Dagbani Wikipedia
dagwiki
https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u
MediaWiki 1.47.0-wmf.4
first-letter
Miidiya
Diŋ'gahim
Yɛltɔɣa
Ŋun su
Ŋun su yɛltɔɣa
Wikipedia
Wikipedia yɛltɔɣa
Lahabali kɔligu
Lahabali kɔligu yɛltɔɣa
MiidiyaWiki
MiidiyaWiki yɛltɔɣa
Tɛmplet
Tɛmplet yɛltɔɣa
Sɔŋsim
Sɔŋsim yɛltɔɣa
Pubu
Pubu yɛltɔɣa
Salima
Salima yɛltɔɣa
MOS
MOS yɛltɔɣa
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Northern Region
0
5941
138840
79232
2026-06-03T09:31:00Z
Achiri Bitamsimli
23
Correction of spelling errors
138840
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{E-Class}}
'''Northern Region''' nyɛla region shɛli din pahi regions pia ni ayɔbu zuɣu [[Ghana]] tingbani ni.<ref>{{cite web|url=https://www.ghana.travel/places-to-visit/regions/northern/|title=Home Places To Visit Regions Northern|language=English|publisher=ghana.travel/places|access-date=2020-10-22|archive-date=2020-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026062354/https://www.ghana.travel/places-to-visit/regions/northern/|url-status=dead}}</ref>
==Districts==
[[Image:Districts of the Northern Region (2018).png|thumb|center|600px|Districts of the Northern Region]]
Tudu mali la 16 districts. Di bun pini yini (11) nyɛla districts n-ti pahi 1 metropolitan ni 4 municipal districts.:<ref>{{cite web|title=Northern|url=http://www.ghanadistricts.com/region/?r=6|publisher=GhanaDistricts.com|access-date=15 January 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130118104026/http://www.ghanadistricts.com/region/?r=6|archive-date=18 January 2013}}</ref> Under every municipality, metropoly and districts are many towns and villages.
{| class="wikitable"
|+ Districts in Northern region
|-
! #
! District
! Capital
! Population
|-
! 1
| [[Gushegu District|Gushegu]]
| [[Gushegu]]
|
|-
! 2
| [[Karaga District|Karaga]]
| [[Karaga, Ghana|Karaga]]
|
|-
! 3
| [[Kpandai District|Kpandai]]
| [[Kpandae|Kpandai]]
| 108,816
|-
! 4
| [[Kumbungu District|Kumbungu]]
| [[Kumbungu]]
|
|-
! 5
| [[Mion District|Mion]]
| [[Sang, Northern Region|Sang]]
|
|-
! 6
| [[Nanton District|Nanton]]
| [[Nanton, Ghana|Nanton]]
|
|-
! 7
| [[Nanumba North District|Nanumba North]]
| [[Bimbilla]]
|
|-
! 8
| [[Nanumba South District|Nanumba South]]
| [[Wulensi]]
|
|-
! 9
| [[Saboba Chereponi|Saboba]]<ref>{{Cite web|title=Victims of land conflict in Saboba district pick up their pieces - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/victims-of-land-conflict-in-saboba-district-pick-up-their-pieces/|access-date=2021-05-18|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref>
| [[Saboba]]
|
|-
! 10
| [[Sagnarigu Municipal District|Sagnarigu]]
| [[Sagnerigu]]
|
|-
! 11
| [[Savelugu Municipal District|Savelugu]]
| [[Savelugu]]
|
|-
! 12
| [[Tamale Metropolitan District|Tamale Metropolitan]]
| [[Tamale, Ghana|Tamale]]
|
|-
! 13
| [[Tatale Sangule District|Tatale Sangule]]
| [[Tatale]]
|
|-
! 14
| [[Tolon District|Tolon]]
| [[Tolon, Ghana|Tolon]]
|
|-
! 15
| [[Yendi Municipal District]]
| [[Yendi]]
|
|-
! 16
| [[Zabzugu District|Zabzugu]]
| [[Zabzugu]]
|
|-
|}{{clear}}
==Tourist and Attraction==
* Naa Gbewaa Palace, Yendi
* Saakpoli Slaves wells
* Diarre Napagaduungbanani
* Naa Binbegu Boabab Tree, Yendi
* Buntaga Irrigation Dam
* Sabali (River Oti)
* Nawuni River (White Volta)
==Asanza nima==
{| class="wikitable"
|-
|+Some famous native citizens of Northern region, [[Kingdom of Dagbon (Northern Territories)|Dagbon]]
|-
! #
! Citizen
! Settlement
|-
! scope=row | 1
| [[Aliu Mahama]]
| [[Yendi]]
|-
! scope=row | 2
| [[Wakaso]]
| [[Tamale, Ghana|Tamale]]
|-
! scope=row | 3
| [[Abdul Majeed Waris|Majeed Waris]]
| [[Tamale, Ghana|Tamale]]
|-
! scope=row | 4
| [[Haruna Iddrisu]]
| [[Tamale, Ghana|Tamale]]
|-
! scope=row | 5
| [[Muhammad Mumuni]]
| [[Kumbungu]]
|-
! scope=row | 6
| [[Ramatu Baba]]
| [[Yendi]]
|-
! scope=row | 7
| [[Abubakari Sadiq NAM]]
| [[Yendi]]
|-
!8
|Sheikh Ibrahim Basha
|Tamale
|-
!9
|Sheikh Sa-eed Abubakar
|Tamale
|}
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Districts ni di tiŋ zuɣuri din be Northern Region, Ghana}}
{{Regions din be ghana}}
[[Pubu:Ghana Region nima]]
[[Pubu:Ghana]]
cxxbhrtwzifhlvyzqzwa7w5a3mdzdn6
Ŋun su yɛltɔɣa:Musahfm
3
9710
138817
132538
2026-06-03T02:09:17Z
MediaWiki message delivery
274
/* Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 */ new section
138817
wikitext
text/x-wiki
{{Welcome}} [[Ŋun su:Sabon Harshe|Sabon Harshe]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:Sabon Harshe|Yɛltɔɣa]]) 07:37, 26 Silimin gɔli August 2021 (GMT)
== Thanks for organizing Feminism and Folklore ==
Dear Organiser/Jury
Thank you so much for your enormous contribution during the [[:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] writing competition. We appreciate your time and efforts throughout the competition to bridge cultural and gender gap on Wikipedia. We are sending you a special postcard as a token of our appreciation and gratitude. Please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeZ5eNggLMULDNupu4LFuTIcDmEyCIRh0QLhElkhkZvAmg0wQ/viewform this form] by July 20th 2022 to receive a postcard from us. We look forward to seeing you in 2023 next year.
Stay safe!
Gaurav Gaikwad.
International Team
Feminism and Folklore
[[Ŋun su:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:MediaWiki message delivery|Yɛltɔɣa]]) 13:50, 10 Silimin gɔli July 2022 (GMT)
<!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf1&oldid=23501899 -->
== Invitation to organize Feminism and Folklore 2023 ==
<div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;>
[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<center>''{{int:please-translate}}''</center>
Dear {{PAGENAME}},
Christmas Greetings and a Happy New Year 2023,
You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a [[:m:Feminism and Folklore 2023/List of Articles|list]] of suggested articles.
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a fountain tool or dashboard.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the fountain/dashboard link on the [[:m:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta project page]].
This year we would be supporting the community's financial aid for Internet and childcare support. This would be provided for the local team including their jury and coordinator team. This support is opt-in and non mandatory. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this Google form] and mark a mail to [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] with the subject line starting as [Stipend] Name or Username/Language. The last date to sign up for internet and childcare aid from our team is 20th of January 2023, We encourage the language coordinators to sign up their community on this link by the 25th of January 2023.
Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
We look forward to your immense coordination.
Thank you and Best wishes,
[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023 International Team]]
::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
</div></div>
--[[Ŋun su:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:MediaWiki message delivery|Yɛltɔɣa]]) 10:11, 24 Silimin gɔli December 2022 (GMT)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=24282249 -->
== Invitation to Organize Feminism and Folklore 2024 Writing Competition ==
<div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;>
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<center>''{{int:please-translate}}''</center>
Dear {{PAGENAME}},
Hope you are doing well, Wishing you a Happy New Year!.
We extend a heartfelt invitation to you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition, which is scheduled to take place from February 1, 2024, to March 31, 2024. This year's edition of Feminism and Folklore will concentrate on feminism, women's issues, and gender-focused topics, aligning with a Wiki Loves Folklore gender gap focus and featuring a folk culture theme on Wikipedia.
This year we have created two new Tools for the Feminism and Folklore project. The tool is called '''Campwiz'''. This tool is created by the international Tech team of Wiki Loves Folkore especially crafted for Feminism and Folklore project. The tool works as same as fountain or dashboard but has extra abilities required for jury and submission of articles.
To create a new campaign on Campwiz, organizers to follow these steps:
# Go to the tool link: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki>
# Select your wiki on which you want to organize the campaign (enter the name or short code, such as "{{CONTENTLANG}}" for {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}}).
# Give your campaign a name example "Feminism and Folklore 2024 on {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}})".
# Select the start and end dates (note: keep your start date as Feb 1 and end date as March 31).
# Provide a description for your campaign (you can briefly describe the campaign in this section).
# Make sure to keep the checkboxes ticked for "Allow users to submit articles that were not created but expanded." if you want to use the campaign for expanded articles also.
# Keep minimum added bytes as 4000 and minimum added words as 400 and click next.
# In the jury section, keep the checkboxes ticked for "Allow jury members to participate in the campaign" and "Prevent jury members from seeing each other's votes." As per your preference.
# Under the jury search box, type the username of your jury and click on the "+" button to add; you can add multiple jury members.
# Click next to review and then click on save.
With this we have also created a '''Missing article tool'''. This tool identifies articles in the English Wikipedia that are absent from your native language Wikipedia. You can customize your selection criteria, and our tool will provide you with a table displaying the missing articles along with suggested titles. You also have the option to download the list in both CSV and wikitable formats.
Both tools, the Missing Article Tool and the Campwiz Tool, are now available for public use during the Feminism and Folklore campaign. You can find more information about these tools here: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki>
There are also some changes in the rules and criteria's. Please go through the rules below.
# '''Minimum Length:''' The expanded or new article should have a minimum of '''''4000 bytes or 400 words''''', ensuring sufficient depth and coverage of the chosen topic. The local organizers are free to choose the minimum length criteria as per needs of their local Wikipedia and must be clearly mention on local project page.
# '''Language Quality:''' Articles should not be poorly machine-translated, ensuring that language quality and readability are maintained at a high standard.
# '''Timeline of Creation or Expansion:''' The article should be created or expanded between 1 February and 31 March, aligning with the specified contest timeline.
# '''Theme Relevance''': Articles should directly address the theme of feminism and folklore, exploring connections between gender, cultural traditions, and intangible heritage.
# '''No Orphaned Articles:''' Articles must not be orphaned, meaning they should be linked from at least one other article to ensure visibility within the Wikipedia ecosystem.
# '''No Copyright violations:''' There should be no copyright violations, and articles should adhere to local Wikipedia policies on notability, ensuring that the content meets the standards for notability.
# '''Adequate references and Citations:''' Each article should include proper references and citations following local Wikipedia policies, ensuring the reliability and credibility of the information presented.
Learn more about the contest details and prizes on our project page [[:m:Feminism and Folklore 2024|here]]. Should you require any assistance, please feel free to contact us on our meta talk page or via email.
We eagerly anticipate your enthusiastic coordination and participation in Feminism and Folklore 2024.
Thank you and Best wishes,
'''Feminism and Folklore 2024 International Team'''
--[[Ŋun su:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:MediaWiki message delivery|Yɛltɔɣa]]) 06:51, 18 Silimin gɔli January 2024 (GMT)
</div></div>
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=26088038 -->
== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==
<div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;">
[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026
Dear Wikimedian,
We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.
The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.
;About the Campaign
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.
;What Can Participants Write About?
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:
* Folk festivals, rituals, and celebrations
* Folk dances, music, and traditional performances
* Women and queer figures in folklore
* Women in mythology and oral traditions
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives
* Fairy tales, folk stories, and legends
* Folk games, sports, and cultural practices
Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.
;Checklist for Organizers
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:
# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]]
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline
#* Local and international prizes
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''
;Campaign Tools
The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:
* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.
Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''
;Learn More & Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.
If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.
;Join Us in upcoming office hours
We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]].
Thank you and all the best,
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''
----
''Stay connected:''
[[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]
[[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
</div></div>
--[[Ŋun su:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:MediaWiki message delivery|Yɛltɔɣa]]) 13:30, 18 Silimin gɔli January 2026 (GMT)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 -->
== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury ==
Hello {{PAGENAME}}!,
Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!
To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.
=== Internet & Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.
'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''
Requests submitted after this date will not be entertained.
=== Important Participation Guidelines ===
* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.
=== Community Engagement ===
* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊
Thank you for your collaboration!
''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''
Feminism and Folklore International Team.
–[[Ŋun su:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:MediaWiki message delivery|Yɛltɔɣa]]) 05:17, 16 Silimin gɔli February 2026 (GMT)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 -->
== Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers ==
<div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;">
[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
Dear Organizer,
I hope this message finds you well.
First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.
As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]].
Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.
Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance.
Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.
Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.
Warm regards,
[[User:Tiven2240|Tiven2240]]
on behalf of Feminism and Folklore International Team
<nowiki>#WeTogether</nowiki>
</div></div>
--[[Ŋun su:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:MediaWiki message delivery|Yɛltɔɣa]]) 11:57, 11 Silimin gɔli April 2026 (GMT)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 -->
== Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 ==
Dear Feminism and Folklore organiser,
This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''.
Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026.
Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign.
Best regards,
'''Feminism and Folklore International Organizing Team'''
--[[Ŋun su:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:MediaWiki message delivery|Yɛltɔɣa]]) 02:09, 3 Silimin gɔli June 2026 (GMT)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 -->
361ygbum7vzatuo2q4mgtbn55ebtlep
Demon
0
11796
138839
127185
2026-06-03T09:24:29Z
Achiri Bitamsimli
23
Correction of spelling errors
138839
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{E-Class}}
'''Demon''' nyɛla tiŋ' shɛli din be [[Saboba District|Saboba District Assembly]], [[Northern Region]], Ghana tiŋ gbaŋ ni. Demɔŋ nyɛla dagban tiŋa amaa ka di tinkpaŋa kɔɣa pam lee nyɛ kpiŋkpan tinsi. Demɔŋnima tuun kpani nyɛla pukparilim amaa di lahi mali daa bihi pam. Bindiri shɛŋa bini tooi kɔri pam nyɛ kariwana, soya beans, chi,zanima nti pahi nyuli mini banchi. Di lahi nyɛla tiŋ shɛli din mali bingula kamani piɛri,buhi nti pahi nihiDimɔŋ nyɛla tiŋ kurili amaa di dii ka lɛbiginsim pam. Du zuɣ'ri din bɛ dini nyɛ ashibiti, agiriiki duu, shikuru karim sɔndi,jiŋa nti pahi asɔri duri.
==Taarihi==
==Tarisi==
==Salima==
==Di Nanima==
==Di Shikuru==
==Kundivihira==
{{Reflist}}
{{Saboba tinsi}}
[[Pubu:Tinsi]]
[[Pubu:Dagbaŋ tinsi]]
[[Pubu:Saboba District Tinsi]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
nbiq058dr5d5qkpdloh2az8er1x9x8p
New Yam Festival of the Igbo
0
33266
138755
138727
2026-06-02T13:59:36Z
Maltima Rabia
5146
Added a bio
138755
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''The New Yam Festival n ti Igbo zuliya''' ( bini la mi shɛli ''Orureshi'' Idoma puuni, bɛ ''Ịwa jị'' Listen<sup>ⓘ</sup>, ''Iri jị'', ''Ike jị'', bɛ ''Otute'', di nyɛla din doli balli maa) nyɛla kali chuɣu shɛli Igbo zuliya nim ni puhiri yuuni kam, di nyɛla bini puhiri shɛli saha shɛli wuuni yi ti dura din n nyɛ silimi gɔli August piligu.<ref>{{Cite web|last=CareTaker|title=Iwa Ji Ofu (New Yam Festival) in Igboland! - AfricanLoft|url=http://www.africanloft.com/iwa-ji-ofu-new-yam-festival-in-igboland/|access-date=2026-06-01|website=www.africanloft.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=New Yam Festival|url=https://nnewi.info/new-yam-festival/|access-date=2026-06-01|website=Nnewi Official City Portal|language=en-US}}</ref>
Iri ji chuɣu ( bin mi shɛli nu pa dibu)<ref>{{Cite web|title=Igbo Festival: In Honour of New Yam|url=https://emeagwali.com/nigeria/cuisine/igbo-new-yam-festival.html|access-date=2026-06-01|website=emeagwali.com}}</ref> nyɛla bini puhiri shɛli West Africa zaa ( Nigeria mini Ghana tiŋgbani ka bi tooi puhiri li) n ti pahi African tiŋgbaŋ shɛŋa ni tiŋ duya.<ref>{{Cite web|title=BBC - Birmingham - Your Community - Celebrating Iwa-ji (New Yam) festival 2005|url=https://www.bbc.co.uk/birmingham/content/articles/2005/08/16/iwaji_festival2005_feature.shtml|access-date=2026-06-01|website=www.bbc.co.uk}}</ref> Di nyɛla di wuhiri ni kpɛɣili saha nyɛla din naara ka bi malinli shili ni bi kpɛ tum shɛŋa din paya ni. Lala chuɣu ŋɔ puhibu nyɛla kali chuɣu din laɣindi Igbo zuliya zaa ka wuhiri pukparim n nyɛ bi tuma balantɛi di yi kana nuli kobu polo.
== Igbo kali ==
Nuli nyɛla din pahi tuuli binbiri shɛŋa bini birita siŋli saha. Silimi gɔli April mini August sunsuni, tuuli binbira kamani kariwana, cocoyams mini Pumpkins nyɛla bini kpɛɣiri shɛli ka dirili ka bi puhiri chuɣu. Nu pala chuɣu ŋɔ nyɛla chuɣu bini puhiri ka di wuhiri ni bi nyɛla ban kura n kpɛɣiri nuya pam Igbo tiŋgbani ni. Igbo zuliya ŋɔ fɔŋdi pam puuni nu kura (yuuni din garila puuni nuya) nyɛla bini diri shɛli zaa bɛi ka bɛ zaŋ gari shɛba lala nyuŋ maa poi ka chuɣu maa biɛɣu naayi nervi.<ref>{{Cite web|date=2023-03-23|title=5 different tribes that celebrate New yam festivals in Nigeria|url=https://www.pulse.ng/story/5-different-tribes-that-celebrate-new-yam-festivals-in-nigeria-2024072609133241730|access-date=2026-06-01|website=Pulse Nigeria|language=en}}</ref> Lala dabisili maa nuli bindirigu ko n nyɛ bini diri shɛli, domishi lala chuɣu maa nyɛla din wuhiri ni bi kpɛɣiri nuli pam lala tiŋgbani maa bi.<ref>{{Cite web|last=CareTaker|title=Iwa Ji Ofu (New Yam Festival) in Igboland! - AfricanLoft|url=http://www.africanloft.com/iwa-ji-ofu-new-yam-festival-in-igboland/|access-date=2026-06-01|website=www.africanloft.com}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oboh|date=2021-08-27|title=It’s New Yam Festival in Oba, Anambra|url=https://www.vanguardngr.com/2021/08/its-new-yam-festival-in-oba-anambra/|access-date=2026-06-01|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref>
Hali chuɣu ŋɔ puhibu mini bin shɛŋa bini niŋdi din dali maa nyɛla din ni tooi waligi di yi kana fɔŋdi ni, amaa din jɛndi bin shɛli maa nyɛla yum. Di yi kana fɔŋ shɛŋa chuɣu maa puhirila dahan yini ko amaa ka fɔŋ shɛŋa mi zaŋdi bakɔi n puhiri li bɛ ka di gari. Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni kali tuma kamani baɣayuli malibu ka di nyɛ naa bɛ kpamba mini dɛima balibu kamani Igbo waa, dabba, paɣaba mini bihi zaa nyɛla ban wari li.<ref>{{Cite web|title=NACD online...Welcome|url=http://www.nacd.gov.ng/Anambra_state_new_yam_festival.htm|access-date=2026-06-01|website=www.nacd.gov.ng}}</ref>
== Iwa-ji ceremony ==
Chuɣu ŋɔ piligu, bi nyɛla ban zaŋdi nuli maa n tiri bi nyaanima poi ka bi naayi tari tiŋ maa nima. Lala baɣayuli ŋɔ nyɛla tiŋ maa zaa ŋun nyɛ nikurigu bɛ bi naa bɛ asanza nira n niŋdi li.<ref>{{Cite web|date=2021-08-23|title=New yam festival: The celebration of thanksgiving|url=https://www.pulse.ng/story/new-yam-festival-the-celebration-of-thanksgiving-2024073111552008388|access-date=2026-06-01|website=Pulse Nigeria|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Igbo Festival: In Honour of New Yam|url=https://emeagwali.com/nigeria/cuisine/igbo-new-yam-festival.html|access-date=2026-06-01|website=emeagwali.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=BBC - Birmingham - Your Community - Celebrating Iwa-ji (New Yam) festival 2005|url=https://www.bbc.co.uk/birmingham/content/articles/2005/08/16/iwaji_festival2005_feature.shtml|access-date=2026-06-01|website=www.bbc.co.uk}}</ref> Lala niri ŋɔ nyɛla ŋun mali yuli maa n tiri bi buɣa mini bi yaanima ni bi puhi ba ka paɣiba ni bini guliba ka niŋ ba niŋma shɛŋa maa zaa zaŋ gbaagi wuuni hali bi lala kpɛɣili saha maa ka bi mali alaafee ka bi kpi ka di nyɛla kum n ku ba. Bi yi naagi bi yaanim maa paɣibu maa bi diri nuli shɛli din bɛ tooni maa domishi ni ban n bɛ salo maa mini bi buɣa maa sunsuni. Bi malindi baɣayuli ŋun maa ka di pala shɛli zuɣu bi nyɛla ban ni nin tiɣibu tiŋgbani maa ni zaŋ chaŋ bini nyɛ nasara bi purini maa din n nyɛ bini kpɛɣi bindira maa, di nyɛla din taɣara ka di bɛihigu maa gba ni taɣari maa ni kristiɛn adiini maa ni pa nyɛ di yɛligi nima maa. Ŋɔ maa nyɛla din buɣisi yaɣa dibaa ata kamani pragmatic, adiini mini nin tiŋli.<ref>{{Cite web|title=New Yam Festival|url=https://nnewi.info/new-yam-festival/|access-date=2026-06-01|website=Nnewi Official City Portal|language=en-US}}</ref>
Lala dabisili ŋɔ kuli nyɛla dimma dabisili bi kpɛɣi n naagi, ka pam nyɛ bini mali shɛli nbtiri simni mini dɔɣiriba. Bi nyɛla ban niŋdi binyɛra pam kamani waa shɛli bini boli Folk la, Masquerades, parade mini mini dɛima din wuhiri ni ban dɛmdi maa shɛba nyɛla <nowiki>''art''</nowiki> bini tiriba ni nahangba shɛŋa maa wuhiri ni bi niŋ suhu pɛili, ka pahi .
Nuli shɛli bini zaŋdi n puhiri chuɣu ŋɔ nyɛla bini shɛri shɛli ka ni mamʒɛ n n pahi di zuɣu ( mmanu nri). Iwa-ji nyɛla din gbani Asian Mid-Autumn chuɣu, domishi di zaa nyɛla din doli goli yibu ka lahi nyɛ tiŋgbani kpɛɣibu saha chuɣu.
Lala chuɣu ŋɔ nyɛla dim nyɛ yɛli kpɛni Igbo zuliya nim biɛhigu puuni duniya zaa.
[[Lahabali kɔligu:New yam 01.jpg|thumb]]
== Kundivihira ==
2s0eehjbuxaf6oyl6bipnut309wkjx7
Kayo-Kayo Festival
0
33270
138743
138741
2026-06-02T12:39:48Z
Maltima Rabia
5146
Added content
138743
wikitext
text/x-wiki
Kayo-Kayo festival nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu. Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.
Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.
Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.
Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.
== Kundivihira ==
l7qohoi6ron1vvqoglj0pceigaoim5l
138744
138743
2026-06-02T12:40:29Z
Maltima Rabia
5146
Added sub heading
138744
wikitext
text/x-wiki
Kayo-Kayo festival nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu. Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.
== Kundivihira ==
3uhylqvo995lpdm460p9capoh4xp17y
138745
138744
2026-06-02T12:42:22Z
Maltima Rabia
5146
Added content
138745
wikitext
text/x-wiki
Kayo-Kayo festival nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu. Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.
== Festivity ==
Kayo-Kayo chuɣu ŋun nyɛla bini mali bakɔi n puhiri shɛli, ka di nyɛ din pu yaɣa bu ta zuɣu. Adiini yaɣali din baŋsiri niriba ni yuuni pali n gili maa din zuɣu buɣim gɔli ni ka bi bɛ maa, kali yaɣali din mi tɛriba King Kosoko ni daa kpe na Epe n ti ʒini yoogi shɛm n ti pahi biɛhigu yaɣali din kpaŋsiri bi nangbaŋyini nitaba bi niŋdi lala ŋu ni bindiri duɣi n tari taba.
Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni binyɛra pam kamani nɛima yɛbu ni dimaŋ, Alaafee kpaŋsibu ni zahimbu, taɣada tuma tumbu, bi zaŋ di Epe kaya bindira n wuhiri zama mini bipolo gba dɛi goɣu. Bi ni bori ni bi tooi kohi bi kali maa vinyɛliga maa bi nyɛla ban mali ŋmarim n chani marina din wuhiri King Kosoko ni daa kpena Epe tigbani shɛm yuuni 1851 puuni.
Yuuni 2018, bi daa nyɛla ban kaagi luɣa pam, bi daa nyɛla ban kaagi luɣu shɛli Divisional Officers (Colonial masters) nim ni daa bɛ shɛli polo, bi daa lahi kaagi yaɣa shɛli king Kosoko mini o niriba maa ni daa shɛigi luɣu shɛli maa ni bi ŋarim maa yuuni 1851 la ni,ni ka bi daa dabi furila titali shɛli bini boli Efutu la n zali hali ni dabaa ayopoin dali. Yuuni 2019 maa chuɣu maa bahigu dabisili dali daa luya asibiri dali ka bi daa naagi chuɣu maa ni ŋarim kpɛbu din daa chaŋ ti jɛndi anabi Nuhu ŋarim maa.
Bi puligiri chuɣu ŋɔ ni juma jingli, ka waazu nyɛ din doli shɛli nyaaga. Dabaa ayi dali maa nyɛla bi chaŋ n ti kaagi Olu-Epe ŋun bɛ Epe tigbani maa asiba mini yuŋ, bi nyɛla ban yɛn puhi yuŋ tusuɣu jingli (tahjud) tuuli Epe jingli ni. Bi lahi nyɛla ban puhiri jummat gahindili dabaa ata dali maa tuuli jingli Epe tiŋgbani.
Dabaa anahi din nyɛ kpalikpa dabisili maa dali din n nyɛ asibiri dali nyɛla bini niŋdi bin yɛra ata, tuuli n nyɛ Kayo kayo jɛma jɛmbu Epe nayili saanbani, din pahiri ayi lala dabisili maa nyɛla Epe Kayo Kayo chuɣu salima mini dɛima Epe theatre puuni, ka bahigu nyɛ Efutu maa dabbuka di nyɛ Olo Epe n yɛn dabili Epe tiŋgbani.
Bini tooi lahi niŋdi binyɛri shɛŋa n pahi n nyɛ Kayo-Kayo empowerment raffle draw, ni bi diri loori nima mini pina din pahi, n ti bolli ŋmebu kompatisa, Al Quraani kompatisa, bipola pala dolibu, bihi paati, Oba nyɛla ŋun kaari EpeFounding Fathers, bi kaari bi muɣali n ti pahi kayokayo dɛima dabisili.
== Kundivihira ==
ercud5l627ahtjhtlup08k1nd8z37ro
138746
138745
2026-06-02T12:43:11Z
Maltima Rabia
5146
Bold a text
138746
wikitext
text/x-wiki
'''Kayo-Kayo Chuɣu''' nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu. Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.
== Festivity ==
Kayo-Kayo chuɣu ŋun nyɛla bini mali bakɔi n puhiri shɛli, ka di nyɛ din pu yaɣa bu ta zuɣu. Adiini yaɣali din baŋsiri niriba ni yuuni pali n gili maa din zuɣu buɣim gɔli ni ka bi bɛ maa, kali yaɣali din mi tɛriba King Kosoko ni daa kpe na Epe n ti ʒini yoogi shɛm n ti pahi biɛhigu yaɣali din kpaŋsiri bi nangbaŋyini nitaba bi niŋdi lala ŋu ni bindiri duɣi n tari taba.
Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni binyɛra pam kamani nɛima yɛbu ni dimaŋ, Alaafee kpaŋsibu ni zahimbu, taɣada tuma tumbu, bi zaŋ di Epe kaya bindira n wuhiri zama mini bipolo gba dɛi goɣu. Bi ni bori ni bi tooi kohi bi kali maa vinyɛliga maa bi nyɛla ban mali ŋmarim n chani marina din wuhiri King Kosoko ni daa kpena Epe tigbani shɛm yuuni 1851 puuni.
Yuuni 2018, bi daa nyɛla ban kaagi luɣa pam, bi daa nyɛla ban kaagi luɣu shɛli Divisional Officers (Colonial masters) nim ni daa bɛ shɛli polo, bi daa lahi kaagi yaɣa shɛli king Kosoko mini o niriba maa ni daa shɛigi luɣu shɛli maa ni bi ŋarim maa yuuni 1851 la ni,ni ka bi daa dabi furila titali shɛli bini boli Efutu la n zali hali ni dabaa ayopoin dali. Yuuni 2019 maa chuɣu maa bahigu dabisili dali daa luya asibiri dali ka bi daa naagi chuɣu maa ni ŋarim kpɛbu din daa chaŋ ti jɛndi anabi Nuhu ŋarim maa.
Bi puligiri chuɣu ŋɔ ni juma jingli, ka waazu nyɛ din doli shɛli nyaaga. Dabaa ayi dali maa nyɛla bi chaŋ n ti kaagi Olu-Epe ŋun bɛ Epe tigbani maa asiba mini yuŋ, bi nyɛla ban yɛn puhi yuŋ tusuɣu jingli (tahjud) tuuli Epe jingli ni. Bi lahi nyɛla ban puhiri jummat gahindili dabaa ata dali maa tuuli jingli Epe tiŋgbani.
Dabaa anahi din nyɛ kpalikpa dabisili maa dali din n nyɛ asibiri dali nyɛla bini niŋdi bin yɛra ata, tuuli n nyɛ Kayo kayo jɛma jɛmbu Epe nayili saanbani, din pahiri ayi lala dabisili maa nyɛla Epe Kayo Kayo chuɣu salima mini dɛima Epe theatre puuni, ka bahigu nyɛ Efutu maa dabbuka di nyɛ Olo Epe n yɛn dabili Epe tiŋgbani.
Bini tooi lahi niŋdi binyɛri shɛŋa n pahi n nyɛ Kayo-Kayo empowerment raffle draw, ni bi diri loori nima mini pina din pahi, n ti bolli ŋmebu kompatisa, Al Quraani kompatisa, bipola pala dolibu, bihi paati, Oba nyɛla ŋun kaari EpeFounding Fathers, bi kaari bi muɣali n ti pahi kayokayo dɛima dabisili.
== Kundivihira ==
4wcmokvijpbd3utlue7ozxehs9zq1qt
138747
138746
2026-06-02T12:49:55Z
Maltima Rabia
5146
Added references
138747
wikitext
text/x-wiki
'''Kayo-Kayo Chuɣu''' nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.<ref name=":0">{{Cite web|last=Anthony|date=2019-09-25|title=Culture feast in Epe as Kayokayo Festival holds|url=https://guardian.ng/art/culture-feast-in-epe-as-kayokayo-festival-holds/|access-date=2026-06-02|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Nwafor|date=2017-10-16|title=Kayokayo Festival begins in Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2017/10/kayokayo-festival-begins-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=vanguard|date=2011-11-18|title=I’ll do everything to ensure unity - HRM Olu Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/i%E2%80%99ll-do-everything-to-ensure-unity-hrm-olu-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref>
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.<ref name=":0" />
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu. Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.
== Festivity ==
Kayo-Kayo chuɣu ŋun nyɛla bini mali bakɔi n puhiri shɛli, ka di nyɛ din pu yaɣa bu ta zuɣu. Adiini yaɣali din baŋsiri niriba ni yuuni pali n gili maa din zuɣu buɣim gɔli ni ka bi bɛ maa, kali yaɣali din mi tɛriba King Kosoko ni daa kpe na Epe n ti ʒini yoogi shɛm n ti pahi biɛhigu yaɣali din kpaŋsiri bi nangbaŋyini nitaba bi niŋdi lala ŋu ni bindiri duɣi n tari taba.
Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni binyɛra pam kamani nɛima yɛbu ni dimaŋ, Alaafee kpaŋsibu ni zahimbu, taɣada tuma tumbu, bi zaŋ di Epe kaya bindira n wuhiri zama mini bipolo gba dɛi goɣu. Bi ni bori ni bi tooi kohi bi kali maa vinyɛliga maa bi nyɛla ban mali ŋmarim n chani marina din wuhiri King Kosoko ni daa kpena Epe tigbani shɛm yuuni 1851 puuni.
Yuuni 2018, bi daa nyɛla ban kaagi luɣa pam, bi daa nyɛla ban kaagi luɣu shɛli Divisional Officers (Colonial masters) nim ni daa bɛ shɛli polo, bi daa lahi kaagi yaɣa shɛli king Kosoko mini o niriba maa ni daa shɛigi luɣu shɛli maa ni bi ŋarim maa yuuni 1851 la ni,ni ka bi daa dabi furila titali shɛli bini boli Efutu la n zali hali ni dabaa ayopoin dali. Yuuni 2019 maa chuɣu maa bahigu dabisili dali daa luya asibiri dali ka bi daa naagi chuɣu maa ni ŋarim kpɛbu din daa chaŋ ti jɛndi anabi Nuhu ŋarim maa.
Bi puligiri chuɣu ŋɔ ni juma jingli, ka waazu nyɛ din doli shɛli nyaaga. Dabaa ayi dali maa nyɛla bi chaŋ n ti kaagi Olu-Epe ŋun bɛ Epe tigbani maa asiba mini yuŋ, bi nyɛla ban yɛn puhi yuŋ tusuɣu jingli (tahjud) tuuli Epe jingli ni. Bi lahi nyɛla ban puhiri jummat gahindili dabaa ata dali maa tuuli jingli Epe tiŋgbani.
Dabaa anahi din nyɛ kpalikpa dabisili maa dali din n nyɛ asibiri dali nyɛla bini niŋdi bin yɛra ata, tuuli n nyɛ Kayo kayo jɛma jɛmbu Epe nayili saanbani, din pahiri ayi lala dabisili maa nyɛla Epe Kayo Kayo chuɣu salima mini dɛima Epe theatre puuni, ka bahigu nyɛ Efutu maa dabbuka di nyɛ Olo Epe n yɛn dabili Epe tiŋgbani.
Bini tooi lahi niŋdi binyɛri shɛŋa n pahi n nyɛ Kayo-Kayo empowerment raffle draw, ni bi diri loori nima mini pina din pahi, n ti bolli ŋmebu kompatisa, Al Quraani kompatisa, bipola pala dolibu, bihi paati, Oba nyɛla ŋun kaari EpeFounding Fathers, bi kaari bi muɣali n ti pahi kayokayo dɛima dabisili.
== Kundivihira ==
l07q2yovbehrdz85l8666pshvqa7nlf
138748
138747
2026-06-02T12:56:37Z
Maltima Rabia
5146
Added content
138748
wikitext
text/x-wiki
'''Kayo-Kayo Chuɣu''' nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.<ref name=":0">{{Cite web|last=Anthony|date=2019-09-25|title=Culture feast in Epe as Kayokayo Festival holds|url=https://guardian.ng/art/culture-feast-in-epe-as-kayokayo-festival-holds/|access-date=2026-06-02|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Nwafor|date=2017-10-16|title=Kayokayo Festival begins in Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2017/10/kayokayo-festival-begins-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=vanguard|date=2011-11-18|title=I’ll do everything to ensure unity - HRM Olu Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/i%E2%80%99ll-do-everything-to-ensure-unity-hrm-olu-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref>
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.<ref name=":0" />
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2016 chuɣu maa puhibu ni Lagos State gomlanti kuro daa nyɛla ŋun bɛ din ni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun daa yoogi chuɣu maa puhibu ni asanza ninvuɣu shɛba. Yuuni 2017 Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ puhibu ni Gomlanti kuro n ti Lagos State daa lahi nyɛla ŋun bɛ lala chuɣu maa puhibu ni n ti pahi Commissioner nbti Physical Planning Lagos State, Biola Anifowoshe gba daa nyɛla ŋun bɛ din ni.
Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu. Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.
== Festivity ==
Kayo-Kayo chuɣu ŋun nyɛla bini mali bakɔi n puhiri shɛli, ka di nyɛ din pu yaɣa bu ta zuɣu. Adiini yaɣali din baŋsiri niriba ni yuuni pali n gili maa din zuɣu buɣim gɔli ni ka bi bɛ maa, kali yaɣali din mi tɛriba King Kosoko ni daa kpe na Epe n ti ʒini yoogi shɛm n ti pahi biɛhigu yaɣali din kpaŋsiri bi nangbaŋyini nitaba bi niŋdi lala ŋu ni bindiri duɣi n tari taba.
Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni binyɛra pam kamani nɛima yɛbu ni dimaŋ, Alaafee kpaŋsibu ni zahimbu, taɣada tuma tumbu, bi zaŋ di Epe kaya bindira n wuhiri zama mini bipolo gba dɛi goɣu. Bi ni bori ni bi tooi kohi bi kali maa vinyɛliga maa bi nyɛla ban mali ŋmarim n chani marina din wuhiri King Kosoko ni daa kpena Epe tigbani shɛm yuuni 1851 puuni.
Yuuni 2018, bi daa nyɛla ban kaagi luɣa pam, bi daa nyɛla ban kaagi luɣu shɛli Divisional Officers (Colonial masters) nim ni daa bɛ shɛli polo, bi daa lahi kaagi yaɣa shɛli king Kosoko mini o niriba maa ni daa shɛigi luɣu shɛli maa ni bi ŋarim maa yuuni 1851 la ni,ni ka bi daa dabi furila titali shɛli bini boli Efutu la n zali hali ni dabaa ayopoin dali. Yuuni 2019 maa chuɣu maa bahigu dabisili dali daa luya asibiri dali ka bi daa naagi chuɣu maa ni ŋarim kpɛbu din daa chaŋ ti jɛndi anabi Nuhu ŋarim maa.
Bi puligiri chuɣu ŋɔ ni juma jingli, ka waazu nyɛ din doli shɛli nyaaga. Dabaa ayi dali maa nyɛla bi chaŋ n ti kaagi Olu-Epe ŋun bɛ Epe tigbani maa asiba mini yuŋ, bi nyɛla ban yɛn puhi yuŋ tusuɣu jingli (tahjud) tuuli Epe jingli ni. Bi lahi nyɛla ban puhiri jummat gahindili dabaa ata dali maa tuuli jingli Epe tiŋgbani.
Dabaa anahi din nyɛ kpalikpa dabisili maa dali din n nyɛ asibiri dali nyɛla bini niŋdi bin yɛra ata, tuuli n nyɛ Kayo kayo jɛma jɛmbu Epe nayili saanbani, din pahiri ayi lala dabisili maa nyɛla Epe Kayo Kayo chuɣu salima mini dɛima Epe theatre puuni, ka bahigu nyɛ Efutu maa dabbuka di nyɛ Olo Epe n yɛn dabili Epe tiŋgbani.
Bini tooi lahi niŋdi binyɛri shɛŋa n pahi n nyɛ Kayo-Kayo empowerment raffle draw, ni bi diri loori nima mini pina din pahi, n ti bolli ŋmebu kompatisa, Al Quraani kompatisa, bipola pala dolibu, bihi paati, Oba nyɛla ŋun kaari EpeFounding Fathers, bi kaari bi muɣali n ti pahi kayokayo dɛima dabisili.
== Kundivihira ==
6b28bnvc2x1euxx3w3clfxzfjhfijvu
138749
138748
2026-06-02T12:56:58Z
Maltima Rabia
5146
Added sub heading
138749
wikitext
text/x-wiki
'''Kayo-Kayo Chuɣu''' nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.<ref name=":0">{{Cite web|last=Anthony|date=2019-09-25|title=Culture feast in Epe as Kayokayo Festival holds|url=https://guardian.ng/art/culture-feast-in-epe-as-kayokayo-festival-holds/|access-date=2026-06-02|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Nwafor|date=2017-10-16|title=Kayokayo Festival begins in Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2017/10/kayokayo-festival-begins-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=vanguard|date=2011-11-18|title=I’ll do everything to ensure unity - HRM Olu Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/i%E2%80%99ll-do-everything-to-ensure-unity-hrm-olu-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref>
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.<ref name=":0" />
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2016 chuɣu maa puhibu ni Lagos State gomlanti kuro daa nyɛla ŋun bɛ din ni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun daa yoogi chuɣu maa puhibu ni asanza ninvuɣu shɛba. Yuuni 2017 Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ puhibu ni Gomlanti kuro n ti Lagos State daa lahi nyɛla ŋun bɛ lala chuɣu maa puhibu ni n ti pahi Commissioner nbti Physical Planning Lagos State, Biola Anifowoshe gba daa nyɛla ŋun bɛ din ni.
== Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu ==
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu. Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.
== Festivity ==
Kayo-Kayo chuɣu ŋun nyɛla bini mali bakɔi n puhiri shɛli, ka di nyɛ din pu yaɣa bu ta zuɣu. Adiini yaɣali din baŋsiri niriba ni yuuni pali n gili maa din zuɣu buɣim gɔli ni ka bi bɛ maa, kali yaɣali din mi tɛriba King Kosoko ni daa kpe na Epe n ti ʒini yoogi shɛm n ti pahi biɛhigu yaɣali din kpaŋsiri bi nangbaŋyini nitaba bi niŋdi lala ŋu ni bindiri duɣi n tari taba.
Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni binyɛra pam kamani nɛima yɛbu ni dimaŋ, Alaafee kpaŋsibu ni zahimbu, taɣada tuma tumbu, bi zaŋ di Epe kaya bindira n wuhiri zama mini bipolo gba dɛi goɣu. Bi ni bori ni bi tooi kohi bi kali maa vinyɛliga maa bi nyɛla ban mali ŋmarim n chani marina din wuhiri King Kosoko ni daa kpena Epe tigbani shɛm yuuni 1851 puuni.
Yuuni 2018, bi daa nyɛla ban kaagi luɣa pam, bi daa nyɛla ban kaagi luɣu shɛli Divisional Officers (Colonial masters) nim ni daa bɛ shɛli polo, bi daa lahi kaagi yaɣa shɛli king Kosoko mini o niriba maa ni daa shɛigi luɣu shɛli maa ni bi ŋarim maa yuuni 1851 la ni,ni ka bi daa dabi furila titali shɛli bini boli Efutu la n zali hali ni dabaa ayopoin dali. Yuuni 2019 maa chuɣu maa bahigu dabisili dali daa luya asibiri dali ka bi daa naagi chuɣu maa ni ŋarim kpɛbu din daa chaŋ ti jɛndi anabi Nuhu ŋarim maa.
Bi puligiri chuɣu ŋɔ ni juma jingli, ka waazu nyɛ din doli shɛli nyaaga. Dabaa ayi dali maa nyɛla bi chaŋ n ti kaagi Olu-Epe ŋun bɛ Epe tigbani maa asiba mini yuŋ, bi nyɛla ban yɛn puhi yuŋ tusuɣu jingli (tahjud) tuuli Epe jingli ni. Bi lahi nyɛla ban puhiri jummat gahindili dabaa ata dali maa tuuli jingli Epe tiŋgbani.
Dabaa anahi din nyɛ kpalikpa dabisili maa dali din n nyɛ asibiri dali nyɛla bini niŋdi bin yɛra ata, tuuli n nyɛ Kayo kayo jɛma jɛmbu Epe nayili saanbani, din pahiri ayi lala dabisili maa nyɛla Epe Kayo Kayo chuɣu salima mini dɛima Epe theatre puuni, ka bahigu nyɛ Efutu maa dabbuka di nyɛ Olo Epe n yɛn dabili Epe tiŋgbani.
Bini tooi lahi niŋdi binyɛri shɛŋa n pahi n nyɛ Kayo-Kayo empowerment raffle draw, ni bi diri loori nima mini pina din pahi, n ti bolli ŋmebu kompatisa, Al Quraani kompatisa, bipola pala dolibu, bihi paati, Oba nyɛla ŋun kaari EpeFounding Fathers, bi kaari bi muɣali n ti pahi kayokayo dɛima dabisili.
== Kundivihira ==
lf6ba2adi2rebf80aycojjewd5v7a6p
138750
138749
2026-06-02T12:57:18Z
Maltima Rabia
5146
138750
wikitext
text/x-wiki
'''Kayo-Kayo Chuɣu''' nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.<ref name=":0">{{Cite web|last=Anthony|date=2019-09-25|title=Culture feast in Epe as Kayokayo Festival holds|url=https://guardian.ng/art/culture-feast-in-epe-as-kayokayo-festival-holds/|access-date=2026-06-02|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Nwafor|date=2017-10-16|title=Kayokayo Festival begins in Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2017/10/kayokayo-festival-begins-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=vanguard|date=2011-11-18|title=I’ll do everything to ensure unity - HRM Olu Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/i%E2%80%99ll-do-everything-to-ensure-unity-hrm-olu-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref>
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.<ref name=":0" />
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2016 chuɣu maa puhibu ni Lagos State gomlanti kuro daa nyɛla ŋun bɛ din ni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun daa yoogi chuɣu maa puhibu ni asanza ninvuɣu shɛba. Yuuni 2017 Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ puhibu ni Gomlanti kuro n ti Lagos State daa lahi nyɛla ŋun bɛ lala chuɣu maa puhibu ni n ti pahi Commissioner nbti Physical Planning Lagos State, Biola Anifowoshe gba daa nyɛla ŋun bɛ din ni.
=== Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu. Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.
== Festivity ==
Kayo-Kayo chuɣu ŋun nyɛla bini mali bakɔi n puhiri shɛli, ka di nyɛ din pu yaɣa bu ta zuɣu. Adiini yaɣali din baŋsiri niriba ni yuuni pali n gili maa din zuɣu buɣim gɔli ni ka bi bɛ maa, kali yaɣali din mi tɛriba King Kosoko ni daa kpe na Epe n ti ʒini yoogi shɛm n ti pahi biɛhigu yaɣali din kpaŋsiri bi nangbaŋyini nitaba bi niŋdi lala ŋu ni bindiri duɣi n tari taba.
Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni binyɛra pam kamani nɛima yɛbu ni dimaŋ, Alaafee kpaŋsibu ni zahimbu, taɣada tuma tumbu, bi zaŋ di Epe kaya bindira n wuhiri zama mini bipolo gba dɛi goɣu. Bi ni bori ni bi tooi kohi bi kali maa vinyɛliga maa bi nyɛla ban mali ŋmarim n chani marina din wuhiri King Kosoko ni daa kpena Epe tigbani shɛm yuuni 1851 puuni.
Yuuni 2018, bi daa nyɛla ban kaagi luɣa pam, bi daa nyɛla ban kaagi luɣu shɛli Divisional Officers (Colonial masters) nim ni daa bɛ shɛli polo, bi daa lahi kaagi yaɣa shɛli king Kosoko mini o niriba maa ni daa shɛigi luɣu shɛli maa ni bi ŋarim maa yuuni 1851 la ni,ni ka bi daa dabi furila titali shɛli bini boli Efutu la n zali hali ni dabaa ayopoin dali. Yuuni 2019 maa chuɣu maa bahigu dabisili dali daa luya asibiri dali ka bi daa naagi chuɣu maa ni ŋarim kpɛbu din daa chaŋ ti jɛndi anabi Nuhu ŋarim maa.
Bi puligiri chuɣu ŋɔ ni juma jingli, ka waazu nyɛ din doli shɛli nyaaga. Dabaa ayi dali maa nyɛla bi chaŋ n ti kaagi Olu-Epe ŋun bɛ Epe tigbani maa asiba mini yuŋ, bi nyɛla ban yɛn puhi yuŋ tusuɣu jingli (tahjud) tuuli Epe jingli ni. Bi lahi nyɛla ban puhiri jummat gahindili dabaa ata dali maa tuuli jingli Epe tiŋgbani.
Dabaa anahi din nyɛ kpalikpa dabisili maa dali din n nyɛ asibiri dali nyɛla bini niŋdi bin yɛra ata, tuuli n nyɛ Kayo kayo jɛma jɛmbu Epe nayili saanbani, din pahiri ayi lala dabisili maa nyɛla Epe Kayo Kayo chuɣu salima mini dɛima Epe theatre puuni, ka bahigu nyɛ Efutu maa dabbuka di nyɛ Olo Epe n yɛn dabili Epe tiŋgbani.
Bini tooi lahi niŋdi binyɛri shɛŋa n pahi n nyɛ Kayo-Kayo empowerment raffle draw, ni bi diri loori nima mini pina din pahi, n ti bolli ŋmebu kompatisa, Al Quraani kompatisa, bipola pala dolibu, bihi paati, Oba nyɛla ŋun kaari EpeFounding Fathers, bi kaari bi muɣali n ti pahi kayokayo dɛima dabisili.
== Kundivihira ==
ozxsjw7xg0lb87vs8rgq86p314n6xcv
138751
138750
2026-06-02T13:05:25Z
Maltima Rabia
5146
Added references
138751
wikitext
text/x-wiki
'''Kayo-Kayo Chuɣu''' nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.<ref name=":0">{{Cite web|last=Anthony|date=2019-09-25|title=Culture feast in Epe as Kayokayo Festival holds|url=https://guardian.ng/art/culture-feast-in-epe-as-kayokayo-festival-holds/|access-date=2026-06-02|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last=Nwafor|date=2017-10-16|title=Kayokayo Festival begins in Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2017/10/kayokayo-festival-begins-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=vanguard|date=2011-11-18|title=I’ll do everything to ensure unity - HRM Olu Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/i%E2%80%99ll-do-everything-to-ensure-unity-hrm-olu-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref>
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.<ref name=":0" />
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2016 chuɣu maa puhibu ni Lagos State gomlanti kuro daa nyɛla ŋun bɛ din ni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun daa yoogi chuɣu maa puhibu ni asanza ninvuɣu shɛba.<ref>{{Cite web|last=Okogba|first=Emmanuel|date=2016-10-14|title=Ambode to open Epe’s famous Kayokayo festival|url=https://www.vanguardngr.com/2016/10/ambode-open-epes-famous-kayokayo-festival/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2017 Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ puhibu ni Gomlanti kuro n ti Lagos State daa lahi nyɛla ŋun bɛ lala chuɣu maa puhibu ni n ti pahi Commissioner nbti Physical Planning Lagos State, Biola Anifowoshe gba daa nyɛla ŋun bɛ din ni.<ref name=":1" />
=== Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu.<ref name=":2">{{Cite web|last=Nation|first=The|date=2018-09-20|title=Festive mood in Epe as Kayokayo festival kicks off|url=https://thenationonlineng.net/festive-mood-in-epe-as-kayokayo-festival-kicks-off/|access-date=2026-06-02|website=The Nation Newspaper|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2018-09-28|title=How Kayokayo Festival Strengthens Epe Cultural, Religious Values|url=https://independent.ng/how-kayokayo-festival-strengthens-epe-cultural-religious-values/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.<ref name=":2" />
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.<ref>{{Cite web|title=Youths Empowerment Tops Agenda at Lagos KayoKayo Festival – THISDAYLIVE|url=https://www.thisdaylive.com/2019/09/28/youths-empowerment-tops-agenda-at-lagos-kayokayo-festival/|access-date=2026-06-02|language=en-US}}</ref>
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-west/285965-lagos-2019-ikuforiji-urges-epe-indigenes-to-pray-for-ambode.html?tztc=1|access-date=2026-06-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref>
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.
== Festivity ==
Kayo-Kayo chuɣu ŋun nyɛla bini mali bakɔi n puhiri shɛli, ka di nyɛ din pu yaɣa bu ta zuɣu. Adiini yaɣali din baŋsiri niriba ni yuuni pali n gili maa din zuɣu buɣim gɔli ni ka bi bɛ maa, kali yaɣali din mi tɛriba King Kosoko ni daa kpe na Epe n ti ʒini yoogi shɛm n ti pahi biɛhigu yaɣali din kpaŋsiri bi nangbaŋyini nitaba bi niŋdi lala ŋu ni bindiri duɣi n tari taba.
Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni binyɛra pam kamani nɛima yɛbu ni dimaŋ, Alaafee kpaŋsibu ni zahimbu, taɣada tuma tumbu, bi zaŋ di Epe kaya bindira n wuhiri zama mini bipolo gba dɛi goɣu. Bi ni bori ni bi tooi kohi bi kali maa vinyɛliga maa bi nyɛla ban mali ŋmarim n chani marina din wuhiri King Kosoko ni daa kpena Epe tigbani shɛm yuuni 1851 puuni.
Yuuni 2018, bi daa nyɛla ban kaagi luɣa pam, bi daa nyɛla ban kaagi luɣu shɛli Divisional Officers (Colonial masters) nim ni daa bɛ shɛli polo, bi daa lahi kaagi yaɣa shɛli king Kosoko mini o niriba maa ni daa shɛigi luɣu shɛli maa ni bi ŋarim maa yuuni 1851 la ni,ni ka bi daa dabi furila titali shɛli bini boli Efutu la n zali hali ni dabaa ayopoin dali. Yuuni 2019 maa chuɣu maa bahigu dabisili dali daa luya asibiri dali ka bi daa naagi chuɣu maa ni ŋarim kpɛbu din daa chaŋ ti jɛndi anabi Nuhu ŋarim maa.
Bi puligiri chuɣu ŋɔ ni juma jingli, ka waazu nyɛ din doli shɛli nyaaga. Dabaa ayi dali maa nyɛla bi chaŋ n ti kaagi Olu-Epe ŋun bɛ Epe tigbani maa asiba mini yuŋ, bi nyɛla ban yɛn puhi yuŋ tusuɣu jingli (tahjud) tuuli Epe jingli ni. Bi lahi nyɛla ban puhiri jummat gahindili dabaa ata dali maa tuuli jingli Epe tiŋgbani.
Dabaa anahi din nyɛ kpalikpa dabisili maa dali din n nyɛ asibiri dali nyɛla bini niŋdi bin yɛra ata, tuuli n nyɛ Kayo kayo jɛma jɛmbu Epe nayili saanbani, din pahiri ayi lala dabisili maa nyɛla Epe Kayo Kayo chuɣu salima mini dɛima Epe theatre puuni, ka bahigu nyɛ Efutu maa dabbuka di nyɛ Olo Epe n yɛn dabili Epe tiŋgbani.
Bini tooi lahi niŋdi binyɛri shɛŋa n pahi n nyɛ Kayo-Kayo empowerment raffle draw, ni bi diri loori nima mini pina din pahi, n ti bolli ŋmebu kompatisa, Al Quraani kompatisa, bipola pala dolibu, bihi paati, Oba nyɛla ŋun kaari EpeFounding Fathers, bi kaari bi muɣali n ti pahi kayokayo dɛima dabisili.
== Kundivihira ==
1t98ckvlwoc7x8tq4sgayhhzgv386av
138752
138751
2026-06-02T13:10:55Z
Maltima Rabia
5146
Added references
138752
wikitext
text/x-wiki
'''Kayo-Kayo Chuɣu''' nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.<ref name=":0">{{Cite web|last=Anthony|date=2019-09-25|title=Culture feast in Epe as Kayokayo Festival holds|url=https://guardian.ng/art/culture-feast-in-epe-as-kayokayo-festival-holds/|access-date=2026-06-02|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last=Nwafor|date=2017-10-16|title=Kayokayo Festival begins in Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2017/10/kayokayo-festival-begins-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=vanguard|date=2011-11-18|title=I’ll do everything to ensure unity - HRM Olu Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/i%E2%80%99ll-do-everything-to-ensure-unity-hrm-olu-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref>
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.<ref name=":0" />
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2016 chuɣu maa puhibu ni Lagos State gomlanti kuro daa nyɛla ŋun bɛ din ni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun daa yoogi chuɣu maa puhibu ni asanza ninvuɣu shɛba.<ref>{{Cite web|last=Okogba|first=Emmanuel|date=2016-10-14|title=Ambode to open Epe’s famous Kayokayo festival|url=https://www.vanguardngr.com/2016/10/ambode-open-epes-famous-kayokayo-festival/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2017 Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ puhibu ni Gomlanti kuro n ti Lagos State daa lahi nyɛla ŋun bɛ lala chuɣu maa puhibu ni n ti pahi Commissioner nbti Physical Planning Lagos State, Biola Anifowoshe gba daa nyɛla ŋun bɛ din ni.<ref name=":1" />
=== Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu.<ref name=":2">{{Cite web|last=Nation|first=The|date=2018-09-20|title=Festive mood in Epe as Kayokayo festival kicks off|url=https://thenationonlineng.net/festive-mood-in-epe-as-kayokayo-festival-kicks-off/|access-date=2026-06-02|website=The Nation Newspaper|language=en-US}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2018-09-28|title=How Kayokayo Festival Strengthens Epe Cultural, Religious Values|url=https://independent.ng/how-kayokayo-festival-strengthens-epe-cultural-religious-values/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.<ref name=":2" />
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.<ref>{{Cite web|title=Youths Empowerment Tops Agenda at Lagos KayoKayo Festival – THISDAYLIVE|url=https://www.thisdaylive.com/2019/09/28/youths-empowerment-tops-agenda-at-lagos-kayokayo-festival/|access-date=2026-06-02|language=en-US}}</ref>
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-west/285965-lagos-2019-ikuforiji-urges-epe-indigenes-to-pray-for-ambode.html?tztc=1|access-date=2026-06-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref>
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.<ref>{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.<ref>{{Cite web|last=Admin2|date=2023-08-03|title=Epe Agog As Kayo-Kayo Festival Kicks Off Today|url=https://independent.ng/epe-agog-as-kayo-kayo-festival-kicks-off-today/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Festivity ==
Kayo-Kayo chuɣu ŋun nyɛla bini mali bakɔi n puhiri shɛli, ka di nyɛ din pu yaɣa bu ta zuɣu.<ref name=":3" /> Adiini yaɣali din baŋsiri niriba ni yuuni pali n gili maa din zuɣu buɣim gɔli ni ka bi bɛ maa, kali yaɣali din mi tɛriba King Kosoko ni daa kpe na Epe n ti ʒini yoogi shɛm n ti pahi biɛhigu yaɣali din kpaŋsiri bi nangbaŋyini nitaba bi niŋdi lala ŋu ni bindiri duɣi n tari taba.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=sunnews|date=2017-10-21|title=Kayokayo: Epe’s Triple Fete|url=https://thesun.ng/kayokayo-epes-triple-fete/|access-date=2026-06-02|website=The Sun Nigeria}}</ref>
Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni binyɛra pam kamani nɛima yɛbu ni dimaŋ, Alaafee kpaŋsibu ni zahimbu, taɣada tuma tumbu, bi zaŋ di Epe kaya bindira n wuhiri zama mini bipolo gba dɛi goɣu. Bi ni bori ni bi tooi kohi bi kali maa vinyɛliga maa bi nyɛla ban mali ŋmarim n chani marina din wuhiri King Kosoko ni daa kpena Epe tigbani shɛm yuuni 1851 puuni.
Yuuni 2018, bi daa nyɛla ban kaagi luɣa pam, bi daa nyɛla ban kaagi luɣu shɛli Divisional Officers (Colonial masters) nim ni daa bɛ shɛli polo, bi daa lahi kaagi yaɣa shɛli king Kosoko mini o niriba maa ni daa shɛigi luɣu shɛli maa ni bi ŋarim maa yuuni 1851 la ni,ni ka bi daa dabi furila titali shɛli bini boli Efutu la n zali hali ni dabaa ayopoin dali. Yuuni 2019 maa chuɣu maa bahigu dabisili dali daa luya asibiri dali ka bi daa naagi chuɣu maa ni ŋarim kpɛbu din daa chaŋ ti jɛndi anabi Nuhu ŋarim maa.
Bi puligiri chuɣu ŋɔ ni juma jingli, ka waazu nyɛ din doli shɛli nyaaga. Dabaa ayi dali maa nyɛla bi chaŋ n ti kaagi Olu-Epe ŋun bɛ Epe tigbani maa asiba mini yuŋ, bi nyɛla ban yɛn puhi yuŋ tusuɣu jingli (tahjud) tuuli Epe jingli ni. Bi lahi nyɛla ban puhiri jummat gahindili dabaa ata dali maa tuuli jingli Epe tiŋgbani.
Dabaa anahi din nyɛ kpalikpa dabisili maa dali din n nyɛ asibiri dali nyɛla bini niŋdi bin yɛra ata, tuuli n nyɛ Kayo kayo jɛma jɛmbu Epe nayili saanbani, din pahiri ayi lala dabisili maa nyɛla Epe Kayo Kayo chuɣu salima mini dɛima Epe theatre puuni, ka bahigu nyɛ Efutu maa dabbuka di nyɛ Olo Epe n yɛn dabili Epe tiŋgbani.
Bini tooi lahi niŋdi binyɛri shɛŋa n pahi n nyɛ Kayo-Kayo empowerment raffle draw, ni bi diri loori nima mini pina din pahi, n ti bolli ŋmebu kompatisa, Al Quraani kompatisa, bipola pala dolibu, bihi paati, Oba nyɛla ŋun kaari EpeFounding Fathers, bi kaari bi muɣali n ti pahi kayokayo dɛima dabisili.
== Kundivihira ==
plvstxcrljdeq4net9aoi38ryhsmdp9
138753
138752
2026-06-02T13:52:22Z
Maltima Rabia
5146
Added references
138753
wikitext
text/x-wiki
'''Kayo-Kayo Chuɣu''' nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.<ref name=":0">{{Cite web|last=Anthony|date=2019-09-25|title=Culture feast in Epe as Kayokayo Festival holds|url=https://guardian.ng/art/culture-feast-in-epe-as-kayokayo-festival-holds/|access-date=2026-06-02|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last=Nwafor|date=2017-10-16|title=Kayokayo Festival begins in Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2017/10/kayokayo-festival-begins-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=vanguard|date=2011-11-18|title=I’ll do everything to ensure unity - HRM Olu Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/i%E2%80%99ll-do-everything-to-ensure-unity-hrm-olu-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref>
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.<ref name=":0" /><ref name=":4">{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.<ref name=":0" />
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2016 chuɣu maa puhibu ni Lagos State gomlanti kuro daa nyɛla ŋun bɛ din ni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun daa yoogi chuɣu maa puhibu ni asanza ninvuɣu shɛba.<ref>{{Cite web|last=Okogba|first=Emmanuel|date=2016-10-14|title=Ambode to open Epe’s famous Kayokayo festival|url=https://www.vanguardngr.com/2016/10/ambode-open-epes-famous-kayokayo-festival/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2017 Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ puhibu ni Gomlanti kuro n ti Lagos State daa lahi nyɛla ŋun bɛ lala chuɣu maa puhibu ni n ti pahi Commissioner nbti Physical Planning Lagos State, Biola Anifowoshe gba daa nyɛla ŋun bɛ din ni.<ref name=":1" />
=== Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu.<ref name=":2">{{Cite web|last=Nation|first=The|date=2018-09-20|title=Festive mood in Epe as Kayokayo festival kicks off|url=https://thenationonlineng.net/festive-mood-in-epe-as-kayokayo-festival-kicks-off/|access-date=2026-06-02|website=The Nation Newspaper|language=en-US}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2018-09-28|title=How Kayokayo Festival Strengthens Epe Cultural, Religious Values|url=https://independent.ng/how-kayokayo-festival-strengthens-epe-cultural-religious-values/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.<ref name=":2" />
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.<ref name=":5">{{Cite web|title=Youths Empowerment Tops Agenda at Lagos KayoKayo Festival – THISDAYLIVE|url=https://www.thisdaylive.com/2019/09/28/youths-empowerment-tops-agenda-at-lagos-kayokayo-festival/|access-date=2026-06-02|language=en-US}}</ref>
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-west/285965-lagos-2019-ikuforiji-urges-epe-indigenes-to-pray-for-ambode.html?tztc=1|access-date=2026-06-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref>
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.<ref>{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.<ref>{{Cite web|last=Admin2|date=2023-08-03|title=Epe Agog As Kayo-Kayo Festival Kicks Off Today|url=https://independent.ng/epe-agog-as-kayo-kayo-festival-kicks-off-today/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Festivity ==
Kayo-Kayo chuɣu ŋun nyɛla bini mali bakɔi n puhiri shɛli, ka di nyɛ din pu yaɣa bu ta zuɣu.<ref name=":3" /> Adiini yaɣali din baŋsiri niriba ni yuuni pali n gili maa din zuɣu buɣim gɔli ni ka bi bɛ maa, kali yaɣali din mi tɛriba King Kosoko ni daa kpe na Epe n ti ʒini yoogi shɛm n ti pahi biɛhigu yaɣali din kpaŋsiri bi nangbaŋyini nitaba bi niŋdi lala ŋu ni bindiri duɣi n tari taba.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":6">{{Cite web|last=sunnews|date=2017-10-21|title=Kayokayo: Epe’s Triple Fete|url=https://thesun.ng/kayokayo-epes-triple-fete/|access-date=2026-06-02|website=The Sun Nigeria}}</ref>
Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni binyɛra pam kamani nɛima yɛbu ni dimaŋ, Alaafee kpaŋsibu ni zahimbu, taɣada tuma tumbu, bi zaŋ di Epe kaya bindira n wuhiri zama mini bipolo gba dɛi goɣu. Bi ni bori ni bi tooi kohi bi kali maa vinyɛliga maa bi nyɛla ban mali ŋmarim n chani marina din wuhiri King Kosoko ni daa kpena Epe tigbani shɛm yuuni 1851 puuni.<ref name=":1" /><ref name=":6" />
Yuuni 2018, bi daa nyɛla ban kaagi luɣa pam, bi daa nyɛla ban kaagi luɣu shɛli Divisional Officers (Colonial masters) nim ni daa bɛ shɛli polo, bi daa lahi kaagi yaɣa shɛli king Kosoko mini o niriba maa ni daa shɛigi luɣu shɛli maa ni bi ŋarim maa yuuni 1851 la ni,<ref name=":2" /> ni ka bi daa dabi furila titali shɛli bini boli Efutu la n zali hali ni dabaa ayopoin dali. Yuuni 2019 maa chuɣu maa bahigu dabisili dali daa luya asibiri dali ka bi daa naagi chuɣu maa ni ŋarim kpɛbu din daa chaŋ ti jɛndi anabi Nuhu ŋarim maa.<ref name=":1" />
Bi puligiri chuɣu ŋɔ ni juma jingli, ka waazu nyɛ din doli shɛli nyaaga.<ref name=":6" /> Dabaa ayi dali maa nyɛla bi chaŋ n ti kaagi Olu-Epe ŋun bɛ Epe tigbani maa asiba mini yuŋ, bi nyɛla ban yɛn puhi yuŋ tusuɣu jingli (tahjud) tuuli Epe jingli ni. Bi lahi nyɛla ban puhiri jummat gahindili dabaa ata dali maa tuuli jingli Epe tiŋgbani.<ref name=":4" />
Dabaa anahi din nyɛ kpalikpa dabisili maa dali din n nyɛ asibiri dali nyɛla bini niŋdi bin yɛra ata, tuuli n nyɛ Kayo kayo jɛma jɛmbu Epe nayili saanbani, din pahiri ayi lala dabisili maa nyɛla Epe Kayo Kayo chuɣu salima mini dɛima Epe theatre puuni, ka bahigu nyɛ Efutu maa dabbuka di nyɛ Olo Epe n yɛn dabili Epe tiŋgbani.<ref name=":4" />
Bini tooi lahi niŋdi binyɛri shɛŋa n pahi n nyɛ Kayo-Kayo empowerment raffle draw, ni bi diri loori nima mini pina din pahi, n ti bolli ŋmebu kompatisa, Al Quraani kompatisa, bipola pala dolibu, bihi paati, Oba nyɛla ŋun kaari EpeFounding Fathers, bi kaari bi muɣali n ti pahi kayokayo dɛima dabisili.<ref name=":5" /><ref>{{Cite news|date=2016-10-05|title=Ambode To Declare Famous Epe Kayokayo Festival Open - Glamtush|language=en-US|work=Glamtush|url=https://www.glamtush.com/ambode-to-declare-epe-famous-kayokayo-festival-open/|access-date=2026-06-02}}</ref>
== Kundivihira ==
65o68gw01ig85525sbaexumwdiwkqy4
138754
138753
2026-06-02T13:53:45Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
138754
wikitext
text/x-wiki
'''Kayo-Kayo Chuɣu''' nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.<ref name=":0">{{Cite web|last=Anthony|date=2019-09-25|title=Culture feast in Epe as Kayokayo Festival holds|url=https://guardian.ng/art/culture-feast-in-epe-as-kayokayo-festival-holds/|access-date=2026-06-02|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last=Nwafor|date=2017-10-16|title=Kayokayo Festival begins in Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2017/10/kayokayo-festival-begins-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=vanguard|date=2011-11-18|title=I’ll do everything to ensure unity - HRM Olu Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/i%E2%80%99ll-do-everything-to-ensure-unity-hrm-olu-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref>
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.<ref name=":0" /><ref name=":4">{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Breaking News & Top Stories|url=https://www.pulse.ng/|access-date=2026-06-02|website=Pulse Nigeria|language=en}}</ref>
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2016 chuɣu maa puhibu ni Lagos State gomlanti kuro daa nyɛla ŋun bɛ din ni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun daa yoogi chuɣu maa puhibu ni asanza ninvuɣu shɛba.<ref>{{Cite web|last=Okogba|first=Emmanuel|date=2016-10-14|title=Ambode to open Epe’s famous Kayokayo festival|url=https://www.vanguardngr.com/2016/10/ambode-open-epes-famous-kayokayo-festival/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2017 Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ puhibu ni Gomlanti kuro n ti Lagos State daa lahi nyɛla ŋun bɛ lala chuɣu maa puhibu ni n ti pahi Commissioner nbti Physical Planning Lagos State, Biola Anifowoshe gba daa nyɛla ŋun bɛ din ni.<ref name=":1" />
=== Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu.<ref name=":2">{{Cite web|last=Nation|first=The|date=2018-09-20|title=Festive mood in Epe as Kayokayo festival kicks off|url=https://thenationonlineng.net/festive-mood-in-epe-as-kayokayo-festival-kicks-off/|access-date=2026-06-02|website=The Nation Newspaper|language=en-US}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2018-09-28|title=How Kayokayo Festival Strengthens Epe Cultural, Religious Values|url=https://independent.ng/how-kayokayo-festival-strengthens-epe-cultural-religious-values/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.<ref name=":2" />
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.<ref name=":5">{{Cite web|title=Youths Empowerment Tops Agenda at Lagos KayoKayo Festival – THISDAYLIVE|url=https://www.thisdaylive.com/2019/09/28/youths-empowerment-tops-agenda-at-lagos-kayokayo-festival/|access-date=2026-06-02|language=en-US}}</ref>
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-west/285965-lagos-2019-ikuforiji-urges-epe-indigenes-to-pray-for-ambode.html?tztc=1|access-date=2026-06-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref>
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.<ref>{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.<ref>{{Cite web|last=Admin2|date=2023-08-03|title=Epe Agog As Kayo-Kayo Festival Kicks Off Today|url=https://independent.ng/epe-agog-as-kayo-kayo-festival-kicks-off-today/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Festivity ==
Kayo-Kayo chuɣu ŋun nyɛla bini mali bakɔi n puhiri shɛli, ka di nyɛ din pu yaɣa bu ta zuɣu.<ref name=":3" /> Adiini yaɣali din baŋsiri niriba ni yuuni pali n gili maa din zuɣu buɣim gɔli ni ka bi bɛ maa, kali yaɣali din mi tɛriba King Kosoko ni daa kpe na Epe n ti ʒini yoogi shɛm n ti pahi biɛhigu yaɣali din kpaŋsiri bi nangbaŋyini nitaba bi niŋdi lala ŋu ni bindiri duɣi n tari taba.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":6">{{Cite web|last=sunnews|date=2017-10-21|title=Kayokayo: Epe’s Triple Fete|url=https://thesun.ng/kayokayo-epes-triple-fete/|access-date=2026-06-02|website=The Sun Nigeria}}</ref>
Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni binyɛra pam kamani nɛima yɛbu ni dimaŋ, Alaafee kpaŋsibu ni zahimbu, taɣada tuma tumbu, bi zaŋ di Epe kaya bindira n wuhiri zama mini bipolo gba dɛi goɣu. Bi ni bori ni bi tooi kohi bi kali maa vinyɛliga maa bi nyɛla ban mali ŋmarim n chani marina din wuhiri King Kosoko ni daa kpena Epe tigbani shɛm yuuni 1851 puuni.<ref name=":1" /><ref name=":6" />
Yuuni 2018, bi daa nyɛla ban kaagi luɣa pam, bi daa nyɛla ban kaagi luɣu shɛli Divisional Officers (Colonial masters) nim ni daa bɛ shɛli polo, bi daa lahi kaagi yaɣa shɛli king Kosoko mini o niriba maa ni daa shɛigi luɣu shɛli maa ni bi ŋarim maa yuuni 1851 la ni,<ref name=":2" /> ni ka bi daa dabi furila titali shɛli bini boli Efutu la n zali hali ni dabaa ayopoin dali. Yuuni 2019 maa chuɣu maa bahigu dabisili dali daa luya asibiri dali ka bi daa naagi chuɣu maa ni ŋarim kpɛbu din daa chaŋ ti jɛndi anabi Nuhu ŋarim maa.<ref name=":1" />
Bi puligiri chuɣu ŋɔ ni juma jingli, ka waazu nyɛ din doli shɛli nyaaga.<ref name=":6" /> Dabaa ayi dali maa nyɛla bi chaŋ n ti kaagi Olu-Epe ŋun bɛ Epe tigbani maa asiba mini yuŋ, bi nyɛla ban yɛn puhi yuŋ tusuɣu jingli (tahjud) tuuli Epe jingli ni. Bi lahi nyɛla ban puhiri jummat gahindili dabaa ata dali maa tuuli jingli Epe tiŋgbani.<ref name=":4" />
Dabaa anahi din nyɛ kpalikpa dabisili maa dali din n nyɛ asibiri dali nyɛla bini niŋdi bin yɛra ata, tuuli n nyɛ Kayo kayo jɛma jɛmbu Epe nayili saanbani, din pahiri ayi lala dabisili maa nyɛla Epe Kayo Kayo chuɣu salima mini dɛima Epe theatre puuni, ka bahigu nyɛ Efutu maa dabbuka di nyɛ Olo Epe n yɛn dabili Epe tiŋgbani.<ref name=":4" />
Bini tooi lahi niŋdi binyɛri shɛŋa n pahi n nyɛ Kayo-Kayo empowerment raffle draw, ni bi diri loori nima mini pina din pahi, n ti bolli ŋmebu kompatisa, Al Quraani kompatisa, bipola pala dolibu, bihi paati, Oba nyɛla ŋun kaari EpeFounding Fathers, bi kaari bi muɣali n ti pahi kayokayo dɛima dabisili.<ref name=":5" /><ref>{{Cite news|date=2016-10-05|title=Ambode To Declare Famous Epe Kayokayo Festival Open - Glamtush|language=en-US|work=Glamtush|url=https://www.glamtush.com/ambode-to-declare-epe-famous-kayokayo-festival-open/|access-date=2026-06-02}}</ref>
== Kundivihira ==
oc4798qttroo67ooqjjkasgvj6u1biy
138816
138754
2026-06-02T22:51:10Z
Maltima Rabia
5146
Added a bio
138816
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Kayo-Kayo Chuɣu''' nyɛla adiini mini kali chuɣu bini puhiri yuuni kam ka di nyɛ Oba Kosoko nim n puhiri li ka di nyɛ bini daa yɛn niŋ Kosoko naa maraaba n kpehina Epe yuuni 1851. Kayo-Kayo din gbeni nyɛ <nowiki>''</nowiki>di n tiɣi<nowiki>''</nowiki> nyɛla bini mi shɛli Epe n ti Lagos State.<ref name=":0">{{Cite web|last=Anthony|date=2019-09-25|title=Culture feast in Epe as Kayokayo Festival holds|url=https://guardian.ng/art/culture-feast-in-epe-as-kayokayo-festival-holds/|access-date=2026-06-02|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last=Nwafor|date=2017-10-16|title=Kayokayo Festival begins in Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2017/10/kayokayo-festival-begins-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=vanguard|date=2011-11-18|title=I’ll do everything to ensure unity - HRM Olu Epe|url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/i%E2%80%99ll-do-everything-to-ensure-unity-hrm-olu-epe/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref>
Chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli musilinsi adiini tuuli Chiri shɛli bini boli Yaom-al Ashura' din (Muharram) buɣim gɔli biɛɣu pi dali. Kamani gɔli yini sunsuni bi yi puhi Eid-El-Kabir.<ref name=":0" /><ref name=":4">{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Taarihi ==
Yuuni 1851 puuni, Na so bini boli king Kosoko nyɛla ŋun daa paana ni ninvuɣu 1500 ni bi ti kpa Eko-Epe. Din n nyɛ din tahi yuuni kam kali Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ din yɛn niŋ ka bi tooi tɛri o paabu na maa. Lala chuɣu ŋɔ nyɛla bini puhiri shɛli yuuni kam n tɛri king Kosoko paabu na Epe.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Breaking News & Top Stories|url=https://www.pulse.ng/|access-date=2026-06-02|website=Pulse Nigeria|language=en}}</ref>
=== Kayo-Kayo yuuni 2016 mini yuuni 2017 ===
Yuuni 2016 chuɣu maa puhibu ni Lagos State gomlanti kuro daa nyɛla ŋun bɛ din ni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun daa yoogi chuɣu maa puhibu ni asanza ninvuɣu shɛba.<ref>{{Cite web|last=Okogba|first=Emmanuel|date=2016-10-14|title=Ambode to open Epe’s famous Kayokayo festival|url=https://www.vanguardngr.com/2016/10/ambode-open-epes-famous-kayokayo-festival/|access-date=2026-06-02|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2017 Kayo-Kayo chuɣu ŋɔ puhibu ni Gomlanti kuro n ti Lagos State daa lahi nyɛla ŋun bɛ lala chuɣu maa puhibu ni n ti pahi Commissioner nbti Physical Planning Lagos State, Biola Anifowoshe gba daa nyɛla ŋun bɛ din ni.<ref name=":1" />
=== Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2018, vihigu daa wuhiya ni salo ban daa yina chuɣu ŋɔ puhibu daa nyɛla ban kalinli yiŋsi 50,000 tiŋbihi mini ban pa tiŋbihi zaa, vihigu maa daa lahi wuhiya ni saanba gbebu shɛi kama yaɣa pishi daa nyɛla din pun pali ka di nyɛla bi gbaa li n zali ka di nyɛla chuɣu ŋɔ zuɣu.<ref name=":2">{{Cite web|last=Nation|first=The|date=2018-09-20|title=Festive mood in Epe as Kayokayo festival kicks off|url=https://thenationonlineng.net/festive-mood-in-epe-as-kayokayo-festival-kicks-off/|access-date=2026-06-02|website=The Nation Newspaper|language=en-US}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2018-09-28|title=How Kayokayo Festival Strengthens Epe Cultural, Religious Values|url=https://independent.ng/how-kayokayo-festival-strengthens-epe-cultural-religious-values/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2018 Kayo-Kayo chuɣu maa puuni, Governor Akinwunmi Ambode ŋun nyɛ gomlanti kuro n ti Lagos State daa nyɛla ŋun bɛ ni n ti pahi Otunba Gani Adams, Yoruba Kakanfo Aare Oona; Dr. Abiola Dosunmu, Erelu nti Lagos, Na nima n ti lala yaɣali maa tiŋkpaŋ bihi maa nbti pahi baansi kamani Malaika, Queen Salawa Abeni mini Sugar Boy.<ref name=":2" />
=== Yuuni 2019 Kayo-Kayo chuɣu ===
Yuuni 2019 maa chuɣu maa puhibu maa daa nyɛ din jɛndi bini yɛn niŋ shɛm n baligi biɛhigu bi tiŋgbani maa ni din daa nyɛ bi gbaa ya ni bi zaŋ bi zaŋsim n labisi bipola ni, di yi kana bi kaya mini biɛhi shɛŋa bin yi pun niŋda lala chuɣu ŋun. Bi daa nyɛla ban kpa suŋsim toto ni bi suŋ bipola ban kalinli yiŋsi pihita ni anu n bɛ karizɔŋ kara ŋɔ ni n yɛrila tertiary la.<ref name=":5">{{Cite web|title=Youths Empowerment Tops Agenda at Lagos KayoKayo Festival – THISDAYLIVE|url=https://www.thisdaylive.com/2019/09/28/youths-empowerment-tops-agenda-at-lagos-kayokayo-festival/|access-date=2026-06-02|language=en-US}}</ref>
Adeyemi Ikuforiji, Lagos House of State Speaker kuro daa nyɛla ŋun bɛ yuuni 2019 maa chuɣu maani, ni ka o daa nyɛ ŋun kpaŋsi EPs bilchinnima ni bi suhi aduwa n suŋ Mr. Ambode ni ka o di <nowiki>''All Progressive Congress''</nowiki> ka ni tooi zani gomlanti tali n ti tiŋgbani maa bi pibupibu maa ni. Fuji yiliyindi binga Wasiu Alabi Pasuma gba n daa nyɛ ŋun su yuuni 2019 Kayo kayo chuɣu maa dɛima maa.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-west/285965-lagos-2019-ikuforiji-urges-epe-indigenes-to-pray-for-ambode.html?tztc=1|access-date=2026-06-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref>
=== Yuuni 2020 Kayo-Kayo chuɣu ===
COVID - 19 doro ŋɔ zaa yoli, Epe tiŋgbani nim maa daa nyɛla ban puhiri bi Kayo -Kayo chuɣu amaa bi daa nyɛla ban doli zali kpaŋ shɛŋa di daa bɛ COVID-19 doro ŋɔ gubu mini taɣabu.<ref>{{Cite web|last=Taiwo-Oguntuase|first=Oluseyi|date=2021-08-12|title=Epe To Celebrate Kayokayo Festival In Low Key|url=https://independent.ng/epe-to-celebrate-kayokayo-festival-in-low-key/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
=== Yuuni 2023 Kayo-Kayo chuɣu ===
Bin yɛri shɛŋa bini daa yɛn niŋ dabaa ayopoin dali maa nyɛla adiini baŋsim compitisa, yuuni ka Kayo Kayo jɛma shɛli bini niŋdi Olu of Epe nahili sanbanni n ti pahi alaafee bonti Epe niriba. Epe na zuɣu King Shafiu Olatunji Adewale nyɛla ŋun yɛli ni chuɣu maa nyɛla din kpaŋsiri kaya ni taɣada Epe tiŋgbani.<ref>{{Cite web|last=Admin2|date=2023-08-03|title=Epe Agog As Kayo-Kayo Festival Kicks Off Today|url=https://independent.ng/epe-agog-as-kayo-kayo-festival-kicks-off-today/|access-date=2026-06-02|website=Independent Newspaper Nigeria|language=en-GB}}</ref>
== Festivity ==
Kayo-Kayo chuɣu ŋun nyɛla bini mali bakɔi n puhiri shɛli, ka di nyɛ din pu yaɣa bu ta zuɣu.<ref name=":3" /> Adiini yaɣali din baŋsiri niriba ni yuuni pali n gili maa din zuɣu buɣim gɔli ni ka bi bɛ maa, kali yaɣali din mi tɛriba King Kosoko ni daa kpe na Epe n ti ʒini yoogi shɛm n ti pahi biɛhigu yaɣali din kpaŋsiri bi nangbaŋyini nitaba bi niŋdi lala ŋu ni bindiri duɣi n tari taba.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":6">{{Cite web|last=sunnews|date=2017-10-21|title=Kayokayo: Epe’s Triple Fete|url=https://thesun.ng/kayokayo-epes-triple-fete/|access-date=2026-06-02|website=The Sun Nigeria}}</ref>
Bi puhiri chuɣu ŋɔ ni binyɛra pam kamani nɛima yɛbu ni dimaŋ, Alaafee kpaŋsibu ni zahimbu, taɣada tuma tumbu, bi zaŋ di Epe kaya bindira n wuhiri zama mini bipolo gba dɛi goɣu. Bi ni bori ni bi tooi kohi bi kali maa vinyɛliga maa bi nyɛla ban mali ŋmarim n chani marina din wuhiri King Kosoko ni daa kpena Epe tigbani shɛm yuuni 1851 puuni.<ref name=":1" /><ref name=":6" />
Yuuni 2018, bi daa nyɛla ban kaagi luɣa pam, bi daa nyɛla ban kaagi luɣu shɛli Divisional Officers (Colonial masters) nim ni daa bɛ shɛli polo, bi daa lahi kaagi yaɣa shɛli king Kosoko mini o niriba maa ni daa shɛigi luɣu shɛli maa ni bi ŋarim maa yuuni 1851 la ni,<ref name=":2" /> ni ka bi daa dabi furila titali shɛli bini boli Efutu la n zali hali ni dabaa ayopoin dali. Yuuni 2019 maa chuɣu maa bahigu dabisili dali daa luya asibiri dali ka bi daa naagi chuɣu maa ni ŋarim kpɛbu din daa chaŋ ti jɛndi anabi Nuhu ŋarim maa.<ref name=":1" />
Bi puligiri chuɣu ŋɔ ni juma jingli, ka waazu nyɛ din doli shɛli nyaaga.<ref name=":6" /> Dabaa ayi dali maa nyɛla bi chaŋ n ti kaagi Olu-Epe ŋun bɛ Epe tigbani maa asiba mini yuŋ, bi nyɛla ban yɛn puhi yuŋ tusuɣu jingli (tahjud) tuuli Epe jingli ni. Bi lahi nyɛla ban puhiri jummat gahindili dabaa ata dali maa tuuli jingli Epe tiŋgbani.<ref name=":4" />
Dabaa anahi din nyɛ kpalikpa dabisili maa dali din n nyɛ asibiri dali nyɛla bini niŋdi bin yɛra ata, tuuli n nyɛ Kayo kayo jɛma jɛmbu Epe nayili saanbani, din pahiri ayi lala dabisili maa nyɛla Epe Kayo Kayo chuɣu salima mini dɛima Epe theatre puuni, ka bahigu nyɛ Efutu maa dabbuka di nyɛ Olo Epe n yɛn dabili Epe tiŋgbani.<ref name=":4" />
Bini tooi lahi niŋdi binyɛri shɛŋa n pahi n nyɛ Kayo-Kayo empowerment raffle draw, ni bi diri loori nima mini pina din pahi, n ti bolli ŋmebu kompatisa, Al Quraani kompatisa, bipola pala dolibu, bihi paati, Oba nyɛla ŋun kaari EpeFounding Fathers, bi kaari bi muɣali n ti pahi kayokayo dɛima dabisili.<ref name=":5" /><ref>{{Cite news|date=2016-10-05|title=Ambode To Declare Famous Epe Kayokayo Festival Open - Glamtush|language=en-US|work=Glamtush|url=https://www.glamtush.com/ambode-to-declare-epe-famous-kayokayo-festival-open/|access-date=2026-06-02}}</ref>
== Kundivihira ==
qravnj5ip2q9puezekncmt6wam0yhqt
Nduruma River
0
33271
138756
2026-06-02T16:18:17Z
Kalakpagh
2501
Created article
138756
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nduruma River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nduruma}}
| other_name = Kanzigiri
| image =
| mouth = [[Lake Kanzigiri]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]], [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.51819|30.32754|display=it}}
| length = {{cvt|49.5|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province|Kirundo]], [[Muyinga Province|Muyinga]]
| source1 = [[Kabuyenge River]]
| source1_location = Murama, [[Commune of Gashoho|Gashoho]]
| source1_elevation = {{cvt|1664|m}}
| source1_coordinates = {{coord|2|43|42|S|30|11|57|E}}
| mouth_elevation = {{cvt|1326|m}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.877|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.552|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|5.975|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Kanzigiri]] → [[Nyamabuno River|Nyamabuno]] → [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|420.7|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 180,000<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
| tributaries_right = Gacucu
}}
'''Nduruma Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nduruma}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Lake Kanzigiri.
1th94x203alg8mzk5fke0hw9jmvmita
138757
138756
2026-06-02T16:19:24Z
Kalakpagh
2501
added databox
138757
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nduruma River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nduruma}}
| other_name = Kanzigiri
| image =
| mouth = [[Lake Kanzigiri]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]], [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.51819|30.32754|display=it}}
| length = {{cvt|49.5|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province|Kirundo]], [[Muyinga Province|Muyinga]]
| source1 = [[Kabuyenge River]]
| source1_location = Murama, [[Commune of Gashoho|Gashoho]]
| source1_elevation = {{cvt|1664|m}}
| source1_coordinates = {{coord|2|43|42|S|30|11|57|E}}
| mouth_elevation = {{cvt|1326|m}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.877|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.552|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|5.975|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Kanzigiri]] → [[Nyamabuno River|Nyamabuno]] → [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|420.7|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 180,000<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
| tributaries_right = Gacucu
}}
'''Nduruma Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nduruma}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Lake Kanzigiri.
6z0t1nevjoiji8vvhncycsz9g72gigy
138758
138757
2026-06-02T16:20:03Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138758
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nduruma River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nduruma}}
| other_name = Kanzigiri
| image =
| mouth = [[Lake Kanzigiri]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]], [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.51819|30.32754|display=it}}
| length = {{cvt|49.5|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province|Kirundo]], [[Muyinga Province|Muyinga]]
| source1 = [[Kabuyenge River]]
| source1_location = Murama, [[Commune of Gashoho|Gashoho]]
| source1_elevation = {{cvt|1664|m}}
| source1_coordinates = {{coord|2|43|42|S|30|11|57|E}}
| mouth_elevation = {{cvt|1326|m}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.877|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.552|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|5.975|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Kanzigiri]] → [[Nyamabuno River|Nyamabuno]] → [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|420.7|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 180,000<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
| tributaries_right = Gacucu
}}
'''Nduruma Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nduruma}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Lake Kanzigiri.
==Course==
Nduruma Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Tongo colline din be [[Commune of Gitobe]], ni ka Mukabagabaga Mɔɣili mini Ntimba Mɔɣili be. Di nyɛla din zori chani wulinpuhili polo gariti Gitobe din be RP62 soli tibi.{{sfn|Kirundo USDMA}}{{efn|A 2012 report on investment opportunities in renewable energy includes a map that shows the river extending beyond its source on the [[Defense Mapping Agency]]'s 1994 map, then turning southwest and flowing to [[Lake Cohoha]]. The map also shows the [[Rurata River]] connecting to the point where the east and west branches of the Nduruma join, and flowing southwest into the [[Nyavyamo Marsh]], a tributary of the Kanyaru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}
<p>A closer look at the 1994 map shows that Lake Cohoha is fed by the [[Rugamura River]], which has a tributary named Nduruma. This Nduruma has a tributary named Gasuga, which forms not far from an unnamed tributary to the main Nduruma River. The Rurata River that feeds the Nyavyamo Marsh has a tributary named Rugumba, which forms near the head of the Mukabagabaga, a tributary of the head of the Nduruma.{{sfn|Kirundo USDMA}} The Nyavyamo Marsh and Lake Cogoha have tributaries that form near tributaries of the Nduruma River.</p>}}
<references />
pgv7p9suhohpguip58wo97abihy63de
138759
138758
2026-06-02T16:21:20Z
Kalakpagh
2501
/* Course */ Updated Content
138759
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nduruma River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nduruma}}
| other_name = Kanzigiri
| image =
| mouth = [[Lake Kanzigiri]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]], [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.51819|30.32754|display=it}}
| length = {{cvt|49.5|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province|Kirundo]], [[Muyinga Province|Muyinga]]
| source1 = [[Kabuyenge River]]
| source1_location = Murama, [[Commune of Gashoho|Gashoho]]
| source1_elevation = {{cvt|1664|m}}
| source1_coordinates = {{coord|2|43|42|S|30|11|57|E}}
| mouth_elevation = {{cvt|1326|m}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.877|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.552|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|5.975|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Kanzigiri]] → [[Nyamabuno River|Nyamabuno]] → [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|420.7|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 180,000<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
| tributaries_right = Gacucu
}}
'''Nduruma Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nduruma}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Lake Kanzigiri.
==Course==
Nduruma Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Tongo colline din be [[Commune of Gitobe]], ni ka Mukabagabaga Mɔɣili mini Ntimba Mɔɣili be. Di nyɛla din zori chani wulinpuhili polo gariti Gitobe din be RP62 soli tibi.{{sfn|Kirundo USDMA}}{{efn|A 2012 report on investment opportunities in renewable energy includes a map that shows the river extending beyond its source on the [[Defense Mapping Agency]]'s 1994 map, then turning southwest and flowing to [[Lake Cohoha]]. The map also shows the [[Rurata River]] connecting to the point where the east and west branches of the Nduruma join, and flowing southwest into the [[Nyavyamo Marsh]], a tributary of the Kanyaru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}
<p>A closer look at the 1994 map shows that Lake Cohoha is fed by the [[Rugamura River]], which has a tributary named Nduruma. This Nduruma has a tributary named Gasuga, which forms not far from an unnamed tributary to the main Nduruma River. The Rurata River that feeds the Nyavyamo Marsh has a tributary named Rugumba, which forms near the head of the Mukabagabaga, a tributary of the head of the Nduruma.{{sfn|Kirundo USDMA}} The Nyavyamo Marsh and Lake Cogoha have tributaries that form near tributaries of the Nduruma River.</p>}}
<references />
lykkzoqsoc4jkrjk0meildxt4zem36z
138760
138759
2026-06-02T16:22:41Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138760
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nduruma River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nduruma}}
| other_name = Kanzigiri
| image =
| mouth = [[Lake Kanzigiri]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]], [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.51819|30.32754|display=it}}
| length = {{cvt|49.5|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province|Kirundo]], [[Muyinga Province|Muyinga]]
| source1 = [[Kabuyenge River]]
| source1_location = Murama, [[Commune of Gashoho|Gashoho]]
| source1_elevation = {{cvt|1664|m}}
| source1_coordinates = {{coord|2|43|42|S|30|11|57|E}}
| mouth_elevation = {{cvt|1326|m}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.877|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.552|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|5.975|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Kanzigiri]] → [[Nyamabuno River|Nyamabuno]] → [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|420.7|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 180,000<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
| tributaries_right = Gacucu
}}
'''Nduruma Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nduruma}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Lake Kanzigiri.
==Course==
Nduruma Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Tongo colline din be [[Commune of Gitobe]], ni ka Mukabagabaga Mɔɣili mini Ntimba Mɔɣili be. Di nyɛla din zori chani wulinpuhili polo gariti Gitobe din be RP62 soli tibi.{{sfn|Kirundo USDMA}}{{efn|A 2012 report on investment opportunities in renewable energy includes a map that shows the river extending beyond its source on the [[Defense Mapping Agency]]'s 1994 map, then turning southwest and flowing to [[Lake Cohoha]]. The map also shows the [[Rurata River]] connecting to the point where the east and west branches of the Nduruma join, and flowing southwest into the [[Nyavyamo Marsh]], a tributary of the Kanyaru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}
<p>A closer look at the 1994 map shows that Lake Cohoha is fed by the [[Rugamura River]], which has a tributary named Nduruma. This Nduruma has a tributary named Gasuga, which forms not far from an unnamed tributary to the main Nduruma River. The Rurata River that feeds the Nyavyamo Marsh has a tributary named Rugumba, which forms near the head of the Mukabagabaga, a tributary of the head of the Nduruma.{{sfn|Kirundo USDMA}} The Nyavyamo Marsh and Lake Cogoha have tributaries that form near tributaries of the Nduruma River.</p>}}
Nduruma Mɔɣili maa gbunni polo nyɛla din di Gitobe mini Busoni tarisi.{{sfn|Way: Nduruma (224724040)}} Di yaɣ'shɛli din be Buringa collines nyɛla bɛ ni booni shɛli {{anchor|Kanzigiri River}}'''Kanzigiri Mɔɣili''' ka di nyɛ din kuli chaŋ hali ni Gacucu mɔɣili ka nyɛ din naai Lake Kanzigiri.{{sfn|Rugari USDMA}}{{sfn|Lac Rweru USDMA}}
<references />
t2b9acgzefnqj1ouu67ks7jjmu67v7z
138761
138760
2026-06-02T16:24:03Z
Kalakpagh
2501
/* Course */ Updated Content
138761
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nduruma River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nduruma}}
| other_name = Kanzigiri
| image =
| mouth = [[Lake Kanzigiri]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]], [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.51819|30.32754|display=it}}
| length = {{cvt|49.5|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province|Kirundo]], [[Muyinga Province|Muyinga]]
| source1 = [[Kabuyenge River]]
| source1_location = Murama, [[Commune of Gashoho|Gashoho]]
| source1_elevation = {{cvt|1664|m}}
| source1_coordinates = {{coord|2|43|42|S|30|11|57|E}}
| mouth_elevation = {{cvt|1326|m}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.877|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.552|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|5.975|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Kanzigiri]] → [[Nyamabuno River|Nyamabuno]] → [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|420.7|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 180,000<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
| tributaries_right = Gacucu
}}
'''Nduruma Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nduruma}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Lake Kanzigiri.
==Course==
Nduruma Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Tongo colline din be [[Commune of Gitobe]], ni ka Mukabagabaga Mɔɣili mini Ntimba Mɔɣili be. Di nyɛla din zori chani wulinpuhili polo gariti Gitobe din be RP62 soli tibi.{{sfn|Kirundo USDMA}}{{efn|A 2012 report on investment opportunities in renewable energy includes a map that shows the river extending beyond its source on the [[Defense Mapping Agency]]'s 1994 map, then turning southwest and flowing to [[Lake Cohoha]]. The map also shows the [[Rurata River]] connecting to the point where the east and west branches of the Nduruma join, and flowing southwest into the [[Nyavyamo Marsh]], a tributary of the Kanyaru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}
<p>A closer look at the 1994 map shows that Lake Cohoha is fed by the [[Rugamura River]], which has a tributary named Nduruma. This Nduruma has a tributary named Gasuga, which forms not far from an unnamed tributary to the main Nduruma River. The Rurata River that feeds the Nyavyamo Marsh has a tributary named Rugumba, which forms near the head of the Mukabagabaga, a tributary of the head of the Nduruma.{{sfn|Kirundo USDMA}} The Nyavyamo Marsh and Lake Cogoha have tributaries that form near tributaries of the Nduruma River.</p>}}
Nduruma Mɔɣili maa gbunni polo nyɛla din di Gitobe mini Busoni tarisi.{{sfn|Way: Nduruma (224724040)}} Di yaɣ'shɛli din be Buringa collines nyɛla bɛ ni booni shɛli {{anchor|Kanzigiri River}}'''Kanzigiri Mɔɣili''' ka di nyɛ din kuli chaŋ hali ni Gacucu mɔɣili ka nyɛ din naai Lake Kanzigiri.{{sfn|Rugari USDMA}}{{sfn|Lac Rweru USDMA}}
==See also==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Notes==
{{notelist}}
==References==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://proreds.eu/wp-content/uploads/2014/02/Investment-opportunities-in-renewable-energy-Burundi.pdf |accessdate=2024-08-31|page=14
|title=Investment opportunities in renewable energy Burundi |publisher=Minister for Energy and Mines |date=October 2012
|ref={{harvid|Investment opportunities in renewable energy}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/kirundo-burundi-50k-4875iv-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Kirundo |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Kirundo USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/txu-pclmaps-oclc-55852889-4876-2.jpg |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Lac Rweru |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Lac Rweru USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/rugari-burundi-50k-4875i-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Rugari |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Rugari USDMA}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/224724040#map=12/-2.5830/30.2570 |accessdate=2024-09-03
|title=Way: Nduruma (224724040) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Nduruma (224724040)}} }}
{{refend}}
[[Category:Marshes of Kirundo Province]]
aqtlhd0sknks6egrgqkhxex9ei5af3h
138762
138761
2026-06-02T16:24:37Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
138762
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nduruma River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nduruma}}
| other_name = Kanzigiri
| image =
| mouth = [[Lake Kanzigiri]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]], [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.51819|30.32754|display=it}}
| length = {{cvt|49.5|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province|Kirundo]], [[Muyinga Province|Muyinga]]
| source1 = [[Kabuyenge River]]
| source1_location = Murama, [[Commune of Gashoho|Gashoho]]
| source1_elevation = {{cvt|1664|m}}
| source1_coordinates = {{coord|2|43|42|S|30|11|57|E}}
| mouth_elevation = {{cvt|1326|m}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.877|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.552|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|5.975|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Kanzigiri]] → [[Nyamabuno River|Nyamabuno]] → [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|420.7|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 180,000<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
| tributaries_right = Gacucu
}}
'''Nduruma Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nduruma}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Lake Kanzigiri.
==Course==
Nduruma Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Tongo colline din be [[Commune of Gitobe]], ni ka Mukabagabaga Mɔɣili mini Ntimba Mɔɣili be. Di nyɛla din zori chani wulinpuhili polo gariti Gitobe din be RP62 soli tibi.{{sfn|Kirundo USDMA}}{{efn|A 2012 report on investment opportunities in renewable energy includes a map that shows the river extending beyond its source on the [[Defense Mapping Agency]]'s 1994 map, then turning southwest and flowing to [[Lake Cohoha]]. The map also shows the [[Rurata River]] connecting to the point where the east and west branches of the Nduruma join, and flowing southwest into the [[Nyavyamo Marsh]], a tributary of the Kanyaru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}
<p>A closer look at the 1994 map shows that Lake Cohoha is fed by the [[Rugamura River]], which has a tributary named Nduruma. This Nduruma has a tributary named Gasuga, which forms not far from an unnamed tributary to the main Nduruma River. The Rurata River that feeds the Nyavyamo Marsh has a tributary named Rugumba, which forms near the head of the Mukabagabaga, a tributary of the head of the Nduruma.{{sfn|Kirundo USDMA}} The Nyavyamo Marsh and Lake Cogoha have tributaries that form near tributaries of the Nduruma River.</p>}}
Nduruma Mɔɣili maa gbunni polo nyɛla din di Gitobe mini Busoni tarisi.{{sfn|Way: Nduruma (224724040)}} Di yaɣ'shɛli din be Buringa collines nyɛla bɛ ni booni shɛli {{anchor|Kanzigiri River}}'''Kanzigiri Mɔɣili''' ka di nyɛ din kuli chaŋ hali ni Gacucu mɔɣili ka nyɛ din naai Lake Kanzigiri.{{sfn|Rugari USDMA}}{{sfn|Lac Rweru USDMA}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Notes==
{{notelist}}
==References==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://proreds.eu/wp-content/uploads/2014/02/Investment-opportunities-in-renewable-energy-Burundi.pdf |accessdate=2024-08-31|page=14
|title=Investment opportunities in renewable energy Burundi |publisher=Minister for Energy and Mines |date=October 2012
|ref={{harvid|Investment opportunities in renewable energy}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/kirundo-burundi-50k-4875iv-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Kirundo |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Kirundo USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/txu-pclmaps-oclc-55852889-4876-2.jpg |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Lac Rweru |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Lac Rweru USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/rugari-burundi-50k-4875i-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Rugari |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Rugari USDMA}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/224724040#map=12/-2.5830/30.2570 |accessdate=2024-09-03
|title=Way: Nduruma (224724040) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Nduruma (224724040)}} }}
{{refend}}
[[Category:Marshes of Kirundo Province]]
htjcrxm7fk76yfshrxyg28ucxvz29od
138763
138762
2026-06-02T16:25:05Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138763
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nduruma River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nduruma}}
| other_name = Kanzigiri
| image =
| mouth = [[Lake Kanzigiri]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]], [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.51819|30.32754|display=it}}
| length = {{cvt|49.5|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province|Kirundo]], [[Muyinga Province|Muyinga]]
| source1 = [[Kabuyenge River]]
| source1_location = Murama, [[Commune of Gashoho|Gashoho]]
| source1_elevation = {{cvt|1664|m}}
| source1_coordinates = {{coord|2|43|42|S|30|11|57|E}}
| mouth_elevation = {{cvt|1326|m}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.877|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.552|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|5.975|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Kanzigiri]] → [[Nyamabuno River|Nyamabuno]] → [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|420.7|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 180,000<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
| tributaries_right = Gacucu
}}
'''Nduruma Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nduruma}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Lake Kanzigiri.
==Course==
Nduruma Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Tongo colline din be [[Commune of Gitobe]], ni ka Mukabagabaga Mɔɣili mini Ntimba Mɔɣili be. Di nyɛla din zori chani wulinpuhili polo gariti Gitobe din be RP62 soli tibi.{{sfn|Kirundo USDMA}}{{efn|A 2012 report on investment opportunities in renewable energy includes a map that shows the river extending beyond its source on the [[Defense Mapping Agency]]'s 1994 map, then turning southwest and flowing to [[Lake Cohoha]]. The map also shows the [[Rurata River]] connecting to the point where the east and west branches of the Nduruma join, and flowing southwest into the [[Nyavyamo Marsh]], a tributary of the Kanyaru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}
<p>A closer look at the 1994 map shows that Lake Cohoha is fed by the [[Rugamura River]], which has a tributary named Nduruma. This Nduruma has a tributary named Gasuga, which forms not far from an unnamed tributary to the main Nduruma River. The Rurata River that feeds the Nyavyamo Marsh has a tributary named Rugumba, which forms near the head of the Mukabagabaga, a tributary of the head of the Nduruma.{{sfn|Kirundo USDMA}} The Nyavyamo Marsh and Lake Cogoha have tributaries that form near tributaries of the Nduruma River.</p>}}
Nduruma Mɔɣili maa gbunni polo nyɛla din di Gitobe mini Busoni tarisi.{{sfn|Way: Nduruma (224724040)}} Di yaɣ'shɛli din be Buringa collines nyɛla bɛ ni booni shɛli {{anchor|Kanzigiri River}}'''Kanzigiri Mɔɣili''' ka di nyɛ din kuli chaŋ hali ni Gacucu mɔɣili ka nyɛ din naai Lake Kanzigiri.{{sfn|Rugari USDMA}}{{sfn|Lac Rweru USDMA}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Notes==
{{notelist}}
==Kundivihira ==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://proreds.eu/wp-content/uploads/2014/02/Investment-opportunities-in-renewable-energy-Burundi.pdf |accessdate=2024-08-31|page=14
|title=Investment opportunities in renewable energy Burundi |publisher=Minister for Energy and Mines |date=October 2012
|ref={{harvid|Investment opportunities in renewable energy}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/kirundo-burundi-50k-4875iv-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Kirundo |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Kirundo USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/txu-pclmaps-oclc-55852889-4876-2.jpg |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Lac Rweru |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Lac Rweru USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/rugari-burundi-50k-4875i-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Rugari |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Rugari USDMA}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/224724040#map=12/-2.5830/30.2570 |accessdate=2024-09-03
|title=Way: Nduruma (224724040) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Nduruma (224724040)}} }}
{{refend}}
[[Category:Marshes of Kirundo Province]]
81c2p3apjd6gz2hdc51i4zx3i49xxks
138764
138763
2026-06-02T16:26:01Z
Kalakpagh
2501
/* Sources */ Updated Content
138764
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nduruma River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nduruma}}
| other_name = Kanzigiri
| image =
| mouth = [[Lake Kanzigiri]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]], [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.51819|30.32754|display=it}}
| length = {{cvt|49.5|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province|Kirundo]], [[Muyinga Province|Muyinga]]
| source1 = [[Kabuyenge River]]
| source1_location = Murama, [[Commune of Gashoho|Gashoho]]
| source1_elevation = {{cvt|1664|m}}
| source1_coordinates = {{coord|2|43|42|S|30|11|57|E}}
| mouth_elevation = {{cvt|1326|m}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.877|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.552|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|5.975|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Kanzigiri]] → [[Nyamabuno River|Nyamabuno]] → [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|420.7|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 180,000<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
| tributaries_right = Gacucu
}}
'''Nduruma Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nduruma}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Lake Kanzigiri.
==Course==
Nduruma Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Tongo colline din be [[Commune of Gitobe]], ni ka Mukabagabaga Mɔɣili mini Ntimba Mɔɣili be. Di nyɛla din zori chani wulinpuhili polo gariti Gitobe din be RP62 soli tibi.{{sfn|Kirundo USDMA}}{{efn|A 2012 report on investment opportunities in renewable energy includes a map that shows the river extending beyond its source on the [[Defense Mapping Agency]]'s 1994 map, then turning southwest and flowing to [[Lake Cohoha]]. The map also shows the [[Rurata River]] connecting to the point where the east and west branches of the Nduruma join, and flowing southwest into the [[Nyavyamo Marsh]], a tributary of the Kanyaru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}
<p>A closer look at the 1994 map shows that Lake Cohoha is fed by the [[Rugamura River]], which has a tributary named Nduruma. This Nduruma has a tributary named Gasuga, which forms not far from an unnamed tributary to the main Nduruma River. The Rurata River that feeds the Nyavyamo Marsh has a tributary named Rugumba, which forms near the head of the Mukabagabaga, a tributary of the head of the Nduruma.{{sfn|Kirundo USDMA}} The Nyavyamo Marsh and Lake Cogoha have tributaries that form near tributaries of the Nduruma River.</p>}}
Nduruma Mɔɣili maa gbunni polo nyɛla din di Gitobe mini Busoni tarisi.{{sfn|Way: Nduruma (224724040)}} Di yaɣ'shɛli din be Buringa collines nyɛla bɛ ni booni shɛli {{anchor|Kanzigiri River}}'''Kanzigiri Mɔɣili''' ka di nyɛ din kuli chaŋ hali ni Gacucu mɔɣili ka nyɛ din naai Lake Kanzigiri.{{sfn|Rugari USDMA}}{{sfn|Lac Rweru USDMA}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Notes==
{{notelist}}
==Kundivihira ==
{{reflist|25em}}
==Din yi shɛli na ==
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://proreds.eu/wp-content/uploads/2014/02/Investment-opportunities-in-renewable-energy-Burundi.pdf |accessdate=2024-08-31|page=14
|title=Investment opportunities in renewable energy Burundi |publisher=Minister for Energy and Mines |date=October 2012
|ref={{harvid|Investment opportunities in renewable energy}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/kirundo-burundi-50k-4875iv-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Kirundo |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Kirundo USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/txu-pclmaps-oclc-55852889-4876-2.jpg |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Lac Rweru |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Lac Rweru USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/rugari-burundi-50k-4875i-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Rugari |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Rugari USDMA}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/224724040#map=12/-2.5830/30.2570 |accessdate=2024-09-03
|title=Way: Nduruma (224724040) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Nduruma (224724040)}} }}
{{refend}}
[[Category:Marshes of Kirundo Province]]
5dvdj3vut78setut4azssj1j6s1wpny
138765
138764
2026-06-02T16:26:40Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138765
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nduruma River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nduruma}}
| other_name = Kanzigiri
| image =
| mouth = [[Lake Kanzigiri]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]], [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.51819|30.32754|display=it}}
| length = {{cvt|49.5|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province|Kirundo]], [[Muyinga Province|Muyinga]]
| source1 = [[Kabuyenge River]]
| source1_location = Murama, [[Commune of Gashoho|Gashoho]]
| source1_elevation = {{cvt|1664|m}}
| source1_coordinates = {{coord|2|43|42|S|30|11|57|E}}
| mouth_elevation = {{cvt|1326|m}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.877|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.552|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|5.975|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Kanzigiri]] → [[Nyamabuno River|Nyamabuno]] → [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|420.7|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 180,000<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
| tributaries_right = Gacucu
}}
'''Nduruma Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nduruma}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Lake Kanzigiri.
==Course==
Nduruma Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Tongo colline din be [[Commune of Gitobe]], ni ka Mukabagabaga Mɔɣili mini Ntimba Mɔɣili be. Di nyɛla din zori chani wulinpuhili polo gariti Gitobe din be RP62 soli tibi.{{sfn|Kirundo USDMA}}
Nduruma Mɔɣili maa gbunni polo nyɛla din di Gitobe mini Busoni tarisi.{{sfn|Way: Nduruma (224724040)}} Di yaɣ'shɛli din be Buringa collines nyɛla bɛ ni booni shɛli {{anchor|Kanzigiri River}}'''Kanzigiri Mɔɣili''' ka di nyɛ din kuli chaŋ hali ni Gacucu mɔɣili ka nyɛ din naai Lake Kanzigiri.{{sfn|Rugari USDMA}}{{sfn|Lac Rweru USDMA}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Notes==
{{notelist}}
==Kundivihira ==
{{reflist|25em}}
==Din yi shɛli na ==
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://proreds.eu/wp-content/uploads/2014/02/Investment-opportunities-in-renewable-energy-Burundi.pdf |accessdate=2024-08-31|page=14
|title=Investment opportunities in renewable energy Burundi |publisher=Minister for Energy and Mines |date=October 2012
|ref={{harvid|Investment opportunities in renewable energy}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/kirundo-burundi-50k-4875iv-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Kirundo |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Kirundo USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/txu-pclmaps-oclc-55852889-4876-2.jpg |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Lac Rweru |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Lac Rweru USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/rugari-burundi-50k-4875i-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Rugari |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Rugari USDMA}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/224724040#map=12/-2.5830/30.2570 |accessdate=2024-09-03
|title=Way: Nduruma (224724040) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Nduruma (224724040)}} }}
{{refend}}
[[Category:Marshes of Kirundo Province]]
jk3op3f3koq0pk308jwbew22oyxxej1
Muhembuzi River
0
33272
138766
2026-06-02T16:31:11Z
Kalakpagh
2501
Created article
138766
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Muhembuzi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Muhembuzi}}
| other_name = Mubembuzi
| image =
| mouth = [[Lake Rweru]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]] of [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.46901|30.27163|display=it}}
| length = {{cvt|20|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| mouth_elevation = {{cvt|1324|m}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province]]
| source1_elevation = {{cvt|1654|m}}
| source1_location = Rungazi
| source1_coordinates = {{coord|2|36|9|S|30|13|26|E}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.163|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|0.475|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|1.106|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|80.8|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 47,300<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
}}
'''Muhembuzi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Muhembuzi}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti Lake Rweru.
m1lhae3324ljp8b28ziqzpgcb4j9msu
138767
138766
2026-06-02T16:32:03Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138767
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Muhembuzi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Muhembuzi}}
| other_name = Mubembuzi
| image =
| mouth = [[Lake Rweru]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]] of [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.46901|30.27163|display=it}}
| length = {{cvt|20|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| mouth_elevation = {{cvt|1324|m}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province]]
| source1_elevation = {{cvt|1654|m}}
| source1_location = Rungazi
| source1_coordinates = {{coord|2|36|9|S|30|13|26|E}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.163|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|0.475|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|1.106|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|80.8|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 47,300<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
}}
'''Muhembuzi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Muhembuzi}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti Lake Rweru.
pw3kvv4xogen3bcf1mysdy7cp7yhl7x
138768
138767
2026-06-02T16:32:45Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138768
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Muhembuzi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Muhembuzi}}
| other_name = Mubembuzi
| image =
| mouth = [[Lake Rweru]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]] of [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.46901|30.27163|display=it}}
| length = {{cvt|20|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| mouth_elevation = {{cvt|1324|m}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province]]
| source1_elevation = {{cvt|1654|m}}
| source1_location = Rungazi
| source1_coordinates = {{coord|2|36|9|S|30|13|26|E}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.163|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|0.475|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|1.106|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|80.8|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 47,300<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
}}
'''Muhembuzi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Muhembuzi}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti Lake Rweru.
==Course==
Muhembuzi Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari wulinpuhili polo gariti Busoni n ŋmaligi wulinluhili chaŋ hali ni Lake Rweru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}{{sfn|Way: Muhembuzi (1263776717)}} Di nyɛla din zori nudirigu chani Rungazi ''[[collines of Burundi|colline]]'', di nyɛla din lahi zori wulinpuhili gindi Munyinya mini Gatemere sunsuun.Di nyɛla din zori gariti Murore n chaŋ hali ni Busoni pɔi ka naayi lɛbigi kpa Burara polo.{{sfn|Kirundo USDMA}} Di nyɛla din kpɛri Lake di nudirigu zuɣu zaŋ n ti Nyagisozi ''colline''.{{sfn|Lac Rweru USDMA}}
0aog2ii3m1xkec2jplxiz65buckdc7q
138769
138768
2026-06-02T16:33:36Z
Kalakpagh
2501
/* Course */ Updated Content
138769
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Muhembuzi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Muhembuzi}}
| other_name = Mubembuzi
| image =
| mouth = [[Lake Rweru]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]] of [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.46901|30.27163|display=it}}
| length = {{cvt|20|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| mouth_elevation = {{cvt|1324|m}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province]]
| source1_elevation = {{cvt|1654|m}}
| source1_location = Rungazi
| source1_coordinates = {{coord|2|36|9|S|30|13|26|E}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.163|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|0.475|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|1.106|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|80.8|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 47,300<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
}}
'''Muhembuzi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Muhembuzi}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti Lake Rweru.
==Course==
Muhembuzi Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari wulinpuhili polo gariti Busoni n ŋmaligi wulinluhili chaŋ hali ni Lake Rweru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}{{sfn|Way: Muhembuzi (1263776717)}} Di nyɛla din zori nudirigu chani Rungazi ''[[collines of Burundi|colline]]'', di nyɛla din lahi zori wulinpuhili gindi Munyinya mini Gatemere sunsuun.Di nyɛla din zori gariti Murore n chaŋ hali ni Busoni pɔi ka naayi lɛbigi kpa Burara polo.{{sfn|Kirundo USDMA}} Di nyɛla din kpɛri Lake di nudirigu zuɣu zaŋ n ti Nyagisozi ''colline''.{{sfn|Lac Rweru USDMA}}
==Environment==
Muhembuzi Mɔɣili maa tiŋgbani maa polo ŋɔ nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisita ni anii "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili maa yuuni puuni tulim nyɛla {{convert|21|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli September, di ni ka tulim nyɛ din paari {{convert|24|C}} ka goli shɛli puuni maasim ni bɛ nyɛ Silimiin goli April ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Yuuni puuni, lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,170|mm}}. Goli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari sa'kom pam nyɛ Silimiin goli March ni sa'kom kamani {{convert|178|mm}} ka goli shɛli bɛ ni bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
edq0gtwhrtnoejpk5p8f7ky47jwf3l3
138770
138769
2026-06-02T16:42:54Z
Kalakpagh
2501
/* Environment */ Updated Content
138770
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Muhembuzi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Muhembuzi}}
| other_name = Mubembuzi
| image =
| mouth = [[Lake Rweru]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]] of [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.46901|30.27163|display=it}}
| length = {{cvt|20|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| mouth_elevation = {{cvt|1324|m}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province]]
| source1_elevation = {{cvt|1654|m}}
| source1_location = Rungazi
| source1_coordinates = {{coord|2|36|9|S|30|13|26|E}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.163|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|0.475|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|1.106|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|80.8|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 47,300<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
}}
'''Muhembuzi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Muhembuzi}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti Lake Rweru.
==Course==
Muhembuzi Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari wulinpuhili polo gariti Busoni n ŋmaligi wulinluhili chaŋ hali ni Lake Rweru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}{{sfn|Way: Muhembuzi (1263776717)}} Di nyɛla din zori nudirigu chani Rungazi ''[[collines of Burundi|colline]]'', di nyɛla din lahi zori wulinpuhili gindi Munyinya mini Gatemere sunsuun.Di nyɛla din zori gariti Murore n chaŋ hali ni Busoni pɔi ka naayi lɛbigi kpa Burara polo.{{sfn|Kirundo USDMA}} Di nyɛla din kpɛri Lake di nudirigu zuɣu zaŋ n ti Nyagisozi ''colline''.{{sfn|Lac Rweru USDMA}}
==Environment==
Muhembuzi Mɔɣili maa tiŋgbani maa polo ŋɔ nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisita ni anii "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili maa yuuni puuni tulim nyɛla {{convert|21|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli September, di ni ka tulim nyɛ din paari {{convert|24|C}} ka goli shɛli puuni maasim ni bɛ nyɛ Silimiin goli April ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Yuuni puuni, lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,170|mm}}. Goli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari sa'kom pam nyɛ Silimiin goli March ni sa'kom kamani {{convert|178|mm}} ka goli shɛli bɛ ni bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==See also==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Kundivihira ==
{{notelist}}{{reflist|25em}}
==Sources==
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://proreds.eu/wp-content/uploads/2014/02/Investment-opportunities-in-renewable-energy-Burundi.pdf |accessdate=2024-08-31|page=14
|title=Investment opportunities in renewable energy Burundi |publisher=Minister for Energy and Mines |date=October 2012
|ref={{harvid|Investment opportunities in renewable energy}} }}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128214629/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=28 November 2017}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|accessdate=30 January 2016 |archivedate=19 April 2019
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS|accessdate=30 January 2016
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/wp-content/uploads/2023/03/Journal-Burundi-Eco-nr-551-du-vendredi-31-Mars-2023.pdf |accessdate=2024-09-04
|title=PADI, un programme qui vient à point nommé pour booster la production agricole |work=Burundi Eco |language=fr |date=31 March 2023
|ref={{harvid|PADI, un programme qui vient à point nommé}} }}
*{{citation |publisher=Ministere de l’environnement, de l’agriculture et de l’elevage |language=fr |date=August 2020
|title=Projet d’appui au développement durable des chaines de valeur de l’agriculture et de l’elevage au Burundi. Etude d’impact environnemental et social
|url=https://www.afdb.org/sites/default/files/documents/environmental-and-social-assessments/eies_-padcae-b_rapport_final.pdf |accessdate=2024-09-04
|ref={{harvid|Projet d’appui au développement durable}} }}
*{{citation |url=https://www.diplomatie.be/oda/63843_ENABEL_ANN_REPORT_BDI1308211_17_AnnualReport_2022-03-18_000_20220318151235.pdf
|title=Rapport de résultats 2021 |publisher=Enabel |year=2022 |ref={{harvid|Rapport de résultats 2021}} }}
*{{citation |url=https://bi.chm-cbd.net/sites/bi/files/2020-01/renforc-capac-snpa-db-bugesera.pdf |accessdate=2024-09-04 |language=fr
|last=Ruzima |first=Salvator |location=Bujumbura |date=March 2004 |publisher=Ministere de l’amenagement de l’environnement
|title=Renforcement des capacites pour la mise en œuvre de la strategie nationale et plan d’actions en matiere de diversite biologique}}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/kirundo-burundi-50k-4875iv-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Kirundo |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Kirundo USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/txu-pclmaps-oclc-55852889-4876-2.jpg |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Lac Rweru |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Lac Rweru USDMA}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/1263776717#map=12/-2.5343/30.2581 |accessdate=2024-09-04
|title=Way: Muhembuzi (1263776717) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Muhembuzi (1263776717)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
[[Category:Kirundo Province]]
q2kvrqy5vkuxze5tv5lph50ysyyffih
138771
138770
2026-06-02T16:43:35Z
Kalakpagh
2501
/* Sources */ Updated Content
138771
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Muhembuzi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Muhembuzi}}
| other_name = Mubembuzi
| image =
| mouth = [[Lake Rweru]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]] of [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.46901|30.27163|display=it}}
| length = {{cvt|20|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| mouth_elevation = {{cvt|1324|m}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province]]
| source1_elevation = {{cvt|1654|m}}
| source1_location = Rungazi
| source1_coordinates = {{coord|2|36|9|S|30|13|26|E}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.163|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|0.475|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|1.106|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|80.8|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 47,300<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
}}
'''Muhembuzi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Muhembuzi}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti Lake Rweru.
==Course==
Muhembuzi Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari wulinpuhili polo gariti Busoni n ŋmaligi wulinluhili chaŋ hali ni Lake Rweru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}{{sfn|Way: Muhembuzi (1263776717)}} Di nyɛla din zori nudirigu chani Rungazi ''[[collines of Burundi|colline]]'', di nyɛla din lahi zori wulinpuhili gindi Munyinya mini Gatemere sunsuun.Di nyɛla din zori gariti Murore n chaŋ hali ni Busoni pɔi ka naayi lɛbigi kpa Burara polo.{{sfn|Kirundo USDMA}} Di nyɛla din kpɛri Lake di nudirigu zuɣu zaŋ n ti Nyagisozi ''colline''.{{sfn|Lac Rweru USDMA}}
==Environment==
Muhembuzi Mɔɣili maa tiŋgbani maa polo ŋɔ nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisita ni anii "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili maa yuuni puuni tulim nyɛla {{convert|21|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli September, di ni ka tulim nyɛ din paari {{convert|24|C}} ka goli shɛli puuni maasim ni bɛ nyɛ Silimiin goli April ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Yuuni puuni, lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,170|mm}}. Goli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari sa'kom pam nyɛ Silimiin goli March ni sa'kom kamani {{convert|178|mm}} ka goli shɛli bɛ ni bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==See also==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Kundivihira ==
{{notelist}}{{reflist|25em}}
==Din yi shɛli na ==
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://proreds.eu/wp-content/uploads/2014/02/Investment-opportunities-in-renewable-energy-Burundi.pdf |accessdate=2024-08-31|page=14
|title=Investment opportunities in renewable energy Burundi |publisher=Minister for Energy and Mines |date=October 2012
|ref={{harvid|Investment opportunities in renewable energy}} }}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128214629/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=28 November 2017}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|accessdate=30 January 2016 |archivedate=19 April 2019
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS|accessdate=30 January 2016
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/wp-content/uploads/2023/03/Journal-Burundi-Eco-nr-551-du-vendredi-31-Mars-2023.pdf |accessdate=2024-09-04
|title=PADI, un programme qui vient à point nommé pour booster la production agricole |work=Burundi Eco |language=fr |date=31 March 2023
|ref={{harvid|PADI, un programme qui vient à point nommé}} }}
*{{citation |publisher=Ministere de l’environnement, de l’agriculture et de l’elevage |language=fr |date=August 2020
|title=Projet d’appui au développement durable des chaines de valeur de l’agriculture et de l’elevage au Burundi. Etude d’impact environnemental et social
|url=https://www.afdb.org/sites/default/files/documents/environmental-and-social-assessments/eies_-padcae-b_rapport_final.pdf |accessdate=2024-09-04
|ref={{harvid|Projet d’appui au développement durable}} }}
*{{citation |url=https://www.diplomatie.be/oda/63843_ENABEL_ANN_REPORT_BDI1308211_17_AnnualReport_2022-03-18_000_20220318151235.pdf
|title=Rapport de résultats 2021 |publisher=Enabel |year=2022 |ref={{harvid|Rapport de résultats 2021}} }}
*{{citation |url=https://bi.chm-cbd.net/sites/bi/files/2020-01/renforc-capac-snpa-db-bugesera.pdf |accessdate=2024-09-04 |language=fr
|last=Ruzima |first=Salvator |location=Bujumbura |date=March 2004 |publisher=Ministere de l’amenagement de l’environnement
|title=Renforcement des capacites pour la mise en œuvre de la strategie nationale et plan d’actions en matiere de diversite biologique}}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/kirundo-burundi-50k-4875iv-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Kirundo |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Kirundo USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/txu-pclmaps-oclc-55852889-4876-2.jpg |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Lac Rweru |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Lac Rweru USDMA}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/1263776717#map=12/-2.5343/30.2581 |accessdate=2024-09-04
|title=Way: Muhembuzi (1263776717) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Muhembuzi (1263776717)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
[[Category:Kirundo Province]]
0cv7pwzc5yg81g9sp7ez7gd0u4rhg3u
138772
138771
2026-06-02T16:44:04Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
138772
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Muhembuzi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Muhembuzi}}
| other_name = Mubembuzi
| image =
| mouth = [[Lake Rweru]]
| mouth_location = [[Kirundo Province]] of [[Burundi]]
| mouth_coordinates = {{coord|-2.46901|30.27163|display=it}}
| length = {{cvt|20|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| mouth_elevation = {{cvt|1324|m}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Kirundo Province]]
| source1_elevation = {{cvt|1654|m}}
| source1_location = Rungazi
| source1_coordinates = {{coord|2|36|9|S|30|13|26|E}}
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|0.163|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|0.475|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|1.106|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| progression = [[Lake Rweru]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| basin_size = {{cvt|80.8|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_population = 47,300<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Luling |last2=Cao |first2=Xin |last3=Li |first3=Shijie |last4=Jie |first4=Na |date=2024-01-24 |title=A 31-year (1990–2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning |url=https://www.nature.com/articles/s41597-024-02913-0 |journal=Scientific Data |language=en |volume=11 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-024-02913-0 |issn=2052-4463 |pmc=10808219 |pmid=38267476}}</ref>
}}
'''Muhembuzi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Muhembuzi}}) nyɛla mɔɣili din be Kirundo yaɣili, Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti Lake Rweru.
==Course==
Muhembuzi Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari wulinpuhili polo gariti Busoni n ŋmaligi wulinluhili chaŋ hali ni Lake Rweru.{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}}{{sfn|Way: Muhembuzi (1263776717)}} Di nyɛla din zori nudirigu chani Rungazi ''[[collines of Burundi|colline]]'', di nyɛla din lahi zori wulinpuhili gindi Munyinya mini Gatemere sunsuun.Di nyɛla din zori gariti Murore n chaŋ hali ni Busoni pɔi ka naayi lɛbigi kpa Burara polo.{{sfn|Kirundo USDMA}} Di nyɛla din kpɛri Lake di nudirigu zuɣu zaŋ n ti Nyagisozi ''colline''.{{sfn|Lac Rweru USDMA}}
==Environment==
Muhembuzi Mɔɣili maa tiŋgbani maa polo ŋɔ nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisita ni anii "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili maa yuuni puuni tulim nyɛla {{convert|21|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli September, di ni ka tulim nyɛ din paari {{convert|24|C}} ka goli shɛli puuni maasim ni bɛ nyɛ Silimiin goli April ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Yuuni puuni, lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,170|mm}}. Goli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari sa'kom pam nyɛ Silimiin goli March ni sa'kom kamani {{convert|178|mm}} ka goli shɛli bɛ ni bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Kundivihira ==
{{notelist}}{{reflist|25em}}
==Din yi shɛli na ==
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://proreds.eu/wp-content/uploads/2014/02/Investment-opportunities-in-renewable-energy-Burundi.pdf |accessdate=2024-08-31|page=14
|title=Investment opportunities in renewable energy Burundi |publisher=Minister for Energy and Mines |date=October 2012
|ref={{harvid|Investment opportunities in renewable energy}} }}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128214629/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=28 November 2017}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|accessdate=30 January 2016 |archivedate=19 April 2019
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS|accessdate=30 January 2016
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/wp-content/uploads/2023/03/Journal-Burundi-Eco-nr-551-du-vendredi-31-Mars-2023.pdf |accessdate=2024-09-04
|title=PADI, un programme qui vient à point nommé pour booster la production agricole |work=Burundi Eco |language=fr |date=31 March 2023
|ref={{harvid|PADI, un programme qui vient à point nommé}} }}
*{{citation |publisher=Ministere de l’environnement, de l’agriculture et de l’elevage |language=fr |date=August 2020
|title=Projet d’appui au développement durable des chaines de valeur de l’agriculture et de l’elevage au Burundi. Etude d’impact environnemental et social
|url=https://www.afdb.org/sites/default/files/documents/environmental-and-social-assessments/eies_-padcae-b_rapport_final.pdf |accessdate=2024-09-04
|ref={{harvid|Projet d’appui au développement durable}} }}
*{{citation |url=https://www.diplomatie.be/oda/63843_ENABEL_ANN_REPORT_BDI1308211_17_AnnualReport_2022-03-18_000_20220318151235.pdf
|title=Rapport de résultats 2021 |publisher=Enabel |year=2022 |ref={{harvid|Rapport de résultats 2021}} }}
*{{citation |url=https://bi.chm-cbd.net/sites/bi/files/2020-01/renforc-capac-snpa-db-bugesera.pdf |accessdate=2024-09-04 |language=fr
|last=Ruzima |first=Salvator |location=Bujumbura |date=March 2004 |publisher=Ministere de l’amenagement de l’environnement
|title=Renforcement des capacites pour la mise en œuvre de la strategie nationale et plan d’actions en matiere de diversite biologique}}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/kirundo-burundi-50k-4875iv-1981.pdf |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Kirundo |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Kirundo USDMA}} }}
*{{citation |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/topo/burundi/txu-pclmaps-oclc-55852889-4876-2.jpg |accessdate=2024-09-03
|author=U.S. Defense Mapping Agency |title=Lac Rweru |publisher=University of Texas at Austin |year=1994 |ref={{harvid|Lac Rweru USDMA}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/1263776717#map=12/-2.5343/30.2581 |accessdate=2024-09-04
|title=Way: Muhembuzi (1263776717) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Muhembuzi (1263776717)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
[[Category:Kirundo Province]]
8qy5b6k1hv38dqlgtr3u4z8rc6yrzu4
Mubarazi River
0
33273
138773
2026-06-02T16:50:30Z
Kalakpagh
2501
Created article
138773
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti [[Ruvubu River]].{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
1fa9et2pifxfbxnfhktwjhpejtmo1jn
138774
138773
2026-06-02T16:51:53Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138774
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti [[Ruvubu River]].{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Kundivihira==
{{Reflisit}}
kyfajz5jxfwapo0ao564feb44aowvx4
138775
138774
2026-06-02T16:52:34Z
Kalakpagh
2501
/* Kundivihira */ Updated Content
138775
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti [[Ruvubu River]].{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Kundivihira==
{{Reflist}}
ghhocawvokz4fu791gs4mh5udtrqh4p
138776
138775
2026-06-02T16:53:11Z
Kalakpagh
2501
added databox
138776
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti [[Ruvubu River]].{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Kundivihira==
{{Reflist}}
dmj8oplgli74mjegbajmzika772lfgv
138777
138776
2026-06-02T16:55:08Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138777
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Course==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Bujumbura yaɣili zaŋ n-ti Rukina. Di nyɛla din zori kpari wulinpuhili chani Muramvya yaɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (308663637)}} Muramvya nuzaa zuɣu, mɔɣili ŋɔ nyɛla din tiri [[Gikonge Hydroelectric Power Station]].{{sfn|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} Di nyɛla din zori kpari wulinluhili n chani Gitega yaɣili ka nyɛ din pahi di Muramvya-Gitega tarisi. Di yi zo chaŋ Gitega yaɣili polo gari Murongwe di nyɛla din chani n ti chirigiri [[Ruvubu River]].{{sfn|Way: Mubarazi (526451722)}}
==Kundivihira==
{{Reflist}}
nv09z8dctv1c9ggl0bk7yoce55lrfef
138778
138777
2026-06-02T16:56:09Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138778
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Course==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Bujumbura yaɣili zaŋ n-ti Rukina. Di nyɛla din zori kpari wulinpuhili chani Muramvya yaɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (308663637)}} Muramvya nuzaa zuɣu, mɔɣili ŋɔ nyɛla din tiri [[Gikonge Hydroelectric Power Station]].{{sfn|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} Di nyɛla din zori kpari wulinluhili n chani Gitega yaɣili ka nyɛ din pahi di Muramvya-Gitega tarisi. Di yi zo chaŋ Gitega yaɣili polo gari Murongwe di nyɛla din chani n ti chirigiri Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (526451722)}}
==Kundivihira==
{{Reflist}}
g1b2nodym57hdxj4e9y4cxxoh672me2
138779
138778
2026-06-02T16:56:55Z
Kalakpagh
2501
/* Course */ Updated Content
138779
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Course==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Bujumbura yaɣili zaŋ n-ti Rukina. Di nyɛla din zori kpari wulinpuhili chani Muramvya yaɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (308663637)}} Muramvya nuzaa zuɣu, mɔɣili ŋɔ nyɛla din tiri [[Gikonge Hydroelectric Power Station]].{{sfn|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} Di nyɛla din zori kpari wulinluhili n chani Gitega yaɣili ka nyɛ din pahi di Muramvya-Gitega tarisi. Di yi zo chaŋ Gitega yaɣili polo gari Murongwe di nyɛla din chani n ti chirigiri Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (526451722)}}
==Environment==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣli ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba ban kalinli yiɣisi kɔbisita ni pihiyobu ni awɔi "per square kilometer".{{sfn|nasapop}}{{sfn|nasa}} Di nyɛla din mali yuuni puuni tulim kamani {{convert|20|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli August, di ni ka tulim nyɛ paari {{convert|22|C}} ka goli shɛli ni maasim ni be nyɛ Silimiin goli April ni tulim kamani {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni saa ni tooi miri nyɛ Silimiin goli December ni sa'kom kamani {{convert|175|mm}} ka goli shɛli ni mi bɛ ni bɛ tooi nyari sa'kom mi nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Kundivihira==
{{Reflist}}
2kfd6owek4ilkp5jxadcxjzeqxalgpx
138780
138779
2026-06-02T16:58:37Z
Kalakpagh
2501
/* Environment */ Updated Content
138780
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Course==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Bujumbura yaɣili zaŋ n-ti Rukina. Di nyɛla din zori kpari wulinpuhili chani Muramvya yaɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (308663637)}} Muramvya nuzaa zuɣu, mɔɣili ŋɔ nyɛla din tiri [[Gikonge Hydroelectric Power Station]].{{sfn|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} Di nyɛla din zori kpari wulinluhili n chani Gitega yaɣili ka nyɛ din pahi di Muramvya-Gitega tarisi. Di yi zo chaŋ Gitega yaɣili polo gari Murongwe di nyɛla din chani n ti chirigiri Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (526451722)}}
==Environment==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣli ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba ban kalinli yiɣisi kɔbisita ni pihiyobu ni awɔi "per square kilometer".{{sfn|nasapop}}{{sfn|nasa}} Di nyɛla din mali yuuni puuni tulim kamani {{convert|20|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli August, di ni ka tulim nyɛ paari {{convert|22|C}} ka goli shɛli ni maasim ni be nyɛ Silimiin goli April ni tulim kamani {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni saa ni tooi miri nyɛ Silimiin goli December ni sa'kom kamani {{convert|175|mm}} ka goli shɛli ni mi bɛ ni bɛ tooi nyari sa'kom mi nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Natural regions==
Mɔɣili maa nyɛla din be Mugamba mini Bututsi yaɣili ka mɔɣa kamani Karuyenzi mini Kigezi gba nyɛ din be lala yaɣa ŋɔ. Di nyɛla din naɣiyi bela [[Congo-Nile ridge]] zaŋ chaŋ central plateau.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}} Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari Kirimiro yaɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=A-2}} Mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n ti chirigi Munyinya mɔɣili. Lala yaɣili ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni niŋdi pukparilim pam.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=5}} Mɔɣa shɛli bɛ ni gbi ni di sɔŋdi pukpariba ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni kɔri shinkaafa kamani yikanima kɔbisita Mubarazi-[[Kaniga River|Kaniga]] ka di nyɛ di ni tooi yihi shinkaafa na kamani 1,000 tons.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Kundivihira==
{{Reflist}}
roi387nxxwzvbnscall7ucestk2dav4
138781
138780
2026-06-02T16:59:28Z
Kalakpagh
2501
/* Natural regions */ Updated Content
138781
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Course==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Bujumbura yaɣili zaŋ n-ti Rukina. Di nyɛla din zori kpari wulinpuhili chani Muramvya yaɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (308663637)}} Muramvya nuzaa zuɣu, mɔɣili ŋɔ nyɛla din tiri [[Gikonge Hydroelectric Power Station]].{{sfn|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} Di nyɛla din zori kpari wulinluhili n chani Gitega yaɣili ka nyɛ din pahi di Muramvya-Gitega tarisi. Di yi zo chaŋ Gitega yaɣili polo gari Murongwe di nyɛla din chani n ti chirigiri Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (526451722)}}
==Environment==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣli ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba ban kalinli yiɣisi kɔbisita ni pihiyobu ni awɔi "per square kilometer".{{sfn|nasapop}}{{sfn|nasa}} Di nyɛla din mali yuuni puuni tulim kamani {{convert|20|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli August, di ni ka tulim nyɛ paari {{convert|22|C}} ka goli shɛli ni maasim ni be nyɛ Silimiin goli April ni tulim kamani {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni saa ni tooi miri nyɛ Silimiin goli December ni sa'kom kamani {{convert|175|mm}} ka goli shɛli ni mi bɛ ni bɛ tooi nyari sa'kom mi nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Natural regions==
Mɔɣili maa nyɛla din be Mugamba mini Bututsi yaɣili ka mɔɣa kamani Karuyenzi mini Kigezi gba nyɛ din be lala yaɣa ŋɔ. Di nyɛla din naɣiyi bela [[Congo-Nile ridge]] zaŋ chaŋ central plateau.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}} Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari Kirimiro yaɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=A-2}} Mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n ti chirigi Munyinya mɔɣili. Lala yaɣili ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni niŋdi pukparilim pam.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=5}} Mɔɣa shɛli bɛ ni gbi ni di sɔŋdi pukpariba ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni kɔri shinkaafa kamani yikanima kɔbisita Mubarazi-[[Kaniga River|Kaniga]] ka di nyɛ di ni tooi yihi shinkaafa na kamani 1,000 tons.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Events==
Silimiin goli July yuuni 2016 Jean Bigirimana ŋun nyɛ lahabali tira zaŋ n ti Iwacu nyɛla bɛ ni daa gbaai so, ban daa gbaagi o ŋɔ nyɛ n daa nyɛ National Intelligence Agency ka so daa bɛ nya bɛ ni kpalim shɛli. Silimiin goli August lala yuuni maa, ninvuɣ shɛba nyɛ ban daa nya niriba ayi ningbana ni daa pooi be Mubarazi mɔɣili ni ka di nyɛ din miri luɣ'shɛli bɛ ni daa gbaai Bigirimana ŋɔ. Amaa o paɣa nyɛla ŋun daa yɛlli ni lala ningbana ayi maa zaa shɛli pa Bigirimana ningbana.{{sfn|Burundi: Two years on and no word...}}
==Kundivihira==
{{Reflist}}
eqhpekxkyf5npcu9exwy1u5rr5uf9yk
138782
138781
2026-06-02T17:00:37Z
Kalakpagh
2501
/* Events */ Updated Content
138782
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Course==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Bujumbura yaɣili zaŋ n-ti Rukina. Di nyɛla din zori kpari wulinpuhili chani Muramvya yaɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (308663637)}} Muramvya nuzaa zuɣu, mɔɣili ŋɔ nyɛla din tiri [[Gikonge Hydroelectric Power Station]].{{sfn|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} Di nyɛla din zori kpari wulinluhili n chani Gitega yaɣili ka nyɛ din pahi di Muramvya-Gitega tarisi. Di yi zo chaŋ Gitega yaɣili polo gari Murongwe di nyɛla din chani n ti chirigiri Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (526451722)}}
==Environment==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣli ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba ban kalinli yiɣisi kɔbisita ni pihiyobu ni awɔi "per square kilometer".{{sfn|nasapop}}{{sfn|nasa}} Di nyɛla din mali yuuni puuni tulim kamani {{convert|20|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli August, di ni ka tulim nyɛ paari {{convert|22|C}} ka goli shɛli ni maasim ni be nyɛ Silimiin goli April ni tulim kamani {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni saa ni tooi miri nyɛ Silimiin goli December ni sa'kom kamani {{convert|175|mm}} ka goli shɛli ni mi bɛ ni bɛ tooi nyari sa'kom mi nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Natural regions==
Mɔɣili maa nyɛla din be Mugamba mini Bututsi yaɣili ka mɔɣa kamani Karuyenzi mini Kigezi gba nyɛ din be lala yaɣa ŋɔ. Di nyɛla din naɣiyi bela [[Congo-Nile ridge]] zaŋ chaŋ central plateau.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}} Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari Kirimiro yaɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=A-2}} Mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n ti chirigi Munyinya mɔɣili. Lala yaɣili ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni niŋdi pukparilim pam.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=5}} Mɔɣa shɛli bɛ ni gbi ni di sɔŋdi pukpariba ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni kɔri shinkaafa kamani yikanima kɔbisita Mubarazi-[[Kaniga River|Kaniga]] ka di nyɛ di ni tooi yihi shinkaafa na kamani 1,000 tons.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Events==
Silimiin goli July yuuni 2016 Jean Bigirimana ŋun nyɛ lahabali tira zaŋ n ti Iwacu nyɛla bɛ ni daa gbaai so, ban daa gbaagi o ŋɔ nyɛ n daa nyɛ National Intelligence Agency ka so daa bɛ nya bɛ ni kpalim shɛli. Silimiin goli August lala yuuni maa, ninvuɣ shɛba nyɛ ban daa nya niriba ayi ningbana ni daa pooi be Mubarazi mɔɣili ni ka di nyɛ din miri luɣ'shɛli bɛ ni daa gbaai Bigirimana ŋɔ. Amaa o paɣa nyɛla ŋun daa yɛlli ni lala ningbana ayi maa zaa shɛli pa Bigirimana ningbana.{{sfn|Burundi: Two years on and no word...}}
Silimiin goli December yuuni 2019, sa'titali nyɛla din daa mi ka Mubarazi Mɔɣili ŋɔ nyɛ din daa chii ka dizuɣu daa chɛ ka ko'kpɛɣu daa niŋ.{{sfn|Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides}}
==See also==
*[[List of rivers of Burundi]]
==References==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{commons category|Mubarazi River}}
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://floodlist.com/africa/burundi-landslide-cibitoke-december-2019 |accessdate=2024-08-15
|title=Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides in Cibitoke Province |work=Floodlist |date=6 December 2019
|ref={{harvid|Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides}} }}
*{{citation |url=https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2018/07/burundi-two-years-on-and-no-word-on-forcibly-disappeared-journalist-jean-bigirimana/
|title=Burundi: Two years on and no word on forcibly disappeared journalist Jean Bigirimana |date=26 July 2018 |accessdate=2024-08-15
|work=La Libre Afrique |ref={{harvid|Burundi: Two years on and no word...}} }}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-15 |language=fr}}
*{{citation |url=https://www.nbcbn.net/wp-content/uploads/2021/10/burundi-local.pdf |accessdate=2024-08-15
|last1=Nahimana |first1=Louis |last2=Ntakarutimana |first2=Vestine |last3=Habonimana |first3=Laurent |last4=Nyandwi |first4=Rénovat
|author5=Emmanuella Ngenzebuhoro |author6=Faustin Harumukiza |author7=Astère Nindamutsa |author8=Régis Niyongabo |author9=Désiré Baranyikwa
|author10=Fidèle Niyoyahagera |author11=Elias Havyarimana |author12=Emmanuel Hitimana |author13=Christian Hatungimana
|title=Analysis of the Nature of the Sediments Load in the Nile Basin, Burundi Case |year=2010 |publisher=University of Burundi}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190407091601/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=7 April 2019}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1×0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|accessdate=30 January 2016 |archivedate=19 April 2019
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1×0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS |accessdate=30 January 2016
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/304015929#map=14/-3.2679/29.6605 |accessdate=2024-08-14
|title=Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/308663637#map=12/-3.4867/29.6349 |accessdate=2024-08-15
|title=Way: Mubarazi (308663637) |work=OpenstreetMap |ref={{harvid|Way: Mubarazi (308663637)}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/526451722 |accessdate=2024-08-15
|title=Way: Mubarazi (526451722) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Mubarazi (526451722)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
==Kundivihira==
{{Reflist}}
14v03qy7bbkxpsjw1litbbs3lj1om1e
138783
138782
2026-06-02T17:01:41Z
Kalakpagh
2501
/* Kundivihira */ Updated Content
138783
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Course==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Bujumbura yaɣili zaŋ n-ti Rukina. Di nyɛla din zori kpari wulinpuhili chani Muramvya yaɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (308663637)}} Muramvya nuzaa zuɣu, mɔɣili ŋɔ nyɛla din tiri [[Gikonge Hydroelectric Power Station]].{{sfn|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} Di nyɛla din zori kpari wulinluhili n chani Gitega yaɣili ka nyɛ din pahi di Muramvya-Gitega tarisi. Di yi zo chaŋ Gitega yaɣili polo gari Murongwe di nyɛla din chani n ti chirigiri Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (526451722)}}
==Environment==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣli ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba ban kalinli yiɣisi kɔbisita ni pihiyobu ni awɔi "per square kilometer".{{sfn|nasapop}}{{sfn|nasa}} Di nyɛla din mali yuuni puuni tulim kamani {{convert|20|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli August, di ni ka tulim nyɛ paari {{convert|22|C}} ka goli shɛli ni maasim ni be nyɛ Silimiin goli April ni tulim kamani {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni saa ni tooi miri nyɛ Silimiin goli December ni sa'kom kamani {{convert|175|mm}} ka goli shɛli ni mi bɛ ni bɛ tooi nyari sa'kom mi nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Natural regions==
Mɔɣili maa nyɛla din be Mugamba mini Bututsi yaɣili ka mɔɣa kamani Karuyenzi mini Kigezi gba nyɛ din be lala yaɣa ŋɔ. Di nyɛla din naɣiyi bela [[Congo-Nile ridge]] zaŋ chaŋ central plateau.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}} Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari Kirimiro yaɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=A-2}} Mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n ti chirigi Munyinya mɔɣili. Lala yaɣili ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni niŋdi pukparilim pam.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=5}} Mɔɣa shɛli bɛ ni gbi ni di sɔŋdi pukpariba ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni kɔri shinkaafa kamani yikanima kɔbisita Mubarazi-[[Kaniga River|Kaniga]] ka di nyɛ di ni tooi yihi shinkaafa na kamani 1,000 tons.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Events==
Silimiin goli July yuuni 2016 Jean Bigirimana ŋun nyɛ lahabali tira zaŋ n ti Iwacu nyɛla bɛ ni daa gbaai so, ban daa gbaagi o ŋɔ nyɛ n daa nyɛ National Intelligence Agency ka so daa bɛ nya bɛ ni kpalim shɛli. Silimiin goli August lala yuuni maa, ninvuɣ shɛba nyɛ ban daa nya niriba ayi ningbana ni daa pooi be Mubarazi mɔɣili ni ka di nyɛ din miri luɣ'shɛli bɛ ni daa gbaai Bigirimana ŋɔ. Amaa o paɣa nyɛla ŋun daa yɛlli ni lala ningbana ayi maa zaa shɛli pa Bigirimana ningbana.{{sfn|Burundi: Two years on and no word...}}
Silimiin goli December yuuni 2019, sa'titali nyɛla din daa mi ka Mubarazi Mɔɣili ŋɔ nyɛ din daa chii ka dizuɣu daa chɛ ka ko'kpɛɣu daa niŋ.{{sfn|Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides}}
==See also==
*[[List of rivers of Burundi]]
==References==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{commons category|Mubarazi River}}
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://floodlist.com/africa/burundi-landslide-cibitoke-december-2019 |accessdate=2024-08-15
|title=Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides in Cibitoke Province |work=Floodlist |date=6 December 2019
|ref={{harvid|Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides}} }}
*{{citation |url=https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2018/07/burundi-two-years-on-and-no-word-on-forcibly-disappeared-journalist-jean-bigirimana/
|title=Burundi: Two years on and no word on forcibly disappeared journalist Jean Bigirimana |date=26 July 2018 |accessdate=2024-08-15
|work=La Libre Afrique |ref={{harvid|Burundi: Two years on and no word...}} }}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-15 |language=fr}}
*{{citation |url=https://www.nbcbn.net/wp-content/uploads/2021/10/burundi-local.pdf |accessdate=2024-08-15
|last1=Nahimana |first1=Louis |last2=Ntakarutimana |first2=Vestine |last3=Habonimana |first3=Laurent |last4=Nyandwi |first4=Rénovat
|author5=Emmanuella Ngenzebuhoro |author6=Faustin Harumukiza |author7=Astère Nindamutsa |author8=Régis Niyongabo |author9=Désiré Baranyikwa
|author10=Fidèle Niyoyahagera |author11=Elias Havyarimana |author12=Emmanuel Hitimana |author13=Christian Hatungimana
|title=Analysis of the Nature of the Sediments Load in the Nile Basin, Burundi Case |year=2010 |publisher=University of Burundi}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190407091601/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=7 April 2019}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1×0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|accessdate=30 January 2016 |archivedate=19 April 2019
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1×0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS |accessdate=30 January 2016
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/304015929#map=14/-3.2679/29.6605 |accessdate=2024-08-14
|title=Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/308663637#map=12/-3.4867/29.6349 |accessdate=2024-08-15
|title=Way: Mubarazi (308663637) |work=OpenstreetMap |ref={{harvid|Way: Mubarazi (308663637)}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/526451722 |accessdate=2024-08-15
|title=Way: Mubarazi (526451722) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Mubarazi (526451722)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
tqdv2bs15q5kmtopy95mvv3jwt9krdt
138784
138783
2026-06-02T17:02:20Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
138784
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Course==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Bujumbura yaɣili zaŋ n-ti Rukina. Di nyɛla din zori kpari wulinpuhili chani Muramvya yaɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (308663637)}} Muramvya nuzaa zuɣu, mɔɣili ŋɔ nyɛla din tiri [[Gikonge Hydroelectric Power Station]].{{sfn|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} Di nyɛla din zori kpari wulinluhili n chani Gitega yaɣili ka nyɛ din pahi di Muramvya-Gitega tarisi. Di yi zo chaŋ Gitega yaɣili polo gari Murongwe di nyɛla din chani n ti chirigiri Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (526451722)}}
==Environment==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣli ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba ban kalinli yiɣisi kɔbisita ni pihiyobu ni awɔi "per square kilometer".{{sfn|nasapop}}{{sfn|nasa}} Di nyɛla din mali yuuni puuni tulim kamani {{convert|20|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli August, di ni ka tulim nyɛ paari {{convert|22|C}} ka goli shɛli ni maasim ni be nyɛ Silimiin goli April ni tulim kamani {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni saa ni tooi miri nyɛ Silimiin goli December ni sa'kom kamani {{convert|175|mm}} ka goli shɛli ni mi bɛ ni bɛ tooi nyari sa'kom mi nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Natural regions==
Mɔɣili maa nyɛla din be Mugamba mini Bututsi yaɣili ka mɔɣa kamani Karuyenzi mini Kigezi gba nyɛ din be lala yaɣa ŋɔ. Di nyɛla din naɣiyi bela [[Congo-Nile ridge]] zaŋ chaŋ central plateau.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}} Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari Kirimiro yaɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=A-2}} Mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n ti chirigi Munyinya mɔɣili. Lala yaɣili ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni niŋdi pukparilim pam.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=5}} Mɔɣa shɛli bɛ ni gbi ni di sɔŋdi pukpariba ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni kɔri shinkaafa kamani yikanima kɔbisita Mubarazi-[[Kaniga River|Kaniga]] ka di nyɛ di ni tooi yihi shinkaafa na kamani 1,000 tons.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Events==
Silimiin goli July yuuni 2016 Jean Bigirimana ŋun nyɛ lahabali tira zaŋ n ti Iwacu nyɛla bɛ ni daa gbaai so, ban daa gbaagi o ŋɔ nyɛ n daa nyɛ National Intelligence Agency ka so daa bɛ nya bɛ ni kpalim shɛli. Silimiin goli August lala yuuni maa, ninvuɣ shɛba nyɛ ban daa nya niriba ayi ningbana ni daa pooi be Mubarazi mɔɣili ni ka di nyɛ din miri luɣ'shɛli bɛ ni daa gbaai Bigirimana ŋɔ. Amaa o paɣa nyɛla ŋun daa yɛlli ni lala ningbana ayi maa zaa shɛli pa Bigirimana ningbana.{{sfn|Burundi: Two years on and no word...}}
Silimiin goli December yuuni 2019, sa'titali nyɛla din daa mi ka Mubarazi Mɔɣili ŋɔ nyɛ din daa chii ka dizuɣu daa chɛ ka ko'kpɛɣu daa niŋ.{{sfn|Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==References==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{commons category|Mubarazi River}}
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://floodlist.com/africa/burundi-landslide-cibitoke-december-2019 |accessdate=2024-08-15
|title=Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides in Cibitoke Province |work=Floodlist |date=6 December 2019
|ref={{harvid|Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides}} }}
*{{citation |url=https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2018/07/burundi-two-years-on-and-no-word-on-forcibly-disappeared-journalist-jean-bigirimana/
|title=Burundi: Two years on and no word on forcibly disappeared journalist Jean Bigirimana |date=26 July 2018 |accessdate=2024-08-15
|work=La Libre Afrique |ref={{harvid|Burundi: Two years on and no word...}} }}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-15 |language=fr}}
*{{citation |url=https://www.nbcbn.net/wp-content/uploads/2021/10/burundi-local.pdf |accessdate=2024-08-15
|last1=Nahimana |first1=Louis |last2=Ntakarutimana |first2=Vestine |last3=Habonimana |first3=Laurent |last4=Nyandwi |first4=Rénovat
|author5=Emmanuella Ngenzebuhoro |author6=Faustin Harumukiza |author7=Astère Nindamutsa |author8=Régis Niyongabo |author9=Désiré Baranyikwa
|author10=Fidèle Niyoyahagera |author11=Elias Havyarimana |author12=Emmanuel Hitimana |author13=Christian Hatungimana
|title=Analysis of the Nature of the Sediments Load in the Nile Basin, Burundi Case |year=2010 |publisher=University of Burundi}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190407091601/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=7 April 2019}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1×0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|accessdate=30 January 2016 |archivedate=19 April 2019
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1×0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS |accessdate=30 January 2016
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/304015929#map=14/-3.2679/29.6605 |accessdate=2024-08-14
|title=Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/308663637#map=12/-3.4867/29.6349 |accessdate=2024-08-15
|title=Way: Mubarazi (308663637) |work=OpenstreetMap |ref={{harvid|Way: Mubarazi (308663637)}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/526451722 |accessdate=2024-08-15
|title=Way: Mubarazi (526451722) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Mubarazi (526451722)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
2gnoyfiuyg9avx8h5py6diqie8wl8zh
138785
138784
2026-06-02T17:02:41Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138785
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Course==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Bujumbura yaɣili zaŋ n-ti Rukina. Di nyɛla din zori kpari wulinpuhili chani Muramvya yaɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (308663637)}} Muramvya nuzaa zuɣu, mɔɣili ŋɔ nyɛla din tiri [[Gikonge Hydroelectric Power Station]].{{sfn|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} Di nyɛla din zori kpari wulinluhili n chani Gitega yaɣili ka nyɛ din pahi di Muramvya-Gitega tarisi. Di yi zo chaŋ Gitega yaɣili polo gari Murongwe di nyɛla din chani n ti chirigiri Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (526451722)}}
==Environment==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣli ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba ban kalinli yiɣisi kɔbisita ni pihiyobu ni awɔi "per square kilometer".{{sfn|nasapop}}{{sfn|nasa}} Di nyɛla din mali yuuni puuni tulim kamani {{convert|20|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli August, di ni ka tulim nyɛ paari {{convert|22|C}} ka goli shɛli ni maasim ni be nyɛ Silimiin goli April ni tulim kamani {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni saa ni tooi miri nyɛ Silimiin goli December ni sa'kom kamani {{convert|175|mm}} ka goli shɛli ni mi bɛ ni bɛ tooi nyari sa'kom mi nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Natural regions==
Mɔɣili maa nyɛla din be Mugamba mini Bututsi yaɣili ka mɔɣa kamani Karuyenzi mini Kigezi gba nyɛ din be lala yaɣa ŋɔ. Di nyɛla din naɣiyi bela [[Congo-Nile ridge]] zaŋ chaŋ central plateau.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}} Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari Kirimiro yaɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=A-2}} Mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n ti chirigi Munyinya mɔɣili. Lala yaɣili ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni niŋdi pukparilim pam.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=5}} Mɔɣa shɛli bɛ ni gbi ni di sɔŋdi pukpariba ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni kɔri shinkaafa kamani yikanima kɔbisita Mubarazi-[[Kaniga River|Kaniga]] ka di nyɛ di ni tooi yihi shinkaafa na kamani 1,000 tons.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Events==
Silimiin goli July yuuni 2016 Jean Bigirimana ŋun nyɛ lahabali tira zaŋ n ti Iwacu nyɛla bɛ ni daa gbaai so, ban daa gbaagi o ŋɔ nyɛ n daa nyɛ National Intelligence Agency ka so daa bɛ nya bɛ ni kpalim shɛli. Silimiin goli August lala yuuni maa, ninvuɣ shɛba nyɛ ban daa nya niriba ayi ningbana ni daa pooi be Mubarazi mɔɣili ni ka di nyɛ din miri luɣ'shɛli bɛ ni daa gbaai Bigirimana ŋɔ. Amaa o paɣa nyɛla ŋun daa yɛlli ni lala ningbana ayi maa zaa shɛli pa Bigirimana ningbana.{{sfn|Burundi: Two years on and no word...}}
Silimiin goli December yuuni 2019, sa'titali nyɛla din daa mi ka Mubarazi Mɔɣili ŋɔ nyɛ din daa chii ka dizuɣu daa chɛ ka ko'kpɛɣu daa niŋ.{{sfn|Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Kundivihira ==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{commons category|Mubarazi River}}
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://floodlist.com/africa/burundi-landslide-cibitoke-december-2019 |accessdate=2024-08-15
|title=Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides in Cibitoke Province |work=Floodlist |date=6 December 2019
|ref={{harvid|Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides}} }}
*{{citation |url=https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2018/07/burundi-two-years-on-and-no-word-on-forcibly-disappeared-journalist-jean-bigirimana/
|title=Burundi: Two years on and no word on forcibly disappeared journalist Jean Bigirimana |date=26 July 2018 |accessdate=2024-08-15
|work=La Libre Afrique |ref={{harvid|Burundi: Two years on and no word...}} }}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-15 |language=fr}}
*{{citation |url=https://www.nbcbn.net/wp-content/uploads/2021/10/burundi-local.pdf |accessdate=2024-08-15
|last1=Nahimana |first1=Louis |last2=Ntakarutimana |first2=Vestine |last3=Habonimana |first3=Laurent |last4=Nyandwi |first4=Rénovat
|author5=Emmanuella Ngenzebuhoro |author6=Faustin Harumukiza |author7=Astère Nindamutsa |author8=Régis Niyongabo |author9=Désiré Baranyikwa
|author10=Fidèle Niyoyahagera |author11=Elias Havyarimana |author12=Emmanuel Hitimana |author13=Christian Hatungimana
|title=Analysis of the Nature of the Sediments Load in the Nile Basin, Burundi Case |year=2010 |publisher=University of Burundi}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190407091601/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=7 April 2019}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1×0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|accessdate=30 January 2016 |archivedate=19 April 2019
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1×0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS |accessdate=30 January 2016
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/304015929#map=14/-3.2679/29.6605 |accessdate=2024-08-14
|title=Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/308663637#map=12/-3.4867/29.6349 |accessdate=2024-08-15
|title=Way: Mubarazi (308663637) |work=OpenstreetMap |ref={{harvid|Way: Mubarazi (308663637)}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/526451722 |accessdate=2024-08-15
|title=Way: Mubarazi (526451722) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Mubarazi (526451722)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
ag07z1fukjt07lsnhc7nrdqox1b5aua
138786
138785
2026-06-02T17:03:08Z
Kalakpagh
2501
/* Sources */ Updated Content
138786
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Mubarazi River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Mubarazi}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image = File:Rivière Mubarazi.jpg
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{cvt|89.3|km}}<ref name="HydroATLAS">{{Cite journal |last=Linke |first=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}</ref>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth<ref name="HydroATLAS" />
| discharge1_min = {{cvt|2.223|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.738|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.852|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Bujumbura Rural Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.5290|29.5434}}
| source1_elevation = {{cvt|2469|m}}
| mouth = [[Ruvubu River]]
| mouth_location = [[Gitega Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.180805|29.92297|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1485|m}}
| progression = [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|950.6|km2}}<ref name="HydroATLAS" />
| basin_landmarks =
| basin_population = 419,760 (2016)<ref>{{Citation |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right = [[Kaniga River]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Mubarazi Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Mubarazi}}) nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}}
==Course==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi Bujumbura yaɣili zaŋ n-ti Rukina. Di nyɛla din zori kpari wulinpuhili chani Muramvya yaɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (308663637)}} Muramvya nuzaa zuɣu, mɔɣili ŋɔ nyɛla din tiri [[Gikonge Hydroelectric Power Station]].{{sfn|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} Di nyɛla din zori kpari wulinluhili n chani Gitega yaɣili ka nyɛ din pahi di Muramvya-Gitega tarisi. Di yi zo chaŋ Gitega yaɣili polo gari Murongwe di nyɛla din chani n ti chirigiri Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Mubarazi (526451722)}}
==Environment==
Mubarazi mɔɣili ŋɔ yaɣili nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣli ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba ban kalinli yiɣisi kɔbisita ni pihiyobu ni awɔi "per square kilometer".{{sfn|nasapop}}{{sfn|nasa}} Di nyɛla din mali yuuni puuni tulim kamani {{convert|20|C}}. Goli shɛli puuni tulim ni be pam nyɛ Silimiin goli August, di ni ka tulim nyɛ paari {{convert|22|C}} ka goli shɛli ni maasim ni be nyɛ Silimiin goli April ni tulim kamani {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni saa ni tooi miri nyɛ Silimiin goli December ni sa'kom kamani {{convert|175|mm}} ka goli shɛli ni mi bɛ ni bɛ tooi nyari sa'kom mi nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Natural regions==
Mɔɣili maa nyɛla din be Mugamba mini Bututsi yaɣili ka mɔɣa kamani Karuyenzi mini Kigezi gba nyɛ din be lala yaɣa ŋɔ. Di nyɛla din naɣiyi bela [[Congo-Nile ridge]] zaŋ chaŋ central plateau.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=3}} Mɔɣili maa nyɛla din zori kpari Kirimiro yaɣili.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=A-2}} Mɔɣili maa nyɛla din chaŋ n ti chirigi Munyinya mɔɣili. Lala yaɣili ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni niŋdi pukparilim pam.{{sfn|Nahimana|Ntakarutimana|Habonimana|Nyandwi|2010|p=5}} Mɔɣa shɛli bɛ ni gbi ni di sɔŋdi pukpariba ŋɔ nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni kɔri shinkaafa kamani yikanima kɔbisita Mubarazi-[[Kaniga River|Kaniga]] ka di nyɛ di ni tooi yihi shinkaafa na kamani 1,000 tons.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Events==
Silimiin goli July yuuni 2016 Jean Bigirimana ŋun nyɛ lahabali tira zaŋ n ti Iwacu nyɛla bɛ ni daa gbaai so, ban daa gbaagi o ŋɔ nyɛ n daa nyɛ National Intelligence Agency ka so daa bɛ nya bɛ ni kpalim shɛli. Silimiin goli August lala yuuni maa, ninvuɣ shɛba nyɛ ban daa nya niriba ayi ningbana ni daa pooi be Mubarazi mɔɣili ni ka di nyɛ din miri luɣ'shɛli bɛ ni daa gbaai Bigirimana ŋɔ. Amaa o paɣa nyɛla ŋun daa yɛlli ni lala ningbana ayi maa zaa shɛli pa Bigirimana ningbana.{{sfn|Burundi: Two years on and no word...}}
Silimiin goli December yuuni 2019, sa'titali nyɛla din daa mi ka Mubarazi Mɔɣili ŋɔ nyɛ din daa chii ka dizuɣu daa chɛ ka ko'kpɛɣu daa niŋ.{{sfn|Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Kundivihira ==
{{reflist|25em}}
==Din yi shɛli na ==
{{commons category|Mubarazi River}}
{{refbegin}}
*{{citation |url=https://floodlist.com/africa/burundi-landslide-cibitoke-december-2019 |accessdate=2024-08-15
|title=Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides in Cibitoke Province |work=Floodlist |date=6 December 2019
|ref={{harvid|Burundi – Heavy Rain Triggers Deadly Landslides}} }}
*{{citation |url=https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2018/07/burundi-two-years-on-and-no-word-on-forcibly-disappeared-journalist-jean-bigirimana/
|title=Burundi: Two years on and no word on forcibly disappeared journalist Jean Bigirimana |date=26 July 2018 |accessdate=2024-08-15
|work=La Libre Afrique |ref={{harvid|Burundi: Two years on and no word...}} }}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-15 |language=fr}}
*{{citation |url=https://www.nbcbn.net/wp-content/uploads/2021/10/burundi-local.pdf |accessdate=2024-08-15
|last1=Nahimana |first1=Louis |last2=Ntakarutimana |first2=Vestine |last3=Habonimana |first3=Laurent |last4=Nyandwi |first4=Rénovat
|author5=Emmanuella Ngenzebuhoro |author6=Faustin Harumukiza |author7=Astère Nindamutsa |author8=Régis Niyongabo |author9=Désiré Baranyikwa
|author10=Fidèle Niyoyahagera |author11=Elias Havyarimana |author12=Emmanuel Hitimana |author13=Christian Hatungimana
|title=Analysis of the Nature of the Sediments Load in the Nile Basin, Burundi Case |year=2010 |publisher=University of Burundi}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190407091601/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=7 April 2019}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1×0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|accessdate=30 January 2016 |archivedate=19 April 2019
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1×0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS |accessdate=30 January 2016
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/304015929#map=14/-3.2679/29.6605 |accessdate=2024-08-14
|title=Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Centrale hydroélectrique Gikonge (304015929)}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/308663637#map=12/-3.4867/29.6349 |accessdate=2024-08-15
|title=Way: Mubarazi (308663637) |work=OpenstreetMap |ref={{harvid|Way: Mubarazi (308663637)}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/526451722 |accessdate=2024-08-15
|title=Way: Mubarazi (526451722) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Mubarazi (526451722)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
nduyfyu4w0l70x7a372qlp2cnmz6mv3
Kaniga River
0
33274
138787
2026-06-02T17:08:59Z
Kalakpagh
2501
Created article
138787
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
rvwklef2sfjdxoakbe6bti4pw06yehs
138788
138787
2026-06-02T17:09:47Z
Kalakpagh
2501
added databox
138788
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
3lvp921isnat38wy2u9mc8xomn28q8l
138789
138788
2026-06-02T17:23:10Z
Kalakpagh
2501
Updated Content
138789
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
dcs1dg6iwt3q754dghtlq8kjz0758fd
138790
138789
2026-06-02T17:24:17Z
Kalakpagh
2501
/* Course */ Updated Content
138790
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
==Kundivihira==
ol2g5uwneqzd6fynojae06lfe0jh3jz
138791
138790
2026-06-02T17:25:14Z
Kalakpagh
2501
/* Course */ Updated Content
138791
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Kundivihira==
o2yf3elvap3zx3uu2u3p31acllot70h
138792
138791
2026-06-02T17:26:06Z
Kalakpagh
2501
/* Course */ Updated Content
138792
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Environment==
Kaniga mɔɣili ŋɔ tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisinahi ni pin'yini "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari tulim kamani {{convert|20|C}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni mali tulim pam nyɛ Silimiin goli September, di tulim maa nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim nyɛ Silimiin goli May ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili maa nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli December ni {{convert|175|mm}} ka goli shɛli din bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Kundivihira==
hlk43lkkexkar7yolshw1u3xkn81qse
138793
138792
2026-06-02T17:27:30Z
Kalakpagh
2501
/* Environment */ Updated Content
138793
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Environment==
Kaniga mɔɣili ŋɔ tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisinahi ni pin'yini "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari tulim kamani {{convert|20|C}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni mali tulim pam nyɛ Silimiin goli September, di tulim maa nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim nyɛ Silimiin goli May ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili maa nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli December ni {{convert|175|mm}} ka goli shɛli din bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Agriculture==
Tiŋ zaŋ n-ti Ndava, Mwaro Province, nyɛla yaɣ'shɛli din niŋdi shinkaafa viɛnyɛla pam. [[Finger millet]] nyɛla bin'bili shɛli bɛ ni tooi kɔri lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi wulijo mini kawaana. Bɛ nyɛla ban kɔri zaa di yi ti niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ naai.{{sfn|Mwaro, l’éleusine en triomphe}}
Silimiin goli September yuuni 2023 saa nyɛla ŋun daa mi ni pohim ka nyɛ din daa saɣim kɔdu tihi mini wulijo Kaniga marsh zaŋ n ti Kirambi tiŋkpaŋ din be [[Commune of Rusaka]], Mwaro Province.{{sfn|Rain mixed with wind and hail}}
==Kundivihira==
f5an4du0r6gxirkn89dqwvwol459k12
138794
138793
2026-06-02T17:28:23Z
Kalakpagh
2501
/* Agriculture */ Updated Content
138794
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Environment==
Kaniga mɔɣili ŋɔ tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisinahi ni pin'yini "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari tulim kamani {{convert|20|C}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni mali tulim pam nyɛ Silimiin goli September, di tulim maa nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim nyɛ Silimiin goli May ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili maa nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli December ni {{convert|175|mm}} ka goli shɛli din bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Agriculture==
Tiŋ zaŋ n-ti Ndava, Mwaro Province, nyɛla yaɣ'shɛli din niŋdi shinkaafa viɛnyɛla pam. [[Finger millet]] nyɛla bin'bili shɛli bɛ ni tooi kɔri lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi wulijo mini kawaana. Bɛ nyɛla ban kɔri zaa di yi ti niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ naai.{{sfn|Mwaro, l’éleusine en triomphe}}
Silimiin goli September yuuni 2023 saa nyɛla ŋun daa mi ni pohim ka nyɛ din daa saɣim kɔdu tihi mini wulijo Kaniga marsh zaŋ n ti Kirambi tiŋkpaŋ din be [[Commune of Rusaka]], Mwaro Province.{{sfn|Rain mixed with wind and hail}}
Mubarazi-Kaniga pɔri maa nyɛla yikanima kɔbigi ni pihita be Mbuye mini Rutegama tiŋsi zaŋ n ti Muramvya Province ka nyɛ din yihiri shinkaafa na kamani 1,000 tons yuuni puuni.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Kundivihira==
3tk14auqsoy1e3zpd8eawnt4hvpudl3
138795
138794
2026-06-02T17:29:17Z
Kalakpagh
2501
/* Agriculture */ Updated Content
138795
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Environment==
Kaniga mɔɣili ŋɔ tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisinahi ni pin'yini "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari tulim kamani {{convert|20|C}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni mali tulim pam nyɛ Silimiin goli September, di tulim maa nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim nyɛ Silimiin goli May ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili maa nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli December ni {{convert|175|mm}} ka goli shɛli din bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Agriculture==
Tiŋ zaŋ n-ti Ndava, Mwaro Province, nyɛla yaɣ'shɛli din niŋdi shinkaafa viɛnyɛla pam. [[Finger millet]] nyɛla bin'bili shɛli bɛ ni tooi kɔri lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi wulijo mini kawaana. Bɛ nyɛla ban kɔri zaa di yi ti niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ naai.{{sfn|Mwaro, l’éleusine en triomphe}}
Silimiin goli September yuuni 2023 saa nyɛla ŋun daa mi ni pohim ka nyɛ din daa saɣim kɔdu tihi mini wulijo Kaniga marsh zaŋ n ti Kirambi tiŋkpaŋ din be [[Commune of Rusaka]], Mwaro Province.{{sfn|Rain mixed with wind and hail}}
Mubarazi-Kaniga pɔri maa nyɛla yikanima kɔbigi ni pihita be Mbuye mini Rutegama tiŋsi zaŋ n ti Muramvya Province ka nyɛ din yihiri shinkaafa na kamani 1,000 tons yuuni puuni.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Hydroelectricity==
''Strategic Framework for the Fight against Poverty 2012-2015 gen2'' (CSLP II) tuuli lahabali nyɛla din daa wuhi ni bɛ niŋmi niɣilim buɣim dibaa ata, di shɛli nyɛ [[Nyamyotsi Hydroelectric Power Station]] (350 kilowatts) din be Kibimba.{{sfn|Ntibarikure|2017}} Silimiin goli September yuuni 2015, zuɣulan palli zaŋ n ti Mwaro Province, Jean Marie Nyakarerwa nyɛla ŋun daa tuɣi lala tuma ŋɔ ka daa gbi mɔɣ'bila Nyamyotsi din be Ndava ka daa boli Kaniga mɔɣili ni di tiri Kibimba kom.{{sfn|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} Nyamyotsi pukparigu ŋɔ nyɛla din daa piligi tuma yuuni 2018.{{sfn|Kuriyo|2020}}
==Kundivihira==
h99zonysi6yx0mr793rjz9l2en5194k
138796
138795
2026-06-02T17:31:01Z
Kalakpagh
2501
/* Hydroelectricity */ Updated Content
138796
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Environment==
Kaniga mɔɣili ŋɔ tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisinahi ni pin'yini "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari tulim kamani {{convert|20|C}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni mali tulim pam nyɛ Silimiin goli September, di tulim maa nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim nyɛ Silimiin goli May ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili maa nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli December ni {{convert|175|mm}} ka goli shɛli din bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Agriculture==
Tiŋ zaŋ n-ti Ndava, Mwaro Province, nyɛla yaɣ'shɛli din niŋdi shinkaafa viɛnyɛla pam. [[Finger millet]] nyɛla bin'bili shɛli bɛ ni tooi kɔri lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi wulijo mini kawaana. Bɛ nyɛla ban kɔri zaa di yi ti niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ naai.{{sfn|Mwaro, l’éleusine en triomphe}}
Silimiin goli September yuuni 2023 saa nyɛla ŋun daa mi ni pohim ka nyɛ din daa saɣim kɔdu tihi mini wulijo Kaniga marsh zaŋ n ti Kirambi tiŋkpaŋ din be [[Commune of Rusaka]], Mwaro Province.{{sfn|Rain mixed with wind and hail}}
Mubarazi-Kaniga pɔri maa nyɛla yikanima kɔbigi ni pihita be Mbuye mini Rutegama tiŋsi zaŋ n ti Muramvya Province ka nyɛ din yihiri shinkaafa na kamani 1,000 tons yuuni puuni.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Hydroelectricity==
''Strategic Framework for the Fight against Poverty 2012-2015 gen2'' (CSLP II) tuuli lahabali nyɛla din daa wuhi ni bɛ niŋmi niɣilim buɣim dibaa ata, di shɛli nyɛ [[Nyamyotsi Hydroelectric Power Station]] (350 kilowatts) din be Kibimba.{{sfn|Ntibarikure|2017}} Silimiin goli September yuuni 2015, zuɣulan palli zaŋ n ti Mwaro Province, Jean Marie Nyakarerwa nyɛla ŋun daa tuɣi lala tuma ŋɔ ka daa gbi mɔɣ'bila Nyamyotsi din be Ndava ka daa boli Kaniga mɔɣili ni di tiri Kibimba kom.{{sfn|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} Nyamyotsi pukparigu ŋɔ nyɛla din daa piligi tuma yuuni 2018.{{sfn|Kuriyo|2020}}
==See also==
*[[List of rivers of Burundi]]
==References==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{refbegin}}
*{{Citation |ref={{harvid|CIESIN 2016}} |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}
*{{citation |url=https://documents1.worldbank.org/curated/ar/254431468743637453/pdf/multi-page.pdf |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Etude d'une méthodologie d'évaluation de l'impact du Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois sur l'environnement |date=May 2000
|publisher=Ministère des Finances Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois |ref={{harvid|Etude d'une méthodologie d'évaluation}} }}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/panorama-secteur-energetique/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Kuriyo|first=Benjamin |title=Panorama du secteur énergétique |date=19 June 2020 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-21 |language=fr }}
*{{citation |last1=Linke |first1=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}
*{{citation |url=https://isanganiro.org/2015/09/15/mwaro-dote-du-nouveau-gouverneur/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|title=Mwaro doté du nouveau Gouverneur |date=15 September 2015 |ref={{harvid|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} }}
*{{citation |url=https://adip-burundi.org/articles/10/details |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Mwaro, l'éleusine en triomphe |date=23 September 2022 |publisher=L’Association pour la dignité paysanne, ADIP
|ref={{harvid|Mwaro, l’éleusine en triomphe}} }}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806035941/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=6 August 2013}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |archivedate=19 April 2019}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/construction-centrales-hydroelectriques-on/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Ntibarikure |first=Mathias |title=Construction des centrales hydroélectriques : Où en est-on ? |date=13 September 2017 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |url=https://english.abpinfo.bi/2023/09/14/rain-mixed-with-wind-and-hail-damaged-fields/ |accessdate=2024-08-21
|title=Rain mixed with wind and hail damaged fields |date=24 September 2023 |work= Burundi News Agency |ref={{harvid|Rain mixed with wind and hail}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/573771053#map=15/-3.26345/29.80466 |accessdate=2024-08-21
|title=Way: Kaniga (573771053) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Kaniga (573771053)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
==Kundivihira==
9pm8tvw73i6khjd9eoayz4uv28tz3ue
138797
138796
2026-06-02T17:31:32Z
Kalakpagh
2501
/* Kundivihira */ Updated Content
138797
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Environment==
Kaniga mɔɣili ŋɔ tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisinahi ni pin'yini "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari tulim kamani {{convert|20|C}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni mali tulim pam nyɛ Silimiin goli September, di tulim maa nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim nyɛ Silimiin goli May ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili maa nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli December ni {{convert|175|mm}} ka goli shɛli din bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Agriculture==
Tiŋ zaŋ n-ti Ndava, Mwaro Province, nyɛla yaɣ'shɛli din niŋdi shinkaafa viɛnyɛla pam. [[Finger millet]] nyɛla bin'bili shɛli bɛ ni tooi kɔri lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi wulijo mini kawaana. Bɛ nyɛla ban kɔri zaa di yi ti niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ naai.{{sfn|Mwaro, l’éleusine en triomphe}}
Silimiin goli September yuuni 2023 saa nyɛla ŋun daa mi ni pohim ka nyɛ din daa saɣim kɔdu tihi mini wulijo Kaniga marsh zaŋ n ti Kirambi tiŋkpaŋ din be [[Commune of Rusaka]], Mwaro Province.{{sfn|Rain mixed with wind and hail}}
Mubarazi-Kaniga pɔri maa nyɛla yikanima kɔbigi ni pihita be Mbuye mini Rutegama tiŋsi zaŋ n ti Muramvya Province ka nyɛ din yihiri shinkaafa na kamani 1,000 tons yuuni puuni.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Hydroelectricity==
''Strategic Framework for the Fight against Poverty 2012-2015 gen2'' (CSLP II) tuuli lahabali nyɛla din daa wuhi ni bɛ niŋmi niɣilim buɣim dibaa ata, di shɛli nyɛ [[Nyamyotsi Hydroelectric Power Station]] (350 kilowatts) din be Kibimba.{{sfn|Ntibarikure|2017}} Silimiin goli September yuuni 2015, zuɣulan palli zaŋ n ti Mwaro Province, Jean Marie Nyakarerwa nyɛla ŋun daa tuɣi lala tuma ŋɔ ka daa gbi mɔɣ'bila Nyamyotsi din be Ndava ka daa boli Kaniga mɔɣili ni di tiri Kibimba kom.{{sfn|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} Nyamyotsi pukparigu ŋɔ nyɛla din daa piligi tuma yuuni 2018.{{sfn|Kuriyo|2020}}
==See also==
*[[List of rivers of Burundi]]
==References==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{refbegin}}
*{{Citation |ref={{harvid|CIESIN 2016}} |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}
*{{citation |url=https://documents1.worldbank.org/curated/ar/254431468743637453/pdf/multi-page.pdf |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Etude d'une méthodologie d'évaluation de l'impact du Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois sur l'environnement |date=May 2000
|publisher=Ministère des Finances Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois |ref={{harvid|Etude d'une méthodologie d'évaluation}} }}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/panorama-secteur-energetique/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Kuriyo|first=Benjamin |title=Panorama du secteur énergétique |date=19 June 2020 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-21 |language=fr }}
*{{citation |last1=Linke |first1=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}
*{{citation |url=https://isanganiro.org/2015/09/15/mwaro-dote-du-nouveau-gouverneur/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|title=Mwaro doté du nouveau Gouverneur |date=15 September 2015 |ref={{harvid|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} }}
*{{citation |url=https://adip-burundi.org/articles/10/details |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Mwaro, l'éleusine en triomphe |date=23 September 2022 |publisher=L’Association pour la dignité paysanne, ADIP
|ref={{harvid|Mwaro, l’éleusine en triomphe}} }}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806035941/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=6 August 2013}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |archivedate=19 April 2019}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/construction-centrales-hydroelectriques-on/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Ntibarikure |first=Mathias |title=Construction des centrales hydroélectriques : Où en est-on ? |date=13 September 2017 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |url=https://english.abpinfo.bi/2023/09/14/rain-mixed-with-wind-and-hail-damaged-fields/ |accessdate=2024-08-21
|title=Rain mixed with wind and hail damaged fields |date=24 September 2023 |work= Burundi News Agency |ref={{harvid|Rain mixed with wind and hail}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/573771053#map=15/-3.26345/29.80466 |accessdate=2024-08-21
|title=Way: Kaniga (573771053) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Kaniga (573771053)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
t933mifb47m5olc52asnoznmu4gk51j
138798
138797
2026-06-02T17:32:02Z
Kalakpagh
2501
/* See also */ Updated Content
138798
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Environment==
Kaniga mɔɣili ŋɔ tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisinahi ni pin'yini "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari tulim kamani {{convert|20|C}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni mali tulim pam nyɛ Silimiin goli September, di tulim maa nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim nyɛ Silimiin goli May ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili maa nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli December ni {{convert|175|mm}} ka goli shɛli din bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Agriculture==
Tiŋ zaŋ n-ti Ndava, Mwaro Province, nyɛla yaɣ'shɛli din niŋdi shinkaafa viɛnyɛla pam. [[Finger millet]] nyɛla bin'bili shɛli bɛ ni tooi kɔri lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi wulijo mini kawaana. Bɛ nyɛla ban kɔri zaa di yi ti niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ naai.{{sfn|Mwaro, l’éleusine en triomphe}}
Silimiin goli September yuuni 2023 saa nyɛla ŋun daa mi ni pohim ka nyɛ din daa saɣim kɔdu tihi mini wulijo Kaniga marsh zaŋ n ti Kirambi tiŋkpaŋ din be [[Commune of Rusaka]], Mwaro Province.{{sfn|Rain mixed with wind and hail}}
Mubarazi-Kaniga pɔri maa nyɛla yikanima kɔbigi ni pihita be Mbuye mini Rutegama tiŋsi zaŋ n ti Muramvya Province ka nyɛ din yihiri shinkaafa na kamani 1,000 tons yuuni puuni.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Hydroelectricity==
''Strategic Framework for the Fight against Poverty 2012-2015 gen2'' (CSLP II) tuuli lahabali nyɛla din daa wuhi ni bɛ niŋmi niɣilim buɣim dibaa ata, di shɛli nyɛ [[Nyamyotsi Hydroelectric Power Station]] (350 kilowatts) din be Kibimba.{{sfn|Ntibarikure|2017}} Silimiin goli September yuuni 2015, zuɣulan palli zaŋ n ti Mwaro Province, Jean Marie Nyakarerwa nyɛla ŋun daa tuɣi lala tuma ŋɔ ka daa gbi mɔɣ'bila Nyamyotsi din be Ndava ka daa boli Kaniga mɔɣili ni di tiri Kibimba kom.{{sfn|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} Nyamyotsi pukparigu ŋɔ nyɛla din daa piligi tuma yuuni 2018.{{sfn|Kuriyo|2020}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==References==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{refbegin}}
*{{Citation |ref={{harvid|CIESIN 2016}} |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}
*{{citation |url=https://documents1.worldbank.org/curated/ar/254431468743637453/pdf/multi-page.pdf |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Etude d'une méthodologie d'évaluation de l'impact du Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois sur l'environnement |date=May 2000
|publisher=Ministère des Finances Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois |ref={{harvid|Etude d'une méthodologie d'évaluation}} }}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/panorama-secteur-energetique/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Kuriyo|first=Benjamin |title=Panorama du secteur énergétique |date=19 June 2020 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-21 |language=fr }}
*{{citation |last1=Linke |first1=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}
*{{citation |url=https://isanganiro.org/2015/09/15/mwaro-dote-du-nouveau-gouverneur/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|title=Mwaro doté du nouveau Gouverneur |date=15 September 2015 |ref={{harvid|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} }}
*{{citation |url=https://adip-burundi.org/articles/10/details |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Mwaro, l'éleusine en triomphe |date=23 September 2022 |publisher=L’Association pour la dignité paysanne, ADIP
|ref={{harvid|Mwaro, l’éleusine en triomphe}} }}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806035941/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=6 August 2013}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |archivedate=19 April 2019}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/construction-centrales-hydroelectriques-on/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Ntibarikure |first=Mathias |title=Construction des centrales hydroélectriques : Où en est-on ? |date=13 September 2017 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |url=https://english.abpinfo.bi/2023/09/14/rain-mixed-with-wind-and-hail-damaged-fields/ |accessdate=2024-08-21
|title=Rain mixed with wind and hail damaged fields |date=24 September 2023 |work= Burundi News Agency |ref={{harvid|Rain mixed with wind and hail}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/573771053#map=15/-3.26345/29.80466 |accessdate=2024-08-21
|title=Way: Kaniga (573771053) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Kaniga (573771053)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
aa96smh7dukkafymf462nzjbtrp42cq
138799
138798
2026-06-02T17:32:25Z
Kalakpagh
2501
/* References */ Updated Content
138799
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Environment==
Kaniga mɔɣili ŋɔ tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisinahi ni pin'yini "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari tulim kamani {{convert|20|C}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni mali tulim pam nyɛ Silimiin goli September, di tulim maa nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim nyɛ Silimiin goli May ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili maa nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli December ni {{convert|175|mm}} ka goli shɛli din bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Agriculture==
Tiŋ zaŋ n-ti Ndava, Mwaro Province, nyɛla yaɣ'shɛli din niŋdi shinkaafa viɛnyɛla pam. [[Finger millet]] nyɛla bin'bili shɛli bɛ ni tooi kɔri lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi wulijo mini kawaana. Bɛ nyɛla ban kɔri zaa di yi ti niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ naai.{{sfn|Mwaro, l’éleusine en triomphe}}
Silimiin goli September yuuni 2023 saa nyɛla ŋun daa mi ni pohim ka nyɛ din daa saɣim kɔdu tihi mini wulijo Kaniga marsh zaŋ n ti Kirambi tiŋkpaŋ din be [[Commune of Rusaka]], Mwaro Province.{{sfn|Rain mixed with wind and hail}}
Mubarazi-Kaniga pɔri maa nyɛla yikanima kɔbigi ni pihita be Mbuye mini Rutegama tiŋsi zaŋ n ti Muramvya Province ka nyɛ din yihiri shinkaafa na kamani 1,000 tons yuuni puuni.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Hydroelectricity==
''Strategic Framework for the Fight against Poverty 2012-2015 gen2'' (CSLP II) tuuli lahabali nyɛla din daa wuhi ni bɛ niŋmi niɣilim buɣim dibaa ata, di shɛli nyɛ [[Nyamyotsi Hydroelectric Power Station]] (350 kilowatts) din be Kibimba.{{sfn|Ntibarikure|2017}} Silimiin goli September yuuni 2015, zuɣulan palli zaŋ n ti Mwaro Province, Jean Marie Nyakarerwa nyɛla ŋun daa tuɣi lala tuma ŋɔ ka daa gbi mɔɣ'bila Nyamyotsi din be Ndava ka daa boli Kaniga mɔɣili ni di tiri Kibimba kom.{{sfn|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} Nyamyotsi pukparigu ŋɔ nyɛla din daa piligi tuma yuuni 2018.{{sfn|Kuriyo|2020}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Kundivihira==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{refbegin}}
*{{Citation |ref={{harvid|CIESIN 2016}} |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}
*{{citation |url=https://documents1.worldbank.org/curated/ar/254431468743637453/pdf/multi-page.pdf |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Etude d'une méthodologie d'évaluation de l'impact du Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois sur l'environnement |date=May 2000
|publisher=Ministère des Finances Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois |ref={{harvid|Etude d'une méthodologie d'évaluation}} }}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/panorama-secteur-energetique/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Kuriyo|first=Benjamin |title=Panorama du secteur énergétique |date=19 June 2020 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-21 |language=fr }}
*{{citation |last1=Linke |first1=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}
*{{citation |url=https://isanganiro.org/2015/09/15/mwaro-dote-du-nouveau-gouverneur/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|title=Mwaro doté du nouveau Gouverneur |date=15 September 2015 |ref={{harvid|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} }}
*{{citation |url=https://adip-burundi.org/articles/10/details |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Mwaro, l'éleusine en triomphe |date=23 September 2022 |publisher=L’Association pour la dignité paysanne, ADIP
|ref={{harvid|Mwaro, l’éleusine en triomphe}} }}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806035941/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=6 August 2013}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |archivedate=19 April 2019}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/construction-centrales-hydroelectriques-on/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Ntibarikure |first=Mathias |title=Construction des centrales hydroélectriques : Où en est-on ? |date=13 September 2017 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |url=https://english.abpinfo.bi/2023/09/14/rain-mixed-with-wind-and-hail-damaged-fields/ |accessdate=2024-08-21
|title=Rain mixed with wind and hail damaged fields |date=24 September 2023 |work= Burundi News Agency |ref={{harvid|Rain mixed with wind and hail}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/573771053#map=15/-3.26345/29.80466 |accessdate=2024-08-21
|title=Way: Kaniga (573771053) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Kaniga (573771053)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
m8zd6f8rfin34j3fzn515pfer1bevmi
138800
138799
2026-06-02T17:32:55Z
Kalakpagh
2501
/* Agriculture */ Updated Content
138800
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Environment==
Kaniga mɔɣili ŋɔ tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisinahi ni pin'yini "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari tulim kamani {{convert|20|C}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni mali tulim pam nyɛ Silimiin goli September, di tulim maa nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim nyɛ Silimiin goli May ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili maa nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli December ni {{convert|175|mm}} ka goli shɛli din bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Pukparilim ==
Tiŋ zaŋ n-ti Ndava, Mwaro Province, nyɛla yaɣ'shɛli din niŋdi shinkaafa viɛnyɛla pam. [[Finger millet]] nyɛla bin'bili shɛli bɛ ni tooi kɔri lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi wulijo mini kawaana. Bɛ nyɛla ban kɔri zaa di yi ti niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ naai.{{sfn|Mwaro, l’éleusine en triomphe}}
Silimiin goli September yuuni 2023 saa nyɛla ŋun daa mi ni pohim ka nyɛ din daa saɣim kɔdu tihi mini wulijo Kaniga marsh zaŋ n ti Kirambi tiŋkpaŋ din be [[Commune of Rusaka]], Mwaro Province.{{sfn|Rain mixed with wind and hail}}
Mubarazi-Kaniga pɔri maa nyɛla yikanima kɔbigi ni pihita be Mbuye mini Rutegama tiŋsi zaŋ n ti Muramvya Province ka nyɛ din yihiri shinkaafa na kamani 1,000 tons yuuni puuni.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Hydroelectricity==
''Strategic Framework for the Fight against Poverty 2012-2015 gen2'' (CSLP II) tuuli lahabali nyɛla din daa wuhi ni bɛ niŋmi niɣilim buɣim dibaa ata, di shɛli nyɛ [[Nyamyotsi Hydroelectric Power Station]] (350 kilowatts) din be Kibimba.{{sfn|Ntibarikure|2017}} Silimiin goli September yuuni 2015, zuɣulan palli zaŋ n ti Mwaro Province, Jean Marie Nyakarerwa nyɛla ŋun daa tuɣi lala tuma ŋɔ ka daa gbi mɔɣ'bila Nyamyotsi din be Ndava ka daa boli Kaniga mɔɣili ni di tiri Kibimba kom.{{sfn|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} Nyamyotsi pukparigu ŋɔ nyɛla din daa piligi tuma yuuni 2018.{{sfn|Kuriyo|2020}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Kundivihira==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{refbegin}}
*{{Citation |ref={{harvid|CIESIN 2016}} |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}
*{{citation |url=https://documents1.worldbank.org/curated/ar/254431468743637453/pdf/multi-page.pdf |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Etude d'une méthodologie d'évaluation de l'impact du Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois sur l'environnement |date=May 2000
|publisher=Ministère des Finances Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois |ref={{harvid|Etude d'une méthodologie d'évaluation}} }}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/panorama-secteur-energetique/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Kuriyo|first=Benjamin |title=Panorama du secteur énergétique |date=19 June 2020 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-21 |language=fr }}
*{{citation |last1=Linke |first1=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}
*{{citation |url=https://isanganiro.org/2015/09/15/mwaro-dote-du-nouveau-gouverneur/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|title=Mwaro doté du nouveau Gouverneur |date=15 September 2015 |ref={{harvid|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} }}
*{{citation |url=https://adip-burundi.org/articles/10/details |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Mwaro, l'éleusine en triomphe |date=23 September 2022 |publisher=L’Association pour la dignité paysanne, ADIP
|ref={{harvid|Mwaro, l’éleusine en triomphe}} }}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806035941/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=6 August 2013}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |archivedate=19 April 2019}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/construction-centrales-hydroelectriques-on/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Ntibarikure |first=Mathias |title=Construction des centrales hydroélectriques : Où en est-on ? |date=13 September 2017 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |url=https://english.abpinfo.bi/2023/09/14/rain-mixed-with-wind-and-hail-damaged-fields/ |accessdate=2024-08-21
|title=Rain mixed with wind and hail damaged fields |date=24 September 2023 |work= Burundi News Agency |ref={{harvid|Rain mixed with wind and hail}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/573771053#map=15/-3.26345/29.80466 |accessdate=2024-08-21
|title=Way: Kaniga (573771053) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Kaniga (573771053)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
48gzu4r398pxz0b86iifjxl70dz3ep4
138801
138800
2026-06-02T17:33:32Z
Kalakpagh
2501
/* Hydroelectricity */ Updated Content
138801
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Environment==
Kaniga mɔɣili ŋɔ tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisinahi ni pin'yini "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari tulim kamani {{convert|20|C}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni mali tulim pam nyɛ Silimiin goli September, di tulim maa nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim nyɛ Silimiin goli May ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili maa nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli December ni {{convert|175|mm}} ka goli shɛli din bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Pukparilim ==
Tiŋ zaŋ n-ti Ndava, Mwaro Province, nyɛla yaɣ'shɛli din niŋdi shinkaafa viɛnyɛla pam. [[Finger millet]] nyɛla bin'bili shɛli bɛ ni tooi kɔri lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi wulijo mini kawaana. Bɛ nyɛla ban kɔri zaa di yi ti niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ naai.{{sfn|Mwaro, l’éleusine en triomphe}}
Silimiin goli September yuuni 2023 saa nyɛla ŋun daa mi ni pohim ka nyɛ din daa saɣim kɔdu tihi mini wulijo Kaniga marsh zaŋ n ti Kirambi tiŋkpaŋ din be [[Commune of Rusaka]], Mwaro Province.{{sfn|Rain mixed with wind and hail}}
Mubarazi-Kaniga pɔri maa nyɛla yikanima kɔbigi ni pihita be Mbuye mini Rutegama tiŋsi zaŋ n ti Muramvya Province ka nyɛ din yihiri shinkaafa na kamani 1,000 tons yuuni puuni.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Niɣilim buɣim ==
''Strategic Framework for the Fight against Poverty 2012-2015 gen2'' (CSLP II) tuuli lahabali nyɛla din daa wuhi ni bɛ niŋmi niɣilim buɣim dibaa ata, di shɛli nyɛ [[Nyamyotsi Hydroelectric Power Station]] (350 kilowatts) din be Kibimba.{{sfn|Ntibarikure|2017}} Silimiin goli September yuuni 2015, zuɣulan palli zaŋ n ti Mwaro Province, Jean Marie Nyakarerwa nyɛla ŋun daa tuɣi lala tuma ŋɔ ka daa gbi mɔɣ'bila Nyamyotsi din be Ndava ka daa boli Kaniga mɔɣili ni di tiri Kibimba kom.{{sfn|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} Nyamyotsi pukparigu ŋɔ nyɛla din daa piligi tuma yuuni 2018.{{sfn|Kuriyo|2020}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Kundivihira==
{{reflist|25em}}
==Sources==
{{refbegin}}
*{{Citation |ref={{harvid|CIESIN 2016}} |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}
*{{citation |url=https://documents1.worldbank.org/curated/ar/254431468743637453/pdf/multi-page.pdf |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Etude d'une méthodologie d'évaluation de l'impact du Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois sur l'environnement |date=May 2000
|publisher=Ministère des Finances Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois |ref={{harvid|Etude d'une méthodologie d'évaluation}} }}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/panorama-secteur-energetique/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Kuriyo|first=Benjamin |title=Panorama du secteur énergétique |date=19 June 2020 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-21 |language=fr }}
*{{citation |last1=Linke |first1=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}
*{{citation |url=https://isanganiro.org/2015/09/15/mwaro-dote-du-nouveau-gouverneur/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|title=Mwaro doté du nouveau Gouverneur |date=15 September 2015 |ref={{harvid|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} }}
*{{citation |url=https://adip-burundi.org/articles/10/details |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Mwaro, l'éleusine en triomphe |date=23 September 2022 |publisher=L’Association pour la dignité paysanne, ADIP
|ref={{harvid|Mwaro, l’éleusine en triomphe}} }}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806035941/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=6 August 2013}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |archivedate=19 April 2019}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/construction-centrales-hydroelectriques-on/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Ntibarikure |first=Mathias |title=Construction des centrales hydroélectriques : Où en est-on ? |date=13 September 2017 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |url=https://english.abpinfo.bi/2023/09/14/rain-mixed-with-wind-and-hail-damaged-fields/ |accessdate=2024-08-21
|title=Rain mixed with wind and hail damaged fields |date=24 September 2023 |work= Burundi News Agency |ref={{harvid|Rain mixed with wind and hail}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/573771053#map=15/-3.26345/29.80466 |accessdate=2024-08-21
|title=Way: Kaniga (573771053) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Kaniga (573771053)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
nj00pup73btks99grvs3ktb4qhqqp07
138802
138801
2026-06-02T17:34:00Z
Kalakpagh
2501
/* Sources */ Updated Content
138802
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Kaniga
| native_name = {{native name|fr|Rivière Kaniga}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Province]]
| subdivision_name2 = [[Bururi Province]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|46.5|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|0.558|m3|adj=ri3|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|2.147|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|4.664|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 =
| source1_location = [[Mwaro Province]]
| source1_coordinates = {{coord|-3.41438|29.70441}}
| source1_elevation = {{cvt|1970|m}}
| mouth = [[Mubarazi River]]
| mouth_location = Border between [[Gitega Province]] and [[Muramvya Province]]
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.25484|29.81030|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{cvt|1520|m}}
| progression = [[Mubarazi River|Mubarazi]] → [[Rurubu River|Rurubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|230.6|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 91,464 (2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Kaniga Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Kaniga}}) nyɛla mɔɣili din be [[Burundi]].
==Course==
Kaniga nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Mubarazi River]], din ka di chaŋ n ti chirigi Busangana.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}} Di nyɛla din pahi mɔɣa anahi shɛŋa din be Mwaro yaɣili. Mubarazi mini Kaniga nyɛla din be wulinpuhili, Kayokwe nyɛ din be nuzaa ka Mushwabure mi nyɛ din be nudirigu.{{sfn|Etude d'une méthodologie d'évaluation|p=53}}
Kaniga waɣilim nyɛla {{cvt|46.5|km}} ka di yɛliŋ nyɛ {{cvt|230.6|km2}}.{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}} Di nyɛla din piligi nuzaa polo zaŋ n ti Gatsinga, [[Mwaro Province]] ka nyɛ din zori doli RP 112 soli.{{sfn|Way: Kaniga (573771053)}}
==Environment==
Kaniga mɔɣili ŋɔ tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisinahi ni pin'yini "per square kilometer".{{sfn|nasapop}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari tulim kamani {{convert|20|C}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni mali tulim pam nyɛ Silimiin goli September, di tulim maa nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim nyɛ Silimiin goli May ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili maa nyɛla din nyari sa'kom kamani {{convert|1,149|mm}} yuuni puuni. Goli shɛli puuni lala yaɣili ŋɔ ni tooi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli December ni {{convert|175|mm}} ka goli shɛli din bi tooi nyari sa'kom nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Pukparilim ==
Tiŋ zaŋ n-ti Ndava, Mwaro Province, nyɛla yaɣ'shɛli din niŋdi shinkaafa viɛnyɛla pam. [[Finger millet]] nyɛla bin'bili shɛli bɛ ni tooi kɔri lala yaɣili ŋɔ di gbaai bahindi wulijo mini kawaana. Bɛ nyɛla ban kɔri zaa di yi ti niŋ ka ko'kpɛɣu niŋ naai.{{sfn|Mwaro, l’éleusine en triomphe}}
Silimiin goli September yuuni 2023 saa nyɛla ŋun daa mi ni pohim ka nyɛ din daa saɣim kɔdu tihi mini wulijo Kaniga marsh zaŋ n ti Kirambi tiŋkpaŋ din be [[Commune of Rusaka]], Mwaro Province.{{sfn|Rain mixed with wind and hail}}
Mubarazi-Kaniga pɔri maa nyɛla yikanima kɔbigi ni pihita be Mbuye mini Rutegama tiŋsi zaŋ n ti Muramvya Province ka nyɛ din yihiri shinkaafa na kamani 1,000 tons yuuni puuni.{{sfn|Les travaux de sarclage}}
==Niɣilim buɣim ==
''Strategic Framework for the Fight against Poverty 2012-2015 gen2'' (CSLP II) tuuli lahabali nyɛla din daa wuhi ni bɛ niŋmi niɣilim buɣim dibaa ata, di shɛli nyɛ [[Nyamyotsi Hydroelectric Power Station]] (350 kilowatts) din be Kibimba.{{sfn|Ntibarikure|2017}} Silimiin goli September yuuni 2015, zuɣulan palli zaŋ n ti Mwaro Province, Jean Marie Nyakarerwa nyɛla ŋun daa tuɣi lala tuma ŋɔ ka daa gbi mɔɣ'bila Nyamyotsi din be Ndava ka daa boli Kaniga mɔɣili ni di tiri Kibimba kom.{{sfn|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} Nyamyotsi pukparigu ŋɔ nyɛla din daa piligi tuma yuuni 2018.{{sfn|Kuriyo|2020}}
==Lihimi m pahi ==
*[[List of rivers of Burundi]]
==Kundivihira==
{{reflist|25em}}
==Din yi shɛli na ==
{{refbegin}}
*{{Citation |ref={{harvid|CIESIN 2016}} |last=Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University |title=Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count |date=2016 |url=https://beta.sedac.ciesin.columbia.edu/data/set/gpw-v4-population-count |access-date=2025-06-20 |publisher=Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC) |doi=10.7927/H4X63JVC}}
*{{citation |url=https://documents1.worldbank.org/curated/ar/254431468743637453/pdf/multi-page.pdf |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Etude d'une méthodologie d'évaluation de l'impact du Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois sur l'environnement |date=May 2000
|publisher=Ministère des Finances Project des Travaux Publics et de Création d'Emplois |ref={{harvid|Etude d'une méthodologie d'évaluation}} }}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/panorama-secteur-energetique/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Kuriyo|first=Benjamin |title=Panorama du secteur énergétique |date=19 June 2020 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |date=21 March 2024 |ref={{harvid|Les travaux de sarclage}} |work=Agence Burundaise de Presse
|title=Les travaux de sarclage et d'application des engrais chimiques dans les champs de riz des marais de Mubarazi-Kaniga appréciés à plus de 80%
|url=https://abpinfo.bi/2024/03/21/les-travaux-de-sarclage-et-dapplication-des-engrais-chimiques-dans-les-champs-de-riz-des-marais-de-mubarazi-kaniga-apprecies-a-plus-de-80/ |accessdate=2024-08-21 |language=fr }}
*{{citation |last1=Linke |first1=Simon |last2=Lehner |first2=Bernhard |last3=Ouellet Dallaire |first3=Camille |last4=Ariwi |first4=Joseph |last5=Grill |first5=Günther |last6=Anand |first6=Mira |last7=Beames |first7=Penny |last8=Burchard-Levine |first8=Vicente |last9=Maxwell |first9=Sally |last10=Moidu |first10=Hana |last11=Tan |first11=Florence |last12=Thieme |first12=Michele |date=2019-12-09 |title=Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution |url=https://www.nature.com/articles/s41597-019-0300-6 |journal=Scientific Data |language=en |volume=6 |issue=1 |doi=10.1038/s41597-019-0300-6 |issn=2052-4463 |pmc=6901482 |pmid=31819059}}
*{{citation |url=https://isanganiro.org/2015/09/15/mwaro-dote-du-nouveau-gouverneur/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|title=Mwaro doté du nouveau Gouverneur |date=15 September 2015 |ref={{harvid|Mwaro doté du nouveau Gouverneur}} }}
*{{citation |url=https://adip-burundi.org/articles/10/details |accessdate=2024-08-21 |language=fr
|title=Mwaro, l'éleusine en triomphe |date=23 September 2022 |publisher=L’Association pour la dignité paysanne, ADIP
|ref={{harvid|Mwaro, l’éleusine en triomphe}} }}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasapop}} |publisher=NASA/SEDAC
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archivedate=9 February 2016}}
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasa}} |publisher=NASA
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806035941/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archivedate=6 August 2013}} Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasarain}} |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |archivedate=19 April 2019}} Average value for the years 2012–2014 within a box that is 0.1x0.1 degrees.
*{{citation|url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification |accessdate=30 January 2016
|ref={{harvid|nasalandcover}} |publisher=NASA/MODIS
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archivedate=28 February 2016}}
*{{citation |url=https://burundi-eco.com/construction-centrales-hydroelectriques-on/ |accessdate=2024-08-20 |language=fr
|last=Ntibarikure |first=Mathias |title=Construction des centrales hydroélectriques : Où en est-on ? |date=13 September 2017 |work=Burundi Eco}}
*{{citation |url=https://english.abpinfo.bi/2023/09/14/rain-mixed-with-wind-and-hail-damaged-fields/ |accessdate=2024-08-21
|title=Rain mixed with wind and hail damaged fields |date=24 September 2023 |work= Burundi News Agency |ref={{harvid|Rain mixed with wind and hail}} }}
*{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/way/573771053#map=15/-3.26345/29.80466 |accessdate=2024-08-21
|title=Way: Kaniga (573771053) |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Way: Kaniga (573771053)}} }}
{{refend}}
[[Category:Rivers of Burundi]]
p76yrmc11hw417a2p35cjrf6r254vh7
Calabar Carnival
0
33275
138803
2026-06-02T20:11:17Z
K.D.Nburidiba
4111
Created a bee article
138803
wikitext
text/x-wiki
'''Calabar Carnival''' bɛ ni lahi mi shɛli "Carnival Calabar" la nyɛla yuuni pulini chuɣu ka bɛ puhirila kuliga duli, Nigeria tingbanni.
dfm8qxwjdm66up2xltbx1uarfoqtabm
138841
138803
2026-06-03T11:37:08Z
Tunteeya1
5942
added kore information
138841
wikitext
text/x-wiki
'''Calabar Carnival''' bɛ ni lahi mi shɛli "Carnival Calabar" la nyɛla yuuni pulini chuɣu ka bɛ puhirila kuliga duli, Nigeria tingbanni. Di lahi nyɛla Africa zaa chuɣu titali.
603kumzyhoe8ci6exswrhlvnqbgbkpc
Ŋun su:Musah Nasara
2
33276
138804
2026-06-02T21:03:27Z
Musah Nasara
7231
Created page with "Yapalsi Nyɛla Tin'shɛli din be Savelugu Municipality Northern Region Ghana. Di sɔ'chira bela Kpong Bolga pali Daa maa zuɣu ka di waɣilim nyɛ Kilo meter ayɔpoin. Yapalsi tiŋ'kogila shɛŋa n-nyɛ Nabogu, Nakpanzoo,Kpaliŋ ni Kpong. Yapalsi nyɛla pu'kparigu tiŋa ka bɛ kori bindira kamani ; Nyuuli,Shinkaafa,Sima,kariwana,chi nti pahi za. Yapalsi salima nyɛla gmɛriguya yili. Yapalsi Naa gun dira Yapalsi n-nyɛ Naa Musah Alhassan. Kul'palgu nyɛla bɛ lahi b..."
138804
wikitext
text/x-wiki
Yapalsi Nyɛla Tin'shɛli din be Savelugu Municipality Northern Region Ghana. Di sɔ'chira bela Kpong Bolga pali Daa maa zuɣu ka di waɣilim nyɛ Kilo meter ayɔpoin.
Yapalsi tiŋ'kogila shɛŋa n-nyɛ Nabogu, Nakpanzoo,Kpaliŋ ni Kpong.
Yapalsi nyɛla pu'kparigu tiŋa ka bɛ kori bindira kamani ; Nyuuli,Shinkaafa,Sima,kariwana,chi nti pahi za.
Yapalsi salima nyɛla gmɛriguya yili.
Yapalsi Naa gun dira Yapalsi n-nyɛ Naa Musah Alhassan.
Kul'palgu nyɛla bɛ lahi be tuun'shɛli ni tɔhigu.
d7nbude4eqemxi1vj8b25o1sqsxlkqt
Nyege Nyege
0
33277
138805
2026-06-02T22:04:12Z
Maltima Rabia
5146
Create an article
138805
wikitext
text/x-wiki
Nyege Nyege
2jiek4cpi4z86zsxazutm6d3nuw6i0n
138806
138805
2026-06-02T22:04:50Z
Maltima Rabia
5146
Added content
138806
wikitext
text/x-wiki
Nyege Nyege nyɛla yila chuɣu shɛli bini puhiri yuuni kam Jinja, Uganda tigbani, ka di chuɣu n ti baan pola, balantɛi electronic genres mini kaya balibu din bɛ lala yaɣali maa. Di nyɛla bini kpa shɛli yuuni 2014 Uganda tiŋgbani, Nyege Nyege chuɣu nyɛla din bɛ ka incubator di wumsiri baŋsim shɛŋa din yiŋsirina East African Region. Di nyɛla din kpaŋsiri yilli shɛŋa din bi yi ni na, kamani electronic, African yil yilindiba din na. Arlen Dilsizian mini Derek Debru nim ni daa kpa shɛli yuuni 2013. N ti pahi paati shɛŋa din daa chana mini yilli yilindiba maa biɛhigu shɛi,
gdiokc97vh1r0hh8avamtpp93nsmggd
138807
138806
2026-06-02T22:05:43Z
Maltima Rabia
5146
Added content
138807
wikitext
text/x-wiki
Nyege Nyege nyɛla yila chuɣu shɛli bini puhiri yuuni kam Jinja, Uganda tigbani, ka di chuɣu n ti baan pola, balantɛi electronic genres mini kaya balibu din bɛ lala yaɣali maa. Di nyɛla bini kpa shɛli yuuni 2014 Uganda tiŋgbani, Nyege Nyege chuɣu nyɛla din bɛ ka incubator di wumsiri baŋsim shɛŋa din yiŋsirina East African Region. Di nyɛla din kpaŋsiri yilli shɛŋa din bi yi ni na, kamani electronic, African yil yilindiba din na. Arlen Dilsizian mini Derek Debru nim ni daa kpa shɛli yuuni 2013. N ti pahi paati shɛŋa din daa chana mini yilli yilindiba maa biɛhigu shɛi,
Etymology
Nyege Nyege nyɛla bini yihi bachi shɛli Luganda ekinyegenyege puuni, ka di gbeni nyɛ <nowiki>''irresistible urge to dance''. Yuli maa lahi nyɛla homophone n ti Swahili slang nyege nyege ka di gbeni nyɛ ''horny horny''</nowiki>.
Background
Laɣimgu ŋɔ piligimi ni ban kpa li maa mini Derek Debru mini Arlen Dislivian ni daa zaŋ bi kpalazuya gbeni taba. Bi zaa daa nyɛla ban chaŋ Kampala yuuni 2010 puuni: Debru (b. 1981 Burundi) daa nyɛla Belgian siini karimba Kampala siini shikuru Kampala University ; Dilsivian (b. 2978 bɛ 1979) daa nyɛla Greco-Armenian ethnomusicologist. Niri baa ayi maa daa nyɛla ban baŋ taba siini shikuru yuuni 2011, ka daa piligi siini niŋbu fɔŋdi nim puuni mini afterparties.
Yuuni 2013 bi daa nyɛla ban piligi Club night ka boli Boutiq Electroniq Kampala nightclub Tilapia. Di bi bɛ ka mainstream Kampala parties, Boutiq nyɛla tiŋ maa yilli yilindiba ni chani shɛli n ti pahi African ethnic electronica kamani
s8h2sc5wr40a6qntf5qffw5164fxhfb
138808
138807
2026-06-02T22:06:50Z
Maltima Rabia
5146
Added content
138808
wikitext
text/x-wiki
Nyege Nyege nyɛla yila chuɣu shɛli bini puhiri yuuni kam Jinja, Uganda tigbani, ka di chuɣu n ti baan pola, balantɛi electronic genres mini kaya balibu din bɛ lala yaɣali maa. Di nyɛla bini kpa shɛli yuuni 2014 Uganda tiŋgbani, Nyege Nyege chuɣu nyɛla din bɛ ka incubator di wumsiri baŋsim shɛŋa din yiŋsirina East African Region. Di nyɛla din kpaŋsiri yilli shɛŋa din bi yi ni na, kamani electronic, African yil yilindiba din na. Arlen Dilsizian mini Derek Debru nim ni daa kpa shɛli yuuni 2013. N ti pahi paati shɛŋa din daa chana mini yilli yilindiba maa biɛhigu shɛi,
Etymology
Nyege Nyege nyɛla bini yihi bachi shɛli Luganda ekinyegenyege puuni, ka di gbeni nyɛ <nowiki>''irresistible urge to dance''. Yuli maa lahi nyɛla homophone n ti Swahili slang nyege nyege ka di gbeni nyɛ ''horny horny''</nowiki>.
Background
Laɣimgu ŋɔ piligimi ni ban kpa li maa mini Derek Debru mini Arlen Dislivian ni daa zaŋ bi kpalazuya gbeni taba. Bi zaa daa nyɛla ban chaŋ Kampala yuuni 2010 puuni: Debru (b. 1981 Burundi) daa nyɛla Belgian siini karimba Kampala siini shikuru Kampala University ; Dilsivian (b. 2978 bɛ 1979) daa nyɛla Greco-Armenian ethnomusicologist. Niri baa ayi maa daa nyɛla ban baŋ taba siini shikuru yuuni 2011, ka daa piligi siini niŋbu fɔŋdi nim puuni mini afterparties.
Yuuni 2013 bi daa nyɛla ban piligi Club night ka boli Boutiq Electroniq Kampala nightclub Tilapia. Di bi bɛ ka mainstream Kampala parties, Boutiq nyɛla tiŋ maa yilli yilindiba ni chani shɛli n ti pahi African ethnic electronica kamani.
Chuɣu maa
Yuuni 2015 ni hali, laɣimgu ŋɔ nyɛla ban niŋdi Nyege Nyege chuɣu ŋɔ, di nyɛla bini mali dabisi bobugu n niŋdi shɛli ka di mali dɛima balibu, bi niŋdili mɔɣali tooni kamani poli shɛli din do Nii mɔɣali tooni maa. South Africa telecom tumadu shɛli bini boli MTN la daa nyɛ ban kuri ariziki n niŋdi dini yuuni 2017 hali ni yuuni 2019 puuni ka bi yuki maa nyɛ din taɣi lɛbi MTN Nyege Nyege. Salo ban kalinli yiŋsi 9,000 n chanli, di nyɛla electronic yila chuɣu shɛli din galisi East Africa. Yuuni 2018, Uganda main tourism trade nim laɣimgu ni daa nyɛla ban boli lala chuɣu ŋɔ best overall tourism event lala yuuni, bi daa lahi di lala pini maa yuuni 2019. Resident Advisor mini FACT nim gba zaŋ world best electronic festival n ti ba.
Bi lineup nyɛla din jɛndi East African Artist, bi pam nyɛla ban niŋ affiliated n ti Nyege Nyege Tapes kamani Kampire,Otim Alpha mini Singili crew. Dɛim dɛimdiba n ti pahi DJ nima ban yi tiŋ shɛŋa ni na kamani Juan Atkins, Suzi Analogue mini D J Scotch Egg, ban yila bin kumda nyɛ African bin kumda. British online radio station NTS daa nyɛ ban zaŋ D J nim na yuuni 2017 chuɣu maa puuni, mini streaming platform Boiler Room daa nyɛ ban dɛigi akpaku maa yuuni 2018 mini yuuni 2019.
game4i29z4g3eo8kl72w2r7qpzmiz5d
138809
138808
2026-06-02T22:08:57Z
Maltima Rabia
5146
Edited
138809
wikitext
text/x-wiki
Nyege Nyege nyɛla yila chuɣu shɛli bini puhiri yuuni kam Jinja, Uganda tigbani, ka di chuɣu n ti baan pola, balantɛi electronic genres mini kaya balibu din bɛ lala yaɣali maa. Di nyɛla bini kpa shɛli yuuni 2014 Uganda tiŋgbani, Nyege Nyege chuɣu nyɛla din bɛ ka incubator di wumsiri baŋsim shɛŋa din yiŋsirina East African Region. Di nyɛla din kpaŋsiri yilli shɛŋa din bi yi ni na, kamani electronic, African yil yilindiba din na. Arlen Dilsizian mini Derek Debru nim ni daa kpa shɛli yuuni 2013. N ti pahi paati shɛŋa din daa chana mini yilli yilindiba maa biɛhigu shɛi,
Etymology
Nyege Nyege nyɛla bini yihi bachi shɛli Luganda ekinyegenyege puuni, ka di gbeni nyɛ <nowiki>''irresistible urge to dance''. Yuli maa lahi nyɛla homophone n ti Swahili slang nyege nyege ka di gbeni nyɛ ''horny horny''</nowiki>.
Background
Laɣimgu ŋɔ piligimi ni ban kpa li maa mini Derek Debru mini Arlen Dislivian ni daa zaŋ bi kpalazuya gbeni taba. Bi zaa daa nyɛla ban chaŋ Kampala yuuni 2010 puuni: Debru (b. 1981 Burundi) daa nyɛla Belgian siini karimba Kampala siini shikuru Kampala University ; Dilsivian (b. 2978 bɛ 1979) daa nyɛla Greco-Armenian ethnomusicologist. Niri baa ayi maa daa nyɛla ban baŋ taba siini shikuru yuuni 2011, ka daa piligi siini niŋbu fɔŋdi nim puuni mini afterparties.
Yuuni 2013 bi daa nyɛla ban piligi Club night ka boli Boutiq Electroniq Kampala nightclub Tilapia. Di bi bɛ ka mainstream Kampala parties, Boutiq nyɛla tiŋ maa yilli yilindiba ni chani shɛli n ti pahi African ethnic electronica kamani balani, coupé-décalé, kuduro, soukous mini tarraxinha.
Chuɣu maa
Yuuni 2015 ni hali, laɣimgu ŋɔ nyɛla ban niŋdi Nyege Nyege chuɣu ŋɔ, di nyɛla bini mali dabisi bobugu n niŋdi shɛli ka di mali dɛima balibu, bi niŋdili mɔɣali tooni kamani poli shɛli din do Nii mɔɣali tooni maa. South Africa telecom tumadu shɛli bini boli MTN la daa nyɛ ban kuri ariziki n niŋdi dini yuuni 2017 hali ni yuuni 2019 puuni ka bi yuki maa nyɛ din taɣi lɛbi MTN Nyege Nyege. Salo ban kalinli yiŋsi 9,000 n chanli, di nyɛla electronic yila chuɣu shɛli din galisi East Africa. Yuuni 2018, Uganda main tourism trade nim laɣimgu ni daa nyɛla ban boli lala chuɣu ŋɔ best overall tourism event lala yuuni, bi daa lahi di lala pini maa yuuni 2019. Resident Advisor mini FACT nim gba zaŋ world best electronic festival n ti ba.
Bi lineup nyɛla din jɛndi East African Artist, bi pam nyɛla ban niŋ affiliated n ti Nyege Nyege Tapes kamani Kampire,Otim Alpha mini Singili crew. Dɛim dɛimdiba n ti pahi DJ nima ban yi tiŋ shɛŋa ni na kamani Juan Atkins, Suzi Analogue mini D J Scotch Egg, ban yila bin kumda nyɛ African bin kumda. British online radio station NTS daa nyɛ ban zaŋ D J nim na yuuni 2017 chuɣu maa puuni, mini streaming platform Boiler Room daa nyɛ ban dɛigi akpaku maa yuuni 2018 mini yuuni 2019.
jbbmi9sgd09e5oj7o56ph2kw0w4ribo
138810
138809
2026-06-02T22:09:42Z
Maltima Rabia
5146
Added headings
138810
wikitext
text/x-wiki
Nyege Nyege nyɛla yila chuɣu shɛli bini puhiri yuuni kam Jinja, Uganda tigbani, ka di chuɣu n ti baan pola, balantɛi electronic genres mini kaya balibu din bɛ lala yaɣali maa. Di nyɛla bini kpa shɛli yuuni 2014 Uganda tiŋgbani, Nyege Nyege chuɣu nyɛla din bɛ ka incubator di wumsiri baŋsim shɛŋa din yiŋsirina East African Region. Di nyɛla din kpaŋsiri yilli shɛŋa din bi yi ni na, kamani electronic, African yil yilindiba din na. Arlen Dilsizian mini Derek Debru nim ni daa kpa shɛli yuuni 2013. N ti pahi paati shɛŋa din daa chana mini yilli yilindiba maa biɛhigu shɛi,
== Etymology ==
Nyege Nyege nyɛla bini yihi bachi shɛli Luganda ekinyegenyege puuni, ka di gbeni nyɛ <nowiki>''irresistible urge to dance''. Yuli maa lahi nyɛla homophone n ti Swahili slang nyege nyege ka di gbeni nyɛ ''horny horny''</nowiki>.
== Background ==
Laɣimgu ŋɔ piligimi ni ban kpa li maa mini Derek Debru mini Arlen Dislivian ni daa zaŋ bi kpalazuya gbeni taba. Bi zaa daa nyɛla ban chaŋ Kampala yuuni 2010 puuni: Debru (b. 1981 Burundi) daa nyɛla Belgian siini karimba Kampala siini shikuru Kampala University ; Dilsivian (b. 2978 bɛ 1979) daa nyɛla Greco-Armenian ethnomusicologist. Niri baa ayi maa daa nyɛla ban baŋ taba siini shikuru yuuni 2011, ka daa piligi siini niŋbu fɔŋdi nim puuni mini afterparties.
Yuuni 2013 bi daa nyɛla ban piligi Club night ka boli Boutiq Electroniq Kampala nightclub Tilapia. Di bi bɛ ka mainstream Kampala parties, Boutiq nyɛla tiŋ maa yilli yilindiba ni chani shɛli n ti pahi African ethnic electronica kamani balani, coupé-décalé, kuduro, soukous mini tarraxinha.
== Chuɣu maa ==
Yuuni 2015 ni hali, laɣimgu ŋɔ nyɛla ban niŋdi Nyege Nyege chuɣu ŋɔ, di nyɛla bini mali dabisi bobugu n niŋdi shɛli ka di mali dɛima balibu, bi niŋdili mɔɣali tooni kamani poli shɛli din do Nii mɔɣali tooni maa. South Africa telecom tumadu shɛli bini boli MTN la daa nyɛ ban kuri ariziki n niŋdi dini yuuni 2017 hali ni yuuni 2019 puuni ka bi yuki maa nyɛ din taɣi lɛbi MTN Nyege Nyege. Salo ban kalinli yiŋsi 9,000 n chanli, di nyɛla electronic yila chuɣu shɛli din galisi East Africa. Yuuni 2018, Uganda main tourism trade nim laɣimgu ni daa nyɛla ban boli lala chuɣu ŋɔ best overall tourism event lala yuuni, bi daa lahi di lala pini maa yuuni 2019. Resident Advisor mini FACT nim gba zaŋ world best electronic festival n ti ba.
Bi lineup nyɛla din jɛndi East African Artist, bi pam nyɛla ban niŋ affiliated n ti Nyege Nyege Tapes kamani Kampire,Otim Alpha mini Singili crew. Dɛim dɛimdiba n ti pahi DJ nima ban yi tiŋ shɛŋa ni na kamani Juan Atkins, Suzi Analogue mini D J Scotch Egg, ban yila bin kumda nyɛ African bin kumda. British online radio station NTS daa nyɛ ban zaŋ D J nim na yuuni 2017 chuɣu maa puuni, mini streaming platform Boiler Room daa nyɛ ban dɛigi akpaku maa yuuni 2018 mini yuuni 2019.
b0mwzupeara0uatcafj9x9u736bbplt
138811
138810
2026-06-02T22:10:18Z
Maltima Rabia
5146
Added heading
138811
wikitext
text/x-wiki
Nyege Nyege nyɛla yila chuɣu shɛli bini puhiri yuuni kam Jinja, Uganda tigbani, ka di chuɣu n ti baan pola, balantɛi electronic genres mini kaya balibu din bɛ lala yaɣali maa. Di nyɛla bini kpa shɛli yuuni 2014 Uganda tiŋgbani, Nyege Nyege chuɣu nyɛla din bɛ ka incubator di wumsiri baŋsim shɛŋa din yiŋsirina East African Region. Di nyɛla din kpaŋsiri yilli shɛŋa din bi yi ni na, kamani electronic, African yil yilindiba din na. Arlen Dilsizian mini Derek Debru nim ni daa kpa shɛli yuuni 2013. N ti pahi paati shɛŋa din daa chana mini yilli yilindiba maa biɛhigu shɛi,
== Etymology ==
Nyege Nyege nyɛla bini yihi bachi shɛli Luganda ekinyegenyege puuni, ka di gbeni nyɛ <nowiki>''irresistible urge to dance''. Yuli maa lahi nyɛla homophone n ti Swahili slang nyege nyege ka di gbeni nyɛ ''horny horny''</nowiki>.
== Background ==
Laɣimgu ŋɔ piligimi ni ban kpa li maa mini Derek Debru mini Arlen Dislivian ni daa zaŋ bi kpalazuya gbeni taba. Bi zaa daa nyɛla ban chaŋ Kampala yuuni 2010 puuni: Debru (b. 1981 Burundi) daa nyɛla Belgian siini karimba Kampala siini shikuru Kampala University ; Dilsivian (b. 2978 bɛ 1979) daa nyɛla Greco-Armenian ethnomusicologist. Niri baa ayi maa daa nyɛla ban baŋ taba siini shikuru yuuni 2011, ka daa piligi siini niŋbu fɔŋdi nim puuni mini afterparties.
Yuuni 2013 bi daa nyɛla ban piligi Club night ka boli Boutiq Electroniq Kampala nightclub Tilapia. Di bi bɛ ka mainstream Kampala parties, Boutiq nyɛla tiŋ maa yilli yilindiba ni chani shɛli n ti pahi African ethnic electronica kamani balani, coupé-décalé, kuduro, soukous mini tarraxinha.
== Chuɣu maa ==
Yuuni 2015 ni hali, laɣimgu ŋɔ nyɛla ban niŋdi Nyege Nyege chuɣu ŋɔ, di nyɛla bini mali dabisi bobugu n niŋdi shɛli ka di mali dɛima balibu, bi niŋdili mɔɣali tooni kamani poli shɛli din do Nii mɔɣali tooni maa. South Africa telecom tumadu shɛli bini boli MTN la daa nyɛ ban kuri ariziki n niŋdi dini yuuni 2017 hali ni yuuni 2019 puuni ka bi yuki maa nyɛ din taɣi lɛbi MTN Nyege Nyege. Salo ban kalinli yiŋsi 9,000 n chanli, di nyɛla electronic yila chuɣu shɛli din galisi East Africa. Yuuni 2018, Uganda main tourism trade nim laɣimgu ni daa nyɛla ban boli lala chuɣu ŋɔ best overall tourism event lala yuuni, bi daa lahi di lala pini maa yuuni 2019. Resident Advisor mini FACT nim gba zaŋ world best electronic festival n ti ba.
Bi lineup nyɛla din jɛndi East African Artist, bi pam nyɛla ban niŋ affiliated n ti Nyege Nyege Tapes kamani Kampire,Otim Alpha mini Singili crew. Dɛim dɛimdiba n ti pahi DJ nima ban yi tiŋ shɛŋa ni na kamani Juan Atkins, Suzi Analogue mini D J Scotch Egg, ban yila bin kumda nyɛ African bin kumda. British online radio station NTS daa nyɛ ban zaŋ D J nim na yuuni 2017 chuɣu maa puuni, mini streaming platform Boiler Room daa nyɛ ban dɛigi akpaku maa yuuni 2018 mini yuuni 2019.
== Kundivihira ==
75syvyu6ddv4stmfliyz06sqo3vapox
138812
138811
2026-06-02T22:32:07Z
Maltima Rabia
5146
Added references
138812
wikitext
text/x-wiki
Nyege Nyege nyɛla yila chuɣu shɛli bini puhiri yuuni kam Jinja, Uganda tigbani, ka di chuɣu n ti baan pola, balantɛi electronic genres mini kaya balibu din bɛ lala yaɣali maa.<ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege Booking Agency|url=https://bookings.nyegenyege.com/|access-date=2026-06-02|website=bookings.nyegenyege.com}}</ref> Di nyɛla bini kpa shɛli yuuni 2014 Uganda tiŋgbani, Nyege Nyege chuɣu nyɛla din bɛ ka incubator di wumsiri baŋsim shɛŋa din yiŋsirina East African Region.<ref>{{Cite web|date=2024-11-12|title=Signal clear for Nyege Nyege festival|url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/signal-clear-for-nyege-nyege-festival-4820582|access-date=2026-06-02|website=The EastAfrican|language=en}}</ref> Di nyɛla din kpaŋsiri yilli shɛŋa din bi yi ni na, kamani electronic,<ref>{{Cite web|last=Sherburne|first=Philip|date=2019-03-20|title=9 Must-Hear Albums from Nyege Nyege Tapes, the Label Putting Africa’s Electronic Underground on the Map|url=https://pitchfork.com/thepitch/9-must-hear-albums-from-nyege-nyege-tapes-the-label-putting-africas-electronic-underground-on-the-map/|access-date=2026-06-02|website=Pitchfork|language=en-US}}</ref> African yil yilindiba din na. Arlen Dilsizian mini Derek Debru nim ni daa kpa shɛli yuuni 2013. N ti pahi paati shɛŋa din daa chana mini yilli yilindiba maa biɛhigu shɛi,<ref>{{Cite web|last=Welsh|first=April Clare|date=2017-04-11|title=Nyege Nyege Tapes are blazing trails for East African outsider music|url=https://www.factmag.com/2017/04/11/nyege-nyege-tapes-interview/|access-date=2026-06-02|website=Fact Magazine|language=en-US}}</ref>
== Etymology ==
Nyege Nyege nyɛla bini yihi bachi shɛli Luganda ekinyegenyege puuni, ka di gbeni nyɛ <nowiki>''irresistible urge to dance''</nowiki>.<ref>{{Cite web|date=2024-11-01|title=Nyege Nyege Festival in Uganda|url=https://abundadiscoveriesuganda.com/nyege-nyege-festival-in-uganda/|access-date=2026-06-02|website=Abunda Discoveries Uganda|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kisakye|first=Frank|date=2022-09-20|title=Nyege Nyege – The myths, misconceptions, good & bad|url=https://observer.ug/news/nyege-nyege-the-myths-misconceptions-good-bad/|access-date=2026-06-02|website=The Observer|language=en-US}}</ref> Yuli maa lahi nyɛla homophone n ti Swahili slang nyege nyege ka di gbeni nyɛ <nowiki>''horny horny''</nowiki>.<ref>{{Cite news|last=Faber|first=Tom|date=2022-10-20|title=A Cutting-Edge Music Festival in Uganda Keeps the Beat|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/10/20/arts/music/nyege-nyege-music-festival.html|access-date=2026-06-02|issn=0362-4331}}</ref>
== Background ==
Laɣimgu ŋɔ piligimi ni ban kpa li maa mini Derek Debru mini Arlen Dislivian ni daa zaŋ bi kpalazuya gbeni taba. Bi zaa daa nyɛla ban chaŋ Kampala yuuni 2010 puuni: Debru (b. 1981 Burundi) daa nyɛla Belgian siini karimba Kampala siini shikuru Kampala University ;<ref>{{Cite web|title=Derek Debru {{!}} Institut français|url=https://www.institutfrancais.com/en/portrait/derek-debru|access-date=2026-06-02|website=Institut français|language=en}}</ref> Dilsivian (b. 2978 bɛ 1979) daa nyɛla Greco-Armenian ethnomusicologist.<ref name=":0">{{Cite web|title=Nyege Nyege: East Africa's New Wave (2017) · Feature ⟋ RA|url=https://ra.co/features/3107|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=https://ra.co/features/40|url=https://ra.co/features/40|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref> Niri baa ayi maa daa nyɛla ban baŋ taba siini shikuru yuuni 2011, ka daa piligi siini niŋbu fɔŋdi nim puuni mini afterparties.<ref>{{Cite web|last=Cartledge|first=Luke|title=Nyege Nyege: ten years of DIY experimental music in Uganda|url=https://www.loudandquiet.com/interview/nyege-nyege-ten-years-of-diy-experimental-music-in-uganda/|access-date=2026-06-02|website=Loud And Quiet|language=en-US}}</ref>
Yuuni 2013 bi daa nyɛla ban piligi Club night ka boli Boutiq Electroniq Kampala nightclub Tilapia. Di bi bɛ ka mainstream Kampala parties, Boutiq nyɛla tiŋ maa yilli yilindiba ni chani shɛli n ti pahi African ethnic electronica kamani balani, coupé-décalé, kuduro, soukous mini tarraxinha.<ref name=":0" />
== Chuɣu maa ==
Yuuni 2015 ni hali, laɣimgu ŋɔ nyɛla ban niŋdi Nyege Nyege chuɣu ŋɔ, di nyɛla bini mali dabisi bobugu n niŋdi shɛli ka di mali dɛima balibu, bi niŋdili mɔɣali tooni kamani poli shɛli din do Nii mɔɣali tooni maa. South Africa telecom tumadu shɛli bini boli MTN la daa nyɛ ban kuri ariziki n niŋdi dini yuuni 2017 hali ni yuuni 2019 puuni ka bi yuki maa nyɛ din taɣi lɛbi MTN Nyege Nyege. Salo ban kalinli yiŋsi 9,000 n chanli, di nyɛla electronic yila chuɣu shɛli din galisi East Africa. Yuuni 2018, Uganda main tourism trade nim laɣimgu ni daa nyɛla ban boli lala chuɣu ŋɔ best overall tourism event lala yuuni, bi daa lahi di lala pini maa yuuni 2019. Resident Advisor mini FACT nim gba zaŋ world best electronic festival n ti ba.
Bi lineup nyɛla din jɛndi East African Artist, bi pam nyɛla ban niŋ affiliated n ti Nyege Nyege Tapes kamani Kampire,Otim Alpha mini Singili crew. Dɛim dɛimdiba n ti pahi DJ nima ban yi tiŋ shɛŋa ni na kamani Juan Atkins, Suzi Analogue mini D J Scotch Egg, ban yila bin kumda nyɛ African bin kumda. British online radio station NTS daa nyɛ ban zaŋ D J nim na yuuni 2017 chuɣu maa puuni, mini streaming platform Boiler Room daa nyɛ ban dɛigi akpaku maa yuuni 2018 mini yuuni 2019.
== Kundivihira ==
b88nqkql6xe02bj7zcwl42p4p85letr
138813
138812
2026-06-02T22:44:55Z
Maltima Rabia
5146
Added references
138813
wikitext
text/x-wiki
Nyege Nyege nyɛla yila chuɣu shɛli bini puhiri yuuni kam Jinja, Uganda tigbani, ka di chuɣu n ti baan pola, balantɛi electronic genres mini kaya balibu din bɛ lala yaɣali maa.<ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege Booking Agency|url=https://bookings.nyegenyege.com/|access-date=2026-06-02|website=bookings.nyegenyege.com}}</ref> Di nyɛla bini kpa shɛli yuuni 2014 Uganda tiŋgbani, Nyege Nyege chuɣu nyɛla din bɛ ka incubator di wumsiri baŋsim shɛŋa din yiŋsirina East African Region.<ref>{{Cite web|date=2024-11-12|title=Signal clear for Nyege Nyege festival|url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/signal-clear-for-nyege-nyege-festival-4820582|access-date=2026-06-02|website=The EastAfrican|language=en}}</ref> Di nyɛla din kpaŋsiri yilli shɛŋa din bi yi ni na, kamani electronic,<ref>{{Cite web|last=Sherburne|first=Philip|date=2019-03-20|title=9 Must-Hear Albums from Nyege Nyege Tapes, the Label Putting Africa’s Electronic Underground on the Map|url=https://pitchfork.com/thepitch/9-must-hear-albums-from-nyege-nyege-tapes-the-label-putting-africas-electronic-underground-on-the-map/|access-date=2026-06-02|website=Pitchfork|language=en-US}}</ref> African yil yilindiba din na. Arlen Dilsizian mini Derek Debru nim ni daa kpa shɛli yuuni 2013. N ti pahi paati shɛŋa din daa chana mini yilli yilindiba maa biɛhigu shɛi,<ref>{{Cite web|last=Welsh|first=April Clare|date=2017-04-11|title=Nyege Nyege Tapes are blazing trails for East African outsider music|url=https://www.factmag.com/2017/04/11/nyege-nyege-tapes-interview/|access-date=2026-06-02|website=Fact Magazine|language=en-US}}</ref>
== Etymology ==
Nyege Nyege nyɛla bini yihi bachi shɛli Luganda ekinyegenyege puuni, ka di gbeni nyɛ <nowiki>''irresistible urge to dance''</nowiki>.<ref>{{Cite web|date=2024-11-01|title=Nyege Nyege Festival in Uganda|url=https://abundadiscoveriesuganda.com/nyege-nyege-festival-in-uganda/|access-date=2026-06-02|website=Abunda Discoveries Uganda|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kisakye|first=Frank|date=2022-09-20|title=Nyege Nyege – The myths, misconceptions, good & bad|url=https://observer.ug/news/nyege-nyege-the-myths-misconceptions-good-bad/|access-date=2026-06-02|website=The Observer|language=en-US}}</ref> Yuli maa lahi nyɛla homophone n ti Swahili slang nyege nyege ka di gbeni nyɛ <nowiki>''horny horny''</nowiki>.<ref>{{Cite news|last=Faber|first=Tom|date=2022-10-20|title=A Cutting-Edge Music Festival in Uganda Keeps the Beat|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/10/20/arts/music/nyege-nyege-music-festival.html|access-date=2026-06-02|issn=0362-4331}}</ref>
== Background ==
Laɣimgu ŋɔ piligimi ni ban kpa li maa mini Derek Debru mini Arlen Dislivian ni daa zaŋ bi kpalazuya gbeni taba. Bi zaa daa nyɛla ban chaŋ Kampala yuuni 2010 puuni: Debru (b. 1981 Burundi) daa nyɛla Belgian siini karimba Kampala siini shikuru Kampala University ;<ref>{{Cite web|title=Derek Debru {{!}} Institut français|url=https://www.institutfrancais.com/en/portrait/derek-debru|access-date=2026-06-02|website=Institut français|language=en}}</ref> Dilsivian (b. 2978 bɛ 1979) daa nyɛla Greco-Armenian ethnomusicologist.<ref name=":0">{{Cite web|title=Nyege Nyege: East Africa's New Wave (2017) · Feature ⟋ RA|url=https://ra.co/features/3107|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=https://ra.co/features/40|url=https://ra.co/features/40|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref> Niri baa ayi maa daa nyɛla ban baŋ taba siini shikuru yuuni 2011, ka daa piligi siini niŋbu fɔŋdi nim puuni mini afterparties.<ref>{{Cite web|last=Cartledge|first=Luke|title=Nyege Nyege: ten years of DIY experimental music in Uganda|url=https://www.loudandquiet.com/interview/nyege-nyege-ten-years-of-diy-experimental-music-in-uganda/|access-date=2026-06-02|website=Loud And Quiet|language=en-US}}</ref>
Yuuni 2013 bi daa nyɛla ban piligi Club night ka boli Boutiq Electroniq Kampala nightclub Tilapia. Di bi bɛ ka mainstream Kampala parties, Boutiq nyɛla tiŋ maa yilli yilindiba ni chani shɛli n ti pahi African ethnic electronica kamani balani, coupé-décalé, kuduro, soukous mini tarraxinha.<ref name=":0" />
== Chuɣu maa ==
Yuuni 2015 ni hali, laɣimgu ŋɔ nyɛla ban niŋdi Nyege Nyege chuɣu ŋɔ, di nyɛla bini mali dabisi bobugu n niŋdi shɛli ka di mali dɛima balibu, bi niŋdili mɔɣali tooni kamani poli shɛli din do Nii mɔɣali tooni maa. South Africa telecom tumadu shɛli bini boli MTN la daa nyɛ ban kuri ariziki n niŋdi dini yuuni 2017 hali ni yuuni 2019 puuni ka bi yuki maa nyɛ din taɣi lɛbi MTN Nyege Nyege.<ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege: an uncontrollable urge to dance - BOILER ROOM|url=https://boilerroom.tv/article/nyege-nyege-An-uncontrollable-urge-to-dance/|access-date=2026-06-02|website=boilerroom.tv|language=en}}</ref> Salo ban kalinli yiŋsi 9,000 n chanli, di nyɛla electronic yila chuɣu shɛli din galisi East Africa.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege|url=https://mixmag.net/|access-date=2026-06-02|website=Mixmag.net|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2018, Uganda main tourism trade nim laɣimgu ni daa nyɛla ban boli lala chuɣu ŋɔ best overall tourism event lala yuuni, bi daa lahi di lala pini maa yuuni 2019.<ref>{{Cite news|date=2019-04-02|title=MTN Nyege Nyege Wins Best Overall Tourism Event Of The Year 2018|language=en-US|work=Daily Media|url=https://dailymedia.co.ug/2019/04/02/mtn-nyege-nyege-wins-best-overall-tourism-event-of-the-year-2018/|access-date=2026-06-02}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-04-01|title=FULL LIST: Ekkula Tourism Awards 2019 Winners|url=https://thetowerpost.com/2019/04/01/full-list-ekkula-tourism-awards-2019-winners/|access-date=2026-06-02|website=TowerPostNews|language=en-US}}</ref>Resident Advisor mini FACT nim gba zaŋ world best electronic festival n ti ba.<ref>{{Cite web|title=Top 10 September 2017 Festivals · Feature ⟋ RA|url=https://ra.co/features/3042|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Top 10 September 2019 Festivals · Feature ⟋ RA|url=https://ra.co/features/3502|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Twells|first=John|date=2018-09-21|title=Nyege Nyege 2018: The world's best electronic music festival is in Uganda|url=https://www.factmag.com/2018/09/21/nyege-nyege-2018-uganda-review/|access-date=2026-06-02|website=Fact Magazine|language=en-US}}</ref>
Bi lineup nyɛla din jɛndi East African Artist, bi pam nyɛla ban niŋ affiliated n ti Nyege Nyege Tapes kamani Kampire,Otim Alpha mini Singili crew. Dɛim dɛimdiba n ti pahi DJ nima ban yi tiŋ shɛŋa ni na kamani Juan Atkins, Suzi Analogue mini D J Scotch Egg, ban yila bin kumda nyɛ African bin kumda.<ref>{{Cite web|title=Client Challenge|url=https://daily.bandcamp.com/label-profile/nyege-nyege-tapes-feature|access-date=2026-06-02|website=daily.bandcamp.com}}</ref> British online radio station NTS daa nyɛ ban zaŋ D J nim na yuuni 2017 chuɣu maa puuni,<ref>{{Cite web|last=Radio|first=N. T. S.|title=NTS X Nyege Nyege Festival 2017 {{!}} NTS|url=https://www.nts.live//events/nyege-nyege-festival|access-date=2026-06-02|website=NTS Radio|language=en}}</ref> mini streaming platform Boiler Room daa nyɛ ban dɛigi akpaku maa yuuni 2018 mini yuuni 2019.<ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege Festival Day One|url=https://boilerroom.tv/session/nyege-nyege-day-one/|access-date=2026-06-02|website=BOILER ROOM|language=en}}</ref>
== Kundivihira ==
17ow9icfzb68kxf8v4ugrcfnqhycuxv
138814
138813
2026-06-02T22:45:29Z
Maltima Rabia
5146
Bold a text
138814
wikitext
text/x-wiki
'''Nyege Nyege''' nyɛla yila chuɣu shɛli bini puhiri yuuni kam Jinja, Uganda tigbani, ka di chuɣu n ti baan pola, balantɛi electronic genres mini kaya balibu din bɛ lala yaɣali maa.<ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege Booking Agency|url=https://bookings.nyegenyege.com/|access-date=2026-06-02|website=bookings.nyegenyege.com}}</ref> Di nyɛla bini kpa shɛli yuuni 2014 Uganda tiŋgbani, Nyege Nyege chuɣu nyɛla din bɛ ka incubator di wumsiri baŋsim shɛŋa din yiŋsirina East African Region.<ref>{{Cite web|date=2024-11-12|title=Signal clear for Nyege Nyege festival|url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/signal-clear-for-nyege-nyege-festival-4820582|access-date=2026-06-02|website=The EastAfrican|language=en}}</ref> Di nyɛla din kpaŋsiri yilli shɛŋa din bi yi ni na, kamani electronic,<ref>{{Cite web|last=Sherburne|first=Philip|date=2019-03-20|title=9 Must-Hear Albums from Nyege Nyege Tapes, the Label Putting Africa’s Electronic Underground on the Map|url=https://pitchfork.com/thepitch/9-must-hear-albums-from-nyege-nyege-tapes-the-label-putting-africas-electronic-underground-on-the-map/|access-date=2026-06-02|website=Pitchfork|language=en-US}}</ref> African yil yilindiba din na. Arlen Dilsizian mini Derek Debru nim ni daa kpa shɛli yuuni 2013. N ti pahi paati shɛŋa din daa chana mini yilli yilindiba maa biɛhigu shɛi,<ref>{{Cite web|last=Welsh|first=April Clare|date=2017-04-11|title=Nyege Nyege Tapes are blazing trails for East African outsider music|url=https://www.factmag.com/2017/04/11/nyege-nyege-tapes-interview/|access-date=2026-06-02|website=Fact Magazine|language=en-US}}</ref>
== Etymology ==
Nyege Nyege nyɛla bini yihi bachi shɛli Luganda ekinyegenyege puuni, ka di gbeni nyɛ <nowiki>''irresistible urge to dance''</nowiki>.<ref>{{Cite web|date=2024-11-01|title=Nyege Nyege Festival in Uganda|url=https://abundadiscoveriesuganda.com/nyege-nyege-festival-in-uganda/|access-date=2026-06-02|website=Abunda Discoveries Uganda|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kisakye|first=Frank|date=2022-09-20|title=Nyege Nyege – The myths, misconceptions, good & bad|url=https://observer.ug/news/nyege-nyege-the-myths-misconceptions-good-bad/|access-date=2026-06-02|website=The Observer|language=en-US}}</ref> Yuli maa lahi nyɛla homophone n ti Swahili slang nyege nyege ka di gbeni nyɛ <nowiki>''horny horny''</nowiki>.<ref>{{Cite news|last=Faber|first=Tom|date=2022-10-20|title=A Cutting-Edge Music Festival in Uganda Keeps the Beat|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/10/20/arts/music/nyege-nyege-music-festival.html|access-date=2026-06-02|issn=0362-4331}}</ref>
== Background ==
Laɣimgu ŋɔ piligimi ni ban kpa li maa mini Derek Debru mini Arlen Dislivian ni daa zaŋ bi kpalazuya gbeni taba. Bi zaa daa nyɛla ban chaŋ Kampala yuuni 2010 puuni: Debru (b. 1981 Burundi) daa nyɛla Belgian siini karimba Kampala siini shikuru Kampala University ;<ref>{{Cite web|title=Derek Debru {{!}} Institut français|url=https://www.institutfrancais.com/en/portrait/derek-debru|access-date=2026-06-02|website=Institut français|language=en}}</ref> Dilsivian (b. 2978 bɛ 1979) daa nyɛla Greco-Armenian ethnomusicologist.<ref name=":0">{{Cite web|title=Nyege Nyege: East Africa's New Wave (2017) · Feature ⟋ RA|url=https://ra.co/features/3107|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=https://ra.co/features/40|url=https://ra.co/features/40|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref> Niri baa ayi maa daa nyɛla ban baŋ taba siini shikuru yuuni 2011, ka daa piligi siini niŋbu fɔŋdi nim puuni mini afterparties.<ref>{{Cite web|last=Cartledge|first=Luke|title=Nyege Nyege: ten years of DIY experimental music in Uganda|url=https://www.loudandquiet.com/interview/nyege-nyege-ten-years-of-diy-experimental-music-in-uganda/|access-date=2026-06-02|website=Loud And Quiet|language=en-US}}</ref>
Yuuni 2013 bi daa nyɛla ban piligi Club night ka boli Boutiq Electroniq Kampala nightclub Tilapia. Di bi bɛ ka mainstream Kampala parties, Boutiq nyɛla tiŋ maa yilli yilindiba ni chani shɛli n ti pahi African ethnic electronica kamani balani, coupé-décalé, kuduro, soukous mini tarraxinha.<ref name=":0" />
== Chuɣu maa ==
Yuuni 2015 ni hali, laɣimgu ŋɔ nyɛla ban niŋdi Nyege Nyege chuɣu ŋɔ, di nyɛla bini mali dabisi bobugu n niŋdi shɛli ka di mali dɛima balibu, bi niŋdili mɔɣali tooni kamani poli shɛli din do Nii mɔɣali tooni maa. South Africa telecom tumadu shɛli bini boli MTN la daa nyɛ ban kuri ariziki n niŋdi dini yuuni 2017 hali ni yuuni 2019 puuni ka bi yuki maa nyɛ din taɣi lɛbi MTN Nyege Nyege.<ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege: an uncontrollable urge to dance - BOILER ROOM|url=https://boilerroom.tv/article/nyege-nyege-An-uncontrollable-urge-to-dance/|access-date=2026-06-02|website=boilerroom.tv|language=en}}</ref> Salo ban kalinli yiŋsi 9,000 n chanli, di nyɛla electronic yila chuɣu shɛli din galisi East Africa.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege|url=https://mixmag.net/|access-date=2026-06-02|website=Mixmag.net|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2018, Uganda main tourism trade nim laɣimgu ni daa nyɛla ban boli lala chuɣu ŋɔ best overall tourism event lala yuuni, bi daa lahi di lala pini maa yuuni 2019.<ref>{{Cite news|date=2019-04-02|title=MTN Nyege Nyege Wins Best Overall Tourism Event Of The Year 2018|language=en-US|work=Daily Media|url=https://dailymedia.co.ug/2019/04/02/mtn-nyege-nyege-wins-best-overall-tourism-event-of-the-year-2018/|access-date=2026-06-02}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-04-01|title=FULL LIST: Ekkula Tourism Awards 2019 Winners|url=https://thetowerpost.com/2019/04/01/full-list-ekkula-tourism-awards-2019-winners/|access-date=2026-06-02|website=TowerPostNews|language=en-US}}</ref>Resident Advisor mini FACT nim gba zaŋ world best electronic festival n ti ba.<ref>{{Cite web|title=Top 10 September 2017 Festivals · Feature ⟋ RA|url=https://ra.co/features/3042|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Top 10 September 2019 Festivals · Feature ⟋ RA|url=https://ra.co/features/3502|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Twells|first=John|date=2018-09-21|title=Nyege Nyege 2018: The world's best electronic music festival is in Uganda|url=https://www.factmag.com/2018/09/21/nyege-nyege-2018-uganda-review/|access-date=2026-06-02|website=Fact Magazine|language=en-US}}</ref>
Bi lineup nyɛla din jɛndi East African Artist, bi pam nyɛla ban niŋ affiliated n ti Nyege Nyege Tapes kamani Kampire,Otim Alpha mini Singili crew. Dɛim dɛimdiba n ti pahi DJ nima ban yi tiŋ shɛŋa ni na kamani Juan Atkins, Suzi Analogue mini D J Scotch Egg, ban yila bin kumda nyɛ African bin kumda.<ref>{{Cite web|title=Client Challenge|url=https://daily.bandcamp.com/label-profile/nyege-nyege-tapes-feature|access-date=2026-06-02|website=daily.bandcamp.com}}</ref> British online radio station NTS daa nyɛ ban zaŋ D J nim na yuuni 2017 chuɣu maa puuni,<ref>{{Cite web|last=Radio|first=N. T. S.|title=NTS X Nyege Nyege Festival 2017 {{!}} NTS|url=https://www.nts.live//events/nyege-nyege-festival|access-date=2026-06-02|website=NTS Radio|language=en}}</ref> mini streaming platform Boiler Room daa nyɛ ban dɛigi akpaku maa yuuni 2018 mini yuuni 2019.<ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege Festival Day One|url=https://boilerroom.tv/session/nyege-nyege-day-one/|access-date=2026-06-02|website=BOILER ROOM|language=en}}</ref>
== Kundivihira ==
qdp554vsvu16gv6nph2w9zy820ymb3t
138815
138814
2026-06-02T22:48:52Z
Maltima Rabia
5146
Added a bio
138815
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Nyege Nyege''' nyɛla yila chuɣu shɛli bini puhiri yuuni kam Jinja, Uganda tigbani, ka di chuɣu n ti baan pola, balantɛi electronic genres mini kaya balibu din bɛ lala yaɣali maa.<ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege Booking Agency|url=https://bookings.nyegenyege.com/|access-date=2026-06-02|website=bookings.nyegenyege.com}}</ref> Di nyɛla bini kpa shɛli yuuni 2014 Uganda tiŋgbani, Nyege Nyege chuɣu nyɛla din bɛ ka incubator di wumsiri baŋsim shɛŋa din yiŋsirina East African Region.<ref>{{Cite web|date=2024-11-12|title=Signal clear for Nyege Nyege festival|url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/signal-clear-for-nyege-nyege-festival-4820582|access-date=2026-06-02|website=The EastAfrican|language=en}}</ref> Di nyɛla din kpaŋsiri yilli shɛŋa din bi yi ni na, kamani electronic,<ref>{{Cite web|last=Sherburne|first=Philip|date=2019-03-20|title=9 Must-Hear Albums from Nyege Nyege Tapes, the Label Putting Africa’s Electronic Underground on the Map|url=https://pitchfork.com/thepitch/9-must-hear-albums-from-nyege-nyege-tapes-the-label-putting-africas-electronic-underground-on-the-map/|access-date=2026-06-02|website=Pitchfork|language=en-US}}</ref> African yil yilindiba din na. Arlen Dilsizian mini Derek Debru nim ni daa kpa shɛli yuuni 2013. N ti pahi paati shɛŋa din daa chana mini yilli yilindiba maa biɛhigu shɛi,<ref>{{Cite web|last=Welsh|first=April Clare|date=2017-04-11|title=Nyege Nyege Tapes are blazing trails for East African outsider music|url=https://www.factmag.com/2017/04/11/nyege-nyege-tapes-interview/|access-date=2026-06-02|website=Fact Magazine|language=en-US}}</ref>
== Etymology ==
Nyege Nyege nyɛla bini yihi bachi shɛli Luganda ekinyegenyege puuni, ka di gbeni nyɛ <nowiki>''irresistible urge to dance''</nowiki>.<ref>{{Cite web|date=2024-11-01|title=Nyege Nyege Festival in Uganda|url=https://abundadiscoveriesuganda.com/nyege-nyege-festival-in-uganda/|access-date=2026-06-02|website=Abunda Discoveries Uganda|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kisakye|first=Frank|date=2022-09-20|title=Nyege Nyege – The myths, misconceptions, good & bad|url=https://observer.ug/news/nyege-nyege-the-myths-misconceptions-good-bad/|access-date=2026-06-02|website=The Observer|language=en-US}}</ref> Yuli maa lahi nyɛla homophone n ti Swahili slang nyege nyege ka di gbeni nyɛ <nowiki>''horny horny''</nowiki>.<ref>{{Cite news|last=Faber|first=Tom|date=2022-10-20|title=A Cutting-Edge Music Festival in Uganda Keeps the Beat|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/10/20/arts/music/nyege-nyege-music-festival.html|access-date=2026-06-02|issn=0362-4331}}</ref>
== Background ==
Laɣimgu ŋɔ piligimi ni ban kpa li maa mini Derek Debru mini Arlen Dislivian ni daa zaŋ bi kpalazuya gbeni taba. Bi zaa daa nyɛla ban chaŋ Kampala yuuni 2010 puuni: Debru (b. 1981 Burundi) daa nyɛla Belgian siini karimba Kampala siini shikuru Kampala University ;<ref>{{Cite web|title=Derek Debru {{!}} Institut français|url=https://www.institutfrancais.com/en/portrait/derek-debru|access-date=2026-06-02|website=Institut français|language=en}}</ref> Dilsivian (b. 2978 bɛ 1979) daa nyɛla Greco-Armenian ethnomusicologist.<ref name=":0">{{Cite web|title=Nyege Nyege: East Africa's New Wave (2017) · Feature ⟋ RA|url=https://ra.co/features/3107|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=https://ra.co/features/40|url=https://ra.co/features/40|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref> Niri baa ayi maa daa nyɛla ban baŋ taba siini shikuru yuuni 2011, ka daa piligi siini niŋbu fɔŋdi nim puuni mini afterparties.<ref>{{Cite web|last=Cartledge|first=Luke|title=Nyege Nyege: ten years of DIY experimental music in Uganda|url=https://www.loudandquiet.com/interview/nyege-nyege-ten-years-of-diy-experimental-music-in-uganda/|access-date=2026-06-02|website=Loud And Quiet|language=en-US}}</ref>
Yuuni 2013 bi daa nyɛla ban piligi Club night ka boli Boutiq Electroniq Kampala nightclub Tilapia. Di bi bɛ ka mainstream Kampala parties, Boutiq nyɛla tiŋ maa yilli yilindiba ni chani shɛli n ti pahi African ethnic electronica kamani balani, coupé-décalé, kuduro, soukous mini tarraxinha.<ref name=":0" />
== Chuɣu maa ==
Yuuni 2015 ni hali, laɣimgu ŋɔ nyɛla ban niŋdi Nyege Nyege chuɣu ŋɔ, di nyɛla bini mali dabisi bobugu n niŋdi shɛli ka di mali dɛima balibu, bi niŋdili mɔɣali tooni kamani poli shɛli din do Nii mɔɣali tooni maa. South Africa telecom tumadu shɛli bini boli MTN la daa nyɛ ban kuri ariziki n niŋdi dini yuuni 2017 hali ni yuuni 2019 puuni ka bi yuki maa nyɛ din taɣi lɛbi MTN Nyege Nyege.<ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege: an uncontrollable urge to dance - BOILER ROOM|url=https://boilerroom.tv/article/nyege-nyege-An-uncontrollable-urge-to-dance/|access-date=2026-06-02|website=boilerroom.tv|language=en}}</ref> Salo ban kalinli yiŋsi 9,000 n chanli, di nyɛla electronic yila chuɣu shɛli din galisi East Africa.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege|url=https://mixmag.net/|access-date=2026-06-02|website=Mixmag.net|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2018, Uganda main tourism trade nim laɣimgu ni daa nyɛla ban boli lala chuɣu ŋɔ best overall tourism event lala yuuni, bi daa lahi di lala pini maa yuuni 2019.<ref>{{Cite news|date=2019-04-02|title=MTN Nyege Nyege Wins Best Overall Tourism Event Of The Year 2018|language=en-US|work=Daily Media|url=https://dailymedia.co.ug/2019/04/02/mtn-nyege-nyege-wins-best-overall-tourism-event-of-the-year-2018/|access-date=2026-06-02}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-04-01|title=FULL LIST: Ekkula Tourism Awards 2019 Winners|url=https://thetowerpost.com/2019/04/01/full-list-ekkula-tourism-awards-2019-winners/|access-date=2026-06-02|website=TowerPostNews|language=en-US}}</ref>Resident Advisor mini FACT nim gba zaŋ world best electronic festival n ti ba.<ref>{{Cite web|title=Top 10 September 2017 Festivals · Feature ⟋ RA|url=https://ra.co/features/3042|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Top 10 September 2019 Festivals · Feature ⟋ RA|url=https://ra.co/features/3502|access-date=2026-06-02|website=Resident Advisor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Twells|first=John|date=2018-09-21|title=Nyege Nyege 2018: The world's best electronic music festival is in Uganda|url=https://www.factmag.com/2018/09/21/nyege-nyege-2018-uganda-review/|access-date=2026-06-02|website=Fact Magazine|language=en-US}}</ref>
Bi lineup nyɛla din jɛndi East African Artist, bi pam nyɛla ban niŋ affiliated n ti Nyege Nyege Tapes kamani Kampire,Otim Alpha mini Singili crew. Dɛim dɛimdiba n ti pahi DJ nima ban yi tiŋ shɛŋa ni na kamani Juan Atkins, Suzi Analogue mini D J Scotch Egg, ban yila bin kumda nyɛ African bin kumda.<ref>{{Cite web|title=Client Challenge|url=https://daily.bandcamp.com/label-profile/nyege-nyege-tapes-feature|access-date=2026-06-02|website=daily.bandcamp.com}}</ref> British online radio station NTS daa nyɛ ban zaŋ D J nim na yuuni 2017 chuɣu maa puuni,<ref>{{Cite web|last=Radio|first=N. T. S.|title=NTS X Nyege Nyege Festival 2017 {{!}} NTS|url=https://www.nts.live//events/nyege-nyege-festival|access-date=2026-06-02|website=NTS Radio|language=en}}</ref> mini streaming platform Boiler Room daa nyɛ ban dɛigi akpaku maa yuuni 2018 mini yuuni 2019.<ref>{{Cite web|title=Nyege Nyege Festival Day One|url=https://boilerroom.tv/session/nyege-nyege-day-one/|access-date=2026-06-02|website=BOILER ROOM|language=en}}</ref>
== Kundivihira ==
p251hy3cuurah5zuztkuke85brwqkml
Elaboration
0
33278
138818
2026-06-03T05:12:44Z
K.D.Nburidiba
4111
Created a bee article
138818
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila chuɣu ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni.
fjn0ma8bwb13q4ciaanngauyuu58dxo
138819
138818
2026-06-03T07:49:46Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
138819
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila chuɣu ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
lia5qkintfp1o3xf8nado0yiguvrbfc
138820
138819
2026-06-03T07:54:21Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
138820
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila chuɣu ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni.
9zdf8n5ivjkzowa0pp7qvjxlxsmln7z
138821
138820
2026-06-03T07:58:29Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
138821
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila chuɣu ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
hv7l12tyj57pi6w9lpxlg4vo8lpsi1w
138822
138821
2026-06-03T08:02:37Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a section
138822
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila chuɣu ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Just Like That" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, Lagos State.
ngt54131lrzck45qhtglhhxdbtlydd2
138823
138822
2026-06-03T08:08:35Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
138823
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila chuɣu ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Just Like That" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, Lagos State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
cpvk2suumb39b4i5f6wf6k0157v5c5w
138824
138823
2026-06-03T08:16:03Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
138824
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila chuɣu ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Just Like That" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, Lagos State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
Nangbankpeeni zaŋ chaŋ baŋsim gburigibu polo gba niŋda lala yuuni maa shikuru ti sunsuuni, ka di yɛltɔɣ' kpami nyɛ "fara pala sarati". Baansi ban tooi beni n nyɛ reggae group Third World, 2face, Femi Kuti, Ice Prince, n-ti pahi Majek Fashek.
4nsf237qjh9nb3kyiur3ksv3uezvj1k
138825
138824
2026-06-03T08:20:08Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
138825
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila chuɣu ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Din kuli nyɛ shɛm m bala" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, Lagos State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
Nangbankpeeni zaŋ chaŋ baŋsim gburigibu polo gba niŋda lala yuuni maa shikuru ti sunsuuni, ka di yɛltɔɣ' kpami nyɛ "fara pala sarati". Baansi ban tooi beni n nyɛ reggae group Third World, 2face, Femi Kuti, Ice Prince, n-ti pahi Majek Fashek.
== Yuuni 2016 dini: "Sokam yɛlima Yeah Yeah" ==
Lala bakɔi muni diɛma maa daa pilila dabsili 10 hali ni 16 October goli ni yuuni 2016 Afrika buɣili maa ni, din be Ikeja, Lagos State maa.
gpk6q8ejecayt6qc6fiqrhia8lpt7au
138829
138825
2026-06-03T08:36:59Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
138829
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila chuɣu ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Din kuli nyɛ shɛm m bala" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, Lagos State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
Nangbankpeeni zaŋ chaŋ baŋsim gburigibu polo gba niŋda lala yuuni maa shikuru ti sunsuuni, ka di yɛltɔɣ' kpami nyɛ "fara pala sarati". Baansi ban tooi beni n nyɛ reggae group Third World, 2face, Femi Kuti, Ice Prince, n-ti pahi Majek Fashek.
== Yuuni 2016 dini: "Sokam yɛlima Yeah Yeah" ==
Lala bakɔi muni diɛma maa daa pilila dabsili 10 hali ni 16 October goli ni yuuni 2016 Afrika buɣili maa ni, din be Ikeja, Lagos State maa. Bɛ niya nima daa yilaThe Fela yɛltɔɣa nima ni na dinnima ka o mali kpaŋsiri saamba ni bɛ yi ti puhiri chuɣu ŋo maa. Lala chuɣu maa gba daa piɛlimi ni laɣingu nima ka di yɛltɔɣa kpami nyɛ "Movement Against Second Slavery" ka Prof.
5el4jd2rw8kouzp2gfb9x9wb95xsnci
138831
138829
2026-06-03T08:42:43Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
138831
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila chuɣu ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Din kuli nyɛ shɛm m bala" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, Lagos State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
Nangbankpeeni zaŋ chaŋ baŋsim gburigibu polo gba niŋda lala yuuni maa shikuru ti sunsuuni, ka di yɛltɔɣ' kpami nyɛ "fara pala sarati". Baansi ban tooi beni n nyɛ reggae group Third World, 2face, Femi Kuti, Ice Prince, n-ti pahi Majek Fashek.
== Yuuni 2016 dini: "Sokam yɛlima Yeah Yeah" ==
Lala bakɔi muni diɛma maa daa pilila dabsili 10 hali ni 16 October goli ni yuuni 2016 Afrika buɣili maa ni, din be Ikeja, Lagos State maa. Bɛ niya nima daa yilaThe Fela yɛltɔɣa nima ni na dinnima ka o mali kpaŋsiri saamba ni bɛ yi ti puhiri chuɣu ŋo maa. Lala chuɣu maa gba daa piɛlimi ni laɣingu nima ka di yɛltɔɣa kpami nyɛ "Movement Against Second Slavery" ka Prof. Sophie Oluwole daa kpaŋsi li. Nangbankpeeni daa lahi be nuuni tuun' baŋdiba, pala zuɣu laɣinsi, n-ti pahi ban tooi bɔri di yɛltɔɣa sunsuuni. Ban daa tooi n diɛm diɛmda maa shɛba n nyɛ Jaywon, Ajebutter, Orezi, Sugarboy ni Ojjay Wright.
e8brffa0seern38i3hnoa2kiehvrdvn
138832
138831
2026-06-03T08:45:06Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a reference
138832
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila chuɣu ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni<ref>{{Cite web|title=Sandra Iszadore, Fashola, Ajibade, others speak at Felabration|url=https://pmnewsnigeria.com/2015/10/12/sandra-iszadore-fashola-ajibade-others-speak-at-felabration/|access-date=2026-06-03|language=en-US}}</ref>.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Din kuli nyɛ shɛm m bala" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, Lagos State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
Nangbankpeeni zaŋ chaŋ baŋsim gburigibu polo gba niŋda lala yuuni maa shikuru ti sunsuuni, ka di yɛltɔɣ' kpami nyɛ "fara pala sarati". Baansi ban tooi beni n nyɛ reggae group Third World, 2face, Femi Kuti, Ice Prince, n-ti pahi Majek Fashek.
== Yuuni 2016 dini: "Sokam yɛlima Yeah Yeah" ==
Lala bakɔi muni diɛma maa daa pilila dabsili 10 hali ni 16 October goli ni yuuni 2016 Afrika buɣili maa ni, din be Ikeja, Lagos State maa. Bɛ niya nima daa yilaThe Fela yɛltɔɣa nima ni na dinnima ka o mali kpaŋsiri saamba ni bɛ yi ti puhiri chuɣu ŋo maa. Lala chuɣu maa gba daa piɛlimi ni laɣingu nima ka di yɛltɔɣa kpami nyɛ "Movement Against Second Slavery" ka Prof. Sophie Oluwole daa kpaŋsi li. Nangbankpeeni daa lahi be nuuni tuun' baŋdiba, pala zuɣu laɣinsi, n-ti pahi ban tooi bɔri di yɛltɔɣa sunsuuni. Ban daa tooi n diɛm diɛmda maa shɛba n nyɛ Jaywon, Ajebutter, Orezi, Sugarboy ni Ojjay Wright.
dfhtk3hkk44v2e7s7c9siaupo6mm2o7
138833
138832
2026-06-03T08:46:37Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
138833
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila [[chuɣu]] ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ Nigeria nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni<ref>{{Cite web|title=Sandra Iszadore, Fashola, Ajibade, others speak at Felabration|url=https://pmnewsnigeria.com/2015/10/12/sandra-iszadore-fashola-ajibade-others-speak-at-felabration/|access-date=2026-06-03|language=en-US}}</ref>.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Din kuli nyɛ shɛm m bala" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, Lagos State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
Nangbankpeeni zaŋ chaŋ baŋsim gburigibu polo gba niŋda lala yuuni maa shikuru ti sunsuuni, ka di yɛltɔɣ' kpami nyɛ "fara pala sarati". Baansi ban tooi beni n nyɛ reggae group Third World, 2face, Femi Kuti, Ice Prince, n-ti pahi Majek Fashek.
== Yuuni 2016 dini: "Sokam yɛlima Yeah Yeah" ==
Lala bakɔi muni diɛma maa daa pilila dabsili 10 hali ni 16 October goli ni yuuni 2016 Afrika buɣili maa ni, din be Ikeja, Lagos State maa. Bɛ niya nima daa yilaThe Fela yɛltɔɣa nima ni na dinnima ka o mali kpaŋsiri saamba ni bɛ yi ti puhiri chuɣu ŋo maa. Lala chuɣu maa gba daa piɛlimi ni laɣingu nima ka di yɛltɔɣa kpami nyɛ "Movement Against Second Slavery" ka Prof. Sophie Oluwole daa kpaŋsi li. Nangbankpeeni daa lahi be nuuni tuun' baŋdiba, pala zuɣu laɣinsi, n-ti pahi ban tooi bɔri di yɛltɔɣa sunsuuni. Ban daa tooi n diɛm diɛmda maa shɛba n nyɛ Jaywon, Ajebutter, Orezi, Sugarboy ni Ojjay Wright.
mnmz7nh3gdmf5yd3snctugpg4g7tvn9
138834
138833
2026-06-03T08:47:21Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
138834
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila [[chuɣu]] ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ [[Nigeria]] nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni<ref>{{Cite web|title=Sandra Iszadore, Fashola, Ajibade, others speak at Felabration|url=https://pmnewsnigeria.com/2015/10/12/sandra-iszadore-fashola-ajibade-others-speak-at-felabration/|access-date=2026-06-03|language=en-US}}</ref>.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila Afrika buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Din kuli nyɛ shɛm m bala" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, Lagos State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
Nangbankpeeni zaŋ chaŋ baŋsim gburigibu polo gba niŋda lala yuuni maa shikuru ti sunsuuni, ka di yɛltɔɣ' kpami nyɛ "fara pala sarati". Baansi ban tooi beni n nyɛ reggae group Third World, 2face, Femi Kuti, Ice Prince, n-ti pahi Majek Fashek.
== Yuuni 2016 dini: "Sokam yɛlima Yeah Yeah" ==
Lala bakɔi muni diɛma maa daa pilila dabsili 10 hali ni 16 October goli ni yuuni 2016 Afrika buɣili maa ni, din be Ikeja, Lagos State maa. Bɛ niya nima daa yilaThe Fela yɛltɔɣa nima ni na dinnima ka o mali kpaŋsiri saamba ni bɛ yi ti puhiri chuɣu ŋo maa. Lala chuɣu maa gba daa piɛlimi ni laɣingu nima ka di yɛltɔɣa kpami nyɛ "Movement Against Second Slavery" ka Prof. Sophie Oluwole daa kpaŋsi li. Nangbankpeeni daa lahi be nuuni tuun' baŋdiba, pala zuɣu laɣinsi, n-ti pahi ban tooi bɔri di yɛltɔɣa sunsuuni. Ban daa tooi n diɛm diɛmda maa shɛba n nyɛ Jaywon, Ajebutter, Orezi, Sugarboy ni Ojjay Wright.
jyjpmd7rwvqvbpxuxt3bfg7ie0tnz7r
138835
138834
2026-06-03T08:53:26Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
138835
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila [[chuɣu]] ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ [[Nigeria]] nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni<ref>{{Cite web|title=Sandra Iszadore, Fashola, Ajibade, others speak at Felabration|url=https://pmnewsnigeria.com/2015/10/12/sandra-iszadore-fashola-ajibade-others-speak-at-felabration/|access-date=2026-06-03|language=en-US}}</ref>.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila [[Afrika]] buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ Lagos State Gomnanti.
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Din kuli nyɛ shɛm m bala" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, Lagos State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
Nangbankpeeni zaŋ chaŋ baŋsim gburigibu polo gba niŋda lala yuuni maa shikuru ti sunsuuni, ka di yɛltɔɣ' kpami nyɛ "fara pala sarati". Baansi ban tooi beni n nyɛ reggae group Third World, 2face, Femi Kuti, Ice Prince, n-ti pahi Majek Fashek.
== Yuuni 2016 dini: "Sokam yɛlima Yeah Yeah" ==
Lala bakɔi muni diɛma maa daa pilila dabsili 10 hali ni 16 October goli ni yuuni 2016 Afrika buɣili maa ni, din be Ikeja, Lagos State maa. Bɛ niya nima daa yilaThe Fela yɛltɔɣa nima ni na dinnima ka o mali kpaŋsiri saamba ni bɛ yi ti puhiri chuɣu ŋo maa. Lala chuɣu maa gba daa piɛlimi ni laɣingu nima ka di yɛltɔɣa kpami nyɛ "Movement Against Second Slavery" ka Prof. Sophie Oluwole daa kpaŋsi li. Nangbankpeeni daa lahi be nuuni tuun' baŋdiba, pala zuɣu laɣinsi, n-ti pahi ban tooi bɔri di yɛltɔɣa sunsuuni. Ban daa tooi n diɛm diɛmda maa shɛba n nyɛ Jaywon, Ajebutter, Orezi, Sugarboy ni Ojjay Wright.
s2cregcsohvmt08t5qscwpbt4zg8upv
138836
138835
2026-06-03T08:55:24Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
138836
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila [[chuɣu]] ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ [[Nigeria]] nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni<ref>{{Cite web|title=Sandra Iszadore, Fashola, Ajibade, others speak at Felabration|url=https://pmnewsnigeria.com/2015/10/12/sandra-iszadore-fashola-ajibade-others-speak-at-felabration/|access-date=2026-06-03|language=en-US}}</ref>.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila [[Afrika]] buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ [[Lagos]] State [[Gominanti|Gomnanti]].
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Din kuli nyɛ shɛm m bala" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, [[Lagos]] State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
Nangbankpeeni zaŋ chaŋ baŋsim gburigibu polo gba niŋda lala yuuni maa shikuru ti sunsuuni, ka di yɛltɔɣ' kpami nyɛ "fara pala sarati". Baansi ban tooi beni n nyɛ reggae group Third World, 2face, Femi Kuti, Ice Prince, n-ti pahi Majek Fashek.
== Yuuni 2016 dini: "Sokam yɛlima Yeah Yeah" ==
Lala bakɔi muni diɛma maa daa pilila dabsili 10 hali ni 16 October goli ni yuuni 2016 [[Afrika]] buɣili maa ni, din be Ikeja, Lagos State maa. Bɛ niya nima daa yilaThe Fela yɛltɔɣa nima ni na dinnima ka o mali kpaŋsiri saamba ni bɛ yi ti puhiri chuɣu ŋo maa. Lala chuɣu maa gba daa piɛlimi ni laɣingu nima ka di yɛltɔɣa kpami nyɛ "Movement Against Second Slavery" ka Prof. Sophie Oluwole daa kpaŋsi li. Nangbankpeeni daa lahi be nuuni tuun' baŋdiba, pala zuɣu laɣinsi, n-ti pahi ban tooi bɔri di yɛltɔɣa sunsuuni. Ban daa tooi n diɛm diɛmda maa shɛba n nyɛ Jaywon, Ajebutter, Orezi, Sugarboy ni Ojjay Wright.
k76tjyb83eovapbzhhns92hwyhrp06t
138837
138836
2026-06-03T08:57:00Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a heading
138837
wikitext
text/x-wiki
'''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila [[chuɣu]] ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ [[Nigeria]] nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni<ref>{{Cite web|title=Sandra Iszadore, Fashola, Ajibade, others speak at Felabration|url=https://pmnewsnigeria.com/2015/10/12/sandra-iszadore-fashola-ajibade-others-speak-at-felabration/|access-date=2026-06-03|language=en-US}}</ref>.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila [[Afrika]] buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ [[Lagos]] State [[Gominanti|Gomnanti]].
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Din kuli nyɛ shɛm m bala" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, [[Lagos]] State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
Nangbankpeeni zaŋ chaŋ baŋsim gburigibu polo gba niŋda lala yuuni maa shikuru ti sunsuuni, ka di yɛltɔɣ' kpami nyɛ "fara pala sarati". Baansi ban tooi beni n nyɛ reggae group Third World, 2face, Femi Kuti, Ice Prince, n-ti pahi Majek Fashek.
== Yuuni 2016 dini: "Sokam yɛlima Yeah Yeah" ==
Lala bakɔi muni diɛma maa daa pilila dabsili 10 hali ni 16 October goli ni yuuni 2016 [[Afrika]] buɣili maa ni, din be Ikeja, Lagos State maa. Bɛ niya nima daa yilaThe Fela yɛltɔɣa nima ni na dinnima ka o mali kpaŋsiri saamba ni bɛ yi ti puhiri chuɣu ŋo maa. Lala chuɣu maa gba daa piɛlimi ni laɣingu nima ka di yɛltɔɣa kpami nyɛ "Movement Against Second Slavery" ka Prof. Sophie Oluwole daa kpaŋsi li. Nangbankpeeni daa lahi be nuuni tuun' baŋdiba, pala zuɣu laɣinsi, n-ti pahi ban tooi bɔri di yɛltɔɣa sunsuuni. Ban daa tooi n diɛm diɛmda maa shɛba n nyɛ Jaywon, Ajebutter, Orezi, Sugarboy ni Ojjay Wright.
== Kundivihira ==
tvuxiaukqbgpl0194uqlzxynev6cpyo
138838
138837
2026-06-03T09:01:52Z
K.D.Nburidiba
4111
138838
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Che ka sabbu maa di shim''''''Felabration''' nyɛla yuuni pulini yila [[chuɣu]] ka di pili yuuni 1998. Yeni Anikulapo-Kuti n daa nyɛ ŋun pili li ka di nyɛla o ba Fela Kuti chuɣu puhibu gba daa pahi ya, ŋun daa nyɛ [[Nigeria]] nira , yili yiina ni maŋ sulinsi baŋda ka daa be Afrobeat genre of music tooni<ref>{{Cite web|title=Sandra Iszadore, Fashola, Ajibade, others speak at Felabration|url=https://pmnewsnigeria.com/2015/10/12/sandra-iszadore-fashola-ajibade-others-speak-at-felabration/|access-date=2026-06-03|language=en-US}}</ref>.
Bakɔi chuɣu diɛma maa maa niŋdila [[Afrika]] buɣ'palli din be Ikeja la ni, ka saamba tiri diŋduys n kanilina ka di che ka bɛ tooi boli li ninyula shee ban tooi booni li lala n nyɛ [[Lagos]] State [[Gominanti|Gomnanti]].
Felabration nimbila bakɔi shɛli Fela Kuti ni puhiri o dɔɣim chuɣu. Ka lala diɛma maa chani ni yila ka yili yiini noonsi ban be Nigeria ni daam shɛba ban yi tiŋduya ni na ni salo ban yɛn beni. Bɛ tooi lahi wuhi ni di nyɛla pala zuɣu zaa, laɣinsi, yɛltɔɣ' bihi, nangbankpeeni n-ti pahi anfooni zaŋwih salo.
== Yuuni 2015 dini: "Din kuli nyɛ shɛm m bala" ==
Bakɔi muni maa diɛma maa daa pilila dabisili 12 hali ni 18 October goli ni yuuni 2015 di daa niŋla sokam ni mi Afrika buɣum shɛli ni la, din be Ikeja, [[Lagos]] State. Lala yuuni maa diɛma maa daa pulini ni laɣingu laɣimbu ka bɛ nolili "Human Rights As My Property", ka gilimalana Sasore, ŋun daa nyɛ Attorney General kuro n ti Lagos State la daa be di tooni.
Nangbankpeeni zaŋ chaŋ baŋsim gburigibu polo gba niŋda lala yuuni maa shikuru ti sunsuuni, ka di yɛltɔɣ' kpami nyɛ "fara pala sarati". Baansi ban tooi beni n nyɛ reggae group Third World, 2face, Femi Kuti, Ice Prince, n-ti pahi Majek Fashek.
== Yuuni 2016 dini: "Sokam yɛlima Yeah Yeah" ==
Lala bakɔi muni diɛma maa daa pilila dabsili 10 hali ni 16 October goli ni yuuni 2016 [[Afrika]] buɣili maa ni, din be Ikeja, Lagos State maa. Bɛ niya nima daa yilaThe Fela yɛltɔɣa nima ni na dinnima ka o mali kpaŋsiri saamba ni bɛ yi ti puhiri chuɣu ŋo maa. Lala chuɣu maa gba daa piɛlimi ni laɣingu nima ka di yɛltɔɣa kpami nyɛ "Movement Against Second Slavery" ka Prof. Sophie Oluwole daa kpaŋsi li. Nangbankpeeni daa lahi be nuuni tuun' baŋdiba, pala zuɣu laɣinsi, n-ti pahi ban tooi bɔri di yɛltɔɣa sunsuuni. Ban daa tooi n diɛm diɛmda maa shɛba n nyɛ Jaywon, Ajebutter, Orezi, Sugarboy ni Ojjay Wright.
== Kundivihira ==
6agxq8pyjdzf9x7s2iq1ermjbsmpjth
Nyabaha River
0
33279
138826
2026-06-03T08:22:14Z
Kalakpagh
2501
Created article
138826
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nyabaha River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nyabaha}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Rutana Province|Rutana]] [[Gitega Province|Gitega]], [[Ruyigi Province|Ruyigi]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|61.7|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|2.272|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.176|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.827|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 = [[Sanzu River (Burundi)|Sanzu]]
| source1_location = [[Ruyigi Province]]
| source1_coordinates = {{coord|3|19|2|S|30|23|32|E}}
| source1_elevation = {{cvt|1842|m}}
| mouth = [[Rurubu River]]
| mouth_location = Intersection of [[Gitega Province|Gitega]], [[Ruyigi Province|Ruyigi]], and [[Karuzi Province|Karuzi]] provinces
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.371767|30.041631|format=dms|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1386|m}}
| progression = [[Ruvubu River|Ruvubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|934.4|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 231,552 {2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left = [[Nyakijanda River|Nyakijanda]]
| tributaries_right = [[Sanzu River (Burundi)|Sanzu]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Nyabaha Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nyabaha}}) ŋɔ nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Rurubu River]].
fo3cbqjloce8dpi03527xrk33cy6ive
138827
138826
2026-06-03T08:28:53Z
Kalakpagh
2501
added information
138827
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nyabaha River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nyabaha}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Rutana Province|Rutana]] [[Gitega Province|Gitega]], [[Ruyigi Province|Ruyigi]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|61.7|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|2.272|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.176|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.827|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 = [[Sanzu River (Burundi)|Sanzu]]
| source1_location = [[Ruyigi Province]]
| source1_coordinates = {{coord|3|19|2|S|30|23|32|E}}
| source1_elevation = {{cvt|1842|m}}
| mouth = [[Rurubu River]]
| mouth_location = Intersection of [[Gitega Province|Gitega]], [[Ruyigi Province|Ruyigi]], and [[Karuzi Province|Karuzi]] provinces
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.371767|30.041631|format=dms|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1386|m}}
| progression = [[Ruvubu River|Ruvubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|934.4|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 231,552 {2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left = [[Nyakijanda River|Nyakijanda]]
| tributaries_right = [[Sanzu River (Burundi)|Sanzu]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Nyabaha Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nyabaha}}) ŋɔ nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Rurubu River]].
==Course==
Nyabaha Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti Rurubu Mɔɣili.{{sfn|Projet de developpement local pour l’emploi|pp=25–26}} Di nyɛla din piligi Ruyigi Province ni ka Nyakijanda Mɔɣili gba be ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi Sanzu Mɔɣili nuzaa zuɣu.{{sfn|Ruyigi DMA}}{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}} Di nyɛla din zori wulinpuhili chani Gitega yaɣili n pɔi ka naayi lɛbigi nudirigu zuɣu chaŋ n ti chirigi Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Nyabaha (124128954)}}Mɔɣili maa zuɣusaa polo tiŋsi nyɛ Mubira din be Ruyigi yaɣili mini Mubuga din be Gitega yaɣili.{{sfn|Rapport sur la situation des droits humains|p=13}}Di nyɛla din chirigi Ruvubu zaŋ chaŋ [[Ruvubu National Park]].{{sfn|Parc National de la Ruvubu}}
b48v4wbeshbsee4w1z5o9m4c9arfq27
138828
138827
2026-06-03T08:30:14Z
Kalakpagh
2501
/* Course */ Updated Content
138828
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nyabaha River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nyabaha}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Rutana Province|Rutana]] [[Gitega Province|Gitega]], [[Ruyigi Province|Ruyigi]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|61.7|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|2.272|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.176|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.827|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 = [[Sanzu River (Burundi)|Sanzu]]
| source1_location = [[Ruyigi Province]]
| source1_coordinates = {{coord|3|19|2|S|30|23|32|E}}
| source1_elevation = {{cvt|1842|m}}
| mouth = [[Rurubu River]]
| mouth_location = Intersection of [[Gitega Province|Gitega]], [[Ruyigi Province|Ruyigi]], and [[Karuzi Province|Karuzi]] provinces
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.371767|30.041631|format=dms|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1386|m}}
| progression = [[Ruvubu River|Ruvubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|934.4|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 231,552 {2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left = [[Nyakijanda River|Nyakijanda]]
| tributaries_right = [[Sanzu River (Burundi)|Sanzu]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Nyabaha Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nyabaha}}) ŋɔ nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Rurubu River]].
==Course==
Nyabaha Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti Rurubu Mɔɣili.{{sfn|Projet de developpement local pour l’emploi|pp=25–26}} Di nyɛla din piligi Ruyigi Province ni ka Nyakijanda Mɔɣili gba be ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi Sanzu Mɔɣili nuzaa zuɣu.{{sfn|Ruyigi DMA}}{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}} Di nyɛla din zori wulinpuhili chani Gitega yaɣili n pɔi ka naayi lɛbigi nudirigu zuɣu chaŋ n ti chirigi Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Nyabaha (124128954)}}Mɔɣili maa zuɣusaa polo tiŋsi nyɛ Mubira din be Ruyigi yaɣili mini Mubuga din be Gitega yaɣili.{{sfn|Rapport sur la situation des droits humains|p=13}}Di nyɛla din chirigi Ruvubu zaŋ chaŋ [[Ruvubu National Park]].{{sfn|Parc National de la Ruvubu}}
==Kundivihira==
o2k0ugmqnfc4gfgrqwg62zzys669v4e
138830
138828
2026-06-03T08:39:35Z
Kalakpagh
2501
/* Course */ Updated Content
138830
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River in Burundi}}
{{Infobox river
| name = Nyabaha River
| native_name = {{native name|fr|Rivière Nyabaha}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
| image =
| image_size =
| image_caption =
| image_alt =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Burundi
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption =
| pushpin_map_alt =
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Burundi]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Burundi|Provinces]]
| subdivision_name2 = [[Rutana Province|Rutana]] [[Gitega Province|Gitega]], [[Ruyigi Province|Ruyigi]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| length = {{cvt|61.7|km}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location = Mouth{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| discharge1_min = {{cvt|2.272|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_avg = {{cvt|8.176|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| discharge1_max = {{cvt|18.827|m3|adj=ri2|sigfig=4}}
| source1 = [[Sanzu River (Burundi)|Sanzu]]
| source1_location = [[Ruyigi Province]]
| source1_coordinates = {{coord|3|19|2|S|30|23|32|E}}
| source1_elevation = {{cvt|1842|m}}
| mouth = [[Rurubu River]]
| mouth_location = Intersection of [[Gitega Province|Gitega]], [[Ruyigi Province|Ruyigi]], and [[Karuzi Province|Karuzi]] provinces
| mouth_coordinates = {{Coord|-3.371767|30.041631|format=dms|display=it}}
| mouth_elevation = {{cvt|1386|m}}
| progression = [[Ruvubu River|Ruvubu]] → [[Kagera River|Kagera]] → [[Lake Victoria]] → [[White Nile]] → [[Nile]] → [[Mediterranean Sea]]
| river_system =
| basin_size = {{cvt|934.4|km2}}{{sfn|Linke|Lehner|Ouellet Dallaire|Ariwi|2019}}
| basin_landmarks =
| basin_population = 231,552 {2016){{sfn|CIESIN 2016}}
| tributaries_left = [[Nyakijanda River|Nyakijanda]]
| tributaries_right = [[Sanzu River (Burundi)|Sanzu]]
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges =
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Nyabaha Mɔɣili''' ({{langx|fr|Rivière Nyabaha}}) ŋɔ nyɛla mɔɣili din be Burundi, di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti [[Rurubu River]].
==Course==
Nyabaha Mɔɣili ŋɔ nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n ti Rurubu Mɔɣili.{{sfn|Projet de developpement local pour l’emploi|pp=25–26}} Di nyɛla din piligi Ruyigi Province ni ka Nyakijanda Mɔɣili gba be ka nyɛ din chaŋ n ti chirigi Sanzu Mɔɣili nuzaa zuɣu.{{sfn|Ruyigi DMA}}{{sfn|Investment opportunities in renewable energy|p=14}} Di nyɛla din zori wulinpuhili chani Gitega yaɣili n pɔi ka naayi lɛbigi nudirigu zuɣu chaŋ n ti chirigi Ruvubu mɔɣili.{{sfn|Way: Nyabaha (124128954)}}Mɔɣili maa zuɣusaa polo tiŋsi nyɛ Mubira din be Ruyigi yaɣili mini Mubuga din be Gitega yaɣili.{{sfn|Rapport sur la situation des droits humains|p=13}}Di nyɛla din chirigi Ruvubu zaŋ chaŋ [[Ruvubu National Park]].{{sfn|Parc National de la Ruvubu}}
==Environment==
Mɔɣili shee polo ŋɔ nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋ pukparilim.{{sfn|nasalandcover}} Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din mali salo pam kamani niriba kɔbisita ni pihiwɔi ni ayopɔin "per square kilometer" bin din gbaai yuuni 2016.{{sfn|nasapop}} Di yuuni puuni tulim nyɛla {{convert|20|C}}. Goli shɛli din mali tulim pam nyɛ silimiin goli September, lala saha ŋɔ tulim nyɛla {{convert|22|C}} ka goli shɛli din mali maasim pam nyɛ Silimiin goli April ni {{convert|18|C}}.{{sfn|nasa}} Lala yaɣili Ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom yuunu puuni {{convert|1,321|mm}}. Goli shɛli din nyari saa pam nyɛ Silimin goli December ni {{convert|215|mm}} ka goli shɛli din bi nyari saa pam nyɛ Silimiin goli July ni {{convert|1|mm}}.{{sfn|nasarain}}
==Kundivihira==
jnmg4i65qxzddavmvxvcqp4uosk315e