-jigawa-as-river-hadejia-overflows-its-banks/ |access-date=2023-07-26 |website=HumAngle |language=en-US}}</ref>
Bɛ nyɛla ban daa niŋ vihigu ni ko'kpɛɣu din niŋ lala yaɣili ŋɔ yuuni kam puuni bin din gbaai yuuni 1963 zaŋ hali ni yuuni 2014.<ref>{{Cite journal |last1=Shuaibu |first1=Abdulrahman |last2=Hounkpè |first2=Jean |last3=Bossa |first3=Yaovi Aymar |last4=Kalin |first4=Robert M. |date=January 2022 |title=Flood Risk Assessment and Mapping in the Hadejia River Basin, Nigeria, Using Hydro-Geomorphic Approach and Multi-Criterion Decision-Making Method |journal=Water |language=en |volume=14 |issue=22 |pages=3709 |doi=10.3390/w14223709 |issn=2073-4441 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite news |title=Flood: Jigawa farmers demand compensation from Hadejia-Jamare River Basin Authority |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/563579-flood-jigawa-farmers-demand-compensation-from-hadejia-jamare-river-basin-authority.html |access-date=2023-07-26 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
== Climate and weather ==
Hadejia, Naawun nam tiɛri taɣibu shiɣuni nyɛla din tooi tula ka sa'gbana nyɛ din tooi pa zuɣusaa. Sa'gbana lahi nyɛla din be wuuni saha shɛŋa ka di tulim tooi zoogi ka di nyɛ pihiyobu yini ka zaŋ chaŋ kɔbigi ni dibaa anu amaa ka nyɛ din bi tooi siɣiri yaɣiri pihiyobu yini ka yuuni puuni.<ref name=":0">{{Cite web |title=Hadejia Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65605/Average-Weather-in-Hadejia-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-07-15 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Bin din gbaai Silimiin goli March biɛɣ'pishi ni yini zaŋ chaŋ Silimiin goli June dabaa ayi dali, di tulim tooi nyɛla 2.4 chira ka di dabisili tulim nyɛ din gari 101 °F. Hadejia tiŋgbani ni, Silimiin goli May nyɛ chiri shɛli din mali tulim pam yuuni puuni ka di tulim tooi nyɛ 103 °F ka di porlimli tooi nyɛ 80 °F.<ref name=":0" />
Bin din gbaai Silimiin goli December dabaa awɔi dali zaŋ chaŋ Silimiin goli January biɛɣ'pihita ni yini dali nyɛla din tooi maai ka di tulim zoogi ka di nyɛ din paari 90 °F, zaŋ chaŋ 1.7 chira. .<ref name=":0" />
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
{{commons category|Hadejia River}}
{{Authority control}}
{{Coord|12.651667|10.647222|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Bauchi State]]
[[Category:Jigawa State]]
[[Category:Kano State]]
[[Category:Yobe State]]
{{Bauchi-geo-stub}}
{{Jigawa-geo-stub}}
{{Kano-geo-stub}}
c6i2lp5ersc7pfit3mjzniv19a08a7t
138157
138156
2026-05-30T11:18:35Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138157
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Northern Nigeria}}
[[File:River Hadejia 02.jpg|thumb|River Hadejia]]
[[File:Yobe river catchment area.png|thumb|right|300px|Catchment area of the Yobe River]]
'''Hadejia Mɔɣili''' ([[Hausa language|Hausa]]: {{Transliteration|ha|kogin Haɗeja}})<ref>{{Cite web |title=Hadejia |url=https://www.britannica.com/place/Dutse}}</ref> ŋɔ nyɛla mɔɣ'shɛli din be [[Nigeria]] tudu yaɣili ka nyɛ din zori chirigiri [[Yobe River]] (Komadugu Yobe).<ref name="eb">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Encyclopædia Britannica| title = Hadejia| url = http://www.britannica.com/eb/article-9038730/Hadejia| accessdate = 2006-12-22| publisher = Encyclopædia Britannica, Inc.}}</ref> Tiŋ'shɛŋa din miri lala mɔɣili ŋɔ shɛli nyɛ Hadejia<ref name="eb"/> mini Nguru.<ref>{{Cite web |title=Hadejia River {{!}} river, Nigeria {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Hadejia-River |access-date=2023-07-26 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lala mɔɣili nyɛla bɛ ni daa gbi shɛli ni sɔŋ pukparilim ka di pukparilim sɔŋsim ŋɔ nyɛ din chɛ ka di kom maa booi [[Hadejia-Nguru wetlands]],<ref name="aaas">{{cite web |url=http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |last=Acreman |first=Michael |title=Principles of Water Management for People and the Environment |accessdate=2007-05-13 |work=Aaas.org |publisher=[[American Association for the Advancement of Science]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611142254/http://www.aaas.org/international/ehn/waterpop/acreman.htm |archive-date=2007-06-11 |url-status=dead }}</ref> di nyɛla mɔɣili ŋɔ ni chirigi mɔɣ'shɛli ni Nguru Lake.
Hadejia mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣili din sulinsi be Tiga mini Challawa Gorge mɔɣa din be Kano yaɣili ni ka mani kɔbig puuni vaabu pihinii.<ref>{{cite web
|url=https://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e11.htm
|title=Irrigation potential in Africa: A basin approach
|date=1997
|publisher=United Nations Food and Agriculture Organization
|accessdate=2009-10-01}}</ref><ref>{{cite web
|url = http://na.unep.net/AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|title = Challawa Gorge Reservoir
|publisher = United Nations Environment Program
|access-date = 2009-10-03
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20090509215612/http://na.unep.net//AfricaLakes/AtlasDownload/PDFs/Africas-Chapter3-2b-Screen.pdf
|archive-date = 2009-05-09
}}</ref>
==Ko'kpɛɣu ==
Lala yaɣili Ŋɔ zuɣulan nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni bɛ yi ŋari Hadejia mɔɣili ŋɔ ko'soya ni di nyɛla din yɛn gu ka taɣi ko'kpɛɣu shɛli din be lala yaɣili maa, din daa niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ lala yaɣili maa nyaaŋa ka bɛ bori bɛ ni yɛn niŋ shɛm gu ka taɣi suhibiɛɣuni ko'kpɛɣu.<ref>{{Cite web |last=USMAN |first=Mustapha |date=2023-07-01 |title=Flooding: Jigawa govt commences dredging of Hadejia river |url=https://www.icirnigeria.org/flooding-jigawa-govt-commences-dredging-of-hadejia-river/ |access-date=2023-07-10 |website=The ICIR- Latest News, Politics, Governance, Elections, Investigation, Factcheck, Covid-19 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdullahi |first=Murtala |date=2020-10-01 |title=40 killed in Jigawa As River Hadejia Overflows Its banks |url=https://humanglemedia.com/40-killed-in-jigawa-as-river-hadejia-overflows-its-banks/ |access-date=2023-07-26 |website=HumAngle |language=en-US}}</ref>
Bɛ nyɛla ban daa niŋ vihigu ni ko'kpɛɣu din niŋ lala yaɣili ŋɔ yuuni kam puuni bin din gbaai yuuni 1963 zaŋ hali ni yuuni 2014.<ref>{{Cite journal |last1=Shuaibu |first1=Abdulrahman |last2=Hounkpè |first2=Jean |last3=Bossa |first3=Yaovi Aymar |last4=Kalin |first4=Robert M. |date=January 2022 |title=Flood Risk Assessment and Mapping in the Hadejia River Basin, Nigeria, Using Hydro-Geomorphic Approach and Multi-Criterion Decision-Making Method |journal=Water |language=en |volume=14 |issue=22 |pages=3709 |doi=10.3390/w14223709 |issn=2073-4441 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite news |title=Flood: Jigawa farmers demand compensation from Hadejia-Jamare River Basin Authority |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/563579-flood-jigawa-farmers-demand-compensation-from-hadejia-jamare-river-basin-authority.html |access-date=2023-07-26 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
== Climate and weather ==
Hadejia, Naawun nam tiɛri taɣibu shiɣuni nyɛla din tooi tula ka sa'gbana nyɛ din tooi pa zuɣusaa. Sa'gbana lahi nyɛla din be wuuni saha shɛŋa ka di tulim tooi zoogi ka di nyɛ pihiyobu yini ka zaŋ chaŋ kɔbigi ni dibaa anu amaa ka nyɛ din bi tooi siɣiri yaɣiri pihiyobu yini ka yuuni puuni.<ref name=":0">{{Cite web |title=Hadejia Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/65605/Average-Weather-in-Hadejia-Nigeria-Year-Round |access-date=2023-07-15 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref>
Bin din gbaai Silimiin goli March biɛɣ'pishi ni yini zaŋ chaŋ Silimiin goli June dabaa ayi dali, di tulim tooi nyɛla 2.4 chira ka di dabisili tulim nyɛ din gari 101 °F. Hadejia tiŋgbani ni, Silimiin goli May nyɛ chiri shɛli din mali tulim pam yuuni puuni ka di tulim tooi nyɛ 103 °F ka di porlimli tooi nyɛ 80 °F.<ref name=":0" />
Bin din gbaai Silimiin goli December dabaa awɔi dali zaŋ chaŋ Silimiin goli January biɛɣ'pihita ni yini dali nyɛla din tooi maai ka di tulim zoogi ka di nyɛ din paari 90 °F, zaŋ chaŋ 1.7 chira. .<ref name=":0" />
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
{{commons category|Hadejia River}}
{{Authority control}}
{{Coord|12.651667|10.647222|display=title}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Bauchi State]]
[[Category:Jigawa State]]
[[Category:Kano State]]
[[Category:Yobe State]]
ez34jporip9gdb85dsg8kk724blbevd