Dagbani Wikipedia dagwiki https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Miidiya Diŋ'gahim Yɛltɔɣa Ŋun su Ŋun su yɛltɔɣa Wikipedia Wikipedia yɛltɔɣa Lahabali kɔligu Lahabali kɔligu yɛltɔɣa MiidiyaWiki MiidiyaWiki yɛltɔɣa Tɛmplet Tɛmplet yɛltɔɣa Sɔŋsim Sɔŋsim yɛltɔɣa Pubu Pubu yɛltɔɣa Salima Salima yɛltɔɣa MOS MOS yɛltɔɣa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Burkina Faso 0 9499 145514 132320 2026-08-02T22:19:13Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145514 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{C-Class}} '''Burkina Faso''' n-nyɛ tiŋgbani shɛli din bi baɣi mɔɣ' kara ka be West [[Afrika|Africa]] [[Ghana]] puuni. Di galisim nyɛla din paai 274, 200 ''square kilometered'' (105, 900 sq mi). Tiŋ' shɛŋa din gili li n-nyɛ [[Mali]] din be tudu ŋɔ wulunluhili polo, [[Ghana]] mini [[Togo]] din be nyɔŋni polo, [[Benin]] din be nyɔŋni wulunpuhili polo ni [[Niger]] din be tudu yaɣili ŋɔ wulunpuhili polo. Di yu' kurili n-daa na nyɛ [[Republic of Upper Volta]] ''yuuni'' 1958 la halli ni yuuni 1984 ka di tuuli tingbani zuɣulana Thomas Sankara n-daa ti n-nyɛ ninvuɣ' so ŋun daa taɣi di yuli maa m-boli li "Burkina Faso" silimiingoli August dabaa anahi dali yuuni 1984. [[Burkinabé]] ka bɛ booni ban ʒi di puuni maa zaa. Tiŋ' karili din nyɛ di tiŋzuɣu la yuli m-booni [[Ouagadadougou]]. Mɔhi n-nyɛ ban daa kpe Burkina Faso yuun' shɛli bɛ ni boli ''11th'' mini ''13th centuries'' la ka lahi n-nyɛ ban galisi pam nimaani. Bana n-lahi nyɛ ban mali nama kuɣ' timsa kamani; [[Ouogadougou]], [[Tenkodogo]], nti pahi [[Yatenga]]. [[Burkina Faso]] daa deei di maŋsulinsi la yuuni 1896 ka pahi [[French West Africa]] la zuɣu. Upper Volta gba daa nyɛla din zani di gama zuɣu m-pahi bɛ ni boli shɛli French Community la 1958 yuuni puuni hali ka bɛ tiŋgbanzuɣulana [[Maurice Yaméogo]] daa ti kana ka bɛ deei bɛ maŋsulinsi yuuni 1960. Di ni deegi di maŋsulinsi n-naai, kɔrinfɔhili, sanzali nti pahi bindirigu kalinsi n-daa zoogi bɛ tiŋgbani maa puuni. Coups balibu balibu daa nyɛla din yiɣisi pam yuuni 1966, 1980,1982,1983, ni 1987 ka buyi mi niŋ 2022 yuuni la silimiingoli January mini September puuni ka daa naɣi n-che bɛ ni daa lahi m-mo ni bɛ lahi yiɣisi shɛŋa yuuni 1989, 2015 ni 2023 la ka daa bi nya nasara. Lala n-daa kuli n-nyɛ li hali ka Thomas Sankara daa ti kana namni n-ti lɛbi bɛ tiŋgbanzuɣulana ka daa kpaŋ o maŋa m-bɔ maligu n-ti lala Coup ŋɔ yuuni 1983 puuni ni. Sankara daa kpuɣila sochib' shɛŋa din yɛn ʒi lɛbigimsim zaŋ jɛndi biɛhigu ni daabiligu, ka sochibisi ŋɔ daa mali di puuni, karimbu ni sabbu soya n-ti tiŋgbani maa mulichi. Tiŋgbani taribu n-ti pukpariba, alaafee shɛriti chibbu n-ti bihi ban kalinli daa yiɣisi miliyon dibaayi, ziligi mini matuka ni cheche buɣim pala malibu, shikuru bɔhimbu n-ti mulichi kam, ni taɣibu zaŋ jɛndi bipuɣinsi gunibu, bipuɣinsi mirisibu zaŋ ti dabba mini paɣ'bɔbigu bɔbu. O daa nyɛla Tiŋgbanzuɣulana hali ni yuuni 1987, ka bɛ daa n-ti yihi o nam maa ni ka o daa kɔŋ o nyavuli Coup shɛli [[Blaise Compaoré]] ni daa ŋmɛ ka leegi Tiŋgbanzuɣulana n gbubi Tingbaŋ maa hali ni silimin gɔli October biɛɣu pihita ni yini dali, yuuni 2014 ka bɛ daa ti yihi o gba nam puuni. Tuum yuuni 2010 sunsuuni zaŋ chaŋ, ayirimo mini fitina din daa be Burkina Faso tingbani nyɛla din daa tum tiŋgbani maa chuuta pam zaŋ kpa di toontibo mini lɛbigimsim polo. Linjimanima, ban mini Musulinsi tiŋgbana bee [[al-Qaeda]], nyɛla ban be Burkina Faso n-teei yɛrigi gili tiŋgbani maa tarisi din be [[Mali]] mini [[Niger]] yaɣa. Kalinli din daa gari miliyoŋ yini. Tiŋgbani maa daadam biɛligu ŋan kalinli yiɣisi miliyoŋ pishi ni yini la puuni nyela ban daa yi tiŋgbani maa puuni n-kpe tiŋgban' shɛŋa ni. Linjima ban daa be Burkina Faso Tiŋgban' ni daa fala nam ''[[coup d'etat]]'' ni silimiingoli ''January biɛɣu pishi ni ata mini anahi dali, yuuni 2022,'' n-yihi [[:en:Roch_Marc_Christian_Kaboré|Roch Marc Kaboré]] nam ni. Silimiingoli ''January biɛɣu pihita ni yini'' puuni, linjima gɔmnanti daa labisila tiŋgbani gbubbu zalisi na, silimiinsi ni boli shɛli [[Constitution]] la, ka leegi [[:en:Paul-Henri_Sandaogo_Damiba|Paul-Henri Sandaogo Damiba]] Tiŋgbanzuɣulana, amaa o daa bi yuugi nam ni ka bɛ niŋ o gba ''[[coup]]'' din pahi ayi Silimiingoli ''September'' bieɣu pihita dali. 2022 yuuni maa ni yaha, ka linjimanima maa kpɛma, [[:en:Ibrahim_Traoré|Ibrahim Traoré]] deegi Tiŋgbanzuɣulantali.<ref>{{Cite web|title=Burkina Faso restores constitution, names coup leader president|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/31/burkina-faso-restores-constitution-names-coup-leader-president|access-date=31 January 2022|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> Burkina Faso tiŋgbani na kuli nyɛla tiŋgbani shɛli din lɛbigimsim bi yaɣi lala andunia yaangi zuɣu, ka di ''GDP'' yiɣisi biliyoŋ $16.226 yuuni 2022 puuni. Kɔbigu puuni, vaabu pihiyɔbu ni ata pɔnchi ni anii (63.8% ) nyɛla Musulimbima ka vaabu pishi ni ayɔbu pɔnchi ni ata (26.3%) nyɛla Asɔrinima<ref name=":1">{{cite web|last=Aib|first=Az|date=2022-07-01|title=Burkina: 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel)|url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/|archive-date=2023-03-26|access-date=2022-10-15|website=AIB – Agence d'Information du Burkina|language=fr-FR}}</ref>. Tiŋgbaŋ maa balli mini di daabiligu shee balli daa nyɛla [[:en:French_language|French]]; ka tiŋgbani maa daa ti taɣili ka French daa leegi bal' shɛli din yɛn tumdi tuma, di mini silimiinsili, [[:en:English_language|English]] <ref>{{Cite web|last=Toe|first=Olivier|date=2024-01-26|title=Burkina Faso: Captain Ibrahim Traoré formalises constitutional amendment in line with national realities|url=https://afriktimes.info/burkina-faso-captain-ibrahim-traore-formalises-constitutional-amendment-in-line-with-national-realities/|access-date=2024-02-11|website=AfrikTimes|language=en-GB|archive-date=2024-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240215235549/https://afriktimes.info/burkina-faso-captain-ibrahim-traore-formalises-constitutional-amendment-in-line-with-national-realities/|url-status=dead}}</ref><ref name=":42">{{Cite web|date=2024-01-22|title=Decret Promulguant La Loi Constitutionnelle N° 045-2023/ALT|trans-title=Decree Promulgating Constitutional Law No. 045-2023/ALT|url=https://www.wakatsera.com/wp-content/uploads/2024/01/Decret-Promulguant-la-loi-constitutionnelle-n045-2023-ALT-du-30-12-2023-portant-revision-de-la-Constitution.pdf|language=fr|access-date=2024-08-22|archive-date=2024-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801113654/https://www.wakatsera.com/wp-content/uploads/2024/01/Decret-Promulguant-la-loi-constitutionnelle-n045-2023-ALT-du-30-12-2023-portant-revision-de-la-Constitution.pdf|url-status=dead}}</ref>. Tiŋgbaŋ maa mali bala ka di kalinli yiɣisi pihiyɔbu. Tigbani maa gɔmnanti ni mi shɛli yɛla, ka bali shɛli bɛ ni tooi yɛra n-nyɛ [[:en:Mossi_language|Mooré]], Tiŋgbani maa mulichi pirigilli ni yari shɛli<ref>{{cite web|last1=Brion|first1=Corinne|date=November 2014|title=Global voices Burkina Faso: Two languages are better than one|url=https://kappanonline.org/global-voices-burkina-faso-two-languages-brion/|access-date=12 October 2020|website=Phi Delta Kappan}}</ref><ref name="CIAWorldFactBook2020">{{Cite CIA World Factbook|country=Burkina Faso|section=People and Society|access-date=11 March 2020|year=2020}}</ref>. Burkina Faso tiŋgbani maa nyɛla din mali namtiɛri din gahim ni binnamda balibu pam kamani; di mali [[Salima]], [[:en:Manganese|manganese]], kɔpa mini [[:en:Limestone|limestone]] pam. Di ni niŋ ka Tiŋgbani maa mali zuliya balibu pam maa zuɣu, di kaya ni ta'ada taarihi malila dariza ka wɔɣa, ka andunia yaangi zuɣu zaa mi bɛ ni gbubi li kiri kiri bɛ kurumbuniha kaya ni ta'ada shɛm.<ref>Roy, Christopher D. "Countries of Africa: Burkina Faso," Art and Life in Africa, {{cite web|title=Countries Resources|url=http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140115211048/http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html|archive-date=2014-01-15|access-date=2014-04-14}}</ref> Tiŋgbani maa gɔmnanti nyɛla [[:en:Semi-presidential_system|semi-presidential republic]] ka di mali '''''executifu''', '''legislatifu''' mini '''Judiciary''''' yaa yaɣa. Burkina Faso pahi la [[:en:United_Nations|United Nations]], [[:en:La_Francophonie|La Francophonie]] mini [[:en:Organisation_of_Islamic_Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation]] puuni. Tiŋgbani maa daa moliya yuuni 2024, silimiingoli ''January,'' biɛɣu pishi ni anii dabisili puuni zaŋ kpa bɛ ni lahi pa ban be [[:en:ECOWAS|ECOWAS]] mini [[:en:African_Union|African Union]] puuni shɛm. == ''Etymologi'' == Piligu, Burkina Faso yuli daa nyɛla [[:en:Republic_of_Upper_Volta|Republic of Upper Volta]], pɔi ka Tiŋgbanzuɣulan' Thomas Sankara daa pa ti taɣi di yuli kana "Burkina Faso" yuuni 1984, silimiingoli August dabaa anahi puuni. Bachi' Kɔb' shɛŋa ŋan nyɛ "Burkina" mini "Faso' m-be yuli maa ni yila bal'konkɔba mulichi ŋan be Tiŋgbani maa ni ni yɛra: "Burkina" yila [[:en:Mooré|Mooré]] ni na ka di gbunni nyɛ "N-zan tuhi" bee 'N-zaya tib", ka di wuhiri tingbani maa mulichi ni mali nintiɣili zaŋ kpa bɛ bilichiinsi polo, ka "Faso" mi yina [[:en:Dioula_language|Dioula language]] puuni na ( ka di sabbu nyɛla [[:en:N'Ko_script|N'Ko]]: {{lang|dyu|ߝߊ߬ߛߏ߫}} ''faso'') la, ka di gbuuni nyɛ "Ban tiŋgbani" bee "Ban Yinsi". "-bè" ŋan bahindiri "Burkina" n-namdi Bachi' Kɔbili, "Burkinabè", bɛ ni mali yu' shɛli m-booni `ŋun yina Burkina Faso la, yila [[:en:Fula_language|Fula language]] balli ni na, ka "-bè" maa gbunni nyɛ "Paɣaba bee Dabba"<ref>{{cite web|date=12 September 2013|title=Why the name: Burkina Faso?|url=https://afrolegends.com/2013/09/12/why-the-name-burkina-faso/|work=afrolegends.com}}</ref>. ''CIA'' ŋmaai li la jia ka yɛli ni tiŋgbani maa nyɛla, "tiŋgban' shɛli ŋan mulichi zani n-tuhi yɛlimaŋli ".<ref name="auto1">{{Cite CIA World Factbook|country=Burkina Faso|date=21 December 2018|access-date=16 January 2019|year=2018}}</ref> French tiŋgbani din daa be [[Upper Volta]] ŋa yuli daa jɛndila di ni daa be MɔɣIili yuli booni [[:en:Volta_River|Volta River]]([[:en:Black_Volta|Black]], [[:en:Red_Volta|Red]] mini [[:en:White_Volta|White Volta]]) zuɣu saa yaɣili la.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=by3eqBwNRyIC&pg=PA21|title=iAfrica – Ancient History UNTOLD|publisher=Forbidden Fruit Books LLC|page=21|language=en}}</ref> == Taarihi == === Piligu ha taarihi === Bɛ ni daa mi shɛli [[northwesten]] yaɣ' shɛli zuŋɔ din pa nyɛ Burkina Faso ŋɔ daa nyɛla din kuli deegi salo shɛba daa n-nyɛ [[Hunter-gatherer|hunter-gatherers]] la yuuni 14,000 ''BCE'' zaŋ hali ni yuuni 5,000 ''BCE''. Lala salo ŋɔ neen' shɛŋa yuya n-nyɛ; [[Scraper (archaeology)|scrapers]], [[Chisel|chisels]] ni pɛimoya lala nɛma ŋɔ daa nyɛla bɛ ni nyɛ shɛŋa yuuni 1973 [[Excavation (archaeology)|archaeological excavations]] puuni.<ref name=":0">{{Cite web|date=23 October 2019|title=Burkina Faso|url=https://www.smoketreemanor.com/burkina-faso/|access-date=30 May 2020|website=Smoke Tree Manor|language=en-US}}</ref> Pukparilim biɛhigu shee daa nyɛla bɛ ni kpa shɛŋa din gbaagi yuuni 3600 zaŋ chaŋ yuuni 2600BCE saha.<ref name=":0" /> [[Bura culture]] daa nyɛla [[Iron Age|Iron-Age]] [[civilization]] ka di biɛhigu shee daa n be nyɔŋni wulunluhi yaɣ' shɛli bɛ ni pa mi shɛli ni [[Niger]] zɔŋɔ la ni tudu ŋɔ na wulunluhili din pa nyɛ Burkina Faso.<ref name="whc.unesco.org">UNESCO World Heritage Centre. [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5045/ "Site archéologique de Bura"]. UNESCO.</ref> [[Iron industry]] din be [[smelting]] mini tinduya ni nɛma nti pahi di tɔbu nɛma, daa nyɛla bɛ ni mali shɛŋa [[Sub-Saharan Africa]] zaŋ chaŋ yuuni 1200BCE polo <ref>{{Cite journal|last1=Miller|first1=D. E.|last2=Van Der Merwe|first2=N. J.|year=2009|title=Early Metal Working in Sub-Saharan Africa: A Review of Recent Research.|journal=The Journal of African History|volume=35|issue=1|pages=1–36|doi=10.1017/S0021853700025949|jstor=182719|s2cid=162330270}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Stuiver|first1=Minze|last2=van der Merwe|first2=Nicolaas J.|year=1968|title=Radiocarbon Chronology of the Iron Age in Sub-Saharan Africa|journal=Current Anthropology|volume=9|issue=1|pages=54–58|doi=10.1086/200878|jstor=2740446|s2cid=145379030}}</ref> zɔŋɔ, ''iron smelting'' din yuugi nyɛla bɛ ni nyɛ shɛli Burkina Faso yuma kamani 800 hali ni 700 BCE polo ka di nyɛla din pahi [[Ancient Ferrous Metallurgy Sites of Burkina Faso|Ancient Ferrous Metallurgy]] ''World Heritage Site''.<ref>{{cite web|title=Ancient Ferrous Metallurgy Sites of Burkina Faso|url=http://whc.unesco.org/en/list/1602|access-date=21 March 2021|website=UNESCO World Heritage List|publisher=UNESCO}}</ref> Zaŋ hali ti gbaai 3rd zaŋ hali ni ''13th centuries CE'', [[Iron Age]] [[Bura culture]] nyɛla din be yaɣa kamani ''southeastern'' Burkina Faso mini ''southwestern'' Niger. Zuliyanima pam ban be Burkina Faso zuŋɔ, kamani [[Mossi people|Mossi]], [[Fula people|Fula]] nti pahi [[Dyula people|Dioula]], nyɛla ban zani bɛ naba ayi zuɣu zaŋ ti gbaai 8th hali ni 15th centuries. Yuuni 11th century, Mohi maa daa nyɛla ban kpa nazuɣuri kɔnkɔba pam lala saha maa. === 8th to 18th centuries === Nangban' kpeeni benimi zaŋ kpa saha shɛli Burkina Faso zuliya bɔbigu maa zaɣ' yino kam ni kpe tiŋgbani maa ni. Zuliya shɛli din nyɛ Proto-Mossi la daa kpela Burkina Faso saha shɛli 8th mini 15th ''Century'' sunsuuni,<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&nbsp;27</ref> ka bɛ daa deei Musulinsi adiini n-leei bɛ Adiini 11th ''century puuni'', [[:en:Samo_language_(Burkina)|Samo]] nima daa kpela Burkina Faso saha shɛli 15th century puuni<ref name="ReferenceA2">[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&nbsp;28</ref>, [[:en:Dogon_people|Dogon]] nima daa Ʒila Burkina Faso's ''north'' mini ''northwest'' yaɣa hali ni saha shɛli 15th bee 16th ''centurini'' puuni<ref>{{Cite book|last=Shoup|first=John A.|url=https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=the+dogon+lived+in+burkina+faso+in+15th+century&pg=PA86|title=Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia|publisher=ABC-CLIO|year=2011|isbn=978-1-59884-362-0}}</ref>. Lala ka zuliya shɛŋa ŋan gba be tiŋgbani maa ni daa kpela Burkina Faso lala saha ŋɔ. [[:en:Middle_Ages|Middle Ages]] la saha, Mohi maa daa nyɛla ban kpa nazuɣuri kɔnkɔba ka ŋan nyɛ Tenkodogo, Yatenga, Zandoma, mini Ouagadougou<ref name="Nations 20142">"Encyclopedia of the Nations." History. Advameg, Inc., n.d. Web. 8 October 2014.</ref>. Saha shɛli yuma 1328 mini 1338 sunsuuni, Mohi Tɔb' bihi daa ŋmɛ n-kpe [[:en:Timbuktu|Timbuktu]], tɔ amaa, [[:en:Sonni_Ali|Sonni Ali]] ŋun yina [[:en:Songhai_Empire|Songhai]] la daa tuhi nyaŋ ba tɔbu shɛli bɛ ni daa boli Kobi tɔbu din daa tuhi Mali tiŋgbani ni la yuuni 1483 puuni.<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p. xxvioi</ref> 16th ''century'' piligu saha ni, Songhai daa pa gindimi n-gbaɣiri daba hali ka tiŋgbani maa pa ti leei Burkina Faso zuŋɔ ŋɔ.<ref name="ReferenceA3">[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&nbsp;28</ref> 18th ''century'' saha ni, [[:en:Gwiriko|Gwiriko Empire]] daa kpami tiŋ' shɛli ŋan yuli booni [[:en:Bobo_Dioulasso|Bobo Dioulasso]] ka zuliya kamani Dyan, Lobi, mini Birifor daa ʒini di puuni m-miri [[:en:Black_Volta|Black Volta]] nima.<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p. xxvix</ref> === From colony to independence (1890s–1958) === {{Main|Upper Senegal and Niger|French Upper Volta}} {{more citations needed section|date=December 2017}} Piligu yuuni 1890s ha, European [[Scramble for Africa]] saha la, European linjin kpamba daa nyɛla ban kpuɣi soya ni bɛ fa ti ni pa mi tiŋ' shɛli zuŋɔ Burkina Faso yaɣi shɛŋa. Saha shɛŋa, lala bɛ [[Colonialism|colonialists]] linjimanima ŋɔ daa nyɛla ban tuhiri zuɣu sabila nima maa shɛba, hali bɛ daa nyɛla ban nam tɔbi bihi ni bana. Bɛ colonialist kpamba nti pahi bɛ mamaŋ yiŋ' gɔmnanti gba daa nyɛla ban gbaai tabi alikuwule nima. Burkina Faso yaɣa kam zaa daa deela Faransinima, ka di daa dii lee ba [[French colonial empire|French protectorate]] yuuni 1896.<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], pp.&nbsp;30–33</ref> [[Lahabali_kɔligu:Carte_de_l'Afrique-Occidentale_française,_1914.svg|thumb|[[French West Africa]] c. 1913]] Tiŋ' ŋɔ nudirigu mini di nuzaa polo zaa daa nyɛla ban tuhiri kpema ŋun yuli daa booni [[Samori Ture]] la linjin bihi, din daa doli lala gamo ŋɔ na daa nyɛla Fransinima tuma yuuni 1897. Zaŋ chaŋ yuuni 1898. Burkina Faso yaɣa pam daa nyɛla bɛ ni ŋme n-fa shɛŋa. Dinzuɣu, yaɣi shɛŋa din be Fransinima sulinsi ni na bi nɛndɔya.<ref name=":02" /> [[Anglo-French Convention of 1898|Franco-British Convention din daa niŋ silimiingoli June ni, yuuni 1898]] nyɛla din daa nam tiŋgbani maa saha ŋɔ tiŋgbani tariti. Fransinima ŋɔ yaɣili, tɔbiri din daa nyɛ ŋme ka fa daa nyɛla din tuhiri zuɣudsabilanima nti pahi bɛ siyaasa kpamba n-kuli ni paai yuma anu laasabu. Yuuni 1904, tiŋgban' titali shɛli be [[Volta River|Volta basin]] daa nyɛla ban laɣim m-pa nyɛ [[Upper Senegal and Niger|Upper Senegal mini Niger]] colony n-zaŋ ti [[French West Africa]] ni di pahi French West African colonial empire laɣimbu puuni. colony tiŋgbani zuɣu daa nyɛla din be [[Bamako]]. Bali shɛli bɛ koloni nima ŋɔ ni daa zaŋ shɛli ka bɛ mini salo tooi diri fiila mini shikuru ni wuhibu daa nyɛla din nyɛ French. Public education system daa nyɛla din pili humble origins ni . Shikuriti chandi daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli na Dakar Koloni saha maa ka di daa ti zani kalinli zuɣu. Zuɣusabilanima maa daa nyɛla ban nyɛ nahingu pam zaŋ jandi kamani, shɛhira; gbansabila bihi daa nyɛla bɛ ni bi ti shɛb' solo ni bɛ ba cheche bee m-pihiri binwala din lurina tihi zuɣurini, sɔya pam daa nyɛla din yɔhi tiri Koloni nima ŋɔ pam bihi. Ghansabinli ŋun kam daa niŋ tipawumli n-yiɣisi lala zalisi ŋɔ shɛli kam daa nyɛla ŋun yɛn kpe sarika.<ref>Figures de la révolution africaine, de Kenyatta à Sankara, La Découverte, 2014, pp. 271–288.</ref> [[Conscription|Draftees]] ban daa be tingbani ŋɔ ni daa nyɛla ban tim nuu pam Yiropian tuba din yuli daa booni Dunia Tɔbu Tuuli la [[Tirailleurs sénégalais|Senegalese Rifles]] tingbani. Zaŋ gbaai yuuni 1915 mini yuuni 1916 ha, Disitiri din daa be tiŋ' din yuli booni Burkina Faso zɔŋɔ nuzaa zuɣu ni tingbani maa nudirigu polo din mini tiŋ' din yuli booni Mali daa nyɛla yaɣi shɛli linjima nima pam ni be ka di kuli nyɛla bɛ tuhirila Kolonial Gɔmnanti maa lala tɔbu ŋɔ ka bɛ boli ni [[Volta-Bani War]].<ref>Mahir Saul and Patrick Royer, ''West African Challenge to Empire'', 2001</ref> Faransi Gɔmnanti ŋɔ daa nyɛla ŋun yi lala tɔbu ŋɔ yala ni amaa saha shɛli bɛ ni daa nyɛ ŋɔ la. [[Lahabali_kɔligu:Mittelholzer-ouagadougou.jpg|thumb|The capital, [[Ouagadougou]], in 1930]] [[French Upper Volta]] daa nyɛla din kpa silimiingoli March dahinyini dali yuuni 1919. French daa nyɛla dabiɛm ni kpe shɛb' wuhiri ni, ni di ti niŋ ka linjima nima lahi wumsi . Kolonial nima ŋɔ daa nyɛla ban woligi zɔŋɔ Burkina Faso yaɣili, ni Upper Senegal nti pahi Niger. Koloni palli din daa kana daa nyɛla din yuli booni ''Haute Volta'' ka yuli ŋɔ daliri nyɛla di ni daa niŋ ka di be [[Volta River]] (the [[Black Volta|Black]], [[Red Volta|Red]] mini [[White Volta]]) yaɣili la ka di tuuli Gɔmnanti yuli daa booni François Charles Alexis Edouard Hesling. Hesling daa nyɛla ŋun tahi pala malibu haŋkali parigu na, din kuli yɛn che ka tuma nima kpaŋsi nti pahi gumdi zaŋ yi tingbani maa puuni gba niŋ soochi ni afuwa. Gumdi zalikpan' shɛŋa din daa jɛndi[[coercion]] daa nyɛla din bi di nasara ka arizichi shɛli Koloni nima maa ni daa zaŋ niŋ di ni maa zaa bahi yoli. Lala Koloni maa daa nyɛla din wurim silimiingoli September dabaanu dali, yuuni 1932, din daa kpa n-kpa yaɣa kamani French Koloni din be [[Ivory Coast]], [[French Sudan]] mini [[Niger]]. Ivory Coast n-daa nyɛ din nyɛ salo maa pam nti pahi yaɣi shɛŋa kamani Ouagadougou mini Bobo-Dioulasso daadam biɛlim pam. Silimiingoli December biɛɣu pia ni yini dali, yuuni 1958 Koloni maa daa nyɛla ban deegi bɛ maŋsulinsi m-boli [[Republic of Upper Volta]]; di daa nyɛla din pahi French nima ni daa Koloniazi gbansabila tiŋgban' shɛŋa zuɣu silimiingi ni boli Franco-African Community la zuɣu. Di ni daa yɛn labi lihi the organization of French Overseas Territories daa piligimi ni zali kpani din yuli booni (Loi Cadre) , silimiingoli July biɛɣu pishi ni ata dali, yuuni 1956. Upper Volta daa lɛbigi yaɣi shɛli din pa zani di gama zuɣu French tiŋgbana ni silimiingoli December biɛɣu pia ni yini dali, yuuni 1958. Bɛ maŋsulinsi kpalinkpaa deebu zaa French sani daa nyɛla din deegi yuuni 1960.<ref name="WDL1">{{cite web|title=More (Language of the Moose people) Phrase Book|url=http://www.wdl.org/en/item/635|access-date=16 February 2013|publisher=[[World Digital Library]]|archive-date=23 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123122514/https://www.wdl.org/en/item/635/|url-status=dead}}</ref> === Upper Volta (1958–1984) === {{main|Republic of Upper Volta}} [[Lahabali_kɔligu:Maurice_Yaméogo_and_Louis_Jacquinot_exchanging_instruments_of_ratification_for_the_independence_of_the_Upper_Volta.jpg|thumb|[[Maurice Yaméogo]], the first president of Upper Volta, examines documents pertaining to the ratification of the country's independence in 1960]] Upper Volta maŋsulinsi tiŋgbani ( {{lang-fr|République de Haute-Volta|link=no}}) daa nyɛla bɛ ni kpa shɛli silimin gɔli December biɛɣu pia ni yini dali, yuuni 1958, kamani tiŋgbani shɛli din deegi di maŋsulinsi French tiŋgbani. Lala ''Upper Volta'' lahi nyɛla din chaŋ ti lahi nyɛ tiŋgbani shɛŋa din ʒi n-tabi [[Volta River|Volta]] kuligi la. Kulisi ŋɔ nyɛla dibaata ŋan nima nyɛ; [[Black Volta|Black]], [[White Volta|White]] nti pahi [[Red Volta]]. Lala kulisi ŋɔ niŋgbuŋ kom ka bɛ lihi ka mali bɛ ya tuuta. Poi ka di deegi di maŋsulinsi, di daa pun nyɛla French Upper Volta ka lahi be French tiŋgbana laɣingu la ni. Silimin gɔli August biɛɣu pia ni anu dali, yuuni 1960. Bɛ daa nyɛla ban deegi bɛ maŋsulinsi zaa French nima sani. Tuuli tiŋgbani zuɣu la n-daa nyɛ [[Maurice Yaméogo]], ŋun daa nyɛ kpɛm n-zaŋ [[Voltaic Democratic Union]] (UDV) la. Yuuni 1960 tiŋgbani zalisi buku la daa nyɛla din wuhi piibu piibu niŋ n-doli bia ŋun paai yuun' pia ni anii, din ka bɛ boli ni [[universal suffrage]] tiŋgbani zuɣu laa tali polo nti pahi national assembly din daa nyɛ yuma anu namni bɛnibu la. Saha shɛli Yaméogo ni daa nyɛ nasara n-naai, o daa nyɛla ŋun niŋ mia piri paati kam gbaai yihila UDV paati ŋɔ. Gɔmnanti maa daa nyɛla ŋun be namni hali ni yuuni 1966. Di ni daa niŋ ka vuhim kani, kamani salo ni daa tɔri ayirimo nima ka sɔŋdi bɛ tuma ni nɛma nima, ka shikurubihi kɔŋ shikuriti chandi, ka tuun' tumdiba daa zaɣisi tuma tumbu, sooje Gɔmnanti daa nyɛla din vahinna. ==== Lamizana's rule ni multiple coups ==== Yuuni 1966, sooje gɔmnanti daa nyɛla ŋun ŋme m-paai Yaméogo Gɔmnanti, ka kari constitution maa zalisi la n-kpɛhi yaŋɔ,.ka wurim bɛ National Assembly la, ka pa zaŋ Lt na . Col. [[Sangoulé Lamizana]] n-daa nyɛ kpem ti tiŋgbani maa lala saha ŋɔ. Sooje nima ŋɔ daa nyɛla ban paai yuma anahi namni. Silimiingoli June biɛɣu pia ni anahi dali, yuuni 1976, Voltans nima ŋɔ daa nyɛla ban yina ni constitution palli din daa wuhi ni di tu ni Gɔmnanti kam niŋ namni yuma anahi. Lamizana daa na kuli be la namni hali ni yuuna 1970s polo, o daa kuli gabirila sooje Gɔmnanti mini Demokiratia Gɔmnanti zaa. Nangbankpeeni ni daa ti lu yuuni 1976 constitution, constitution palli daa nyɛla din sabi ka saɣi ti yuuni 1977 ni. Lamizana daa nyɛla bɛ ni labi m-pii so yuuni 1978 piibu piibu ni. Lamizan Gɔmnanti daa nyɛla din mali yɛlimuɣusirili n-zaŋ chaŋ tiŋgbani maa daabilim biɛhigu. O lala ŋɔ zuɣu, silimiingoli November ni yuuni 1980, Col. [[Saye Zerbo]] daa nyɛla ŋun ŋme m-paai Lamizana Gɔmnanti ka ʒim bi kpaai. Colonel Zerbo daa nyɛla ŋun kpa linjima nima laɣingu ni bɛ sɔŋsi ka bɛ tiŋgbani maa toon' tibo lahi labina. Colonel Zerbo gba daa ti salo tibili ni bɛ zɔmi ka che trade unions, ka o gba daa nyɛ Maj. Dr. [[Jean-Baptiste Ouédraogo]] ni daa ŋme m-paai so yuma ayi nyaanga nti pahi Council of Popular Salvation (CSP) yuuni [[1982 Upper Voltan coup d'état]]. CSP daa nyɛla ŋun gba daa bi ti paati nima mini laɣinsi soli lala o saha ŋɔ di zaa yoli, o daa mali nia ni bɛ pa yi sooje Gɔmnanti ni ka lahi sabi constitution palli.<ref>{{Cite book|last=Anyangwe|first=Carlson|url=https://books.google.com/books?id=vqEHU3iW2i0C&pg=PA137|title=Revolutionary Overthrow of Constitutional Orders in Africa|date=2012|publisher=African Books Collective|isbn=978-9956-727-78-0|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Burkina Faso's history, also called Upper Volta, endured between 1960 and 1987, 6 military coups and the establishment of 3 republics.|url=https://www.blaisecompaore.com/en/political-and-military-career/1960-1983-engagement/|access-date=5 November 2020|website=Blaise Compaore|language=en-GB}}</ref> ==== 1983 Sooje Gɔmnanti ==== Zaba daa nyɛla din lu CSP nudirigu ni nuzaa polo zaa. Ŋun daa nyɛ kpem n-zaŋ ti nuzaa polo nima maa Capt. [[Thomas Sankara]], daa nyɛla bɛ ni piigi so ''prime minister'' silimiingoli January ni, yuuni 1983, amaa ka pirinsi daa lahi kpɛhi o nuuni din nyaanga. Ŋun daa be tooni zaŋ chaŋ o faako bɔ n-ti n-daa nyɛ Capt. [[Blaise Compaoré]], ka di gba daa lahi nyɛ din tahi sooje Gɔmnanti na silimiingoli August dabaanahi dali, yuuni 1983. Sankara n-daa lee zuɣulana sooje Gɔmnanti gamo maani, ka o Gɔmnanti maa n-daa nyɛ din kpuɣi soya ni di zaŋ taɣibu nima na, ka di sɔchibi shɛŋa daa nyɛ; salo alaafee shɛriti chibbu , lɛbigimsim ya' mɛbu kpaŋsibu, paɣaba yubu kpaŋsibu ni yɛligibu, kpaŋsibu zaŋ kpa bilchiinim' ban nye pukpariba ni yiɣiri bindiri shɛŋa dibu tiŋgbaŋ maa puuni, nti pahi niŋsim sheŋa din yɛn gu' ka taɣi ''desertification''<ref name="UprightDVD">''[[Thomas Sankara: the Upright Man]]'' by ''[[California Newsreel]]''</ref> === Burkina Faso (Tunm yuuni 1984) === Silimiingoli August dabaayi dali, yuuni 1984, kamani tiŋgbanzuɣulana Sankara's nianima ni, tiŋgbani maa yuli daa nyɛla din taɣi "Upper Volta" ni m-pa lee "Burkina Faso", bee , tiŋgbani shɛli din daabiligu mali aadalichi.<ref>[https://www.wdl.org/en/item/635/ More (Language of the Mossi Tribe) Phrase Book] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123122514/https://www.wdl.org/en/item/635/ |date=2018-11-23 }} – "Burkina Faso is a former French colony, which became the independent state of Upper Volta in 1960. In 1984 the country adopted its present name, meaning "Land of Incorruptible People".</ref><ref>Kingfisher Geography Encyclopedia. {{ISBN|1-85613-582-9}}. Page 170</ref><ref>{{cite book|last=Manning|first=Patrick|url=https://books.google.com/books?id=i4bPWSPutYcC|title=Francophone Sub-Saharan Africa: 1880–1995|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=978-0-521-64519-5|location=Cambridge|page=126|quote=The name of the country was changed to Burkina Faso, and Sankara launched it on an aggressive, populist program of self-help.}}</ref><ref>The name is an [[Amalgamation (linguistics)|amalgam]] of [[More language|More]] ''burkina'' ("honest", "upright", or "incorruptible men") and [[Dioula language|Jula]] ''faso'' ("homeland"; literally "father's house"). The "-be" suffix in the name for the people – Burkinabe – comes from the Fula plural suffix for people, ''-ɓe''.</ref> tiŋgbanzuɣulantali zalikpana daa nyɛla National Assembly ni dihi bɛ nuu shɛli zuɣu Silimiingoli on August dabaanahi dali, yuuni 1984 ni. Sankara's Gɔmnanti ŋɔ daa nyɛla din gbaai [[National Council for the Revolution]] (CNR – {{lang-fr|Conseil national révolutionnaire}}), Sankara n-daa nyɛ lala laɣinsi ŋɔ kpema, o daa lahi kpa laɣingu di yuli daa booni [[Committees for the Defense of the Revolution (Burkina Faso)|Committees for the Defense of the Revolution]] (CDRs). Lala n-nyɛ li ka laɣingu din yuli daa booni [[Pioneers of the Revolution]] bipola laɣingu la gba daa kpa. Sankara daa yoogi o nianima zaŋ chaŋ socioeconomic tuma, ka o nia nyɛla o bɔrila taɣibu. So' shɛli o ni daa kpuɣi na n-daa nyɛ sochib' shɛli din gahim ka yi di ko ka so na bi niŋ li gbansabila tiŋgbani yaangi zuɣu.<ref name="UprightDVD2" /> O tiŋduya ni polisi nima ŋɔ daa chaŋmi ti tam [[anti-imperialism]] zuɣu, ka o Gɔmnanti maa daa nyɛla din zaɣisiri tiŋduya ni sɔŋsim. O daa nyɛla ŋun zaŋdi o tiŋgbani mini di daarizichi zaa m-tumdi o lɛbiginsim tuma. Lala ka o daa zaɣisi laɣinsi shɛŋa bɛ ni boli [[International Monetary Fund]] (IMF) mini [[World Bank]] tuma o tingbanni. O yiŋ' dundɔŋ ni polisi nima shɛŋa n-daa nyɛ , sokam ni tooi zaŋdi o ya yɛltɔɣa n-kpe tiŋgbani maa luɣilikam, tiŋgbani ŋmaai ti ban ka yiko yoli, ziliji pala mini loorinima pala malibu, nti pahi o daa yihi paɣiba gunibu, ni paɣib gbaai ti doo nti pahi doo bɔmi paɣibɔbigu la zaa o saha maa tiŋgbani maa ni.<ref name="UprightDVD2" /><ref name="Grila2">{{Cite web|author=Farid Omar|date=28 November 2007|title=Commemorating Thomas Sankara|url=https://znetwork.org/znetarticle/commemorating-thomas-sankara-by-farid-omar|archive-url=https://web.archive.org/web/20120124093433/http://www.znetwork.org/commemorating-thomas-sankara-by-farid-omar|archive-date=24 January 2012|work=Group for Research and Initiative for the Liberation of Africa (GRILA)}}</ref> Sankara daa nyɛla ŋun kpaŋsi ni pugbarilim leegi tiŋ' maa laɣibɔbɔ sɔchib' kpeeni tiŋ' maa zaa ni ni tooi niŋ ka lahi du m-ba li. O daa lahi kpaŋsi salo daalaafee zuɣu pam, lala ŋɔ zuɣu, o daa che ka bɛ vaasinetiri bihi daa paai Miliyɔŋ dibaayi, ni tuhi kɔbisinu dinkuli yɛn niŋ ka ni gu ba ka che dɔriyɔya kamani [[meningitis]], [[yellow fever]], nti pahi [[measles]].<ref name="Grila22" /> O tiŋgbani tuun' tumsa maa shɛli n-daa lahi nyɛ o daa sa tihi din kalinli daa naan kuli ni yaɣi Miliyɔŋ pia din kuli yɛn niŋ ka buɣim ni di shɛŋa maa zaa labi na [[Sahel]] yaha. Sankara daa lahi che ka tiŋkpaŋ kam mali ashibiti bili, ka daa lahi che ka tinsi daa paai Kɔbisita ni pihinu mɛ shikuriti ni bɛ maŋmaŋ yahi.<ref name="UprightDVD3" /><ref>{{Cite news|last=X|first=Mr|date=28 October 2015|title=Resurrecting Thomas Sankara – My Blog|work=My Blog|url=http://thomassankara.net/resurrecting-thomas-sankara/?lang=en|access-date=25 April 2017}}</ref> Yuma 1980s polo, di ni daa niŋ ka ninsalinima milinsi zaŋ chaŋ binvuhira polo daa bi yaɣi lala maa zuɣu, Sankara daa nyɛla gbansabila tiŋgbanzuɣulaannima puuni ŋun tuhri ka guri o tiŋgbani zaŋ chaŋ barinanima din saɣindi li polo. O daa nyɛla ŋun zabi zaba dibaata din daa nyɛ mɔnyɔbo tuhi kari zaba. O daa lahi nyɛla ŋun zabi dari ŋmahibu yiriyiriŋ zuɣu. Tihi daa paagi Miliyɔŋ pia o ni daa sa shɛbi chiri pia ni anahi sunsuuni Burkina Faso tiŋgbani ni. O ni daa yɛn niŋ shɛm n-tuhi dazɛti maa mini sanzal biɛri, Sankara daa nyɛla ŋun yɛli ni bɛ sa tihi ban mali dari kamani Kilomita pia ni anu yɛliŋ zaŋ gbaai tiŋgbani maa nudirigu mini di nuzaa zuɣu. Bɛ bɔmma daa nyɛla din daa kuli ni paai 1.1 billion tons poi ka yuuni 1983 paai, di daa lahi buɣisiya ni di ti ni paai 1.6 billion tons yuuni 1987. ha. Jean Ziegler, ŋun daa nyɛ bindira lahibali wuligibu kpeenkuro n-zaŋ ti UN daa yɛliya ni tiŋgbani <nowiki>''</nowiki> pa nyɛla din maŋmaŋ bindirigu saɣiri li"<ref>{{cite news|last=Lepidi|first=Pierre|date=3 January 2020|title=Thomas Sankara, l'écologiste|language=fr|newspaper=[[Le Monde]]|location=Paris|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/01/03/thomas-sankara-l-ecologiste_6024742_3212.html}}</ref> ==== Compaoré Tingban zuɣulaan tali ==== [[Lahabali_kɔligu:Blaise_Compaoré_2014-08-05.jpg|thumb|[[Blaise Compaoré]], President 1987–2014]] Silimiigoli October biɛɣu pia ni anahi dali, yuuni 1987 ha, Sankara mini o nyaandoliba pia ni ayi daa nyɛla bɛ ni daa ŋme m-paai shɛb' gɔmnanti maa ni, linjimanima maa ni ŋun yuli daa booni Blaise Compaoré ŋun daa nyɛ o tumtumdi kpeenkurɔ la n-daa pa lee Burkina Faso's tiŋgbanzuɣulana. O daa nyɛla ŋun gbubi lala zuɣulaantali nam ŋɔ hali ni yuuni 2014.<ref>{{Cite news|last1=Aidi|first1=Hisham|title=Reviving Thomas Sankara's spirit|publisher=Al Jazeera|url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/06/reviving-thomas-sankara-spirit-150603104633020.html|access-date=25 April 2017}}</ref> Coup ni daa naai, hali zilisigu ni daa wuhi Sankara lahi ka o nyɛvuli ni, CDRs ban laɣim linjimanima ban daa na che bɛ sooje tuma dabisa shɛŋa sunsuuni.<ref>{{Citation|title=Who Killed Thomas Sankara|url=https://www.thenation.com/article/world/thomas-sankara-trial/|year=2021|access-date=13 March 2024|vauthors=((MacDougall, C.))}}</ref><ref>{{Citation|title=Burkina Faso "wants France to release Sankara archives"|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-37643926|work=BBC News|year=2016|access-date=13 March 2024}}</ref><ref>{{Citation|title=Thomas Sankara murder: Ex-Burkina Faso President Blaise Compaoré found guilty|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-61008332|year=2022|access-date=13 March 2024}}</ref> Burkinabè salo daa nyɛla ban gbubi [[Ministry for Europe and Foreign Affairs (France)|France's foreign ministry]], din nyɛ [[Quai d'Orsay]], daa nyɛla ban daa tim nuu Compaoré sooje gɔmnanti tali nasara dibu ŋɔ maa ni. Shɛhiranima daa wuhiya kamani France nima daa nyɛla ban tim nuu o coup maa ni.<ref>{{Cite web|last=Jaffré|first=Bruno|date=9 September 2009|title=Assassination of Thomas Sankara: evidence of a documentary by RAI 3 involve France, CIA and Blaise Compaoré|url=https://www.thomassankara.net/assassination-of-thomas-sankara-evidence-of-a-documentary-by-rai-3-involve-france-cia-and-blaise-compaore/?lang=en|work=thomassankara.net}}</ref> Compaoré daa nyɛla ŋun wurim bɛ mini tingbani biɛhisi , di daa nyɛla daliri shɛli din che ka o niŋ coup maa zaɣi yini.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=80SvCmSTxGoC&pg=PA128|title=African Leaders|date=2011|publisher=Bankole Kamara Taylor|isbn=978-1-4681-1436-2|editor-last1=Kasuka|editor-first1=Bridgette|page=13}}{{unreliable source?|date=June 2023|reason=source is an edited compilation of wikipedia articles;}}</ref> O tiɛha daa nyɛlmi ni Sankara ŋun saɣindi bɛ mini tinduya ni biɛhigu ni o Kolonial ya kura yahi ([[France]] ni bɛ nyintaa tingbani [[Ivory Coast]].<ref name="ReutersChe22">{{Cite web|author=Mathieu Bonkoungou|date=17 October 2007|title=Burkina Faso Salutes "Africa's Che" Thomas Sankara|url=https://www.reuters.com/assets/print?aid=USL17577712|work=[[Reuters]]}}</ref> coup ni daa kuli nai , Compaoré daa niŋla yomyom n yihi nationalizations la, ka daa lan yihi Sankara's polisi nim maa pam pahi, ka daa lan lɛbigi tiŋgbani maa IMF tiŋa, O kuli Sankara tuntumsa pam. Di ni daa niŋ ka bɛ daa gbai ni bɛ ni Coup yuuni 1989, Compaoré daa nyɛla ŋun zaŋ limited democratic na yuuni 1990. Tingbani zalikpana buku palli maa ni yuuni (1991) Compaoré daa nyɛla bɛ ni vooti so ka kpaɣaribu kani silimin gɔli December ni yuuni 1991.yuuni 1998 Compaoré daa lan dila piibu piibu maa tinhbani maa luɣulikam. Yuuni 2004, niribi pai ninvuɣu pinaata daa nyɛla ban lo nia ni bɛ ŋme m pai Compaoré namni, ban daa kpuɣi lala niya ŋɔ daa nyɛla bɛ ni kpehi shabi sarika shɛli sheela duu n ti lu n marigiba.<ref>"Burkina Faso Profile", BBC NEWS AFRICA, 21 March 2014, 24 September 2014.</ref> Yuuni 2000, tiŋgbani zali kpana buku ŋɔ daa nyɛla bɛ ni labi mali binshɛŋa di puuni, lala maliniŋ ŋɔ shee, bɛ daa nyɛla ban siɣisi zuɣulaantali namni niŋbu yuma la na n-ti zali yuma anu, ka lahi pahi ni buyi ko ka ninsali ni tooi di tiŋgbanzuɣulaantali nam maa. Di lala mali zali ŋɔ daa nyɛla din pili tuma yuuni 2005 piibu piibu ni. Di yi niŋ ka di yi di daa pun nyɛ din bɛni, di daa nyɛla din daa yɛn mɔŋ Compaoré tiŋgbanzuɣulaantali maa dibu yaha. Ban daa zani n-kpaɣari bɔri nam maa shɛbi daa nyɛla ban mali zilisigu ni kɔrinfɔhili ka Compaore zaŋ di nam maa. Amaa silimiingoli October ni, yuuni 2005 ni. Amaa ban be tiŋgbani maa zalikpana buku ŋɔ maa tuma yaɣi daa yɛliya ni di ni niŋ ka Compaor nyɛ ŋun be nam ni lala yuuni 2000 saha maa ka lala taɣibu ŋɔ niŋ maa, taɣibu maa pala din gbaagi o lala saha maa. Lala ŋɔ daa nyɛla din yooi soli ti o ni daa mali nia ni so deegi o yuuni [[2005 Burkinabé presidential election|2005]] piibu piibu la ni. Silimiingoli November biɛɣu pinaanu dali, yuuni 2005, o daa nyɛla ŋun kɔŋ nasara ka di daliri nyɛla yaɣa shɛŋa n-daa yina m-pahi o zuɣu. Yuuni [[2010 Burkinabé presidential election|2010]] tiŋgbanzuɣulaantali piibu piibu ni, Compaoré daa nyɛla bɛ ni daa lahi vooti so. Daadam biɛlim 1.6 million Burkinabè nima n-daa vooti. Silimiingoli February ni, yuuni 2011, shikuru bili nyɛvuya kɔŋbu daa nyɛla din yiɣisi [[2011 Burkinabè protests|Burkinabè]] nima suhiri pam, ka bɛ daa yina yuuni 2011 n-ti wuhi bɛ sujee ni nyɛ shɛŋa tiŋgbani maa ni. Bɛ daa wuhi bɛ sujeei pam, soojenima gba daa wuhi bɛ sujee, ka kootu tuma yili nima gba daa sɔŋ bɛ alikaliminima tiŋa, ka kuli nyɔ nina zaya ni shee ka Compaoré's sɔŋ o tumani nɛma tiŋa. Ni yom ka o che ka soojenima pam pam ni ban zaa tumdi gɔmnanti tuma ni ka lahi che ka daabilim be yoli ka sokam ni tooi tum.<ref>{{cite news|date=23 April 2011|title=Burkina opposition calls anti-president demo|work=The Daily Star|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=182823|access-date=24 April 2011}}</ref><ref>{{cite news|last1=Taoko|first1=Hervé|last2=Nossiter|first2=Adam|date=27 April 2011|title=Mayor's Home Burned as Burkina Faso Protests Continue|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2011/04/28/world/africa/28burkina.html|url-status=live|access-date=30 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430114102/http://www.nytimes.com/2011/04/28/world/africa/28burkina.html|archive-date=30 April 2011}}</ref><ref>{{cite news|last=Gongo|first=Simon|date=28 April 2011|title=Burkina Faso Riot Police Join Wave of Protests After Government Dissolved|publisher=Bloomberg L.P.|url=https://www.bloomberg.com/news/2011-04-28/burkina-faso-riot-police-join-wave-of-protests-after-government-dissolved.html|access-date=30 April 2011}}</ref> Lala ŋɔ zuɣu, tiŋgbani maa gbubbu daa nyɛla din mali zali, ka ban tumdi gɔmnanti tuma yɔri du zuɣusaa.<ref>{{cite news|date=25 May 2011|title=Burkina Faso teachers' strike: Union agrees deal|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13542959|url-status=live|access-date=28 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110527020543/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13542959|archive-date=27 May 2011}}</ref><ref>{{cite news|date=9 June 2011|title=Burkina Faso government replaces its governors|work=Taiwan News|url=http://www.taiwannews.com.tw/etn/news_content.php?id=1623195|access-date=11 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115622/http://www.taiwannews.com.tw/etn/news_content.php?id=1623195|archive-date=4 March 2016}}</ref> Silimiingoli April ni, yuuni 2011, soojenima daa nyɛla ban tɔ ayirimo, tiŋgbanzuɣulan' maa daa myɛla ŋun chief of staff tuun' tumdi pala, ka abiyankɔra daa nyɛ din niŋ yaɣili din yuli booni [[Ouagadougou|Ouagadougou ni]]. Compaoré's gɔmnanti nyɛla din daa tumdi shaawara malibu tuma West-African nangbankpeeni nima ni nti pahiri yuuni [[2010–2011 Ivorian crisis|2010 hali ni yuuni 2011 Ivorian]] gamo ni, ni Togolese Dialogue (yuuni 2007), ni yuuni [[2012 Malian coup d'état|2012 Malian]]. {{As of|2014}}, Burkina Faso n-daa nyɛ tiŋgbani shɛli din lɛbiginsim labi nyaangi zaa <ref>{{Cite web|last=United Nation|year=2016|title=List of Least Developed Countries|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20110301020225/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archive-date=1 March 2011|publisher=United Nations}}</ref> ===== Kafando Tingbani Zuɣulaan Tali ===== {{Main|2014 Burkinabè uprising}}{{Main|2014 Burkinabè uprising}} [[Lahabali_kɔligu:Burkina_Faso_Protests.png|thumb|Thousands of protesters march through Ouagadougou]] Silimin gɔli October biɛɣu pishi ni anu dala, yuuni 2014 ban daa bi za tingbani zuɣuani Compaore' nyaangi ti o ni gbubi tingbani maa sham maa daa nyɛla ban piligi ayirimo n tɔ hali ni Ouagadougou yaɣili. Ka ayimoŋo ni su jahi ŋɔ daa bi yina shɛla m pahila tingbani zuɣu lan mɔ ni daa kpuɣi nia ni o labi taɣi bɛ tingbani maani zalikkpana buku la ka di tirisi o yuun pishi ni apoin o tingbani zuɣu laantali la. Silimingoli On October biɛɣu pihita dali, ayirimo tɔribiŋɔ daa nyɛla ban niŋ buɣim dui bɛ jintɔribi jinaduu ka daa lan deegi bɛ national TV headquarters Ofiisila. .<ref>{{cite web|date=30 October 2014|title=Burkina Faso protesters set parliament on fire, take over state TV and march on presidency|url=https://www.smh.com.au/world/burkina-faso-protesters-set-parliament-on-fire-take-over-state-tv-and-march-on-presidency-20141031-11emg3.html|access-date=30 October 2014|work=The Sydney Morning Herald}}</ref> [[Ouagadougou Airport|Ouagadougou International Airport]] daa nyɛla bɛ ni kpari shɛli zali, ka jintɔribi ban daa nyɛ bɛ ni gari shɛbi ni bɛ di vooti tingbani zalikpana buku maa taɣibu saɣibu vootin la. (Lala taɣibu ŋɔ dilan nyɛla din di yan ti tingbani zuɣulani Compaore' sɔli ka o di lan zani ni bɛ piigi o zuɣulani yaha yuuni 2015). Dabisili maa puuni, linjimnim daa nyɛla ban wurim Gomdanti tuun tumdiba tuma duri zaa ka lan niŋ abiyakɔra yaha. <ref>{{cite web|last1=Gongo|first1=Simon|last2=Bax|first2=Pauline|name-list-style=amp|title=Burkina Faso General Takes Power After President Resigns|url=http://www.businessweek.com/news/2014-10-30/burkina-faso-president-dissolves-government-as-protests-escalate|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102122055/http://www.businessweek.com/news/2014-10-30/burkina-faso-president-dissolves-government-as-protests-escalate|archive-date=2 January 2015|work=Bloomberg BusinessWeek}}</ref> Silimin gɔli October biɛɣu pihita ni yini dali, yuuni 2014 ni, tingbani zuɣulan Compaoré daa nyɛla ŋun sɔŋ o tuma daalikelimi tiŋa.<ref>Herve, Taoko and Cowelloct, Alan (31 October 2014) [https://www.nytimes.com/2014/11/01/world/africa/burkina-faso-unrest-blaise-compaore.html?_r=0 Burkina Faso's President Resigns, and General Takes Reins]. ''The New York Times''.</ref> [[Yacouba Isaac Zida|Lt. Col. Isaac Zida]] daa yɛliya ni o gbubi tingbani maa lala saha ŋɔ hali ka yuuni 2015 tingbani zuɣulaan tali piibu piibu ti paai na, amaa niribi pam daa bahi zɔrila dabiɛm ni o mini tingbani zuɣulaan Kuro maa ni niŋ ningbana ni tabi sham maa.<ref>{{cite news|date=November 2014|title=Army backs new Burkina Faso leader Isaac Zida|newspaper=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-29863004}}</ref> Silimin gɔli November ni, yuuni 2014, paati shabi bandaa ka nam ni, [[Civil society|civil-society]] laginsi, n ti pahi adiini gbamba daa nyɛla ban zaŋ bɛ zuɣuri n gbaɣili taba n gbaai gbaabu shɛli din nayan gbubi Burkina Faso hali ka piibu piibu ti paai.<ref>{{cite news|title=Burkina Faso talks agree on plan for return to civilian rule|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-burkina-politics-idUSKCN0IT0U320141109|url-status=live|access-date=9 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110231047/http://www.reuters.com/article/2014/11/09/us-burkina-politics-idUSKCN0IT0U320141109|archive-date=10 November 2014}}</ref> Bɛ gbaabu maa puuni, [[Michel Kafando]] daa na nyɛla ŋun leei tingbani zuɣulana ka Lt. Col. Zida mi lee acting Prime Minister mini Defense Minister. Silimin gɔli September biɛɣu pinaayɔbu dali, yuuni 2015, ban daa nyɛ [[Regiment of Presidential Security]] (RSP) daa nyɛla ban yina ni [[2015 Burkina Faso coup d'état|coup d'état]], n daa fa tingbani zuɣulaan tali maa mini prime minister tali maa, ka daa yɛli ni bɛ bɔrila, [[National Council for Democracy]] .<ref>{{cite news|author=Raziye Akkoc|others=agencies|date=17 September 2015|title=Burkina Faso coup: military says it now controls country after arresting leaders: live|newspaper=The Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/burkinafaso/11870962/Burkina-Faso-coup-military-says-it-now-controls-country-after-arresting-leaders-live.html|url-status=live|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/burkinafaso/11870962/Burkina-Faso-coup-military-says-it-now-controls-country-after-arresting-leaders-live.html|archive-date=10 January 2022}}{{cbignore}}</ref>Tɔ, silimin gɔli September ni, yuuni 2015, ŋundaa nyɛ toon dani nti ban daa gbai coup ŋɔ , [[Gilbert Diendéré]], daa nyɛla ŋun tim sandaani ka yɛli ni o ni labisi civilian gomdanti na .<ref>{{Cite news|last1=Andrusewicz|first1=Marie|date=22 September 2015|title=Burkina Faso Leader Apologizes To Nation For Seizing Power in a Coup|newspaper=NPR|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/09/22/442441403/burkina-faso-leader-apologizes-to-nation-for-seizing-power-in-a-coup|access-date=23 September 2015}}</ref> silimin gɔli September biɛɣu pishi ni ata dali, yuuni 2015 prime minister la mini tingbani zuɣu lanla daa nyɛla bɛ ni labisi shɛbi nama n ti ba.<ref>{{Cite news|last1=Wagner|first1=Laura|date=23 September 2015|title=A Week After Coup, Burkina Faso's Interim President Back in Power|newspaper=NPR|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/09/23/442826830/1-week-after-coup-burkina-fasos-interim-president-back-in-power|access-date=23 September 2015}}</ref> === Kaboré Tingbani Zuɣulaan Tali Mini Jihadist insurgency (2015–2023) === {{main|Jihadist insurgency in Burkina Faso|Terrorism in Burkina Faso}} Tingbani maani zaa piibu piibu daa nyɛla din niŋ silimin gɔli November biɛɣu pinaawai dali yuuni 2015. [[Roch Marc Christian Kaboré]] n daa di nasara tuuli, kɔbigi puuni, o ni daa nyɛ daadam biɛlim shɛbi tiŋmaa salo ni zaa daa yisila vaabu 53.5% . O daa luhila [[Zéphirin Diabré]], ŋun gba daa mali vaabu 29.7% kɔbigi puuni tiŋmaa salo puuni.<ref name="Kabore wins">Mathieu Bonkoungou and Nadoun Coulibaly, [https://news.yahoo.com/kabore-wins-burkina-faso-presidential-vote-electoral-commission-003634457.html "Kabore wins Burkina Faso presidential election"], Reuters, 1 December 2015.</ref> Kaboré daa nyɛla ŋun popɔri ka ʒini gbana duɣu silimin gɔli December biɛɣu pishi ni awai dali yuuni 2015.<ref name="swears in new president">{{Cite news|date=29 December 2015|title=Burkina Faso swears in new president, capping transition|work=Agence France-Presse|url=https://news.yahoo.com/burkina-faso-swears-president-capping-transition-161614791.html}}</ref> Kaboré daa lan nyɛla ŋundaa lan di tingbani zuɣulaan tali maa yaha silimingoli elected in the [[2020 Burkinabè general election|November biɛɣu pishi ni ayi dali, yuuni 2020]], amaa apaati din yuli daa booni Mouvement du Peuple pour le Progrès (MPP) la , daa nyɛla din bi di jintɔri tali polo maa pam. Di daa nyɛla din di kuɣusi pihinu ni ayɔbu kuɣusi kɔbigu ni pishi ni ayopoin ni. Congress for Democracy mini Progress (CDP), tingbani zuɣu laan Kuro Blaise Compaoré, paati la n daa dɔni buyi zuɣu kamali kuɣusi pishi. <ref>{{Cite web|date=30 November 2020|title=Burkina Faso elections: Kabore's party fails to clinch majority parliamentary seats|url=https://www.africanews.com/2020/11/30/burkina-faso-elections-kabore-s-party-fails-to-win-majority-parliamentary-seats/}}</ref> [[Jihadist insurgency in Burkina Faso|Jihadist insurgency]] daa nyɛla din pili silimin gɔli August ni yuuni 2015, [[Islamist insurgency in the Sahel]] yaɣi shɛŋani . Binshaɣu din daa gbai silimin gɔli August ni yuuni 2015 mini silimin gɔli October ni yuuni 2016 sunsuuni, yaɣa paagi yaɣa ayɔpoin ka bɛ daa liri.<ref name="Croix191016">Ludivine Laniepce, [http://www.la-croix.com/Monde/Afrique/Au-Burkina-Faso-frontieres-peur-2016-10-19-1200797429 Au Burkina Faso, les frontières de la peur], ''La Croix'', 19 octobre 2016.</ref><ref>{{cite web|date=27 October 2016|title=Le Burkina Faso va renforcer la sécurité de ses postes de police frontaliers|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20161027-le-burkina-faso-va-renforcer-securite-postes-police-frontaliers|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211029/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20161027-le-burkina-faso-va-renforcer-securite-postes-police-frontaliers|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=RFI|language=fr}}</ref> Silimin gɔli January biɛɣu pinaanu dali, yuuni 2016 ni, terrorists daa nyɛla ban liri tingbani maa tiŋzuɣu shɛli bɛ ni [[Ouagadougou]] la, n daa ku ninvuɣu pihita ni. [[Al-Qaeda in the Islamic Maghreb]] mini [[Al-Mourabitoun (militant group)|Al-Mourabitoune]], daa nyɛla ban tundi bɛ tuma di nyintaa tingbani [[Mali]] ni, n daa zaŋ lala liribuŋɔ n ŋme bɛ mamaŋ nyɔɣuni. Yuuni 2016, lilibu liribu maa daa nyɛla din pahi, di ni daa niŋ ka bibiɛhi laɣin palli yuli daa booni [[Ansar ul Islam (Western Africa)|Ansarul Islam]], in toon dani daa nyɛ imam [[Ibrahim Malam Dicko]] ni daa kpa.<ref name="RFI100217">[http://www.rfi.fr/afrique/20170210-groupe-jihadiste-Ansaroul-Islam-Ibrahim-Malam-Dicko-burkina-faso?ref=tw_i Un groupe jihadiste tente de s'implanter au Burkina Faso] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190329041626/http://www.rfi.fr/afrique/20170210-groupe-jihadiste-Ansaroul-Islam-Ibrahim-Malam-Dicko-burkina-faso?ref=tw_i|date=29 March 2019}}, ''RFI'', 10 février 2017.</ref><ref>{{Cite news|date=11 April 2017|title=Comment est né Ansaroul Islam, premier groupe djihadiste de l'Histoire du Burkina Faso|language=fr|work=Le Monde.fr|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2017/04/11/comment-est-ne-ansaroul-islam-premier-groupe-djihadiste-de-l-histoire-du-burkina-faso_5109520_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211011/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2017/04/11/comment-est-ne-ansaroul-islam-premier-groupe-djihadiste-de-l-histoire-du-burkina-faso_5109520_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref> Di liribu zaa nini daa kuli kpala [[Soum Province|Soum province]]<ref name="RFI100217" /><ref>{{cite web|date=9 January 2017|title=Qui est l'imam Ibrahim Dicko, la nouvelle terreur du nord du Burkina ? – Jeune Afrique|url=https://www.jeuneafrique.com/390558/politique/limam-ibrahim-dicko-nouvelle-terreur-nord-burkina/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211016/https://www.jeuneafrique.com/390558/politique/limam-ibrahim-dicko-nouvelle-terreur-nord-burkina/|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=jeuneafrique.com|language=fr-FR}}</ref> ni, ka didaa ku salo pam bɛ ni daa liri [[Nassoumbou attack|Nassoumbou]] la silimin gɔli December biɛɣu pinaayɔbu dali.<ref name="JA090117">Benjamin Roger, [http://www.jeuneafrique.com/390558/politique/limam-ibrahim-dicko-nouvelle-terreur-nord-burkina/ Qui est l'imam Ibrahim Dicko, la nouvelle terreur du nord du Burkina ?], ''Jeune Afrique'', 9 janvier 2016.</ref> Binshaɣu din gbai silimin gɔli March ni hali ni silimin gɔli April ni, yuuni 2017 ni, Gomdanti nim n ti [[Mali]], France, ni Burkina Faso daa nyɛla ban kpa laɣingu shɛli ka piiyuli bolli ni "[[Operation Panga]]", din mali linjima nim ban kalinli daa pai tuhili ni pihita tinsaata maa puu, ka bɛ daa be Fhero Forest, ni m miri [[Burkina Faso-Mali border|Burkina Faso-Mali tinŋtarisi]], considered a sanctuary for Ansarul Islam.<ref>{{cite web|title=Barkhane : opération transfrontalière Panga dans la boucle du Niger élargie|url=https://www.defense.gouv.fr/operations/afrique/bande-sahelo-saharienne/operation-barkhane/breves/barkhane-operation-transfrontaliere-panga-dans-la-boucle-du-niger-elargie|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211011/https://www.defense.gouv.fr/operations/afrique/bande-sahelo-saharienne/operation-barkhane/breves/barkhane-operation-transfrontaliere-panga-dans-la-boucle-du-niger-elargie|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=defense.gouv.fr|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|date=6 April 2017|title=Mali: opération anti-terroriste d'envergure à la frontière avec le Burkina Faso|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20170406-mali-operation-anti-terroriste-envergure-frontiere-le-burkina-faso|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211034/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20170406-mali-operation-anti-terroriste-envergure-frontiere-le-burkina-faso|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=rfi.fr|language=fr}}</ref> Ansarul Islam, toon dani Ibrahim Malam Dicko, daa nyɛla bɛ ni ku so silimin gɔli June ni yuuni 2017 ni, ka [[Jafar Dicko]] daa pa leegi toondana .<ref>{{cite web|date=26 July 2017|title=Meurtres dans le nord du Burkina: Ansarul Islam victime d'une guerre intestine?|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20170726-burkina-faso-assassinats-autorites-suspectent-reglements-ansarul-islam|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211027/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20170726-burkina-faso-assassinats-autorites-suspectent-reglements-ansarul-islam|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=rfi.fr|language=fr}}</ref> Silimin gɔli March dabaayi dali yuuni 2018 ni, [[Jama'at Nasr al-Islam wal Muslimin]] daa nyɛla ŋun liri [[2018 Ouagadougou attacks|French embassy]] ŋun daa be [[Ouagadougou]] ni la, n ti pahi tuntumdibi ban yuli daa booni Burkinabè sooje nima la zaa. Sooje nima maa nii mini ban daa liri ba maa gba niribaa anij daa nyɛla bɛ ni ku shaba, ka sooje nim pihiyɔbu nti pahi civilians pishi ni anahi daa nya dansi.<ref name="Monde070318">[https://lemonde.fr/afrique/article/2018/03/07/attaques-de-ouagadougou-un-nouveau-bilan-fait-etat-de-huit-militaires-burkinabes-tues_5267019_3212.html Attaques de Ouagadougou : un nouveau bilan fait état de huit militaires burkinabés tués] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211221211010/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/03/07/attaques-de-ouagadougou-un-nouveau-bilan-fait-etat-de-huit-militaires-burkinabes-tues_5267019_3212.html|date=21 December 2021}}, ''[[Le Monde]]''-AFP, 7 mars 2018.</ref> Bandaa be lala niŋsim ŋɔ ni daa nyɛla ban yɛligi hali tingbani maa nudirigu polo zaa.<ref>{{cite web|date=19 September 2018|title=Burkina : les autorités confrontées à un nouveau défi sécuritaire dans l'Est – Jeune Afrique|url=https://www.jeuneafrique.com/631985/politique/burkina-les-autorites-confrontees-a-un-nouveau-defi-securitaire-dans-lest/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211022/https://www.jeuneafrique.com/631985/politique/burkina-les-autorites-confrontees-a-un-nouveau-defi-securitaire-dans-lest/|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=jeuneafrique.com|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite news|date=18 October 2018|title=Le Burkina Faso désormais sur la carte du djihadisme|language=fr|work=Le Monde.fr|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/18/le-burkina-faso-desormais-sur-la-carte-du-djihadisme_5371448_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211021/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/18/le-burkina-faso-desormais-sur-la-carte-du-djihadisme_5371448_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|date=19 September 2018|title=Burkina : les autorités confrontées à un nouveau défi sécuritaire dans l'Est – Jeune Afrique|url=https://www.jeuneafrique.com/631985/politique/burkina-les-autorites-confrontees-a-un-nouveau-defi-securitaire-dans-lest/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211022/https://www.jeuneafrique.com/631985/politique/burkina-les-autorites-confrontees-a-un-nouveau-defi-securitaire-dans-lest/|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=jeuneafrique.com|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite news|date=18 October 2018|title=Le Burkina Faso désormais sur la carte du djihadisme|language=fr|work=Le Monde.fr|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/18/le-burkina-faso-desormais-sur-la-carte-du-djihadisme_5371448_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211021/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/18/le-burkina-faso-desormais-sur-la-carte-du-djihadisme_5371448_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|last=Macé|first=Célian|title=Dans l'est du Burkina Faso, un nouveau foyer pour le jihad ?|url=https://www.liberation.fr/planete/2018/12/03/dans-l-est-du-burkina-faso-un-nouveau-foyer-pour-le-jihad_1695777/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211021/https://www.liberation.fr/planete/2018/12/03/dans-l-est-du-burkina-faso-un-nouveau-foyer-pour-le-jihad_1695777/|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=libération.fr|language=fr}}</ref> ni silimin gɔli October piligu ha, Burkina Faso sooje nim daa nyɛla ban yooi sooje tali vihigu tingbani maa nudirigu yaɣili , ka French sooje nim daa t nuu.<ref>{{cite web|date=8 October 2018|title=Burkina Faso: vaste opération de sécurité dans les forêts de l'Est|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20181008-burkina-faso-operation-nettoyage-forets-est-barkhane|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211025/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20181008-burkina-faso-operation-nettoyage-forets-est-barkhane|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=rfi.fr|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|date=10 October 2018|title=Barkhane en opération au Burkina Faso|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20181010-barkhane-operation-burkina-faso|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211029/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20181010-barkhane-operation-burkina-faso|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=rfi.fr|language=fr}}</ref><ref>{{cite news|date=10 October 2018|title=La France "disposée" à apporter au Burkina le même soutien militaire qu'au Mali|language=fr|work=Le Monde|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/10/la-france-disposee-a-apporter-au-burkina-le-meme-soutien-militaire-qu-au-mali_5367342_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211012/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/10/la-france-disposee-a-apporter-au-burkina-le-meme-soutien-militaire-qu-au-mali_5367342_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref> [[Human Rights Watch]] nima nolini, binishɛɣu din gbai yuuni 2018 sunsuuni hali ni silimin gɔli February ni yuuni 2019 ni, niribi yi kuli bi galisi zaa amaa jihadists ni daa kuli ku nin sali nim shɛba daa nain paai ninvuɣu pihinahi ni yini, ka salo ban gba daa nain pai kɔbigi ni pinaayɔbu ka nyɛ Fula ni civilians daa nyɛla sooje nima ŋɔ ni ku shaba ka daa bi vihi.<ref name=":3">{{cite web|date=22 March 2019|title=Burkina Faso: Atrocities by Armed Islamists, Security Forces|url=https://www.hrw.org/news/2019/03/22/burkina-faso-atrocities-armed-islamists-security-forces|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211008/https://www.hrw.org/news/2019/03/22/burkina-faso-atrocities-armed-islamists-security-forces|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> Lala liribu liribu ŋɔ nyɛla din daa du gaa pam yuuni 2019 ni. Bɛ daa mi shɛbi [[Armed Conflict Location and Event Data Project|ACLED]] la nolini, sooje nima nin'yarilim Burkina Faso tingbani daa nyɛla din du hali ni 174% yuuni 2019 ni, ka sivilians daa ku paai tuhili ni kɔbisita n kpi , ka pam daa kuli bargi bee n kpe yɔɣu daa paai miliyɔŋ kɔbisi nii ni pihiyɔbu .<ref>{{cite news|date=2 June 2020|title=Au moins cinquante morts dans une série d'attaques au Burkina Faso|language=fr|work=Le Monde|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/06/02/au-moins-cinquante-morts-dans-une-serie-d-attaques-au-burkina-faso_6041511_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211007/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/06/02/au-moins-cinquante-morts-dans-une-serie-d-attaques-au-burkina-faso_6041511_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref> Bɛ ni daa mi shɛba Jihadist gba daa piligiya n liriti dolodolo yisa nima konko.<ref>{{cite web|date=29 April 2019|title=Six morts dans l'attaque d'un temple protestant au Burkina Faso|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20190429-burkina-faso-soum-temple-protestant-silgadji-pasteur|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211018/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20190429-burkina-faso-soum-temple-protestant-silgadji-pasteur|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=rfi.fr|language=fr}}</ref><ref name=":2">{{cite web|date=6 January 2020|title=Burkina Faso: Armed Islamist Atrocities Surge|url=https://www.hrw.org/news/2020/01/06/burkina-faso-armed-islamist-atrocities-surge|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211008/https://www.hrw.org/news/2020/01/06/burkina-faso-armed-islamist-atrocities-surge|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref><ref>{{cite news|date=12 May 2019|title=Six personnes tuées dans une église dans le nord du Burkina Faso|language=fr|work=Le Monde.fr|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2019/05/12/six-personnes-tuees-dans-une-eglise-dans-le-nord-du-burkina-faso_5461148_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211027/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2019/05/12/six-personnes-tuees-dans-une-eglise-dans-le-nord-du-burkina-faso_5461148_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|date=2022-11-10|title=Terrorism gains ground in Burkina Faso|url=https://acninternational.org/terrorism-gains-ground-in-burkina-faso/|access-date=2022-11-21|website=acninternational.org|language=en-US}}</ref> Silimin gɔli July dabaa anii dali yuuni 2020 puli ni, United States nima daa nyɛla ban daa mali nuu tumbu zaŋ chaŋ [[Human Rights Watch]] polo, vihigu daa yina wuhi ni bɛ ni kuli laɣin sɔɣi shɛba luɣu yini ni daa paai kɔbigi ni pihi nii, ka di nyɛla northern Burkina Faso yaɣili ka bɛ daa nya ba , luɣu shɛli sooje nima mini jihadists ni daa zabiri la.<ref>{{cite web|date=8 July 2020|title=U.S. Embassy Ouagadougou Statement on Human Rights Watch Report (July 8): Burkina Faso Allegations of Extrajudicial Killings|url=https://bf.usembassy.gov/u-s-embassy-ouagadougou-statement-on-human-rights-watch-report-july-8-burkina-faso-allegations-of-extrajudicial-killings/|access-date=8 July 2020|website=U.S. Embassy in Burkina Faso}}</ref> Silimin gɔli June dabaa anahi dali yuuni 2021 puli ni, lahi bali wuligibu yaɣili nima daa yini ti yɛli, ni Burkina Faso Gomdanti daa yɛli , ni bidiba ban gbubi malifanima daa nyɛla ban kuli ku salo daa naain paai kɔbiga tinkpaŋ yuli daa booni Solhan m be northern Burkina Faso din miri Niger tintarigila. Tinkpaŋ dahi ti pahi ya pam daa nyɛla binshɛŋa din gba daa di buɣuma pam. Ninvuɣu so ŋun yari n tiri Gomdanti daa nyɛla ŋun galim ka feegi jihadists nima ŋɔ.Heni Nsaibia ŋun daa nyɛ vihigu vihigu kpema n zaŋti [[Armed Conflict Location and Event Data Project]] daa yɛliya ni kpiimba yuya ka bɛ kuli sabira Burkina Faso ni, ni tum saha shɛli bɛ ni pili jihadist insurgency maa.<ref>Portland Press Herald, 5 June 2021</ref> Binshɛɣu din gbaai silimin gɔli June dabaa anahi n ti gbaai di dabaanu dali yuuni 2021 ni, bɛ ni daa bi mi sooje shɛba yɛla daa nyɛla ban daa kpe tinsi yuya booni [[Solhan and Tadaryat massacres|Solhan mini Tadaryat]] ni, nti ku niribi paai kɔbigi ni pihi yɔbu. Jihadists nima ŋɔ daa kuli ninvuɣu pihi nii [[Gorgadji Department|Gorgadji]] tingbani ni silimin gɔli August biɛɣu pishi dali .<ref>{{cite web|last=Ouagadougou|first=The Guardian|date=19 August 2021|title=Jihadist attack in Burkina Faso kills 80 people|url=http://www.theguardian.com/world/2021/aug/19/killed-burkina-faso-jihadist-attack|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221213423/https://www.theguardian.com/world/2021/aug/19/killed-burkina-faso-jihadist-attack|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=theguardian.com|language=en}}</ref> Silimin gɔli November biɛɣu pia ni anahi dali, [[Jama'at Nasr al-Islam wal Muslimin]] daa nyɛla ban liri sooje nima [[Inata, Burkina Faso|Inata]] ni, n daa ku sooje nima pihinu ni ata, dini n daa nyɛ sooje nima pam ni kɔŋ bɛ nyɛvuya pam Burkinabe linjimanima ni, saha shɛli lala tɔbu ŋɔ ni daa niŋda, sooje kpeen so bɛ ni daa mi ni [[morale]] la daa nyɛla ŋun barigi tingbani maa puuni.<ref>{{cite news|author1=Maggie Dwyer|date=2022-01-28|title=Burkina Faso's coup makers capitalized on wider grievances within the ranks|newspaper=[[The Washington Post]]|place=Washington, D.C.|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2022/01/28/burkina-fasos-coup-makers-capitalized-wider-grievances-within-ranks/|issn=0190-8286|oclc=1330888409}}</ref> silimin gɔli December ni, bɛ daa mi shaba Islamists la daa nyɛla ban ku ninvuɣu pihinahi ni yini n ti pahi kpeen so ŋun yuli daa booni Ladji Yoro la. Yoro daa nyɛla ninkpɛŋ ban daa kuli zaŋ bɛ nyɛvuya mpatalima ni bɛ tuhi fa bɛ tingbani zali .<ref>{{cite web|title=Burkina Faso mourns 41 killed in "insurgent" attack|url=https://www.dw.com/en/burkina-faso-mourns-41-killed-in-insurgent-attack/a-60261256|access-date=2 February 2022|website=dw.com|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2023 ni, saha biɛla nyaanga bɛ ni daa ku Catholic priest bɛ ni mi so ni bishop of Dori, Laurent Dabiré, daa nyɛla ŋun niŋ vihigu n ti pahi Catholic charity [[Aid to the Church in Need]] daa yɛliya bɛ vihigu maa puuni, ni kɔbigi puuni tingbani maa daadam biɛlim ban daa be Islamists nima nuuni daa nyɛla ban pai vaabu pihinu .<ref>{{Cite web|date=2023-01-10|title=Terrorism increases in Burkina Faso|url=https://acninternational.org/terrorism-increases-in-burkina-faso/|access-date=2023-10-26|website=acninternational.org|language=en-US}}</ref> = 2022 Sooje Gomdanti = {{Main|January 2022 Burkina Faso coup d'état|September 2022 Burkina Faso coup d'état}} Bɛ ni daa di nasara silimin gɔli January biɛɣu pishi ni anahi dali yuuni 2022 coup maani, sooje shabi ban daa gbai coup mo daa nyɛla bɛ ni gbahi shabi n kpari, ka daa yeegi [[Roch Marc Christian Kaboré]] tingbani zuɣulana tali kparigu ni malifa buɣim.<ref>{{cite news|last1=Ndiaga|first1=Thiam|last2=Mimault|first2=Anne|date=24 January 2022|title=Burkina Faso President Kabore detained at military camp, security sources say|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-faso-president-kabore-detained-military-camp-sources-tell-reuters-2022-01-24/|access-date=24 January 2022}}</ref> Paati shɛli bɛ ni daa mi ni [[Patriotic Movement for Safeguard and Restoration]] (MPSR) sooje nima ni daa za shɛli nyaanga la daa nyɛla ban zaŋ bɛ maŋ niŋ namni,<ref>{{Cite web|title=Lesen Sie zeit.de mit Werbung oder im PUR-Abo. Sie haben die Wahl.|url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fpolitik%2Fausland%2F2022-01%2Fburkina-faso-militaerputsch-machtuebernahme-soldaten-praesident-kabore|access-date=25 January 2022|website=zeit.de|archive-date=25 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125014108/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fpolitik%2Fausland%2F2022-01%2Fburkina-faso-militaerputsch-machtuebernahme-soldaten-praesident-kabore|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|date=24 January 2022|title=Burkina Faso military says it has seized power|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-60118993|access-date=25 January 2022}}</ref>ka di toon dani daa nyɛ Lieutenant Colonel [[Paul-Henri Sandaogo Damiba]].<ref>{{Cite news|date=28 January 2022|title=Burkina Faso coup: New leader Damiba gives first speech|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-60164531|access-date=29 January 2022}}</ref> Silimin gɔli January biɛɣu pihita ni yini dali, sooje nima Gomdanti maa daa nyɛla ban labisi tingbani maa zalikpana buku la na, ka piigi Damiba interim tingbani zuɣulana . Coup maa ni daa kuli naai, laɣingu shɛli bɛ ni mi [[Economic Community of West African States|ECOWAS]] la mini [[African Union]] daa nyɛla ban na yihi Burkina Faso' bɛ niriba ni.Silimin gɔli February biɛɣu pia dali, tingbani zalikpana buku tuma yili nima maa daa che ka Damiba leegi tingbani zuɣulana.<ref>{{Cite web|last=AfricaNews|date=10 February 2022|title=Burkina Faso: Lt Col Damiba declared president by the Constitutional Council|url=https://www.africanews.com/2022/02/10/burkina-faso-lt-col-damiba-declared-president-by-the-constitutional-council/|access-date=28 March 2022|website=africanews.com|language=en}}</ref> O daa nyɛla ŋun po pɔri ka ʒini o nam kuɣu zuɣu silimin gɔli February biɛgu pia ni ayɔbu dali.<ref>{{Cite web|last=AfricaNews|date=16 February 2022|title=Burkina Faso's junta sworn in as president|url=https://www.africanews.com/2022/02/16/burkina-faso-s-junta-sworn-in-as-president/|access-date=28 March 2022|website=africanews.com|language=en}}</ref> Silimin gɔli March dahin yini dali, yuuni 2022 puli ni, sooje nima ŋɔ daa saɣiti ni sooje Gomdanti maa yen niŋla yumaa ata nam puuni. .<ref>{{Cite web|date=1 March 2022|title=Burkina Faso approves charter for 3-year transition|url=https://www.dw.com/en/burkina-faso-approves-charter-for-3-year-transition/a-60954556|access-date=6 October 2022|website=deutschewelle.com|language=en-GB}}</ref> Bɛ daa lan pahiya ni sooje nima maa yuma maa yi paai, ni piibu piibu n yen tuɣi.<ref>{{Cite web|title=Burkina Faso approves three-year transition before elections|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/1/three-year-transition-before-elections-approved-in-burkina-faso|access-date=28 March 2022|website=aljazeera.com|language=en}}</ref> zuɣulaan [[Roch Marc Christian Kaboré|Kaboré]], ŋun daa nyɛ bɛ ni gbaai so la daa nyɛla bɛ ni daa yooi so bahi silimin gɔli April dabaa ayɔbu dali yuuni 2022 puli ni.<ref>{{Cite web|date=6 April 2022|title=Burkina Faso: l'ex-président Roch Marc Christian Kaboré libéré|url=https://www.rfi.fr/fr/en-bref/20220406-burkina-faso-l-ex-pr%C3%A9sident-roch-marc-christian-kabor%C3%A9-lib%C3%A9r%C3%A9|access-date=20 April 2022|website=rfi.fr|language=fr}}</ref> Alobo ŋɔ daa nyɛla din tuɣi n doli coup maa tingbani kɔbigi puuni vaabu pihiyɔbu n daa nyɛ din zaa be Gomdanti sulinsi ni.<ref>{{cite web|title=State controls just 60% of Burkina Faso: ECOWAS mediator|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/6/18/state-controls-only-60-percent-of-burkina-faso-mediator|access-date=2022-06-19|website=aljazeera.com|language=en}}</ref> [[Siege of Djibo]] la daa nyɛla din pili silimin gɔli February ni yuuni 2022 puuni<ref name="Douce">{{Cite web|author=Sophie Douce|date=6 May 2022|title=Burkina Faso attempts difficult talks with jihadist groups|url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2022/05/06/burkina-faso-launches-difficult-talks-with-jihadist-groups_5982555_124.html|access-date=2 October 2022|website=lemonde.fr}}</ref><ref name="Sankara">{{Cite web|author=Inoussa Sankara|date=24 February 2022|title=Burkina Faso: les populations de Djibo appellent le MPSR de toute urgence, le récit d'une ville qui souffre le martyr entre les mains des terroristes|url=https://libreinfo.net/djibo-3/|access-date=3 October 2022|website=libreinfo.net|language=French}}</ref> n mali hali ni silimin gɔli June yuuni 2023 puuni.<ref>{{Cite web|date=28 June 2023|title=Burkina Faso – Escalation of violence and increased fighting (DG ECHO, Burkinabe press release, media) (ECHO Daily Flash of 28 June 2023)|url=https://reliefweb.int/report/burkina-faso/burkina-faso-escalation-violence-and-increased-fighting-dg-echo-burkinabe-press-release-media-echo-daily-flash-28-june-2023|access-date=17 July 2023|work=ECHO}}</ref><ref>{{Cite web|date=28 June 2023|title=Burkina: at least 34 soldiers and army auxiliaries killed in an attack|url=https://www.africanews.com/2023/06/28/burkina-at-least-34-soldiers-and-army-auxiliaries-killed-in-an-attack/|access-date=17 July 2023|website=africanews.com}}</ref> Daadam bilima ban kalinli daa be kɔbiga mini kɔbiga ni pihiyɔbu ni anu sunsuuni daa nyɛla bɛ ni di shɛba nyavuya [[Seytenga Department]], [[Séno Province]] bin din gbaai silimin gɔli June biɛɣu pia ni ayi hali ni biɛɣu pia ni ata dali ka niriba ban kalinli daa paai 16,000 mi daa zo n yi ka che bɛ yinsi.<ref>{{Cite news|date=2022-06-13|title=Armed men kill at least 100 in Burkina Faso border zone – security source|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/least-100-killed-burkina-faso-attack-over-weekend-sources-2022-06-13/|access-date=2022-06-13}}</ref><ref>{{cite news|last=Refugees|first=United Nations High Commissioner for|title=UNHCR calls for urgent support to assist almost 16,000 newly displaced in Burkina Faso who fled massacre|language=en|website=unhcr.org|url=https://www.unhcr.org/news/briefing/2022/6/62ac2d714/unhcr-calls-urgent-support-assist-16000-newly-displaced-burkina-faso-fled.html|access-date=2022-06-17}}</ref> Bɛ daa ti Gomdanti tibili silimin gɔli June ni yuuni 2023 puuni ni di kpa "military zones", ka civilians daa nyɛ bɛ ni yɛli shɛba ni bɛ na cheli tuma din ni tooi che ka tingbani maa sooje nima n ti pahi waachimana nima ni tooi tuhi aluuta tumdibi maa ka binshɛli kani n taɣiriba".<ref>{{cite web|date=2022-06-22|title=Burkina Faso to create military zones to fight jihadi rebels|url=https://apnews.com/article/islamic-state-group-ouagadougou-politics-west-africa-bb1e3e3c77cc14fbebde288d2ca207bf|access-date=2022-06-23|website=apnews.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2022-06-25|title=Burkina Faso gives civilians 14 days to evacuate ahead of military operations|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-faso-gives-civilians-14-days-evacuate-ahead-military-operations-2022-06-24/|access-date=2022-06-25}}</ref> Silimin gɔli September biɛɣu pihita dali , Damiba daa nyɛla sooje nima ni ŋme n paai so, [[Ibrahim Traoré|Ibrahim Traori]] n daa nyɛ sooje nima ŋɔ toondana.<ref>{{Cite news|date=30 September 2022|title=Burkina Faso army captain announces overthrow of military government|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-faso-army-captain-announces-overthrow-military-government-2022-09-30/|access-date=30 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ouagadougou|first=Staff and agencies in|date=30 September 2022|title=Burkina Faso's military leader ousted in second coup this year|url=https://www.theguardian.com/world/2022/sep/30/burkina-fasos-military-leader-ousted-in-second-coup-this-year|access-date=30 September 2022|website=theguardian.com|language=en}}</ref> Niŋsim ŋɔ daa nyɛla din niŋ chira anii saha Damiba ni daa ʒini nam kuɣu zuɣu. Daliri shɛli din daa che ka Traoré daa niŋ coup d'état ŋɔ nyɛla Paul-Henri Sandaogo Damiba ni daa kɔŋ yiko ni o mali Islamist insurgency ni la zali bɛ zaasheela.<ref>{{Cite news|last=Wright|first=George|date=30 September 2022|title=Burkina Faso unrest: Military officers remove leader Damiba|work=BBC|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-63098217}}</ref> Damiba daa nyɛla ŋun sɔŋ o tuma ni niɛma tiŋa ka daa yi tingbani maa puuni.<ref>{{cite news|last1=Ndiaga|first1=Thiam|last2=Mimault|first2=Anne|date=3 October 2022|title=Burkina Faso president resigns on condition coup leader guarantees his safety|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-fasos-self-declared-military-leader-says-situation-is-under-control-2022-10-02/}}</ref> Silimin gɔli October dabaa ayɔbu dali yuuni 2022 puuni, Captain Ibrahim Traoré n daa nyɛ bɛ ni piigi so ni o leegi tingbani zuɣulana <ref>{{cite news|date=6 October 2022|title=Traore officially appointed as transitional president of Burkina Faso after coup|language=en|work=France 24|url=https://www.france24.com/en/africa/20221006-traore-officially-appointed-as-president-of-burkina-faso-after-coup}}</ref> [[Apollinaire Joachim Kyélem de Tambèla]] daa nyɛla bɛ ni piigi so ni o na lɛbi Prime Minister silimin gɔli October biɛɣu pia ni yini dali yuuni 2022 puuni .<ref>{{Cite web|date=2022-10-24|title=Com Kyélem de Tambèla, Burkina Faso está se voltando para a França?|url=https://lejournaldelafrique.com/pt/com-kyelem-de-tambela-o-burkina-faso-se-volta-para-a-fran%C3%A7a/|access-date=2022-12-02|website=lejournaldelafrique.com|language=pt|archive-date=2022-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221026175129/https://lejournaldelafrique.com/pt/com-kyelem-de-tambela-o-burkina-faso-se-volta-para-a-fran%C3%A7a/|url-status=dead}}</ref> Silimin gɔli April biɛɣu pia ni yini dali yuuni 2023 puuni, yɛlikadizani nima ban daa be Burkina Faso daa nyɛla ban gbaai ni bɛ laɣim n sɔŋ tingbani maa bɛ yaazaa, din kuli yan niŋ ka bɛ tuhi nyaŋ bi'biɛlim ka kpa "legal framework n-ti niŋsim kam din daa yan niŋ<nowiki>''</nowiki> m miligi ka che bi'biɛlim. Binshɛɣu din gbaai civilian nima pihi yɔbu ni kɔbigi ni pihinu ni ayɔbu daa nyɛla bɛ ni daa ku shɛba.<ref>{{Cite web|last=AfricaNews|date=2023-05-01|title=Survivors of Karma massacre recount ordeal|url=https://www.africanews.com/2023/05/01/survivors-of-karma-massacre-recount-ordeal/|access-date=2023-06-04|website=africanews.com|language=en}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|title=Au moins 150 civils massacrés dans le nord du Burkina Faso|url=https://www.liberation.fr/international/afrique/au-moins-150-civils-massacres-dans-le-nord-du-burkina-20230423_LG4TT2XLW5ETZO6OGH3I36JPKM/|access-date=2023-06-04|website=libération.fr|language=fr}}</ref><ref name="HRW">{{cite web|date=4 May 2023|title=Burkina Faso: Army Linked to Massacre of 156 Civilians|url=https://www.hrw.org/news/2023/05/04/burkina-faso-army-linked-massacre-156-civilians|access-date=5 May 2023|website=hrw.org}}</ref><ref>{{cite web|title=Burkina Faso: Killing of Civilians|url=https://www.ohchr.org/en/press-briefing-notes/2023/04/burkina-faso-killing-civilians|access-date=29 April 2023|website=ohchr.org}}</ref> == Gomdanti tali == {{main|Politics of Burkina Faso}} [[Lahabali_kɔligu:Assemblee_Nationale_Burkina_Faso.jpg|thumb|The [[National Assembly of Burkina Faso|National Assembly]] building in downtown [[Ouagadougou]]]] Silimin gɔli June dabaa ayi dali, yuuni 1991 tingbani maa zalikpana buku daa nyɛla din nam [[Semi-presidential system|semi-presidential Gomdanti .]] Tingbani maa ni daa piibu piibu n pii tingbani zuɣulana so ŋun daa zaŋ o zaashee tingbani maa puuni n daa wurim bɛ jintɔribi jinaduu. Yuuni 2000 puuni, tingbani maa zalikpana buku maa daa nyɛla bɛ ni mali binshɛŋa zali din ni ka di taɣi tingbani zuɣulana nam ni niŋbu yuma maa labina yuma anu ni, ka tingbani zuɣulana kam ti la soli ni o tooi lɛbi tingbani zuɣulana buyi konko, din kuli yen niŋ ka di gu ka che bɛ kuli piiri ninvuɣu yino saha kam yuuni 2005 . Jinaduu maa daa nyɛla din mali [[Unicameralism|one chamber]] din yuli daa booni [[National Assembly (Burkina Faso)|National Assembly]], di daa nyɛla din mali kuɣusi kɔbigi ni pia ni yini, ka jintɔriba maa daa nyɛla ban yan niŋ yuma anu bɛ jintɔritali nam ni. constitutional chamber gba daa nyɛla din bɛni, di gba daa nyɛla din mali ninvuɣu pia , n ti pahi economic mini social council nim bantuma daa nyɛ shaawara gbaabu. Yuuni 1991 tingbani zalikpana buku maa daa nyɛla din zaŋ [[Bicameralism|bicameral]] jintɔritali na , amaa ka upper house (Chamber of Representatives) daa wurim li yuuni 2002 puuni. Compaoré gomdanti maa daa nyɛla din tum hali n-ti [[Decentralization#Government decentralization|decentralize power]] n daa zaŋ o yaa maa shɛŋa n ti Rigin nima mini Minisipali nima . Bɛ ni wali tabi shɛm maa daa nyɛla din daa che ka pirinsi nina daa bi lan tiɣi taba, dama bɛ ni daa bi tooi che ka sokam kanna ni chɔɣino la din daa niŋ lala so'chibigi ŋɔ maa tuma tɔm. Ansarisi maanibi daa nyɛla ban bolli ni hybrid decentralisation.<ref>{{cite web|author=Tiendrebeongo, Aristide|date=March 2013|title=Failure Likely|url=http://www.dandc.eu/en/article/decentralisation-burkina-faso-coming-against-obstacles-because-local-people-are-distrustful|publisher=dandc.eu}}</ref> [[Political freedom|Political freedoms]] nyɛla din kuli zaɣisi zaa Burkina Faso tingbani. [[Political freedom|Human rights organizations]] nim nyɛla ban galim ka feegi Compaoré Gomdanti ka di nyɛla biɛhi shɛga din nyɛ bihi yɔya shɛga nribi ni zaŋdi n niŋ di lahi bali wuligiribi mini politiisa nim shɛba la.<ref>{{Cite web|title=Africa's human rights court and the limits of justice|url=http://www.aljazeera.com/programmes/talktojazeera/2017/01/africa-human-rights-court-limits-justice-170107092107153.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027232853/http://www.aljazeera.com/programmes/talktojazeera/2017/01/africa-human-rights-court-limits-justice-170107092107153.html|archive-date=27 October 2017|access-date=27 October 2017|publisher=Al Jazeera}}</ref><ref>{{Cite web|year=2015|title=Burkina Faso 2015 Human Rights Report|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/252867.pdf|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://2009-2017.state.gov/documents/organization/252867.pdf|archive-date=2022-10-09|access-date=3 June 2018|publisher=[[United States Department of State]]}}</ref> prime minister maa n nyɛ Gomdanti tuntumdi kpema ka tingbani zuɣulanai piirɔ ka National Assembly nim mi saɣiritiri o piibu maa. Di nyɛla talahi ʒi o zuɣu ni o tiriti wuhiri tingbani zuɣulana ninvuɣu shɛbi o nin ni tiɣi ka bɛ ni tooi tum cabinet tuma tingbani maa ni.<ref>{{Cite web|date=4 January 2018|title=Burkina Faso|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/burkina-faso|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107072317/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/burkina-faso|archive-date=7 January 2019|access-date=6 January 2019}}</ref> === Tingbani zalikpana buku (constitution ) === {{Further|Constitution of Burkina Faso}} Yuuni 2015 ni , Kaboré daa gbaagi alikawuli ni o ni labi lihi mali yuuni 1991 tingbani zalikpana buku n niŋ. Lala maliniŋ ŋɔ daa nyɛla din daa nai yuuni 2018 ni. Zalikpani yini n daa taɣiri tingbani zuɣulani kam ka o ku tooi be nan ni m paai yuun piya m pa taba bee n walitaba, ka lan wuhi soshɛli bini ni tooi doli n yihi tingbani zuɣulani nam ni di yi niŋ ka o tum birigi zali ka vootim mi na bi paai na. Piibu piibu shɛli din nyɛ iin bee iinhi tingbani zalikpana buku ni daa zali shɛli Fifth Republic daa nyɛla din daa tirisi zali silimingoli March bɛɣu pishi ni anahi dali yuuni 2019 ni.<ref>{{cite web|date=28 August 2018|title=Burkina Faso: Referendum on new constitution set for March 2019|url=http://apanews.net/en/news/burkina-faso-referendum-new-constitutional-set-for-march-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107015849/http://apanews.net/en/news/burkina-faso-referendum-new-constitutional-set-for-march-2019|archive-date=7 January 2019|access-date=6 January 2019|website=Danube Travel}}</ref> Salinima yubu shɛŋa daa nyɛla din daa yihi lala bɛ taɣibu maani bɛ yubu kamanikonyuri suŋ nyan nyu, ya maŋa mɛbu, n ti pahi recognition of the right to civil disobedience, ŋmahima kamani;. Lala iin bee iinhi piibu piibu maa daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛlina ka di daliri nyɛla di ni daa niŋ ka jina duu jintɔribi la daa zaɣisi ni bi darigi bɛ ni daa zaŋ farigu shɛli lana la tibili. Di ni daa doli silimin gɔli [[January 2022 Burkina Faso coup d'état|January ni yuuni 2022 coup d'état]], sooje nima maa daa nyɛla ban daa wurim bɛ jinitɔbu shɛɛmaa, Gomdanti maa n ti pahi tingbani maa zalikpana buku maa. .<ref name=":12">{{cite news|date=24 January 2022|title=Burkina Faso military says it has seized power|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-60118993|access-date=24 January 2022}}</ref> Silimin gɔli January biɛɣu pihita ni yini dali, sooje Gomdanti maa daa nyɛla ŋun labisi tingbani maa zalikpana buku maa na, amaa di daa nyɛla din daa lan kuŋ tuma di ni daa niŋ ka silimin gɔli [[September 2022 Burkina Faso coup d'état|September ni yuuni 2022 coup d'état]] la daa niŋ.<ref>{{Cite web|date=30 September 2022|title=Burkina: des militaires annoncent la dissolution du gouvernement, le capitaine Ibrahim Traoré prend la tête du pays|url=https://www.rfi.fr/fr/en-bref/20220930-burkina-faso-des-militaires-annoncent-la-dissolution-du-gouvernement-et-la-fermeture-des-fronti%C3%A8res|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001221352/https://www.rfi.fr/fr/en-bref/20220930-burkina-faso-des-militaires-annoncent-la-dissolution-du-gouvernement-et-la-fermeture-des-fronti%C3%A8res|archive-date=1 October 2022|access-date=30 September 2022|publisher=Radio France Internationale|language=fr}}</ref> === Bɛ mini tinduya nima biɛhisi === {{Further|Foreign relations of Burkina Faso}} Burkina Faso nyɛla tinŋshɛli din be [[G5 Sahel]], [[Community of Sahel–Saharan States]], [[La Francophonie]], [[Organisation of Islamic Cooperation]], laɣinsi ŋɔ ni n-ti pahi ''United Nations'' laɣingu ni. Saha ŋɔ, di nyɛla bɛ ni na yihi shɛba [[ECOWAS]] mini [[African Union]] laɣinsi ŋɔ ni. === Linjima Yaɣila === {{main|Military of Burkina Faso}} Tingbani maa linjima nima ban paai tusaayɔbu ban zaa nyɛ bidibisi, ka di nyɛla bɛ kuli bɔhila bɛ suhiri ni bi tumti tingbani maa yɔli. Ban daa kuli yina ni bi na tum ti tingbani maa saha bɛli sunsuuni daa nyɛla ban yuma gbai pishi ni anu zaŋ chaŋ pihita ni anu polo ka bɛ zaa nyɛ bɛ ni wunsi shabi linjima mini ŋun pa linjima tuma zaani. ''Jane's Sentinel Country Risk Assessment yɛliya, ni'' Burkina Faso's linjima nim nyɛla ban lihi ʒim bɛ sooje tali yaa domi bɛ ka linjima tali niɛn' nima, amaa bɛ mali Gbaɣino matuka bini din tuɣiri tɔbu (''Armour-trucks),'' Ka lahi nye ban mali baŋsim zaŋkpa zaba zabbu polo din niŋ ka bɛ tooi zooi ka bɛ timdi Liberia ni gbaŋsabila tiŋgbaŋ shɛŋa din gba pahi, nuu di yi ti niŋ ka bɛ mini shɛba mali zabli.<ref>{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=Coup Underway In Burkina Faso, President Detained By Military|url=https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202201/459323.php|access-date=24 January 2022|website=Peacefmonline.com – Ghana news|archive-date=27 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127014401/https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202201/459323.php|url-status=dead}}</ref> Di yi kana bɛ shili malibu ni bɛ linjima niɛn' bɔra polo, Burkina Faso malla baɣaka' ni linjin' shɛba ban kuli nye tiŋgbaŋ maa linjinimanima zaŋ kpa bɛ ''élite Regiment of Presidential Security'' ({{lang-fr|Régiment de la Sécurité Présidentielle|link=no}} – RSP). Vihi' shɛŋa gba wuhiya ni yuun' shɛŋa din gari ŋɔ ni, ni tiŋgbani maa linjima daa malla nye nyɔnigu Ka kpa bɛ yɔri zalisi ŋan pahi bɛ tuma maa tumbu polo. <ref>''[https://web.archive.org/web/20100827071950/http://www.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-West-Africa/Army-Burkina-Faso.html Jane's Sentinel Security Assessment – West Africa]'', 15 April 2009</ref> Tiŋgbani maa mali linjima ban su' zuɣisaa fukumsi, ka di mali matuka yiɣira ban kalinli yiɣisi pishi yini ka', amaa di ka linjima ban su' kɔma fukumsi domi Tiŋgbani maa ka kul'bɔna shɛŋa dimba ni yen doli ŋa n- kpena Tiŋgbani maani n-ti tuɣiba. Linjima yaɣili ni su' vaabu shɛli kɔbgu puuni zaŋ kpa Tiŋgbani maa nyemma polo (''GDP'') nyɛla yini bii tɔb' yim ni ayi (1.2). === Zalisi Dolibu Kpaŋsibu Yaɣili === {{main|Law enforcement in Burkina Faso}} Burkina Faso kpuɣila pirinsi mini lingima nima ban galisi pam, Bɛ daa nyɛla ban niŋ generally modeled [[French police]] ni daa mali laɣinshɛŋa la nyaanga. France nyɛla ban na kuli tiri pirinsi ŋɔ mini linjima nim sɔŋsim mini bɛ tuma ŋɔ wuhibu faɣafaɣa. ''Gendarmerie Nationale'' nyɛla bɛ ni kpa shɛli n doli sooje tali tuma ni, ka pirinsi pam nyɛ pam kpaŋmaŋ nyɛ din du saazuɣu. [[Gendarmerie]] nyɛla din tumdi ka Minister of Defence nuupadi zuɣu, ka di tumtumdibi ŋɔ nyɛla bɛ ni kpuɣu shabi tingbani maa tinkpaŋ shaŋa din be di tintarisi la ni.<ref name="Das, pp. 139–141">Das, Dilip K. and Palmiotto, Michael J. (2005) ''World Police Encyclopedia'', Routledge, {{ISBN|0-415-94250-0}}. pp.&nbsp;139–141</ref> municipal police force nima gba nyɛla [[Ministry of Territorial Administration]] ni mali shabi di sulinsi ni, ka national police force gba nyɛ din be Ministry of Security sulinsi ni, ka yahinim shɛba bɛ ni mi [[Regiment of Presidential Security]] (''Régiment de la Sécurité Présidentielle'', or RSP), a 'palace guard' nim la , nyɛla ban gba zaŋ bɛ maŋa niŋ tingbani zuɣulani maa gulibuni . gendarmerie nima maa mini national police nim maa lan nyɛla ban pirigi bɛ maŋ buyi n nyɛ; administrative mini judicial police tumayili tima.<ref name="Das, pp. 139–141" /> Tinŋduya ni daadam biɛlim zaa mini tingbani maa ni bilichini nim zaa nyɛla din ʒi shabi zuɣu talahi ni bɛ chani ka ʒiri bɛ photo ID passports, bee binshagi shɛli bɛ ni tooi kuli gbubi ka so nya o ka baŋ ni tingbani maani niri n nyɛ o bee din kuli yan ni ka barina ku pai ba, lala n nyɛli ka , police spot identity checks gba nyɛ din niŋ talahi n ti daadam shaba ban kpɛri auto, [[Share taxi|bush-taxi]], bee boosu nima n gɔra.<ref>U.S. Dept. of State, [https://web.archive.org/web/20131114034455/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1075.html Burkina Faso: Country Specific Information]</ref><ref>Foreign and Commonwealth Office,{{cite web|title=Sub-Saharan Africa: Burkina Faso|url=http://www.fco.gov.uk/en/travelling-and-living-overseas/travel-advice-by-country/sub-saharan-africa/burkina-faso|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827125629/http://www.fco.gov.uk/en/travelling-and-living-overseas/travel-advice-by-country/sub-saharan-africa/burkina-faso|archive-date=27 August 2009|access-date=13 August 2009}} . Government of the United Kingdom</ref> === Administrative Walibuwalibu === {{main|Regions of Burkina Faso|Provinces of Burkina Faso|Departments of Burkina Faso}} Tingbani maa nyɛla din pigiri[[Regions of Burkina Faso|&nbsp;administrative regions]] pinaa'ta.Lala rijin nimŋɔ nyɛla din gbai [[Provinces of Burkina Faso|&nbsp;provinces]] pihi nahi ni ata n ti pahi de[[Departments of Burkina Faso|partments]] kɔbisita ni yini.Rijin kam nyɛla din be Gomdanti sulisi ni.[[Lahabali_kɔligu:Smoke_rises_from_Embassy_of_France_in_Burkina_Faso,_March_2,_2018.jpg|thumb|Smoke rising from French Embassy in Ouagadougou, 2 March 2018, during the [[2018 Ouagadougou attacks]].]] [[Lahabali_kɔligu:Burkina_Faso_Protests.png|thumb|Thousands of protesters march through Ouagadougou]] === 8th to 18th centuries Taarihi === Di na nyɛla nan gban kpeeni zaŋ chaŋ din niŋ sham ni saha shɛli Burkina Faso's zuliya nim maa ni kpe Burikina tingbani maani na saha shɛli. [[Moosei people|Proto-Mossi]] nyɛla ba daa paaina zɔŋɔ bɛ ni mi shɛli Burkina Faso tingbani nu dirigu zuɣu. zaŋ ti gbai yuuni 8th hali ni 11th centuries saha, <ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&nbsp;27</ref> Bɛ daa nyɛla ban saɣi ti Musulinsi adiini yuuni [[Islam]] 11th century polo, ka [[Samo language (Burkina)|Samo]] nim la gba paai na yuuni 15th century polo ,<ref name="ReferenceA">[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&nbsp;28</ref> ka [[Dogon people|Dogon]] ban be Burkina Faso's north mini northwest yaɣa zaŋ ti gbaigi kamani yuuni 15th bee 16th centuries<ref>{{Cite book|last=Shoup|first=John A.|url=https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=the+dogon+lived+in+burkina+faso+in+15th+century&pg=PA86|title=Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia|publisher=ABC-CLIO|year=2011|isbn=978-1-59884-362-0}}</ref> n ti pahi zuliya nim pam ban zaa be tiŋmaa tingban ni zaa nyɛla ban daa paai na lala saha ŋɔ. [[Lahabali_kɔligu:Boukary Koutou, also known as Wobgho, Mossi King of Ouagadougou with cavalry, Burkina Faso, 1892.jpg|thumb|The cavalry of the [[Mossi Kingdoms]] were experts at raiding deep into enemy territory, even against the formidable [[Mali Empire]].]] [[Lahabali_kɔligu:Pg381_Des_hommes_sur_les_toits_s'opposent.jpg|thumb|Armed men prevent the French explorer [[Louis-Gustave Binger]] from entering Sia (Bobo-Dioulasso) during his stay in April 1892.]] [[Middle Ages]] saha , Mohi maa daa kpala nazuɣuri pam m pahi kamani ;Tenkodogo, Yatenga, Zandoma, ni Ouagadougou.<ref name="Nations 2014">"Encyclopedia of the Nations." History. Advameg, Inc., n.d. Web. 8 October 2014.</ref> Saha shɛli kamani yuuni 1328 hali ni yuuni 1338 polo, Mohi bidibsi bee tɛbi tuhiribi daa nyɛla ban lo tɔbu n liri [[Timbuktu]] amaa [[Sonni Ali]] ŋun be [[Songhai Empire|Songhai]] daa nyɛla ŋun che ka Mohiŋɔ bi nyɛ nasara Kobi tɔbu dindaa tuhi Mali ni yuuni 1483.<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p. xxvioi</ref> 16th century piligu ha , bɛ ni mi shɛbi ni Songhai daa nyɛla ban kpa daba kɔhima ni damma daa bilim luɣu shɛli bɛ ni pa mi zɔŋɔ Burkina Faso la ni .<ref name="ReferenceA" /> 18th century saha,[[Gwiriko|Gwiriko Empire]] nazuɣu daa nyɛla bɛ ni kpa shɛli [[Bobo Dioulasso]] tingban ni , n ti pahi zuliya nim kamani Dyan, Lobi, n ti pahi Birifor daa nyɛla ban ʒini [[Black Volta]] yaɣili.<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p. xxvix</ref>[[Lahabali_kɔligu:Africa_de_l'Oèst_en_1875-es.svg|thumb|West Africa circa 1875]] === Bala din be Burikina Faso === {{bar box|title=Native Languages in Burkina Faso|titlebar=#ddd|left1=Languages|right1=percent|float=right|bars={{bar percent|Mooré|darkgreen|40.5}} {{bar percent|Fula|purple|9.3}} {{bar percent|Gourmanche|red|6.1}} {{bar percent|Bambara|black|4.9}} {{bar percent|Bissa|orange|3.2}} {{bar percent|Bwamu|green|2.1}} {{bar percent|Dagara|darkblue|2}} {{bar percent|San|black|1.9}} {{bar percent|Lobiri|darkred|1.8}} {{bar percent|Lyele|gray|1.7}} {{bar percent|Bobo|tan|1.4}} {{bar percent|Senoufo|lime|1.4}} {{bar percent|Nuni|violet|1.2}} {{bar percent|Dafing|darkblue|1.1}} {{bar percent|Tamasheq|yellow|1}} {{bar percent|Kassem|brown|0.7}} {{bar percent|Gouin|darkbrown|0.4}} {{bar percent|Dogon|amber|0.3}} {{bar percent|Songhai|bronze|0.3}} {{bar percent|Gourounsi|corn|0.3}} {{bar percent|Ko|maroon|0.1}} {{bar percent|Koussasse|charcoal|0.1}} {{bar percent|Sembla|wheat|0.1}} {{bar percent|Siamou|crimson|0.1}} {{bar percent|Other National|khaki|5}} {{bar percent|Other African|Magenta|0.2}} {{bar percent|French|cyan|1.3}} {{bar percent|Other non-indigenous|olive|0.1}}}} {{Further|Languages of Burkina Faso}} Burkina Faso nyɛla tingbani shɛla din mali bali bɔbiga. [[Working language|working languages]] bɛ mali bali shɛŋa yɛltɔɣa n tumdi tuma bɛ tuma shɛhi n nyɛ [[French language|French]], din daa kana ni saha shɛli bɛ ni daa na be gbanpiɛla Nuuni la, ŋa mini [[English language|English]]<nowiki/>n daa nyɛli .<ref name=":4" /> Silimin gɔli December ni yuuni 2023 puuni, dini daa niŋ ka nan gbankpeeni kana Burkina Faso mini French Gomdanti sunsuuni, Burkina Faso Gomdanti daa yimina n ti yɛli ni o yan labigila bɛ tingbani maa ni bala kamani ([[Mossi language|Mooré]], [[Bissa language|Bissa]], [[Dioula language|Dioula]], [[Fula language|Fula]]) ka di salo zaa pa zaŋdili tumdi tuma tingbani maa luɣilikam kamani bɛ ni daa pun zaŋdi French n tumdi tuma shamla.<ref name="2023endfrench">{{cite web|date=6 December 2023|title=French no longer Burkina Faso’s official language|url=https://apanews.net/french-no-longer-burkina-fasos-official-language/|access-date=9 August 2024|publisher=APA News|archive-date=7 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007102540/https://apanews.net/french-no-longer-burkina-fasos-official-language/|url-status=dead}}</ref> Silimin gɔli January ni, yuuni 2024, [[French language|French]] daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli ka di lan pa tingbani maa ni talihi balli , amaa ka di lee kuli nyɛla dintumdi tuma tuma shɛhi di mini [[English language|English]] amaa ka ni bɛ ni naa pun yɛrili sham maa..<ref name="constitution">{{cite web|date=29 March 2024|title=Burkina Faso’s Constitutional Reforms: Disputed Legitimacy Versus Decided Legality|url=https://constitutionnet.org/news/voices/burkina-faso%E2%80%99s-constitutional-reforms-disputed-legitimacy|access-date=9 August 2024|publisher=Constitutionnet}}</ref> Bɛ ni mali laasabu, bali shɛŋa din be tingbani maa puuni kalinli paai bala pihiyɔbu ka ŋa nim zaa nyɛ ,<ref>[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=BF Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, 16th&nbsp;edition. Dallas, Tex.: SIL International.] (Page on "Languages of Burkina Faso.")</ref> [[Indigenous language|indigenous]] bala. Mohili n nyɛla bali shɛli salo maa pam ni yara Burkina Faso tingbani, di nyɛla bali shɛla ban yɛrili ni paai kamanl tiŋ maa daadam biɛlim pirigili, ka bɛ nyɛ ban zoogi pam ka be central region zaŋ chaŋ capital, Ouagadougou polo. Ti yi lihi yuuni 2006 census, bali shɛŋa di daa kuli nyɛ salo ni zaŋdi shɛli n diri fiila saha kam Burikina tingbani maani daa kuli nyɛla Mohili din daa vaagi vaabu 40.5 kobigi puuni daadam biɛlim maani, ni [[Fula language|Fula]] din gba daa vaai vaabu 9.3 kobigi puuni , [[Gourmanché language|ni Gourmanché]] din gbadaa vaai vaabu 6.1% kubigi puuni [[Bambara language|ni Bambara]] dingba daa vaai vaabu 4.9 kɔbigi puuni ni [[Bissa language|Bissa]] din gba daa vaai vaabu 3.2 kɔbigi puuni ni [[Bwamu language|Bwamu]] di gba daa vaai vaabu 2.1 kobogi puuni ni [[Dagara language|Dagara]] di gba daa vaai vaabu 2 kobigi puuni, ni [[San language|San]] din gba daa vaai vaabu 1.9 kɔbigi puuni, ni [[Lobiri language|Lobiri]] dingba daa vaai vaabu 1.8 kɔbigi puuni , ni [[Lyélé language|Lyélé]] din gba daa vaai vaabu 1.7 kɔbigi puuni, [[Bobo language|Bobo]] mini [[Sénoufo language|Sénoufo]] din daa vaai vaabu 1.4 kɔbigi puuni di zaɣi yini kam, ni [[Nuni language|Nuni]] din daa vaai vaabu 1.2 kɔbigi puuni, ni [[Dafing language|Dafing]] din daa vaai vaabu 1.1 kɔbigi puuni, ni [[Tamasheq language|Tamasheq]] din daa vaai vaabu yini kɔbigi puuni , ni [[Kasena language|Kassem]] by 0.7%, [[Gouin language|Gouin]] by 0.4%, [[Dogon language|Dogon]], [[Songhai language|Songhai]], and [[Gourounsi language|Gourounsi]] by 0.3% each, Ko, [[Koussassé language|Koussassé]], [[Sembla language|Sembla]], mini [[Siamou language|Siamou]] din zaa daa vaai vaabu 0.1 yinikam kɔbigi puuni, ni national languages din gba daa vaai vaabu 5 kɔbigi puuni ni African languages dingba daa vaai vaabu 0.2% kɔbigi puuni , ni French (the official language) din gba daa vaai vaabu 1.3 kɔbigi puuni n ti pahi non-indigenous languages din gba daa vaai vaabu 0.1 kɔbigi puuni tiŋa maa daadam biɛlim galisim puuni.<ref>{{cite web|last1=Ouedraogo|first1=Mathieu|last2=Ripama|first2=Toubou|title=Recensement General de la Population et de L'Habitation (RGPH) de 2006. Analyse des Resultats Definitifs. Theme 2: Etat et Structure de la Population|url=http://www.insd.bf/n/contenu/enquetes-recensements/rgph_bf/themes_en_demographie/Theme2-Etat_et_structure_de_la_population.pdf|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20131113161626/http://www.insd.bf/n/contenu/enquetes-recensements/rgph_bf/themes_en_demographie/Theme2-Etat_et_structure_de_la_population.pdf|archive-date=13 November 2013|publisher=Ministère de L'Économie et des Finances, Burkina Faso}}</ref> Burikina nuzaa polo, [[Mande languages|Mandé]] bala n nyɛla salo pam ni yɛri shɛŋa, ka din zooi pam salo nɔlini nyɛ [[Dioula language|Dioula]] (bɛ ni lahi mi shɛli ni Jula bee Dyula la ), din pahi pahi n nyɛ [[Bobo language|Bobo]], [[Samo language (Burkina)|Samo]] n ti pahi [[Marka language|Marka]]. [[Fula language|Fula]] nyɛla bali shɛla di du gaa pam di yɛlibu polo di bahi bahindi Burikina tingbani wulin puhili polo .[[Gourmanché language|Gourmanché]] balli ŋɔ gba nyɛla salo pam ni yɛra Burikina tingbani nu dirigu zuɣu polo ka [[Bissa language|Bissa]] gba nyɛ salo pam ni yɛri shɛli Burikina tingbani wulin luhili polo. == '''Adiini shɛŋa din be Burikina Faso''' == Burikina Faso Gɔmnanti ninsal' biɛlim kalinli vihigu din daa niŋ yuuni 2019 daa wuhiya ni ninsal' biɛlim ban vaaibu yiɣisi 63.8 kɔbigi puuni n-nyɛ Musulinima, amaa ka ban kuli galisi bɛ puuni nyɛla musulim' shɛba bɛ ni booni Sunnanima la, ka bɛ bɛla n-ŋɔ mi nyɛ bɛ ni mi shɛba shiiɣania la. Amaa ka Sunnanima maa pam kuli lahi nyɛla ban dalim yaɣishɛli bɛ ni boli Tiijaaniya la. Ninsal' biɛlim kalinli vihigu din daa niŋ yuuni 2019 ŋɔ daa lahi wuhi ni nisal' biɛlim ban vaaibu yiɣisi 26.3 kɔbigi puuni nyɛ dolodolonima. Lala kalinli ŋɔ puuni vaaibu 20.1 kɔbigi puuni nyɛla Roman catholic, ka vaaibu 6.2 kɔbigi puuni mi nyɛ bɛ ni mi shɛba protestanti nima la. Kɔbigi puuni vaaibu 9.0 daa nyɛla ban gbubi bɛ yaanima daa diini. Kotomsi nyɛla bɛ ni mi shɛli Dogon adiini la. Vaaibu 0.2 kɔbigi puuni daa nyɛla ban doli adiini shɛŋa din pahi ka vaaibu 0.7 kɔbigi puuni mi ban doli adiini shɛli. Adiini shɛli bɛ ni mi Animist ban be tingbani maa yaɣ' shɛli bɛ ni booni Sud-Ouest la n-daa nyɛ ban galisi pam ka bɛ kalinli yiɣisi vaaibu 48.1 kɔbigi puuni. == Joografi == Borikina faso dola latitude 9 mini 15 degree N sunsuuni.(15 degree nyɛla din be yɣi bili n be wulinluhuli polo),ka longitude maa mi nyɛ 6degree W ni 3 degree E.tingbaŋ maa malila tinduya dibaa ayi,lajabali wuhiya, ni paneplain nyɛla din pɔbi tingbani yaɣishɛli din galisi maa,bin din che ka tingbani maa yaɣ'shɛŋa tooi nyɛ din duri ka sirigira, kamani zoya.n teeriyɛl'kura kamani Precambrian massive. ka bɛ tingbani yaɣ'shɛli din mi daa bɛ southwest la mi nyɛ din namdi sandstones,bɛ zo'kara la ni.Ténakourou,bini din zooibu wuhi 749metres. (2,457ft). zo'sjʋŋa ŋan waligiri bɛ tiŋsi maa paai 150m galisim kamani (492ft).latitude din be borikina faso nyɛla 400m kamani (1312ft).ka waliginsim din be di puuni ni tooi Paso600m kamani(1969ft).Borikina faso nyɛla tingban shɛli dinkuli yɛrigi n doya.tingbani maa nyɛla din gbubi bɛ yu'kurili shɛli bɛ ni daa boli upper Volta la, din baari yaɣiri mɔɣa ata la.lala mɔɣa ŋo n nyɛ, black Volta (mouhoun),white Volta(Nakambé) ni red Volta (nazinon).black Volta maa KO n nyɛ tingbani maa mɔɣa Ayi shɛli din zɔri yuuni kam.dinbala mi n nyɛ komoè, din zɔri n kpari southwest polo.https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Burkina_Faso&action=edit&section=42 Niger ko'zɔra- Ŋan yuya nye Béli, Gorouol, Goudébo, ni Dargol- nyɛla ŋan zɔri saha ni saha ka ŋa zɔbu ku yuuya, chiri anahi hali ni chiri ayɔbu yuuni puli ni. Amaa, Ko'zɔra ŋɔ nyɛla din ni tooi kyeei hali ti tooi di' ya' gba. Tiŋgban' maa gba mali kuli' bɔna ŋan kalinli zooi- ka ŋan yuli du' n-nye Tingrela, [[:en:Lake_Bam|Bam]], ni Dem. Tiŋgban' maa gba mali mɔɣa- ka ŋan yuli du' n-nye Oursi, Béli, Yomboli, and Markoye. Kɔm kalinsi tooi nahindi Tiŋgbani maa pam, di bahi bahindi Tiŋgbani maa ''north'' yaɣili. Burkina Faso dola Tiŋgbana ayi puuni: Ŋani n-nye [[:en:Sahelian_Acacia_savanna|''Sahelian Acacia savanna'']] ni [[:en:West_Sudanian_savanna|''West Sudanian savanna'']].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal|last1=Dinerstein|first1=Eric|last2=Olson|first2=David|last3=Joshi|first3=Anup|last4=Vynne|first4=Carly|last5=Burgess|first5=Neil D.|last6=Wikramanayake|first6=Eric|last7=Hahn|first7=Nathan|last8=Palminteri|first8=Suzanne|last9=Hedao|first9=Prashant|last10=Noss|first10=Reed|last11=Hansen|first11=Matt|year=2017|title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm|journal=BioScience|volume=67|issue=6|pages=534–545|doi=10.1093/biosci/bix014|issn=0006-3568|pmc=5451287|pmid=28608869|doi-access=free|last12=Locke|first12=Harvey|last13=Ellis|first13=Erle C|last14=Jones|first14=Benjamin|last15=Barber|first15=Charles Victor|last16=Hayes|first16=Randy|last17=Kormos|first17=Cyril|last18=Martin|first18=Vance|last19=Crist|first19=Eileen|last20=Sechrest|first20=Wes|last21=Price|first21=Lori|last22=Baillie|first22=Jonathan E. M.|last23=Weeden|first23=Don|last24=Suckling|first24=Kierán|last25=Davis|first25=Crystal|last26=Sizer|first26=Nigel|last27=Moore|first27=Rebecca|last28=Thau|first28=David|last29=Birch|first29=Tanya|last30=Potapov|first30=Peter|last31=Turubanova|first31=Svetlana|last32=Tyukavina|first32=Alexandra|last33=de Souza|first33=Nadia|last34=Pintea|first34=Lilian|last35=Brito|first35=José C.|last36=Llewellyn|first36=Othman A.|last37=Miller|first37=Anthony G.|last38=Patzelt|first38=Annette|last39=Ghazanfar|first39=Shahina A.|last40=Timberlake|first40=Jonathan|last41=Klöser|first41=Heinz|last42=Shennan-Farpón|first42=Yara|last43=Kindt|first43=Roeland|last44=Lillesø|first44=Jens-Peter Barnekow|last45=van Breugel|first45=Paulo|last46=Graudal|first46=Lars|last47=Voge|first47=Maianna|last48=Al-Shammari|first48=Khalaf F.|last49=Saleem|first49=Muhammad}}</ref> western Sehel nima n daa tooi mali masks maa n kuri bɛ bukaata nima, bɛ daa tooi n zaŋdili tumdi tuma bɛ yɛl'kura malibu shɛɛ,kuyiya, amiliya yiya, suuna yiya ni ŋan pahi. bɛ daa tooi lahi jɛmdi bɛ buɣa ni binkɔbiri shihi bɛ tinkpansi puuni. Bɛ wahiwabu la mi gba daa nyɛla din niŋda din yɛn che ka bɛ tinkpansi maa wuhiri bɛ yurilim ni suhupiɛlli zan chaŋ bɛ tingbana maa ni sɔŋdiba shɛm maa polo.Nolini baŋsim daa zooila bɛ nolini yɛltɔɣa kaya puuni, din na maliba bukaata saha shɛli ti noi na ʒiya ŋo.1934 French occupation saha la, Dimdolobsom Ouedraogo daa zaŋla o maximes penees et devinettes mossi la n wuhi salo. kundi shɛli din wuhiri mossi nima nolini https://en.wikipedia.org/wiki/Burkina_Faso#cite_note-KS-219 Nazi boni ni Rogar Nikiema.1960s maa daa nyɛla zoobu pam Zan chaŋ playright kalinli zaŋwuhisalo zuɣu.1970s la saha, litrature daa chami ka Borikina faso mini sasabiriba pam be ni daa zaŋ n Wuhi salo tooi nya naba n zani.https://en.wikipedia.org/wiki/Burkina_Faso#cite_note-JM-221.Borikina faso theatre la daa nyɛla din laɣim ban tumdi kali tuma la mini colonial influence la ni ban kpaŋsiri post colonial ka bɛ daa lɛba baŋsim shɛli din yɛn che ka be gba tooi zali bee n kpa bɛ national theatre. western-style theatre daa nyɛla din niŋ bayana saha shɛli ninniesim ni daa kpe Borikina Faso.din daa kuli kpaŋsili paa daa nyɛla French theatre.sahsaha shɛlishɛli maŋsulinsi ni daa niŋ yɛl'palli n zaŋti ba, bɛ daa laɣimya n to jina n gbaai ka bɛ nia nyɛla ni di pa tu ni bɛ le bɛ tiŋkpansi la baŋsima ni diɛma. ==SLAM - POETRY salo daa nyɛla ban kuli pahira tingbani ŋo puuni di bahibahindi Malika Outtara [220] daa kpaŋ o maŋa ka slam poetry nya nabo n zanitingbani maa ni.o daa zaŋla o baŋsim n kpuɣi niriba haŋkaya n chaŋ ti kpa bɛnyɛr'shɛŋadin be bɛ biɛhigu puuni, kamani, ʒim vooibu, jaatonima dɔɣibu n ti pahi covid-19. ==Art and Craft== din pahi nyɛla bɛ artistic heritage puuni, bɛ nyɛla ban mali bɛ art tiŋ karili ka di be borikina faso.ballee Ouagadougou. bɛ ni zaŋ bɛ baŋsim n mali bɛnshɛŋa pam nyɛla din zooiri bɛ tingbani ŋo zaŋ jɛndi tourism polo.Borikina faso n lahi nyɛ ban su duniya zaa art and craft fair fukumsi.Ouagadougou. French nima tooi boonili SIAO.==CUISINE == https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Burkina_Faso&action=edit&section=44 bɛ kali bindiri shɛŋa din zooi ka bɛ too duɣirili n nyɛ sokam ni diri shɛli, ŋan nima n nyɛ, chi, za, shiŋkaafa, Karwana, sima, wulijo, nyuli ni mana.binkɔbiri nimdi shɛŋa bɛ ni tooi dira n nyɛ, nɔhi, nogala,ni kuligini zahim.bɛ binnyura tooi nyɛ dam din mii ni zimkom.Borikina faso zimkom ŋo biɛmi ka milki la, ka piɛla ka bɛ fondi ni bɛ tooi mali blooku n niŋdi dipuuni din yɛn che ka di maai. amaa bɛ tinkpansi tooi mali za din zani ka mii n n niŋ bin'nyurili ka boli li Dolo.Borikina faso sinii nyɛla din mali anfaani pam west Africa ni Africa zaa sinii nima puuni.Borikina faso nima pili sinii nima saha shɛli bɛ daa kpa sinii chuɣu FESPACO la.ka bɛ daa zaŋli n wuhi salo sinii bakɔi la ni yuuni 1969 n daa bala.bɛ ban nyɛ sinii ŋmahiriba ŋo pam nyɛla duniya sinii kpamba ni mi shɛba sports diɛma ni yiɣijam din be Borikina faso nyɛla din yarim, bin din gbaai bol'ŋmebo' nuunu bola, cheche babo,ni ŋan bahi. bol'ŋmebo n nyɛ din niŋ bayana borikina faso, ka sokam ŋmerili tiŋpuuni ni tinkpansi zaa. be national team maa daa maila yupaa dina n nyɛ,"lesEtalons" ( stallion nim la).Tiŋ'nabipuɣinga ŋun daa nyɛ asanza nira la yɛli daa booni YENNENGA n daa yɛli.yuuni 1998, AFCON daa nyɛla din ŋme Borikina faso tingbanni,di saha ka OMNISPORTS STADIUM din be Bobo-Dioulasso la daa me.Borikina faso daa nyɛ nasara n chaŋ n ti ŋme AFCON South Africa tingbanni, bɛ daa moya n paai bola ŋo pahigu amaa ka Nigeria nima daa diba pɔgaŋa ka daa kpuɣi jaashee maa yuuni 2013 n daa bala.bɛ piligu AFCON ŋmɛbu n daa bala.Basketball gba nyɛla borikina faso paɣiba ni dabba ni yu shɛli,https://en.wikipedia.org/wiki/Burkina_Faso#cite_note-231 di chɛ ka di niŋ bayana tingbani maa ni.yuuni 2013 ka bɛ dabba gba daa nya nasara afrobasket ni, summer Olympics ka HUGUES FABRICE ZANGO ŋun nyɛ ŋun tooi guui ri la daa di borikina faso piligu Olympic Medal, winning bronze dabba triple jum la ni.https://en.wikipedia.org/wiki/Burkina_Faso#cite_note-232. Folk music n nyɛ din be borikina faso ka bala pihiyɔbu nyɛ ban Zaɣa tooi be dini, mɔhi ban be Ouagodougou yaɣili la daa nyɛla ban nyɛ kali niriba , kɔbiga puuni vaabu pihinahi bin din gbaai wulin puhili polo,gurunsi, gurima, dagaaba, ni lobi zama zaa ayi yɛri gur bala dinŋmani mohi bala ladaa chaŋya hali n ti paai coastal state. ka Ayi kana n ti lihi north mini east, fulaanima daa nyɛla ban dii ka yaa amaa ka south west ni ka mande bala lee yoli. kamani samo,bissa,bobo,senufo, nimarka. ==MEDIA== pɔhim zuɣu tuma du'zuɣu din be borikina faso nyɛla din tab'sɔŋ telivisa nima mini radio tuma durizaa din be be tingbani maa ni.RTB zaŋwuhi sal nyɛla din nyɛ buyi Zuɣu bɛ medium wave (AM) puuni ni FM frequencies pam ni. diyi pa RTB gba, ʒiŋgama zuɣu nima ban su Diɛma ni yiɣijam, kaya, yila, ni jɛma Fm tuma duri. RTB nyɛla din na kuli gbubi duniya zaa shirt wave news zaŋ wuhi salo bin din gbaai Ouagadougou din mali 100kw transmitter n be 4.815 mini 5.030MHz puuni.yuuni 1998,Norbert Zongo ŋun vihiri pɔhim zuɣu yɛla, o biɛli Ernest,o droba, ni do so daa nyɛla bɛ ni ku shɛba ka nyɔba buɣum ka so bɛ mi ŋun tum lala tuma maa,ŋo zaa daa yila bɛ ni daa mɔri ni bɛ che ka borikina faso press ni bɛ pɔhim zuɣu soya la zani di gama zuɣuka si bɛ niŋ.di nyaaŋa, di daa ti ʒimi ni paati apaati zuɣu ka bɛ daa ku Norbert Zongo ŋuna maa,bɛ ni daa ti lihi ka kɔlivaai yɛltɔɣa maa.yuuni 1999,François Compaorè daa nyɛla bɛ ni ŋmaai samili n ti so, ka di nyɛla David Ouadruogo kumla zuɣu.ŋun daa kpi ka di nyɛa lnahingu puuni la. yuuni 1998January,di nyaaŋa, bɛ daa yiɣisi lala samili maa. bɛ ni daa balim. yuuni 2000 Auguestnin daa bala, niriba anu sooja gulibadaa nyɛla bɛ ni lahi ŋmaai samili n ti ka di gba kuli nyɛla Ouedruogo kum ŋo zuɣuyaha. RSP niribaMarcel Kafando, Edwmondkoama, Ousseini yaro,vihigu wuhiyawuhiya ni bɛ nuu daa nela Norbert Zongo kum maa ni.ka bɛ daa kpariba saha gbaliŋ. Norbert Zongo kum maa saha hali ni zuŋo,binyɛra pam zaŋ kpa zongo vihigu polo nyɛla gomnanti ni gurivka taɣiri shɛli.yuuni 2007 April, Karim Sama ŋun yɛli daa kuli du ka di nyɛla o binshɛɣu kam puuni o zaŋdila reggae yila n kpɛhira, ka di nyɛla haŋkali ka o mali n kniŋdi bɛ gomnanti yɛltɔɣa puunizaŋkpa yɛlmaŋli kalinsi ni laɣi'shɛŋa Deeibu yirŋyiriŋ. o daa nyɛla ŋun deei kum lama pam,Hali o loori kperili daa nyɛla bɛ ni Dabi shɛli buɣum Ouaga Fmsambanni ka bɛ bɛ baŋ lala nira.CPJ daa sabiya n ti tingbani zuɣulana,n bori ni o chɛ ka o gomnanti maa vihi n bo ban doli n tumdi lala tuma ŋo. === Climate === [[Lahabali_kɔligu:Koppen-Geiger_Map_BFA_present.svg|thumb|Map of [[Köppen climate classification]]]] Burkina Faso nyɛla din mali tropical climate buyi ko. Di nin nyɛ shaɣini mini wuuni.Shaɣini, tingbani maa nyɛla din deeri sakom din gbaaigi {{convert|600|and|900|mm|abbr=on|sp=us|in|0}}; Wuuni mi, kikaa pɔhim tuli kuma nyɛla din yirina Sahara polo n ʒara. Shaɣu maa nyɛla din niŋdi chara anahi ko, kamani silimingoya , May/June zaŋhali ni September ni, amaa di nyɛla din bi paari lala tingbani maa wulinpuhili yaɣili polo. climatic zones nim dibaa'ta nyɛla din ni tooi nyɛ [[Sahel]] la, Sudan-Sahel la, n ti pahi Sudan-Guinea la. Sahel din be tingbani maa wulin puhili yaɣali la nyɛla din deeri sakom kamani din pɔrigari {{convert|600|mm|in|0|abbr=on|sp=us}}<ref name="relationship">{{cite web|title=SIM Country Profile: Burkina Faso|url=http://www.sim.org/country.asp?fun=1&CID=18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080309142111/http://www.sim.org/country.asp?CID=18&fun=1|archive-date=9 March 2008|access-date=5 August 2006}}</ref> yuuni pulini ka di lee nyɛ din mali wuntaŋ pam din ni paai, {{convert|5|–|47|°C|lk=on|°F|0}}. Di ni niŋ ka wuuni din mi shɛli [[tropical savanna]] la kana, Sahel la nyɛla din chani yaɣiri Burkina Faso tinŋtarisi, binshɛɣu din yi [[Horn of Africa]] zaŋ hali ni Atlantic Ocean, nti pahi [[Sahara]] tinŋtarisi zaŋgbai di wulinpuhili polo nti pahi tam ni be [[Sudan (region)|Sudan]] Rijin shaŋani zaŋti gbaai wulinluhili polo. Di nyɛla din be 11° 3′ mini 13° 5′ wulinpuhili [[latitude]], Sudan-Sahel region nyɛla yaɣishɛli din saamibu mini wuntaŋ yibu nyɛ dintaɣira. Di yi labi wuliluhili polo, Sudan-Guinea zone la nyɛla din deeri sakom din gari {{convert|900|mm|in|0|abbr=on|sp=us}}<ref name="relationship" /> yuuni kam pulini ka lan nyɛ din dii bi maai pam. [[Lahabali_kɔligu:Wreckage_of_a_dam_(Dourtenga,_2008).jpg|thumb|Damage caused by the Dourtenga floods in 2007]] Geography mini environment nyɛla Burkina Faso's din niŋ chɔguno zaŋ chaŋ Burikina Faso nim bindiri gbubbu polo.<ref>{{Cite journal|last=Reardon|first=Thomas|year=1996|title=Agroclimatic Shock, Income Inequality, and Poverty: Evidence from Burkina Faso|journal=World Development|volume=24|issue=5|pages=901–914|doi=10.1016/0305-750x(96)00009-5}}</ref> Di ni niŋ ka tingbani maa nyɛ din be [[Sahel]] Rijin ni la, region, di nyɛla din mali radical climatic variation pam duniya yaangizuɣu, bin shaɣu din gbaai ko kpɛɣu zaŋni sanzali.<ref>{{Cite journal|last=Ostergaard Nielsen|first=Jonas|date=February 2010|title=Cultural barriers to climate change adaptation: A case study from Northern Burkina Faso|journal=Global Environmental Change|volume=20|issue=1|pages=142–152|bibcode=2010GEC....20..142N|doi=10.1016/j.gloenvcha.2009.10.002}}</ref>Lala climatic din dij ka baŋbu chichirichi ŋɔ nyɛla din ni tooi nyɛ tɔm n zaŋti Burkina Faso bilichini nima ni bɛ niŋ yɛda ni pukparilim.<ref>{{Cite journal|author=Barbier|display-authors=etal|year=2009|title=Human Vulnerability to Climate Variability in the Sahel: Farmers' Adaptation Strategies in Northern Burkina Faso|journal=Environmental Management|volume=43|issue=5|pages=790–803|bibcode=2009EnMan..43..790B|doi=10.1007/s00267-008-9237-9|pmid=19037691|s2cid=9634833}}</ref> Burkina Faso's climate lan nyɛla din tooi che ka biniɛma ban saɣindi purini bindirala tooi nyɛri soya bee yi ko pam n saɣin bɛ bindira, din gbaai biniɛma ban saɣindi bindira kamani; [[Locust|locusts]] mini [[Cricket (insect)|crickets]], ban nyɛ ban saɣindi binbila ka lahi niŋli kamani di bɔrimi ni di niŋla.<ref>{{cite journal|last1=Groten|first1=S. M. E.|year=1993|title=NDVI—crop monitoring and early yield assessment of Burkina Faso|journal=International Journal of Remote Sensing|volume=14|issue=8|pages=1495–1515|bibcode=1993IJRS...14.1495G|doi=10.1080/01431169308953983}}</ref> Di pala din be Burkina Faso nim pam ban kɔri ka di nyɛla kɔhibu zuɣu konko la zuɣu amaa ni ban kɔri ni bɛ zaŋ dihi bɛ dundɔnani nim la gba zaa .<ref name="Coping">{{Cite journal|last1=Reardon|first1=Thomas|last2=Matlon|first2=Peter|last3=Delgado|first3=Christopher|date=September 1988|title=Coping with household-level food insecurity in drought-affected areas of Burkina Faso|url=http://oar.icrisat.org/7395/1/WorldDev_16_9_1065-1074_1988.pdf|journal=World Development|volume=16|issue=9|pages=1065–1074|doi=10.1016/0305-750X(88)90109-X}}</ref> Di ni nŋ ka pukparilim pa kpe yɔɣu maa, daŋsipam ni daŋsi pam nyɛla ban pa bɔri sopali shɛŋa bɛ ni yan dɔli n nyɛ arizichi ka di lahi pala pukparilim ni,<ref>{{Cite journal|author=Carla Roncoli|author2=Keith Ingram|author3=Paul Kirshen|year=2001|title=The costs and risks of coping with drought: livelihood impacts and farmers' responses in Burkina Faso|journal=Climate Research|volume=19|pages=119–132|bibcode=2001ClRes..19..119R|doi=10.3354/cr019119|doi-access=free}}</ref>ka ŋa zuɣu che ka bɛ tooi nyɛ ban chɛri bɛ bɛhisi shehi ka cheni yaɣishɛŋani ni bɛ ti bo tuma nima.<ref name="Coping" /> === Natural resources === [[Natural resources of Burkina Faso|Burkina Faso's natural resources]] nim nyɛla Salima, [[manganese]], [[limestone]], [[marble]], [[Phosphate|phosphates]], [[pumice]], n-ti pahi yelim . ====== <u>Binkɔb'kpema</u> ====== {{Further|Wildlife of Burkina Faso}} Burkina Faso nyɛla din mali wabiri pam n gari tinduya pam gbansabila tingbani nuzaazuɣu polo. Gbuɣima, kunduna n-ti pahi yɔniɣiri nyɛla ban zaa be ni n ti pahi Walisi nti pahi mɔɣini binkɔbiri pam nyɛla ban be tingbani ŋɔ ni. Binkɔri ban ŋubiri bɛ tabi maa shɛbi ban be Burkina Faso, n nyɛ jaŋgbuni, [[spotted hyenan]] n-ti pahi yɔbahi, tingbani ŋɔ nyɛla tingban shɛli di kuli mali mɔɣuni binkɔbigu kam.<ref>{{cite web|title=Geography & Wildlife|url=http://www.our-africa.org/burkina-faso/geography-wildlife?ref=nf|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903210757/http://www.our-africa.org/burkina-faso/geography-wildlife?ref=nf|archive-date=3 September 2015|access-date=15 October 2014|work=www.our-africa.org}}. our-africa.org</ref> Burkina Faso's [[Wildlife in Burkina Faso|fauna mini flora]] nyɛla bɛ ni guli shɛbi yaɣa anahi ni: * [[W National Park]] ni din be tingbani maa nudirigu zuɣu din cha ti gari Benin, mini Niger. * Arly Wildlife Reserve ([[Arly National Park]] din gba be tingbani maa nudirigu zuɣu la. ) * Léraba-Comoé Classified Forest ni Partial Reserve of Wildlife ka di be tingbani maa nuzaazuɣu . * [[Mare aux Hippopotames]] la din gba be tingbani maa nuzaazuɣu. N ti pahi yaɣa pam ani ni tooi nyɛ shɛŋa [[List of national parks in Africa]] mini[[Nature reserves of Burkina Faso]] yaɣa ŋɔ ni. == Daabilim == {{main|Economy of Burkina Faso}} [[Lahabali_kɔligu:Burkina_Faso_Product_Exports_(2019).svg|right|thumb|A proportional representation of Burkina Faso exports, 2019]] [[Lahabali_kɔligu:GDP_per_capita_development_of_Burkina_Faso.svg|thumb|GDP per capita in Burkina Faso, since 1950]] Burkina Faso nim ni yihi binshɛɣu bɛ tingbani puuni ka di yiri tinduya ni nyɛla din ni paai $2.77billion yuuni 2011, ni $754million yuuni 2012.<ref>{{cite web|title=OEC: Products exported by Bulgaria (2012)|url=http://atlas.media.mit.edu/explore|archive-url=https://web.archive.org/web/20121029104824/http://atlas.media.mit.edu/explore|archive-date=29 October 2012|access-date=30 October 2014|work=The Observatory of Economic Complexity}}</ref> Pukparilim nyɛla din din vaagi kɔbigi puuni vaabu pihita ni yini bɛ dundɔŋni tuma, ka nyɛ din vaaigi kɔbigi puuni vaabu pihinii ʒ maa tuun tumdibi puuni. Di nyɛla din yaa be bingula gulibu polo pam. Di bahibahindi tingbani maa wulinluhili zuɣu mini di wulinluhili nuzaa polo, niribi maa nyɛla ban kɔri bindiri kamani; chi, za, kawana, sima, shinkafa mini gumdi, ka din pam nyɛla bɛ ni yan guui shɛli n kɔhi. Tingbani maa daabilim maa pam yɛɣili nyɛla ban sɔŋsim yirina anduniya zaa totopɔŋlani, hali bɛ ni kuli mali salima pam la zaa yɔli. Bin yɛra anu dindo zuɣusaa bɛ ni mali aʒiya shɛŋa n yiri tingbani maani yuuni 2017 daa nyɛla bɛ ni pu shɛŋa n doli di tuma kamani; gems mini precious metals, US$1.9billion (78.5% n nyɛ dinyiri zaa), gumdi mi $198.7million (8.3%), ores, slag, ash, $137.6million (5.8%), binwala mi , nuts: $76.6million (3.2%) n ti pahi binwala kpama: $59.5million (2.5%).<ref>{{Cite web|date=17 January 2019|title=Burkina Faso's Top 10 Exports|url=http://www.worldstopexports.com/burkina-fasos-top-10-exports/}}</ref> Silimin gɔli December ni yuuni 2018, duniya zaa Bank nim daa yɛliya n wuhiri ni yuuni 2017 ni, tingbani maa daabilim daa nyɛla din ti tooni paai vaabu 6.4% kɔbigi puuniyuuni 2017 (zaŋ ti maɣisi vaabu 5.9% kɔbigi puuni yuuni 2016) din daa che ka di pahi lala ŋɔ daa nyɛla Salima gbibu ni daa kpaŋsi ni arizichi zaŋ soŋsi daabilima yaɣa gba ni daa kpaŋsi. Di ni daa niŋ ka ban diri bee ban kpuɣiri pahiri dabisili kam yɔrila daa nyɛla din kpaŋ tingbani maa daabilim. Inflation daa nyɛla din kpalim 0.4% lala yuuni maa, amaa. public deficit daa nyɛla din zooi paai 7.7% of GDP (zaŋmaɣisi .3.5% yuuni 2016). Gomdanti maa daa na kuli bɔrila sɔya ni bɛ nyɛ liɣiri sɔŋsima mini samdihiriba n di ni o yɔ bɛ sama maa Bɛ ni daa bɔri ni bɛ tooi sɔŋ salo maa m paai din ni tooi saɣiba, Gomdanti maa daa nyɛla ŋun laɣim nanbɔɣu niŋniŋ ban ni. tooi sɔŋ n ti pahi ban ni tooi paŋɔ liɣiri tingbani maa daa puuni. Duniya zaa laɣi duunim daa yɛliya ni daabilim maa nyɛla din kpalim ʒi dede saha biɛla sunsuuni, hali din ni tooi niŋ ka di nyɛ din yan mali barina nti b la. Di barina nim shɛŋa n nyɛ; kpama dahi daa du zuɣu saa, gumdi mini salima dahi lu tiŋa, ka tuun tumdibi nyɛbu niŋ tɔm.<ref name="auto2">{{cite web|date=26 November 2017|title=Burkina Faso|url=https://www.worldbank.org/en/country/burkinafaso/overview|access-date=6 January 2019|website=Danube Travel}}</ref> Burkina Faso nyɛla din be [[West African Monetary and Economic Union]] (UMEOA) laɣingu la ni, ka yi laɣingu shɛli bɛ mi [[West African CFA franc|CFA franc]] la ni. Lala niŋsim ŋɔ nyɛla [[Central Bank of the West African States]] (BCEAO), din be [[Dakar]] Senegal yiŋla la ni niŋ shɛli. BCEAO nim n nyɛ ban lihiri di laɣi ti tabili di yɛli kam din laɣiri yɛltɔɣa zaa tum polo. Yɛda tuma nim zaŋchaŋ lansiisin, banki tuma nima, laɣimbuliɣimbu n ti pahi liɣiri din ni di vihigu vihigu mini tibili darigibu din ni tooi paai tingbani kam nyɛla din be laɣingu ŋɔ ni, di ni niŋ ka bɛ daa malimali zali yuuni 1999 ni. [[Microfinance]] nim gba nyɛla din zalisi be di konko, din nyɛ din yuuni microfinance nim tuma kam din gbai WAEMU tingbana ni.<ref>{{cite web|title=Burkina Faso Financial Sector Profile|url=http://www.mfw4a.org/burkina-faso/burkina-faso-financial-sector-profile.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20141210114640/https://www.mfw4a.org/burkina-faso/burkina-faso-financial-sector-profile.html|archive-date=10 December 2014|access-date=11 June 2015}}, MFW4A</ref> [[Lahabali_kɔligu:Essakane_Mill_in_Burkina_Faso.jpg|thumb|Processing facilities at the Essakane Mine in Burkina Faso]] Yuuni 2018 ni, chaŋ gili duniya n lihi naawuni nama tiɛri daa nyɛla din daa dii kani tingbani maa puuni. U.S. Gomdanti n ti pahi shɛbi nyɛla ban kpahi bɛ tingbani bilichinnima zuɣuni ni bɛ miri ka bi kpuɣi napoŋ n chaŋ Burkina Faso tiŋpuunih; tingbani maa wulinpuhili polo Sahel din mini Mali ni Niger di tiŋtarisi la, ka di daliri nyɛla bibɛhi mini bibiɛlim tuma n zooi ni. Ni tinsi kamani ;Kmoandjari, Tapoa, Kompienga, nti pahi Gourma din be tingbani maa nudirigu zuɣu la, ka di gba nyɛla bibiɛhi mini bibiɛlim tuma n zooi ni.<ref name="auto">{{cite web|date=11 October 2016|title=Burkina Faso Travel Advisory|url=https://travel.state.gov/content/travel/en/traveladvisories/traveladvisories/burkina-faso-travel-advisory.html|access-date=6 January 2019|website=Government of USA|archive-date=5 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105131838/https://travel.state.gov/content/travel/en/traveladvisories/traveladvisories/burkina-faso-travel-advisory.html|url-status=dead}}</ref> Yuuni 2018 CIA Duniya Factbook nyɛla din ti lahibali ŋmaa ŋɔ. Ni "Burkina Faso tingbani nyɛla tingbani shɛli din kpemi ka bɔri sakɔm pam. Daliri shɛŋa din che ka tingbani daabilim bɛ chani tooni nyɛla; saa dii bi miri paritaba, tingbani maa ka tam,n ti pahi pɔhinzuɣu ni bi tooi niŋdi ni sham zaa n laɣim che ka tingbani maa ni daabilim kuli bi cheni tooni.Kɔbigi puuni kamani vaabu pihinii daadam biɛlim maa nyɛla ban be subsistence pukparilim ni, ka gumdi nyɛ bɛ bin Kɔra ni laɣi zuɣu.Tingbani maa nyɛla din Naawuni nama tɛri dim mali laɣirila ni dii ka shɛlipolo, ka lahi nyɛ din dii ka binyɛra pam balibu shɛhi tingbani maa puuni. Gumdi mini Salima n nyɛ Burkina Faso nim daa ʒiya kpeen shɛŋa bɛ tooi mali yiri tinduyani ti kɔhira... Tingbani maa nyɛla tingbani shɛli din mali salima pam ni din mali salima yiri tinduya ni ti kɔhira. Di ni niŋ ka paati paati zaba la nai ka pa che ka Burkina Faso nim daabilim labina ninvɛlani, tingbani maa bibiɛlim tuma ŋɔ nyɛla din ni lan bahiliyɔli. Paati paati suhidoo kalimsi din be bɛ nyintaa tingban Mali, nyɛla ban ni ku tooi lan du n ba shɛbi ni bɛ tiriba niɣilim buɣum, ka soya chendi nyɛ din gbarigi, ka lala ŋɔ yan nyɛ yɛlimuɣusirili din yan nahimba yuui." Lala lahibaliŋɔ lan nyɛla din tɔnŋ kahigi yuuni 2018 zaŋ ni yuuni 2020 [[International Monetary Fund]] program yɛltɔɣa, n ti lan pahi Gomdanti ni kpuɣi niya shɛŋa ni o "reduce the budget deficit and preserve critical spending on social services and priority public investments".<ref>{{Cite book|title="Burkina Faso"The world factbook (2024)|publisher=Central intelligence agency|year=21th December, 2018.}}</ref> Yuuni 2018 la puuni bɛ ni boli shɛba African Development Bank Group la nima gbaŋ daa wuhiya ni bɛ tooi n zamzam macroeconomic evaluation: " higher investment and continued spending on social services and security that will add to the budget deficit ." Bɛ yɛligu ŋɔ wuhiya ni 2018 yuuni maa puuni binyɛra daa ni lu n chaŋ 4.8% of GDP ka lahi n lu hali ni 2.9% 2019 yuuni. Din bɔŋɔ zuɣu bɛ ni boli shɛli National Economic mini Social Development Plan la ni daa n di sam'shɛŋa n bahi tingbani maa daa nyɛla bɛ ni ŋme shɛli n chaŋ 36.9% of GDP yuuni 2017 la puuni.<ref>{{Cite book|title=Burkina Faso Economic Outlook (27th March, 2019.)|year=}}</ref> Burkina Faso nyɛla ban gbuni kpalanzuya ni bɛ ni boli shɛli [[Organization for the Harmonization of Business Law in Africa (OHADA)]] la. Di lahi nyɛla din pahi ti ni mi shɛŋa ''United Nations'', ''International Monetary'' Fund, ''World Bank'', ni ''World Trade Organization'' la zuɣu. === ''Mining'' === Main article: [[Mining in Burkina Faso]] Bɛ gbiri ''[[copper]], [[iron]], [[manganese]]'', salima, ''[[cassiterite]] (tin ore)'', n-ti pahi [[phosphate|''phosphate'']] Burkina Faso tingbani puuni ka di sɔŋdi ba ka bɛ nyari tuma mini tiŋ'zuya sɔŋsim. Bɛ salima malibu daa nyɛla din du n chaŋ 32% ka di din bɔŋɔ zaŋ gbaagi bɛ salimanima malibu yaɣa ayɔbu 2011 la puun. South Africa, Mali, mini ''Ghana'' nyanŋa, Burkina Faso nima n daa pahi anahi n be Africa tiŋa shɛŋa ban mali salima pam la zuɣu. Gbaŋ din daa yina 2018 yuuni la wuhiya ni tiŋa maa nima mali tahima ni bɛ nya salima pihinu ni anu lala yuuni maa puuni dama ʒibuta puuni ʒibuyi daa pahiya yuuni 2013 la ni. Oumarou Idani yeligu puuni o wuhiya ni " Di tu ni ti kpɛhi valigimsim na ti binyehiri nambu shee. Ti kuri saha pam n malindi salima kɔnko amaa ti lahi mali baŋsim pam n zaŋ kpa manganese, ''zinc'', ''lead'', ''copper'', ''nickel'', n-ti pahi ''limestone'' malibu puuni " ka din bɔŋɔ nima nyɛ yel'timsa pam ti zuɣu. ====== <u>Bindira kalinsi</u> ====== Bɛ ni boli shɛba [[Global Hunger Index]] nima la wuhiya ni bɛ ni zaŋ bɛ ni boli shɛli multidimentional tool la ka bɛ zaŋdili n yulindi ka zahimdi kum shɛli din be tiŋa ni paagi shɛm la wuhiya ni tinsi pisopɔin ni ani puuni, Burkina Faso nima n-nyɛ ban dɔ pihiyɔbu ni anu puuni 2013 yuuni la puuni. Din bɔŋɔ wuhiya ni bihi ban kalinli yiɣisi 1.5 million ka be Burkina Faso la nyɛla ban bi nyari bindira ka naan n che bihi shɛba ban gba kalinli paagi 350,000 ka ban mi bori tibu ni nimmɔhi. Tɔi amaa bihi ʒibuta kɔnko n daa tooi nya tibiri suŋ ka kɔbiga puuni, 11.4 bihi ban yuma daa bi yaɣi yuma ayi gba n daa tooi n paagi biɛɣ'kulo kam bindira shɛŋa bɛ ni daa tiri la. Bindira kalinsi din be Burkina Faso ŋɔ nyɛla yel'kari shɛli din nahim di tin'bihi ŋɔ pam zaŋ chaŋ bɛ zoobu polo, di tooi n nahim tiŋa maa ni nima salo n paai bɛ ʒibuta bin din gbaagi yuuni 2008 la hali ni yuuni 2012 puuni. Yaha, di daa lahi nyɛla din labisi Burkina Faso nima wuhibu ni bɔhimbu nyanŋa ka bɛ bihi daa bi nya n di tiɣi balee bɛ ti gurigi bɛ maŋsi shukuru duri polo ni bɛ taba ban n nya n di viɛyelinga. Bɛ ni boli shɛba [[European Commission|''European Commission'']] nima la yeliya ni 2015 yuuni puuni Burkina Faso bihi ban kalinli yiɣisi 500,000 ka bɛ na bi yaɣi yuma anu la nyɛla ban yan di siliminsi ni boli shɛli acute malnutrition la wahala ka che bɛ puuni ban kalinli yiɣisi 149,000 la mi ni nyɛ ban biɛhigu yen niŋ yɛreyɛre dominchi binbora shɛŋa bindira ni bora nyɛla din bi yaɣi lala. Bɛ ni boli Shɛba ni [[Demographic and Health Survey|''Demographic and Health Survey'']] ( DHS 2010 ) nima la wuhiya ni kɔbiga puuni paɣ'ba pihinahi ni awei ni bihi ban bi yaɣi yuma anu ban kalinli yiɣisi pihini ni ani n-nyɛ bɛ ni boli anaemia la dɔro ni gbahiri shɛba. Kɔbiga puuni bilɛri kum nyɛla din vaai bin pihinahi ka di nyɛla siliminsi ni boli shɛli malnutrition la n tahili ka dinbɔŋɔ nyɛla yel'kari din labisi Burkina Faso nima salo ban tumda nyanŋa pam ka dinbɔŋɔ wuhiri bindirigu da anfaani ti biɛhigu puuni. Din niŋ ka ashibiti mini shukuru chandi dee bi niŋ bayana n-ti tinkpaŋsi la zuɣu, bindira ŋɔ kalinsi barina zooya pam n-ti ba di bahi bahindi bɛ daa alaaƒei polo n gari bɛ be tiŋ'puuni. Vihigu shɛli bɛ ni boli shɛba ''[[USAID]]'' nima la ni daa niŋ silimin gɔli ''October'', yuuni 2018 puuni la wuhiya sanzali mini ko'kpɛli na nyɛla yel'muɣisiri kpeeni ka di nyɛla " '''''violence and insecurity are disrupting markets, trade, and livelihoods activities in some parts of Burkina Faso's northern and eastern areas."''''' Di lahi wuhiya ni daadam bilima ban kalinli yiɣisi 954,300 nyɛla ban bɔri bindira sɔŋsim. Bɛ ni boli shɛba [[UNICEF]] nima la gba yeliya ni "bihi ban kalinli yiɣisi 187,200 ka bɛ yuma bi yaɣi yuma anu la dɔr'shɛli bɛ ni boli severe acute malnutrition la ni yen gbahi shɛba." Ʒingama laɣingu shɛŋa ban daa tooi n tabi n sɔŋ lala saha ŋɔ n-nyɛ bɛ ni boli shɛba ''USAID's Office of Food for Peace (FFP)'' ban daa gbini kpalanzuya ni bɛ ni boli shɛba ''UN [[World Food Programme]]'' nima la, ''NGO [[Oxfam intermón]]'' n-ti pahi ti ni mi shɛba ''[[ACDI]]'' bee ''[[VOCA]]'' nima la. ===== <u>So'chibisi shɛŋa bɛ ni bo ni bɛ tuhi n nyaŋ bindira kalinsi</u> ===== ====== ''World Food Programme'' ====== Bɛ ni boli shɛba United Nations' [[World Food Programme|''World Food Programme'']] nima la nyɛla bɛ daa n kpaŋ bɛ maŋa n kpa laɣinsi di yen sɔŋsi ka bindira niŋ bayana Burkina Faso. Lala laɣinsi ŋɔ puuni shɛli n-nyɛ ti ni mi shɛli ''Protracted Relief and Recovery Operation 200509 (PRRO)'' la, din daa kpa ka di nyabili nyɛ ni bɛ tuhi n kari malnutrition dɔro din daa niŋ Burkina Faso yuuni 2012 puuni la ka di nyɛla bindira n-ti pahi binbora shɛŋa bindirigu ni tu ni di mali kalinsi la zuɣu. Dinbɔŋɔ zuɣu bɛ daa bi che dɔro ŋɔ ni mali bi'shɛba ŋɔ laamba n bahi bindirigu maŋa dihibu polo. Yaha, laɣingu ŋɔ lahi nyɛla din sɔŋsi ka bihi mini paɣ'puhi nima tooi n nya bindir'suma n di, ka di nyɛla di yen n kpaŋsi bɛ bɛrisuŋ di yi ti niŋ ka sanzali deegi ka bindira yela niŋ tɔm ʒizaa. Lala laɣingu ŋɔ lahi nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli n kpuri so'chibisi ka din sɔŋ laamba pam di bahi bahindi bɛ azansi zaŋ chaŋ bindira kalinsi di ti niŋ ka sanzali lahi yiɣisi yuun'shɛli puuni ha. Bɛ ni kpa laɣinsi shɛŋa ka boli li the ''Country Programme (CP)'' la nyɛla din pu yaɣa ayi, di nyɛ piligu n-nyɛ ni bɛ bo bindir'suma din nyɛ sɔŋsim n-ti ban mali HIV/ AIDS dɔro la, ni din pahi ayi mi ni ka bɛ dihiri bihi ban be siliminsi ni boli shukuru shɛli primary la din be Sahel region puuni la. Tuuli laɣingu nyabili nyɛ mi ni di tabi n yoogi alaafei soya n-ti ban mali dɔr'shɛli bɛ ni boli ''HIV/AIDS'' la ka lahi n sɔŋ n gu ka taɣi bihi mini kpibisi ka che bindir'pooli mini malnutrition dɔro ŋɔ, Ka bɛ ni yen dihiru bihi la shukuruti la puuni mi sɔŋ n va bihi ŋɔ mini bɛ laamba daa hankaya n labina shukuru chandi polo Sahel region puuni dominche ban chani shukuru lala yaɣili ŋɔ bi yaɣi lala. Yaha, di niiya daa lahi nyami ni di kpaŋsi bipuɣinsi shukuru chandi dinzuɣu bɛ daa tiri la bɛ ban daa bi naɣiri shukuru chandi ŋɔ pin'gahinda kamani shinkaafa, karwana, ni din pahi ka bɛ ʒi n kuli n-ti ti bɛ laamba ka di niŋ ninyambu n niŋ laamba ŋɔ nii ka bɛ sɔŋ n kpaŋsi bipuɣinsi shukuru chandi. ''World Food Programme'' nima ŋɔ wuhiya ni lala laɣinsi mini bɛ ni na yen kpa shɛŋa silimin gɔli August yuuni 2018 puuni la nyɛla din yen che " ka di sɔŋ demokratia gɔmdanti toontibu polo, ka tingbani maa labi suhudoo mini nagbanyini tiŋa, ka lahi n neei di daabiligu soya din yen che ka ti laɣim zooi kɔhima mini bɔma polo. Di yen nyɛla yel'kpeeni shɛli WFP's nima ni kpaɣi ni bɛ zaŋ kpɛhi zalkpani pala shɛŋa bɛ ni kpuri ni di sɔŋ n kpaŋsi tiŋ'duya mini ti tinsi ka bɛ kpalanzuya gbuni taba ka di che ka gɔmdanti mini tiŋ'kpansi ŋɔ ka bɛ ni tooi mali nuu timbu bɛ ni boli shɛli ''food and nutrition security programme'' la puuni yuuni 2030 ni."<ref>{{Cite web|title=Burkina Faso Transitional ICSP (January -December 2018)|url=wfp.org/operations/burkina faso|url-status=live}}</ref> ==== ''World Bank'' ==== [edit] Ti ni mi shɛli [[World Bank|''World Bank'']] la nyɛla bɛ ni daa kpa shɛli yuuni 1944 puuni ka di mali yaɣa anu ka di zaɣ'yini kam nyabili nyɛ di tuhi n kari fakari zaŋ chaŋ yuuni 2030 puuni ka lahi tabi tingbana ka di zoogi n chaŋ kɔbigi puuni vaabu pihinahi tiŋ'kam puuni. Tuun'kpeeni shɛli World bank nima ŋɔ zaɣa ni na be n-nyɛ ni bɛ bo soya n baligi bindira kalinsi Burkina Faso tingbani dinzuɣu bɛ niŋ la nimmɔhi n bahi pukparilim yaɣili ŋɔ. World Bank nima ŋɔ yeliya ni di kpabu yel'kpeeni kuli nya mi ni di "kpaŋsi pukpariba ban bi tooi kɔri n kpaɣiri viɛyelinga ka bɛ niŋ katari din yen che ka bindira niŋ bayana ti tinkpaŋsi la dahi puuni." Bɛ ni boli Agricultural Productivity and Food Security Project la malila kpatuɣa ata. Di tuuli kpatuɣili n-nyɛ ni di niŋ nimmɔhi ka bindira kɔbu niŋ bayana di bahi bahindi sɔŋsim shɛli din yen nyɛ laɣ'pɛliga n-ti pahi bɛ ni boli shɛli 'voucher for work' program la nyɛla bɛ ni yen ti pukpariba shɛba ban ku tooi yo bɛ tɔhibu laɣ'pɛligi puuni la. Din paya n-nyɛ ni bɛ yooi bindira soya n niŋ luɣili kam di bahi bahindi ti tinkpaŋsi la din ni niŋ kamaata di ni ka bɛ tooi n sɔŋ bindira kɔhibu ka di che ka daguli kɔhinima ŋɔ tooi mali bindira balibubalibu ka tooi n kɔhi li tinkpaŋsi mini tinduya zaa. Kpatuɣili din bahindi nyanŋa n-nyɛ lɛbigimsim mini toontibu bo n-ti tiŋ'bihi ka fi niiya nya mi ni di kpahi n neei yiko shɛŋa din be ʒigama nima ban yen sɔŋ lal yeli ŋɔ ni. Bɛ wuhiya ni laɣingu shɛli bɛ ni kpa ŋɔ nyɛla din yen sɔŋ n kpaŋsi ban malindi bindira ni bɛ ni boli shɛba service providers la kɔbani ka bɛ tum ka lahi n yooi soya ka pu'tuma nɛma kpɛna ka lahi n sɔŋ ka gu ka taɣi laɣingu maa tuma. World Bank nima gbaŋ shɛli din daa yina silimin gɔli December yuuni 2018 la puuni wuhiya ni yuuni 2009 zaŋ chaŋ yuuni 2014, ni fakari nyɛla binshɛli din lu kɔbiga puuni vaabu pihinahi ni ayɔbu ka che di ni daa kuli n za 40.1% la. Gbaŋ ŋɔ lahi nyɛla din koli yel'muɣisira din be Burkina Faso toontibu puuni ka di wuhiri ni "'''''Burkina Faso remains vulnerable to climatic shocks related to changes in rainfall patterns and to fluctuations in the prices of its export commodities on world markerts. Its economic and social development will, to some extent, be contingent on political stability in the country and the sub-regions, its openness to international trade and diversification'''''." == Infrastructure and services == === Kom === [[Lahabali_kɔligu:Grand_marché_de_Koudougou.jpg|thumb|The ''Grand marché'' in [[Koudougou]], Burkina Faso]] Di ni daa niŋ ka binyɛra bi chani vɛnyɛla, tingbani maani kom tumayili nti pahi sabita bɔntimaŋ yili nim bɛ ni mi shɛbi (ONEA), la ba nyɛ tingbani maa ni dahalɛli tuma duridimŋɔ daa nyɛla ban daa zaŋ commercial lines tuma n pahi bɛ tuma ni, ka bɛ daa nyɛ bɛ ni lihiri tuma du shɛba ni banin nyɛ ban na tɔndi tuma polo gbansabila tingbana ni. .<ref name="ODI1">Peter Newborne 2011. [https://web.archive.org/web/20120526073427/http://www.odi.org.uk/work/regions-countries/details.asp?id=222&title=burkina-faso ''Pipes and People: Progress in Water Supply in Burkina Faso's Cities''], London: [[Overseas Development Institute]]</ref> kpam maŋ nti pahi nimɔhi shɛŋa kom tuma yilinim n ti pahi sabita bɔnti maŋ yilonim bɛ ni ŋmai jia m boli shɛbi ni ONEA's nyɛla din che ka salo tooi nyɛri konyuri suŋ.<ref name="ODI1" /> Tum yuuni 2000, salo ni pai miliyɔŋ dibaayi ni garibu n be principal urban centres nyɛla ban kuli nyɛri ko nyuri suŋ ŋɔ tamkam, tingbani maa puuni. ).<ref name="ODI1" /> Yɛlimuɣusira din bɛni nyɛla, salo pam nyɛla ba bi tooi yɔri kom mini yɛligoli shɛŋa din sɔŋdi ba ka bɛ tooi nyɛri konyuri suŋ maa zuɣu.<ref name="ODI1" /> Tingbani maa mamaŋ tuma duri nyɛla din tin nuu pam n tooi sɔŋsi ka bɛ nia nim pam.din nyɛ kom yɛltɔla zaa pali.<ref name="ODI1" /> Tɔyɛlimaŋli yara, bɛ ni mishɛbi ni UNICEF la yɛlili ni konyuri suŋ nyan nyu tingbani maani nyɛla din ti tooni pam yuun pish ni anii nyaangi zaŋ na ni sahaŋɔ. Ko nyuri suŋ nyan nyu tingbani maani nyɛla din pahi yi kɔbigi puuni vaabu pihita ni awai n pa chaŋ vaabu pisopoi ni ayɔbu tinŋ maa fɔndi puuni binshɛɣu din gbai yuuni 1990 zaŋ ni yuuni 2015 ni. Lala saha shɛli ti ni ʒiya ŋɔ yaha, ko nyuri suŋ nyan nyu nyɛla din pahi n yi kɔbigi puuni vaabu pisopoin ni anu n pa chaŋ kɔbigi puuni vaabu pihi wei ni ayɔpoin tiŋ maa fɔndinim ni.<ref>{{cite web|title=Burkina Faso: Programme Overview: Water, Sanitation & Hygiene (WASH)|url=https://www.unicef.org/bfa/english/bfa_wsh_programme-overview2016.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503041104/https://www.unicef.org/bfa/english/bfa_wsh_programme-overview2016.pdf|archive-date=3 May 2018|access-date=1 May 2018|website=UNICEF}}</ref> === Niɣilimbuɣim === megawatt pihita ni ata solar power plant be Zagtouli, din baɣi Ouagadougou, nyɛla din kana pɔhim zuɣu silimingoli November goliɣi ni ha yuuni 2017 ni. Sahashɛli bɛ ni daa mɛrili, dinin daa na nyɛ solar power facility din na galisi tu nn zaa zuɣu gbansabila tingbana ni. === Yaha === Burkina Faso tooni chandi nyɛla din du gaa pam, hali di ni kuli niŋ ka di nyɛ din shhri ka di nyɛla gubɛri ni kɔrimfahali yaligibu ni nin vuŋ bɛri ban laɣinsi ban yina Mali mini Niger yaɣa la na.<ref>{{cite web|title=Burkina Faso|url=http://www.worlddiplomacy.org/Countries/BurkinaFaso/InfoBur.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006140324/http://www.worlddiplomacy.org/Countries/BurkinaFaso/InfoBur.html|archive-date=6 October 2014|access-date=17 October 2014}}</ref> === Transport === [[Lahabali_kɔligu:Sudanese_Style_Railway_Station_Bobo_Dioulasso_Burkina_Faso.jpg|thumb|The railway station in [[Bobo Dioulasso]] was built during the colonial era and remains in operation.]] {{main|Transport in Burkina Faso}} Transport zaŋ ti Burkina Faso nyɛla din na bi lɛbigi. Kamani silimingoli June ni ha yuuni 2014 international airport mamaŋa, [[Ouagadougou Airport]], nyɛla din daa kuli zaŋdi salo chɛni gbansabila tingbana ninni mini tinsi kamani;ad Paris, [[Brussels]] nti pahi [[Istanbul]] ni aleepeli nima. Yaha, international airport dinbalala, [[Bobo Dioulasso Airport]] nyɛla din bɔ aleepile nima ni bɛ beOuagadougou mini [[Port Bouet Airport|Abidjan]]. [[Rail transport in Burkina Faso]] nyɛla din gbai yaɣi yini ko, n yiɣiri yiri [[Kaya, Burkina Faso|Kaya]] n chani [[Abidjan|Abidja]]<ref>European Rail Timetable, Summer&nbsp;2014 Edition</ref> Pala kamani 15,000kilometres n be Burkina Faso tingbani ni ka di puuni, 2,500kilometres leei nyɛ so'bihi.<ref>{{cite web|title=Burkina Faso Road Network|url=https://dlca.logcluster.org/display/public/DLCA/2.3+Burkina+Faso+Road+Network|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805203137/https://dlca.logcluster.org/display/public/DLCA/2.3+Burkina+Faso+Road+Network|archive-date=5 August 2018|access-date=4 August 2018|website=Logistics Capacity Assessments (LCAs)}}</ref> ==== <u>Tabiibitabiibi Yaɣili</u> ==== [[Science and Technology in Burkina Faso]] Burkina Faso nima daa nyɛla ban di GDP 0.20% n niŋ tuma shɛli bɛ ni boli ''Research and Development (R&D)'' la puuni yuuni 2009 puuni. Din bɔŋɔ daa nyɛla zaɣi bila West Africa kalinli puuni. Yuuni 2010 la puuni vihigu vihiriba ban kalinli daa yiɣisi pihinahi ni anii daa nyɛla ban vihi yiya paai miliyɔna din gari sub-Saharan Africa buyi (20 per million population in 2013) ka din bɔŋɔ nyɛ din gari [[Ghana]] mini [[Nigeria]] (pihita ni awei) bɛ ni boli shɛli ratio la. Di ratio ŋɔ gba nyɛla din pɔri pam ni [[Senegal]] (391 per million inhabitants). Lala vihigu vihiriba ŋɔ nyɛla bɛ ni daa pu shɛba n niŋ Burkina Faso yaɣayaɣa yuuni 2010 la puuni ka kɔbiga puuni vaabu pihinahi ni ayɔbu be alaafei bɔ nti maŋa yaɣili, ka pia ni ayɔbu be bɛ ni boli shɛli engineering la yaɣili, ka pia ni ata be bɛ ni boli shɛli natural science la yaɣili, ka awei be pukparim yaɣili, ka ayɔpɔin be ''humanities'' yaɣili, ka anahi la mi be ninsalinima biɛhigu yaɣili.<ref>{{Cite book|title=UNESCO Science Report towards 2030 PDF|year=UNESCO 2015|isbn=978-92-3-100129-1|pages=472-497}}</ref> Bɛ ni boli shɛli Ministry of Scientific Research and Innovation la daa nyɛla gɔmdanti ni mɛ shɛli silimin gɔli January, 2011 yuuni puuni ka di che ka management of science, technology, nti pahi innovation la kpalim n-nyɛ bɛ ni boli shɛba Department of Secondary and Higher Education and Scientific Research nima la tuma hali ni saha ŋɔ. Di puuni yaha ti ni mi shɛba Directorate General for Research and Sector Statistics nima la nyɛla ban su di shili malibu. Ʒingama laɣingu shɛŋa bɛ ni boli the Directorate General of Scientific Research, Technology and Innovation, coordinates research nyɛla din zaɣ'yini kam ni ni tooi tum tuma ŋɔ zaa West Africa tingbana puuni. Gɔmdanti ni mɛ li naai, di che ka o baŋ ni science and technology nyɛla binitimsili n ti tingbani lɛbigimsim. Yuuni 2023 puuni, Burkina Faso nima daa nyɛla ban dɔ 124th bɛ ni boli shɛli the [[Global Innovation Index]] la puuni. Burkina Faso nima daa nyɛla ban kpuɣi so'chibisi n kpɛhi bɛ ni boli shɛli National Policy for Scientific and Technical Research la nuuni yuuni 2012 la puuni ka bɛ niiya daa nyɛ ni di tabi n sɔŋ R&D ka lahi che ka the application and commercialization of research results du zuɣusaa. Yaha, di daa lahi nyɛla din yen sɔŋ ti ni mi shɛba ministry la so'chibisi ka di niiya daa lahi nyɛ ni di yooi soya ka bindira niŋ bayana ka che ka niŋ tiɣibo beni dama nii nyambu pa nyɛla din be pukparim ni. Yuuni 2014 puuni, bɛ ni daa n kpa bɛ ni boli shɛli the creation of a centre for excellence ti ni mi shɛli International Institute of Water and Environmental Engineering din be Ouagadougou ka be World Bank Project la sunsuuni nyɛla din yooi soya ka sɔŋsim balibu balibu pam kpɛ din lɛbigimsim yaɣa puuni. Di nyɛla sɔŋsim suma zaŋ kpa innovation nti pahi alaafei bɔ nti maŋa shɛhi ŋɔ tooni tibo ni. Gɔmdanti bɔri mi ni o vo applied science and technology and social and human science. O lahi nyɛla ŋun kpa National Strategy ni o zaŋ Technologies, Inventions and Innovations (din daa niŋ 2012 yuuni la) nti pahi National Innovation Strategy (din daa niŋ yuuni 2014 puuni la) n wuhi salo ka di nyɛla pahigu n ti bɛ ni boli shɛli national research policy la. Bɛ daa kpaɣi so'chibisi pam ni bɛ che ka science and technology nya naba zani di shɛŋa n-nyɛ bɛ ni boli shɛli ''Secondary and Higher Education and Scientific Research'' (2010), the ''National Policy on Food and Nutrition Security'' (2014) and the ''National Programme for the Rural Sector'' (2011). Burkina Faso nima daa nyɛla ban baŋ Science, Technology and innovation Act la hali gba ka mali soya ata din yen financing research and innovation din wuhiri ni bɛ shɛri mi li viɛyelinga yuuni 2013 la puuni. Lala baŋsim parisi shɛŋa bɛ ni daa kpuɣi ŋɔ n-nyɛ bɛ ni boli shɛli the National Fund for Research and Innovation for Development and the Forum for Scientific Research Technological Innovation. == <u>Demographics</u> == [edit] Main article: [[Demographics of Burkina Faso]] {| class="wikitable" ! colspan="4" |Population |- !Year !Million |- |1950 |4.3 |- |2000 |11.6 | |- |2021 |22.1 |} Burkina Faso nyɛla tingbani shɛli din mali salo ni bɛ hala kam ka lala salo ŋɔ pam nyɛ ban ʒi di di yaɣili shɛli bɛ ni boli south mini centre la puuni. Pirimla bɛ galisi la zuɣu bɛ nyɛla ban muɣi di maa ni n yaɣi ti ni mi shɛli 48 inhabitants per square kilometre (120/sp mi). Di tiŋa bihi ti ni mi shɛba Burkinabè la nyɛla ban galisi pam n beIvory Coast mini Ghana tingbana ni pukparim zuɣu. Tɔi amaa fitiina kara lahi nyɛla din paari ba bɛ chana ŋɔ puuni kamani coup shɛli din daa yen n niŋ Ivory Coast silimin gɔli September ni yuuni 2002 puuni la din daa bahindi ni zabili ŋɔ daa zami shee kɔbisi tuha shɛba nyɛ Burkinabè la labi Burkina Faso. Tiŋa ŋɔ daabiligu daa nyɛla din labi nyanŋa pam pirimi la bɛ ni daa bɛ tooi n tum la zuɣu. Yuuni 2015 la puuni salo ŋɔ pam daa nyɛla ban yi "West African bala la ni yaɣa yini ni ti ni mi shɛli the Voltaic mini the Mandé. Kɔbiga puuni Voltaic Mossi ban yi yabidoo yini ni ka be Ghana yuuni 1100 saha maa nyɛla ban be nama ni n paai yuma 800." Burkina Faso nima [[total fertility rate]] daa nyɛla din daa yiɣisi 5.93 bihi paɣa kam ni daa dɔɣi yuuni 2014 la puli ni ka din bɔŋɔ nyɛ din che ka bɛ dɔ ayɔbu dunia zaa. Yuuni 2009 la puuni ti ni mi shɛba [[U.S. Department of State's]] ''Trafficking in Persons Report'' nima daa wuhi bɛ gbaŋni ni Burkina Faso nima na nyɛla ban gbahiri daba din nyɛ din bi chihi bɛ tingbani maa ni bilichinsi gba. Tɔi amaa dab'tali shɛli din be [[Sahel]] tingbani la din nyɛla bɛ yaanima kali n ti ba ka di mini din be [[trans-Saharan slave trade]] la n dɔla. Bɛ ni boli shɛba the [[Global Slavery Index]] la nima wuhiya ni yuuni 2018 la puuni, tiŋa ŋɔ niriba ban kalinli daa yiɣisi 82,000 la daa nyɛla ban be ti ni mi shɛli "modern slavery" la puuni. === <u>Bɛ bala</u> === [edit] Main article: Ethnic groups in Burkina Faso Niriba ban kalinli yiɣisi 17.3 miliyɔŋ ka be Burkina Faso nyɛla ban nyɛ yi ni mi shɛli West African ethnic groups la ban n-nyɛ [[Voltaic]] mini [[Mandé]] (ban bali nyɛ bɛ ni boli shɛli [[Dioula]]) la. Voltaic [[Mossi]] nima ŋɔ nyɛla ban nyɛ Burkina Faso nima pirigili. Mɔhi ŋɔ nyɛla ban ŋmeri nyɔɣu wuhiri bɛ yab'doo ni nyɛ tɔha kɔŋ shɛm, ŋun daa yi tudu ŋɔ polo n chaŋ Burkina Faso yuuni 1100 AD la saha. Bana n lahi nyɛ ban mɛ nayiya din yuui n gari yuma kɔbisi nii ka lahi nyɛ ban zoogi pam pukparim puuni. Bɛ Naa n-nyɛ [[Mogho Naba]] ŋun nam kuɣu yuli booni Ouagadougou. [[Lahabali_kɔligu:Essakane_Mill_in_Burkina_Faso.jpg|thumb|Processing facilities at the Essakane Mine in Burkina Faso]] == Kundivihira == {{Africa maŋsulunsi tiŋgbana}} == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:Africa]] [[Pubu:West Africa]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} 7sbo80j9346r4xlvoy0bajhx834jjob Sterling 0 12984 145500 48558 2026-08-02T19:06:41Z ToadetteEdit 3740 145500 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Sterling''' nyɛla tiŋgbaŋ karili (city) n-be [[United States]], di nyɛla [[Colorado]] tiŋgbani yaɣ'shɛli. == Taarihi == == Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu == == Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu == == Bomma ni nyamma soya/Economy == == Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government == == Baŋsim Bɔbu/Education == == Kaya ni taada == == Lahabali churi/Media == == Binkpɛra/Transportation == == Kundivihira == qdtgb6zckgl8how6q6z64fvmsqptf09 Virunga National Park 0 16305 145562 77483 2026-08-03T11:04:13Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145562 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''[[Virunga National Park]]''' nyɛla tiŋgbani paaki din be [[Albertine Rift]] din be wulunpuhili la zaŋ ti [[Democratic Republic of Congo]]. Di daa pilila yuuni 1924, di yɛligibu polo, di nyɛla yɛliga kamani 680 m (2,230 ft) [[Semliki River Valley]] nyela 5,109 m (16,762 ft) zaŋ chan [[Rwenzori|Rwenzori Mountains]] ku kpuɣi North to South yɛliginsim nyɛla din paai 300 km (190 mi), di bala daansi ni [[Uganda]] mini [[Rwanda|Rwanda East]] nti gbaai yaɣa kamani 8,090 km2 (3,120 sq mi)<ref>{{Citation|title=Virunga National Park|date=2022-11-30|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virunga_National_Park&oldid=1124711595|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-12-07}}</ref>. [[Volcanoe]] nima dibaayi m-be paaki maa puuni, dini n-nyɛ, [[Mount Nyirakongo]] mini [[Nyamuragira]].<ref>{{Citation|title=Virunga National Park|date=2022-11-30|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virunga_National_Park&oldid=1124711595|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-12-15}}</ref> Di gba nyɛla din mali nuu timbu zaŋ jɛndi [[National park]] maa ni binkɔbiri mini binniɛn' shɛŋa kɔlimbu polo. Binkɔbiri ni tihi balibu ban kalinli gari tuhupihita zuɣu m-be paaki maa puuni, ka be puuni shɛba nyɛ Alvertine Rift ban kalinli gari tusaata ([[eastern gorrila]]) (gorrila beringei) gba pahi be ni n-ti pahi jɛŋsi (golden Monkey) ([[Cecopithecus kandi]]).<ref>{{Citation|title=Virunga National Park|date=2022-11-30|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virunga_National_Park&oldid=1124711595|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-12-15}}</ref> Yuuni 1979, National paaki ŋɔ daa nyɛla [[UNESCO]] nima ni kali shɛli pahi World [[Heritage site|Heritage]] site nima la puuni, dama di ni niŋ ka bin'niɛma pam be di ni maa ni di bin'niɛma ŋan gahim ni be ni ko la zuɣu n-ti pahi National paaki ni nyɛ ni ko ka binniɛn' shɛŋa be la zuɣu ni be ni gu ka taɣi kpara ban be di ni la zuɣu.<ref>{{Citation|title=Virunga National Park|date=2022-11-30|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virunga_National_Park&oldid=1124711595|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-12-15}}</ref> Di nyɛla luɣishɛli dini kali pahi [[World Heritage site]] shɛŋa din be barina ni tum 1994 yuuni, domi di ninsali biɛlim ni ku nabira tiŋa maa ni shɛm zuɣu.<ref>{{Citation|title=Virunga National Park|date=2022-11-30|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virunga_National_Park&oldid=1124711595|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-12-15}}</ref><ref>{{Citation|title=Virunga National Park|date=2022-11-30|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virunga_National_Park&oldid=1124711595|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-12-15}}</ref> ==Siyaasa== Be pun kpuɣi soya ni be gbi kpam Congo Basin yuma 2000s la. Be nari ŋɔ zuɣu, paaki ŋɔ daa nyɛla ban kpuɣi alikawule ni DRC tingbani zuɣulana ŋun yuli booni Felix Tshisekedi ni Boris Johnson be ni daa laɣim United Nations Climate Change Conference laɣingu din daa niŋ Glasgow tingbani yuuni 2021 la daa che be tooi gu ka taɣi paaki maa chɛŋ tooni. Ni di kpaŋsi tingbana biɛhi'suŋ, gɔmnanti daa bi niŋ zaɣa n-niŋ paaki ŋɔ gulibu puuni ka daa kɔɣi paaki maa puuni luɣ' shɛŋa din mali kpam la silimiin gɔli July 2022. Tullow Oil Plc, TotalEnergies, ENI ni China National Offshore Oil Corporation Ltd (CNOOC) nima daa nyɛla ban bɔri ni be dee soli ka gbi kpam din ni. Tiŋbihi ni duniya laɣinsi kamani, Greenpeace nima kpahiri be zuɣu ni ka wuhiri barina shɛŋa din be tingbani ni salinima biɛrisuŋ saɣimbu ka di nyɛla kpam gbibu zuɣu ŋɔ maa. Ninvuɣ' shɛba ban yina ti tuhiri ni niriba baŋ yɛlli ŋɔ nyɛla be ni varisiri shɛba social media zuɣu. * ==Taarihi== Yuuni 1920s palim palim, [[European conservation movement]] proponents nima n-daa nam haŋkali shɛli din wuhi ni bɛ gu ka taɣi yaɣa din be northeastern Belgian Congo, di shɛŋa n-nyɛ, Victor Van straelen, Jean Massart ni Jean-Marie Descheid. Din daa niŋ ka [[Albert National park]] nam yuuni 1925 silimiin' gɔli din pahiri anahi yuuni puuni ka di nyɛ [[Congo]] nima tuuli National paaki, di daa nyɛla din nina kuli kpa [[Tabibi|tabibi]] yɛltɔɣa zaŋ kpa [[Tiŋgbani|tingbani]] biɛhigu ka di niya nyɛ ni bɛ bɔhim ka gu ka taɣi mɔɣini [[binkɔbiri]] ni bɛ ni boli shɛli “ primitive” [[hunter- gatherer African pygmies la]]. Yuuni 1926 puuni, [[Dersceid]] n-daa nyɛ [[Belgian mission]] nima tuuli kpɛma n-zaŋ ba chaŋ [[Cartograph]] Albert paaki ni, din polo galisim nyɛ kilomita kɔbishinahi (500km) (190 sq mi) din be [[Mount karimbu]] mini [[Mount Mikeno]] valcanoe nima shee. Di yaɣ' shɛli dini daa gu ka taɣi maa daa nyɛla Virunga National park nima ni daa yɛligi shɛli yuuni 1929, din nyɛ [[Virunga Mountain]] mini [[Rutshuru terrotary]] yaɣ' shɛŋa ni daa pahi di puuni nti pahi Lake Edward wulinluhili yaɣili. Di yɛliŋ daa nyɛla 2'920.98km (1,127.80 sq mi) di piligu ni ka daa yɛligiri yimyim yuun' shɛŋa din daa pahi maa.<ref>{{Cite journal|last=De Bont|first=Raf|date=2017-07-01|title=A World Laboratory: Framing the Albert National Park|url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1093/envhis/emx020|journal=Environmental History|language=en|volume=22|issue=3|pages=404–432|doi=10.1093/envhis/emx020|issn=1084-5453}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Harroy|first=Jean-Paul|date=1993-09-01|title=Contribution à l'histoire jusque 1934 de la création de l'institut des parcs nationaux du Congo belge|url=http://dx.doi.org/10.4000/civilisations.1732|journal=Civilisations|issue=41|pages=427–442|doi=10.4000/civilisations.1732|issn=0009-8140}}</ref><ref>{{Cite journal|last=De Bont|first=Raf|date=2015-04|title="Primitives" and Protected Areas: International Conservation and the "Naturalization" of Indigenous People, ca. 1910-1975|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25937035|journal=Journal of the History of Ideas|volume=76|issue=2|pages=215–236|doi=10.1353/jhi.2015.0014|issn=0022-5037|pmid=25937035}}</ref>Tiŋ'bihi daa nyɛla ban kɔŋ bi pɔliti di niŋbu ni, ka be daa yi yaɣ'shɛli din daa gu ka taɣi maa.<ref>{{Cite journal|last=Inogwabini|first=Bila-Isia|date=2014-11|title=Conserving biodiversity in the Democratic Republic of Congo: a brief history, current trends and insights for the future|url=http://dx.doi.org/10.2305/iucn.ch.2014.parks-20-2.bi.en|journal=PARKS|volume=20|issue=2|pages=101–110|doi=10.2305/iucn.ch.2014.parks-20-2.bi.en|issn=0960-233X}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Research.|first=Center for International Forestry|url=http://worldcat.org/oclc/962029358|title=CIFOR library, 2002-2013 : a special collection.|oclc=962029358}}</ref><ref>{{Cite journal|last=De Bont|first=Raf|date=2015|title=“Primitives” and Protected Areas: International Conservation and the “Naturalization” of Indigenous People, ca. 1910–1975|url=https://muse.jhu.edu/content/crossref/journals/journal_of_the_history_of_ideas/v076/76.2.de-bont.html|journal=Journal of the History of Ideas|language=en|volume=76|issue=2|pages=215–236|doi=10.1353/jhi.2015.0014|issn=1086-3222}}</ref>1930s mini 1955 yuuni naabu ni ha, Rwandophone niriba ban kalinli yiɣisi 85, 000 daa vu m-miri tiŋa din yuli booni [[Massillon|Masisi]] din be North Kivu<ref>{{Cite journal|last=jackson|first=Stephen|date=2007-11|title=Of “Doubtful Nationality”: Political Manipulation of Citizenship in the D. R. Congo|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13621020701605792|journal=Citizenship Studies|language=en|volume=11|issue=5|pages=481–500|doi=10.1080/13621020701605792|issn=1362-1025}}</ref>. 1934 yuuni, institute des parcs Nationaux du Congo Belge n-daa nyɛ din gbubi paaki nima zaa din be Belgian Congo. <ref>{{Cite book|last=Jean-Paul.|first=Harroy,|url=http://worldcat.org/oclc/769887874|title=Contribution à l'histoire jusque 1934 de la création de l'Institut des parcs nationaux du Congo belge|date=1993|oclc=769887874}}</ref>Yuuni<ref>{{Cite journal|last=Harroy|first=Jean-Paul|date=1993-09-01|title=Contribution à l'histoire jusque 1934 de la création de l'institut des parcs nationaux du Congo belge|url=http://dx.doi.org/10.4000/civilisations.1732|journal=Civilisations|issue=41|pages=427–442|doi=10.4000/civilisations.1732|issn=0009-8140}}</ref> 1930s mini 1961 sunsuuni Albert National park tuma pam daa nyɛla Belgian tabiibi nira ni tum shɛli, ni Gaston-Francois de Witte ni daa niŋ din pahiri ayi. Be daa nyɛla ban bɔhim ka deei Zoological Specimens ban nyɛ mɔɣini binkɔbiri n-zaŋ ti ''Musée Royal d'Histoire Naturelle de Belgique nima''<ref>{{Cite book|last=Schouteden|first=H.|url=http://dx.doi.org/10.5962/bhl.title.12601|title=Rhynchota aethiopica|date=1903|publisher=[s.n.]|location=Bruxelles}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Frechkop|first=Serge|date=1950|title=Parmi les Mammifères de l’est du Congo Belge (Parc National Albert)|url=http://dx.doi.org/10.3406/revec.1950.3548|journal=La Terre et La Vie, Revue d'Histoire naturelle|volume=4|issue=1|pages=1–15|doi=10.3406/revec.1950.3548|issn=0040-3865}}</ref><ref>{{Cite book|last=Zaïre.|first=Institut national pour la conservation de la nature de la République du|url=http://worldcat.org/oclc/8928160|title=Exploration du Parc national des Virunga.|date=1972-<1983>|publisher=Fondation pour favoriser les recherches scientifiques en Afrique|oclc=8928160}}</ref>''; ka go n-gili bala kam ban be yaɣili maa; ka bɔhim volcano mini fossils tuma baŋsim.'' Yuuni 1950s bahigu ni ha, Tusti naɣ' kpariba mini bɛ niɣi daa nyɛla ban kpe paaki maa puuni n-ti saɣim binkɔbiri maa biɛhigu shee ka di paai 3,000m (9,800 ft), lala bini ŋɔ n-daa che ka niriba tɛhi ni dini n-daa varisi kpara ban be paaki maa ni n-kpɛhi yɔɣu<ref>{{Cite journal|last=Dart|first=Raymond A.|date=1961-12|title=The Kisoro Pattern of Mountain Gorilla Preservation|url=http://dx.doi.org/10.1086/200240|journal=Current Anthropology|volume=2|issue=5|pages=510–511|doi=10.1086/200240|issn=0011-3204}}</ref>. Tiŋgbana zalisi daa nyɛla bɛ ni labi taɣi shɛli Belgian Congo ni daa deei di maŋa sulinsi ka liɛbi Republic of the Congo n-naai, ka bɛ daa mɔli ni tiŋgbani maa pa nyɛla bɛ tiŋgbani (Congo) ni su shɛli. Tiŋkpannima ka di daa be viɛli n-ti. Piɛ'gɔbo zaligu ni be saɣi ti daa nyɛla bɛ ni kpaŋsi yaɣ' shɛli bɛ ni gu ka taɣi maa puuni. Yuuni 1969 puuni, paaki dibaayi ŋɔ daa nyɛla bɛ ni laɣim shɛli taba ka bɔli li Virunga National park, din daa leei UNESCO World Heritage site yuuni 1979. Yuuni 1996 puuni, National park ŋɔ daa nyɛla din daa kali pahi Ramsar site of international importance. Yuuni 2011, British Soco international tumayilinima daa nyɛla ban nyɛ soli ni bɛ kpi kpam n-gili paaki maa kpansi mini di yaɣ' kara ni. Gɔmnanti kpambaliba daa nyɛla ban tabiri sɔŋdi tuun' shɛŋa Soco international mission nima ni niŋda amaa ka paaki maa fukumsinima nyɛ ban zaɣisiri li. Dini daa niŋ ka nangbankpeeni niŋ ti yaɣi, bɛ daa kari la paaki maa ni naa yuuni 2014. Di ni daa niŋ ka ayirimonima tɔ, tumaduzuɣu maa daa na chɛla tuma, ka daa bi lahi bɔri ni bɛ pili lala bini tatabo World Heritage site maa polo ni<ref>{{Cite journal|last=Hochleithner|first=Stephan|date=2017|title=Beyond Contesting Limits: Land, Access, and Resistance at the Virunga National Park|url=http://dx.doi.org/10.4103/0972-4923.201397|journal=Conservation and Society|volume=15|issue=1|pages=100|doi=10.4103/0972-4923.201397|issn=0972-4923}}</ref>. Zaŋ chaŋ yuuni 2016, mɔɣ' kara dibaanahi daa nyɛla din gbi ka di daa nyɛ din tiri daabilim bihi din na bi zooi niɣilimbuɣim ka sɔŋsi tinkpansi ban kalinli nyɛ 200,000 pam<ref>{{Citation|last=Taruvinga|first=Pascall|title=World Heritage, Sustainable Development, and Africa|date=2020-10-27|url=http://dx.doi.org/10.1093/acrefore/9780190854584.013.240|work=Oxford Research Encyclopedia of Anthropology|publisher=Oxford University Press|access-date=2022-12-08}}</ref>. ==Linjimanima zabili== === Armed conflict === Tum 1990s piligu ni, yaɣili din daa gu ka taɣi maa daa nyɛla din nyɛ sɔŋsim din be [[political turmoil]] m-be [[African Great Lakes]] yaɣili. Zaŋ jɛndi Rwandan genocide maa polo, niriba pam daa nyɛla tɔbu ni kari shɛba n-kpɛhi Kivu yaɣili, ka [[linjimanima]] nyɛ ban pahi pam. [[Congo]] tuuli tɔbu mini di tɔbu din pahi ayi nyɛla din daa tuɣi nti pili yaɣili maa. [[Niriba]] ban daa gɔri paaki maa ni daa nyɛla ban daa nyɛ muɣisigu ka bɛ daa lahi ku paaki maa ni niriba mini [[binkɔbiri]]. Niriba ban kalinli daa yiɣisi kamani 850,000 ban daa be paaki maa ni daa nyɛla tɔbu maa ni ŋme shɛba yuuni 1994. Niriba paai 40,000 n-daa nyɛ ban kperi paaki maa puuni biɛɣukulo kam nti yuuni bɔri dari mini [[Bindirigu|bindira]] ka daa ŋma tihi pam yaɣili maa<ref>{{Cite journal|last=McNeely|first=Jeffrey A.|date=2003-04|title=Conserving forest biodiversity in times of violent conflict|url=http://dx.doi.org/10.1017/s0030605303000334|journal=Oryx|volume=37|issue=2|pages=142–152|doi=10.1017/s0030605303000334|issn=0030-6053}}</ref>. Yuuni 1994, [[Virunga National park]] daa nyɛla din pahi [[List of World Heritage Danger puuni]]<ref>{{Cite journal|last=McNeely|first=Jeffrey A.|date=2003-04|title=Conserving forest biodiversity in times of violent conflict|url=http://dx.doi.org/10.1017/s0030605303000334|journal=Oryx|volume=37|issue=2|pages=142–152|doi=10.1017/s0030605303000334|issn=0030-6053}}</ref>. Congo tɔbu din pahi ayi maa ni daa naai, [[zabili]] zaŋ chaŋ paaki maa ni niriba mini rebel groups daa tuɣi mi; paaki maani [[tumtumdiba]] ban kalinli daa yiɣisi 80 daa nyɛla bɛ ni ku shɛba zaŋ chaŋ 1996 mini 2003 yuuni [[sunsuuni]]<ref>{{Cite journal|last=McNeely|first=Jeffrey A.|date=2003-04|title=Conserving forest biodiversity in times of violent conflict|url=http://dx.doi.org/10.1017/s0030605303000334|journal=Oryx|volume=37|issue=2|pages=142–152|doi=10.1017/s0030605303000334|issn=0030-6053}}</ref>. [[armed rebel groups]] nima pam n-tumda paaki maa ni nti pahi [[Democratic Forces]] zaŋ ti [[Liberation of Rwanda mini National Congress]] zaŋ ti [[Defence of the People (FDLR)]]. Ka Mikeno sector of Virunga National Park daa ti bahi deei di [[sulinsi]] zaŋ chaŋ December gɔli ni yuuni 2006 mini January gɔli ni yuuni 2009<ref>{{Citation|last=Refisch|first=Johannes|title=Transboundary collaboration in the Greater Virunga Landscape: From gorilla conservation to conflict-sensitive transboundary landscape management|date=2016-04-07|url=http://dx.doi.org/10.4324/9780203109793-39|work=Governance, Natural Resources, and Post-Conflict Peacebuilding|pages=825–842|place=Abingdon, Oxon ; New York, NY: Earthscan, 2015. {{!}} Series: Post-conflict peacebuilding and natural resource management|publisher=Routledge|isbn=978-0-203-10979-3|access-date=2022-12-12|last2=Jenson|first2=Johann}}</ref>. Yuuni 2005, [[European Commission (EC)]] maa daa bɔla [[ʒe' n gama laɣingu]] ni bɛ zaŋ bɛ kpalanzuya gbuni tabba zaŋ chaŋ tingbani maa [[Gominanti|Gɔmnanti]] mini [[British non-governmental organisation African Conservation Fund]]. Ka ban daa na yɔli deei maa su paaki maa yɛllikam tum yuuni 2010. Vaabu kɔbiga puuni vaabu pihinii (80%) ka [[EC]] nima daa ŋmaai bahi zaŋ chaŋ paaki tuma polo. Paaki maa gu ka taɣi kpaŋmaŋa daa nyɛla lijin'tali yuun' shɛŋa din daa dɔli yaaŋa din yɛn che ka di varisi armed rebel laɣinsi mini [[poachers]] ka bɛ ni tooi kpe na paaki maa ni ti tum tuma. Paaki maa ni tumtumdiba daa nyɛla ban daa bɔhim linjimanima dahimbu nti pahi [[bi'dibinɛma]] din nyɛ zaɣ' maŋa<ref>{{Cite journal|last=Verweijen|first=Judith|last2=Marijnen|first2=Esther|date=2016-07-28|title=The counterinsurgency/conservation nexus: guerrilla livelihoods and the dynamics of conflict and violence in the Virunga National Park, Democratic Republic of the Congo|url=http://dx.doi.org/10.1080/03066150.2016.1203307|journal=The Journal of Peasant Studies|volume=45|issue=2|pages=300–320|doi=10.1080/03066150.2016.1203307|issn=0306-6150}}</ref>. Ka bɛ mini linjimanima maa mini [[security service]] nima daa laɣim tumda. Lala so' chibisi maa,daa nyɛla bɛ ni galim shɛli ka yɛli ni “[[Militarization of Conservation]] " ka bɛ daa yɛli ni lala maa zuɣu n-che ka tiŋ'bihi maa nya damli di nyaaŋa ha. Tinsi kamani Mbuti maa, din daa na dɔ [[Tiŋgbani|tingbani]] maa ni ka be paaki maa ni din nyɛ [[bindirigu]] mini biɛhigu shee daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli ni yaa, bee ka a zaŋ a nyɛvili pa talima bee ka armed park rangers ŋɔ gbaai a kpari bee ka bɛ ku a. Biɛhigu taɣi zali dahinshɛli daa nyɛla linjimanima tuma [[Yɛltɔɣili|yɛltɔɣa]] din daa zilisira ni bɛ nyɛla ban sɔŋdi ninvuɣ'shɛba bɛ ni bɔli [[armed mobilization of militias]] la<ref>{{Cite journal|last=Fordham|first=Damien|last2=Georges|first2=Arthur|last3=Corey|first3=Ben|last4=Brook|first4=Barry W.|date=2006-12|title=Feral pig predation threatens the indigenous harvest and local persistence of snake-necked turtles in northern Australia|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.biocon.2006.07.001|journal=Biological Conservation|volume=133|issue=3|pages=379–388|doi=10.1016/j.biocon.2006.07.001|issn=0006-3207}}</ref>. Ninvuɣ'shɛba ban daa bi gbɛri paaki maa ni, tiŋ'bia bee tɔbu ni ŋme shɛba na zaa daa kuli dahi la [[Pu'kparilim|pukparilim]] polo, [[piɛli gɔbu]], [[zahim gbahibu]], [[sala pibu]] mini di gbibu bɛ biɛhigu puuni, di mi zaa daa nyɛla tuun'shɛŋa din bi niŋ kamaata. yɛla a daa kUnitedaNations Security Council nima sani na yuuni 2010 , a u polom karmed gruupuaima ma80% bɛ bɔ gubu tioba amaa ka maa gubu nfarigu shɛli daa nyɛli zaŋ jɛndi zaŋ hpa tuun' sɣɛŋa din bɛ n. maa i np ohŋ Lahabali ti n lahabali dUS$ 28-30 miliyɔŋ yuuni puuni. accusedsu fu wuhiyael ni kɔbiga puuni vaabu pihinii (ling) sala shɛli G ma tinpuuni nima ni daa mali kuri bɛ bukaatanima daa nyɛla din daa yiri paaki maa napadin zaani laɣirindin yiɣisi rely on farming, zaani Ban daa gu tiŋa maa gubu ni di taɣibu tumayilinima mini laɣinsi ban daa be tiŋa maa ni zaa daa zooi la ŋme n-di toli nima mini ninvuɣi zuli daa nyɛla bɛ ni daa niŋdi shɛli ni bɛ nya liɣiri<ref>{{Cite journal|last=Verweijen|first=Judith|last2=Marijnen|first2=Esther|date=2016-07-28|title=The counterinsurgency/conservation nexus: guerrilla livelihoods and the dynamics of conflict and violence in the Virunga National Park, Democratic Republic of the Congo|url=http://dx.doi.org/10.1080/03066150.2016.1203307|journal=The Journal of Peasant Studies|volume=45|issue=2|pages=300–320|doi=10.1080/03066150.2016.1203307|issn=0306-6150}}</ref>. Kpaŋmaŋa din be biɛhigu taɣibu nyɛla din mali nimbiɛri, shɛhira kamani di ni daa niŋ ka puri din be [[Kibirizi]] wurim ka linjimanima mini paaki maa ni guliba daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛba bahi ka bɛ gindi paaki maa yaɣa zaa, niriba daa nyɛla ban lɔ bɛ sompɔya yi paaki maa ni n-chaŋ katiŋa ti lu FDLR nima nuuni, shɛli polo bɛ ni ni tooi nya polo bila haayi. [[Tinkpanmbila]] maa daa nyɛla din lahi ka nia viɛla n-ti linjimanima maa mini paaki maa [[fukumsinima]] maa, tɔbu daa nyɛla din lu yuuni 2015, di ni daa niŋ ka tinkpan'laɣingu shɛli din yuli booni [[Mai-Mai group]] din be Binza (North Bwisha) ban daa bɔri ni bɛ labi deei yaɣili maa sulinsi, ka bɛ nia daa nyɛ ni bɛ labisi zahim tuma nima na, ka che ka niriba maa labi nti ku paaki maa ni fukumsinima maa ni yino ka ku Linjimanima maa ninvuɣ'pia ni yini n-chani pia ni anu zuɣu<ref>{{Cite journal|last=Verweijen|first=Judith|last2=Marijnen|first2=Esther|date=2016-07-28|title=The counterinsurgency/conservation nexus: guerrilla livelihoods and the dynamics of conflict and violence in the Virunga National Park, Democratic Republic of the Congo|url=http://dx.doi.org/10.1080/03066150.2016.1203307|journal=The Journal of Peasant Studies|volume=45|issue=2|pages=300–320|doi=10.1080/03066150.2016.1203307|issn=0306-6150}}</ref>. [[Ranger]] nima anu ka bɛ daa ku yuuni 2017 August gɔli puuni m-miri [[Lake Edward]] [[militias]] tɔbu maa ni. Ranger nima anu ni drooba ka bɛ daa lahi ku yuuni 2018 April gɔli ni. <ref>{{Cite journal|last=Marijnen|first=Esther|date=2018-02-12|title=Public Authority and Conservation in Areas of Armed Conflict: Virunga National Park as a ‘State within a State’ in Eastern Congo|url=http://dx.doi.org/10.1111/dech.12380|journal=Development and Change|volume=49|issue=3|pages=790–814|doi=10.1111/dech.12380|issn=0012-155X}}</ref>Tum [[armed conflict]] maa piligu, armed group daa nyɛla ban ku ninvuɣ'kɔbiga ni pisopɔin ni anu (175) rangers ban be paaki maa ni hali ni 2018 yuuni April gɔli ni. <ref>{{Citation|title=Child Death Review|date=2007-05-07|url=http://dx.doi.org/10.1201/9781420008067.ch11|work=Investigating Infant Deaths|pages=175–199|publisher=CRC Press|access-date=2022-12-12}}</ref>2018 May gɔli puuni, ranger daa nyɛla ŋun kɔŋ o nyɛvili di ni daa niŋ ka o bɔri ni o sɔŋ niriba ayi shɛba bɛ ni daa zu. <ref>{{Citation|title=The coloniality of crisis conservation: the transnationalization and militarization of Virunga National Park from an historical perspective|date=2022-01-14|url=http://dx.doi.org/10.4337/9781800885615.00014|work=The Violence of Conservation in Africa|publisher=Edward Elgar Publishing|access-date=2022-12-12}}</ref>Bɛ daa ti nyɛla bɛ ni yooi shɛba ka bɛ niŋ ba shɛli. Binshɛŋa din daa dɔli di nyaaŋa, paaki maa daa nyɛla din kpari zaŋ ti saamba 2018 yuuni june gɔli ni hali 2019 February gɔli ni<ref>{{Citation|title=Virunga National Park, Congo|date=2019-11-11|url=http://dx.doi.org/10.1007/978-981-13-2538-0_2670|work=Dictionary of Geotourism|pages=661–661|place=Singapore|publisher=Springer Singapore|access-date=2022-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|title=Israeli military reopens main entrance to Hizma after choking the Palestinian village for 2 months|url=http://dx.doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2338-20180033|access-date=2022-12-12|website=Human Rights Documents Online}}</ref>. Yuuni 2020 April gɔli puuni, buɣisibu, paaki maa ni rangers Niriba pia ni ayi ka Militias dabba maa ban daa dɔli tiŋ'bihi maa ni bɛ ku<ref>{{Cite journal|date=2011-11|title=DR CONGO: Aid Workers Killed|url=http://dx.doi.org/10.1111/j.1467-825x.2011.04139.x|journal=Africa Research Bulletin: Political, Social and Cultural Series|volume=48|issue=10|pages=19019C–19020B|doi=10.1111/j.1467-825x.2011.04139.x|issn=0001-9844}}</ref>. Yaha yuuni 2021 puuni January gɔli puuni armed men daa nyɛla ban ku kamani rangers niriba ayɔbu ka daa ti shɛba dansi ka shɛba daa kuli do paaki maa puuni<ref>{{Cite web|last=Wilding|first=Lisa|date=2012|title=Audible Communication Comparison of Western Lowland Gorillas (Gorilla gorilla gorilla) and Virunga Mountain Gorillas (Gorilla beringei beringei)|url=http://dx.doi.org/10.1037/e685842012-222|access-date=2022-12-12|website=PsycEXTRA Dataset}}</ref><ref>{{Citation|title=Virunga National Park, Congo|date=2019-11-11|url=http://dx.doi.org/10.1007/978-981-13-2538-0_2670|work=Dictionary of Geotourism|pages=661–661|place=Singapore|publisher=Springer Singapore|access-date=2022-12-12}}</ref>. 2021 puuni, February gɔli biɛɣu pishi ni ayi dali, [[Italy]] [[daambolo]] zaŋ ti [[DRC]] ban daa gɔri ni [[Food Programm]] kamani 15 kilomita zaŋ chaŋ [[Goma]] wulinpuhili polo, [[Luca Attanasio]], nti pahi Italian Linjimanima pirinsi karachi [[Vittorio lacovacci]] ni [[Moustapha Milambo]] Congo drooba daa nyɛla bɛ ni daa ŋmɛ shɛba marafa kuba, di ni daa niŋ ka Militias nima maa ni yino zu ba ka zaŋ ba na paaki maa puuni nti paai paaki maa ni rangers ban daa tooi faai niriba anahi bahi<ref>{{Cite journal|date=2021-03|title=DR CONGO: Ambassador Killed|url=http://dx.doi.org/10.1111/j.1467-825x.2021.09880.x|journal=Africa Research Bulletin: Political, Social and Cultural Series|volume=58|issue=2|doi=10.1111/j.1467-825x.2021.09880.x|issn=0001-9844}}</ref>. ==joografi== Virunga National Park nyɛla din be is Congo − Nile watershed yaɣili.Di wulinpuhili polo nyɛla Semliki River basin ni pahi yaɣ' shɛli polo, nti pahi savanna mini montane forest zaŋ ti Albertine Rift. Di nyɛ altitude, lala yaɣili ŋɔ nyɛla puri kamani 680 m (2,230 ft) m-be Puemba River valleypuuni hali ni to Mount Stanley waɣilim tariga din nyɛ 5,109 m (16,762 ft) din be 30 km (19 mi) sunsuuni. National paaki maa sunsuuni yaɣili nyɛla din mali two thirds of Lake Edward hali ni di tin' duli tariga din be di mini Uganda din be nuzaa zuɣu sunsuuni. Fɔliŋ bils din nyɛ 3–5 km (1.9–3.1 mi) yɛlim din dɔli lake's western nangbankpaŋa nyɛla din tuɣi northern mini southern yaɣili national paaki maa puuni. Wulinluhili yaɣili ŋɔ nyɛla din dɔlisi Lake Kivu nangbankpaŋa ka tim Nyamulagira, Nyiragongo mini Mikeno volcanoes nti pahi montane forests din be yaɣa.. Virunga National Park wulinpuhili yaɣili nyɛla din looi ni Uganda's Semuliki park, Rwenzori Mountains National Park maa ni sunsuuni yaɣili ni Queen Elizabeth National Park. Wulinluhili yaɣili nyɛla din mini The Rwanda's Volcanoes National Park ba daansi. ==Flora== Virunga National Park's [[flora]] mali la 2,077 tihi ni mɔri balibu, nti 264 [[tree|tihi]] ni 230 ni tihi ni.mɛri din be Albertine Rift.<ref name=Plumptre_al2007/> Binyɛra din galisi Virunga National Park n-nyɛ tingbani mahili ni mɔri ([[grassland]]s) nti pahi [[papyrus sedge]] (''Cyperus papyrus''), [[jointed flatsedge]] (''C. articulatus''), [[common reed]] (''Phragmites mauritanica''), [[sacaton grass]]es (''Sporobolus consimilis''), [[ambatch]] (''Aeschynomene elaphroxylon''), [[conkerberry]] (''Carissa spinarum''), [[paperbark thorn]] (''Vachellia sieberiana'') and [[kowai fruit]] (''Coccinia grandis'').<ref name=Ramsar94/><ref name=Mubalama2000>{{cite journal |author=Mubalama, L. |year=2000 |title=Population and Distribution of Elephants (''Loxodonta africana africana'') in the Central Sector of the Virunga National Park, Eastern DRC |journal=Pachyderm |volume=28 |pages=44–55}}</ref> ni binbila ( [[dicots]] ) kamani [[African caper]] (''Capparis tomentosa''), ''[[Maerua]]'' species, wild [[cucurbits]], ni [[nightshades]] din daa be [[African elephant]]s (''Loxodonta'') bina ni din mali soʋlŋsim ni binbila yaɣiribu [[seed dispersal]] zaŋ chaŋ mɔri ni.<ref>{{cite journal |author=Brahmachary, R.L. |year=1980 |title=On the germination of seeds in the dung balls of the African elephant in the Virunga National Park |journal=Revue d'Écologie (La Terre et la Vie) |volume=34 |issue=1 |pages=139–142 |url=http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/54997/LATERREETLAVIE_1980_34_1_139.pdf?sequence=1}}</ref> montane yɔɣu between din be wulinpuhili polo yaɣili zooi la ''[[Ficalhoa laurifolia]]'' ni ''[[Podocarpus milanjianus]]'' nti pahi ti' waɣila. [[African alpine bamboo]] (''Yushania alpina''), foremost [[African redwood]] (''Hagenia abyssinica''), (''Erica arborea''), [[Ericaceae|heather]] ni [[mosses]] din bili taɣi di tiŋgbani sirigibu ''[[Senecio]]'' min ''[[Lobelia]]'' <ref name=Bashonga2012/> == Fauna == Virunga National Park's [[fauna]]l species mali la binkobiri 196 ([[mammal]]s), noonsi 706 ([[bird]]) balibu, kom ni binniɛma 109 ([[reptile]]s) nti pahi binniɛma ban be kom ni tiŋgbanni 65 [[amphibian]]s zaŋ kana yuuni 2012.<ref name=Plumptre_al2007/> ====mammals==== Binyara ban be national park n-nyɛ [[mountain gorilla]] (''G. b. beringei''), [[common chimpanzee]] (''Pan troglodytes''), golden monkey, [[red-tailed monkey]] (''Cercopithecus ascanius''), [[Dent's mona monkey]] (''C. denti''), [[blue monkey]] (''C. mitis''), [[Hamlyn's monkey]] (''C. hamlyni''), [[De Brazza's monkey]] (''C. neglectus''), [[Central African red colobus]] (''Procolobus foai''), [[mantled guereza]] (''Colobus guereza''), [[olive baboon]] (''Papio anubis'') and [[grey-cheeked mangabey]] (''Lophocebus albigena'').<ref name=Plumptre_al2007/><ref name=Frechkop1943/><ref name=Lanjouw2002>{{cite book |author=Lanjouw, A. |year=2002 |chapter=Behavioural adaptations to water scarcity in Tongo chimpanzees |title=Behavioural diversity in Chimpanzees and Bonobos |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |pages=52–60 |editor1=Boesch, C. |editor2=Hohmann, G. |editor3=Marchant, L. |isbn=0521006139 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=-E7QdC6Q8cIC&pg=PA52}}</ref><ref name=Nixon2008>{{cite book |author=Nixon, S. C. |name-list-style=amp |author2=Lusenge, T. |year=2008 |title=Conservation status of okapi in Virunga National Park, Democratic Republic of Congo. ZSL Conservation Report No. 9 |publisher=The Zoological Society of London |location=London |url=https://www.zsl.org/sites/default/files/Nixon%20and%20Lusenge%202008%20-%20Conservation%20status%20of%20okapi%20in%20Virunga%20National%20Park%2C%20DRC.pdf |access-date=2022-12-08 |archive-date=2021-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825193426/https://www.zsl.org/sites/default/files/Nixon%20and%20Lusenge%202008%20-%20Conservation%20status%20of%20okapi%20in%20Virunga%20National%20Park%2C%20DRC.pdf |url-status=dead }}</ref> [[African bush elephant]] (''Loxodonta africana''), [[hippopotamus]] (''Hippopotamus amphibius'') and [[African buffalo]] (''Syncerus caffer'') inhabit the national park's central sector.<ref name=Mubalama2000/> [[Okapi]] (''Okapia johnstoni''), [[blue duiker]] (''Philantomba monticola''), [[bay duiker]] (''Cephalophus dorsalis''), [[Weyns's duiker]] (''C. weynsi''), [[yellow-backed duiker]] (''C. silvicultor''), [[water chevrotain]] (''Hyemoschus aquaticus''), [[red river hog]] (''Potamochoerus porcus''), [[aardvark]] (''Orycteropus afer'') and [[bongo (antelope)|bongo]] (''Tragelaphus eurycerus'') were recorded in the northern sector in 2008.<ref name=Nixon2008/> [[Harnessed bushbuck]] (''T. scriptus'') and [[giant forest hog]] (''Hylochoerus meinertzhageni'') are present in the southern sector.<ref name=Lanjouw2002/> All of the [[Damaliscus lunatus jimela|topi]] (''Damaliscus lunatus jimela'') cluster to the south of Lake Edward in the Ishasha Flats region, and regularly cross the border into Uganda.<ref>{{cite report |authors=A.Plumptre, D.Kujirakwinja, D.Moyer, M. Driciru & A. Rwetsiba |date=August 2010 |title=Greater Virunga Landscape Large Mammal Surveys, 2010 |url=https://uganda.wcs.org/DesktopModules/Bring2mind/DMX/Download.aspx?EntryId=38133 |publisher=[[Wildlife Conservation Society]] |pages=5, 6 |access-date=2 May 2021 |archive-date=3 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503224859/https://uganda.wcs.org/DesktopModules/Bring2mind/DMX/Download.aspx?EntryId=38133 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite report |author=Uganda Wildlife Authority: Planning Unit |editor1-last=Buhanga |editor1-first=Edgar |editor2-last=Namara |editor2-first=Justine |date=26 July 2012 |title=Queen Elizabeth National Park, Kyambura Wildlife Reserve, Kigezi Wildlife Reserve-General Management Plan (2011 - 2021) |url=https://www.ugandawildlife.org/wildlife-a-conservation-2/researchers-corner/general-management-plans?download=22:queen_elizabeth_pa-gmp |publisher=[[Uganda Wildlife Authority]] |page=2 |access-date=2 May 2021 |archive-date=2 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502122300/https://www.ugandawildlife.org/wildlife-a-conservation-2/researchers-corner/general-management-plans?download=22:queen_elizabeth_pa-gmp |url-status=dead }}</ref><ref name=Wanyama2014>{{cite report |authors=F. Wanyama, E. Balole, P. Elkan, S. Mendiguetti, S. Ayebare, F. Kisame, P.Shamavu, R. Kato, D. Okiring, S. Loware, J. Wathaut, B.Tumonakiese, Damien Mashagiro, T. Barendse and A.J.Plumptre |date=October 2014 |title=Aerial surveys of the Greater Virunga Landscape - Technical Report 2014 |url=https://uganda.wcs.org/DesktopModules/Bring2mind/DMX/Download.aspx?EntryId=38134 |publisher=[[Wildlife Conservation Society]] |pages=5, 11 |access-date=2 May 2021 |archive-date=3 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503201401/https://uganda.wcs.org/DesktopModules/Bring2mind/DMX/Download.aspx?EntryId=38134 |url-status=dead }}</ref> Other [[ungulate]]s present include [[Ugandan kob]] (''Kobus kob thomasi''), [[waterbuck]] (''K. ellipsiprymnus''), and&nbsp;[[common warthog]] (''Phacochoerus africanus'').<ref name=Plumptre_al2012/><ref name=Treves_al2009>{{cite journal |last1=Treves |first1=A. |last2=Plumptre |first2=A. J. |last3=Hunter |first3=L. T. B. |last4=Ziwa |first4=J. |name-list-style=amp |title=Identifying a potential lion ''Panthera leo'' stronghold in Queen Elizabeth National Park, Uganda, and Parc National des Virunga, Democratic Republic of Congo |journal=Oryx |volume=43 |issue=1 |year=2009 |pages=60–66 |doi=10.1017/S003060530700124X |doi-access=free}}</ref> Virunga National Park together with the adjacent Queen Elizabeth National Park forms a "Lion Conservation Unit".<ref>{{cite book |author=IUCN Cat Specialist Group |year=2006 |title=Conservation Strategy for the Lion ''Panthera leo'' in Eastern and Southern Africa |publisher=IUCN |location=Pretoria, South Africa}}</ref> The area is considered a potential [[lion]] (''Panthera leo'') stronghold, if poaching is curbed and prey species recover.<ref name=Treves_al2009/> In the national park's northern sector, [[African leopard]] (''P. pardus pardus''), [[marsh mongoose]] (''Atilax paludinosus''), [[giant pangolin]] (''Smutsia gigantea''), [[tree pangolin]] (''Phataginus tricuspis''), [[crested porcupine]] (''Hystrix cristata''), [[Lord Derby's scaly-tailed squirrel]] (''Anomalurus derbianus''), [[Boehm's bush squirrel]] (''Paraxerus boehmi''), [[western tree hyrax]] (''Dendrohyrax dorsalis''), [[Emin's pouched rat]] (''Cricetomys emini'') and [[checkered elephant shrew]] (''Rhynchocyon cirnei'') were recorded during surveys in 2008.<ref name=Nixon2008/> ====Reptiles==== Semliki River mali biɛhigu shee zaŋti [[Nile crocodile]] (''Crocodylus niloticus''). Bɛ daa nyɛla bɛ pam Lake Edwards yuuni 1988 tuuli.<ref>{{cite journal |author1=Verschuren, J. |name-list-style=amp |author2=Kitsidikiti, L. |year=1989 |title=L'apparition des crocodiles au lac ex-Edouard, Parc National des Virunga, Zaïre |journal=Revue d'Écologie (La Terre et la Vie) |volume=44 |issue=4 |pages=367–397 |url=http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/55367/LATERREETLAVIE_1989_44_4_387.pdf?sequence=1&isAllowed=y |access-date=2022-12-08 |archive-date=2021-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724111624/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/55367/LATERREETLAVIE_1989_44_4_387.pdf?sequence=1&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> ====Noonsi==== Ban be Albertine Rift's [[Endemism in birds|endemic birds]], [[Rwenzori turaco]], [[Rwenzori batis]], [[Archer's ground robin]], [[red-throated alethe]], [[Kivu ground thrush]], [[collared apalis]], [[mountain masked apalis]], [[dusky crimson-wing]], [[Shelley's crimsonwing]], [[red-faced woodland warbler]], [[stripe-breasted tit]], [[blue-headed sunbird]], [[regal sunbird]], [[Rwenzori double-collared sunbird]], [[handsome spurfowl]] nti pahi [[strange weaver]] n nyɛ ban be Virunga National Park's southern bɛ ni daa niŋ vihigu yuuni 2004. noonsi ban ka ni n-nyɛ [[Wahlberg's eagle]], [[African goshawk]], [[African hobby]], [[harrier hawk]], [[common buzzard]], [[mountain buzzard]], [[hadeda ibis]], [[grey-crowned crane]], [[black-and-white-casqued hornbill]], [[black-billed turaco]], [[African olive pigeon]], [[tambourine dove]], [[blue-spotted wood dove]], [[red-eyed dove]], [[brown-necked parrot]], [[red-chested cuckoo]], [[olive long-tailed cuckoo]], [[barred long-tailed cuckoo]], [[Klaas's cuckoo]], [[Diederik cuckoo]], [[blue-headed coucal]], [[Narina trogon]], [[white-headed wood hoopoe]], [[white-necked raven]], [[white-tailed crested flycatcher]], [[African paradise flycatcher]], [[white-eyed slaty flycatcher]], [[African dusky flycatcher]], [[white-tailed blue flycatcher]], [[mountain oriole]], [[speckled mousebird]], [[cinnamon-chested bee-eater]], [[grey-throated barbet]], [[yellow-billed barbet]], [[western tinkerbird]], [[yellow-rumped tinkerbird]], [[cardinal woodpecker]], [[olive woodpecker]], [[black saw-wing]], [[Angola swallow]], [[Alpine swift]], [[mountain greenbul]], [[yellow-whiskered greenbul]], [[common bulbul]], [[white-starred robin]], [[Archer's ground robin]], [[white-browed robin-chat]], [[African stonechat]], [[rufous thrush]], [[African thrush]], [[olive thrush]], [[grassland pipit]], [[cinnamon bracken warbler]], [[black-faced rufous warbler]], [[mountain yellow warbler]], [[brown woodland warbler]], [[green sandpiper]], [[Chubb's cisticola]], [[banded prinia]], [[chestnut-throated apalis]], [[grey-backed camaroptera]], [[white-browed crombec]], [[black-throated wattle-eye]], [[chinspot batis]], [[mountain illadopsis]], [[grey-chested illadopsis]], [[olive sunbird]], [[bronze sunbird]], [[malachite sunbird]], [[collared sunbird]], [[variable sunbird]], [[yellow white-eye]], [[Mackinnon's shrike]], [[Doherty's bushshrike]], [[Lühder's bushshrike]], [[northern puffback]], [[mountain sooty boubou]], [[tropical boubou]], [[narrow-tailed starling]], [[Sharpe's starling]], [[baglafecht weaver]], [[black bishop]], [[grey-headed nigrita]], [[common waxbill]], [[black-headed waxbill]], [[bronze mannikin]], [[black and white mannikin]], [[pin-tailed whydah]], [[African citril]], [[streaky seedeater]] ni [[thick-billed seedeater]].<ref>{{cite book |author1=Owiunji, I. |name-list-style=amp |author2=Nkuutu, D. |author3=Kujirakwinja, D. |author4=Liengola, I. |author5=Plumptre, A. |author6=Nsanzurwimo, A. |author7=Fawcett, K. |author8=Gray, M. |author9=McNeilage, A. |year=2005 |title=Biological Survey of Virunga Volcanoes |publisher=Wildlife Conservation Society |location=New York |url=http://rw.chm-cbd.net/implementation/rapport-et-documents-nationaux/biodiversity-virunga-volcanoes/download/en/1/the-biodiversity-of-the-virunga-volcanoes.pdf |access-date=2022-12-07 |archive-date=2021-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811143821/https://rw.chm-cbd.net/implementation/rapport-et-documents-nationaux/biodiversity-virunga-volcanoes/download/en/1/the-biodiversity-of-the-virunga-volcanoes.pdf |url-status=dead }}</ref> ==Zuliya pubu== {{multiple image |footer=Ethnic groups in and around Virunga National Park |perrow=2 |align=right |image2=Volcano shelters.jpg |caption2=Settlements at the edge of the Nyiragongo crater |image1=Children in Virunga National Park.jpg |caption1=Children around a health care centre}} Zuliya pubu din beni ni din gili Virunga National Park n-nyɛ: *[[Mbuti people]]<ref>http://biblio.naturalsciences.be/rbins-publications/institut-des-parcs-nationaux-du-congo/exploration-du-parc-national-albert-exploratie-van-het-nationaal-albert-park-mission-zending-p-schumacher-1933-1936/1-1943-mission-p-schumacher/irscnb_p4143_rbins19135_1-5-90-red.pdf</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/S2CID_(identifier)</ref><ref>https://api.semanticscholar.org/CorpusID:154865306</ref> *[[Hutu]] people<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/PMID_(identifier)</ref> *[[Tutsi]] people<ref>https://api.semanticscholar.org/CorpusID:34459737</ref> *[[Songora people|Basongora]]<ref>{{Cite web |url=https://uganda.wcs.org/DesktopModules/Bring2mind/DMX/Download.aspx?EntryId=38134 |title=Archive copy |access-date=2022-12-07 |archive-date=2021-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503201401/https://uganda.wcs.org/DesktopModules/Bring2mind/DMX/Download.aspx?EntryId=38134 |url-status=dead }}</ref><ref>https://foreignpolicy.com/2021/04/02/uganda-conservation-poaching-crisis-poverty-national-park/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.govisitkenya.com/songora-people.html |title=Archive copy |access-date=2022-12-07 |archive-date=2023-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531102733/https://www.govisitkenya.com/songora-people.html |url-status=dead }}</ref> ==Lahabali Churi== Virunga lahibali shɛli din sabi sɔŋ nyɛla din sabi Virunga National park rangers tuma mini British oil company Soco International tuun' shɛŋa bɛ ni tum zaŋ kpa paaki maa polo. Ndakasi, kparili ŋun yi paaki maa ni na, daa nyɛla ŋun be television series mini sinii nima puuni, nti pahi Netflix lahabali shɛŋa din sabi sɔŋ maa. ==Lihi pahi== .Augustin Kambale<ref>{{Cite journal|last=Saasita|first=Apollinaire Kahindo|last2=Kombi|first2=Bellarmin Kambale|last3=Mbahweka|first3=François Katsuva|last4=Mitamo|first4=Alexandre Amini|last5=Maliro|first5=Andre Kambale|last6=Bunduki|first6=Gabriel Kambale|date=2018|title=Analysis of Infant Mortality in Three Hospitals in the Eastern Democratic Republic of the Congo|url=http://dx.doi.org/10.4172/2572-4983.1000147|journal=Neonatal and Pediatric Medicine|volume=04|issue=01|doi=10.4172/2572-4983.1000147|issn=2572-4983}}</ref>. .Centre National d'Appui au Développement et à la Participation populaire<ref>{{Cite journal|last=Jobert|first=Bruno|date=1982|title=La participation populaire au développement sanitaire : le cas des volontaires de la santé en Inde|url=http://dx.doi.org/10.3406/tiers.1982.4151|journal=Tiers-Monde|volume=23|issue=91|pages=649–668|doi=10.3406/tiers.1982.4151|issn=0040-7356}}</ref>. .Deforestation in the Democratic Republic of the Congo<ref>{{Cite web|title=Securing Forest Peoples’ Rights and Tackling Deforestation in the Democratic Republic of Congo|url=http://dx.doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-5540-2016008|access-date=2022-12-12|website=Human Rights Documents Online}}</ref>. .Eugène Rutagarama<ref>{{Cite journal|last=Martin|first=Adrian|last2=Rutagarama|first2=Eugène|date=2012-07|title=Just deliberation: Can communicative rationality support socially just environmental conservation in rural Africa?|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.jrurstud.2012.02.001|journal=Journal of Rural Studies|volume=28|issue=3|pages=189–198|doi=10.1016/j.jrurstud.2012.02.001|issn=0743-0167}}</ref>. .iGorilla<ref>{{Citation|last=Wykonanie.|first=Igorilla Słowa|title=Wbrew|date=2017|url=http://worldcat.org/oclc/1150612920|publisher=Kalejdoskop Records|oclc=1150612920|access-date=2022-12-12}}</ref>. .List of birds of the Democratic Republic of the Congo<ref>{{Cite journal|last=Amundala|first=Nicaise D.|last2=Kasereka|first2=Pilipili|last3=Gambalemoke|first3=Silvestre M.|last4=Kennis|first4=Jan|last5=Beneker|first5=Charlotte|last6=Maindo|first6=Alphonse M.-N.|last7=Ngbolua|first7=Koto-te-Nyiwa|last8=Dudu|first8=Akaibe M.|last9=Katuala|first9=Pionus G.-B.|date=2018|title=Farmers survey of wild mammals species implicated in crop damage in the Okapi Wildlife Reserve (OWR-Epulu, Democratic Republic of the Congo): severity and control strategies|url=http://dx.doi.org/10.24189/ncr.2018.007|journal=Nature Conservation Research|volume=3|issue=1|doi=10.24189/ncr.2018.007|issn=2500-008X}}</ref>. .Tourism in the Democratic Republic of the Congo<ref>{{Cite web|title=Democratic Republic of the Congo - Tourism|url=http://dx.doi.org/10.1163/2213-2996_flg_com_056171|access-date=2022-12-12|website=Foreign Law Guide}}</ref>. .Virunga (film)<ref>{{Cite journal|last=C.E.|first=Kenfack|date=2013|title=Le Paysage Virunga|url=http://dx.doi.org/10.17528/cifor/004086}}</ref>. ==Kundivihira== [[Pubu:WHD]] ndlelexnoyidgyb64p5cdo39esfjll9 Bukunima duri din be Ghana yuya 0 18046 145513 145355 2026-08-02T22:16:59Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145513 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} {{Expand list|date=June 2013}} Din doli ŋɔ na nyɛla bukunima duri yuya din be [[Ghana]]. == Tiɛbuli == {| class="wikitable sortable" !Library !Location !Year Established !Website !Type |- |[[Street Library Ghana]] |[[Accra]] |2011 <ref name="saur2011" /> |<!--www.streetlibraryghana.org--> |Public- Youth & Children |- |Accra Central Library <ref name="ghanaweb2007">{{cite web|date=29 May 2007|title=Library Board no longer dependant on donations|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=124811|work=[[GhanaWeb]]|accessdate=5 June 2013}}</ref> |[[Accra]] |1956 (approximate date) <ref>{{cite journal|author=E.J.A. Evans|year=1956|title=New Central Library Accra|journal=Library Association Record|volume=58}}</ref> |<!--WEBSITE--> |Public |- |Accra Technical University Library |[[Accra]] |1949 <ref name="saur2011" /> |http://atu.edu.gh/library/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126113656/https://atu.edu.gh/library/ |date=2022-11-26 }} |Academic |- |Accra Technical Training Centre Library |[[Accra]] |1966 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |[[Achimota School]] Library |[[Accra]] |1927 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Ashanti Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Kumasi]] |1954 <ref name="saur2011">{{Citation|title=World Guide to Libraries|publication-date=2011|edition=25th|publisher=De Gruyter Saur|isbn=9783110230710}}</ref> |<!--WEBSITE--> |Public |- |[[The Balme Library|Balme Library, University of Ghana]] |[[Legon]] |1959 <ref>{{cite web|title=About Us|url=http://library.ug.edu.gh/screens/balme/about_us.html|publisher=University of Ghana, Balme Library|accessdate=5 June 2013}}</ref> |[http://library.ug.edu.gh/screens/balme/index.html] |Academic |- |Bolgatanga regional library <ref name="asamoah2012" /> |Bolgatanga<!--LOCATION--> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Bolgatanga Technical Institute Library |Bolgatanga | | |Academic |- |Ghana Institute of Journalism Library |[[Accra]] |1958 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Ghana Institute of Management and Public Administration Library |[[Accra]] |1961 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Greater Accra Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |Accra |1949 |https://www.library.gov.gh/#/web-home/web-home |Public |- |Ho regional library <ref name="asamoah2012" /> |<Ho> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Kehillah Center and Public Library |Accra |2022 |https://goo.gl/maps/RbXrJxotK5gbDotb9 |Public |- |Koforidua regional library <ref name="asamoah2012" /> |<Koforidua> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Kpandu Technical Institute Library |[[Kpandu]] |1972 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |[[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] Library |[[Kumasi]] |1952 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Northern Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Tamale, Ghana|Tamale]] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |George Padmore Research Library <ref>{{cite web|title=George Padmore Research Library|url=http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|publisher=Ghana Library Board|accessdate=5 June 2013|access-date=4 January 2023|archive-date=1 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120301125356/http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|url-status=dead}}</ref> |[[Accra]] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |National |- |Sunyani Technical University Library |[[Sunyani]] |1997 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Sunyani regional library <ref name="asamoah2012" /> |<!--LOCATION--> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Supreme Court Library |<!--LOCATION--> |1909 <ref name="asamoah2012">{{cite book|author=Helena Asamoah-Hassan|title=Libraries in the early 21st century|publisher=Walter de Gruyter|year=2012|isbn=9783110292855|editor=Ravindra N. Sharma|chapter=Libraries in Ghana in the Technological Age|editor2=International Federation of Library Associations and Institutions|editor2-link=International Federation of Library Associations and Institutions}}</ref> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Takoradi Polytechnic Library |[[Takoradi]] |1958 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Todd and Ruth Warren Library, Ashesi University |Berekuso |2002 |http://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005121905/https://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html |date=2022-10-05 }} |Academic |- |Trinity College Library |[[Accra]] |1948 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |University for Development Studies Library |[[Tamale, Ghana|Tamale]] |1993 <ref name="saur2011" /> |https://uds.edu.gh/library/ |Academic |- |University of Cape Coast Library |[[Cape Coast]] |1962 <ref name="saur2011" /> |[https://www.ucc.edu.gh/useful-facilities/library]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<!--WEBSITE--> |Academic |- |University of Education Library |[[Winneba]] |1992 <ref name="saur2011" /> |https://www.uew.edu.gh/main/library {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104001455/https://www.uew.edu.gh/main/library |date=2023-01-04 }} |Academic |- |Upper East Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[Bolgatanga] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Upper West Regional Library <ref name="asamoah2012" /> |<Wa> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Western Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Sekondi]] |1955 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |[[Wechiau Community Library]] |[[Wechiau, Ghana|Wechiau]] |2011 |www.wechiau.org |General |} == Lihimi pahi == * [[List of universities in Ghana]] * [[Ghana Library Authority]] == Kundivihira == {{Reflist|2}} == Karimi m-pahi == ; Published in the 20th century * {{cite journal|author=G.M. Pitcher|year=1970|title=Libraries and Librarianship in Ghana, 1944-1969|journal=Ghana Library Journal}} * {{cite journal|author=A.A. Alemna|year=1983|title=Development of School Libraries in Ghana|journal=International Library Review|volume=15}} == External links == * [http://www.carligh.org/ Consortium of Academic and Research Libraries in Ghana] * [http://www.ghanalibraryboard.com/ Ghana Library Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230930052451/http://www.ghanalibraryboard.com/ |date=2023-09-30 }} * [http://www.indiana.edu/~libsalc/african/ALN125/125DigLibsGhana.html Digital libraries in Ghana], 2008 {{Library nav}} {{DEFAULTSORT:Libraries in Ghana}} [[Pubu:Libraries in Ghana| ]] [[Pubu:Lists of buildings and structures in Ghana|Libraries]] [[Pubu:Lists of libraries by country|Ghana]] [[Pubu:Ghana education-related lists|Libraries]] kqed32h5yoh4kxe9qgz527n2817sorg Matilda J. Clerk 0 18132 145525 145087 2026-08-03T00:24:42Z Nasiba Haruna 7415 Edit article 145525 wikitext text/x-wiki '''Matilda''' Johanna Clerk nyɛla paɣa so bɛ ni daa dɔɣi Ghana tingbani puuni, nashaara goli March dabaayi (March 02) yuuni 1916 to nashaara goli December bɛɣ'pishi naa apʋɣi (27 december) yuuni 1984 . O daa nyɛla medicine pioneer ni science educator gold coast yaɣili Ghana tingbani.ka o daa paɣila niribaa ayi shɛba Ghanaian woman bin daa boɣim Orthodox tim Ghana. O lahi nyɛla tooli paɣaso ghana zaa physician, west Africa zaa ŋɔ chaŋ shɛkuru n-ti graguati ka mali postgraduate diploma. Clerk daa dɛɛgi award, scholarship ni o chɛŋ university shɛkorʋ abroad. O daa laɣi paɣ'la niribaa anu west africa bipuɣinsi bin niŋ physician, Nigeria paɣala nyaaga, agnes yewande savege Uyuni(1929), tooli west Africa paɣa tima doctor o mini Elizaberth abimbola awoliyi yuuni (1938), ni Irene ighodaro yuuni (1944), tooli Sierra leonean paɣa physician ni Susan offori atta yuuni (1947), Gana tooli paɣa ŋɔ nyɛ physician [1][4][5][6][7][8][9] bɛni n- daa nyɛ pioneering physician tooli n wuhiri paɣaba ban mali bihi ni paediatric care ni salo ashibiti din be Gana tinkpaŋ kohala maa zaa.[1[4[10[11, di daa yuuya pam pʋɣ' ghana daa ti dɛɛ maŋsʋlinsi yuuni (1957), Clerk mini offori atta daa nyɛla paɣaba ayi shɛba bini yi Gana na.[3[12. == O ba ni o ma == Bihi piriba Matilda Johanna Clerk zoligu nyɛla din pi tiŋ' yuli booni Larteh, din be Akuapim zoya la zuɣu. O ba, Nicholas Timothy Clerk (186- 1961) n daa nyɛ ŋun kpa bidibsi ko kariŋzɔŋ shɛli bɛ ni boli Presbyterian Boys' Secondary School din tampuɣili daa sɔŋ yuuni 1938 la. O ma mi n-daa nyɛ Anna Alice Meyer (1873 - 1934). O yaɣ'yini daa nyɛla Ga-Adangme ka yaɣ'dini la mi nyɛ Danish. == O kariŋ bɔhimbu ni baŋsim bɔbu == Bihi piriba ŋɔ pilila o kariŋ bɔhimbu kariŋzɔŋ din yuli booni Adawso Presbyterian School ka tirisi tooni n-ti tuɣi o 'Middle School' kariŋ bɔhimbu Aburi Presbyterian School din daa nyɛ bipuɣinsi ko kariŋzɔŋ la. Lala kariŋzɔŋ ŋɔ puuni ka o baŋsim ni o kpaŋmaŋ' du gaa hali ka o karimbanim' ti pa o yupaa ni "Dux of the School". Din nyaaŋa, o daa tuɣi o kariŋ bɔhimbu Achimota kariŋzɔŋ'karili la puuni ka di nyɛla Cadbury nim' sɔŋsim puuni. Achimota kariŋzɔŋ maa puuni ka o daa deeigi shɛhira gbana din nyɛ; '2nd Division Teachers' Preliminary Certificate' yuuni 1935, n-ti pahi 'Cambridge Senior School Certificate' yuuni 1937, ka daa lahi karim siɣisi karim bɔhimbu yaɣ'shɛli bɛ ni daa boli 'Intermediate Preliminary Course in Medicine' yuuni 1942. Lala kariŋzɔŋ ŋɔ puuni ka o daa lahi bo soya m-pahi o baŋsim zaŋ kpa 'Physics', 'Chemistry', 'Botany' n-ti pahi 'Zoology' kariŋ bɔhimbu yaɣa. <big>'''Ti gbansabila tingbani ban gba daa niŋ chɔɣino'''</big> yuuni 1933 la, 'Sierra Leonean' politiisa so beni boli Edna 6hqi692vgov008h8hsd28el289qx0h4 Susan Ofori-Atta 0 18135 145557 144769 2026-08-03T07:57:52Z Nasiba Haruna 7415 145557 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Susan Barbara Gyankorama Ofori-Atta,''' bɛ ni lahi mi so '''de Graft-Johnson''', DRCOG, DRCPCH, FGA bɛ dɔɣi o la yuuni 1917 ni – ka o kani silimiin-goli July ni, yuuni 1985 puuni) , o daa nyɛla [[Ghana]] dɔɣitɛ ŋun nyɛ paɣ'bi puuni tuuli ŋun yina Gold Coast polo na .O daa nyela paɣ'bi puuni tuuli yaha ni gbansabila wulin luhuli ŋun daa pahi paɣ'ba anahi ŋun Karim daa paa University ka deei di shahara gbaŋ.Ofori-Atta n-pahiri west Africa paɣ'ba ata ŋun daa nye dɔɣatei Paɣa gbaa yihi Agnes Yewande Savage , bɛ ni daa dɔɣi so yuuni (1929) ni ka nyɛ tingbani yuli booni Nigeria la bilchini n-ti pahi Elizabeth Abimbola Awoliyi bɛ ni daa dɔɣi so yuuni (1938) ni la .yuuni 1933, Sierra Leonean siyaasa zɔŋgili (activist) n-ti pahi anashara ni mi shɛbi ni higher education pioneer la, Edna Elliot-Horton o daa nyɛla ŋun pahi ayi ŋun maa shikuru din yuli booni West African woman University. Ŋun' daa lahi nyɛ paɣa tuuli ŋun deei shikuru shɛhira gbaŋ yuli booni bachelor's in degree ka daa leegi ŋun pahiri ayi gbansabila tingbana wulin-luhili polo paɣa so ŋun naagi bikura shikuru shɛli anashara ni bɔli Yunivɛsiti la , n daa deegi tuuli bachelor's degree din jendi bɔhimbu yɛɣali booni liberal arts. Yim, Ofori-Atta daa nyɛla ŋun leegi dɔɣatei n-ti ashibiti be Kumasi, ni din nyaanga, o daa nyɛla fukumsi niri n-ti shibiti yuli booni Princess Louise Hospital nti paɣaba . Her contemporary was Matilda J. Clerk, the second Ghanaian woman and fourth West African woman to become a physician, who was also educated at Achimota and Edinburgh. O Biehagu Piligu Susan Ofori-Atta yɛla Ofori-Atta royal family ni, ka o dɔɣi Kyɛbi, Gold Coast (din nyɛla Ghana) ni, yuuni 1917. O ba N- nyɛ OfOri atta nana Ofori okyenhene ka Akyem Abuakwa Traditional Area pam pam naa, ni o maa nyɛ Nana Akosua Duodu. Susan Ofori-Atta bɛ n daɣi o tiŋa karim St. Mary's Convent School, Elmina ni, din yuuni 1921. ni yuuni 1929, o kɔ Achimota Shikʋrʋ ka o mali secondary shikʋrʋ. O yɛla niŋa pam pam ka school la yili din 1927. O yɛ Girls' School Prefect ka o yili school la, ka o ŋmɔ Cambridge School Certificate. O mali midwifery (bihi dɔɣim tuma) Korle-Bu Midwifery Training School ni ka o yili din 1935. O kɔ Scotland ka o kpɛli o karim la. Ka o labari yili, o tuuma Korle-Bu Teaching Hospital ni. O kpɛli o karim Edinburgh University Medical School ni ka o nyɛ MBChB degree din 1947. O ba, Nana Sir Ofori Atta I, ka kpɛi din 1943, ka o lahi ligidi ka Susan nyɛ o university karim. Tuuma ni Tuma Pahim Susan Ofori-Atta piɛri o tuuma ni ka yɛ midwife. Ka din yili, o kpɛli karim ka yɛ paediatrician (dokita ka tuuma biɛhi). O yɛla Gold Coast (Ghana) pahi ka nyɛ paga dokita. Din 1960, o kɔ Congo ka mali tuma hospital ni ka dokitahi ka nurses ka bɔŋ. Ka o tuuma Princess Marie Louise Hospital ni, ninsala booni o "Mmofra Doctor", ka yɛ biɛhi dokita. O yili hospital la ka kɔ University of Ghana Medical School, ka o yɛla niŋa pam pam ka mali Paediatrics Department. Ka din yili, o yuli o yɛltɔɣu clinic Accra ni ka booni Accra Clinic, ka o tuuma pagba ni biɛhi.O nyɛ Diplomate Royal College of Obstetricians and Gynaecologists din 1949, ka din 1958 o nyɛ Diplomate Royal College of Paediatrics and Child Health. O Tuma Susan Ofori-Atta tuuma ka pahimi pagba ni biɛhi yiko. O ka dii Akan inheritance system, bala o booni ka n yɛl sɔŋsi ka pagba ni biɛhi nyɛ pahi ka lahi ba ohi ligidi ni yili ka ba kpɛi ka ba da lahi will. O tuma la mali ka Ghana PNDC Intestate Succession Law yili din 1985. O so yɛla 1969 Constituent Assembly ni ka mali Ghana Second Republic Constitution. University of Ghana tiri o Doctor of Science (honorary) din 1974 la, bala o mali kpema tuma ka kwashiorkor (biɛhi malnutrition yeli). O yɛ Katolika Church Ghana ni niŋa ka mali Accra Diocese tuma. O so yɛ Federation of Association of Catholic Medical Doctors executive member ni Ghana Catholic Doctors Association member. == Kundivihira == flxzc475ccg6z6n8wdeczvb0qogc7s3 American Nurses Association 0 18576 145507 64349 2026-08-02T20:31:55Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145507 wikitext text/x-wiki '''American Nurses Association''' ('''ANA''') nyɛla [[501(c)(6)]] baŋdi kuɣila laɣingu din yɛn sɔŋ gu ka taɣi awuraba tuma. Di pili la yuuni 1896 ka bɛ boli li Nurses Associated Alumnae ka daa naan yi taɣi boli li American Nurses Association yuuni 1911.<ref>{{Cite web|title=American Nurses Association, ANA|url=http://www.healthfinder.gov/orgs/hr1565.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121010062011/http://healthfinder.gov/orgs/HR1565.htm|archive-date=2012-10-10|access-date=2009-03-24|publisher=Health Care Finder}}</ref>Di be la [[Silver Spring, Maryland]]<ref>{{Cite web|title=ANA Contact Us|url=http://nursingworld.org/FunctionalMenuCategories/ContactUs.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110213417/http://nursingworld.org/FunctionalMenuCategories/ContactUs.aspx|archive-date=2014-11-10|access-date=2009-03-24|publisher=American Nurses Association}}</ref> ka [[Jennifer Mensik Kennedy PhD, RN, NEA-BC, FAAN]] nyɛ di zuɣulana saha ŋɔ.<ref name="leader" /> ANA nyɛla gubu, toon'tibɔ, ni alaafe mini kpaŋ maŋa zuɣu lihibu, dɔriti mini dansi gu ka taɣi, ni zaɣa zaŋ niŋ ninsali ni, daŋ,tiŋsi ni salo.<ref>{{cite web|title=What is Nursing?|url=http://www.nursingworld.org/EspeciallyForYou/What-is-Nursing|access-date=2012-06-16|publisher=The American Nurses Association, Inc.}}</ref> == Taarihi == Bɛ daa kpuɣi niya nima tuuli n-ti Nurses Associated Alumnae din be United States of America silimiin goli September 2, 1896 Manhattan Beach Hotel din baɣi [[New York City]].<ref>{{Cite web|title=BasicHistoricalReview.pdf|url=http://www.nursingworld.org/FunctionalMenuCategories/AboutANA/History/BasicHistoricalReview.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201041155/http://www.nursingworld.org/FunctionalMenuCategories/AboutANA/History/BasicHistoricalReview.pdf|archive-date=2016-02-01|access-date=2016-03-05}}</ref> Silimiin goli February 11–12, 1897 lala niya nima ŋɔ daa kpe gbana ni [[Baltimore, Maryland]] laɣingu shɛli din daa lu n-zahim "American Society of Superintendents of Training Schools for Nurses" yuuni kam laɣingu.<ref name="baltimore">{{cite news|date=February 4, 1897|title=To Meet Here Next Week|newspaper=Baltimore American|url=https://news.google.com/newspapers?id=aeBdAAAAIBAJ&sjid=3F4NAAAAIBAJ&pg=4697,4169296&dq=nurses+associated+alumnae+of+the+united+states+and+canada&hl=en|access-date=July 1, 2012}}</ref> [[Isabel Hampton Robb]] n daa nyɛ di zuɣulan' tuuli. Laɣingu niya tuuli daa nyɛla bɛ bɔ alaafee lihiri suŋ n-ti Amerika linjima nima.<ref>{{cite news|date=May 7, 1899|title=Nurses for Peace and War|newspaper=New York Times|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1899/05/07/100442283.pdf|access-date=July 1, 2012}}</ref> Bɛ daa kpa la ICN yuuni 1899,Great Britain awuraba laɣin'shɛli n-daa pili li, ANA zaŋ ti United States, ni Germany mi nyɛ ban daa kpali zaɣi maŋli. ICN laɣingu tuuli daa ʒinila Buffalo New York yuuni 1901.<ref name="ICNBflo">{{cite web|title=Forming the First Constitution|url=https://icntimeline.org/1899-1909/0006.html|access-date=October 5, 2020|publisher=[[International Council of Nurses]]|page=29}}</ref> Laɣingu din daa lahi doli na United States daa nyɛla "Ninth ICN Quadrennial Congress" yuuni 1947, ANA n- daa nam di ʒinibu, [[Atlantic City, New Jersey|Atlantic City]]. Ban daa chaŋli daa gari tusaanu ka bɛ zani n-ti awuraba nima tuhi kɔbishii ni pihinu tiŋgbana pihita ni ayi ni, di daa nyɛla so'shɛli din yan kpaŋsi suhudoo dunia alaafee tuun tumdiba puuni. ANA daa kpaŋ bɛ maŋa zaŋ chaŋ niriba ʒia nɔ ni kandi na, ka bɔ liɣiri din yan niŋ chaaji.<ref name="Wilmington">{{cite news|date=May 10, 1947|title=Nurses Congress Delegates Named – Eight Will Represent State At Meeting Opening Monday At Atlantic City|page=3|work=[[The News Journal|Wilmington Morning News]]|location=[[Wilmington, Delaware|Wilmington]], [[Delaware]]}}</ref><ref name="Dayton">{{cite news|date=March 27, 1947|title=Nurses Of 32 Nations Will Meet in May|page=29|work=[[Dayton Daily News]]|location=[[Dayton, Ohio|Dayton]], [[Ohio]]}}</ref><ref name="ANAICN">{{cite web|title=Ninth ICN Congress, Atlantic City, USA|url=https://icntimeline.org/1940-1949/0007.html|access-date=October 4, 2020|publisher=[[International Council of Nurses]]|page=29}}</ref> Yuuni 1970, [[Mattiedna Johnson]] daa di alizama ANA laɣingu ni zaŋ jɛndi African American nurses ni kani shɛm.O dihimi tabili ni di nyɛla daliri kpeeni din pahi nam [[National Black Nurses Association]] yuuni 1971. Silimiin goli February 2022, ANA daa gbuni kpalan zuya ni [[Deborah K. Ross| Congresswoman Deborah Ross]] mini [[David Joyce (politician)|Congressman Dave Joyce]] zaŋ jɛndi "Sexual Assault Nurse Examiners (SANEs) Act", din yina ni ti mali dunia zaa [[Sexual Assault Nurse Examiner|Sexual Assault Nurse Examiners]] (SANEs) n-zali dede ka kpaŋsi paɣa ni doo laɣimbu nahingu. Di sama gba daa nyɛla [[Rape, Abuse & Incest National Network|RAINN]] mini [[National Network to End Domestic Violence]] ni dihi shɛli niŋ gbana ni.<ref>{{cite web|date=February 15, 2022|title=Representatives Ross, Joyce Introduce Bipartisan Bill to Address Shortage of SANE-certified Nurses, Improve Care for Survivors of Sexual Violence|url=https://ross.house.gov/media/press-releases/representatives-ross-joyce-introduce-bipartisan-bill-address-shortage-sane|access-date=December 15, 2022|website=Congresswoman Deborah Ross}}</ref> == Tuuli niya == Laɣingu ŋɔ nyɛla baŋdiba lanɣingu din zani n-ti awuraba nima ban yuya be gbana ni [[United States]] ni di laɣinsi mabihi pihinu ni anahi.<ref>{{Cite web|title=American Nurses Association|url=http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/American+Nurses+Association|access-date=2009-03-24|publisher=Medical Dictionary}}</ref> ANA soŋdi mi ni awuraba nima tuma tumbu viɛnyɛla, awuraba nima hachi nima bɛ tuma shɛhi kpaŋsibu, awuraba nima bomma ni nyamma n-ti pahi bɛ dibu.<ref>{{Cite web|title=Nursing Organizations|url=http://www.discovernursing.com/nursing-organizations|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090403011840/http://www.discovernursing.com/nursing-organizations|archive-date=3 April 2009|access-date=2009-03-24|publisher=Discover Nursing}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Studies Show that Mandatory Nurse Ratios Are Not the Answer|url=https://www.mnhospitals.org/Portals/0/Documents/policy-advocacy/nursestaffing/130219%20DCHA_FactSheets.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201022038/https://www.mnhospitals.org/Portals/0/Documents/policy-advocacy/nursestaffing/130219%20DCHA_FactSheets.pdf|archive-date=1 February 2022|access-date=2023-03-29|publisher=District of Colombia Hospital Association}}</ref> ANA lahi mali laɣinsi mabihi ata: (1) [[American Academy of Nursing]], ni di soŋsi salo mini awuraba nima tuma tumbu yaɣili din jɛndi alaafee zalisi mini tuma zaŋ chaŋ ʒemana taɣibu,binyɛra laɣimbu ti pahi baŋsim wuligibu,(2) [[American Nurses Foundation]], soŋsim tibu yaɣili, n-ti pahi (3) [[American Nurses Credentialing Center]], yaɣili din wuhiri awuraba kam o tuma yaɣili tuma duri din kpaŋsiri alaafee tuma viɛnyɛlinsi.<ref>{{Cite web|title=ANA Statement of Purpose|url=http://www.nursingworld.org/FunctionalMenuCategories/AboutANA/WhoWeAre/ANAsStatementofPurpose.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090211014243/http://nursingworld.org/FunctionalMenuCategories/AboutANA/WhoWeAre/ANAsStatementofPurpose.aspx|archive-date=11 February 2009|access-date=2009-03-24|publisher=American Nurses Association|df=dmy-all}}</ref> == Lahabaya din yihi na == * ''American Nurse Today'' * ''The American Nurse''<ref>{{cite web|title=About|url=https://www.myamericannurse.com/about-us/|access-date=9 October 2020|publisher=American Nurse}}</ref> * ''OJIN: The Online Journal of Issues in Nursing''<ref>{{Cite web|title=AANA Periodicals|url=http://www.nursingworld.org/MainMenuCategories/ANAMarketplace/ANAPeriodicals.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090201040010/http://nursingworld.org/MainMenuCategories/ANAMarketplace/ANAPeriodicals.aspx|archive-date=2009-02-01|access-date=2009-03-24|publisher=American Nurses Association}}</ref> == Ban yuli du din ni == * [[Katharine Jane Densford]], zuɣulana 1944-48.<ref name="ANAHR">{{cite web|title=Expanded Historical Review of Nursing and the ANA|url=https://www.nursingworld.org/~4ab5e0/globalassets/docs/ana/ana-expandedhistoricalreview.pdf|access-date=August 21, 2020|publisher=American Nurses Association|page=17|archive-date=July 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728143309/https://www.nursingworld.org/~4ab5e0/globalassets/docs/ana/ana-expandedhistoricalreview.pdf|url-status=dead}}</ref> Densford daa nyɛla ŋun saɣi zani yim salo maa ni [[World War II]] ni saha shɛli bɛ ni daa yen kpuɣi alaafeei tum tumdiba.<ref name="TestimonyFeb">{{cite magazine|title=Head of Nurses Group Opposes Draft Law|magazine=[[The Baltimore Sun|The Evening Sun]]|location=[[Baltimore]], [[Maryland]]|date=February 13, 1945|page=4}}</ref><ref name="APBDay">{{cite magazine|title=Today's Birthday: Katharine Jane Densford|magazine=News-Pilot|location=[[San Pedro, Los Angeles|San Pedro]], [[California]]|agency=[[Associated Press]]|date=December 7, 1949|page=16}}</ref> * [[Mary Keys Gibson]], involved in desegregation efforts in 1948<ref name=":0">{{Cite news|last=Kennedy|first=Bud|date=16 March 2019|title='Mary Keys Gipson Is Just as Important as Amon Carter': One Man's Mission to Remember a Pioneer Nurse|work=Fort Worth Star-Telegram|url=https://www.star-telegram.com/opinion/bud-kennedy/article227833844.html|access-date=13 May 2020}}</ref> * [[Helen Maria Roser]], dɔɣitɛ tuma baŋsim lɛbu, ŋun tum di n-tiri ANA's baŋsim saɣisigu & tumani tahibu tuma, 1945 zaŋ chaŋ 1953 * [[M. Elizabeth Shellabarger]], Wyoming State Nurses' Association, zuɣulana<ref name="Binheim">{{cite book|last1=Binheim|first1=Max|url=https://archive.org/details/womenofwestserie00binh|title=Women of the West; a series of biographical sketches of living eminent women in the eleven western states of the United States of America|last2=Elvin|first2=Charles A|date=1928|access-date=8 August 2017}}{{PD-notice}}</ref> * [[Vera Blanche Thomas]], Arizona State Nurses' Association, zuɣulana 1927-28<ref name="Binheim" /> == Lihimi m-pahi == * [[American Association of Legal Nurse Consultants]] * [[American Nurses Association Hall of Fame]] == Kundivihira == <references /> == Sambani ni kundivihira == * {{Official website|http://nursingworld.org}} {{Authority control}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] d4rt4f28h8iamg4ql7shr2c3151ft9d Kwame Anthony Appiah 0 18665 145550 77252 2026-08-03T05:14:59Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145550 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Kwame Akroma-Ampim Kusi Anthony'''<ref>{{Cite news|last=Appiah|first=Kwame Anthony|title=Religious Faith and John Rawls {{!}} Kwame Anthony Appiah|language=en|url=https://www.nybooks.com/articles/2010/12/09/religious-faith-and-john-rawls/|access-date=2023-05-26|issn=0028-7504}}</ref> ( ka bɛ dɔɣi silimiin-goli May yuuni 1954) nyɛla British America filosofa ni sab'sabira ŋun sabi zaŋ jɛndi siyaasa filosofi, bɛhisuŋ, balli filosofi ni haŋkali,mini [[Africa]] gbansabila baŋsim taarihi. Appiah daa nyɛla Laurance Rockefeller University Professor of filosofi mbe [[Princeton University]]<ref>{{Cite web|date=2013-06-03|title=Kwame Anthony Appiah {{!}}  Faculty Associate|url=http://lapa.princeton.edu/peopledetail.php?ID=350|access-date=2023-05-26|website=web.archive.org|archive-date=2013-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603010530/http://lapa.princeton.edu/peopledetail.php?ID=350|url-status=dead}}</ref> poi ka naan chaŋ [[New York University]] ( NYU) yuuni 2014.<ref>{{Cite web|date=2013-06-03|title=Kwame Anthony Appiah {{!}}  Faculty Associate|url=http://lapa.princeton.edu/peopledetail.php?ID=350|access-date=2023-05-26|website=web.archive.org|archive-date=2013-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603010530/http://lapa.princeton.edu/peopledetail.php?ID=350|url-status=dead}}</ref> O nyɛla tuma New York University yaɣili din nye Philosophy ni New York University Alikaali shikuru<ref>{{Cite web|last=Schuessler|first=Jennifer|date=2013-11-26|title=Noted Philosopher Moves to N.Y.U. — and Beyond|url=https://archive.nytimes.com/artsbeat.blogs.nytimes.com/2013/11/26/noted-philosopher-moves-to-n-y-u-and-beyond/|access-date=2023-05-26|website=ArtsBeat|language=en}}</ref>. Bɛ daa pii la Appiah zuɣulana nti American [[Academy of Arts mini Letters]] silimiin-goli [[January]] yuuni 2022.<ref>{{Cite web|last=Weinberg|first=Justin|date=2022-01-28|title=Appiah Named Next President of the American Academy of Arts and Letters|url=https://dailynous.com/2022/01/28/appiah-named-next-president-of-the-american-academy-of-arts-and-letters/|access-date=2023-05-26|website=Daily Nous|language=en-US}}</ref> == O maŋ biɛhigu mini Shikuru == London din be [[England]]<ref>{{Cite web|date=2011-02-03|title=Biography {{!}} Kwame Anthony Appiah|url=http://appiah.net/biography/|access-date=2023-05-26|website=web.archive.org|archive-date=2011-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203053420/http://appiah.net/biography/|url-status=bot: unknown}}</ref> ka bɛ dɔɣi Appiah nti o ma yuli booni [[Peggy Crissps]] Appiah ŋun daa nyɛ taarihi baŋda ni o ba [[Joe Appiah]] ŋun nye sab'sabira, looya, asanza nira ni siyaasa nira ŋun yi [[Ashanti Region]] din be [[Ghana]]. Yuma ayi sunsuuni zaŋ gbaai yuuni 1970-1972, Joe Appiah daa nyɛla toondana nti paati palli din ka nam ni din daa pahiri paati ata. Lala saha maa yaha o daa nyɛla [[Ghana Bar Association]] laɣiŋgu shɛli din su Ghana looya mini Alikaali zuɣulana zaŋ gbaai yuuni 1977-1978. O daa nyɛla ŋun zani nti Ghana laɣiŋgu shɛli din nye [[Tiŋgbana Naŋgban Yini Laxiŋgu|United Nations]].<ref>{{Cite news|last=Pace|first=Eric|date=1990-07-12|title=Joe Appiah Is Dead; Ghanaian Politician And Ex-Envoy, 71|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1990/07/12/obituaries/joe-appiah-is-dead-ghanaian-politician-and-ex-envoy-71.html|access-date=2023-05-26|issn=0362-4331}}</ref> [[Kumahi]] din Ashanti Region, Ghana ka bɛ wumsi Kwame Anthony Appiah, ka chaŋ shikuru Bryanston shikuru mini Clare koleji, Cambridge ni ka o deei shahara gbaŋ din nyɛ BA( First Class) mini PhD din nyɛ filosofi.<ref>{{Cite web|title=Conditions for conditionals {{!}} WorldCat.org|url=https://www.worldcat.org/title/52897706|access-date=2023-05-26|website=www.worldcat.org|language=en}}</ref> O mali la tizo paɣiba ata, bani nyɛ ;Isobel, Adwoa ni Abena. O daa di saha pam o bilim puuni la England m-be o yapaɣa sani Isobel Crispps ŋun daa nyɛ pakoli nti gbaŋpiɛla ninvuɣu kahindili [[Sir Stafford Cripps]]. Appiah ma yili mali la siyaasa kali waɣiŋli :Strafford daa nyɛla piriŋga nti Beatrice Webb ka daa lahi nyɛ Labour Chancellor of Exchequer yuuni 1947-1950 mbe o ba Charles Crispps ŋun daa nyɛ toondana nti Leader of House of Lords zaŋ gbaai yuuni 1929-1931, n-nye Lord Parmoor mbe Ramsay McDonald's gɔbnanti ni. Parmoor daa nyɛla jintɔra nti Conservative paati poi ka naan yi yin kpe Labour paati ni. O yapaɣa [[Isobel Crispps]] zuɣu, Appiah nyɛla John Winthrop mini New England zuliya n-nyɛ o yaanima. Lord Winthrop daa nyɛla Lɔyalis America Revolutionary War saha la n yin chaŋ England nti lebi ninvuɣu kahindili Vice Admiral Royal Navy<ref>{{Cite book|last=Howard|first=Joseph Jackson|url=http://archive.org/details/visitationofengl07howa|title=Visitation of England and Wales|last2=Crisp|first2=Frederick Arthur|last3=College of Arms (Great Britain)|date=1893|publisher=[London] : Priv. printed|others=University of California Libraries}}</ref><ref>{{Cite book|last=Stark|first=James Henry|url=http://archive.org/details/loyalistsofmass00staruoft|title=The Loyalists of Massachusetts and the other side of the American Revolution|date=1910|publisher=Boston, Stark}}</ref> ni. Isobel Crispps zuɣu, o lahi nyɛla British Pharmacist James Crossley Eno yaanŋa. Professor Appiah ba zuɣu, o nyɛla kambon Nanima so yuuli booni Osei Tutu zuliya ni ŋun daa nyɛ tɔbu tuhira Naa Ghana ni daa na be gbaŋpiɛla nuuni saha shɛli. O gbansabila yaanima puuni so n daa nyɛ Nana Akroma-Ampim I ŋun yi Nyaduom ka daa lahi nyɛ tɔb'bia, o yuli ka Professor Appiah pa diri ŋɔ. O mini o yidana ŋun nyɛ sab'sabira nti New Yorker<ref>{{Cite web|date=2002-04-05|title=Is Race Real? How Does Identity Matter?|url=https://www.chronicle.com/article/is-race-real-how-does-identity-matter/|access-date=2023-05-27|website=The Chronicle of Higher Education|language=en}}</ref> din yili bffe Manhattan ni o yiŋ din be Pennington, New York jersey n wumsiri piɛri bela. Appiah sabi mi zaŋ jɛndi kamani zoobu zaŋ kpa doo mini o doo kpeei laɣimbu.<ref>{{Cite web|title=Ghanaians Like Sex Too Much to Be Homophobic|url=https://bigthink.com/videos/ghanaians-like-sex-too-much-to-be-homophobic/|access-date=2023-05-27|website=Big Think|language=en-US}}</ref> Appiah daa lɛbi la America tiŋbia yuuni 1997<ref>{{Cite web|title=Kwame Anthony Appiah|url=https://appiah.net/|access-date=2023-05-27|language=en-US|archive-date=2023-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230527112714/https://appiah.net/|url-status=dead}}</ref>. O ŋahinga Adetomiwa Edun<ref>{{Cite web|title=My Nephew {{!}} Kwame Anthony Appiah|url=https://appiah.net/2009/04/30/my-nephew/|access-date=2023-05-27|language=en-US|archive-date=2023-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230527113040/https://appiah.net/2009/04/30/my-nephew/|url-status=dead}}</ref> nyɛla cinii kpɛrikpɛrita. == Tuma == Appiah wuhi la filosofi mini gbansabila - gbaŋpiɛla karimbu University of Ghana, Cornell, Yale University, Havard ni Princeton kariŋ zɔŋ kara yuuni 1981 ti kpa yuuni 1988. Ni ka o daa na be nti lebi pumpoŋɔ Laurance S Rockefeller University Professor of filosofi mbe Princeton. O lahi nyɛla Bacon-Kilkenny Professor of Law Fordham University yuuni 2008. Appiah daa lahi bela PEN American Center kpamba puuni yino ni Alikaali pahi PEN/Newman's Own First malitaɣi pina.<ref>{{Cite web|date=2016-05-19|title=Kwame Anthony Appiah: 2009 Inaugural Remarks {{!}} PEN World Voices Festival|url=http://worldvoices.pen.org/nonfiction-essay/kwame-anthony-appiah-2009-inaugural-remarks|access-date=2023-05-27|website=web.archive.org|archive-date=2016-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519232839/http://worldvoices.pen.org/nonfiction-essay/kwame-anthony-appiah-2009-inaugural-remarks|url-status=dead}}</ref> O wuhi la Yale University, Cornell, Duke ni Havard shikuru kara, lala nyɛli ka o lahi wuhi shikuriti pam America, Germany, Ghana, South-Africa ni Paris Hali ni yuuni 2009, o daa nyɛla ŋun pahi Ashesi University College din be Aŋkara Ghana la kpamba yino. Saha ŋɔ, o nyɛla Professor of filosofa ni loo m be NYU. O Cambridge kundi shɛli o ni daa sabi, yɛlimuɣisira din be bachinima nyɛbili. Yuuni 1992 ka Appiah lahi ŋma kundi yuli booni "M-ba yiŋa" din daa di Herkovitz pini din jɛndi gbansabila bohimbu. Din na yoli nyɛ o kundi pala puuni "Colour Conscious" zaɣa ni nahingbaŋ o mini Amy Gutmann, maŋ wuhibu biɛrisuŋ( Ethics of Identity) yuuni 2005 ni Cosmopolitanism :Biɛrisuŋ din be saamba ni dunia(Ethics in The World of Strangers) yuuni 2006. Yuuni 2008, Appiah daa lahi ŋmala kundi yuli booni Experiment in Ethics. Di bahi bahindi o karachi tuma, o lahi nyɛla ŋun ŋma kundinim pam. == Kundivihira == [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Doo]] [[Pubu:Afrocuration 2023]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] m4ghj96249w0o9e48ffbtqgzr4411il Idia Aisien 0 20328 145537 116870 2026-08-03T03:12:01Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145537 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Idia Aisien''' nyɛla Nigerian-American model, TV presenter, n ti pahi filim kpɛrikpɛrita ==O piligu== Aisien nyɛla Nigerian mini Cameroonian <nowiki>''descent''. Bɛ daa doɣ'</nowiki>la silimiin gɔli July yuuni1991, ka o daa yi [[Lagos]] chaŋ [[champagne]] magnate Joe Aisien, mini jeweler Emmanuella Aisien.<ref>{{Cite news |date=10 April 2018 |title="I'm Quite Expensive" – Idia Aisien On Modelling & Building A Brand Away From Her Famous Last Name – Nigerian Entertainment Today |language=en-GB |work=Nigerian Entertainment Today |url=http://thenet.ng/entertainment-im-quite-expensive-idia-aisien-modelling-building-brand-away-famous-last-name/ |access-date=8 September 2018}}</ref> O daa nabi bi balanga,<ref>{{cite news |title=Model and Media Personality, Idia Aisien, Celebrates Birthday With Stunning Images |date=4 July 2016 |work=360nobs Fashion |url=https://www.360nobs.com/2016/07/model-media-personality-idia-aisien-celebrates-birthday-stunning-images/ |access-date=8 July 2023 |archive-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907182936/https://www.360nobs.com/2016/07/model-media-personality-idia-aisien-celebrates-birthday-stunning-images/ |url-status=dead }}</ref> Aisien daa chaŋla shikuru yuli booni Atlantic Hall High School, ka di be Lagos tingban ni. O daa yila ni maa ni n chaŋ tingban shɛli bɛ ni boli She United States, ni maa ni ka o daa deegi a B.A. din jɛndi journalism [[American University|American University kaŋzɔŋ ni]] ka daa lahi deegi Washington, D.C., mini an M.S. din jɛndi <nowiki>''international public relations'' mini ''global corporate communications from''</nowiki> [[New York University|New York University kariŋ zɔŋni]].<ref>{{cite news |title=Nigerian model/TV presenter/actress Idia Aisien slays in Genevieve Mag Fashion Editorial |date=3 August 2016 |work=[[Linda Ikeji]] |url=http://www.lindaikejisblog.com/2016/08/nigerian-cameroonian-modeltv.html/}}</ref> ==O tuma== ===Modelling=== Aisien mini [[WTTG|Fox 5 News]] nim tumi ya, ban nyɛ AARP Foundation, Discovery Communications, the Foreign Policy Initiative, the United Nations, mini Atlas Mara.<ref>{{Cite web |date=27 July 2017 |title=10 things you should know about TV host |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/idia-aisien-10-things-you-should-know-about-tv-host/vnn8yn9 |access-date=2 April 2021 |website=Pulse Nigeria |language=en-US |archive-date=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120202052/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/idia-aisien-10-things-you-should-know-about-tv-host/vnn8yn9 |url-status=dead }}</ref> <nowiki>''She has modeled for many brands, such as''</nowiki> [[BMW]],<ref>{{cite news |title=Idia Aisien Is The It Girl Of Maju X BMW Fashion Campaign |date=9 September 2016 |work=Style Vitae |url=http://www.stylevitae.com/idia-aisien-girl-maju-x-bmw-fashion-campaign/}}</ref> [[Vogue (magazine)|Vogue]], [[LAN Airlines]], [https://www.aura.ng/ Aura] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230601125104/https://www.aura.ng/ |date=2023-06-01 }}, Black Opal, [[Nivea]], [[Alice + Olivia]], J Brand, Cashhimi, Samantha Pleet, Jovani, Evelyn Lambert, Nikki Angelique, An Alili and Sway Hair Ltd. In Nigeria, she currently hosts You Got Issues and Style 101 on ''Spice TV'', and the Mega Millions Lottery Draw on ''Silverbird''.<ref>{{cite news |title=5 MINS WITH IDIA AISIEN |date=11 November 2015 |work=[[Vanguard Nigeria|Vanguard Allure]] |url=http://allure.vanguardngr.com/2016/09/look-day-idia-aisien}}</ref><ref>{{cite news |title=Star Spotlight: Idia Aisien |date=11 November 2015 |work=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian Life Magazine]] |url=http://life.guardian.ng/2015/11/star-spotlight-idia-aisien/ |access-date=8 July 2023 |archive-date=3 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160603064621/http://life.guardian.ng/2015/11/star-spotlight-idia-aisien/ |url-status=dead }}</ref> She currently works with international news TV station Arise News.<ref>{{Cite web |date=2018-12-01 |title=Idia Aisien |url=https://guardian.ng/guardian-woman/idia-aisien/ |access-date=2023-04-07 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US |archive-date=2022-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206202637/https://guardian.ng/guardian-woman/idia-aisien/ |url-status=dead }}</ref> ===Acting=== Aisen featured as the lead character in the remake of the Nollywood classic ''[[Nneka the Pretty Serpent (2020 film)|Nneka The Pretty Serpent]]'', ka bɛ daa bahili ni niriba di di daanfaani silimiin gɔli December biɛɣu pishi ayi ka yuuni 2020.<ref>{{cite web |title=I learnt how to speak Igbo in 3 months - Idia Aisien on acting debut in 'Nneka The Pretty Serpent' &#91;Pulse Interview&#93; |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/idia-aisien-talks-acting-debut-in-nneka-the-pretty-serpent-pulse-interview/h1k1dqd |website=pulse.ng|date=28 January 2021 }}</ref> == O biɛhigu == Aisien has described herself as being "''Smart. Strong. Funny. Complicated. Deep''".<ref>{{cite news |date=11 November 2015 |title=5 MINS WITH IDIA AISIEN |work=Elle Magazine |url=http://www.elle.co.za/5-mins-with-idia-aisien/ |access-date=8 July 2023 |archive-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907191612/https://www.elle.co.za/5-mins-with-idia-aisien/ |url-status=dead }}</ref> A stranger once gifted her a [[Range Rover]].<ref>{{Cite web |date=21 February 2022 |title=A total stranger once gave me a Range Rover, says actress Idia Aisien |url=https://punchng.com/a-total-stranger-once-gave-me-a-range-rover-says-actress-idia-aisien/ |access-date=2 August 2022 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref> ==Kundivihira== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Wikiquote}} *[http://www.idiaaisien.com/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201127221905/http://www.idiaaisien.com/ |date=2020-11-27 }} {{DEFAULTSORT:Aisien, Idia}} [[Category:1991 births]] [[Category:21st-century American actresses]] [[Category:21st-century Nigerian actresses]] [[Category:American female models]] [[Category:Nigerian female models]] [[Category:Living people]] [[Category:Female models from New York (state)]] [[Category:Models from New York City]] [[Category:American University alumni]] [[Category:Nigerian television presenters]] [[Category:Nigerian television personalities]] [[Category:Nigerian film actresses]] [[Category:New York University alumni]] [[Category:Nigerian people of Cameroonian descent]] {{Nigeria-film-actor-stub}} dgmxa8nnwc83p8a8xygrfq41y0lbx6k Efa Iwara 0 21596 145524 121909 2026-08-03T00:22:47Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145524 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Efa Iwara''', nyɛla bɛ ni lahi mi so Efa, o nyɛla Nigeriakpɛrikpɛrita ŋun n nyɛ doo mini rapper.<ref name=":2">{{Cite web|last=Posner|first=Abigail|date=16 September 2020|title=Efa Iwara biography: Age, height, state of origin, wife, movies|url=https://www.legit.ng/1363013-efa-iwara-biography-age-height-state-origin-wife-movies.html|access-date=14 February 2021|website=www.legit.ng|language=en}}</ref> == O piligu mini o shikuru chandi == Iwara nyɛla bɛ ni doɣi so silimiin gɔli August biɛɣu pishi dali yuuni 1990 Ibadan, Oyo State ka o ba nyɛ Professor of Linguistics ka o ma mi yina Libraria. O nyɛla bɛ ni wumsi so [[Ugep]] din n be Cross River State.<ref name=":22">{{Cite web|last=Posner|first=Abigail|date=16 September 2020|title=Efa Iwara biography: Age, height, state of origin, wife, movies|url=https://www.legit.ng/1363013-efa-iwara-biography-age-height-state-origin-wife-movies.html|access-date=14 February 2021|website=www.legit.ng|language=en}}</ref><ref name=":32">{{Cite web|last=Shaibu|first=Husseini|date=5 December 2020|title=Their excellencies… Best of Nollywood leading men file out today|url=https://guardian.ng/saturday-magazine/their-excellencies-best-of-nollywood-leading-men-file-out-today/|url-status=dead|access-date=11 October 2021|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217190644/https://guardian.ng/saturday-magazine/their-excellencies-best-of-nollywood-leading-men-file-out-today/}}</ref> O nyɛla ŋun n chaŋ Staff School, din n be Ibadan o primary education, ni International School, Barth Road, Ibadan, o secondary education. O nyɛla ŋun n naagi shikuru yuli booni [[University of Ibadan]], ni bachelor's degree din n jɛndi Geography.<ref name=":1">{{Cite web|last=Justin|date=6 July 2020|title=Efa Iwara: Age, Career, Relationship, All The FACTS|url=https://heavyng.com/blog/efa-iwara-age-bio/|access-date=13 February 2021|website=Heavyng.Com|language=en-US|archive-date=14 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114140423/https://heavyng.com/blog/efa-iwara-age-bio/|url-status=dead}}</ref>{{Better source needed|date=December 2021}} == O tuma == Iwara nyɛla ŋun n piligi o tuma entertainment industry puuni n nyɛ yili yiina yuuni 2006 ni group yuli booni X-Factor with DJ Clem,<ref>{{Cite web|last=BellaNaija.com|date=11 January 2011|title=Who Is…Efa|url=https://www.bellanaija.com/2011/01/who-is-efa/|access-date=13 February 2021|website=BellaNaija|language=en-US}}</ref> Bolaji, Jide mini Boye. Din doli din n bi mali group maa, o daa bahila o tuuli single mini 5 track EP din yuli booni Waka EP yuuni 2011. O bahigu official single daa nyɛla din yuli booni “Fall in Love” ka Plantashun Boiz timi o nuu yuuni 2014 <ref name=":03">{{Cite web|date=18 February 2020|title=How Efa Iwara Abandoned A Struggling Music Career To Make It Big In Nollywood|url=https://thenet.ng/how-efa-iwara-abandoned-a-struggling-music-career-to-make-it-big-in-nollywood/|url-status=live|access-date=13 February 2021|website=[[Nigerian Entertainment Today]]|language=en-US}}</ref> O daa nyɛla ŋun n piligi o diɛma kpɛrigu yuuni 2011 episode of Tinsel n nyɛ debate moderator. O daa na kuli nyɛla ŋun n mali zaɣi ni yila lala saha ŋɔ. Din daa paya puuni o ni daa yina nyɛla piligu season din n nyɛ MTV Shuga Naija yuuni 2013.O daa nyɛla ŋuni n na ka kpɛrigu ni hali ni yuuni 2016 o daa be on Life 101 for Ebonylife TV.<ref name=":032">{{Cite web|date=18 February 2020|title=How Efa Iwara Abandoned A Struggling Music Career To Make It Big In Nollywood|url=https://thenet.ng/how-efa-iwara-abandoned-a-struggling-music-career-to-make-it-big-in-nollywood/|url-status=live|access-date=13 February 2021|website=[[Nigerian Entertainment Today]]|language=en-US}}</ref>lala saha maa, o daa nyɛla ŋun yina TV series puuni din gbaai ''Ajoche'', din n nyɛAfrica Magic original, ''Rumor Has It'' minj ''The Men's Club''.O nyɛla ŋun lahi timi nuu ni filim nim ka mani ''Isoken'', ''Seven'' and ''Rattlesnake: The Ahanna Story''. O daa nyɛla ŋun n nyɛ o piligu [[Africa Magic Viewers' Choice Awards|Africa Magic Viewers’ Choice Award (AMVCA)]] piibu domini o kpaŋ maŋa buyo pɔin puuni. {{Better source needed|date=December 2021}} == Discography == === Albums === * ''Without a Pulse - 2020''<ref name=":3">{{Cite web|last=Shaibu|first=Husseini|date=5 December 2020|title=Their excellencies… Best of Nollywood leading men file out today|url=https://guardian.ng/saturday-magazine/their-excellencies-best-of-nollywood-leading-men-file-out-today/|url-status=dead|access-date=11 October 2021|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217190644/https://guardian.ng/saturday-magazine/their-excellencies-best-of-nollywood-leading-men-file-out-today/}}</ref> === EPs === * ''Waka EP - 2011''<ref>{{Cite web|last=BellaNaija.com|date=4 November 2011|title=New Video: EFA – Number One|url=https://www.bellanaija.com/2011/11/new-video-efa-number-one/|access-date=14 February 2021|website=BellaNaija|language=en-US}}</ref> === Singles<ref>{{Cite web|date=5 October 2020|title=Full biography of Nigerian actor Efa Iwara and other facts about him|url=https://dnbstories.com/2020/10/full-biography-of-nigerian-actor-efa-iwara.html|access-date=14 February 2021|website=DNB Stories|language=en-US}}</ref> === * "Fall in Love" {{Small|(featuring [[Plantashun Boiz]])}} * "Letter to the President Elect" * "Sunmobi" {{Small|(featuring [[Olamide]])}} * "Over you" {{Small|(featuring [[Praiz]])}} * "Open and Close" {{Small|(featuring [[Dammy Krane]])}} * "Obandi" {{Small|(featuring Pelli)}} * "Enigma" * "E2DFA (E to the F-A)" == Filmography == === Television === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes !Ref |- |2013 |[[Shuga Naija|''MTV'' ''Shuga'']] | | |<ref name=":0">{{Cite web|date=18 February 2020|title=How Efa Iwara Abandoned A Struggling Music Career To Make It Big In Nollywood|url=https://thenet.ng/how-efa-iwara-abandoned-a-struggling-music-career-to-make-it-big-in-nollywood/|url-status=live|access-date=13 February 2021|website=[[Nigerian Entertainment Today]]|language=en-US}}</ref> |- | rowspan="4" |2018 |''[[The Men's Club (Nigerian Webseries)|The Men's Club]]'' |Tayo |Alongside [[Ayoola Ayolola]] and [[Sharon Ooja]] |<ref name="BellaNaija.com">{{Cite web|last=BellaNaija.com|date=1 July 2020|title="The Men’s Club" Fans, Get in Here! Listen to Ayoola & Efa Iwara sing "Safe With Me"|url=https://www.bellanaija.com/2020/07/ayoola-feat-efa-iwara-safe-with-me/|access-date=14 February 2021|website=BellaNaija|language=en-US}}</ref> |- |''Rumour Has It'' | | |<ref name=":0" /> |- |''Ajoche'' | | |<ref>{{Cite web|last=Club|first=Film Rats|date=22 June 2019|title=REMEMBERING AJOCHE by Dika Ofoma|url=https://filmratsclub.com/2019/06/22/remembering-ajoche/|access-date=14 February 2021|website=Film Rats Club|language=en-US}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''Corper Shun'' | | |<ref>{{Cite web|last=Tv|first=Bn|date=5 April 2018|title=Must Watch! Efa Iwara, Chiagoziem Nwakanma star in Accelerate TV’s ‘Corper Shun’ {{!}} Teaser|url=https://www.bellanaija.com/2018/04/must-watch-efa-iwara-chiagoziem-nwakanma-star-accelerate-tvs-corper-shun-teaser/|access-date=14 February 2021|website=BellaNaija|language=en-US}}</ref> |- | rowspan="2" |2021 |''Ricordi'' | | |<ref>{{Cite web|date=11 February 2021|title=Watch the official trailer for 'Ricordi' web series|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/watch-the-official-trailer-for-ricordi-web-series/5fp59bc|access-date=14 February 2021|website=Pulse Nigeria|language=en-US|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307171229/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/watch-the-official-trailer-for-ricordi-web-series/5fp59bc|url-status=dead}}</ref> |- |''[[King of Boys: The Return of the King|King of Boys: The]]'' ''[[King of Boys: The Return of the King|Return of the King]]'' |Dapo Banjo |Alongside [[Sola Sobowale]] and [[Toni Tones]] |<ref name=":02">{{Cite web|last=Adekanye|first=Modupe|date=26 July 2021|title=King Of Boys: The Return Of The King Returns As 7-Episode Series|url=https://editor.guardian.ng/life/king-of-boys-the-return-of-the-king-returns-as-7-episode-series/|url-status=dead|access-date=6 August 2021|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=29 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210729140833/https://editor.guardian.ng/life/king-of-boys-the-return-of-the-king-returns-as-7-episode-series/}}</ref> |- |2022 |''[[Diiche]]'' |Folajimi Gbajumo |Alongside Uzoamaka Onuoha and [[Daniel K. Daniel]] |<ref>{{cite web |title=Meet the Cast for DIICHE; Showmax’s First Nigerian Original Series |url=https://www.bellanaija.com/2022/10/diiche-cast/ |website=BellaNaija |access-date=23 October 2022 |date=6 October 2022}}</ref> |} === Films === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes !Ref |- |2021 |''[[A Naija Christmas]]'' |Obi |Alongside [[Kunle Remi]] and Abayomi Alvin |<ref>{{cite web|title=‘A Naija Christmas’ Review: Honoring a Mother’s Wish - The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/12/16/movies/a-naija-christmas-review.html|website=The New York Times|accessdate=16 December 2021}}</ref> |- | rowspan="4" |''2020'' |''[[This Lady Called Life]]'' |Obinna |Alongside [[Bisola Aiyeola]] |<ref>{{Cite web|title='This Lady Called Life' is a poignant love story on abuse & redemption [Pulse review]|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/this-lady-called-life-is-a-poignant-love-story-on-abuse-and-redemption-pulse-review/5wj65g3.amp|access-date=14 February 2021|website=www.pulse.ng}}</ref> |- |''[[Finding Hubby]]'' | | | |- |''[[Rattlesnake: The Ahanna Story]]'' |Bala | |<ref>{{Cite web|last=BellaNaija.com|title=Stan Nze, Osas Ighodaro, Efa Iwara – Meet the All-Star Cast of Charles Okpaleke’s "Rattlesnake: The Ahanna Story"|url=https://www.bellanaija.com/2020/09/rattlesnake-cast-posters/|access-date=14 February 2021|website=www.bellanaija.com|language=en-US}}</ref> |- |''[[The Sessions (2020 film)]]'' | | |<ref>{{Cite web|title=Here's all you need to know about 'Sessions' starring Efa Iwara, Omowunmi Dada|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/heres-all-you-need-to-know-about-sessions-starring-efa-iwara-omowunmi-dada/1vy9bj6.amp|access-date=14 February 2021|website=www.pulse.ng|archive-date=29 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329174126/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/heres-all-you-need-to-know-about-sessions-starring-efa-iwara-omowunmi-dada/1vy9bj6.amp|url-status=dead}}</ref> |- |2019 |''[[Seven (2019 Nigerian film)|Seven]]'' | |Alongside [[Richard Mofe-Damijo]] and [[Sadiq Daba]] |<ref>{{Cite web|last=Tochukwu|first=Nwobi|date=29 October 2019|title=Watch Trailer for "Seven" Starring RMD, Orezi, Efa Iwara, Daddy Showkey; Directed By Tosin Igho|url=https://exclusiverawnaija.com/watch-trailer-for-seven-starring-rmd-orezi-efa-iwara-daddy-showkey-directed-by-tosin-igho/|access-date=14 February 2021|website=ExclusiveRawNaija|language=en-US|archive-date=7 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201007015055/https://exclusiverawnaija.com/watch-trailer-for-seven-starring-rmd-orezi-efa-iwara-daddy-showkey-directed-by-tosin-igho/|url-status=dead}}</ref> |- |''2018'' |''[[The Eve (2018 film)|The Eve]]'' | | | |- |''2017'' |''[[Isoken]]'' | | |<ref>{{Cite web|last=nollywoodreinvented|date=17 July 2018|title=Isoken|url=https://www.nollywoodreinvented.com/2018/07/isoken.html|access-date=14 February 2021|website=Nollywood Reinvented|language=en-US}}</ref> |- |''2016'' |''Put a Ring on It'' | | |<ref>{{Cite web|title=Efa Iwara – Auditions.ng|url=http://auditions.ng/archives/actor/7637|access-date=14 February 2021|language=en-US|archive-date=19 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019024922/http://auditions.ng/archives/actor/7637|url-status=dead}}</ref> |} == Awards and nominations == {| class="wikitable" !Year !Award !Category !Film !Result !Ref |- | rowspan="3" |2020 | rowspan="2" |[[2020 Best of Nollywood Awards|Best of Nollywood Awards]] |Best Actor in a Lead role – English | rowspan="2" |''The Sessions'' |{{nom}} |<ref name=":3" /> |- |Best Kiss in a Movie |{{nom}} |<ref>{{Cite web|date=12 December 2020|title=Behold hot steppers and winners at BON awards 2020|url=https://www.vanguardngr.com/2020/12/behold-hot-steppers-and-winners-at-bon-awards-2020/|access-date=11 October 2021|website=Vanguard News|language=en-US}}</ref> |- |[[Africa Magic Viewers' Choice Awards|Africa Magic Viewers' Choice Award]] |Best Actor in a Drama |''Seven'' |{{nom}} |<ref>{{Cite web|last=Augoye|first=Jayne|date=18 March 2020|title=Nigeria: AMVCA 2020 Highlights - Best Moments of the Night|url=https://allafrica.com/stories/202003180216.html|access-date=22 July 2021|website=allAfrica.com|language=en}}</ref> |- |2021 |[[Net Honours]] |Most Popular Actor |{{n/a}} |{{nom}} |<ref>{{Cite web|title=Net Honours - The Class of 2021|url=https://thenet.ng/net-honours-class-of-2021/|url-status=live|access-date=21 July 2021|website=[[Nigerian Entertainment Today]]|language=en-US}}</ref> |- |2022 |[[2022 Africa Magic Viewers' Choice Awards|Africa Magic Viewers' Choice Awards]] |Best Actor in A Drama |''This Lady Called Life'' |{{nom}} |<ref>{{Cite news |title=2022 Africa Magic Awards Nominees don land- See who dey list |work=BBC News Pidgin |url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-60818021 |access-date=26 March 2022}}</ref> |} == Kundivihira == {{Reflist}} == External links == {{IMDb name|id=6170425}} {{DEFAULTSORT:Iwara, Efa}} [[Category:Nigerian male television actors]] [[Category:Nigerian male musicians]] [[Category:Nigerian male rappers]] [[Category:1986 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Musicians from Ibadan]] [[Category:International School, Ibadan alumni]] [[Category:Male actors from Ibadan]] [[Category:Nigerian male film actors]] [[Category:21st-century Nigerian male actors]] [[Category:University of Ibadan alumni]] [[Category:Actors from Oyo State]] [[Category:Nigerian rappers]] {{Nigeria-actor-stub}} d8aap2vprgn3bvk10v581ftlu4ko1hp 2015–16 VfB Stuttgart season 0 23379 145502 73860 2026-08-02T19:10:49Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145502 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club season | club = [[VfB Stuttgart]] | season = 2015–16 | manager = [[Alexander Zorniger]] <small>''(sacked 24 November 2015)''</small><br>[[Jürgen Kramny]] <small>''(appointed 20 December 2015)''</small> | chairman = [[Bernd Wahler]] | stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]], [[Stuttgart]] | league = [[Bundesliga]] | league result = [[2015–16 Bundesliga|17th]] (relegated) | cup1 = [[DFB-Pokal]] | cup1 result = [[2015–16 DFB-Pokal|Quarter-finals]] | league topscorer = <br>[[Daniel Didavi]] (13) | season topscorer = <br>Daniel Didavi (14) | pattern_la1 = | pattern_b1 =_stuttgartp1516h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 =_pumaredlogo | pattern_so1 = | leftarm1 =FFFFFF | body1 =FFFFFF | rightarm1 =FFFFFF | shorts1 =FFFFFF | socks1 =FFFFFF | pattern_la2 =_stuttgart1516a | pattern_b2 =_stuttgart1516a | pattern_ra2 =_stuttgart1516a | pattern_sh2 =_pumawhite | pattern_so2 = | leftarm2 =FF0000 | body2 =FF0000 | rightarm2 =FF0000 | shorts2 =FF0000 | socks2 =FF0000 | pattern_la3 =_stuttgart1516t | pattern_b3 =_stuttgart1516t | pattern_ra3 =_stuttgart1516t | pattern_sh3 =_pumayellow | pattern_so3 =_redtop | leftarm3 =000000 | body3 =000000 | rightarm3 =000000 | shorts3 =000000 | socks3 =000000 | prevseason = [[2014–15 VfB Stuttgart season|2014–15]] | nextseason = [[2016–17 VfB Stuttgart season|2016–17]] }} '''2015–16 [[VfB Stuttgart]] season''' n daa nyɛ "123rd season" bol'ŋmɛri yili ŋɔ bolli taarihi ni. Yuuni [[2015–16 Bundesliga|2015–16]], bol'ŋmɛri yili ŋɔ daa ŋmɛ [[Bundesliga]]. ==Bol'ŋmɛriba== {{updated|1 February 2016|<ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/team/vfb/saison-2015-2016/page/3741-1-1-.html|title=VfB Stuttgart 1893 e.V. – Team 2015/2016|access-date=3 December 2015|publisher=VfB Stuttgart|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107233809/http://www.vfb.de/en/team/vfb/saison-2015-2016/page/3741-1-1-.html|archive-date=7 January 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bundesliga.com/en/clubs/vfb-stuttgart/kader/|title=VfB Stuttgart Squad|access-date=3 December 2015|publisher=bundesliga.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118115656/http://www.bundesliga.com/en/clubs/vfb-stuttgart/kader/|archive-date=18 November 2015|url-status=dead}}</ref>}} {{Fs start}} {{Fs player|no= 1 |nat=AUS |pos=GK |name=[[Mitchell Langerak]]}} {{Fs player|no= 2 |nat=ARG |pos=DF |name=[[Emiliano Insúa]]}} {{Fs player|no= 3 |nat=GER |pos=DF |name=[[Daniel Schwaab]]}} {{fs player|no= 4 |nat=BIH |pos=DF |name=[[Toni Šunjić]]}} {{Fs player|no= 5 |nat=GER |pos=DF |name=[[Timo Baumgartl]]}} {{Fs player|no= 6 |nat=GER |pos=DF |name=[[Georg Niedermeier]]|other=[[Captain (association football)|vice-captain]]}} {{Fs player|no= 7 |nat=AUT |pos=FW |name=[[Martin Harnik]]}} {{Fs player|no= 8 |nat=GER |pos=MF |name=[[Lukas Rupp]]}} {{Fs player|no=10 |nat=GER |pos=MF |name=[[Daniel Didavi]]}} {{Fs player|no=14 |nat=GER |pos=DF |name=[[Philip Heise]]}} {{Fs player|no=15 |nat=GER |pos=DF |name=[[Kevin Großkreutz]]}} {{Fs player|no=16 |nat=AUT |pos=DF |name=[[Florian Klein]]}} {{Fs player|no=18 |nat=SRB |pos=MF |name=[[Filip Kostić]]}} {{Fs player|no=19 |nat=GER |pos=FW |name=[[Timo Werner]]}} {{Fs player|no=20 |nat=GER |pos=MF |name=[[Christian Gentner]]|other=[[Captain (association football)|captain]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=22 |nat=POL |pos=GK |name=[[Przemysław Tytoń]]}} {{Fs Player|no=23 |nat=UKR |pos=FW |name=[[Artem Kravets]]|other=on loan from [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]]}} {{Fs player|no=24 |nat=ITA |pos=DF |name=[[Federico Barba]]|other=on loan from [[Empoli F.C.|Empoli]]}} {{Fs player|no=26 |nat=CIV |pos=MF |name=[[Serey Die]]}} {{Fs Player|no=27 |nat=GER |pos=MF |name=[[Mart Ristl]]}} {{Fs player|no=28 |nat=GER |pos=MF |name=[[Marvin Wanitzek]]}} {{Fs player|no=31 |nat=GER |pos=MF |name=[[Arianit Ferati]]}} {{Fs player|no=32 |nat=GER |pos=GK |name=[[Benjamin Uphoff]]}} {{Fs player|no=33 |nat=GER |pos=FW |name=[[Daniel Ginczek]]}} {{Fs player|no=34 |nat=UKR |pos=FW |name=[[Borys Tashchy]]}} {{Fs player|no=39 |nat=CZE |pos=FW |name=[[Jan Kliment]]}} {{Fs player|no=41 |nat=GER |pos=DF |name=[[Stephen Sama]]}} {{Fs player|no=42 |nat=USA |pos=MF |name=[[Jerome Kiesewetter]]}} {{Fs player|no=44 |nat=ROM |pos=MF |name=[[Alexandru Maxim]]}} {{Fs end}} ===Out on loan=== {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=GER |pos=DF |name=[[Antonio Rüdiger]]|other=at [[A.S. Roma|Roma]] until June 2016}} {{Fs player|no=|nat=NZL |pos=MF |name=[[Marco Rojas]]|other=at [[FC Thun|Thun]] until June 2016}} {{Fs end}} ===Tranfee-nima=== ====Tranfee kpɛra==== {| class="wikitable" |- !No.!!Pos.!!Name!!Age!![[Nationality|Nat]]!!Moving from!!Type!!Transfer Window!!Contract ends!!Transfer fee!!Sources |- | 1 | Goalkeeper | [[Mitchell Langerak]] | {{age|1988|08|22|2015|07|01}} | [[File:Flag of Australia.svg|20px]] | [[Borussia Dortmund]] | Transfer | Summer | 30 June 2018 | €3,500,000 | <ref>{{cite web|url=http://www.heraldsun.com.au/sport/football/mitch-langerak-stuttgart-aussie-goalkeeper-leaves-borussia-dortmund-for-bundesliga-rivals/story-fni2wcjl-1227419518994|publisher=heraldsun.com.au|title=Mitch Langerak Stuttgart: Aussie goalkeeper leaves Borussia Dortmund for Bundesliga rivals|date=30 June 2015|access-date=22 April 2016}}</ref> |- | 2 | Defender | [[Emiliano Insúa]] | {{age|1989|01|07|2015|07|11}} | [[File:Flag of Argentina.svg|20px]] | [[Atlético Madrid]] | Transfer | Summer | 30 June 2018 | Free | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/neuzugang-emiliano-insua/page/3773-1-1-.html?f2|publisher=VfB Stuttgart|title=Emiliano Insua joins VfB|date=11 July 2015|access-date=22 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304070333/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/neuzugang-emiliano-insua/page/3773-1-1-.html?f2|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref> |- | 4 | Defender | [[Toni Šunjić]] | {{age|1988|12|15|2015|08|27}} | [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] | [[FC Kuban Krasnodar|Kuban Krasnodar]] | Transfer | Summer | 30 June 2018 | €3,000,000 | <ref>{{cite news|title=I'm very happy|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/kurzinterview-toni-sunjic/page/3878-1-1-.html?f2|access-date=22 April 2016|publisher=VfB Stuttgart|date=27 August 2015|language=German|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811065001/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/kurzinterview-toni-sunjic/page/3878-1-1-.html?f2|archive-date=11 August 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | 8 | Midfielder | [[Lukas Rupp]] | {{age|1991|01|08|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[SC Paderborn 07|SC Paderborn]] | Transfer | Summer | 30 June 2018 | Free | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/verpflichtung-lr/page/3721-1-1-.html|title=Lukas Rupp moves to VfB|work=vfb.de|publisher=VfB Stuttgart|date=24 June 2015|access-date=22 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073140/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/verpflichtung-lr/page/3721-1-1-.html|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref> |- | 9 | Forward | [[Robbie Kruse]] | {{age|1988|10|05|2015|08|31}} | [[File:Flag of Australia.svg|20px]] | [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] | Loan | Summer | 30 June 2016 | €750,000 | <ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com.au/breaking-news/robbie-kruse-loan-deal-socceroos-attacker-moves-from-bayer-leverkusen-to-stuttgrt/news-story/38c665f0c3d5560e7b32884a31a42090|publisher=foxsports.com.au|title=Socceroos stars Robbie Kruse, James Troisi get fresh starts with moves to new clubs|date=1 September 2015|access-date=22 April 2016}}</ref> |- | 14 | Defender | [[Philip Heise]] | {{age|1991|06|20|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[1. FC Heidenheim]] | Transfer | Summer | 30 June 2018 | €750,000 | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/personalentscheidungen-pk-25-mai/page/3694-1-1-.html|title=Points of activity|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=25 May 2015|access-date=22 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150525183236/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/personalentscheidungen-pk-25-mai/page/3694-1-1-.html|archive-date=2015-05-25|url-status=dead}}</ref> |- | 22 | Goalkeeper | [[Przemysław Tytoń]] | {{age|1987|01|04|2015|07|01}} | [[File:Flag of Poland.svg|20px]] | [[PSV Eindhoven]] | Transfer | Summer | 30 June 2017 | €1,000,000 | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/verpflichtung-pt/page/3720-1-1-.html|title=New man between the posts|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=24 June 2015|access-date=22 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150624162602/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/verpflichtung-pt/page/3720-1-1-.html|archive-date=2015-06-24|url-status=dead}}</ref> |- | 27 | Midfielder | [[Mart Ristl]] | {{age|1996|07|07|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | VfB Stuttgart U19 | Promoted | Summer | 30 June 2018 | — | <ref name="VfBJugend">{{cite web|url=http://www.vfb.de/de/aktuell/meldungen/news/2015/abschied-vfb-ii/page/9803-1-3-.html|title=Großer Umbruch beim VfB II|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=27 May 2015|access-date=22 April 2016|language=German|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231600/http://www.vfb.de/de/aktuell/meldungen/news/2015/abschied-vfb-ii/page/9803-1-3-.html|archive-date=2016-03-03|url-status=dead}}</ref> |- | 28 | Midfielder | [[Marvin Wanitzek]] | {{age|1993|07|05|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[VfB Stuttgart II]] | Promoted | Summer | 30 June 2017 | — | <ref name="VfBJugend"/> |- | 31 | Midfielder | [[Arianit Ferati]] | {{age|1997|09|07|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | VfB Stuttgart U19 | Promoted | Summer | 30 June 2018 | — | <ref name="VfBJugend"/> |- | 39 | Forward | [[Jan Kliment]] | {{age|1993|09|01|2015|07|01}} | [[File:Flag of Czech Republic.svg|20px]] | [[FC Vysočina Jihlava|Vysočina Jihlava]] | Transfer | Summer | 30 June 2019 | €1,000,000 | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/verpflichtung-jan-kliment/page/3725-1-1-.html|title=Jan Kliment signs for VfB|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=29 June 2015|access-date=22 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084252/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/verpflichtung-jan-kliment/page/3725-1-1-.html|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref> |- | — | Midfielder | [[Joshua Kimmich]] | {{age|1995|02|08|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[RB Leipzig]] | Transfer | Summer | — | €1,500,000 | <ref name="Kimmich">{{cite news|title=FC Bayern verpflichtet Joshua Kimmich|url=http://www.sueddeutsche.de/sport/transfer-in-der-bundesliga-fc-bayern-verpflichtet-joshua-kimmich-1.2289583|access-date=22 April 2016|publisher=Süddeutsche Zeitung|date=2 January 2015|language=German}}</ref> |- | — | Midfielder | [[Kevin Stöger]] | {{age|1993|08|27|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[1. FC Kaiserslautern]] | Loan return | Summer | 30 June 2017 | — | <ref name="Stöger">{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/wechsel-kevin-stoeger-nach-paderborn/page/3876-1-1-.html |title=Kevin Stöger makes move to Paderborn |publisher=[[VfB Stuttgart]] |access-date=22 April 2016 |date=26 August 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073919/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/wechsel-kevin-stoeger-nach-paderborn/page/3876-1-1-.html |archive-date=4 March 2016 }}</ref> |- | 15 | Defender | [[Kevin Großkreutz]] | {{age|1988|07|19|2016|01|06}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]] | Transfer | Winter | 30 June 2018 | €2,170,000 | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/kevin-grosskreutz-verpflichtung/page/4102-1-1-.html|title=Kevin Großkreutz transfer completed|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=6 January 2016|access-date=22 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126184926/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/kevin-grosskreutz-verpflichtung/page/4102-1-1-.html|archive-date=2016-01-26|url-status=dead}}</ref> |- | 23 | Forward | [[Artem Kravets]] | {{age|1989|06|03|2016|01|04}} | [[File:Flag of Ukraine.svg|20px]] | [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]] | Loan | Winter | 30 June 2016 | €500,000 | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/artem-kravets-verpflichtung/page/4096-1-1-.html|title=Artem Kravets move confirmed|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=4 January 2016|access-date=22 April 2016}}</ref> |- | 24 | Defender | [[Federico Barba]] | {{age|1993|09|01|2016|02|01}} | [[File:Flag of Italy.svg|20px]] | [[Empoli F.C.|Empoli]] | Loan | Winter | 30 June 2016 | €1,000,000 | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2016/verpflichtung-federico-barba/page/4149-1-1-.html|title=VfB sign Federico Barba|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=1 February 2016|access-date=22 April 2016|archive-url=https://archive.today/20160215230100/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2016/verpflichtung-federico-barba/page/4149-1-1-.html|archive-date=2016-02-15|url-status=dead}}</ref> |- | 32 | Goalkeeper | [[Benjamin Uphoff]] | {{age|1993|08|08|2016|02|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[VfB Stuttgart II]] | Promoted | Winter | 30 June 2017 | — | |- | 34 | Forward | [[Borys Tashchy]] | {{age|1993|07|26|2016|02|11}} | [[File:Flag of Ukraine.svg|20px]] | [[VfB Stuttgart II]] | Promoted | Winter | 30 June 2018 | — | |- |} ====Tranfee yira==== {| class="wikitable" |- !No.!!Pos.!!Name!!Age!![[Nationality|Nat]]!!Moving to!!Type!!Transfer Window!!Transfer fee!!Sources |- | 1 | Goalkeeper | [[Sven Ulreich]] | {{age|1988|08|03|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] | Transfer | Summer | €3,500,000 | <ref>{{cite web | url = http://www.fcbayern.de/en/news/news/2015/press-release-fcb-sign-sven-ulreich-160615.php | title = FC Bayern sign keeper Sven Ulreich | website = FC Bayern Munich | date = 16 June 2015 | access-date = 22 April 2016}}</ref> |- | 2 | Defender | [[Gōtoku Sakai]] | {{age|1991|03|14|2015|07|06}} | [[File:Flag of Japan.svg|20px]] | [[Hamburger SV]] | Transfer | Summer | €700,000 | <ref>{{Cite web|title=Sakai: "Labbadia war ein wichtiger Grund"|trans-title=Sakai: "Labbadia was an important reason"|language=German|date=6 July 2015|access-date=22 April 2016|publisher=[[Kicker (sports magazine)|kicker]]|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/630331/artikel_sakai_labbadia-war-ein-wichtiger-grund.html}}</ref> |- | 5 | Defender | [[Karim Haggui]] | {{age|1984|01|20|2015|07|01}} | [[File:Flag of Tunisia.svg|20px]] | [[Fortuna Düsseldorf]] | End of contract | Summer | — | <ref>{{Cite web|title="Große Erfahrung" für Fortuna: Haggui kommt|trans-title="Huge experience" for Fortuna: Haggui comes|language=German|date=21 June 2015|access-date=22 April 2016|publisher=[[Kicker (sports magazine)|kicker]]|url=http://www.kicker.de/news/fussball/2bundesliga/vereine/629369/artikel_grosse-erfahrung-fuer-fortuna_-haggui-kommt.html}}</ref> |- | 8 | Midfielder | [[Moritz Leitner]] | {{age|1992|12|08|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[Borussia Dortmund]] | End of loan | Summer | — | <ref>{{Cite web|title=Leitner sucht (s)eine neue Heimat|trans-title=Leitner is looking for a (his) new home|language=German|date=18 May 2015|access-date=22 April 2016|publisher=[[Kicker (sports magazine)|kicker]]|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/627338/artikel_leitner-sucht-(s)eine-neue-heimat.html}}</ref> |- | 9 | Forward | [[Vedad Ibišević]] | {{age|1984|08|06|2015|08|30}} | [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] | [[Hertha BSC]] | Transfer | Summer | Free | <ref>{{cite web |url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/transfer-vedad-ibisevic-zu-hertha-bsc/page/3886-1-1-.html |title=Vedad Ibisevic moves to Hertha BSC |publisher=[[VfB Stuttgart]] |date=30 August 2015 |access-date=30 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923174224/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/transfer-vedad-ibisevic-zu-hertha-bsc/page/3886-1-1-.html |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead }}</ref> |- | 13 | Midfielder | [[Oriol Romeu]] | {{age|1991|09|24|2015|07|01}} | [[File:Flag of Spain.svg|20px]] | [[Chelsea F.C.|Chelsea]] | End of loan | Summer | — | <ref>{{Cite web|title=Unschöne Überraschung für Romeu|trans-title=Unpleasant surprise for Romeu|language=German|date=26 May 2015|access-date=22 April 2016|publisher=[[Kicker (sports magazine)|kicker]]|url=http://www.kicker.de/news/fussball/intligen/england/627894/artikel_unschoene-ueberraschung-fuer-romeu.html}}</ref> |- | 22 | Goalkeeper | [[Thorsten Kirschbaum]] | {{age|1987|04|20|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[1. FC Nürnberg]] | Transfer | Summer | €100,000 | <ref>{{Cite web|title=Kirschbaum kommt - Gebhart aussortiert|trans-title=Kirschbaum comes - Gebhart sorted out|language=German|date=25 June 2015|access-date=22 April 2016|publisher=[[kicker (sports magazine)|kicker]]|url=http://www.kicker.de/news/fussball/2bundesliga/vereine/629595/artikel_kirschbaum-kommt---gebhart-aussortiert.html}}</ref> |- | 23 | Midfielder | [[Sercan Sararer]] | {{age|1989|11|27|2015|07|01}} | [[File:Flag of Turkey.svg|20px]] | [[Fortuna Düsseldorf]] | Transfer | Summer | €500,000 | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/sercan-sararer-wechsel/page/3695-1-1-.html|title=Sercan Sararer leaves VfB|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=27 May 2015|access-date=22 April 2016}}</ref> |- | 23 | Midfielder | [[Kevin Stöger]] | {{age|1993|08|27|2015|08|25}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[SC Paderborn 07|SC Paderborn]] | Transfer | Summer | €1,000,000 | <ref name="Stöger"/> |- | 24 | Defender | [[Antonio Rüdiger]] | {{age|1993|03|03|2015|08|19}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[A.S. Roma|Roma]] | Loan | Summer | €4,000,000 | <ref>{{cite web | url = http://www.asroma.it/en/news/roma_complete_rudiger_signing | title = Roma complete Rüdiger signing | date = 19 August 2015 | access-date = 22 April 2016 | work = asroma.it | publisher = A.S. Roma}}</ref> |- | 25 | Forward | [[Mohammed Abdellaoue]] | {{age|1985|10|23|2015|08|07}} | [[File:Flag of Norway.svg|20px]] | [[Vålerenga Fotball|Vålerenga]] | Transfer | Summer | Free | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/transfer-mohammed-abdellaoue/page/3844-1-1-.html|title=Move to Norway|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=7 August 2015|access-date=22 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160116220546/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/transfer-mohammed-abdellaoue/page/3844-1-1-.html|archive-date=2016-01-16|url-status=dead}}</ref> |- | 27 | Defender | [[Tim Leibold]] | {{age|1993|11|30|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[1. FC Nürnberg]] | Transfer | Summer | Free | <ref>{{Cite web|title=Transfer overview|language=German|date=26 June 2015|access-date=22 April 2016|publisher=[[Rheinische Post]]|url=http://www.rp-online.de/sport/fussball/bundesliga/bundesliga-alle-transfers-wer-geht-wer-kommt-bid-1.5172022}}</ref> |- | 34 | Midfielder | [[Konstantin Rausch]] | {{age|1990|03|15|2015|07|06}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[SV Darmstadt 98|Darmstadt 98]] | Transfer | Summer | Free | <ref>{{Cite web|title=Rausch: Für Schuster eine "Win-win-Situation"|trans-title=Rausch: For Schuster it's a "win-win-situation"|language=German|date=6 July 2015|access-date=22 April 2016|publisher=[[Kicker (sports magazine)|kicker]]|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/630346/artikel_rausch_fuer-schuster-eine-win-win-situation.html}}</ref> |- | 39 | Midfielder | [[Robin Yalçın]] | {{age|1994|01|25|2015|07|01}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[Çaykur Rizespor]] | Transfer | Summer | €250,000 | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/de/aktuell/meldungen/news/2015/wechsel-robin-yalcin/page/9945-1-3-.html|title=Robin Yalcin verlässt den VfB|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=30 June 2015|access-date=30 June 2015|language=German}}</ref> |- | — | Midfielder | [[Joshua Kimmich]] | {{age|1995|02|08|2015|07|02}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] | Transfer | Summer | €8,500,000 | <ref name="Kimmich"/> |- | 9 | Forward | [[Robbie Kruse]] | {{age|1988|10|05|2016|02|01}} | [[File:Flag of Australia.svg|20px]] | [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] | End of loan | Winter | — | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2016/abgang-robbie-kruse/page/4151-1-1-.html|title=Robbie Kruse returns to Leverkusen|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=1 February 2016|access-date=22 April 2016}}{{Dead link|date=September 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 11 | Midfielder | [[Carlos Armando Gruezo Arboleda|Carlos Gruezo]] | {{age|1994|04|19|2016|01|23}} | [[File:Flag of Ecuador.svg|20px]] | [[FC Dallas]] | Transfer | Winter | €1,500,000 | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/de/aktuell/meldungen/news/2016/wechsel-carlos-gruezo/page/11043-1-3-.html|title=Carlos Gruezo wechselt in die USA|trans-title=Carlos Gruezo goes to the USA|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=23 January 2016|access-date=22 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160130004346/http://www.vfb.de/de/aktuell/meldungen/news/2016/wechsel-carlos-gruezo/page/11043-1-3-.html|archive-date=30 January 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | 17 | Goalkeeper | [[Odisseas Vlachodimos]] | {{age|1994|04|26|2016|01|26}} | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] | [[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]] | Transfer | Winter | Free | <ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2016/abgang-odisseas-vlachodimos/page/4140-1-1-.html|title=Vlachodimos signs for Panathinaikos|work=vfb.de|publisher=[[VfB Stuttgart]]|date=27 January 2016|access-date=22 April 2016}}{{Dead link|date=September 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 21 | Midfielder | [[Adam Hloušek]] | {{age|1988|12|20|2016|01|31}} | [[File:Flag of Czech Republic.svg|20px]] | [[Legia Warsaw]] | Transfer | Winter | €500,000 | <ref>{{cite web|url=http://legia.com/aktualnosci/adam-hlousek-pilkarzem-legii-50044|title=Adam Hlousek piłkarzem Legii!|work=legia.com|publisher=[[Legia Warsaw]]|date=31 January 2016|access-date=22 April 2016|archive-date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205045603/http://legia.com/aktualnosci/adam-hlousek-pilkarzem-legii-50044|url-status=dead}}</ref> |- |} ==Kompatiisa nima== ===Bundesliga=== {{main article|2015–16 Bundesliga}} ====Leansgue table==== {{2015–16 Bundesliga table|showteam=STU}} ====Results summary==== {{Fb rs |hw=6 |hd=1 |hl=10 |hgf=22 |hga=32 |aw=3 |ad=5 |al=9 |agf=28 |aga=43 }} {{Fb rs footer |u=14 May 2016 |s=[http://www.bundesliga.com/en/stats/table/ Bundesliga] |date=May 2016 }} ====Results by round==== {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b |header=Round |label1= Ground | res1=H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A /H /A |label2= Result | res2=L /L /L /L /L /W /L /D /W /L /W /L /L /L /D /D /W /W /W /W /W /D /L /L /W /D /L /D /L /L /L /L /L /L |label3= Position | res3=15/17/17/17/17/15/17/18/15/16/15/16/16/17/17/18/15/15/15/12/10/11/12/12/11/11/11/12/12/15/15/17/17/17 <!-- --> |text_H=Home|text_A=Away |color_W=green2|text_W=Win |color_D=yellow2|text_D=Draw |color_L=red2|text_L=Loss |color_1=1st|color_2=2nd|color_3=3rd|color_16=red3|color_17-=red1 |updated=14 May 2016 |source=[http://www.bundesliga.com/en/stats/matchday/ Bundesliga] |date=May 2016 }} ====Matches==== {{Football box collapsible |round = 1 |date = {{Start date|2015|08|16|df=y}} |time = 17:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 1–3 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/08/16/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/1-fc-koln/2054195/ |team2 = [[1. FC Köln]] |goals1 = [[Timo Baumgartl|Baumgartl]] {{yel|34}}<br>[[Christian Gentner|Gentner]] {{yel|67}}<br>[[Emiliano Insúa|Insúa]] {{yel|71}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{goal|79|pen.}} |goals2 = [[Frederik Sørensen|Sørensen]] {{yel|61}}<br>[[Kevin Vogt|Vogt]] {{yel|61}}<br>[[Anthony Modeste (footballer, born 1988)|Modeste]] {{goal|75|pen.}}<br>[[Simon Zoller|Zoller]] {{goal|77}}<br>[[Yuya Osako|Osako]] {{goal|90+2}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 59,500 |referee = [[Wolfgang Stark]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 2 |date = {{Start date|2015|08|22|df=y}} |time = 18:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[Hamburger SV]] |score = 3–2 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/08/22/germany/bundesliga/hamburger-sv/vfb-stuttgart-1893-ev/2054202/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Michael Gregoritsch|Gregoritsch]] {{yel|31}}<br>[[Ivo Iličević|Iličević]] {{goal|34}}<br>[[Johan Djourou|Djourou]] {{yel|48}}, {{goal|89}}<br>[[Gideon Jung|Jung]] {{yel|73}}<br>[[Pierre-Michel Lasogga|Lasogga]] {{goal|84}} |goals2 = [[Daniel Ginczek|Ginczek]] {{goal|23||42}}<br>[[Lukas Rupp|Rupp]] {{yel|33}}<br>[[Florian Klein|Klein]] {{sent off|2|52|53}}<br>[[Filip Kostić|Kostić]] {{yel|68}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{yel|72}} |stadium = [[Volksparkstadion]] |location = [[Hamburg]] |attendance = 54,618 |referee = [[Günter Perl]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 3 |date = {{Start date|2015|08|29|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 1–4 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/08/29/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/eintracht-frankfurt/2054212/ |team2 = [[Eintracht Frankfurt]] |goals1 = [[Daniel Didavi|Didavi]] {{goal|30}}, {{yel|48}}<br>[[Przemysław Tytoń|Tytoń]] {{sent off|0|67}}<br>[[Adam Hloušek|Hloušek]] {{yel|86}}<br>[[Daniel Ginczek|Ginczek]] {{yel|89}} |goals2 = [[Adam Hloušek|Hloušek]] {{goal|11|o.g.}}<br>[[Timothy Chandler|Chandler]] {{yel|21}}<br>[[Marc Stendera|Stendera]] {{yel|26}}<br>[[Luc Castaignos|Castaignos]] {{goal|42||87}}<br>[[David Abraham (footballer)|Abraham]] {{yel|50}}<br>[[Haris Seferovic|Seferovic]] {{goal|69|pen.}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 49,327 |referee = [[Bastian Dankert]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 4 |date = {{Start date|2015|09|12|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[Hertha BSC]] |score = 2–1 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/09/12/germany/bundesliga/hertha-bsc-berlin/vfb-stuttgart-1893-ev/2054224/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Genki Haraguchi|Haraguchi]] {{goal|14}}<br>[[Fabian Lustenberger|Lustenberger]] {{goal|45+3}} |goals2 = [[Toni Šunjić|Šunjić]] {{goal|36}}<br>[[Serey Die|Die]] {{yel|45+2}}<br>[[Filip Kostić|Kostić]] {{yel|58}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{yel|60}} |stadium = [[Olympiastadion (Berlin)|Olympiastadion]] |location = [[Berlin]] |attendance = 45,994 |referee = [[Tobias Stieler]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 5 |date = {{Start date|2015|09|20|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 0–1 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/09/20/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/fc-schalke-04/2054230/ |team2 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] |goals1 = [[Florian Klein|Klein]] {{yel|20}}<br>[[Emiliano Insúa|Insúa]] {{yel|44}}<br>[[Toni Šunjić|Šunjić]] {{yel|75}} |goals2 = [[Franco Di Santo|Di Santo]] {{yel|49}}<br>[[Leroy Sané|Sané]] {{yel|52}}, {{goal|53}}<br>[[Dennis Aogo|Aogo]] {{yel|61}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 48,510 |referee = [[Manuel Gräfe]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 6 |date = {{Start date|2015|09|23|df=y}} |time = 20:00 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[Hannover 96]] |score = 1–3 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/09/23/germany/bundesliga/hannover-96/vfb-stuttgart-1893-ev/2054240/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Kenan Karaman|Karaman]] {{goal|14}}<br>[[Christian Schulz|Schulz]] {{yel|58}}<br>[[Allan Saint-Maximin|Saint-Maximin]] {{yel|79}}<br>[[Artur Sobiech|Sobiech]] {{yel|81}} |goals2 = [[Christian Gentner|Gentner]] {{goal|16}}<br>[[Timo Werner|Werner]] {{goal|18}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{yel|38}}<br>[[Serey Die|Die]] {{yel|45+1}}<br>[[Lukas Rupp|Rupp]] {{yel|88}}<br>[[Alexandru Maxim|Maxim]] {{goal|90}} |stadium = [[Niedersachsenstadion|HDI-Arena]] |location = [[Hanover]] |attendance = 36,800 |referee = [[Sascha Stegemann]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 7 |date = {{Start date|2015|09|26|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 1–3 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/09/26/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/borussia-monchengladbach/2054248/ |team2 = [[Borussia Mönchengladbach]] |goals1 = [[Timo Baumgartl|Baumgartl]] {{yel|16}}<br>[[Daniel Ginczek|Ginczek]] {{goal|40|pen.}}<br>[[Toni Šunjić|Šunjić]] {{yel|61}}<br>[[Christian Gentner|Gentner]] {{yel|64}}<br>[[Serey Die|Die]] {{yel|88}} |goals2 = [[Granit Xhaka|Xhaka]] {{goal|16}}<br>[[Christian Gentner|Gentner]] {{goal|20|o.g.}}<br>[[Yann Sommer|Sommer]] {{yel|78}}<br>[[Raffael (footballer)|Raffael]] {{goal|90}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 51,020 |referee = [[Günter Perl]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 8 |date = {{Start date|2015|10|03|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]] |score = 2–2 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/10/03/germany/bundesliga/tsg-1899-hoffenheim-ev/vfb-stuttgart-1893-ev/2054260/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Kevin Volland|Volland]] {{goal|33|pen.|77}}, {{yel|78}}<br>[[Sebastian Rudy|Rudy]] {{yel|60}}<br>[[Pirmin Schwegler|Schwegler]] {{yel|90+3}} |goals2 = [[Jan Kliment|Kliment]] {{goal|64}}<br>[[Daniel Schwaab|Schwaab]] {{yel|73}}<br>[[Timo Werner|Werner]] {{goal|90}} |stadium = [[Rhein-Neckar-Arena|Wirsol Rhein-Neckar-Arena]] |location = [[Sinsheim]] |attendance = 30,150 |referee = [[Deniz Aytekin]] |result = D }} {{Football box collapsible |round = 9 |date = {{Start date|2015|10|18|df=y}} |time = 17:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 1–0 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/10/18/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/fc-ingolstadt-04/2054266/ |team2 = [[FC Ingolstadt 04|FC Ingolstadt]] |goals1 = [[Martin Harnik|Harnik]] {{yel|4}}<br>[[Serey Die|Die]] {{sent off|2|12|86}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{goal|59}}<br>[[Lukas Rupp|Rupp]] {{yel|67}}<br>[[Toni Šunjić|Šunjić]] {{yel|89}} |goals2 = [[Romain Brégerie|Brégerie]] {{yel|90+1}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 45,700 |referee = [[Guido Winkmann]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 10 |date = {{Start date|2015|10|24|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] |score = 4–3 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/10/24/germany/bundesliga/bayer-04-leverkusen/vfb-stuttgart-1893-ev/2054274/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Karim Bellarabi|Bellarabi]] {{goal|57}}<br>[[Sebastian Boenisch|Boenisch]] {{goal|70}}, {{yel|86}}<br>[[Javier Hernández|Hernández]] {{goal|71}}<br>[[Admir Mehmedi|Mehmedi]] {{goal|89}}, {{yel|90}} |goals2 = [[Toni Šunjić|Šunjić]] {{yel|45}}<br>[[Martin Harnik|Harnik]] {{goal|50}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{goal|54}}<br>[[Lukas Rupp|Rupp]] {{goal|60}}<br>[[Daniel Schwaab|Schwaab]] {{yel|81}}<br>[[Mart Ristl|Ristl]] {{yel|90+1}}<br>[[Emiliano Insúa|Insúa]] {{yel|90+3}} |stadium = [[BayArena]] |location = [[Leverkusen]] |attendance = 30,210 |referee = [[Felix Brych]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 11 |date = {{Start date|2015|11|01|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 2–0 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/11/01/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/sv-darmstadt-1898-ev/2054284/ |team2 = [[SV Darmstadt 98|Darmstadt 98]] |goals1 = [[Przemysław Tytoń|Tytoń]] {{yel|33}}<br>[[Serey Die|Die]] {{yel|54}}<br>[[Florian Klein|Klein]] {{yel|58}}<br>[[György Garics|Garics]] {{goal|68|o.g.}}<br>[[Timo Werner|Werner]] {{goal|90+4}} |goals2 = [[György Garics|Garics]] {{yel|61}}<br>[[Júnior Díaz|Díaz]] {{yel|90+1}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 55,200 |referee = [[Robert Hartmann (referee)|Robert Hartmann]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 12 |date = {{Start date|2015|11|07|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] |score = 4–0 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/11/07/germany/bundesliga/fc-bayern-munchen/vfb-stuttgart-1893-ev/2054290/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Arjen Robben|Robben]] {{goal|11}}<br>[[Douglas Costa]] {{goal|18}}<br>[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|37}}<br>[[Thomas Müller|Müller]] {{goal|40}} |goals2 = |stadium = [[Allianz Arena]] |location = [[Munich]] |attendance = 75,000 |referee = [[Bastian Dankert]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 13 |date = {{Start date|2015|11|21|df=y}} |time = 15:45 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 0–4 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/11/21/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/fc-augsburg/2054303/ |team2 = [[FC Augsburg]] |goals1 = [[Serey Die|Die]] {{yel|57}}<br>[[Jan Kliment|Kliment]] {{yel|68}} |goals2 = [[Alexander Esswein|Esswein]] {{goal|11}}<br>[[Timo Baumgartl|Baumgartl]] {{goal|17|o.g.}}<br>[[Jan-Ingwer Callsen-Bracker|Callsen-Bracker]] {{goal|36}}<br>[[Koo Ja-cheol|Koo]] {{yel|38}}, {{goal|54}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 54,925 |referee = [[Sascha Stegemann]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 14 |date = {{Start date|2015|11|29|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[Borussia Dortmund]] |score = 4–1 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/11/29/germany/bundesliga/bv-borussia-09-dortmund/vfb-stuttgart-1893-ev/2054309/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Gonzalo Castro|Castro]] {{goal|3}}<br>[[Pierre-Emerick Aubameyang|Aubameyang]] {{goal|19||90+1}}<br>[[Sokratis Papastathopoulos|Papastathopoulos]] {{yel|53}}<br>[[Georg Niedermeier|Niedermeier]] {{goal|65|o.g.}} |goals2 = [[Daniel Didavi|Didavi]] {{goal|40}} |stadium = [[Westfalenstadion|Signal Iduna Park]] |location = [[Dortmund]] |attendance = 81,359 |referee = [[Manuel Gräfe]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 15 |date = {{Start date|2015|12|06|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 1–1 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/12/06/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/sv-werder-bremen/2054321/ |team2 = [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] |goals1 = [[Serey Die|Die]] {{yel|25}}<br>[[Lukas Rupp|Rupp]] {{goal|33}}<br>[[Filip Kostić|Kostić]] {{yel|49}} |goals2 = [[Philipp Bargfrede|Bargfrede]] {{yel|30}}<br>[[Clemens Fritz|Fritz]] {{yel|53}}<br>[[Anthony Ujah|Ujah]] {{goal|71}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 46,590 |referee = [[Florian Meyer (referee)|Florian Meyer]] |result = D }} {{Football box collapsible |round = 16 |date = {{Start date|2015|12|11|df=y}} |time = 20:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[1. FSV Mainz 05|Mainz 05]] |score = 0–0 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/12/11/germany/bundesliga/1-fsv-mainz-05/vfb-stuttgart-1893-ev/2054333/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Niko Bungert|Bungert]] {{yel|36}} |goals2 = [[Lukas Rupp|Rupp]] {{yel|88}} |stadium = [[Coface Arena]] |location = [[Mainz]] |attendance = 29,104 |referee = [[Felix Zwayer]] |result = D }} {{Football box collapsible |round = 17 |date = {{Start date|2015|12|19|df=y}} |time = 18:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 3–1 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/12/19/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/vfl-wolfsburg/2054338/ |team2 = [[VfL Wolfsburg]] |goals1 = [[Daniel Didavi|Didavi]] {{goal|22||47}}<br>[[Filip Kostić|Kostić]] {{goal|31}}<br>[[Toni Šunjić|Šunjić]] {{sent off|2|56|70}}<br>[[Georg Niedermeier|Niedermeier]] {{yel|76}} |goals2 = [[Maximilian Arnold|Arnold]] {{goal|14}}<br>[[André Schürrle|Schürrle]] {{yel|68}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 47,343 |referee = [[Felix Brych]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 18 |date = {{Start date|2016|01|23|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[1. FC Köln]] |score = 1–3 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/01/23/germany/bundesliga/1-fc-koln/vfb-stuttgart-1893-ev/2054348/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Anthony Modeste (footballer, born 1988)|Modeste]] {{goal|19|pen.}} |goals2 = [[Georg Niedermeier|Niedermeier]] {{yel|18}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{goal|36}}<br>[[Timo Werner|Werner]] {{goal|51}}<br>[[Christian Gentner|Gentner]] {{goal|83}} |stadium = [[RheinEnergieStadion|RheinEnergieSTADION]] |location = [[Cologne]] |attendance = 50,000 |referee = [[Manuel Gräfe]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 19 |date = {{Start date|2016|01|30|df=y}} |time = 18:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 2–1 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/01/30/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/hamburger-sv/2054357/ |team2 = [[Hamburger SV]] |goals1 = [[Kevin Großkreutz|Großkreutz]] {{yel|20}}<br>[[Aaron Hunt|Hunt]] {{goal|66|o.g.}}<br>[[Artem Kravets|Kravets]] {{goal|88}} |goals2 = [[Artjoms Rudņevs|Rudņevs]] {{goal|75}}<br>[[René Adler|Adler]] {{yel|79}}<br>[[Aaron Hunt|Hunt]] {{yel|84}}<br>[[Matthias Ostrzolek|Ostrzolek]] {{yel|90+4}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 46,600 |referee = [[Günter Perl]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 20 |date = {{Start date|2016|02|06|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[Eintracht Frankfurt]] |score = 2–4 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/02/06/germany/bundesliga/eintracht-frankfurt/vfb-stuttgart-1893-ev/2054366/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Bastian Oczipka|Oczipka]] {{yel|37}}<br>[[Alexander Meier|Meier]] {{goal|52}}<br>[[Carlos Zambrano (footballer)|Zambrano]] {{sent off|2|63|75}}<br>[[Szabolcs Huszti|Huszti]] {{goal|90}} |goals2 = [[Christian Gentner|Gentner]] {{goal|27}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{sent off|2|36|67}}, {{goal|45+1}}<br>[[Kevin Großkreutz|Großkreutz]] {{yel|51}}<br>[[Georg Niedermeier|Niedermeier]] {{goal|65}}<br>[[Filip Kostić|Kostić]] {{goal|76|pen.}} |stadium = [[Commerzbank-Arena]] |location = [[Frankfurt]] |attendance = 42,000 |referee = [[Peter Sippel]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 21 |date = {{Start date|2016|02|13|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 2–0 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/02/13/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/hertha-bsc-berlin/2054374/ |team2 = [[Hertha BSC]] |goals1 = [[Emiliano Insúa|Insúa]] {{yel|34}}<br>[[Serey Die|Die]] {{goal|51}}<br>[[Alexandru Maxim|Maxim]] {{yel|72}}<br>[[Kevin Großkreutz|Großkreutz]] {{yel|78}}<br>[[Filip Kostić|Kostić]] {{goal|84}} |goals2 = [[Per Ciljan Skjelbred|Skjelbred]] {{yel|61}}<br>[[John Brooks (soccer, born 1993)|Brooks]] {{yel|62}}<br>[[Genki Haraguchi|Haraguchi]] {{yel|67}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 45,465 |referee = [[Christian Dingert]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 22 |date = {{Start date|2016|02|21|df=y}} |time = 17:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] |score = 1–1 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/02/21/germany/bundesliga/fc-schalke-04/vfb-stuttgart-1893-ev/2054381/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Younès Belhanda|Belhanda]] {{goal|14}}, {{yel|69}}<br>[[Alessandro Schöpf|Schöpf]] {{yel|75}}<br>[[Leroy Sané|Sané]] {{yel|81}} |goals2 = [[Daniel Didavi|Didavi]] {{yel|28}}<br>[[Martin Harnik|Harnik]] {{goal|74}} |stadium = [[Veltins-Arena]] |location = [[Gelsenkirchen]] |attendance = 61,262 |referee = [[Bastian Dankert]] |result = D }} {{Football box collapsible |round = 23 |date = {{Start date|2016|02|27|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 1–2 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/02/27/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/hannover-96/2054392/ |team2 = [[Hannover 96]] |goals1 = [[Timo Werner|Werner]] {{goal|18}}<br>[[Georg Niedermeier|Niedermeier]] {{yel|54}} |goals2 = [[Christian Schulz|Schulz]] {{goal|32||83}}<br>[[Andre Hoffmann (footballer)|Hoffmann]] {{yel|56}}<br>[[Hotaru Yamaguchi|Yamaguchi]] {{yel|65}}<br>[[Oliver Sorg|Sorg]] {{yel|72}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 54,356 |referee = [[Sascha Stegemann]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 24 |date = {{Start date|2016|03|02|df=y}} |time = 20:00 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[Borussia Mönchengladbach]] |score = 4–0 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/03/02/germany/bundesliga/borussia-monchengladbach/vfb-stuttgart-1893-ev/2054401/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Thorgan Hazard|Hazard]] {{goal|16}}, {{yel|54}}<br>[[Raffael (footballer)|Raffael]] {{goal|60}}<br>[[Patrick Herrmann|Herrmann]] {{goal|68}}<br>[[Kevin Großkreutz|Großkreutz]] {{goal|90+1|o.g.}} |goals2 = [[Serey Die|Die]] {{yel|44}}<br>[[Martin Harnik|Harnik]] {{yel|83}} |stadium = [[Borussia-Park|Stadion im Borussia-Park]] |location = [[Mönchengladbach]] |attendance = 43,627 |referee = [[Tobias Welz]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 25 |date = {{Start date|2016|03|05|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 5–1 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/03/05/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/tsg-1899-hoffenheim-ev/2054410/ |team2 = [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]] |goals1 = [[Georg Niedermeier|Niedermeier]] {{goal|5||51}}<br>[[Artem Kravets|Kravets]] {{yel|14}}<br>[[Lukas Rupp|Rupp]] {{goal|42}}<br>[[Filip Kostić|Kostić]] {{goal|78}}<br>[[Timo Werner|Werner]] {{goal|83}} |goals2 = [[Niklas Süle|Süle]] {{yel|60}}<br>[[Andrej Kramarić|Kramarić]] {{goal|73}}<br>[[Eugen Polanski|Polanski]] {{yel|80}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 47,677 |referee = [[Christian Dingert]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 26 |date = {{Start date|2016|03|12|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[FC Ingolstadt 04|FC Ingolstadt]] |score = 3–3 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/03/12/germany/bundesliga/fc-ingolstadt-04/vfb-stuttgart-1893-ev/2054423/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Moritz Hartmann (footballer)|Hartmann]] {{goal|4}}<br>[[Danny da Costa|da Costa]] {{yel|54}}<br>[[Mathew Leckie|Leckie]] {{goal|56}}<br>[[Dario Lezcano|Lezcano]] {{goal|61}}<br>[[Benjamin Hübner|Hübner]] {{yel|70}} |goals2 = [[Filip Kostić|Kostić]] {{goal|9}}<br>[[Georg Niedermeier|Niedermeier]] {{yel|22}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{yel|62}}, {{goal|84|pen.}}<br>[[Lukas Rupp|Rupp]] {{goal|79}}<br>[[Christian Gentner|Gentner]] {{yel|87}} |stadium = [[Audi Sportpark]] |location = [[Ingolstadt]] |attendance = 15,107 |referee = [[Manuel Gräfe]] |result = D }} {{Football box collapsible |round = 27 |date = {{Start date|2016|03|20|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 0–2 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/03/20/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/bayer-04-leverkusen/2054428/ |team2 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] |goals1 = [[Georg Niedermeier|Niedermeier]] {{yel|32}}<br>[[Serey Die|Die]] {{yel|61}}<br>[[Filip Kostić|Kostić]] {{yel|88}} |goals2 = [[Julian Brandt|Brandt]] {{goal|11}}<br>[[André Ramalho Silva|Ramalho]] {{yel|31}}<br>[[Stefan Kießling|Kießling]] {{yel|44}}<br>[[Karim Bellarabi|Bellarabi]] {{goal|49}}<br>[[Vladlen Yurchenko|Yurchenko]] {{yel|82}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 54,522 |referee = [[Daniel Siebert (referee)|Daniel Siebert]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 28 |date = {{Start date|2016|04|02|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[SV Darmstadt 98|Darmstadt 98]] |score = 2–2 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/04/02/germany/bundesliga/sv-darmstadt-1898-ev/vfb-stuttgart-1893-ev/2054442/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Sandro Wagner|Wagner]] {{goal|26}}<br>[[Peter Niemeyer|Niemeyer]] {{goal|51}}, {{yel|62}}<br>[[Florian Jungwirth|Jungwirth]] {{yel|70}}<br>[[Konstantin Rausch|Rausch]] {{yel|88}}<br>[[Marcel Heller|Heller]] {{yel|90}} |goals2 = [[Christian Gentner|Gentner]] {{goal|45}}<br>[[Lukas Rupp|Rupp]] {{goal|45+3}}<br>[[Florian Klein|Klein]] {{yel|90}} |stadium = [[Merck-Stadion am Böllenfalltor]] |location = [[Darmstadt]] |attendance = 17,000 |referee = [[Felix Zwayer]] |result = D }} {{Football box collapsible |round = 29 |date = {{Start date|2016|04|09|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 1–3 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/04/09/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/fc-bayern-munchen/2054446/ |team2 = [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] |goals1 = [[Daniel Didavi|Didavi]] {{yel|45+1}}, {{goal|63}} |goals2 = [[Arturo Vidal|Vidal]] {{yel|22}}<br>[[Georg Niedermeier|Niedermeier]] {{goal|31|o.g.}}<br>[[Xabi Alonso|Alonso]] {{yel|37}}<br>[[David Alaba|Alaba]] {{goal|52}}, {{yel|60}}<br>[[Douglas Costa]] {{goal|89}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 60,000 |referee = [[Bastian Dankert]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 30 |date = {{Start date|2016|04|16|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[FC Augsburg]] |score = 1–0 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/04/16/germany/bundesliga/fc-augsburg/vfb-stuttgart-1893-ev/2054455/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Alfreð Finnbogason|Finnbogason]] {{goal|36}}<br>[[Daniel Opare|Opare]] {{yel|67}}<br>[[Dominik Kohr|Kohr]] {{yel|82}} |goals2 = |stadium = [[WWK Arena|WWK ARENA]] |location = [[Augsburg]] |attendance = 30,660 |referee = [[Tobias Stieler]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 31 |date = {{Start date|2016|04|23|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 0–3 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/04/23/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/bv-borussia-09-dortmund/2054465/ |team2 = [[Borussia Dortmund]] |goals1 = |goals2 = [[Shinji Kagawa|Kagawa]] {{goal|21}}<br>[[Christian Pulisic|Pulisic]] {{goal|45}}, {{yel|49}}<br>[[Henrikh Mkhitaryan|Mkhitaryan]] {{goal|56}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 60,000 |referee = [[Daniel Siebert (referee)|Daniel Siebert]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 32 |date = {{Start date|2016|05|02|df=y}} |time = 20:15 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] |score = 6–2 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/05/02/germany/bundesliga/sv-werder-bremen/vfb-stuttgart-1893-ev/2054474/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Fin Bartels|Bartels]] {{goal|10||80}}<br>[[Federico Barba|Barba]] {{goal|33|o.g.}}<br>[[Levin Öztunalı|Öztunalı]] {{goal|42}}<br>[[Claudio Pizarro|Pizarro]] {{goal|64}}<br>[[Anthony Ujah|Ujah]] {{goal|86}}<br>[[Theodor Gebre Selassie|Gebre Selassie]] {{yel|90}} |goals2 = [[Emiliano Insúa|Insúa]] {{yel|9}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{goal|26}}<br>[[Federico Barba|Barba]] {{goal|53}} |stadium = [[Weserstadion]] |location = [[Bremen]] |attendance = 41,000 |referee = [[Felix Brych]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 33 |date = {{Start date|2016|05|07|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 1–3 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/05/07/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/1-fsv-mainz-05/2054482/ |team2 = [[1. FSV Mainz 05|Mainz 05]] |goals1 = [[Christian Gentner|Gentner]] {{goal|6}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{yel|18}}<br>[[Toni Šunjić|Šunjić]] {{yel|70}}<br>[[Timo Baumgartl|Baumgartl]] {{yel|90}} |goals2 = [[Niko Bungert|Bungert]] {{yel|33}}<br>[[Yunus Mallı|Mallı]] {{goal|37}}<br>[[Julian Baumgartlinger|Baumgartlinger]] {{yel|53}}<br>[[Jhon Córdoba|Córdoba]] {{goal|53}}<br>[[Karim Onisiwo|Onisiwo]] {{goal|77}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 60,000 |referee = [[Deniz Aytekin]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 34 |date = {{Start date|2016|05|14|df=y}} |time = 15:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[VfL Wolfsburg]] |score = 3–1 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/05/14/germany/bundesliga/vfl-wolfsburg/vfb-stuttgart-1893-ev/2054491/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Maximilian Arnold|Arnold]] {{goal|11}}<br>[[André Schürrle|Schürrle]] {{goal|29||90+2}}<br>[[Max Kruse|Kruse]] {{yel|36}}<br>[[Dante (footballer)|Dante]] {{yel|85}} |goals2 = [[Filip Kostić|Kostić]] {{yel|55}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{goal|78}}<br>[[Daniel Schwaab|Schwaab]] {{yel|88}} |stadium = [[Volkswagen Arena]] |location = [[Wolfsburg]] |attendance = 30,000 |referee = [[Manuel Gräfe]] |result = L }} ===DFB-Pokal=== {{main article|2015–16 DFB-Pokal}} {{Football box collapsible |round = [[2015–16 DFB-Pokal#Holstein Kiel v VfB Stuttgart|Round 1]] |date = {{Start date|2015|08|08|df=y}} |time = 20:30 [[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[Holstein Kiel]] |score = 1–2 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/08/08/germany/dfb-pokal/kieler-sv-holstein-von-1900-ev/vfb-stuttgart-1893-ev/2038934/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Rafael Czichos|Czichos]] {{goal|37}}<br>[[Patrick Herrmann (footballer, born 1988)|Herrmann]] {{yel|43}} |goals2 = [[Daniel Didavi|Didavi]] {{goal|41}}<br>[[Carlos Armando Gruezo Arboleda|Gruezo]] {{yel|58}}<br>[[Daniel Ginczek|Ginczek]] {{goal|60}}<br>[[Lukas Rupp|Rupp]] {{yel|90+1}} |stadium = [[Holstein-Stadion]] |location = [[Kiel]] |attendance = 9,916 |referee = [[Guido Winkmann]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[2015–16 DFB-Pokal#Carl Zeiss Jena v VfB Stuttgart|Round 2]] |date = {{Start date|2015|10|28|df=y}} |time = 20:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[FC Carl Zeiss Jena|Carl Zeiss Jena]] |score = 0–2 |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/10/28/germany/dfb-pokal/fc-carl-zeiss-jena-ev/vfb-stuttgart-1893-ev/2139702/ |team2 = [[VfB Stuttgart]] |goals1 = [[Filip Krstić|Krstić]] {{yel|36}}<br>[[Sören Eismann|Eismann]] {{yel|80}}<br>[[Raphael Koczor|Koczor]] {{yel|81}}<br>[[Niclas Erlbeck|Erlbeck]] {{sent off|0|90+1}} |goals2 = [[Martin Harnik|Harnik]] {{goal|22}}<br>[[Marvin Wanitzek|Wanitzek]] {{yel|88}}<br>[[Alexandru Maxim|Maxim]] {{goal|90+2|pen.}} |stadium = [[Ernst Abbe Sportfield|Ernst-Abbe-Sportfeld]] |location = [[Jena]] |attendance = 18,000 |referee = [[Florian Meyer (referee)|Florian Meyer]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[2015–16 DFB-Pokal#VfB Stuttgart v Eintracht Braunschweig|Round of 16]] |date = {{Start date|2015|12|16|df=y}} |time = 19:00 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 3–2 |aet = Yes |report = https://int.soccerway.com/matches/2015/12/16/germany/dfb-pokal/vfb-stuttgart-1893-ev/braunschweiger-tsv-eintracht-von-1895-ev/2166654/ |team2 = [[Eintracht Braunschweig]] |goals1 = [[Georg Niedermeier|Niedermeier]] {{goal|21}}, {{yel|106}}<br>[[Christian Gentner|Gentner]] {{yel|71}}<br>[[Timo Werner|Werner]] {{goal|99}}<br>[[Toni Šunjić|Šunjić]] {{goal|118}} |goals2 = [[Joseph Baffo|Baffo]] {{goal|6}}<br>[[Saulo Decarli|Decarli]] {{yel|35}}<br>[[Orhan Ademi|Ademi]] {{goal|110}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 21,950 |referee = [[Peter Sippel]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[2015–16 DFB-Pokal#VfB Stuttgart v Borussia Dortmund|Quarter-finals]] |date = {{Start date|2016|02|09|df=y}} |time = 20:30 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[VfB Stuttgart]] |score = 1–3 |report = https://int.soccerway.com/matches/2016/02/09/germany/dfb-pokal/vfb-stuttgart-1893-ev/bv-borussia-09-dortmund/2178097/ |team2 = [[Borussia Dortmund]] |goals1 = [[Lukas Rupp|Rupp]] {{goal|21}}<br>[[Georg Niedermeier|Niedermeier]] {{yel|34}}<br>[[Kevin Großkreutz|Großkreutz]] {{yel|46}}<br>[[Daniel Didavi|Didavi]] {{yel|62}} |goals2 = [[Marco Reus|Reus]] {{goal|5}}<br>[[Pierre-Emerick Aubameyang|Aubameyang]] {{goal|31}}<br>[[Sokratis Papastathopoulos|Papastathopoulos]] {{yel|83}}<br>[[Henrikh Mkhitaryan|Mkhitaryan]] {{goal|89}} |stadium = [[MHPArena|Mercedes-Benz Arena]] |location = [[Stuttgart]] |attendance = 46,500 |referee = [[Tobias Stieler]] |result = L }} ==Kundivihira== {{reflist}} {{VfB Stuttgart}} {{2015–16 in German football}} {{DEFAULTSORT:2015-16 VfB Stuttgart season}} [[Category:German football clubs 2015–16 season|VfB Stuttgart]] [[Category:VfB Stuttgart seasons]] muhoyfbvjictxg3m7dlh2pfx82ao5vp Dolly Parton ni deei pini shɛŋa mini piibu 0 23573 145521 119512 2026-08-02T23:56:24Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145521 wikitext text/x-wiki {{short description|None}} {{Use mdy dates|date=July 2022}} {{Infobox Musician Awards | name = Dolly Parton | image = | wins = 189 | nominations = 382 | customs = {{Infobox musician awards/customs|[[Academy Awards]]|0|2}} {{Infobox musician awards/customs|[[Academy of Country Music Awards]]|13|44}} {{Infobox musician awards/customs|[[American Association of School Administrators]]|1|1}} {{Infobox musician awards/customs|[[American Legion]]|1|1}} {{Infobox musician awards/customs|[[American Guild of Variety Artists]]|4|4}} {{Infobox musician awards/customs|[[American Music Awards]]|4|18}} {{Infobox musician awards/customs|Association for Independent Music Awards|2|2}} {{Infobox musician awards/customs|[[BBC]]|1|1}} {{Infobox musician awards/customs|''[[Billboard (magazine)|Billboard]]''|4|4}} {{Infobox musician awards/customs|[[BMI Awards]]|48|48}} {{Infobox musician awards/customs|Broadway.com Audience Awards|1|1}} {{Infobox musician awards/customs|[[Canadian Country Music Association Awards]]|1|1}} {{Infobox musician awards/customs|''[[Cashbox (magazine)|Cashbox]]''|2|2}} {{Infobox musician awards/customs|Christian Fan Awards|2|2}} {{Infobox musician awards/customs|[[CMT Music Awards]]|13|49}} {{Infobox musician awards/customs|CMT Video Awards|2|2}} {{Infobox musician awards/customs|[[Country Music Association Awards]]|10|45}} {{Infobox musician awards/customs|[[Country Radio Broadcasters]]|1|1}} {{Infobox musician awards/customs|''[[Country Weekly]]''|1|1}} {{Infobox musician awards/customs|'[[Critics' Choice Movie Awards]]|0|2}} {{Infobox musician awards/customs|[[Daughters of the American Revolution]]|1|1}} {{Infobox musician awards/customs|[[Drama Desk Awards]]|0|2}} {{Infobox musician awards/customs|[[Drama League Awards]]|0|1}} {{Infobox musician awards/customs|[[European Country Music Association|European Country Music Association Awards]]|1|5}} {{Infobox musician awards/customs|[[Grammy Awards]]|11|52}} }} [[Dolly Parton]] nyɛla American yili yiinda, yili sabira, kpɛrikpɛrita, buku sabira n-ti pahi sɔŋda ka sokam mi o ka di nyɛla o yila tuma o ya tiŋgbani ni. [[Recording Industry Association of America]] nyɛla ban piigi o yila nim pishi ni yini n-ti pahi o album shɛli o ni daa bahi ka boli Gold bee Platinum. O mali la yila pishi ni anu din dɔni kalinli yim ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'' [[Hot Country Songs]] chart, ka dɔni buyi ni pahi [[Reba McEntire]]. O mali la 42 career top-10 country album nima, ka di nya taarihi zaŋti yili yiindaba kam, n-ti pahi 110 career-charted single nima.<ref name="music.yahoo.com">{{cite news|title=Dolly Parton talks dreams, love, plastic surgery|work=Yahoo|date=November 29, 2012|url=http://music.yahoo.com/news/dolly-parton-talks-dreams-love-plastic-surgery-011205956.html|access-date=December 29, 2012}}</ref> Parton nyɛla ŋun deei Grammy Award nim pin'yini (ni o yuuni 2011 Lifetime Achievement Award) ka nya piibu din kalinli yiɣisi pihinu ni yini Grammy Award, din nyɛ din pahiri buyi yili yiinda shɛba ban nyɛ paɣaba ka nya piibu pam, o doli la [[Beyoncé]] nyaaŋa.<ref>{{cite web|last=Lambert|first=Miranda|title=Lifetime Achievement Award: Dolly Parton|url=http://www.grammy.com/news/lifetime-achievement-award-dolly-parton|publisher=Grammy.Com (The Recording Academy)|access-date=December 6, 2012|date=February 12, 2011}}</ref><ref>{{cite magazine|title=Dolly Parton – Chart History – Billboard|url=https://www.billboard.com/artist/301080/dolly-parton/chart?sort=position&f=379|magazine=Billboard|access-date=July 10, 2015}}</ref> [[American Music Award]]s, o nyɛla ŋun deei pina anahi o bupishi ayi ka piibu ni. [[Country Music Association Awards]], o deei la pina pia o bupihinahi ni anu piibu ni. [[Academy of Country Music]], o deei la pina pinaata yaɣili ŋɔ ka nya piibu pihinahi ni anu. O nyɛla ŋun be yili yiindaba ayopɔin ban nyɛ paɣaba (ban nyɛ [[Reba McEntire]], [[Barbara Mandrell]], [[Shania Twain]], [[Loretta Lynn]], [[Carrie Underwood]], n-ti pahi [[Taylor Swift]]), ka di Country Music Association's highest honor, Entertainer of the Year (1978). O lahi nyɛla ŋun nya piibu buyi [[Academy Awards]] mini [[Tony Award]]. Bɛ daa piigi o zaŋti [[Emmy Award]] ka di nyɛla o ni daa yina yuuni 1978 [[Cher]] television special. Bɛ daa ti o pini [[Hollywood Walk of Fame]] zaŋti o yila yuuni 1984, ka di be 6712 Hollywood Boulevard in [[Hollywood, California|Hollywood]], California; baŋda be Nashville [[StarWalk]] zaŋti Grammy ban deei pina.<ref>{{cite news|date=February 17, 1988|title=Dolly Parton leaves prints at Star Walk|url=https://www.newspapers.com/clip/7111464/dolly_parton/|newspaper=The San Bernardino County Sun|location=San Bernardino, California|page=A2|via=[[Newspapers.com]]|access-date=January 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122024717/https://www.newspapers.com/clip/7111464/dolly_parton/|archive-date=January 22, 2019|url-status=live}} {{Open access}}</ref> Parton nyɛla bɛn daa piigi so Grand Ole Opry yuuni1969, mini yuuni 1986 ''[[Ms. Magazine]]'''s Women of the Year. Yuuni 1986, bɛ daa piigi o kpɛhi [[Nashville Songwriters Hall of Fame]].<ref>{{cite web|url=http://nashvillesongwritersfoundation.com.s164288.gridserver.com/Site/inductee?entry_id=5030|title=Nashville Songwriters Hall of Fame|website=Nashvillesongwritersfoundation.com.s164288.gridserver.com|date=January 19, 1946|access-date=August 19, 2016|archive-date=October 22, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022084814/http://nashvillesongwritersfoundation.com.s164288.gridserver.com/Site/inductee?entry_id=5030|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?nid=2209&dat=19870113&id=lwEmAAAAIBAJ&pg=6896,3428561|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114013734/https://news.google.com/newspapers?nid=2209&dat=19870113&id=lwEmAAAAIBAJ&sjid=JvwFAAAAIBAJ&pg=6896,3428561|url-status=dead|archive-date=November 14, 2018|title=The Telegraph – Google News Archive Search|date=November 14, 2018|access-date=December 11, 2018}}</ref> ==Pina mini piibu== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+Name of the award ceremony, year presented, award category, nominee(s) of the award and the result of the nomination ! scope="col" | Award ! scope="col" | Year{{efn| Indicates the year of ceremony. Each year is linked to the article about the awards held that year, wherever possible.}} ! scope="col" | Category ! scope="col" | Recipient(s) ! scope="col" style="width:8%;"| Result ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref(s).|References}} |- ! scope = "row" rowspan = "2" | [[Academy Awards]] | style="text-align:center;" | [[53rd Academy Awards|1981]] | [[Academy Award for Best Original Song|Best Original Song]] | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" from ''[[9 to 5 (film)|9 to 5]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan = "2" | <ref>{{cite web |title=Academy Awards Search - Academy of Motion Picture Arts & Sciences |url=http://awardsdatabase.oscars.org/ |website=awardsdatabase.oscars.org |access-date=August 21, 2020}}</ref> |- | style="text-align:center;" | [[78th Academy Awards|2006]] | [[Academy Award for Best Original Song|Best Original Song]] | "[[Transamerica (soundtrack)|Travelin' Thru]]" from ''[[Transamerica (film)|Transamerica]]'' | {{nom}} |- ! scope = "row" rowspan = "44" | [[Academy of Country Music Awards]] | style="text-align:center;" | 1970 | Top Female Vocalist | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan = "44" | <ref>{{cite web |title=Academy of Country Music Winners & Nominees Archive |url=https://www.acmcountry.com/winners |website=Academy of Country Music |access-date=August 21, 2020 |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1971 | Top Vocal Group | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{won}} |- | Top Female Vocalist | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 1972 | Top Vocal Group | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 1973 | Top Female Vocalist | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1974 | Top Female Vocalist | Dolly Parton | {{nom}} |- | Top Vocal Duet or Group | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1975 | Top Vocal Group | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | Top Female Vocalist | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 1976 | Top Female Vocalist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 1977 | Top Female Vocalist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1978 | Entertainer of the Year | Dolly Parton | {{won}} |- | Top Female Vocalist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} |- | Album of the Year – Artist | ''[[Here You Come Again]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1979 | Entertainer of the Year | Dolly Parton | {{nom}} |- | Top Female Vocalist | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1980 | Song of the Year – Artist | "[[You're the Only One (Dolly Parton song)|You're the Only One]]" | {{nom}} |- | Top Female Vocalist | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "4" | 1981 | Top Female Vocalist | Dolly Parton | {{won}} |- | Entertainer of the Year | Dolly Parton | {{nom}} |- | Song of the Year – Artist | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{nom}} |- | Single Record of the Year – Artist | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1982 | Entertainer of the Year | Dolly Parton | {{nom}} |- | Album of the Year – Artist | ''[[9 to 5 and Odd Jobs]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1984 | Single Record of the Year – Artist | "[[Islands in the Stream (song)|Islands in the Stream]]" {{small|(with [[Kenny Rogers]])}} | {{won}} |- | Top Vocal Duet | [[Kenny Rogers]] and Dolly Parton | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 1985 | Top Female Vocalist | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 1988 | Album of the Year – Artist | ''[[Trio (1987 album)|Trio]]'' {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1990 | Country Music Video of the Year – Artist | "[[Why'd You Come in Here Lookin' Like That]]" | {{nom}} |- | Entertainer of the Year | Dolly Parton | {{nom}} |- | Top Female Vocalist | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 1991 | Entertainer of the Year | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 1992 | Top Vocal Duet | Dolly Parton and [[Ricky Van Shelton]] | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 1996 | Top Vocal Duet | Dolly Parton and [[Vince Gill]] | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 2000 | Vocal Event of the Year – Artist | "[[After the Gold Rush]]" {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 2005 | Vocal Event of the Year – Artist | "[[Feels like Home (Norah Jones album)|Creepin' In]]" {{small|(with [[Norah Jones]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 2006 | Video of the Year – Artist | "[[When I Get Where I'm Going]]" {{small|(with [[Brad Paisley]])}} | {{won}} |- | Vocal Event of the Year – Artist | "[[When I Get Where I'm Going]]" {{small|(with [[Brad Paisley]])}} | {{won}} |- | Song of the Year – Artist | "[[When I Get Where I'm Going]]" {{small|(with [[Brad Paisley]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 2007 | Cliff Stone Pioneer Award | Dolly Parton | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 2009 | Jim Reeves International Award | Dolly Parton | {{won}} |- | style="text-align:center;" | [[51st Academy of Country Music Awards|2016]] | Tex Ritter Film Award | ''[[Dolly Parton's Coat of Many Colors]]'' | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | [[52nd Academy of Country Music Awards|2017]] | Video of the Year – Artist | "[[Forever Country]]" {{small|(among Artists of Then, Now & Forever)}} | {{won}} |- | Gary Haber Lifting Lives Award | Dolly Parton | {{won}} |- ! scope = "row" | [[American Association of School Administrators]] | style="text-align:center;" | 2002 | Galaxy Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Educators Honor Dolly Parton With Galaxy Award|url=http://www.cmt.com/news/1452170/educators-honor-dolly-parton-with-galaxy-award/|website=CMT News|access-date=June 13, 2017}}</ref> |- ! scope = "row" | [[American Legion]] | style="text-align:center;" | 2004 | James V. Day Good Guy Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=American Legion Honors Parton|url=http://www.cmt.com/news/1490685/american-legion-honors-parton/|website=CMT News|access-date=June 13, 2017}}</ref> |- ! scope = "row" rowspan = "4" | [[American Guild of Variety Artists|American Guild of Variety Artists Awards]] | style="text-align:center;" | 1978 | Country Star of the Year | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "4" | |- | style="text-align:center;" | 1979 | Country Star of the Year | Dolly Parton | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1980 | Country Star of the Year | Dolly Parton | {{won}} |- | Entertainer of the Year | Dolly Parton | {{won}} |- ! scope = "row" rowspan = "18" | [[American Music Awards]] | style="text-align:center;" | [[American Music Awards of 1977|1977]] | [[American Music Award for Favorite Country Female Artist|Favorite Country Female Artist]] | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | [[American Music Awards of 1978|1978]] | [[American Music Award for Favorite Country Album|Favorite Country Album]] | ''[[New Harvest...First Gathering]]'' | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | [[American Music Award for Favorite Country Female Artist|Favorite Country Female Artist]] | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | [[American Music Awards of 1979|1979]] | [[American Music Award for Favorite Country Album|Favorite Country Album]] | ''[[Here You Come Again]]'' | {{nominated}} | style="text-align:center;" | |- | [[American Music Award for Favorite Country Song|Favorite Country Song]] | "[[Here You Come Again (song)|Here You Come Again]]" | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | [[American Music Awards of 1980|1980]] | [[American Music Award for Favorite Country Female Artist|Favorite Country Female Artist]] | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Rock On The Net: 7th American Music Awards (presented in 1980) |url=http://www.rockonthenet.com/archive/1980/amas.htm |website=www.rockonthenet.com |access-date=August 21, 2020}}</ref> |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | [[American Music Awards of 1982|1982]] | [[American Music Award for Favorite Pop/Rock Female Artist|Favorite Pop/Rock Female Artist]] | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan = "2" | <ref>{{cite web |title=Rock On The Net: 9th American Music Awards (presented in 1982) |url=http://www.rockonthenet.com/archive/1982/amas.htm |website=www.rockonthenet.com |access-date=August 21, 2020}}</ref> |- | [[American Music Award for Favorite Country Female Artist|Favorite Country Female Artist]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | [[American Music Awards of 1984|1984]] | [[American Music Award for Favorite Country Song|Favorite Country Song]] | "[[Islands in the Stream (song)|Islands in the Stream]]" {{small|(with [[Kenny Rogers]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "3" | <ref>{{cite web |title=Rock On The Net: 11th American Music Awards (presented in 1984 |url=http://www.rockonthenet.com/archive/1984/amas.htm |website=www.rockonthenet.com |access-date=August 21, 2020}}</ref> |- | [[American Music Award for Favorite Country Band/Duo/Group|Favorite Country Band/Duo/Group]] | [[Kenny Rogers]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | Favorite Country Video | "[[Potential New Boyfriend]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | [[American Music Awards of 1985|1985]] | [[American Music Award for Favorite Country Song|Favorite Country Song]] | "[[Islands in the Stream (song)|Islands in the Stream]]" {{small|(with [[Kenny Rogers]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "2" | <ref>{{cite web |title=Rock On The Net: 12th American Music Awards (presented in 1985) |url=http://www.rockonthenet.com/archive/1985/amas.htm |website=www.rockonthenet.com |access-date=August 21, 2020}}</ref> |- | [[American Music Award for Favorite Country Female Artist|Favorite Country Female Artist]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[American Music Awards of 1986|1986]] | [[American Music Award for Favorite Country Female Artist|Favorite Country Female Artist]] | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Rock On The Net: 13th American Music Awards (presented in 1986) |url=http://www.rockonthenet.com/archive/1986/amas.htm |website=www.rockonthenet.com |access-date=August 21, 2020}}</ref> |- | style="text-align:center;" | [[American Music Awards of 1990|1990]] | [[American Music Award for Favorite Country Female Artist|Favorite Country Female Artist]] | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Rock On The Net: 17th American Music Awards (presented in 1990) |url=http://www.rockonthenet.com/archive/1990/amas.htm |website=www.rockonthenet.com |access-date=August 21, 2020}}</ref> |- | style="text-align:center;" | [[American Music Awards of 1992|1992]] | [[American Music Award for Favorite Country Female Artist|Favorite Country Female Artist]] | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Rock On The Net: 19th American Music Awards (presented in 1992) |url=http://www.rockonthenet.com/archive/1992/amas.htm |website=www.rockonthenet.com |access-date=August 21, 2020}}</ref> |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | [[American Music Awards of 1994|1994]] | [[American Music Award for Favorite Country Female Artist|Favorite Country Female Artist]] | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan = "2" | <ref name="AMA1994">{{cite web |title=Rock On The Net: 21st American Music Awards (presented in 1994) |url=http://www.rockonthenet.com/archive/1994/amas.htm |website=www.rockonthenet.com |access-date=August 21, 2020}}</ref> |- | [[American Music Award for Favorite Country Song|Favorite Country Song]] | "[[Romeo (Dolly Parton song)|Romeo]]" | {{nom}} |- ! scope = "row" rowspan = "2" | Association for Independent Music Awards | style="text-align:center;" | 2000 | Best Bluegrass Album | ''[[The Grass Is Blue]]'' | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "2" | |- | style="text-align:center;" | 2002 | Best Bluegrass Album | ''[[Little Sparrow]]'' | {{won}} |- ! scope = "row" | [[BBC]] | style="text-align:center;" | 2004 | Dolly Parton | International Artist Achievement Award | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" rowspan = "4" | ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'' | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1978 | Country Artist of the Year | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "4" | <ref name=book>{{cite book|last1=Cardwell|first1=Nancy|title=The Words and Music of Dolly Parton: Getting to Know Country's "Iron Butterfly": Getting to Know Country's "Iron Butterfly"|date=2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=9780313378041|url=https://books.google.com/books?id=DVqsWsJyAWIC&q=International+Country+Gospel+Music+Association+awards+2003+dolly+parton&pg=PA155|access-date=June 13, 2017|language=en}}</ref> |- | Country Singles Artist of the Year | Dolly Parton | {{won}} |- | Bill Williams Memorial Artist of the Year | Dolly Parton | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 1981 | Distinguished Achievement Award | Dolly Parton | {{won}} |- ! scope = "row" rowspan = "48" | [[BMI Awards]] | style="text-align:center;" | 1966 | Country Award | "Put It Off Until Tomorrow" {{small|(performed by [[Bill Phillips (singer)|Bill Phillips]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "41" | <ref>{{cite web |title=2003 BMI Country Awards: Dolly Parton Bio |url=https://www.bmi.com/news/entry/2003_bmi_country_awards_dolly_parton_bio |website=BMI.com |access-date=August 21, 2020 |language=en |date=November 3, 2003}}</ref> |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1971 | Country Award | "Daddy Was an Old Time Preacher Man" {{small|(with [[Porter Wagoner]])}} | {{won}} |- | Country Award | "[[Joshua (song)|Joshua]]" | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 1972 | Country Award | "The Last One to Touch Me" | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1974 | Country Award | "[[Jolene (song)|Jolene]]" | {{won}} |- | Pop Award / Million-Air | "[[Jolene (song)|Jolene]]" | {{won}} |- | Country Award | "Traveling Man" | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "4" | 1975 | Country Award | "[[I Will Always Love You]]" | {{won}} |- | Country Award | "[[Kentucky Gambler]]" | {{won}} |- | Country Award | "[[Love Is Like a Butterfly (song)|Love Is Like a Butterfly]]" | {{won}} |- | Country Award | "[[Please Don't Stop Loving Me]]" {{small|(with [[Porter Wagoner]])}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1976 | Country Award | "[[Say Forever You'll Be Mine (song)|Say Forever You'll Be Mine]]" {{small|(with [[Porter Wagoner]])}} | {{won}} |- | Country Award | "[[The Bargain Store (song)|The Bargain Store]]" | {{won}} |- | Country Award | "[[The Seeker (Dolly Parton song)|The Seeker]]" | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 1977 | Country Award | "[[All I Can Do (Dolly Parton song)|All I Can Do]]" | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "4" | 1978 | Country Award | "[[Light of a Clear Blue Morning]]" | {{won}} |- | Country Award | "[[To Daddy]]" {{small|(performed by [[Emmylou Harris]])}} | {{won}} |- | Country Award | "[[Two Doors Down (Dolly Parton song)|Two Doors Down]]" | {{won}} |- | Pop Award / Million-Air | "[[Two Doors Down (Dolly Parton song)|Two Doors Down]]" | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "4" | 1979 | Country Award | "[[Baby I'm Burning]]" | {{won}} |- | Pop Award | "[[Baby I'm Burning]]" | {{won}} |- | Country Award | "[[It's All Wrong, But It's All Right]]" | {{won}} |- | Country Award | "[[Two Doors Down (Dolly Parton song)|Two Doors Down]]" | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "4" | 1981 | Country Award | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{won}} |- | Country Song of the Year | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{won}} |- | Pop Award / Million-Air {{small|(3 million)}} | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{won}} |- | Pop Song of the Year | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1982 | Country Award | "[[Heartbreak Express (song)|Heartbreak Express]]" | {{won}} |- | Pop Award | "[[I Will Always Love You]]" | {{won}} |- | Country Award | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "4" | 1983 | Country Award | "Everything's Beautiful (In Its Own Way)" {{small|(with [[Willie Nelson]])}} | {{won}} |- | Pop Award | "Everything's Beautiful (In Its Own Way)" {{small|(with [[Willie Nelson]])}} | {{won}} |- | Country Award | "[[Heartbreak Express (song)|Heartbreak Express]]" | {{won}} |- | Country Award | "[[I Will Always Love You]]" | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 1985 | Country Award | "[[Tennessee Homesick Blues]]" | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 1990 | Country Award | "[[Yellow Roses]]" | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1993 | Pop Award | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(performed by [[Whitney Houston]])}} | {{won}} |- | Pop Song of the Year | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(performed by [[Whitney Houston]])}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 1994 | Pop Award | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(performed by [[Whitney Houston]])}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 1995 | Pop Award / Million-Air {{small|(6 million)}} | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(performed by [[Whitney Houston]])}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 2003 | Icon Award | Dolly Parton | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "7" | 2020 | Million-Air {{small|(1 million)}} | "[[Coat of Many Colors (song)|Coat of Many Colors]]" | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "7" | <ref>{{cite web |title=BMI Presents Dolly Parton With 7 "Million-Air" Certificates |url=https://www.bmi.com/news/entry/bmi-presents-dolly-parton-with-7-million-air-certificates |website=BMI.com |access-date=August 21, 2020 |language=en |date=August 13, 2020}}</ref> |- | Million-Air {{small|(10 million)}} | "[[I Will Always Love You]]" | {{won}} |- | Million-Air {{small|(3 million)}} | "[[Jolene (song)|Jolene]]" | {{won}} |- | Million-Air {{small|(1 million)}} | "[[The Seeker (Dolly Parton song)|The Seeker]]" | {{won}} |- | Million-Air {{small|(2 million)}} | "[[Two Doors Down (Dolly Parton song)|Two Doors Down]]" | {{won}} |- | Million-Air {{small|(1 million)}} | "[[Yellow Roses]]" | {{won}} |- | Million-Air {{small|(5 million)}} | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{won}} |- ! scope = "row" | Broadway.com Audience Awards | style="text-align:center;" | 2009 | Favorite New Broadway Song | "Get Out and Stay Out" {{small|(performed by the Cast of ''[[9 to 5: The Musical]]'')}} | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=The Fans Have Spoken! 2009 Broadway.com Audience Award Winners Announced |url=https://www.broadway.com/buzz/98556/the-fans-have-spoken-2009-broadwaycom-audience-award-winners-announced/ |website=Broadway.com |access-date=August 21, 2020 |language=en}}</ref> |- ! scope = "row" | [[Canadian Country Music Association]] | style="text-align:center;" | 1985 | Top Selling Album of the Year | ''[[Once Upon a Christmas (Kenny Rogers and Dolly Parton album)|Once Upon a Christmas]]'' {{small|(with Kenny Rogers)}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" rowspan = "11" | [[Cashbox (magazine)|''Cashbox'' Awards]] | style="text-align:center;" | 1968 | Most Promising Up and Coming Female Artist | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1975 | Top Female Vocalist – Singles | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Top Duo – Singles | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1977 | Female Entertainer of the Year – Country Albums | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Female Vocalist of the Year – Country Albums | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Female Vocalist of the Year – Country Singles | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "4" | 1978 | Crossover Artist of the Year | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Female Entertainer of the Year – Country Albums | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Female Vocalist of the Year – Country Albums | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Female Vocalists – Highest Debut | "[[Heartbreaker (Dolly Parton song)|Heartbreaker]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1979 | Composer/Performer of the Year | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" rowspan = "2" | Christian Fan Awards | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 2004 | Duo of the Year | [[Dottie Rambo]] and Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "2" | |- | Song of the Year | "Stand by the River" {{small|(with [[Dottie Rambo]])}} | {{won}} |- ! scope = "row" rowspan = "49" | [[CMT Music Awards]] | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1968 | Duet of the Year | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Most Promising Female Artist | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1969 | Duet of the Year | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Female Artist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | TV show of the Year | ''[[The Porter Wagoner Show]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1970 | Duet of the Year | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Female Artist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | TV show of the Year | ''[[The Porter Wagoner Show]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1971 | TV show of the Year | ''[[The Porter Wagoner Show]]'' | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Duet of the Year | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1972 | Duet of the Year | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | Female Artist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | TV show of the Year | ''[[The Porter Wagoner Show]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1973 | Duet of the Year | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | TV show of the Year | ''[[The Porter Wagoner Show]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1974 | Duet of the Year | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | Female Artist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1975 | Duet of the Year | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | Female Artist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1976 | Female Artist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1977 | Album of the Year | ''[[New Harvest...First Gathering]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1978 | Female Artist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | Songwriter of the Year | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1979 | Female Artist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1981 | Female Artist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1984 | Duet of the Year | [[Kenny Rogers]] and Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | Single of the Year | "[[Islands in the Stream (song)|Islands in the Stream]]" {{small|(with [[Kenny Rogers]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1985 | Duet of the Year | [[Kenny Rogers]] and Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | TV special the Year | ''Kenny & Dolly: Real Love'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1986 | Duet of the Year | [[Kenny Rogers]] and Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1987 | TV special of the Year | ''[[A Smoky Mountain Christmas]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1988 | Vocal Collaboration of the Year | ''[[Trio (1987 album)|Trio]]'' {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Album of the Year | ''[[Trio (1987 album)|Trio]]'' {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | TV series the Year | ''[[Dolly (1987 series)|Dolly]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1990 | Video of the Year | "[[Why'd You Come in Here Lookin' Like That]]" | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1992 | Vocal Collaboration of the Year | "[[Rockin' Years]]" {{small|(with [[Ricky Van Shelton]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Video of the Year | "[[Rockin' Years]]" {{small|(with [[Ricky Van Shelton]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "5" | 1994 | Living Legend Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Minnie Pearl Humanitarion Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Vocal Event of the Year | "[[Romeo (Dolly Parton song)|Romeo]]" {{small|(with [[Billy Ray Cyrus]] and Friends)}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Album of the Year | ''[[Honky Tonk Angels]]'' {{small|(with [[Loretta Lynn]] and [[Tammy Wynette]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | Vocal Collaboration of the Year | ''[[Honky Tonk Angels]]'' {{small|(with [[Loretta Lynn]] and [[Tammy Wynette]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1996 | Single of the Year | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(with [[Vince Gill]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | Vocal Collaboration of the Year | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(with [[Vince Gill]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1997 | Vocal Collaboration of the Year | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(with [[Vince Gill]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 2000 | Vocal Event of the Year | "[[After the Gold Rush]]" {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 2002 | Flameworthy Female Video of the Year | "[[Shine (Collective Soul song)|Shine]]" | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 2006 | Most Inspiring Video of the Year | "[[When I Get Where I'm Going]]" {{small|(with [[Brad Paisley]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Collaborative Video of the Year | "[[When I Get Where I'm Going]]" {{small|(with [[Brad Paisley]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" rowspan = "2" | CMT Video Awards | style="text-align:center;" | 1994 | Video Event of the Year | "[[Romeo (Dolly Parton song)|Romeo]]" {{small|(with [[Billy Ray Cyrus]] and Friends)}} | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "2" | |- | style="text-align:center;" | 1999 | Video Event of the Year | "[[After the Gold Rush]]" {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{won}} |- ! scope = "row" rowspan = "45" | [[Country Music Association Awards]] | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1968 | [[Country Music Association Award for Vocal Group of the Year|Vocal Group of the Year]] | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "44" | <ref name="CMAs">{{cite web |title=Past Winners And Nominees |url=https://cmaawards.com/past-winners-and-nominees/?appSession=6V28E635G6J231Y75MTD59PXNFPNRKXLYNX4GH8Z57VU77JOUL829O85EDPQ90O5PNF977FY5S2TE8Y4J2E4X23D969B3X7UKZF72185U08M686E6AF743I4E1447F4M&RecordID=&PageID=2&PrevPageID=2&cbNewPageSize=50 |website=CMA Awards |access-date=August 22, 2020}}</ref> |- | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1969 | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | [[Country Music Association Award for Vocal Group of the Year|Vocal Group of the Year]] | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1970 | [[Country Music Association Award for Vocal Duo of the Year|Vocal Duo of the Year]] | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{won}} |- | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1971 | [[Country Music Association Award for Vocal Duo of the Year|Vocal Duo of the Year]] | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{won}} |- | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1972 | [[Country Music Association Award for Album of the Year|Album of the Year]] | ''[[Coat of Many Colors]]'' | {{nom}} |- | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | [[Country Music Association Award for Vocal Duo of the Year|Vocal Duo of the Year]] | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 1973 | [[Country Music Association Award for Vocal Duo of the Year|Vocal Duo of the Year]] | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1974 | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | [[Country Music Association Award for Vocal Duo of the Year|Vocal Duo of the Year]] | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1975 | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{won}} |- | [[Country Music Association Award for Vocal Duo of the Year|Vocal Duo of the Year]] | [[Porter Wagoner]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1976 | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{won}} |- | [[Country Music Association Award for Entertainer of the Year|Entertainer of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 1977 | [[Country Music Association Award for Entertainer of the Year|Entertainer of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "4" | 1978 | [[Country Music Association Award for Entertainer of the Year|Entertainer of the Year]] | Dolly Parton | {{won}} |- | [[Country Music Association Award for Album of the Year|Album of the Year]] | ''[[Here You Come Again]]'' | {{nom}} |- | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | [[Country Music Association Award for Single of the Year|Single of the Year]] | "[[Here You Come Again (song)|Here You Come Again]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 1981 | [[Country Music Association Award for Album of the Year|Album of the Year]] | ''[[9 to 5 and Odd Jobs]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | [[1984 Country Music Association Awards|1984]] | [[Country Music Association Award for Single of the Year|Single of the Year]] | "[[Islands in the Stream (song)|Islands in the Stream]]" {{small|(with [[Kenny Rogers]])}} | {{nom}} |- | [[Country Music Association Award for Vocal Duo of the Year|Vocal Duo of the Year]] | [[Kenny Rogers]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[1985 Country Music Association Awards|1985]] | [[Country Music Association Award for Vocal Duo of the Year|Vocal Duo of the Year]] | [[Kenny Rogers]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[1986 Country Music Association Awards|1986]] | [[Country Music Association Award for Vocal Duo of the Year|Vocal Duo of the Year]] | [[Kenny Rogers]] and Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | [[1987 Country Music Association Awards|1987]] | [[Country Music Association Award for Album of the Year|Album of the Year]] | ''[[Trio (1987 album)|Trio]]'' {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{nom}} |- | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[1988 Country Music Association Awards|1988]] | [[Country Music Association Award for Musical Event of the Year|Vocal Event of the Year]] | Trio {{small|(Dolly Parton, [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" | [[1989 Country Music Association Awards|1989]] | [[Country Music Association Award for Video of the Year|Music Video of the Year]] | "[[Why'd You Come in Here Lookin' Like That]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[1991 Country Music Association Awards|1991]] | [[Country Music Association Award for Musical Event of the Year|Vocal Event of the Year]] | Dolly Parton and [[Ricky Van Shelton]] | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | [[1994 Country Music Association Awards|1994]] | [[Country Music Association Award for Album of the Year|Album of the Year]] | ''[[Tribute to the Music of Bob Wills and the Texas Playboys]]'' {{small|([[Asleep at the Wheel]] with various artists)}} | {{nom}} |- | [[Country Music Association Award for Musical Event of the Year|Vocal Event of the Year]] | Dolly Parton, [[Loretta Lynn]] and [[Tammy Wynette]] | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[1996 Country Music Association Awards|1996]] | [[Country Music Association Award for Musical Event of the Year|Vocal Event of the Year]] | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(with [[Vince Gill]])}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" | [[1999 Country Music Association Awards|1999]] | [[Country Music Association Award for Musical Event of the Year|Vocal Event of the Year]] | ''[[Trio II]]'' {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[2003 Country Music Association Awards|2003]] | [[Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year|Female Vocalist of the Year]] | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[2004 Country Music Association Awards|2004]] | [[Country Music Association Award for Musical Event of the Year|Musical Event of the Year]] | "[[Feels like Home (Norah Jones album)|Creepin' In]]" {{small|(with [[Norah Jones]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | [[2006 Country Music Association Awards|2006]] | [[Country Music Association Award for Musical Event of the Year|Musical Event of the Year]] | "[[When I Get Where I'm Going]]" {{small|(with [[Brad Paisley]])}} | {{won}} |- | [[Country Music Association Award for Video of the Year|Music Video of the Year]] | "[[When I Get Where I'm Going]]" {{small|(with [[Brad Paisley]])}} | {{nom}} |- | [[Country Music Association Award for Single of the Year|Single of the Year]] | "[[When I Get Where I'm Going]]" {{small|(with [[Brad Paisley]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[2014 Country Music Association Awards|2014]] | [[Country Music Association Award for Musical Event of the Year|Musical Event of the Year]] | "[[You Can't Make Old Friends]]" {{small|(with [[Kenny Rogers]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[50th Annual Country Music Association Awards|2016]] | [[Willie Nelson Lifetime Achievement Award]] | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite magazine |last1=Betts |first1=Stephen L. |title=Dolly Parton to Receive CMA's Willie Nelson Lifetime Achievement Award |url=https://www.rollingstone.com/music/music-country/dolly-parton-to-receive-cmas-willie-nelson-lifetime-achievement-award-126898/ |magazine=Rolling Stone |access-date=August 22, 2020 |date=October 4, 2016}}</ref> |- ! scope = "row" | [[Country Radio Broadcasters]] | style="text-align:center;" | 2005 | Career Achievement Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=ARTIST CAREER ACHIEVEMENT|url=http://countryradioseminar.com/artist-career-achievement|website=countryradioseminar.com|access-date=June 13, 2017|archive-date=July 6, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706201600/http://countryradioseminar.com/artist-career-achievement|url-status=dead}}</ref> |- ! scope = "row" | ''[[Nash Country Weekly|Country Weekly]]'' | style="text-align:center;" | 2003 | Career Achievement Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title='Country Weekly' announces Fan Favorite Awards winners for 2003|url=http://top40-charts.com/news/Country/Country-Weekly-announces-Fan-Favorite-Awards-winners-for-2003/6164.html|website=Top40-Charts.com|access-date=June 13, 2017}}</ref> |- ! scope = "row" rowspan = "2" | [[Critics' Choice Movie Awards]] | style="text-align:center;" | 2005 | [[Critics' Choice Movie Award for Best Song|Best Song]] | "Travlin' Thru" from ''[[Transamerica (film)|Transamerica]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 2018 | [[Critics' Choice Movie Award for Best Song|Best Song]] | "[[Girl in the Movies]]" from ''[[Dumplin' (film)|Dumplin']]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[Daughters of the American Revolution]] | style="text-align:center;" | 2009 | Founders Medal for Education | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Daughters of the American Revolution Convene in Washington, D.C.|url=http://www.dar.org/national-society/media-center/news-releases/daughters-american-revolution-convene-washington-dc-3|website=Daughters of the American Revolution|access-date=June 13, 2017|language=en}}</ref> |- ! scope = "row" rowspan = "2" | [[Drama Desk Award]]s | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 2009 | [[Drama Desk Award for Outstanding Lyrics|Outstanding Lyrics]] | ''[[9 to 5: The Musical]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | [[Drama Desk Award for Outstanding Music|Outstanding Music]] | ''[[9 to 5: The Musical]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[Drama League Award]]s | style="text-align:center;" | 2009 | Distinguished Productions of a Musical | ''[[9 to 5: The Musical]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" rowspan = "5" | [[European Country Music Association|European Country Music Association Awards]] | style="text-align:center;" | 2001 | Female Vocalist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan = "5" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 2006 | Vocal Collaboration of the Year | "[[Thank God I'm a Country Boy]]" {{small|(with Roy Rivers)}} | {{won}} |- | Song of the Year | "[[Thank God I'm a Country Boy]]" {{small|(with Roy Rivers)}} | {{nom}} |- | Female Vocalist of the Year | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 2008 | Indie Album of the Year | ''[[Backwoods Barbie]]'' | {{nom}} |- ! scope = "row" | Fennecus Awards | style="text-align:center;" | 1982 | Best Song Score | ''[[The Best Little Whorehouse in Texas (film)|The Best Little Whorehouse in Texas]]'' {{small|(with [[Carol Hall]] and [[Patrick Williams (composer)|Patrick Williams]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[Georgia Film Critics Association Awards]] | style="text-align:center;" | 2019 | Best Original Song | "[[Girl in the Movies]]" from ''[[Dumplin' (film)|Dumplin']]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[GLAAD Media Award]]s | style="text-align:center;" | 2020 | Best Individual Television Episode | ''[[Dolly Parton's Heartstrings]]: Two Doors Down'' | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" rowspan = "4" | [[GMA Dove Award]] | style="text-align:center;"| 2004 | Country Recorded Song of the Year | "Stand by the River" {{small|(with [[Dottie Rambo]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan = "4" | |- | style="text-align:center;"| 2005 | Country Recorded Song of the Year | "[[When I Get Where I'm Going]]" {{small|(with [[Brad Paisley]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| 2015 | Bluegrass Song of the Year | "Daddy Was an Old Time Preacher Man" {{small|(Volume Five featuring [[Rhonda Vincent]]; Dolly Parton, songwriter)}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| 2020 | Short Form Video of the Year | "[[God Only Knows]]" {{small|(with [[For King & Country (band)|For King & Country]])}} | {{won}} |- ! scope = "row" rowspan = "6" | [[Golden Globe Awards]] | style="text-align:center;" rowspan = "3" | [[38th Golden Globe Awards|1981]] | [[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Comedy or Musical|Best Motion Picture Actress – Musical/Comedy]] | Dolly Parton as Doralee Rhodes in ''[[9 to 5 (film)|9 to 5]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan = "6" | <ref>{{cite web |title=Dolly Parton - Golden Globes |url=https://www.goldenglobes.com/person/dolly-parton |website=Golden Globes |access-date=August 23, 2020}}</ref> |- | [[Golden Globe Award for Best Original Song|Best Original Song]] | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" from ''[[9 to 5 (film)|9 to 5]]'' | {{nom}} |- | [[Golden Globe Award for New Star of the Year – Actress|New Star of the Year in a Motion Picture – Female]] | Dolly Parton as Doralee Rhodes in ''[[9 to 5 (film)|9 to 5]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[40th Golden Globe Awards|1984]] | [[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Comedy or Musical|Best Motion Picture Actress – Musical/Comedy]] | Dolly Parton as Mona Stangley in ''[[The Best Little Whorehouse in Texas (film)|The Best Little Whorehouse in Texas]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[63rd Golden Globe Awards|2006]] | [[Golden Globe Award for Best Original Song|Best Original Song]] | "Travelin' Thru" from ''[[Transamerica (film)|Transamerica]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[76th Golden Globe Awards|2019]] | [[Golden Globe Award for Best Original Song|Best Original Song]] | "[[Girl in the Movies]]" from ''[[Dumplin' (film)|Dumplin']]'' | {{nom}} |- ! scope = "row" rowspan = "3" | [[Golden Raspberry Awards]] | style="text-align:center;" rowspan = "3" | [[5th Golden Raspberry Awards|1985]] | [[Golden Raspberry Award for Worst Original Song|Worst Original Song]] | "Drinkin'stein" from ''[[Rhinestone (film)|Rhinestone]]'' | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | [[Golden Raspberry Award for Worst Original Song|Worst Original Song]] | "Sweet Lovin' Friends" from ''[[Rhinestone (film)|Rhinestone]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | [[Golden Raspberry Award for Worst Musical Score|Worst Musical Score]] | ''[[Rhinestone (film)|Rhinestone]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | Governor's Awards for the Arts | style="text-align:center;" | 2003 | Lifetime Achievement Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" rowspan = "52" | [[Grammy Awards]] | style="text-align:center;" | {{grammy|1970}} | [[Grammy Award for Best Country Performance by a Duo or Group with Vocal|Best Country Vocal Performance by a Duo or Group]] | "Just Someone I Used to Know" {{small|(with [[Porter Wagoner]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan = 52" | <ref name="GRAMMY">{{cite web |title=Dolly Parton |url=https://www.grammy.com/grammys/artists/dolly-parton |website=GRAMMY.com |access-date=November 15, 2019 |date=June 4, 2019}}</ref> |- | style="text-align:center;" rowspan="2" | {{grammy|1971}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | "Mule Skinner Blues (Blue Yodel No. 8)" | {{nom}} |- | [[Grammy Award for Best Country Performance by a Duo or Group with Vocal|Best Country Vocal Performance by a Duo or Group]] | "Daddy Was an Old Time Preacher Man" {{small|(with [[Porter Wagoner]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan="3" | {{grammy|1972}} | [[Grammy Award for Best Country Performance by a Duo or Group with Vocal|Best Country Vocal Performance by a Duo or Group]] | "Better Move It on Home" {{small|(with [[Porter Wagoner]])}} | {{nom}} |- | [[Grammy Award for Best Inspirational Performance|Best Sacred Performance]] | ''[[The Golden Streets of Glory]]'' | {{nom}} |- | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | "[[Joshua (song)|Joshua]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1973}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | "[[Touch Your Woman (song)|Touch Your Woman]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1974}} | [[Grammy Award for Best Country Performance by a Duo or Group with Vocal|Best Country Vocal Performance by a Duo or Group]] | "If Teardrops Were Pennies" {{small|(with [[Porter Wagoner]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1975}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | "[[Jolene (song)|Jolene]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1976}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | "[[Jolene (song)|Jolene]]" {{small|(Live)}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1977}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | ''[[All I Can Do (album)|All I Can Do]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan="2" | {{grammy|1978}} | [[Grammy Award for Best Female Pop Vocal Performance|Best Pop Vocal Performance, Female]] | "[[Here You Come Again (song)|Here You Come Again]]" | {{nom}} |- | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | "(Your Love Has Lifted Me) Higher and Higher" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1979}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | ''[[Here You Come Again (album)|Here You Come Again]]'' | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan="4" | {{grammy|1982}} | [[Grammy Award for Song of the Year|Song of the Year]] | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{nom}} |- | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{won}} |- | [[Grammy Award for Best Country Song|Best Country Song]] | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{won}} |- | [[Grammy Award for Best Score Soundtrack for Visual Media|Best Album of Original Score Written for a Motion Picture or Television Special]] | ''[[9 to 5 (soundtrack)|9 to 5 (Original Motion Picture Soundtrack)]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1983}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | "[[I Will Always Love You]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan="2"| {{grammy|1984}} | [[Grammy Award for Best Pop Performance by a Duo or Group with Vocals|Best Pop Performance by a Duo or Group]] | "[[Islands in the Stream (song)|Islands in the Stream]]" {{small|with [[Kenny Rogers]])}} | {{nom}} |- | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | ''[[Burlap & Satin]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1985}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | "[[Tennessee Homesick Blues]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan="2"| {{grammy|1986}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | ''[[Real Love (Dolly Parton album)|Real Love]]'' | {{nom}} |- | [[Grammy Award for Best Country Performance by a Duo or Group with Vocal|Best Country Vocal Performance by a Duo or Group]] | "[[Real Love (Dolly Parton and Kenny Rogers song)|Real Love]]" {{small|(with [[Kenny Rogers]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan="2"| {{grammy|1988}} | [[Grammy Award for Best Country Performance by a Duo or Group with Vocal|Best Country Vocal Performance by a Duo or Group]] | ''Trio'' {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{won}} |- | [[Grammy Award for Album of the Year|Album of the Year]] | ''[[Trio (1987 album)|Trio]]'' {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1990}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Country Vocal Performance, Female]] | "[[Why'd You Come in Here Lookin' Like That]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan="2" | {{grammy|1992}} | [[Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals|Best Country Vocal Collaboration]] | "[[Rockin' Years]]" {{small|(with [[Ricky Van Shelton]])}} | {{nom}} |- | [[Grammy Award for Best Country Song|Best Country Song]] | "[[Eagle When She Flies (song)|Eagle When She Flies]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1994}} | [[Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals|Best Country Vocal Collaboration]] | "Romeo" {{small|(with [[Billy Ray Cyrus]] and Friends)}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1995}} | [[Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals|Best Country Vocal Collaboration]] | "[[Silver Threads and Golden Needles]]" {{small|(with [[Loretta Lynn]] and [[Tammy Wynette]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|1996}} | [[Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals|Best Country Vocal Collaboration]] | "I Will Always Love You" {{small|(with [[Vince Gill]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan="2"| {{grammy|2000}} | [[Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals|Best Country Vocal Collaboration]] | "[[After the Gold Rush]]" {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{won}} |- | [[Grammy Award for Best Country Album|Best Country Album]] | ''[[Trio II]]'' {{small|(with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan="2"| {{grammy|2001}} | [[Grammy Award for Best Bluegrass Album|Best Bluegrass Album]] | ''[[The Grass Is Blue]]'' | {{won}} |- | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Female Country Vocal Performance]] | "[[Travelin' Prayer]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan="2"| {{grammy|2002}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Female Country Vocal Performance]] | "[[Shine (Collective Soul song)|Shine]]" | {{won}} |- | [[Grammy Award for Best Bluegrass Album|Best Bluegrass Album]] | ''[[Little Sparrow]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan="2"| {{grammy|2003}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Female Country Vocal Performance]] | "Dagger Through the Heart" | {{nom}} |- | [[Grammy Award for Best Country Album|Best Country Album]] | ''[[Halos & Horns]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|2004}} | [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance|Best Female Country Vocal Performance]] | "I'm Gone" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|2005}} | [[Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals|Best Country Collaboration with Vocals]] | "[[Feels Like Home (Norah Jones album)|Creepin' In]]" {{small|(with [[Norah Jones]])}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" rowspan="2" | {{grammy|2007}} | [[Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals|Best Country Collaboration with Vocals]] | "[[Tomorrow Is Forever]]" {{small|(with [[Solomon Burke]])}} | {{nom}} |- | [[Grammy Award for Best Song Written for Visual Media|Best Song Written for Motion Picture, Television or Other Visual Media]] | "[[Transamerica (soundtrack)#Travelin' Thru|Travelin' Thru]]" | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|2010}} | [[Grammy Award for Best Musical Theater Album|Best Musical Show Album]] | ''[[9 to 5: The Musical|9 to 5: The Musical (Original Broadway Cast Recording)]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|2011}} | [[Grammy Lifetime Achievement Award]] | Dolly Parton | {{won}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|2014}} | [[Grammy Award for Best Country Duo/Group Performance|Best Country Duo/Group Performance]] | "[[You Can't Make Old Friends]]" {{small|(with [[Kenny Rogers]]}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|2017}} | [[Grammy Award for Best Country Duo/Group Performance|Best Country Duo/Group Performance]] | "[[Jolene (song)#Pentatonix|Jolene]]" {{small|(with [[Pentatonix]])}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | {{grammy|2020}} | [[Grammy Award for Best Contemporary Christian Music Performance/Song|Best Contemporary Christian Music Performance/Song]] | "[[God Only Knows (For King & Country song)|God Only Knows]]" {{small|(with [[For King & Country (band)|For King & Country]])}} | {{won}} |- | [[Grammy Award for Best Song Written for Visual Media|Best Song Written for Visual Media]] | "[[Girl in the Movies]]" from ''[[Dumplin' (film)|Dumplin']]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | {{grammy|2021}} | [[Grammy Award for Best Contemporary Christian Music Performance/Song|Best Contemporary Christian Music Performance/Song]] | "[[There Was Jesus]]" {{small|(with [[Zach Williams (musician)|Zach Williams]])}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" | [[64th Annual Grammy Awards|2022]] | [[Grammy Award for Best Traditional Pop Vocal Album|Best Traditional Pop Vocal Album]] | ''[[A Holly Dolly Christmas]]'' | {{nom}} |- ! scope = "row" | Grand Master Fiddler Championship | style="text-align:center;" | 2009 | Dr. Perry F. Harris Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[Guild of Music Supervisors Awards]] | style="text-align:center;" | 2019 | Best Song/Recording Created for a Film | "[[Girl in the Movies]]" from ''[[Dumplin' (film)|Dumplin']]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[Library of Congress]] | style="text-align:center;" | 2004 | Living Legend Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Dolly Parton - Living Legends {{!}} Library of Congress|url=https://www.loc.gov/about/awards-and-honors/living-legends/dolly-parton/|website=The Library of Congress|access-date=June 13, 2017|language=en}}</ref> |- ! scope = "row" rowspan = "6" | [[International Bluegrass Music Awards]] | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 2000 | Album of the Year | ''[[The Grass Is Blue]]'' | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "6" | <ref>{{cite web |title=Recipients & Inductees |url=https://ibma.org/recipients-inductees/ |website=IBMA |access-date=August 24, 2020 |archive-date=June 25, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625185922/https://ibma.org/recipients-inductees/ |url-status=dead }}</ref> |- | Best Female Vocalist | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 2001 | Best Female Vocalist | Dolly Parton | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | 2002 | Recorded Event of the Year | ''Clinch Mountain Sweethearts'' {{small|([[Ralph Stanley]] and Friends)}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 2004 | Recorded Event of the Year | ''[[Livin', Lovin', Losin': Songs of the Louvin Brothers]]'' {{small|(with various artists)}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" | 2017 | Gospel Recorded Performance of the Year | "Sacred Memories" {{small|([[Joe Mullins (musician)|Joe Mullins and the Radio Ramblers]] with [[Ricky Skaggs]] and Sharon White Skaggs; Dolly Parton, songwriter)}} | {{won}} |- ! scope = "row" | [[International Country Gospel Music Association]] | style="text-align:center;" | 2003 | Single of the Year | "Hello God" | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[K-Love Fan Awards]] | style="text-align:center;" | 2021 | Song of the Year | "[[There Was Jesus]]" {{small|(with [[Zach Williams (musician)|Zach Williams]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |url= https://www.jesusfreakhideout.com/news/2021/05/17.K-LOVEFanAwardsNomineesAnnounced.asp |title= JFH News: K-LOVE Fan Awards Nominees Announced |date= May 17, 2021 |website= JubileeCast |access-date= May 23, 2021}}</ref> |- ! scope = "row" | Los Angeles Drama Critics Circle Awards | style="text-align:center;" | 2009 | Best Musical Score | ''[[9 to 5: The Musical]]'' | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" rowspan = "2" | [[Midsouth Emmy Awards]] | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 2018 | Governors' Award for Lifetime Achievement | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Outstanding Community Service Program | ''Smoky Mountains Rise'' | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | ''[[Ms. (magazine)|Ms. Magazine]]'' | style="text-align:center;" | 1986 | Woman of the Year | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref name=book /> |- ! scope = "row" | [[MusiCares]] | style="text-align:center;" | {{grammy|2019}} | [[MusiCares Person of the Year]] | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Dolly Parton Is MusiCares' 2019 Person Of The Year |url=https://www.grammy.com/musicares/news/dolly-parton-be-honored-2019-musicares-person-year |website=GRAMMY.com |access-date=April 22, 2021 |date=September 4, 2018}}</ref> |- ! scope = "row" rowspan = "14" | [[Nashville Songwriters Association International]] | style="text-align:center;" | 1968 | Songwriter Achievement Award | "Put It Off Until Tomorrow" {{small|(performed by [[Bill Phillips (singer)|Bill Phillips]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1971 | Songwriter Achievement Award | "Daddy Was an Old Time Preacher Man" {{small|(with [[Porter Wagoner]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1972 | Songwriter Achievement Award | "[[Coat of Many Colors (song)|Coat of Many Colors]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1974 | Songwriter Achievement Award | "[[Jolene (song)|Jolene]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "3" | 1975 | Songwriter Achievement Award | "[[Jolene (song)|Jolene]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Songwriter Achievement Award | "[[Love Is Like a Butterfly (song)|Love Is Like a Butterfly]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Songwriter Achievement Award | "[[Kentucky Gambler]]" {{small|(performed by [[Merle Haggard]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1976 | Songwriter Achievement Award | "[[The Seeker (Dolly Parton song)|The Seeker]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1979 | Songwriter Achievement Award | "[[Two Doors Down (Dolly Parton song)|Two Doors Down]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1982 | Songwriter Achievement Award | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1991 | Songwriter Achievement Award | "[[Eagle When She Flies (song)|Eagle When She Flies]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1992 | Songwriter Achievement Award | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(performed by [[Whitney Houston]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 1995 | Songwriter Achievement Award | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(with [[Vince Gill]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | 2012 | Song of the Year | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(performed by [[Whitney Houston]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | NashvilleREAD | style="text-align:center;" | 2004 | Reading Works Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | National State Teachers of the Year | style="text-align:center;" | 2002 | Chasing Rainbows Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[Ovation Awards]] | style="text-align:center;" | 2009 | Best Book/Lyrics/Music for an Original Musical | ''[[9 to 5: The Musical]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | Parents as Teachers National Center | style="text-align:center;" | 2003 | Child and Family Advocacy Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" rowspan = "9" | [[People's Choice Awards]] | style="text-align:center;" | [[7th People's Choice Awards|1981]] | Favorite Song from a Motion Picture | "[[9 to 5 (Dolly Parton song)|9 to 5]]" from ''[[9 to 5 (film)|9 to 5]]'' | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" rowspan = "2" | [[14th People's Choice Awards|1988]] | Favorite Female Performer in a New TV Program | Dolly Parton in ''[[Dolly (1987 series)|Dolly]]'' | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | Favorite All-Around Female Entertainer | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | [[18th People's Choice Awards|1992]] | Favorite Female Country Artist | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | [[19th People's Choice Awards|1993]] | Favorite Female Country Artist | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | [[20th People's Choice Awards|1994]] | Favorite Female Country Artist | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | [[31st People's Choice Awards|2005]] | Favorite Combined Forces | Dolly Parton and [[Norah Jones]] for "The Grass Is Blue" {{small|(Live at the 37th Annual [[Country Music Association Awards]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | [[41st People's Choice Awards|2015]] | Favorite Female Country Artist | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center;" | [[43rd People's Choice Awards|2017]] | Favorite Female Country Artist | Dolly Parton | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" rowspan = "4" | [[Primetime Emmy Awards]] | style="text-align:center;" | [[30th Primetime Emmy Awards|1978]] | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Individual Performance in a Variety or Music Program|Outstanding Individual Performance in a Variety or Music Program]] | ''[[Cher... Special]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan = "4" | <ref>{{cite web |title=Nominations Search - Emmy Awards |url=https://www.emmys.com/awards/nominations/award-search?search_api_views_fulltext=dolly+parton&submit=Search&field_celebrity_details_field_display_name=&field_show_details_field_nominee_show_nr_title=&field_show_details_field_network=All&field_show_details_field_production_company=All&field_nominations_year%5Bmin%5D=&field_nominations_year%5Bmax%5D=&field_nominations_year_op=%3E%3D&field_nominations_year%5Bvalue%5D=1949-01-01&field_nominations_year_1%5Bmin%5D=&field_nominations_year_1%5Bmax%5D=&field_nominations_year_1_op=%3C%3D&field_nominations_year_1%5Bvalue%5D=2020-01-01&field_award_category=All |website=Television Academy |access-date=August 23, 2020 |language=en |archive-date=November 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127132143/https://www.emmys.com/awards/nominations/award-search?search_api_views_fulltext=dolly+parton&submit=Search&field_celebrity_details_field_display_name=&field_show_details_field_nominee_show_nr_title=&field_show_details_field_network=All&field_show_details_field_production_company=All&field_nominations_year%5Bmin%5D=&field_nominations_year%5Bmax%5D=&field_nominations_year_op=%3E%3D&field_nominations_year%5Bvalue%5D=1949-01-01&field_nominations_year_1%5Bmin%5D=&field_nominations_year_1%5Bmax%5D=&field_nominations_year_1_op=%3C%3D&field_nominations_year_1%5Bvalue%5D=2020-01-01&field_award_category=All |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:center;" | [[69th Primetime Emmy Awards|2017]] | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Television Movie|Outstanding Television Movie]] | ''[[Dolly Parton's Christmas of Many Colors: Circle of Love]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[72nd Primetime Emmy Awards|2020]] | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Television Movie|Outstanding Television Movie]] | ''[[Dolly Parton's Heartstrings]]: These Old Bones'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[72nd Primetime Emmy Awards|2021]] |[[Primetime Emmy Award for Outstanding Television Movie|Outstanding Television Movie]] | ''[[Christmas on the Square|Dolly Parton's Christmas on the Square]]'' | {{won}} |- ! scope = "row" rowspan = "2" | [[Record World|''Record World'' Awards]] | style="text-align:center;" | 1975 | Tom Female Vocalist — Singles | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan = "2" | |- | style="text-align:center;" | 1977 | Tom Female Vocalist — Album | Dolly Parton | {{won}} |- ! scope = "row" | [[Sevierville, Tennessee|Sevierville Chamber of Commerce]] | style="text-align:center;" | 1989 | Citizen of the Year | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref name="Chamber">{{cite web|title=Chamber Awards|url=http://www.scoc.org/ChamberAwards.aspx|website=www.scoc.org|access-date=June 13, 2017|archive-date=March 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170301035734/http://www.scoc.org/ChamberAwards.aspx|url-status=dead}}</ref> |- ! scope = "row" | Sierra Awards | style="text-align:center;" | 2005 | Best Song | "Travelin' Thru" {{small|(from ''[[Transamerica (film)|Transamerica]]'')}} | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref name="Chamber" /> |- ! scope = "row" | [[Songwriters Hall of Fame]] | style="text-align:center;" | 2007 | Johnny Mercer Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref name="songw">{{cite web|title=Dolly Parton {{!}} Songwriters Hall of Fame|url=https://www.songhall.org/profile/Dolly_Parton|website=www.songhall.org|access-date=June 13, 2017|archive-date=October 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010092201/https://www.songhall.org/profile/Dolly_Parton|url-status=dead}}</ref> |- ! scope = "row" | [[Soul Train Music Awards]] | style="text-align:center;" | 1994 | [[Soul Train Music Award for Best Song of the Year|Song of the Year]] | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(performed by [[Whitney Houston]])}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | Stennis Center for Public Service | style="text-align:center;" | 2006 | Lindy Boggs Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" rowspan = "2" | ''[[The Tennessean]]'' | style="text-align:center;" | 2006 | Tennessean of the Year | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Dolly Parton Named Tennessean of the Year|url=http://www.cmt.com/news/1549146/dolly-parton-named-tennessean-of-the-year/|website=CMT News|access-date=June 13, 2017}}</ref> |- | style="text-align:center;" | 2016 | Tennessean of the Year | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[BroadwayWorld|Theatre Fans' Choice Awards]] | style="text-align:center;" | 2009 | Best Original Score | ''[[9 to 5: The Musical]]'' | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[Tony Award]]s | style="text-align:center;" | 2009 | Best Original Score | ''[[9 to 5: The Musical]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Jones |first1=Kenneth |title=JUST THE LIST: Winners and Nominees of the 2009 Tony Awards |url=https://www.playbill.com/article/just-the-list-winners-and-nominees-of-the-2009-tony-awards-com-161645 |website=Playbill |access-date=November 19, 2020 |date=2009}}</ref> |- ! scope = "row" | [[TV Land Awards]] | style="text-align:center;" | 2009 | Most Memorable Female Guest Star in a Comedy as herself | Dolly Parton in ''[[Designing Women]]'', "The First Day of the Last Decade of the Entire Twentieth Century, Part 1 and Part 2" | {{won}} | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[United States Congress]] | style="text-align:center;" | 2005 | [[National Medal of Arts]] | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=National Medal of Arts {{!}} NEA|url=https://www.arts.gov/honors/medals/dolly-parton|website=www.arts.gov|access-date=June 13, 2017}}</ref> |- ! scope = "row" | [[United States Fish and Wildlife Service]] | style="text-align:center;" | 2003 | Partnership Award | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref name=book /> |- ! scope = "row" | [[Woodrow Wilson International Center for Scholars]] of the [[Smithsonian Institution]] | style="text-align:center;" | 2007 | [[Woodrow Wilson Awards#Public Service|Woodrow Wilson Public Service Award]] | Dolly Parton | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Past Recipients|url=https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/psawardeesfeb2012.pdf|website=wilsoncenter.org|access-date=June 13, 2017|archive-date=August 29, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829161431/https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/psawardeesfeb2012.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |} ==Other honors== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+Name of the organization, year presented and the title of honor ! scope="col" | Organization ! scope="col" | Year ! scope="col" | Honor ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref(s).|References}} |- ! scope = "row" | [[Association of American Publishers]] | style="text-align:center;" | 2000 | AAP Honors | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Association of American Publishers Honors Award - Dolly Parton |url=https://dollyparton.com/life-and-career/awards_milestones/association-of-american-publishers-honors-award/1119 |website=DollyParton.com |access-date=April 22, 2021 |date=March 22, 2000}}</ref> |- ! scope = "row" | [[Carson–Newman University|Carson–Newman College]] | style="text-align:center;" | 1990 | Honorary Doctorate of Letters Degree | style="text-align:center;" | <ref name=doc>{{cite web|title=UT to grant Dolly Parton an honorary doctorate degree|url=http://archive.knoxnews.com/entertainment/pop-culture/ut-to-grant-dolly-parton-an-honorary-doctorate-degree-ep-410361058-359583561.html?d=mobile|website=archive.knoxnews.com|access-date=June 13, 2017|language=en|archive-date=November 27, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127123735/https://archive.knoxnews.com/entertainment/pop-culture/ut-to-grant-dolly-parton-an-honorary-doctorate-degree-ep-410361058-359583561.html?d=mobile|url-status=dead}}</ref> |- ! scope = "row" | Country Gospel Music Hall of Fame | style="text-align:center;" | 2010 | Inducted | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[Country Music Association]] | style="text-align:center;" | 1993 | Country Music Honors | style="text-align:center;" | <ref name="songw"/> |- ! scope = "row" | [[Country Music Hall of Fame and Museum|Country Music Hall of Fame]] | style="text-align:center;" | 1999 | Inducted | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Dolly Parton|url=http://countrymusichalloffame.org/Inductees/InducteeDetail/dolly-parton|website=Country Music Hall of Fame|access-date=June 13, 2017|archive-date=July 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701221856/http://countrymusichalloffame.org/Inductees/InducteeDetail/dolly-parton|url-status=dead}}</ref> |- ! scope = "row" | East Tennessee Business Hall of Fame | style="text-align:center;" | 2003 | Inducted | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Past Honorees |url=https://www.etbhof.org/past-honorees |website=East TN Business Hall of Fame |access-date=April 22, 2021}}</ref> |- ! scope = "row" | East Tennessee Educational Association Convention | style="text-align:center;" | 1988 | Guest Speaker | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | East Tennessee Hall of Fame for the Performing Arts | style="text-align:center;" | 1988 | Inducted | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=East Tennessee Hall of Fame Induction - Dolly Parton |url=https://dollyparton.com/life-and-career/awards_milestones/east-tennessee-hall-of-fame/1030 |website=DollyParton.com |access-date=April 22, 2021 |date=October 12, 1988}}</ref> |- ! scope = "row" | ''[[Good Housekeeping]]'' | style="text-align:center;" | 2001 | Seal of Approval | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Dolly Parton awarded Good Housekeeping Seal of Approval |url=https://dollyparton.com/life-and-career/awards_milestones/good-housekeeping-seal-of-approval/1133 |website=DollyParton.com |access-date=April 22, 2021 |date=November 1, 2001}}</ref> |- ! scope = "row" | [[Gospel Music Hall of Fame|Gospel Music Association Hall of Fame]] | style="text-align:center;" | 2008 | Inducted | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Dolly Parton |url=https://gospelmusichalloffame.org/dolly-parton/ |website=Gospel Music Hall Of Fame |date=January 2018 |access-date=August 24, 2020 |archive-date=August 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804132439/https://gospelmusichalloffame.org/dolly-parton/ |url-status=dead }}</ref> |- ! scope = "row" rowspan = "3" | [[Grammy Hall of Fame]] | style="text-align:center;" | 2007 | "[[I Will Always Love You]]" {{small|(1974 recording)}} inducted | style="text-align:center;" rowspan = "3" | <ref>{{cite web |title=GRAMMY Hall of Fame |url=https://www.grammy.com/grammys/awards/hall-of-fame |website=GRAMMY.com |access-date=August 24, 2020}}</ref> |- | style="text-align:center;" | 2014 | "[[Jolene (song)|Jolene]]" {{small|(1974 recording)}} inducted |- | style="text-align:center;" | 2019 | "[[Coat of Many Colors (song)|Coat of Many Colors]]" {{small|(1971 recording)}} inducted |- ! scope = "row" | [[Grand Ole Opry]] | style="text-align:center;" | 1969 | Member | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Dolly Parton {{!}} Grand Ole Opry|url=https://www.opry.com/artist/dolly-parton|website=Grand Ole Opry|access-date=June 13, 2017|language=en|date=December 5, 2013|archive-date=August 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821022307/https://www.opry.com/artist/dolly-parton|url-status=dead}}</ref> |- ! scope = "row" rowspan = "2" | [[Guinness World Records]] | style="text-align:center;" rowspan = "2" | 2018 | Most decades with a Top 20 hit on the US Hot Country Songs chart | style="text-align:center;" rowspan = "2" | <ref>{{cite web |title=Dolly Parton "humbled and blessed" as she receives certificates for her stellar career |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2018/1/dolly-parton-humbled-and-blessed-as-she-receives-certificates-for-her-stellar-c-509819 |website=Guinness World Records |access-date=August 24, 2020 |date=January 17, 2018}}</ref> |- | Most hits on the US Hot Country Songs chart by a female artist |- ! scope = "row" rowspan = "2" | [[Hollywood Chamber of Commerce]] | style="text-align:center;" | 1984 | Star on [[Hollywood Walk of Fame]] {{small|(Dolly Parton)}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Dolly Parton {{!}} Hollywood Walk of Fame|url=http://www.walkoffame.com/dolly-parton|website=www.walkoffame.com|access-date=June 13, 2017}}</ref> |- | style="text-align:center;" | 2019 | Star on [[Hollywood Walk of Fame]] {{small|(The Trio, with [[Emmylou Harris]] and [[Linda Ronstadt]])}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Wendy |first1=Hermanson |title=Powerful Country Women Getting Stars on Hollywood Walk of Fame |url=http://tasteofcountry.com/faith-hill-dolly-parton-emmylou-harris-linda-ronstadt-getting-stars-hollywood-walk-of-fame/ |website=Taste of Country |access-date=August 22, 2020 |date=June 26, 2019}}</ref> |- ! scope = "row" | [[International Association of Amusement Parks and Attractions]] | style="text-align:center;" | 2000 | Keynote Speaker | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[John F. Kennedy Center for the Performing Arts|Kennedy Center]] | style="text-align:center;" | 2006 | [[Kennedy Center Honors]] | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Dolly Parton Receives Kennedy Center Honor|url=http://www.cmt.com/news/1547059/dolly-parton-receives-kennedy-center-honor/|website=CMT News|access-date=June 13, 2017}}</ref> |- ! scope = "row" | [[Library of Congress]], [[National Recording Registry]] | style="text-align:center;" | 2012 | "[[Coat of Many Colors (song)|Coat of Many Colors]]" {{small|(1971 recording)}} inducted | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Complete National Recording Registry Listing |url=https://www.loc.gov/programs/national-recording-preservation-board/recording-registry/complete-national-recording-registry-listing/ |website=Library of Congress|access-date=August 24, 2020}}</ref> |- ! scope = "row" | [[Music City Walk of Fame]] | style="text-align:center;" | 2009 | Star on [[Music City Walk of Fame]] | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Dolly Parton {{!}} Nashville Walk of Fame {{!}} VisitMusicCity.com|url=http://www.visitmusiccity.com/walkoffame/stars/dolly-parton.html|website=www.visitmusiccity.com|access-date=June 13, 2017}}</ref> |- ! scope = "row" | [[Mardi Gras in New Orleans|New Orleans Mardi Gras Parade]] | style="text-align:center;" | 1988 | Grand Marshall | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | National Drop-Out Prevention Conference | style="text-align:center;" | 1990 | Guest Speaker | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | National PTA Convention | style="text-align:center;" | 2003 | Keynote Speaker | style="text-align:center;" | |- ! scope = "row" | [[Rock and Roll Hall of Fame]] | style="text-align:center;" | 2022 | Inducted | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Arnold |first=Chuck |date=May 4, 2022 |title=Rock & Roll Hall of Fame inducts Dolly Parton against her wishes |url=https://nypost.com/2022/05/04/rock-roll-hall-of-fame-inducts-dolly-parton-against-her-wishes/ |access-date=May 4, 2022 |website=New York Post}}</ref> |- ! scope = "row" | Small Town of America Hall of Fame | style="text-align:center;" | 1988 | Inducted | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Small Town America Hall of Fame Archives - |url=https://dollyparton.com/tag/small-town-america-hall-of-fame |website=DollyParton.com |access-date=April 22, 2021 |date=June 26, 1988}}</ref> |- ! scope = "row" | [[Songwriters Hall of Fame]] | style="text-align:center;" | 2001 | Inducted | style="text-align:center;" | <ref name="songw"/> |- ! scope = "row" | [[StarWalk]] | style="text-align:center;" | 1988 | Inducted | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Dolly Parton leaves prints at Star Walk |url=https://www.newspapers.com/clip/7111464/dolly-parton/ |website=The San Bernardino County Sun |access-date=April 22, 2021 |date=February 17, 1988}}</ref> |- ! scope = "row" | [[University of Tennessee]] | style="text-align:center;" | 2009 | Honorary Doctorate of Humane and Musical Letters Degree | style="text-align:center;" | <ref name=doc /> |- ! scope = "row" | [[Academy of Achievement|American Academy of Achievement]] | style="text-align:center;" | 1992 | Inducted | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title= Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement |website=www.achievement.org|publisher=[[American Academy of Achievement]]|url= https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/}}</ref><ref>{{cite web|last=Morrison |first=Jane Ann |date= June 28, 1992 |title= Bright students, stars shine together |url= https://achievement.org/wp-content/uploads/2016/04/Las-Vegas-Review-Journal-June-28-1992.pdf|work= Las Vegas Review Journal}}</ref> |} ==Notes== {{notelist}} ==Kundivihira == {{reflist}} {{Dolly Parton}} [[Category:Dolly Parton|Awards]] [[Category:Lists of awards received by American musician|Parton, Dolly]] gtxhx2y1nsgu8m36spcp5d4143ooihh Canaima National Park 0 24291 145515 140792 2026-08-02T22:26:35Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145515 wikitext text/x-wiki {{short description|National park in Venezuela}} {{Infobox protected area|name=Canaima National Park|iucn_category=II|photo=Wadakapiapo Yuruani tepuy 2010.jpg|photo_caption=[[Wadakapiapué-tepui]] and [[Yuruaní-tepui]] in Canaima National Park|location=[[Bolívar State (Venezuela)|Bolívar State]], [[Venezuela]]|map=Venezuela|relief=1|map_alt=|map_caption=Location of Angel Falls in the Canaima National Park|map_width=240|nearest_city=|coordinates={{coords|6|10|N|62|30|W|display=inline, title}}|area_km2=30,000|established={{start date|1962|6|12}}|visitation_num=|visitation_year=|governing_body=|embedded1={{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_date = 1994 <small>(18th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Natural | designation1_criteria = vii, viii, ix, x | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/701 701] | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in the Americas|Latin America and the Caribbean]] }}}} [[Lahabali_kɔligu:Tarota.jpg|thumb|Canaima, [[Venezuela]]]] [[Lahabali_kɔligu:Salto_del_Angel-Canaima-Venezuela08.JPG|thumb|[[Angel Falls]] is the highest waterfall in the world.]] '''Canaima National Park''' ({{lang-es|Parque Nacional Canaima}}) nyɛla {{convert|30000|km2|abbr=on}} paaki din be south-eastern [[Venezuela]] ka di mini [[La Gran Sabana|Gran Sabana]] be yaɣ'yini polo. Di be la [[Bolívar State (Venezuela)|Bolívar State]], ka di tarisi ni [[Brazil]] mini [[Guyana]].[[UNESCO]] nima n daa kali li mpahi [[World Heritage Site]]. == Taarihi == Canaima National Park daa zali la anashaara goli 12 June 1962. 1990 piligu zaa, tiŋgbani shɛŋa din daa be "Amazonian Cooperation Treaty" nyɛla ban tɛhi ni di tu ni bɛ yɛligi Canaima National Park south polo ka di chaŋ ti gɔhi [[Monte Roraima National Park]] din be Brazil.<ref>{{citation|last1=McNeely|first1=Jeffrey A.|title=Protecting Nature: Regional Reviews of Protected Areas|url=https://books.google.com/books?id=WZpSj1RSdwgC&pg=PT377|page=377|year=1994|publisher=IUCN|isbn=978-2-8317-0119-6|access-date=8 June 2016|last2=Harrison|first2=Jeremy}}</ref> Yuuni 1994, UNESCO nima daa kali Canaima National Park mpahi [[World Heritage Site]].[[International Union for Conservation of Nature]] pdaa niŋ gu ka taɣi vihigu yuuni 2017, ka daa nyɛ ka Canaima National Park luɣ'shɛli din mali anfaani. == Biɛhigu shee == {{Moresources|section|date=December 2022}} Canaima National Park n-nyɛ paaki karili din pahiri buyi Venezuela, [[Parima-Tapirapecó]] nuu yi yi, ka nyɛ paaki karili din dɔ buyɔbu zuɣu dunia.Di mini Belgium bee Maryland ni tooi nyɛ yim. .<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=1 April 2017}}</ref> == Binnɛma == Canaima mali binkɔbiri balibu pam, ka bɛ wɔliwɔli m-me tiŋgbani maa yaga pam.<ref>{{cite journal|last1=Stachowicz|first1=Izabela|last2=Ferrer Paris|first2=José Rafael|last3=Quiroga-Carmona|first3=Marcial|last4=Moran|first4=Lisandro|last5=Lozano|first5=Cecilia|date=2020|title=Baseline for monitoring and habitat use of medium to large non-volant mammals in Gran Sabana, Venezuela|url=http://dx.doi.org/10.12933/therya-20-891|journal=Therya|volume=11|pages=169-179|doi=10.12933/therya-20-891|access-date=2020-12-13|doi-access=free}}</ref> Binnɛma maa shɛba n-nyɛ ban doli ŋɔ na: * [[Giant armadillo]] (''Priodontes maximus'') * [[Giant otter]] (''Pteronura brasiliensis'') * [[Giant anteater]] (''Myrmecophaga tridactyla'') * [[Cougar]] (''Puma concolor'') * [[Jaguar]] (''Panthera onca'') * [[Linnaeus's two-toed sloth]] (''Choloepus didactylus'') * [[White-faced saki]] (''Pithecia pithecia'') * [[Brown-backed bearded saki]] (''Chiropotes israelita'') * [[Roraima mouse]] (''Podoxymys roraimae'') * [[Tyleria mouse opossum]] (''Marmosa tyleriana'') * [[Harpy eagle]] (''Harpia harpyja'') * [[Red-shouldered macaw]] (''Diopsittaca nobilis'') * [[Dusky parrot]] (''Pionus fuscus'') * [[Yellow-banded poison dart frog]] (''Dendrobates leucomelas'') * [[Lahabali_kɔligu:ParqueNacionalCanaima.png|thumb|Map showing the location and extension of the Canaima National Park. 2: Bolivar State, 1: Canaima National Park]][[Green iguana]] (''Iguana iguana'') * [[Hummingbird|Hummingbirds]] (Trochilinae) * [[Toucan|Toucans]] (Ramphastidae) * [[Lachesis muta|South American bushmaster]] (''Lachesis muta'') * [[Green acouchi]] (''Myoprocta pratti'') * [[Bush dog]] (''Speothos venaticus'') == Tihi ni mɔri == Tihi ni mɔri gari balibu kɔbisita ka be [[La Gran Sabana]] ko. * Endemic genera: ''[[Achnopogon]]'', ''[[Chimantaea]]'', ''[[Quelchia]]'', ''[[Tepuia]]'', ''[[Mallophyton]]'', ''[[Adenanthe]]''. * Abundant insectivorous species from the genera: ''[[Brocchinia]]'', ''[[Drosera]]'', ''[[Heliamphora]]'', ''[[Genlisea]]'' n-ti pahi ''[[Utricularia]]''. == Hydrography == == Land forms == [[Lahabali_kɔligu:Salto_Angel_-_Cañon_del_Diablo.JPG|right|thumb|Devil's Canyon in the Canaima National Park]] == Tourist attractions == === Western Sector === {| class="wikitable" | valign="top" | * [[Lagoon of Canaima]] * [[El Sapo and El Sapito Falls]] * [[Yuri Falls]] * [[Mayupa Rapids]] * [[Pozo de la Felicidad]] (Pit of the Happiness) (Saró Marú) * [[Orquídea Island]] * [[Ratón Island]] * [[Angel Falls]] or Korepakupai Vená * [[Ayan-tepui]] * Kavac Indian village | valign="top" | * Cave Uruyén * Kamarata Indian village * Wareipa Indian community * El Encanto Falls * Avak Indian community * Roberto Beach * Kanwaripa Indian community * [[Caroní River]] * La Maloca Indian village * Kukenán Falls (in the Tepui Kukenán or Matawí) |} === Eastern Sector === {| class="wikitable" | valign="top" | * La Piedra de La Virgen (The rock of the virgin) * El Danto Falls * La Arenaria * Monumento al Soldado Pionero * Aponwao I River * Tarotá Baths * Toroncito Ravine * Toron merú Falls * Karuay Falls * Chinak merú Falls (Aponwao falls) * Parupa * Anotén * Chivatón Falls | valign="top" | * Mission of Kavanayen * Kamoirán Rapids * Kama merú Falls * Arapán merú (Pacheco Ravine) * Soruapa River or Woimeri * San Francisco de Yuruaní (Kumaracapai) Indian Community * [[Jasper Creek (Venezuela)|Jasper Creek]] (Kako Parú or Jaspe Ravine) * Urué merú * Kukenán Bridge River * Paraitepui Indian Community of Roraima * Wonkén Indian Community * Mount Roraima. |} == Popular culture == == Anfooni nima == <gallery mode="packed"> Lahabali_kɔligu:Carrao_river_and_tepuys.jpg|from left: Kurun tepui, Kusari tepui and Kuravaina tepui Lahabali_kɔligu:Kukenantepuyvenezuela.jpg|[[Kukenán-tepui]] view from base Lahabali_kɔligu:Salto_Angel_-_Cañon_del_Diablo.JPG|[[Churun River|Rio Churun]] devils canyon and [[Angel Falls]] Lahabali_kɔligu:Salto_Chirimata_en_Venezuela_y_la_Serra_do_Sol_de_fondo_en_Brasil.jpg|[[Uei-tepui]] and [[Chirimata Falls]] Lahabali_kɔligu:Mount_Roraima,_Venezuela_(12371474504).jpg|[[Mount Roraima]] Lahabali_kɔligu:Yuruani_tepuy_y_rio_-_Gran_sabana.jpg|[[Yuruaní River]] and [[Yuruaní-tepui]] Lahabali_kɔligu:Ilú-tepui_-_southeastern_face.JPG|[[Ilú-Tramen Massif|Ilú-tepui]] Lahabali_kɔligu:Wadaka_pia_pu_tepuy.jpg|[[Wadakapiapué-tepui]] and [[Ilú–Tramen Massif|Ilú–tepui]] Lahabali_kɔligu:Wadakapiapo_Yuruani_tepuy_2010.jpg|[[Yuruaní-tepui]] and [[Wadakapiapué-tepui]] Lahabali_kɔligu:Jaspe_Completa.JPG|[[Jasper Creek (Venezuela)|Jasper Creek]] Lahabali_kɔligu:Kukenan_Tepuy_at_Sunset.jpg|[[Kukenán-tepui]] Lahabali_kɔligu:Termiteros_Gran_Sabana.jpg|[[La Gran Sabana]] Lahabali_kɔligu:Salto_Kamá_2.jpg|Kamá Falls Lahabali_kɔligu:Canaima_(Fabrizio_Morroia).jpg|Waterfalls of Canaima Lahabali_kɔligu:Kukenam-Tepui.jpg|Kukenan Tepui Lahabali_kɔligu:Laguna_la_Piscina.JPG|Pozo Azul Lahabali_kɔligu:Gran_Sabana,_Rio.JPG|River in the Gran Sabana Lahabali_kɔligu:Way_to_Salto_del_Angel,_Canaima_-_panoramio_(24).jpg|[[Churun River]] Lahabali_kɔligu:Salto_angel_descubierto.jpg|Salto Angel aerial view Lahabali_kɔligu:SaltoAngel1.jpg|Angel Falls as seen from base Lahabali_kɔligu:Laguna-de-Canaima.jpg|Canaima Lake and Ucaima Waterfalls Lahabali_kɔligu:Kavac-2023.jpg|Kavac caves Lahabali_kɔligu:Salto-El-Hacha-2023.jpg|El Hacha falls Lahabali_kɔligu:Salto-El-Hacha-y-Ucaima.jpg|El Hacha and Ucaima falls. Carrao river and Canaima Lagoon </gallery> == Lihimi mpahi == * [[La Gran Sabana]] == Kundivihira == {{reflist|25em}} == External links == {{Commons category}}{{Wikivoyage}} * [http://salto-angel.com/en/angel-falls-venezuela/canaima-lagoon Official information about the Canaima National Park] * [https://web.archive.org/web/20070311042012/http://www.wcmc.org.uk/protected_areas/data/wh/canaima.html UNEP World Conservation Monitoring Centre] * [https://whc.unesco.org/en/list/701 Official UNESCO website entry] * [https://www.biolib.cz/en/locality/id3617/ Canaima National Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230427003549/https://www.biolib.cz/en/locality/id3617/ |date=2023-04-27 }} * [http://www.protectedplanet.net/sites/Canaima_National_Park_World_Heritage_Site Protected Planet Page for Canaima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306001635/http://www.protectedplanet.net/sites/Canaima_National_Park_World_Heritage_Site|date=2012-03-06}} {{National parks of Venezuela}} {{World Heritage Sites in Venezuela}} {{Authority control}} fp98qvh9ex783691i7vyuqgucs9miye 2021 Malayalam filim nima 0 25391 145503 141477 2026-08-02T19:19:23Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145503 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Din doli ŋɔ na nyɛla [[Malayalam cinema|Malayalam]] yuuni 2021 filim nima.<ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/malayalam|title=Malayalam Movie Releases in Theatres|website=Bookmyshow.com}}</ref> ==January – March== {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" class="unsortable" |Opening ! style="width:20%;" |Title !Director !Cast !Production Company / Studio !Ref !OTT |- | rowspan="8" style="text-align:center; background:#C19A6B; textcolor:#000;" |'''J<br />A<br />N<br />U<br />A<br />R<br />Y''' |rowspan="1" style="text-align:center;background:#F5DEB3;"|'''1''' | ''[[Guardian (2021 film)|Guardian]]'' | Satheesh Paul | [[Saiju Kurup]], [[Miya (actress)|Mia George]], Nayana Elza | Black Maria Productions, Prime Reels |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|url=https://www.nowrunning.com/movie/25522/malayalam/guardian/|title=Guardian (2021) {{pipe}} Guardian Malayalam Movie {{pipe}} Movie Reviews, Showtimes|website=NOWRUNNING|date=28 December 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/four-new-malayalam-movies-to-release-through-a-new-ott-platform-news-malayalam-vbbfvCcadifbi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101052309/https://www.sify.com/movies/four-new-malayalam-movies-to-release-through-a-new-ott-platform-news-malayalam-vbbfvCcadifbi.html|url-status=dead|archive-date=1 January 2021|title=Four new Malayalam movies to release through a new OTT platform|website=[[Sify]]}}</ref> |Prime Reels, |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#F5DEB3;"| '''8''' | ''[[Confessions of a Cuckoo]]'' | Jay Jithin | [[Durga Krishna]], [[V. K. Prakash]] | Twenty Three Feet Entertainments, Prime Reels |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/movies/confessions-of-cuckoos.html|title=Confessions Of Cuckoos (2021) {{pipe}} Confessions Of Cuckoos Movie {{pipe}} Confessions Of Cuckoos Malayalam Movie Cast & Crew, Release Date, Review, Photos, Videos|website=FilmiBeat}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mallurelease.com/2019/03/confessions-of-cuckoos.html|title=Confessions of Cuckoos {{pipe}} കൺഫെഷൻസ ഓഫ കകകസ - Mallu Release {{pipe}} Watch Malayalam Full Movies in HD Online Free}}</ref> | Neestream,Prime Reels |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#F5DEB3;"| '''12''' | ''Aathma'' | Vijayakumar K G | Mahima, Krishna Kumar, Sidharaj | Baywood Entertainment | Direct OTT release. | First Shows |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#F5DEB3;"|'''15''' |''[[The Great Indian Kitchen]]'' |Jeo Baby | [[Suraj Venjaramoodu]], [[Nimisha Sajayan]] | Mankind Cinemas, Symmetry Cinemas, |Direct OTT release. |Neestream |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#F5DEB3;"| '''22''' |''[[Padmini (film)|Padmini]]'' |Susmesh Chandroth |[[Anumol]], [[Irshad (actor)|Irshad]] [[Sanju Sivram]] |TK Padmini Memorial Trust |Direct OTT release <ref>{{Cite web|url=https://www.caveindia.com/contentList/movies/detail-card/B8NyLTvKSdgm|title=CAVE|access-date=2023-10-03|archive-date=2023-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230927091333/https://www.caveindia.com/contentList/movies/detail-card/B8NyLTvKSdgm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/110816/embodying-padmini-a-real-life-character.html|title=Embodying Padmini: A real life character|date=11 August 2016|website=Deccan Chronicle}}</ref> |CAVE India |- | ''[[Vellam: The Essential Drink|Vellam]]'' | [[Prajesh Sen]] | [[Jayasurya]], [[Samyuktha Menon]], [[Siddique (actor)|Siddique]] | Friendly Productions |<ref>{{Cite web|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/movies/vellam.html|title=Vellam (2021) {{pipe}} Vellam Movie {{pipe}} Vellam Malayalam Movie Cast & Crew, Release Date, Review, Photos, Videos|website=FilmiBeat}}</ref> |[[JioCinema]],[[Sun NXT]] |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#F5DEB3;"| '''29''' |''[[Vaanku (film)|Vaanku]]'' |Kavya Prakash |[[Anaswara Rajan]], Nandhana Varma, Gopika Ramesh, Meenakshi Unnikrishnan | Shimoga Creations, 7J Films and Trends Ad film makers |<ref>{{Cite news|date=2021-01-12|title='Vaanku' to release on Jan 29|language=en-IN|work=Sify.com|url=https://www.sify.com/movies/vaanku-to-release-on-jan-29-news-malayalam-vbmeGojjhaabi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112044333/https://www.sify.com/movies/vaanku-to-release-on-jan-29-news-malayalam-vbmeGojjhaabi.html|url-status=dead|archive-date=12 January 2021|access-date=2021-01-12}}</ref> |Neestream |- |''Eval Gopika'' |Ambalappuzha Radhakrishnan |Unni Rajesh, Nimisha Nair, [[Devan (actor)|Devan]], [[Shobha Mohan]] |Davadas Film |<ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/eval-gopika/ET00128737|title=Eval Gopika (2021) - Movie {{pipe}} Reviews, Cast & Release Date in kochi - BookMyShow|website=in.bookmyshow.com}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-details/eval-gopika/movieshow/80494202.cms|title=Eval Gopika Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos {{pipe}} eTimes|newspaper=The Times of India }}</ref> | |- |- February! | rowspan="13" style="text-align:center; background:#8DB600; textcolor:#000;" |'''F<br />E<br />B<br />R<br />U<br />A<br />R<br />Y''' | rowspan="1" style="text-align:center; background:#A8E4A0;"| '''2''' | ''Akatho Puratho'' | [[Sudevan]] | Zachariah, Surabhi, Arun Lal | Pace Trust |Direct OTT Release<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/tv/CKycg_vJQ19/|title=Akatho Puratho Streaming on Cave-Films&Shows|website=instagram.com/CAVE}}</ref> |CAVE India |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#A8E4A0;"| '''5''' | ''[[Changayi]]'' | Sudesh Kumar | Amal Sha, [[Bhagath Manuel]] | Avya Films |<ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/changayi/ET00305957|title=Changayi (2021) - Movie {{pipe}} Reviews, Cast & Release Date in kochi - BookMyShow|website=in.bookmyshow.com}}</ref> | |- | rowspan="4" style="text-align:center; background:#A8E4A0;"| '''12''' |''Cricket'' |Sreejith Rajan |Laison John, Master Rahan, Sruthy, Manjula, Baby Dinapath |Thekkudan Pictures |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=Cricket – High Hopes Entertainments|url=https://highhopesentertainments.com/title/cricket-booking/|access-date=2021-08-22|language=en-US|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823012008/https://highhopesentertainments.com/title/cricket-booking/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cricket [2021] {{!}} കരികകററ [2021]|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?8831|access-date=2021-08-22|website=malayalasangeetham.info}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://moviekoop.com/Movie/Details/Cricket/11989|title=Cricket Movie {{pipe}} Cast, Release Date, Trailer, Posters, Reviews, News, Photos and Videos|website=Moviekoop}}</ref> |High Hopes |- | ''[[Operation Java]]'' | Tharun Moorthy | [[Vinayakan]], [[Balu Varghese]], [[Irshad]], Binu Pappu, Sudhi Koppa, Deepak Vijayan, [[Lukman]],P Balachandran, Dhanya Ananya, [[Mamitha Baiju]], Prashanth Alexander, Rithu Manthra | V Cinemas |<ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/operation-java/ET00132573|title=Operation Java (2021) - Movie {{pipe}} Reviews, Cast & Release Date in kochi - BookMyShow|website=in.bookmyshow.com}}</ref> |ZEE5 |- | ''[[Saajan Bakery Since 1962]]'' | Arun Chandu | [[Aju Varghese]], [[K. B. Ganesh Kumar]], [[Lena (actress)|Lena]], Ranjita Menon | Funtastic Films |<ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/saajan-bakery-since-1962-kochi/movie-koch-ET00306140-MT|title=Saajan Bakery Since 1962 2D Movie, Showtimes in Kochi & Online Ticket Booking|first=Book My|last=Show|website=BookMyShow}}</ref> |Amazon Prime |- | ''[[Yuvam]]'' | Pinku Peter Babu | [[Amith Chakalakkal]], Abhishek Ravindran, Dayyana Hameed, [[Nirmal Palazhi]], [[Nedumudi Venu]] | Once Upon A Time Productions |<ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/three-new-malayalam-releases-today-feb-12-news-malayalam-vcmer9bjjfdhi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212162420/https://www.sify.com/movies/three-new-malayalam-releases-today-feb-12-news-malayalam-vcmer9bjjfdhi.html|url-status=dead|archive-date=12 February 2021|title=Three new Malayalam releases today (Feb 12)|website=[[Sify]]}}</ref> |Neestream, Manorma Max |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#A8E4A0;" | '''16''' | ''Deadline'' | Krishnajith S Vijayan | [[Kalasala Babu]], [[Sasi Kalinga]], [[Sunil Sukhada]] | Fireframes, White Dots Movies |Direct OTT release<ref>{{cite web|date=2021-02-16|title=Krishnajith S Vijayan: Deadline movie streaming on Moviflex from Today|url=https://www.facebook.com/1728024400801956/posts/2871120786492306/?app=fbl|website=Facebook.com|access-date=2021-08-11}}</ref><ref>{{Cite web|last=Moviflex|title=Deadline|url=https://www.moviflex.in/|access-date=2021-08-13|website=Moviflex|archive-date=2021-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813050506/https://www.moviflex.in/|url-status=dead}}</ref> |Moviflex, Theater Play (on 1 June 2021) |- | rowspan="4" style="text-align:center; background:#A8E4A0;"| '''19''' | ''[[Black Coffee (2021 film)|Black Coffee]]'' | [[Baburaj (actor)|Baburaj]] | [[Baburaj (actor)|Baburaj]], [[Lal (actor)|Lal]], [[Sunny Wayne]], [[Oviya]], [[Shwetha Menon]], [[Lena (actress)|Lena]], [[Rachana Narayanankutty]] | Viswadeepthi Films |<ref>{{cite web|url=https://www.sify.com/movies/black-coffee-to-release-on-feb-19-news-malayalam-vckmUtaahdjbf.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210130905/https://www.sify.com/movies/black-coffee-to-release-on-feb-19-news-malayalam-vckmUtaahdjbf.html|url-status=dead|archive-date=10 February 2021|title='Black Coffee' to release on Feb 19|website=[[Sify]]}}</ref> |Manorama max |- | ''[[Drishyam 2]]'' | [[Jeethu Joseph]] | [[Mohanlal]], [[Meena (actress)|Meena]], [[Ansiba Hassan]], [[Esther Anil]] | [[Aashirvad Cinemas]], [[Amazon Prime Video|Amazon Prime]]. |Direct OTT release. <ref>{{Cite news|others=PTI|date=2021-01-02|title='Drishyam 2' to be released on Amazon Prime|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece|access-date=2021-01-04|issn=0971-751X}}</ref> |Amazon Prime |- | ''[[Aedan (film)|Aedan]]'' | [[Sanju Surendran]] | Abhilash Nair, George Kurian, Prasant, Nandini Sree, Sunny, Jojo George, Dileep Kumar | Aaj Films |Direct OTT Release<ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/tv/CLecRKQp0_6/|title=Aeden: Garden of Desire|website=Instagram.com/CAVE|access-date=2021-08-19}}</ref> |Cave OTT |- | ''Sahyadriyile Chuvanna Pookkal'' | Ajeesh Poovathoor | [[Nandhu]], [[Jayan Cherthala]], [[Shivaji Guruvayoor]] | Goodwill Entertainments |<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-details/sahyadriyile-chuvanna-pookkal/movieshow/81090160.cms|title='Sahyadriyile Chuvanna Pookkal' (U) 2021 film|website=The Times of India}}</ref> | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#A8E4A0;" | '''26''' | ''Ellom'' | Prasad Velachery | [[Jayan Cherthala]], [[Ambika Mohan]] | Pullappallil Pictures |<ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/ellom/ET00307249|title='Ellom'|website=BookMyShow}}</ref> | |- |''[[Thirike (2021 film)|Thirike]]'' |George Kora, Sam Xavier |George Kora,GopiKrishna Verma, [[Shanthi Krishna]], namitha Krishnamurthy |Nationwide Pictures, Neestream |Direct OTT release. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-co-writer-of-njandukalude-nattil-oridavela-george-kora-dbuts-as-director-with-the-digital-streaming-release-thirike/article33913903.ece|title=George Kora's 'Thirike' to release on Neestream later this week|first=Shilpa Nair|last=Anand|newspaper=The Hindu|date=23 February 2021|via=www.thehindu.com}}</ref> |Neestream |- |-March! | rowspan="20" style="text-align:center; background:#dcc7df; textcolor:#000;" |'''M<br />A<br />R<br />C<br />H''' | rowspan="1" style="text-align:center; textcolor:#000; background:#ede3ef;" |'''5''' | ''Sabu Ente Aniyan'' | Simmy Kailath | Simmy Kailath, Sylvia Kailath, Saarath Kochuparambil, Kiran Kothakuzhakal, Bluinse Thomas | Kailath Motion Pictures, Casetti Creatives | <ref>{{Cite web|date=3 March 2021|title=ഓസടരിയയിലെ രണടാം തലമറയില&zwj; നിനനളള ആദയ മലയാള സിനിമ മാര&zwj;ചച 5ന|url=https://www.manoramaonline.com/global-malayali/europe/2021/03/03/movie-by-austria-keralite-youth-to-be-released-on-march-5th.html|access-date=2021-09-07|website=manoramaonline.com|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|date=3 March 2021|title=സാബ എനറെ അനിയൻ Sabu Ente Aniyan|url=https://m3db.com/film/sabu-ente-aniyan|access-date=2021-09-07|website=m3db.com|language=ml}}</ref> | |- | rowspan="1" style="text-align:center; textcolor:#000; background:#ede3ef;" |'''10''' | ''Ice Orathi'' | Akhil Kavungal | [[Hareesh Peradi]], Nirmal Palazhi, Neerja, Asha aravind | Punathil Productions, Prime Reels |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|last=P|first=Sailendrakumar|date=15 March 2021|title=ഐസ ഒരതി അഥവാ 'ഐ സോ രതി'; അങങനെ പേരടിയം നായകനായി — ശൈലനറെ റിവയ|url=https://malayalam.filmibeat.com/reviews/ice-orathi-malayalam-movie-review-hareesh-peradi-starrer-is-below-average-movie-070098.html|website=malayalam.filmibeat.com}}</ref> | |- | rowspan="2" style="text-align:center; textcolor:#000; background:#ede3ef;" |'''11''' | ''[[The Priest (2020 film)|The Priest]]'' | Jofin T. Chacko | [[Mammootty]], [[Manju Warrier]], [[Sreenath Bhasi]], [[Nikhila Vimal]], [[Saniya Iyappan]] | Anto Joseph Film Company RD Illuminations |<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/mammootty-the-priest-release-confirmed-for-march-11-7219677/|last=|first=|date=8 March 2021|title=Mammootty's The Priest release confirmed for March 11|work=The Indian Express|access-date=10 March 2021}}</ref> |Amazon Prime |- | ''[[Tsunami (2021 film)|Tsunami]]'' | [[Jean Paul Lal]] | [[Lal (actor)|Lal]], [[Balu Varghese]], Aradhya Ann, [[Mukesh (actor)|Mukesh]], [[Innocent (actor)|Innocent]], [[Aju Varghese]] | Panda Dad Production |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/tsunami/movie-review/81448265.cms|last=|first=|date=8 March 2021|title=Tsunami Movie Review : A joke that gets serious|work=The Times of India|access-date=11 March 2021}}</ref> |Neestream |- | rowspan="2" style="text-align:center; textcolor:#000; background:#ede3ef;" |'''12''' | ''Meezan'' | Jabbar Chemmad | Niyaaz Meccazreal, [[Anjali Nair (actress, born 1988)|Anjali Nair]], [[Anjana Menon]], Chembil Asokan | Sam Varche Movie Production | |Neestream |- | ''[[Varthamanam]]'' | [[Sidhartha Siva]] | [[Parvathy Thiruvothu|Parvathy]], [[Roshan Mathew]], [[Dain Davis]], [[Siddique (actor)|Siddique]] | Benzy Productions |<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/parvathy-and-roshan-mathew-s-varthamanam-to-release-on-march-12-1777172-2021-03-09|last=|first=|date=8 March 2021|title=Parvathy and Roshan Mathew's Varthamanam to release on March 12|work=India Today|access-date=9 March 2021}}</ref> | |- | rowspan="1" style="text-align:center; textcolor:#000; background:#ede3ef;" |'''17''' | ''Vrithakrithyilulla Chathuram'' | Krishand RK | [[Kochu Preman]], Rahul Rajagopal, Jeevan Mammen, Saritha Kukkoo | Neelavelicham Studios, Krishand Films |Direct OTT release. |MX Player, Koode (on June 5, 2021) |- | rowspan="1" style="text-align:center; textcolor:#000; background:#ede3ef;" |'''18''' | ''[[Backpackers (film)|Backpackers]]'' | [[Jayaraj]] | [[Kalidas Jayaram]], Karthika Nair, [[Ranji Panicker]] | Prakriti Pictures, Roots Entertainment |Direct OTT release. <ref>{{Cite news|title=Backpackers Review: Backpackers: A romance without life|newspaper=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/backpackers/ottmoviereview/80702744.cms}}</ref> | |- | rowspan="4" style="text-align:center; textcolor:#000; background:#ede3ef;" |'''19''' | ''Deira Diaries'' | Mushthaque Rahman Kairyaden | Abu Valayamkulam, Shalu Rahim | MJS Media, Neestream | Direct OTT release. <ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2021/03/19/deira-diaries-malayalam-film-movie-review-neestream-release.html|title=Deira Diaries movie review: In solace of a good Samaritan|website=OnManorama}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/mar/16/deira-diaries-to-premiere-on-neestream-2276991.html|title=Deira Diaries to premiere on Neestream|website=The New Indian Express}}</ref> |Neestream |- | ''[[Mohan Kumar Fans]]'' | [[Jis Joy]] | [[Kunchacko Boban]], Anarkali Nazar, [[Sreenivasan]], [[Siddique (actor)|Siddique]], [[Vinay Forrt]], [[Mukesh (actor)|Mukesh]], [[Ramesh Pisharody]], [[KPAC Lalitha]] | Magic Frames | <ref>{{Cite news|url=https://www.sify.com/movies/mohan-kumar-fansreleases-today-mar-19-news-malayalam-vdtfvXbfedfcg.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210319191755/https://www.sify.com/movies/mohan-kumar-fansreleases-today-mar-19-news-malayalam-vdtfvXbfedfcg.html|url-status=dead|archive-date=19 March 2021|last=|first=|date=8 March 2021|title='Mohan Kumar Fans' releases today (Mar 19)|work=Sify.com|access-date=19 March 2021}}</ref> |Amazon Prime |- |''[[Ole Kanda Naal]]'' |Mustafa Gutz |Jothish jo, Krishnapriya, Ambro symon, Santhosh Keezhattur, Neena Kurupp, Sivaji |Gentrend Movies | | |- |''[[Insha (film)|Insha]]'' |Dr. Siju Vijayan |Prarthana Sandeep, Mebin Issac, Suresh Nellikode, Rajeshwari Sashikumar |Ayushmithra Cinemas |<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/dr-siju-vijayans-insha-that-revolves-aroun-the-life-of-a-wheelchair-user-to-hit-the-screens-on-march-19/article34073275.ece|last=|first=|date=15 March 2021|title=How a girl on a wheelchair sees the ocean|access-date=21 April 2021}}</ref> |Neestream |- | rowspan="1" style="text-align:center; textcolor:#000; background:#ede3ef;" |'''25''' |''[[Kala (2021 film)|Kala]]'' |Rohith V. S. |[[Tovino Thomas]], [[Divya Pillai]] |Juvis Productions, Adventure Company, Tovino Thomas Productions | |Amazon Prime (limited territories), Saina Play (World Wide) |- | rowspan="4" style="text-align:center; textcolor:#000; background:#ede3ef;" |'''26''' | ''[[Aanum Pennum]]'' | [[Aashiq Abu]] <br /> Jay K <br /> [[Venu isc|Venu ISC]] | [[Asif Ali (actor)|Asif Ali]], [[Parvathy Thiruvothu|Parvathy]], [[Darshana Rajendran]], [[Indrajith Sukumaran]], [[Nedumudi Venu]], [[Joju George]], [[Roshan Mathew]], [[Samyuktha Menon]] | [[Aashiq Abu|OPM Cinemas]] |<ref>{{Cite news|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/feb/22/aanum-pennumslated-for-march-26-22975.html|last=|first=|date=21 March 2021|title=Award-winning movie 'Biriyani' to hit theaters on March 26|access-date=26 March 2021}}</ref> |Neestream, Saina Play |- | ''[[Biriyaani]]'' | Sajin Baabu | Kani Kusruthi, [[Anil Nedumangad]], Surjith Gopinath, Shylaja Jala | U. A. N. Film House |<ref>{{Cite news|url=https://english.madhyamam.com/entertainment/award-winning-movie-biriyani-to-hit-theaters-on-march-26-778807|last=|first=|date=8 March 2021|title=Aanum Pennum slated for March 26|work=Cinema Express|access-date=26 March 2021}}</ref> | |- | ''[[One (2021 film)|One]]'' | Santhosh Vishwanath | [[Mammootty]], [[Nimisha Sajayan]], [[Balachandra Menon]], [[Murali Gopy]], [[Salim Kumar]], Gayathri Arun, [[Siddique (actor)|Siddique]], [[Joju George]] | Ichais Productions |<ref>{{Cite news|url=https://malayalam.indianexpress.com/entertainment/one-malayalam-movie-release-date-mammootty-473170/|last=|first=|date=8 March 2021|title=Mammootty 'One' movie to release on March 26|work=The Indian Express|access-date=26 March 2021}}</ref> |NetFlix |- | ''Chiri'' | Joseph P Krishna | Joe John Chacko, [[Vishak Nair]], [[Aneesh Gopal]] | Dream Box Production House |Direct OTT release. | |- | rowspan="2" style="text-align:center; textcolor:#000; background:#ede3ef;" |'''28''' | ''[[Innu Muthal]]'' | Rejjish Midhila | [[Siju Wilson]], [[Indrans]],Smrithi Sugathan | The Great Indian Cinemas |Direct OTT release. |ZEE5 |- | ''Chachaji'' | M Hajamoinu | Abdul Rahim, [[Surabhi Lakshmi]], [[Balaji Sharma]] | Family Cinemas, First Shows |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/movie-news/abdul-rahim-and-surabhi-lakshmi-starrer-chachaji-movie-will-release-on-march-26/articleshow/81551336.cms|title=അബ&zwj;ദൾ റഹിമം സരഭി ലകഷമിയം പരധാന വേഷങങളിൽ; 'ചാചചാജി' മാർചച 26ന|website=malayalam.samayam.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=6195|title=Chachaji (2019)|website=www.malayalachalachithram.com}}</ref> | |- |} == April – June== {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" class="unsortable" |Opening ! style="width:20%;" |Title !Director !Cast !Production Company / Studio !Ref !OTT |- | rowspan="19" style="text-align:center;background:#b4cae3; textcolor:#000;"|'''A<br/>P<br/>R<br/>I<br/>L''' | rowspan="3" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''1''' |''[[Aarkkariyam]]'' |[[Sanu John Varghese]] |[[Biju Menon]], [[Parvathy Thiruvothu|Parvathy]], [[Sharaf U Dheen|Sharafuddeen]], [[Saiju Kurup]] |Moonshot Entertainments <br /> [[Aashiq Abu|OPM Cinemas]] Dream Mill |<ref>{{Cite news |accessdate=2 April 2021|title='Aarkkariyam' movie review: Biju Menon impresses, but film doesn't fulfill its potential |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aarkkariyam-movie-review-biju-menon-impresses-but-film-doesnt-fulfill-its-potential/article34215665.ece |newspaper= The Hindu|date=April 2021 |last1=Praveen |first1=S. r. }}</ref> |Amazon Prime, Neestream |- |''[[Anugraheethan Antony]]'' |Prince Joy |[[Sunny Wayne]], Gouri G. Kishan, [[Siddique (actor)|Siddique]], [[Indrans]], [[Suraj Venjaramoodu]], [[Shine Tom Chacko]] |Retconn Cinemas |<ref>{{Cite web |accessdate=2 April 2021 |title='Anugraheethan Antony is a universal story'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2018/dec/13/anugraheethan-antony-is-a-universal-story-1910675.html |website= The New Indian Express}}</ref> |Amazon Prime Video |- |''[[Sarcas Circa 2020]]'' |Vinu Kolichal |Firoz Khan, Abhija Shivakala |Kad Cafe |<ref>{{Cite web |accessdate=2 September 2021 |title='സർകകാസ സിർക 2020 Sarcas circa 2020'|url=https://m3db.com/film/sarcas-circa-2020|website=www.m3db.com}}</ref> | |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''2''' |''[[Irul (film)|Irul]]'' |Naseef Yuzuf Izuddin |[[Fahadh Faasil]], [[Soubin Shahir]], [[Darshana Rajendran]] |[[Anto Joseph|Anto Joseph Film Company]] |Direct OTT release. |Netflix |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''4''' |''Kaattinarike'' |Roy Karakkaattu |[[Ashokan (actor)|Ashokan]], Fr Jose Puthenpurakkal, Sini Abraham |Cap Creations |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|title=Kaattinarike [2021] {{!}} കാററിനരികെ [2021]|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?9361|access-date=2021-07-01|website=malayalasangeetham.info|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709181855/https://malayalasangeetham.info/m.php?9361|url-status=dead}}</ref> |Prime Reels. |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''7''' |''[[Joji (film)|Joji]]'' |[[Dileesh Pothan]] |[[Fahadh Faasil]], [[Baburaj]], [[Unnimaya Prasad]], [[Shammi Thilakan]] |[[Bhavana Studios]], Amazon Prime |Direct OTT release. |Amazon Prime |- | rowspan="3" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''8''' | ''[[Nayattu (2021 film)|Nayattu]]'' |[[Martin Prakkat]] |[[Kunchacko Boban]], [[Joju George]], [[Nimisha Sajayan]] |Gold Coin Motion Pictures |<ref>{{cite web |date=29 March 2021 |title=Nayattu |url=https://m.timesofindia.com/entertainment/malayalam/movies/previews/nayattu/articleshow/81446796.cms |website= Times Of India}}</ref> |Netflix |- |''[[Chathur Mukham|Chathurmukham]]'' |Ranjeeth Kamala Shankar |[[Manju Warrier]], [[Sunny Wayne]], [[Alencier Ley Lopez]], [[Niranjana Anoop]] |First Print Studios | |ZEE5 |- |''Appuvinte sathyanveshanam'' |[[Sohan Lal]] |Master Ridhun, AV Anoop, [[Sudheer Karamana]], [[Meera Vasudev]], [[Sarayu Mohan|Sarayu]], [[Maniyanpilla Raju]], [[Neena Kurup]] |AVA Prroductions, E4 Entertainment |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.com/Appuvinte-Sathyanweshanam-Master-Ridhun/dp/B091SG3RLC|title=Watch Appuvinte Sathyanweshanam {{pipe}} Prime Video|website=www.amazon.com}}</ref> |Amazon Prime Neestream |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''9''' |''[[Nizhal (2021 film)|Nizhal]]'' |Appu N. Bhattathiri |[[Kunchacko Boban]], [[Nayanthara]], [[Divya Prabha]], [[Rony David]] |Melanje Film House | | |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''11''' |''[[Krishnankutty Pani Thudangi (2021)|Krishnankutty Pani Thudangi]]'' |Sooraj Tom |[[Vishnu Unnikrishnan]], [[Saniya Iyappan]], [[Vijilesh Karayad]], [[Dharmajan Bolgatty]] | Iffaar Media Raaffi Mathirra Peppercorn Studios |Direct OTT release. |ZEE5 |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''13''' |''Adbhutham'' |[[Jayaraj]] |[[Suresh Gopi]], [[Mamta Mohandas]], [[KPAC Lalitha]] | Roots entertainment |Censored in 2005. Direct OTT release. <ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2021/04/14/adbhutam-movie-review-jayaraj-suresh-gopi-film.html|title=Adbhutam movie review: The wonderment of life and relationships|website=OnManorama}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/adbutham-movie-jayaraj-suresh-gopi-2006-released-on-roots-video-mamta-mohandas-1.5593089|title=സരേഷ ഗോപിയടെ ആദയ ഒ.ടി.ടി റിലീസ; ജയരാജിനറെ അതഭതം റിലീസിനെതതി|website=Mathrubhumi|date=15 April 2021 }}</ref> | |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''14''' |''[[Kho-Kho (2021 film)|Kho-Kho]]'' |[[Rahul Riji Nair]] |[[Rajisha Vijayan]], [[Mamitha Baiju]], Arjun Ranjan | First Print Studios | |Amazon Prime, Saina Play |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''18''' |''[[Wolf (2021 Indian film)|Wolf]]'' |Shaji Azeez |[[Arjun Ashokan]], [[Samyuktha Menon]], [[Shine Tom Chacko]] | Damor Cinema |Direct OTT release. <ref>{{cite web |date=18 April 2021 |title=Wolf |website=[[Cinema Express]] |url=https://www.cinemaexpress.com/reviews/malayalam/2021/apr/18/wolf-movie-review-engaging-psychological-drama-derailed-by-a-shaky-third-act-24025.html}}</ref> |ZEE5 |- | rowspan="3" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''23''' |''[[Orilathanalil]]'' |Ashok R Nath |Sreedharan, Kainakari Thankaraj, Shailaja Ambu | Sahasrara Films, First Shows |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/04/22/orilathanalil-movie-release.html|title=ഒരിലതതണലിൽ ഏപരിൽ 23ന|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/orilathanalil-malayalam-movie-ott-release-sreedharan-1.5598605|title=ഒരിലതതണലിൽ ഏപരിൽ 23 - ന ഒടിടി റിലീസ|website=Mathrubhumi|date=17 April 2021 }}</ref> | |- |''Ghost in Bethlehem'' |T S Arun Giladi |T S Arun Giladi,Sibi Thomas, Niranjan, Manikandan, Vineeth, Rudra | Arunodayam Creations, Limelight |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|url=https://samadarsi.com/2021/04/28/ga28420212/|title=ഓ ടി ടി പലാററഫോമിലടെ ഗോസററ ഇൻ ബതലഹേം എതതനന|first=നയസ|last=ഡെസക|date=28 April 2021|access-date=3 October 2023|archive-date=22 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122125932/https://samadarsi.com/2021/04/28/ga28420212/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malayalamexpress.in/archives/1727254/?mid_related_new|title=ഒ.ടി.ടിയിൽ ഗോസററ ഇൻ ബതലഹേം റിലീസ ചെയത|website=www.malayalamexpress.in|access-date=3 October 2023|archive-date=12 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512145134/https://www.malayalamexpress.in/archives/1727254/?mid_related_new|url-status=dead}}</ref> | |- |''Myth'' |M Sunil Kumar |Elavoor Anil, Baby Devi Shankari, Dileep Pallom | White Moon Movies, Limelight, HighHopes |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|url=https://movies.adithyanews.co.in/2021/04/20/mith/|title=എം. എസ. സനിൽകമാറിനറെ ചിതരം 'മിതത 'ഏപരിൽ 23 ന ഒ ടി ടി പലാററ ഫോമിലടെ റിലീസ|date=20 April 2021|access-date=3 October 2023|archive-date=10 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010003917/https://movies.adithyanews.co.in/2021/04/20/mith/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://cinemanewsagency.com/Site/detail/Mith-Movie-OTTRelease|title='മിതത' ഏപരില&zwj; 23 ന ഒ ടി ടി റിലീസ|website=cinemanewsagency.com}}</ref> | |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''24''' | ''Nalekkay'' | V K Ajith Kumar | [[Santhosh Keezhattoor]], [[Sreelatha Namboothiri]] |Sooraj Sruthi Cinemas |<ref>{{Cite web|url=https://m3db.com/film/naleykkay|title=നാളെകകായ - Nalekkay (2021) - M3db|website=www.m3db.com}}</ref> | |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#d9e4f1;"|'''29''' |''Thimiram'' |Shivaram Mony |KK Sudhakaran, [[Rachana Narayanankutty]], Vishak Nair | Infinity Frames, Neestream |Direct OTT release. |Neestream <ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/review/malayalam-movie-thimiram-review-starring-kk-sudhakaran-vishak-nair-1.5644679|title=വൈകലയം നിറഞഞ മനസിനറെ നോടടങങള&zwj; {{pipe}} തി.മി.രം. റിവയ|first=ടി|last=വിഷണ|website=Mathrubhumi|access-date=3 October 2023|archive-date=10 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010003917/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/review/malayalam-movie-thimiram-review-starring-kk-sudhakaran-vishak-nair-1.5644679|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2021/04/30/thimiram-malayalam-movie-review.html|title=മനസസിനറെ തി.മി.രം; റിവയ|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref> |- | rowspan="10" style="text-align:center; background:#f64a8a;" | '''M<br />A<br />Y''' | rowspan="2" style="text-align:center;background:#ffb5da;" |'''14''' | ''Jackie Sherieef'' | Rafeeque Seelat | Kamil, Simna Shaji |Peepli Movies, Roots |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=http://cinemanewsagency.com/Site/detail/Rafeeque-Seelat-JackyShareef|title='ജാകകി ഷെരീഫ'|website=cinemanewsagency.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.eastcoastdaily.com/2021/05/13/jackie-sheriff-on-roots-entertainment-from-tomorrow.html|title='ജാകകി ഷെരീഫ' നാളെ മതൽ റടടസ എൻറർടൈൻമെനറിൽ{{pipe}}malayalam movie{{pipe}}Jackie Sheriff{{pipe}}root entertainment|website=East Coast Daily Malayalam|date=13 May 2021|access-date=3 October 2023|archive-date=22 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122124840/https://www.eastcoastdaily.com/2021/05/13/jackie-sheriff-on-roots-entertainment-from-tomorrow.html|url-status=dead}}</ref> | |- | ''The Road'' | Rasheed Moideen | Akhil Prabhakar, Rinaz Yahya, Merin Maria |Cat 'n Rat Entertainment, High Hopes, Limelight |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/the-road-movie-to-release-in-ott-platform-1.5652345|title=ദ റോഡ; ടരാവല&zwj; തരിലലര&zwj; റിലീസിന|website=Mathrubhumi|date=9 May 2021 }}</ref> | |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffb5da;" |'''19''' | ''Kachi'' | Binshad Nazar | Binu Pappu, Manohari Joy, Sreshta |PPJ Productions, NeeStream |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://focusonlinenews.com/kachi-new-malayalam-movie/|title=വീണടം അതിശയിപപികകാന&zwj; ബിന പപപ; 'കചചി' റിലീസ മെയ 20ന; ടീസര&zwj; നാളെ {{pipe}} Focus Online News|date=17 May 2021|access-date=3 October 2023|archive-date=10 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010003922/https://focusonlinenews.com/kachi-new-malayalam-movie/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mallurelease.com/2021/05/kachi-2021.html|title=Kachi {{pipe}} കചചി (2021) - Mallu Release {{pipe}} Watch Malayalam Full Movies in HD Online Free}}</ref> |Neestream |- | rowspan="2" style="text-align:center;background:#ffb5da;" |'''21''' | ''Edath Valath Thirinju'' | Prasad Nooranad | Arjun K, Bhagyalakshmi, Harsha Karthika |High Hopes, Limelight, First Shows |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://www.marunadanmalayalee.com/news/special-report/edath-valath-thirinju-235157|title=കോവിഡ പരതിസനധിയാൽ നാടടരങങകളിൽ തിരശശീല ഉയർനനിടട മാസങങൾ; സററേജ കലാകാരെ സഹ...|website=www.marunadanmalayalee.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gandhibhavannews.com/?p=1107|title='ഇടത വലത തിരിഞഞ ' 21ന പരേകഷകര&zwj;കകമനനിലെതതം. – ഗാനധി ഭവന&zwj; നയസ|access-date=3 October 2023|archive-date=10 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010003921/http://www.gandhibhavannews.com/?p=1107|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nanaonline.in/news-feeds/prasad-nooranad-new-movie-edathu-thirinju-valathu/|title=കേരളതതിലെ സററേജ കലാകാരനമാർകക സാനതവനമായി ഒര സിനിമ... പരസാദ നറനാടിന&zwj;റെ|access-date=3 October 2023|archive-date=10 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010003919/https://nanaonline.in/news-feeds/prasad-nooranad-new-movie-edathu-thirinju-valathu/|url-status=dead}}</ref> | |- | ''[[Vishudha Rathrikal]]'' | [[S. Sunil]] | [[Anil Nedumangad]], [[Sreejaya Nair]], [[Alencier Ley Lopez]] |Pothoottan's Cinema, Saina Play |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/may/22/malayalam-film-vishudha-rathrikal-released-on-ott-platform-saina-play-2305788.html|title=Malayalam film 'Vishudha Rathrikal' released on OTT platform 'Saina Play'|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2021/05/20/vishudha-rathrikal-film.html|title=വേടടയാടനന അഞച കഥകൾ; 'വിശദധ രാതരികൾ' നാളെ|website=Manoramanews}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-teaser-for-the-movie-vishudha-rathrikal-is-out-mm-382957.html|title=അലൻസിയർ, സനതോഷ കീഴാററർ, ശരീജയ നായർ; 'വിശദധ രാതരികൾ' ടീസർ പറതതിറങങി|date=17 May 2021|website=News18 Malayalam}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |Saina Play |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffb5da;" |'''26''' | ''Jalasamadhi'' | Venu Nair | M S Bhaskar, Likha Rajan |Venu Nair Productions | Direct OTT release | Limelight<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/07/16/venu-nair-movie-jalasamadhi-international-awards.html|title=രാജയാനതര പരസകാരങങളടെ നിറവില&zwj; റെകകോര&zwj;ഡിടട 'ജലസമാധി'|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/what-to-watch-on-may-26-baggio-the-divine-ponytail-high-on-the-hog-jala-samadhi-and-more-7329877/|title=Baggio The Divine Ponytail, Ghost Lab and Jalasamadhi: What to watch on May 26|date=26 May 2021}}</ref> |- | rowspan="4" style="text-align:center;background:#ffb5da;" |'''28''' | ''[[The Last Two Days]]'' | Santhosh Lakshman | [[Deepak Parambol]], [[Murali Gopi]], [[Dharmajan Bolgatty]], [[Aditi Ravi]] |Dharma Films | Direct OTT release<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/may/26/compact-sized-thriller-2307472.html|title=Compact-sized thriller|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2021/05/28/the-last-two-days-movie-review-deepak-parambol-malayalam-film-neestream.html|title='The last two days' movie review: Capturing the 'unofficial' shades of investigation|website=OnManorama}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-reviews/the-last-two-days-story-of-an-unofficial-investigation-803550|title=രണട ദിവസം കൊണട കണടെതതനന ഉതതരങങൾ {{pipe}} Madhyamam|first=മാധയമം|last=ലേഖകൻ|date=28 May 2021|website=www.madhyamam.com}}</ref> |Neestream |- | ''Sakshi'' | Surya Sundar | Vinod Guinness, Vidya Sreedhar, Aswani S Kumar, Ananthu S R, Aneesh P J |First Shows <ref>{{Cite web|url=https://www.firstshows.com/movie/sakshi|title=First Shows|website=www.firstshows.com}}</ref> | Direct OTT release | First Shows <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2020/mar/28/sakshi-a-testimony-to-young-talent-2122410.html|title=Sakshi, a testimony to young talent|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thiruvananthapuram/news/thiruvananthapuram-1.4534310|title=കഥ, സംവിധാനം- സരയസനദർ, കളതതർ ഗവ.വി.എചച.എസ.എസ.|website=Mathrubhumi|access-date=3 October 2023|archive-date=10 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010003919/https://www.mathrubhumi.com/thiruvananthapuram/news/thiruvananthapuram-1.4534310|url-status=dead}}</ref> |- | ''Oath'' | P K Biju | P K Biju, Shajika Shaji, Preetha Pinarai, Davinchi Suresh |First Shows <ref>{{Cite web|url=https://www.firstshows.com/movie/oath|title=First Shows|website=www.firstshows.com}}</ref> | Direct OTT release | <ref>{{Cite web|title=ഒ ടി ടി പലാററഫോമില&zwj; ' മികചച പരകടനവമായി 'ഓതത'|url=https://www.deshabhimani.com/cinema/oath-movie/947392|website=Deshabhimani|access-date=2023-10-03|archive-date=2022-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122124829/https://www.deshabhimani.com/cinema/oath-movie/947392|url-status=dead}}</ref> First Shows <ref>{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/entertainment/iffk/kerala-international-film-festival-bjiu-krishna-director-of-othu-speaks-iffk/|title=IFFK 2018: 'നാടടകാരടെ സിനിമ'യമായി ഒര നാടകകകാരന&zwj;|date=11 December 2018 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/cinema/iffk/768562|title=പരളയാനനതര കേരളതതിൽ സിനിമാ നിയമങങൾ പൊളിചചെഴതപപെടം: പി.കെ.ബിജവിനറെ 'ഓതത' ചലചിതരോൽസവതതിന|website=Deshabhimani}}</ref> |- | ''Kammal'' | Aneesh | Aneesh, Minu Varghese |Roots | Direct OTT release<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?9340|title=Kammal [2021] {{pipe}} കമമൽ [2021]|website=malayalasangeetham.info|access-date=2023-10-03|archive-date=2022-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122125925/https://malayalasangeetham.info/m.php?9340|url-status=dead}}</ref> | Roots |- | rowspan="11" style="text-align:center; background:#00ffff;" | '''J<br />U<br />N<br />E''' | rowspan="1" style="text-align:center;background:#B0E0E6;" |'''4''' | ''[[Ameera (film)|Ameera]]'' | Riyas Muhammad | [[Baby Meenakshi|Meenakshi]], Kottayam Ramesh, [[Boban Samuel]] |GWK Entertainments, First Shows, Limelight |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt13710918/|title=Ameera (2021) - IMDb|website=www.imdb.com|date=4 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/ameera-malayalam-movie-going-to-ott-release-starring-meenakshi-1.5522885|title=പൗരതവ വിഷയവമായി മീനാകഷി; റിലീസിങങിനൊരങങി 'അമീറാ'|website=Mathrubhumi|date=17 March 2021 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-reviews/malayalam-movie-ameera-shows-indian-realities-806751|title=കേനദര കഥാപാതരങങൾ കടടികൾ; പകഷേ 'അമീറ' വിരൽ ചണടനനത ഇനതയൻ യാഥാർഥയങങളിലേകക... {{pipe}} Madhyamam|first=മാധയമം|last=ലേഖകൻ|date=5 June 2021|website=www.madhyamam.com}}</ref> |First Shows, Limelight |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#B0E0E6;" |'''10''' | ''Mathilukal : Love in the time of Corona'' | Anwar Abdulla | Anwar Abdulla |24/1 Independent Film Activities, Roots |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/love-in-the-time-of-corona-malayalam-short-film-released-in-roots-ott-platform-1.5741339|title=പരണയം, ഈ കോറോണ കാലതത|website=Mathrubhumi|date=11 June 2021 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/mathilukal-love-in-the-time-of-corona-film-808788|title=ചിതരീകരണതതിന രണട പേര മാതരം 'മതിലകള ലൗ ഇന ദ ടൈം ഓഫ കൊറോണ' നാളെ പരേകഷകരിലേകക|first=മാധയമം|last=ലേഖകൻ|date=10 June 2021|website=www.madhyamam.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/trailer/mathilukal-love-in-the-time-of-corona-official-trailer-qu6viw|title=കയാമറയകക മനനില&zwj; ഒരാള&zwj;, പിനനിലം! 'മതിലകള&zwj;, ലവ ഇന&zwj; ദി ടൈം ഓഫ കൊറോണ' ടരെയ&zwj;ലര&#x200D|website=Asianet News Network Pvt Ltd}}</ref> |Roots |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#B0E0E6;" |'''12''' | ''Richter Scale 7.6'' | Jeeva K J | Murukan Martin, Ashokan Peringode |First Nation Combines, Roots, First Shows |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://www.azhimukham.com/cinema-richter-scale-7-6-director-jeeva-talks-on-movies-and-dalit-identity/|title=ദളിത ഐഡനറിററിയില&zwj; അഭിമാനമേയളള, പകഷേ ദളിത സംവിധായിക എനന വിളികകനനവരടെ ഇടങങിയ കാഴചപപാട എനറെ പരശനമലല; റികടര&zwj; സകെയില&zwj; 7.6 സംവിധായിക ജീവ/അഭിമഖം|first=ആരതി എം|last=ആര|date=26 May 2019|website=www.azhimukham.com|access-date=3 October 2023|archive-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614034142/https://www.azhimukham.com/cinema-richter-scale-7-6-director-jeeva-talks-on-movies-and-dalit-identity/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mediaoneonline.com/entertainment/2018/05/27/41320-film-richter-scale-first-show|title=കീഴാള ജീവിതവം പരിസഥിതിയം പരമേയമാകകി റികടര&zwj; സകെയില&zwj; 7.6|date=27 May 2018|website=www.mediaoneonline.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thecue.in/on-chat/2021/06/12/jeeva-k-j|title=ദളിത കഥാപാതരങങളെ മാർകകററിങങിന മാതരമായാണ മലയാള സിനിമയിൽ പലേസ ചെയയനനതെനന സംവിധായിക ജീവ കെ ജെ|first=അനപരിയ|last=രാജ|website=The Cue|date=12 June 2021 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vanitha.in/celluloid/movies/jeeva-kj-director-special-story.html|title=ഷടടിന തലേനന സംവിധായിക ഗർഭിണി, സിനിമ റിലീസ ചെയയമപോള&zwj; മകൾകക 3 വയസസ! പരസകാരപപെരമയിൽ ജീവയടെ ചിതരം {{pipe}} jeeva kj director special story|website=vanitha.in}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pravasiexpress.com/richter-scale-7-6-malayalam-movie-releasing-on-june-12-via-ott-platforms/|title="റികററർ സകൈൽ 7.6" ജൺ 12 ന OTT പലാററഫോമകൾ വഴി പരേകഷകർകക മനനിൽ {{pipe}} PravasiExpress|first=Gini|last=Gangadharan|date=9 June 2021|access-date=3 October 2023|archive-date=5 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230605205644/https://www.pravasiexpress.com/richter-scale-7-6-malayalam-movie-releasing-on-june-12-via-ott-platforms/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/features/richter-scale-7-6-movie-review-041117.html|title=സിനിമ ചിലര&zwj;കക സവപനങങളെ വില&zwj;കകനന കലാരപം! മററ ചിലര&zwj;കക കല കൊണടളള സമരതതിനറെ ആയധം!|date=26 February 2018|website=malayalam.filmibeat.com}}</ref> |NeestreamRoots, First Shows |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#B0E0E6;" |'''17''' | ''[[Cheraathukal]]'' | Shajan Kallayi, Shanoob Karuvath, Fawaz Mohammad, Anu Kurishingal, Sreejith Chandran, Jayesh Mohan | [[Adil Ibrahim]], [[Mareena Michael Kurisingal|Mareena Michael]], [[Parvathi T.]] |Mampra Foundation |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/06/14/cherathukal-release-date.html|title=ചെരാതകൾ ജൺ 17-ന ഒടിടി റിലീസ|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mangalam.com/news/detail/492741-latest-news-anthology-movie-cherathukal-will-release-in-17th-july.html|title=ആനതോളജി ചിതരം "ചെരാതകൾ" ജൺ 17ന; പരേകഷക ശരദധനേടി ടരെയിലർ|website=www.mangalam.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=571759&u=cherathukal|title=ചെരാതകൾ നാളെ ഒ ടി ടിയിൽ|first=Keralakaumudi|last=Daily|website=Keralakaumudi Daily}}</ref> | Neestream & Simultaneous release through 10 OTT platforms. |- | rowspan="3" style="text-align:center;background:#B0E0E6;" |'''18''' | ''Kanakam Moolam'' | Saneesh Kunjukunju, Ahilash Ramachandran | Harris Mannancherry, [[Neena Kurup]] |Thirumadathil Films |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-kanakam-moolam-movie-gets-a-digital-release-mm-397721.html|title=Kanakam Moolam movie {{pipe}} മലയാള ചിതരം 'കനകം മലം' ഡിജിററൽ റിലീസ ചെയത|date=20 June 2021|website=News18 Malayalam|access-date=3 October 2023|archive-date=22 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122125848/https://malayalam.news18.com/news/film/movies-kanakam-moolam-movie-gets-a-digital-release-mm-397721.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/kanakam-moolam-on-roots-video-qv057j|title=നീനാ കറപപിന&zwj;റെ 'കനകം മലം' ഒടിടി റിലീസ; റടടസ വീഡിയോയില&zwj; കാണാം|website=Asianet News Network Pvt Ltd}}</ref> |Roots |- | ''Pranayamrutham'' | P. K. Radhakrishnan | [[Major Ravi]], Adi Anichen, Suma Devi, Aarya, [[Mamukkoya]], [[Sasi Kalinga]], [[Neena Kurup]] |Devaparvam Movies |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://malayalam.news18.com/news/film/malayalam-movie-pranayamrutham-gets-an-ott-release-date-mm-396243.html|title=Pranayamrutham movie {{pipe}} മലയാള ചിതരം 'പരണയാമതം' ജൺ 18ന ഒ.ടി.ടി. റിലീസിനെതതം|date=17 June 2021|website=News18 Malayalam}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.janmabhumi.in/news/mollywood/pranayamrutham-ott-release|title=പി.കെ. രാധാകഷണനറെ പരണയാമതം വെളളിയാഴച പറതതിറങങം; റിലീസിങ ഫസററ ഷോസ ഒടിടി പലാററഫോം വഴി|website=Janmabhumi}}</ref> |First Shows, Limelight |- | ''[[Puzhayamma]]'' |[[Vijeesh Mani]] | [[Baby Meenakshi]], [[Thampi Antony]], [[Linda Arsenio]] |Sree GokulamFilms |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/06/14/jio-studios-to-stream-more-malayalam-movies.html|title=കമമാരസംഭവവം കായംകളം കൊചചണണിയം ജിയോ സററഡിയോസിൽ എതതനന|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://malayalam.news18.com/photogallery/film/six-new-malayalam-movies-will-be-streaming-on-geo-cinema-from-june-18-2-ar-gh-395225.html|title=Jio Cinema {{pipe}} ജിയോ സിനിമയിൽ ജൺ 18 മതൽ ആറ പതിയ മലയാള സിനിമകൾ സടരീമിങങിനെതതം|date=14 June 2021|website=News18 Malayalam}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/get-set-for-malayalam-mojo-on-ott-1.5751727|title=Get set for 'Malayalam Mojo' on OTT|website=Mathrubhumi|access-date=3 October 2023|archive-date=10 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010003914/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/get-set-for-malayalam-mojo-on-ott-1.5751727|url-status=dead}}</ref> |JioCinema |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#B0E0E6;" |'''19''' | ''Grahanam'' | Anand Paga | Gibu George, Anand Paga, Devika Sivan, [[Sudheer Karamana]], [[Vijay Menon]] |Sreenandiya Productions |Direct OTT release.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/grahanam-psycho-thriller-singapore-malayalis-ott/article34847935.ece|title=Malayalam movie 'Grahanam' is a dream-come-true project for a group of film lovers in Singapore|first=Athira|last=M|newspaper=The Hindu|date=18 June 2021|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://getindianews.com/grahanam-malayalam-movie-released-on-ott-platform-nee-stream/|title=Grahanam Malayalam Movie Released On OTT Platform Nee Stream, Review, Cast, Story!|first=Kajal|last=Gupta|website=getindianews.com|access-date=2023-10-03|archive-date=2023-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129143756/https://getindianews.com/grahanam-malayalam-movie-released-on-ott-platform-nee-stream/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mangalam.com/news/detail/495023-latest-news-grahanam-movie-released.html|title=സസപെനസ തരിലലര&zwj; 'ഗരഹണം' നീസടരിമിലടെ പരേകഷകരിലേകക എതതി|website=www.mangalam.com}}</ref> |Neestream |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#B0E0E6;" |'''24''' | ''Kaadoram'' | Sajil Mampad | Ajay Saga, Ardra Krishna | Vision Entertainment |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://journalistonlive.com/kadaoram-malyalamfilm/|title=കാടോരം നാളെ ഒടിടി റിലീസ 24 ന|date=23 June 2021|access-date=3 October 2023|archive-date=17 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417120837/https://journalistonlive.com/kadaoram-malyalamfilm/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://anweshanam.com/entertainment/kadoram-ott-release-on-june-24/cid3392549.htm|title='കാടോരം' ജണ&zwj; 24 ന ഒ.ടി.ടി റിലീസിന|date=21 June 2021|website=anweshanam.com|access-date=3 October 2023|archive-date=22 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122125234/https://anweshanam.com/entertainment/kadoram-ott-release-on-june-24/cid3392549.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/malayalam-movie-kaadoram-ready-to-ott-release-804382|title=പെൺരാഷടരീയം ചർചചയാകനന 'കാടോരം' ഒ.ടി.ടി റിലീസിന {{pipe}} Madhyamam|first=മാധയമം|last=ലേഖകൻ|date=30 May 2021|website=www.madhyamam.com}}</ref> |Cave |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#B0E0E6;" |'''25''' | ''Enpathukalile Ebhyanmar'' | Shaji Yusuf | Nizam Yusuf, Ann Maria, [[Saju Kodiyan]], [[Kulappulli Leela]], [[Seema G. Nair]] |Shjahan Film International |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://ckmnews.com//single-page.php?nid=9378&catid=1|title=എണ&zwj;പതകളിലെ എഭയന&zwj;മാര&zwj; പര&zwj;തതിയായി ചിതരം ജണ&zwj; 25ന ഒടിടി ചാനലില&zwj; റിലീസ ചെയയം പരധാന കഥാപാതരതതെ അവതരിപപിചച ചങങരംകളം ആലംകോട സവദേശിയം|website=ckmnews|access-date=2023-10-03|archive-date=2022-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122124828/https://ckmnews.com//single-page.php?nid=9378&catid=1|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nanaonline.in/news-feeds/enpathukalile-epyanmaar-movie-director-shaji-yusuf-interview/|title=ഒര സിനിമ പിറകകമപോള&zwj;... ആദയ ചിതരം രപപപെടട അനഭവങങള&zwj; പങകവെയകകനന -ഷാജീ യസഫ|access-date=3 October 2023|archive-date=10 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010003916/https://nanaonline.in/news-feeds/enpathukalile-epyanmaar-movie-director-shaji-yusuf-interview/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/05/12/director-shaji-yusaf-about-his-movie-dreams-and-lockdown-issues.html|title=വീടിന&zwj;റെ ആധാരം വരെ പണയപപെടതതി സിനിമ ഒരകകി; ലോകഡൗൺ ഏൽപിചച ആഘാതം|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianfilmy.com/2021/06/25/%e0%b4%8e%e0%b5%ba%e0%b4%aa%e0%b4%a4%e0%b5%81%e0%b4%95%e0%b4%b3%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%86-%e0%b4%8f%e0%b4%ad%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%ae%e0%b4%be%e0%b5%bc/|title=എൺപതകളിലെ ഏഭയനമാർ – INDIAN FILMY|access-date=3 October 2023|archive-date=10 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010005419/https://indianfilmy.com/2021/06/25/%E0%B4%8E%E0%B5%BA%E0%B4%AA%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%86-%E0%B4%8F%E0%B4%AD%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B5%BC/|url-status=dead}}</ref> |Roots |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#B0E0E6;" |'''30''' | ''[[Cold Case (film)|Cold Case]]'' | Tanu Balak | [[Prithviraj Sukumaran]], [[Aditi Balan]], [[Lakshmi Priyaa Chandramouli]], [[Athmiya Rajan]], [[Suchitra Pillai]] | [[Anto Joseph|Anto Joseph Film Company]], Plan J Studios |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/cold-case/ottmoviereview/83956601.cms|title=Cold Case Review: Cold Case: A thriller with a two-pronged approach|via=timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/entertainment/cold-case-malayalam-movie-amazon-prime-release-review-prithviraj-522483/|title=Cold Case Movie Release: 'കോൾഡ കേസ' റിലീസ ഇനന}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/malayalam/movies/prithviraj-starring-movie-cold-case-released-in-amazon-prime-video-62553|title=Cold Case : Prithviraj ചിതരം കോൾഡ കേസ ആമസോൺ പരൈം വീഡിയോയിൽ എതതി|date=29 June 2021|website=Zee News Malayalam}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=583006&u=cold-case-review|title=പേടിപപിചച, തരിലലടിപപിചച വയതയസതമായ 'കോൾഡ കേസ', മവി റിവയ|first=Keralakaumudi|last=Daily|website=Keralakaumudi Daily}}</ref><ref>{{Cite web|title=യകതിയം വിശവാസവം ഒനനികകനന കേസ: റിവയ|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2021/06/30/cold-case-malayalam-movie-review.html|access-date=2021-07-01|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref> |Amazon Prime |} ==July - September== {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" class="unsortable" |Opening ! style="width:20%;" |Title !Director !Cast !Production Company / Studio !Ref !OTT |- | rowspan="16" style="text-align:center; background:#ffa07a; textcolor:#000;" |'''J<br />U<br />L<br />Y<br />''' |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''5''' | ''[[Sara's]]'' | [[Jude Anthany Joseph]] | [[Anna Ben]], [[Sunny Wayne]] | Anantha Vision |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/anna-ben-s-malayalam-comedy-sara-s-on-marriage-and-pregnancy-to-release-july-5-on-amazon-prime-trailer-unveiled-101625133465027.html|title=Anna Ben's Malayalam comedy Sara's on marriage and pregnancy to release July 5 on Amazon Prime, trailer unveiled|date=1 July 2021|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/sunny-wayne-and-anna-ben-s-next-film-sara-s-stream-ott-151272|title=Sunny Wayne and Anna Ben's next film 'Sara's' to stream on OTT|date=25 June 2021|website=The News Minute}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/new-on-amazon-prime-this-week-the-tomorrow-war-saras-and-more/article35078335.ece|title=New on Amazon Prime this week: 'The Tomorrow War,' 'Sara's' and more|author=The Hindu Net Desk|newspaper=The Hindu|date=1 July 2021|via=www.thehindu.com}}</ref> |Amazon Prime |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''6''' |''[[Velukkakka Oppu Ka]]a'' |Ashok R Klatha |[[Indrans]], Uma, [[Saju Navodaya]], [[Naseer Sankranthi]] |PJV Creations |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=ഇനദരൻസ നായകനാകനന 'വേലകകാകക' ജലായ 6 ന|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/movie-news/actor-indrans-starrer-ashok-r-kalita-directorial-velukakka-movie-is-set-for-ott-release/articleshow/84110126.cms|access-date=2021-07-06|website=malayalam.samayam.com|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-07-04|title=ഇനദരനസ വേലകാകകയായി വരനന, റിലീസ ഒ.ടി.ടിയില|url=https://www.malayalamnewsdaily.com/node/480991/entertainment/indrans-velikkakka|access-date=2021-07-06|website=Malayalam News}}</ref> |Neestream, First Shows, Saina Play |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''9''' |''Randuper'' |Prem Sankar |Basil Paulose, [[Santhy Balachandran]], [[Suraj Venjaramood]] |Prayatna Films |Direct OTT release<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/prem-sankars-malayalam-film-randuper-finds-ott-release/article35230290.ece|title=Malayalam film 'Randuper' to be released across OTT platforms|first=Anasuya|last=Menon|newspaper=The Hindu|date=9 July 2021|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/randuper-movie-from-today-through-ott-platforms-qvzga7|title=ഐഎഫഎഫകെയില ശരദധ നേടിയ 'രണടപേര നാല ഒടിടി പലാററഫോമകളിലടെ ഇനനമതല|website=Asianet News Network Pvt Ltd}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/07/09/randuper-malayalam-film-ott-release.html|title='Randuper' movie gets an OTT release|website=OnManorama}}</ref> |Neestream, Sainaplay. |- |''Ayisha Weds Shameer'' |Sikkandhar Dulkarnain |Manzur Muhammed, Nowmya Mallayya |Wama Entertainments |Direct OTT release<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/ayisha-weds-shameer-movie-ott-release-1.5773607|title=ആയിശ വെഡസ ഷമീർ ജലായ 9-ന ഒടിടി റിലീസ|website=Mathrubhumi}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.janmabhumi.in/news/new%20release/ayesha-weds-shameer-ott-release-on-july-9th|title=ആയിശ വെഡസ ഷമീര&zwj; ജലൈ 9ന ഒടിടി റിലീസ|website=Janmabhumi}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/movie-ayisha-weds-shameer-released-on-july-9-814019|title='ആയിശ വെഡസ ഷമീർ' ജലായ 9ന ഒ.ടി.ടി റിലീസിന {{pipe}} Madhyamam|first=മാധയമം|last=ലേഖകൻ|date=23 June 2021|website=www.madhyamam.com}}</ref> |Multiple OTT platforms. |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''10''' |''Thudi'' |Jomon George |Sugathan Master |Mecheri Movies |Direct OTT release<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/08jul2021-1.5814247|title='തടി' നാളെ പരദർശനതതിനെതതം|website=Mathrubhumi|access-date=3 October 2023|archive-date=10 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010003914/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/08jul2021-1.5814247|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralaonlinenews.com/2021/07/09/tudi-tellsbuilt-sectionswayanad-released-ott.html|title=വയനാടടിലെ പണിയ വിഭാഗങങളടെ ജീവിതം പറയനന തടി ഒ.ടി.|date=9 July 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m3db.com/film/thudi|title=തടി|website=M3DB.COM}}</ref><ref>{{Cite web|title=Thudi [2021] {{!}} തടി [2021]|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?9381|access-date=2021-07-14|website=malayalasangeetham.info|archive-date=2021-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714121427/https://malayalasangeetham.info/m.php?9381|url-status=dead}}</ref> |Roots |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''12''' |''Swanam '' |Deepesh T |Master Abhinand, Ramya Raghavan, [[Santhosh Keezhattoor]] |Tullzi Films |Direct OTT release <ref>{{Cite web|date=2021-07-12|title=സംസഥാന ചലചചിതര പരസകാരം നേടിയ 'സവനം' ഡിജിററൽ റിലീസ ചെയയനന|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-swanam-movie-to-be-released-digitally-mm-406599.html|access-date=2021-07-13|website=News18 Malayalam}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=സംസഥാന ചലചചിതര പരസകാരം നേടിയ 'സവനം' ഒടിടി റിലീസിന|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/movie-news/deepesh-t-directorial-swanam-official-trailer/articleshow/84317224.cms|access-date=2021-07-13|website=malayalam.samayam.com|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|title=Swanam [2021] {{!}} സവനം [2021]|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?8729|access-date=2021-07-14|website=malayalasangeetham.info|archive-date=2021-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714121426/https://malayalasangeetham.info/m.php?8729|url-status=dead}}</ref> |Neestream |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''15''' |''[[Malik (film)|Mālik]]'' |[[Mahesh Narayanan]] |[[Fahadh Faasil]], [[Nimisha Sajayan]] |AJ Film company |Direct OTT release <ref>{{Cite web|title=2 മണികകര&zwj;, 41 മിനിററ ദൈര&zwj;ഘയം; കാതതിരിപപിനൊടവില&zwj; 'മാലിക' എതതി|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/malik-have-161-mins-length-started-streaming-on-amazon-prime-video-qw8wys|access-date=2021-07-15|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-07-15|title=Toofaan, Malik, Ikkat, Sarpatta Parambarai, Narappa: Line-up of releases leading up to Prime Day 2021|url=https://www.firstpost.com/entertainment/toofaan-malik-ikkat-sarpatta-parambarai-narappa-line-up-of-releases-leading-up-to-prime-day-2021-9804831.html|access-date=2021-07-15|website=Firstpost}}</ref> |Amazon Prime |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''16''' |''Domestic Dialogues'' |Vaishnav, Gokul |Akash, Amith Chandra, Kavya Prakash, Susha |Pimoca Tales |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=Domestic Dialogues 2021 on Roots Video: Release Date, Trailer, Starring and more|url=https://www.fantasymsinfo.com/2021/07/domestic-dialogues-2021-on-roots-video.html|access-date=2021-07-16|language=en-us|archive-date=16 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716092606/https://www.fantasymsinfo.com/2021/07/domestic-dialogues-2021-on-roots-video.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Domestic Dialogs [2021] {{!}} ഡോമെസററിക ഡയലോഗസ [2021]|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?9392|access-date=2021-07-19|website=malayalasangeetham.info|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719080733/https://malayalasangeetham.info/m.php?9392|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-07-24|title=കരൗഡ ഫണടിങങിലടെ ഒര മലയാളം സിനിമ; 'ഡൊമസററിക ഡയലോഗസ', ഡിജിററൽ പലാററഫോമിൽ റിലീസ ചെയത|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-crowdfunded-movie-domestic-dialogues-is-up-on-roots-digital-platform-mm-411679.html|access-date=2021-07-26|website=News18 Malayalam|archive-date=2021-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210726111256/https://malayalam.news18.com/news/film/movies-crowdfunded-movie-domestic-dialogues-is-up-on-roots-digital-platform-mm-411679.html|url-status=dead}}</ref> |Roots |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''17''' |''Chuzhal'' |Biju Maani |[[Jaffar Idukki]], Nilja, Sanju Prabhakar Abin Mary |Nakshatra Pictures |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=അഞച സഹതതകകളടെ യാതരയിലെ അവിചാരിത സംഭവങങൾ; മിസറററി തരിലലർ 'ചഴൽ' ജലൈ 17ന|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/movie-news/abin-mary-gazal-sanju-rj-nilja-and-sreenath-starrer-chuzhal-movie-set-to-release-on-ott/articleshow/84407638.cms|access-date=2021-07-16|website=malayalam.samayam.com|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|last=July 2021|first=Balakumar K. 15|title=Toofaan headlines this week's new releases on Indian OTT platforms|url=https://www.techradar.com/in/news/5-new-movies-on-ott-platforms-in-india-july-16-weekend|access-date=2021-07-16|website=TechRadar India|date=15 July 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-07-15|title=നിഗഢത നിറചച സസപെൻസ തരിലലർ ചിതരം 'ചഴൽ' ഒ ടി ടി റിലീസിന ഒരങങനന|url=https://www.kairalinewsonline.com/2021/07/15/424087.html|access-date=2021-07-16|website=Kairali News {{!}} Kairali News Live l Latest Malayalam News|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |Neestream |- |''The Creator'' |Sabu Anthukaayi |[[Appani Sarath]], [[Santhosh Keezhattoor]], [[Megha Mathew]] |RHM Film |Direct OTT release <ref>{{Cite web|last=Berg|first=Heisen|date=2021-07-17|title=" ദി കരിയേററർ " സൈന പലേ ഒടിടി യിൽ|url=https://veekshanam.com/the-creator-saina-play-ott/|access-date=2021-07-19|website=Veekshanam|language=en-US|archive-date=19 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719072318/https://veekshanam.com/the-creator-saina-play-ott/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=' ദി കരിയേററർ ' സൈന പലേ ഒടിടി യിൽ|url=https://www.deshabhimani.com/cinema/appani-sarath/957552|access-date=2021-07-19|website=Deshabhimani|language=ml}}{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=അപപാനി ശരതത നായകനായ 'ദി കരിയേററർ' ഒടിടി റിലീസിന|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/movie-news/appani-sarath-starrer-the-creator-set-for-ott-release/articleshow/84524851.cms|access-date=2021-07-19|website=malayalam.samayam.com|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-07-17|title=അപപാനി ശരത നായകനാവനന 'ദി കരിയേററർ' ഒ.ടി.ടി. റിലീസ ചെയത|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-appani-sarath-starring-the-creator-released-on-digital-platform-mm-409135.html|access-date=2021-07-19|website=News18 Malayalam}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |Sainaplay |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''21''' |''[[Santhoshathinte Onnam Rahasyam]]'' |[[Don Palathara]] |[[Jitin Puthenchery]], [[Rima Kallingal]] |Bee Cave Movies |Direct OTT release<ref>{{Cite web|last=CUE|first=THE|title=ഡോൺ പാലതതറയടെ സനതോഷതതിനറെ ഒനനാം രഹസയം ഒടിടി റിലീസിന ഒരങങനന|url=https://www.thecue.in/film-events/2021/07/18/santhoshathinte-onnam-rahasyam|access-date=2021-07-21|website=The Cue|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|title='സനതോഷതതിന&zwj;റെ ഒനനാം രഹസയം' ഒടിടി റിലീസിന|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/santhoshathinte-onnam-rahasyam-for-ott-release-qwfkaf|access-date=2021-07-21|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-07-21|title=കാറിനളളിൽ ഒററഷോടടിൽ പർതതിയാകകിയ 'സനതോഷതതിനറെ ഒനനാം രഹസയം' ഡിജിററൽ റിലീസ ചെയത|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-santhoshathinte-onnam-rahasyam-movie-released-on-digital-platform-mm-410443.html|access-date=2021-07-21|website=News18 Malayalam|archive-date=2021-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721031605/https://malayalam.news18.com/news/film/movies-santhoshathinte-onnam-rahasyam-movie-released-on-digital-platform-mm-410443.html|url-status=dead}}</ref> |Neestream & Multiple OTT platforms |-Neestream,SainaPlay, Roots |''Ali Imran'' |Sarshick Roshan |Anugraha Balakrishnan, Aneesh, Shaji p George, Prajina aralam, Siva prakash |S R Entertainment, Maliyekkal Media |Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=2021-07-21|title=Ali Imran Malayalam movie|url=http://thrissurkerala.com/movies2/Ali-Imran-New-Malayalam-Movie-Trailer-Songs.html|access-date=2021-08-11|website=Thrissur Kerala.com|language=en}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |Theatre Play |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''24''' |''1956, Madhyathiruvithamkoor'' |[[Don Palathara]] |Assif Yogi, Jain Andrews, Krishnan Balakrishnan |Artbeat Studios |Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=2021-07-19|title=ഡോൺ പാലതതറയടെ '1956 മധയതിരവിതാംകർ' ഡിജിററൽ റിലീസ ചെയയനന|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-don-palathara-movie-1956-madhya-thiruvithamcoor-to-be-streamed-digitally-mm-409845.html|access-date=2021-07-29|website=News18 Malayalam}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|last=Ramnath|first=Nandini|title=In Don Palathara's cinema, 'questions rather than statements'|url=https://scroll.in/reel/999593/don-palathara-interview-my-films-are-more-questions-than-statements|access-date=2021-07-29|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref><ref>{{Citation|title=1956, Central Travancore|url=https://mubi.com/films/1956-central-travancore|language=en-US|access-date=2021-07-29}}</ref><ref>{{Cite web|title=A ★★★★ review of 1956, Central Travancore (2019)|url=https://letterboxd.com/sunilkv/film/1956-central-travancore/|access-date=2021-07-29|website=letterboxd.com|language=en|archive-date=29 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210729022655/https://letterboxd.com/sunilkv/film/1956-central-travancore/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Twitter post|url=https://twitter.com/mubiindia/status/1417377483125530626|access-date=2021-07-29|website=Twitter|language=en}}</ref> |[[Mubi (streaming service)|MUBI India]] |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''25''' |''[[Bannerghatta (film)|Bannerghatta]]'' |Vishnu Narayanan |Karthik Ramakrishnan, Asha Menon, Anoop, Sunil, Vinod |Copyright Pictures |Direct OTT Release<ref>{{Cite web|date=2021-06-12|title=Bannerghatta OTT Release Date, Theatre Release Date & Digital Rights|url=https://www.sajmedia.in/bannerghatta-ott-release-date/|access-date=2021-07-24|website=Saj Media Entertainment|language=en|archive-date=2021-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210724170246/https://www.sajmedia.in/bannerghatta-ott-release-date/|url-status=dead}}</ref> |Amazon Prime |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#ffdacc;"|'''30''' |''Otta'' |Benny C Daniel |Prasad Thrikkuttissery, Nimisha Unnikrishnan |Benseena Films |Direct OTT release<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/otta-movie-ott-release-benny-c-daniel-1.5719110|title=ഭയാനകമായ കടംബകഥയെനന ടാഗ ലൈനമായി ഒററ; ചിതരം ഓടിടി റിലീസിന|website=Mathrubhumi}}</ref><ref>{{Cite web|last=Daily|first=Keralakaumudi|title=ഒററ ഒടിടിയിൽ|url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=563555&u=movie-otta-on-ott|access-date=2021-08-17|website=Keralakaumudi Daily|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=ഭയാനകമായ കടംബകഥയമായി 'ഒററ' ; ചിതരം ഒടിടി റിലീസിന{{!}}benny c daniel{{!}}new movie{{!}}ott release|url=https://www.eastcoastdaily.com/movie/2021/06/04/otta-movie-ott-release-benny-c-daniel/|access-date=2021-08-17|website=East Coast Movies & Entertainments News|language=en-US|archive-date=2021-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817042256/https://www.eastcoastdaily.com/movie/2021/06/04/otta-movie-ott-release-benny-c-daniel/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/login/|title=Log In or Sign Up to View|website=www.facebook.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Benny C Daniel|url=https://www.facebook.com/groups/684719162431094/posts/848730459363296/|access-date=2021-08-17|website=www.facebook.com|language=en}}</ref> |Zinea |- |''Thampuran Paranja Katha'' |Deavn Nagalassery |Kala Vasudevan, Vygananda, Ramadevi |Rohini Productions |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=Thampuran Paranja Katha – High Hopes Entertainments|url=https://highhopesentertainments.com/title/thampuran-paranja-katha-booking/|access-date=2021-08-22|language=en-US|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822162242/https://highhopesentertainments.com/title/thampuran-paranja-katha-booking/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m3db.com/film/thamburan-paranja-kadha|title=തമപരാൻ പറഞഞ കഥ|website=M3DB.COM}}</ref> |High Hopes |- | rowspan="16" style="text-align:center; background:#98fb98; textcolor:#000;" |'''A<br />U<br />G<br />U<br />S<br />T''' |rowspan="1" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''1''' |''[[Eighteen Hours]]'' |[[Rajesh Nair]] |[[Vijay Babu]], [[Sudheer Karamana]], Indu Thampy, Karthika P Kumar, Parthavi Vinod |Salil Sankaran |Direct OTT release<ref>{{Cite news|date=2021-07-21|title=No regrets about 'Eighteen Hours' not releasing in theatres, says Rajesh Nair|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rajesh-nair-new-film-eighteen-hours/article35442095.ece.|access-date=2021-07-24|website=The Hindu|language=en|last1=M|first1=Athira}}</ref> |Manorama Max |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''10''' |''Neeravam'' |Ajay Sivaram |[[Parvathy Baul]], [[Padmaraj Ratheesh]], [[Madhu (actor)|Madhu]], [[Hareesh Peradi]] |Malhaar Movies |Direct OTT release <ref>{{Cite web|title=പാർവവതി ബാവൾ ആദയമായി അഭിനയികകനന മലയാള ചിതരം; 'നീരവം' ജലായ 22-ന ഒടിടി റിലീസ|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/neeravom-movie-starring-parvathy-bavul-ott-release-1.5846365|access-date=2021-08-11|website=Mathrubhumi|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Neeravam [2021] {{!}} നീരവം [2021]|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?8571|access-date=2021-08-13|website=malayalasangeetham.info|archive-date=2021-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813050507/https://malayalasangeetham.info/m.php?8571|url-status=dead}}</ref> |Multiple OTT platforms |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''11''' |''[[Kuruthi]]'' |Manu Warrier |[[Prithviraj Sukumaran]], [[Roshan Mathew]], [[Mamukoya]], [[Shine Tom Chacko]], [[Srindaa]] |Prithviraj Productions |Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=2021-07-28|title='മരകകാറി'ന മന&zwj;പേ 'കരതി' എതതം; പഥവിരാജിന&zwj;റെ ഓണം റിലീസ ആമസോണ&zwj; പരൈമില&zwj; |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/prithviraj-starring-kuruthi-announced-direct-ott-release-date-on-amazon-prime-qwy0bk|access-date=2021-07-28|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=ml}}</ref> |Amazon Prime |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''17''' |''[[Kenjira]]'' |Manoj Kana |Vinusha Ravi, Koliyamma, [[Joy Mathew]] |Neru Films |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|last=ലേഖകൻ|first=മാധയമം|date=2021-08-13|title='കെഞചിര'യിൽ ആദിവാസികളടെ കണണീരം കിനാവമലല; അവരടെ സാമഹിക രാഷടരീയം -മനോജ കാന |url=https://www.madhyamam.com/entertainment/celebrities/kenjira-movie-tobe-released-on-aug17-836380|access-date=2021-08-18|website=www.madhyamam.com|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|last=Daily|first=Keralakaumudi|title='കെഞചിര'|url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=615460|access-date=2021-08-18|website=Keralakaumudi Daily|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title='കെഞചിര' റിലീസിനൊരങങനന|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/08/03/kenjira-movie-ready-for-ott-release.html|access-date=2021-08-18|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref> |Neestream |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''19''' |''[[Home (2021 film)|Home]]'' |[[Rojin Thomas]] |[[Indrans]], [[Sreenath Bhasi]], [[Manju Pillai]] |[[Friday Film House]] |Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=2021-08-10|title=Malayalam film ''Home'' to release on Amazon Prime Video on August 19|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/malayalam-film-home-to-release-on-amazon-prime-video-on-august-19/2138489|access-date=2021-08-10|website=OutlookIndia|language=en}}</ref> |Amazon Prime |- |''Sayahnangalil Chila Manushyar'' |Praveen Sukumaran |Surjith Gopinath, Jijoy P.R |Agnostic Films |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=CAVE|url=https://www.caveindia.com/contentList/movies/detail-card/RYqmYDNso9Tu|access-date=2021-08-19|website=www.caveindia.com|archive-date=2021-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819044131/https://www.caveindia.com/contentList/movies/detail-card/RYqmYDNso9Tu|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sarkar|first=Roushni|title=Could experiment with a small budget film: Praveen Sukumaran on Sayahnangalil Chila Manushyar|url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/nov/14/16822|access-date=2021-08-19|website=Cinestaan|archive-date=2020-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126100230/https://www.cinestaan.com/articles/2018/nov/14/16822|url-status=dead}}</ref> |CAVE India |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''20''' |''[[Kaalchilambu]]'' |M. T. Annoor |[[Vineeth]], [[Samvrutha Sunil]], [[Mala Aravindan]], [[Indrans]], [[Sai Kumar (Malayalam actor)|Sai Kumar]] |Yem Yem Films |Direct OTT release <ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/p/CSUJkIBJSn-/ |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/CSUJkIBJSn- |archive-date=26 December 2021 |url-access=registration|title=Kaalchilambu, Streaming Exclusively on 20th August onwards|access-date=2021-08-14|website=Instagram/action_prime}}{{cbignore}}</ref> |Action Prime |- |''Oru Pappadavada Premam'' |Zayir Pathan |Zayir Patha, Niha Hussain, [[Kochu Preman]] |Uniwell Entertainments |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=ഒര പപപടവട പരേമതതിന&zwj;റെ ടരെയലർ എതതി, ചിതരം 20ന ഒടിടി റിലീസിന|url=http://www.metrovaartha.com/news/75389/oru-pappadavada-premam-trailer|access-date=2021-08-20|website=metrovaartha.com|language=en|archive-date=4 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104185341/http://www.metrovaartha.com/news/75389/oru-pappadavada-premam-trailer|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=honey|title=പിണറായി വിജയന&zwj;റെ ആരാധകനായി കൊചചപരേമൻ, 'ഒര പപപടവട പരേമ'തതിനറെ ടരെയിലര&zwj;|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/kochu-preman-oru-pappatavata-premam-trailer-out-qy1866|access-date=2021-08-20|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|title=ഒര പപപടവട പരേമതതിൻറെ ടരെയലർ എതതി; ചിതരം 20ന ഒടിടി റിലീസിന|url=https://www.deshabhimani.com/cinema/pappadavada-premam/963950|access-date=2021-08-20|website=Deshabhimani|language=ml}}{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |Multiple OTT platforms |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''21''' |''Laughing Buddha'' |Niju Soman |[[Ramesh Pisharody]], [[Aishwarya Lekshmi]], [[Manju Pathrose]] |Chavara Films |TV premiere and OTT release<ref>{{Cite web|last=ലേഖകൻ|first=മാധയമം|date=2021-08-20|title=രമേഷ പിഷാരടിയം ഐശവരയ ലകഷമിയം ഒനനികകനന 'ലാഫിങ ബദധ' ഒടിടി റിലീസിന; ടരെയിലർ പറതത {{!}} Madhyamam|url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/laughing-buddha-movie-ramesh-pisharody-838937|access-date=2021-08-22|website=www.madhyamam.com|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-20|title=രമേഷ പിഷാരടിയം ഐശവരയ ലകഷമിയം ഒനനികകനന "ലാഫി|url=https://keralaonlinenews.com/2021/08/20/laughing-buddharamesh-pisharody-aishwarya-lakshmiodt.html|access-date=2021-08-22|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title='ലാഫിങ ബദധ' ജയഹോ ഒടിടിയിൽ; രമേഷ പിഷാരടി, ഐശവരയ ലകഷ&zwj;മി ഒനനികകനന - Malabar News - Most Reliable & Dependable News Portal|url=https://www.malabarnews.com/ramesh-pisharodys-laughing-buddha-movie/|access-date=2021-08-22|website=www.malabarnews.com|language=en-US|archive-date=2021-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822125122/https://www.malabarnews.com/ramesh-pisharodys-laughing-buddha-movie/|url-status=dead}}</ref> |Amrita TV, Neestream, Jaiho OTT |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''25''' | ''Ya Mone'' | Anwar Ali | Jawahar Ali Komban, Pramod Choorapra, Ihsan Ameen, Bilahari, Shilpa | Beryl Films |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|date=2021-08-25|title=യാ മോനെ തീയേററർ പലേയിൽ റിലീസായി|url=https://www.facebook.com/100562835581098/posts/139470318357016/?app=fbl|access-date=2021-09-07|website=facebook.com/Theatre Play|language=ml}}</ref> |Theatre Play |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''26''' |''Alice in Panchalinadu'' |Sudhin Vamattam |Kamya Ahlawat, Ajay Mathew, Shilpa Ajay, [[Anil Murali]], [[Ponnamma Babu]], [[KTS Padannayil]] |AICE Corporation, Barefoot |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=Watch Alice in Panchalinadu {{!}} Prime Video|url=https://www.amazon.co.uk/dp/B09DNRVVGH|access-date=2021-08-30|website=www.amazon.co.uk}}</ref><ref>{{Citation|title=Alice in Panchalinadu (2021) - IMDb|url=http://www.imdb.com/title/tt15310274/releaseinfo|access-date=2021-08-30}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sudhin Vamattam makes his debut with Alice in Panchalinadu|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/sudhin-vamattam-makes-his-debut-with-alice-in-panchalinadu/articleshow/77830658.cms|access-date=2021-08-30|website=The Times of India|language=en}}</ref> |Amazon Prime (USA, UK) Neestream worldwide |- | ''[[Kanthan – The Lover of Colour|Kanthan]]'' | Shareef Easa | [[Daya Bai]], Prajith, Chinnan | Rolling Pix Entertainment |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|date=2021-08-26|title='കാനതനെ' ഏററെടതത പരേകഷകർ : OTT റിലീസിൽ മികചച പരേകഷക പരതികരണം, പരദർശനം ആകഷൻ പരൈം OTT -വഴി. {{!}} Kanthan Malayalam Film|url=https://www.malayoram.com/2021/08/ott-ott-kanthan-malayalam-film.html?m=1|access-date=2021-08-30|website=malayoram.com|language=ml|archive-date=22 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122131001/https://www.malayoram.com/2021/08/ott-ott-kanthan-malayalam-film.html?m=1|url-status=dead}}</ref> |Action OTT |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''27''' | ''Pidikittapulli'' | Jishnu Sreekandan | [[Sunny Wayne]], [[Ahaana Krishna]], [[Saiju Kurup]], [[Baiju Santhosh]] | Sree Gokulam Movies |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|date=2021-08-26|title=മലയാളതതിലെ അടതത ഒടിടി റിലീസ നാളെ; സണണി വെയ&zwj;നിന&zwj;റെ 'പിടികിടടാപപളളി' ജിയോ സിനിമയില&zwj;|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/pidikittapulli-ott-release-tomorrow-on-jio-cinema-qyg91k|access-date=2021-08-26|website=Asianetnews.com|language=ml}}</ref> |[[JioCinema]] |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''28''' |''Tamara'' |Prakash Vadikkal |[[Aparna Nair]], Prakash Chengal |Manniyath Films |Direct OTT release<ref>{{Cite web|last=Sajan|first=Aymanam|date=2021-08-08|title='താമര'ആഗസററ 28-ന Action OTT യിൽ|url=https://alappuzhamedia.com/?p=1305|access-date=2021-08-30|website=FIRST CLAP MOVIES|language=en-US}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|last=Doe|first=Jone|title=Tamara|url=https://www.actionott.com/watch/tamara.html|access-date=2021-08-30|website=www.actionott.com|language=en|archive-date=2021-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830041523/https://www.actionott.com/watch/tamara.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Thamara [2015] {{!}} താമര [2015]|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?8068|access-date=2021-08-30|website=malayalasangeetham.info|archive-date=2021-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830041521/https://malayalasangeetham.info/m.php?8068|url-status=dead}}</ref> |Action Prime |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''29''' | ''Pappantem Simontem Piller'' | Shijo Varghese | [[Narayanankutty]], [[Pradeep Kottayam]], Binu Adimali | Swis Tele Media |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|date=2020-08-26|title=Shijo Varghese directorial Pappantem Simontem Piller to release on August 29|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/aug/26/shijo-varghese-directorial-pappantem-simontem-piller-to-release-on-august-29-2349745.html|access-date=2021-08-29|website=The New Indian Express.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-01-19|title=പാപപൻറേം സൈമൻറേം പിളളേർ ഗാനം പരകാശനം ചെയത|url=http://newsvision.in/2021/01/19/kanjoor-58/|access-date=2021-08-30|website=NEWS VISION|language=en-US|archive-date=22 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122124900/http://newsvision.in/2021/01/19/kanjoor-58/|url-status=dead}}</ref> |Multiple OTT Platforms |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#a8e4bc;"|'''30''' | ''Swapnangalkkapuram'' | Prem R Nambiar | [[Divyadarshan]], [[Santhosh Keezhattoor]] | P&G Cinemas |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|date=2021-08-12|title='SWAPNAGALKKAPPURAM|url=https://actionott.com/watch/swapnagalkkappuram.html|access-date=2021-08-30|website=actionott.com|language=en|archive-date=2021-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830093536/https://actionott.com/watch/swapnagalkkappuram.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-29|title='സവപനങങൾകകപപറം' 30 മതല&zwj; ആകഷന&zwj; ഒടിടിയില&zwj;- 'Swapnangalkkappuram' is on Action OTT|url=https://silma.in/swapnangalkkappuram-is-on-action-ott/|access-date=2021-09-01|website=Silma.in|language=en-US|archive-date=22 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122124900/https://silma.in/swapnangalkkappuram-is-on-action-ott/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|author=Web Desk|date=2021-08-30|title=സവപനങങള&zwj;കകപപറം|url=https://www.aagolavartha.com/swapnangalkkappuram-cinema/|access-date=2021-09-01|website=Aagolavartha.Com|language=en-US}}</ref> |Action Prime |- | rowspan="5" style="text-align:center; background:#808080; textcolor:#000;" |'''S<br />E<br />P<br />T<br />E<br />M<br />B<br />E<br />R''' |rowspan="1" style="text-align:center;background:#C0C0C0;"|'''9''' | ''Koora'' | Vaishag Jojan | Keerthi Anand, Varthik, Dhyan Dev | Jojan Cinemas |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|date=2021-08-24|title=''Koora {{!}} കറയെ തിനനനന ജെന&zwj;സി; സസപെന&zwj;സ തരിലലർ കറ OTT പരദര&zwj;ശനതതിന''|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-koora-malayalam-movie-release-date-1-announced-km-430913.html|access-date=2021-08-26|website=malayalam.news18.com|language=ml}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | Neestream,Sainaplay, |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#C0C0C0;"|'''17''' |''[[Kaanekkaane]]'' |Manu Ashokan |[[Tovino Thomas]], [[Suraj Venjaramoodu]], [[Aishwarya Lekshmi]], [[Shruti Ramachandran]] |Dream Katcher |Direct OTT release.{{Citation needed|date=September 2023}}<ref>{{Cite web|date=2021-09-10|title='മിനനല മരളി' മാതരമലല, ടൊവീനോയടെ 'കാണെകകാണെ'യം ഡയറകററ ഒടിടി റിലീസ: ടീസര|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/tovino-thomas-starring-kaane-kaane-to-get-direct-ott-release-through-sony-liv-qz80d9|access-date=2021-09-11|website=asianetnews.com|language=ml}}</ref> |[[Sony LIV]] |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#C0C0C0;"|'''18''' |''Piplantri'' |Shoji Sebastian |Miyasree, Rishi, Kavya Madhav, Rakesh, Jose Kallodi, Shelly Joy |Zickamore Film International, Pop Media |Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=2021-09-12|title=പെണ ഭരണഹതയയടെ കഥയമായി 'പിപപലാനതരി'; ടരെയലര|url=https://www.asianetnews.com/trailer/piplantri-malayalam-movie-official-trailer-qzb9cz|access-date=2021-09-13|website=asianetnews.com|language=ml}}</ref> |Neestream |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#C0C0C0;" |'''22''' |''Kaadakalam'' |Sakhil Raveendran |Davinchi Satheesh, Satheesh |Periyar Valley Creations |Direct OTT release <ref>{{Cite web|title=Watch Kaadakalam {{!}} Prime Video|url=https://www.amazon.co.uk/Kaadakalam-Davinchi-Satheesh/dp/B09GT2PR13|access-date=2021-09-24|website=www.amazon.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web|title=കാടകലം ആമസോൺ പരൈമിൽ |url=https://www.deepika.com/Cinema/CinemaNews.aspx?Kadakalam-Malayalam-Movie&ID=6873|access-date=2021-09-24|website=m.deepika.com}}</ref> |Amazon Prime (USA, UK) Neestream worldwide |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#C0C0C0;" |'''23''' |''[[Sunny (2021 film)|Sunny]]'' |[[Ranjith Sankar]] |[[Jayasurya]], [[Shritha Sivadas]] |Dreams N Beyond |Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=2021-09-15|title=Jayasurya's 'Sunny' to be released on Amazon Prime Video on September 23|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/15/jayasuryas-sunny-to-be-released-on-amazon-prime-video-on-september-23-2359106.html|access-date=2021-09-15|website=newindianexpress.com|language=en}}</ref> |[[Amazon Prime]] |} ==October - December== {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" class="unsortable" |Opening ! style="width:20%;" |Title !Director !Cast !Production Company / Studio !Notes !OTT |- | rowspan="9" style="text-align:center; background:#f40b0b; textcolor:#000;" |'''O<br/>C<br/>T<br/>O<br/>B<br/>E<br/>R''' |rowspan="1" style="text-align:center;background:#f9827c;"|'''1''' | ''The Inmates'' | Baiju Thomas | Baiju Thomas, Alexander Jacob | Pen Cinema Company |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-inmates-a-malayalam-film-by-former-residents-of-st-thomas-hostel-mar-ivanios-college/article36914111.ece|title='The Inmates', featuring 32 former residents of St. Thomas Hostel, Mar Ivanios College, is about camaraderie and crime|access-date=2021-12-17|website=The Hindu|date=9 October 2021|language=en}}</ref> |First Shows, bcineet |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#f9827c;"|'''7''' | ''[[Bhramam]]'' | [[Ravi Chandran]] | [[Prithviraj Sukumaran]], [[Unni Mukundan]], [[Mamta Mohandas]], [[Raashi Khanna]] | AP International |Direct OTT release (only in India). <ref>{{Cite web|url=https://www.sajmedia.in/bhramam-ott-release-date/|title=Bhramam OTT Release Date, Theatre Release Date & Digital Rights|access-date=2021-09-08|website=sajmedia.in|date=22 July 2021|language=en|archive-date=7 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907210302/https://www.sajmedia.in/bhramam-ott-release-date/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/actor-prithviraj-reveal-his-movie-bhramam-release-date-qzo8c2|title=പഥവിരാജ- ഉണണിമകനദൻ ചിതരം ആമസോണിൽ; 'ഭരമം'തതിനറെ റിലീസ തിയതി പരഖയാപിചച|access-date=2021-09-19|website=asianetnews.com|language=ml}}</ref> |[[Amazon Prime]] |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#f9827c;"|'''8''' |''Queen of Thonnakkal'' |Shyam Muralidharan |[[Madhupal]], Maria Vincent, Sreejith, Vinod Thomas |Manorama |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=മനോരമ മാകസിൽ റിലീസായി 'കവീന ഓഫ തോനനകകൽ', ചിരിവിരനന|url=https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2021/10/08/queen-of-thonnakal-film-release-in-manoramamax.html|access-date=2021-10-11|website=Manoramanews|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Watch Movies, TV Shows & Live News Online - ManoramaMAX|url=https://www.manoramamax.com/movies/detail/136607/queen-of-thonnakkal|access-date=2021-10-11|website=www.manoramamax.com|language=en}}</ref> |Manorama MAX |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#f9827c;"|'''28''' |''[[Erida (film)|Erida]]'' |[[V. K. Prakash]] |[[Samyuktha Menon]], [[Nassar (actor)|Nassar]], [[Dharmajan Bolgatty]], [[Hareesh Peradi]] |Aroma Cinemas, Good Company, Trends Adfilm Makers |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=ഒര മലയാള ചിതരം കടി ഒടിടിയില; സംയകതയടെ 'എരിഡ' ആമസോണ പരൈമില|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/samyuktha-menon-starring-erida-to-be-direct-ott-release-through-amazon-prime-video-r1mnwa|access-date=2021-10-28|website=Asianetnews|language=ml}}</ref> |[[Amazon Prime]] |- |''Vellakkarante Kamuki'' |Anis P S |Randev Sharma, Adwaitha Manoj, [[Anu Joseph]], [[Aneesh Ravi]], [[Jaffar Idukki]] |Aacharya Cinemas |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=ഒ ടി ടി പലാററഫോമകളിൽ തരംഗം സഷടിചച വെളളകകാരനറെ കാമകി|url=https://www.eastcoastdaily.com/movie/2021/10/30/vellakkarante-kamuki/|access-date=2021-10-31|website=eastcoastdaily.com|language=ml|archive-date=2021-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20211031060755/https://www.eastcoastdaily.com/movie/2021/10/30/vellakkarante-kamuki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=വെളളകകാരനറെ കാമകി ഒകടോബർ 28–ന നീ സടരീമിൽ|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/10/20/vellakkarante-kamuki-movie-ott-release.html|access-date=2021-10-31|website=manoramaonline.com|language=ml}}</ref> |Neestream, Jaiho OTT |- | rowspan="4" style="text-align:center;background:#f9827c;" |'''29''' | ''Star'' | Domin D'Silva | [[Prithviraj Sukumaran]], [[Joju George]], [[Sheelu Abraham]], [[Jaffar Idukki]] | Abaam Movies |<ref>{{Cite web|date=5 October 2021 |title=Releasing on 29th October|url=https://www.instagram.com/p/CUpa0cev6w6/ |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/CUpa0cev6w6 |archive-date=26 December 2021 |url-access=registration|website=[[Instagram]]}}{{cbignore}}</ref> |[[Amazon Prime]] |- | ''Cabin'' | Pulari Basheer | Prince Ootty, [[Kailash (actor)|Kailash]], [[Jaffar Idukki]], [[Joy Mathew]], Ronna Joe, Shiyas Kareem | Lysa Productions |<ref>{{Cite web|date=27 October 2021 |title=Cabin releasing on 29th October|url=https://www.facebook.com/109701634117300/posts/406537124433748/?app=fbl|website=[[Facebook]]}}</ref> | |- |''99 Crime Diary'' |Sinto Sunny |[[Sreejith Ravi]], [[Gayathri Suresh]] |Jibu Jacob Entertainments |<ref>{{Cite web|date=2021-10-26|title=99 Crime Diary : 'അത ഒതത കളികകനനവരോട ചോദികകണം, ഇത പൊലീസാണ' ഗായതരി സരേഷ പൊലീസ വേഷതതിലെതതനന 99 കരൈം ഡയറിയടെ ടരയലർ പറതതിറങങി|url=https://zeenews.india.com/malayalam/movies/actress-gayathri-suresh-starring-malayalam-movie-99-crime-diary-trailer-out-now-movie-will-premier-in-ott-platform-saina-play-72673|access-date=2021-10-29|website=Zee News Malayalam|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|last=ഡെസക|first=വെബ|date=2020-10-19|title=ഗായതരി സരേഷം ശരീജിതത രവിയം ഒനനികകനന 99 കരൈം ഡയറി ടീസർ {{!}} Madhyamam|url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/99-crime-diary-malayalam-movie-official-teaser-587009|access-date=2021-10-29|website=www.madhyamam.com|language=ml}}</ref> |Saina Play |- | ''[[Thinkalazhcha Nishchayam]]'' | [[Senna Hegde]] | Anagha Narayanan, Aishwarya Suresh, Ajisha Prabhakaran, Anuroop P, Rajesh Madhavan, Unni Raja | Pushkar Films | Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=22 October 2021|title=Thinkalazhcha Nishchayam (2021) – Movie {{!}} Review, Cast & Release Date|url=https://www.lntrend.com/movies/malayalam/thinkalazhcha-nishchayam/|website=lntrend.com|access-date=3 October 2023|archive-date=26 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026103844/https://www.lntrend.com/movies/malayalam/thinkalazhcha-nishchayam/|url-status=dead}}</ref> |[[SonyLIV]] |- | rowspan="16" style="text-align:center; background:orange; textcolor:#000;" |'''N<br />O<br />V<br />E<br />M<br />B<br />E<br />R''' |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffc04c;"|'''5''' | ''Mission-C'' | Vinod Guruvayoor | [[Kailash (actor)|Kailash]], [[Appani Sarath]], [[Major Ravi]], Meenakshi Dinesh | Meppadan Films |<ref>{{Cite web|date=27 October 2021|title='മിഷൻ സി' നവംബർ 5ലേകക മാററി; തിയേറററകൾ സജജമാകാനളള കാതതിരിപപ|url=https://www.malabarnews.com/mission-c-postponed-to-november-5-waiting-for-the-theaters-to-be-ready/|website=Malabarnews.com|access-date=3 October 2023|archive-date=17 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240717110654/https://www.malabarnews.com/mission-c-postponed-to-november-5-waiting-for-the-theaters-to-be-ready/|url-status=dead}}</ref> | |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#ffc04c;"|'''12''' |''[[Kanakam Kaamini Kalaham]]'' | Ratheesh Balakrishnan Poduval | [[Nivin Pauly]], [[Grace Antony]], [[Vinay Forrt]] | [[Nivin Pauly|Pauly Jr. Pictures]] | Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=22 October 2021 |title=Kanakam Kaamini Kalaham trailer is a fun-filled ride, release date out|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/10/22/kanakam-kaamini-kalaham-trailer-release-date-out.html|website=onmanorama.com}}</ref> | [[Disney+ Hotstar]] |- |''[[Kurup (film)|Kurup]]'' | Srinath Rajendran | [[Dulquer Salmaan]], [[Indrajith Sukumaran]], [[Sunny Wayne]], [[Sobhita Dhulipala]] | [[Dulquer Salmaan|Wayfarer Films]] |{{Citation needed|date=September 2023}} |[[Netflix]] |- |rowspan="7" style="text-align:center;background:#ffc04c;"|'''19''' |''[[Aaha (2021 film)|Aaha]]'' | Bibin Paul Samuel | [[Indrajith Sukumaran]], [[Amith Chakalakkal]], [[Santhy Balachandran]], [[Manoj K. Jayan]] | Zsazsa Productions | |Zee5 |- |''Ammachi Koottile Pranayakalam'' | Rasheed Palluruthy | [[Kaviyoor Ponnamma]], [[Sheela]], [[Saju Navodaya]], Sameena, Sathar Sulaiman | Cochin Mehandi Films, High Hopes Film Factory |<ref>{{Cite web|title=Ammachi Koottile Pranayakalam|url=https://in.bookmyshow.com/amp/movies/ammachi-koottile-pranayakalam/ET00317542|access-date=2021-11-17|website=Book My Show.com|language=en}}</ref> | High Hopes OTT |- |''[[Churuli]]'' | [[Lijo Jose Pellissery]] | [[Joju George]], [[Chemban Vinod Jose]], [[Vinay Forrt]], [[Jaffar Idukki]] | Movie Monastery, Chembosky Motion Pictures |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=Churuli: Lijo Jose Pellissery's Malayalam Sci-Fi Mystery Movie to Premiere on SonyLIV From November 19! |url=https://www.latestly.com/socially/entertainment/south/churuli-lijo-jose-pellisserys-malayalam-sci-fi-mystery-movie-to-premiere-on-sonyliv-from-november-19-watch-video-3043742.html|access-date=2021-11-11|website=latestly. com|date=11 November 2021|language=en}}</ref> |[[Sony LIV]] |- |''[[Ellam Sheriyakum]]'' | [[Jibu Jacob]] | [[Asif Ali (actor)|Asif Ali]], [[Rajisha Vijayan]], [[Siddique (actor)|Siddique]], [[Kalabhavan Shajon]] | Thomas Thiruvalla Films, Dr. Paul's Entertainment |<ref>{{Cite web|title='എലലാം ശരിയാകം'; ആസിഫ അലി രജിഷ വിജയൻ ചിതരം ടീസർ പറതതിറങങി|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-teaser-drops-for-asif-ali-rajisha-vijayan-movie-ellam-sheriyakum-mm-453549.html|access-date=2021-10-27|website=malayalam.news18.com|language=ml}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |Zee5 |- |''[[Jan.E.Man]]'' | Chidambaram | [[Balu Varghese]], [[Lal (actor)|Lal]], [[Arjun Ashokan]], [[Ganapathi S Poduval|Ganapathi]] | Cheers Entertainment |<ref>{{Cite web|title=Jan.E.Man (2021)|url=https://www.imdb.com/title/tt13430782/?ref_=ttmi_tt|access-date=2021-12-09|website=IMDb.com|language=en}}</ref> |[[Sun NXT]] |- |''Lalbagh'' | Prasanth Murali | [[Mamta Mohandas]], [[Rahul Madhav]], [[Sijoy Varghese]], [[Neha Saxena (film actress)|Neha Saxena]] | Vega Entertainment |<ref>{{Cite web|title=Lalbagh Malayalam Movie|url=https://www.nowrunning.com/movie/24733/malayalam/lalbagh/|website=Nowrunning.com|date=2 January 2020 |language=en}}</ref> |[[Zee5]] |- |''No Man's Land'' | Jishnu Harindra Varma | [[Sudhi Koppa]], [[Lukman Avaran]], [[Sreeja Das]] | Buddha Corner Films |Direct OTT release<ref>{{Cite web|title=No Man's Land|url=https://www.digit.in/digit-binge/movies/no-man-s-land-782818.html|website=digit.in|language=en|access-date=3 October 2023|archive-date=19 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119033444/https://www.digit.in/digit-binge/movies/no-man-s-land-782818.html|url-status=dead}}</ref> |[[Amazon Prime]] |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffc04c;"|'''21''' | ''Kalakaran'' | AJ Kalabhavan | [[Saju Navodaya]], [[K. T. S. Padannayil]], [[Kalabhavan Rahman]], Vismaya KP | Gadsmene Productions |Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=21 November 2021|title=Kalakaran (2021)|url=http://mainstreamtv.in/movies/kalakaran-2021|website=Mainstreamtv.com|access-date=3 October 2023|archive-date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212062943/https://www.mainstreamtv.in/movies/kalakaran-2021|url-status=dead}}</ref> |Multiple OTT Platforms |- |rowspan="2" style="text-align:center;background:#ffc04c;"|'''25''' |''[[Kaaval (2021 film)|Kaaval]]'' | Nithin Renji Panicker | [[Suresh Gopi]], [[Renji Panicker]], [[Muthumani]], [[Suresh Krishna (actor)|Suresh Krishna]] | Goodwill Entertainments |<ref>{{Cite web|date=7 October 2021 |title=Suresh Gopi's 'Kaaval' gets a release date!|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/malayalam/movies/news/suresh-gopis-kaaval-gets-a-release-date/articleshow/86831053.cms |website=Times Of India}}</ref> |[[Netflix]] |- | ''My Lucky Number is Black'' | Atmabodh | Adhitya Jino, Meera, Suresh Saraswathy, Janardhanan Karivellur | Lalithambika Productions |Direct OTT release |Neestream |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffc04c;"|'''26''' | ''Bodhodayam'' | Janardhanan Karivellur | Adhitya Jino, Meera, Suresh Saraswathy, Janardhanan Karivellur | Showtime Creations |<ref>{{Cite web|date=19 November 2021 |title=Bodhodayam|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/malayalam/movie-details/bodhodayam/movieshow/87913807.cms |website=Times Of India}}</ref> | |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffc04c;"|'''27''' | ''Ottachodyam'' | Anish Urumbil | [[Renji Panicker]], Binoj Vilya, Achu, Neha, Muralidharan | A&B Creations |Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=27 November 2021 |title= Anish Urumbil - ചോദയം- Now on OTT|url=https://www.facebook.com/100003357278274/posts/4493364760785389/?app=fbl|website=Facebook.com}}</ref> |CAVE India OTT |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#ffc04c;"|'''29''' | ''Second Option'' | Sujish Sreedhar | Swetha Raghunath, Suresh Narayanan, Reviddanesh, Shankaran Namboothiri | Great Ambition Films |Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=29 November 2021|title=Second Option|url=https://koode.in/watch/second-option-/6283176615001|website=Koode.in|access-date=3 October 2023|archive-date=22 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122124831/https://koode.in/watch/second-option-/6283176615001|url-status=dead}}</ref> |Koode |- | rowspan="30" style="text-align:center; background:#CD7F32; textcolor:#000;" |'''D<br />E<br />C<br />E<br />M<br />B<br />E<br />R''' |rowspan="2" style="text-align:center;background:#E9967A;"|'''2''' |''[[Marakkar Arabikadalinte Simham]]'' | [[Priyadarshan]] | [[Mohanlal]], [[Pranav Mohanlal]], [[Arjun Sarja]], [[Manju Warrier]], [[Sunil Shetty]], [[Suhasini Maniratnam]], [[Kalyani Priyadarshan]] | [[Aashirvad Cinemas]] | |[[Amazon Prime]] |- | ''Devalokha'' | Shanoob Karuvath | Mathew Mampra, [[Rajeev Pillai]], Mariam Joseph |Rivertale Media |Direct OTT release<ref>{{Cite web |date=2 December 2021 |title=Devalokha |url=https://neestream.com/details/576 |website=Neestream.com |access-date=3 October 2023 |archive-date=9 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195427/https://neestream.com/details/576 |url-status=dead }}</ref> |Neestream |- |rowspan="1" style="text-align:center;background:#E9967A;"|'''3''' |''[[Bheemante Vazhi]]'' | [[Ashraf Hamza]] | [[Kunchako Boban]], [[Chemban Vinod Jose]], Chinnu Chandni | [[Aashiq Abu|OPM Cinemas]] |<ref>{{Cite web|date=4 November 2021 |title=Bheemante Vazhi: Worldwide Theaterical release on December 3rd|url=https://www.instagram.com/p/CV20d5RsuOP/ |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/CV20d5RsuOP |archive-date=26 December 2021 |url-access=registration|website=[[Instagram]]}}{{cbignore}}</ref> |[[Amazon Prime]] |- | rowspan="5" style="text-align:center;background:#E9967A;" |'''10''' | ''[[Kshanam (2021 film)|Kshanam]]'' | [[Suresh Unnithan]] | [[Bharath (actor)|Bharath]], [[Ajmal Ameer]] Raji Thampi, [[Baiju Santhosh]], [[Lal (actor)|Lal]] |Deshaan Movie Factory, Roshan Pictures | | |- | ''[[Muddy (film)|Muddy]]'' | Dr. Pragabhal | Yuvan, Ridhaan Krishna, Anusha Sooraj, Amith Sivadas Nair, [[Renji Panicker]], [[Sunil Sukhada]], Shobha Mohan, [[Manoj Guinness]], [[Hareesh Peradi]] |PK7 Creations |<ref>{{Cite web|date=2021-10-15|title=India's first 4X4 mud race film 'Muddy' to have worldwide release on Dec 10|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/india-s-first-4x4-mud-race-film-muddy-to-have-worldwide-release-on-dec-10-movie-1.6089371|access-date=2021-10-16|website=english. mathrubhumi.com|language=en|archive-date=16 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016075905/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/india-s-first-4x4-mud-race-film-muddy-to-have-worldwide-release-on-dec-10-movie-1.6089371|url-status=dead}}</ref> |[[Amazon Prime]] |- |''Oru Canadian Diary'' | Seema Sreekumar | Paul Paulose, Pooja Maria Sebastian, Simran |Sreem Productions |<ref>{{Cite web|title=Sreem Productions|url=https://www.sreemproductions.com/|access-date=2021-11-22|website=Sreem Productions|language=en-US|archive-date=2021-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122061821/https://www.sreemproductions.com/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|last=Nagarajan|first=Saraswathy|date=2020-10-14|title=Singer Seema Sreekumar turns director with 'Oru Canadian Diary'|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/singer-seema-sreekumar-turns-director-with-oru-canadian-diary/article32853209.ece|access-date=2021-11-22|issn=0971-751X}}</ref> | |- | ''Sumesh and Ramesh'' | Sanoop Thykoodam | [[Sreenath Bhasi]], [[Balu Varghese]], [[Praveena]], [[Salim Kumar]] |Whitesands Media House Production, KL7 Entertainments | |[[Sun NXT]] |- | ''Udumbu'' | Kannan Thamarakkulam | [[Senthil Krishna]], [[Hareesh Peradi]], [[Alencier Ley Lopez]], Sajal Sudarshan, Angelina Livingston, Yami Sona |KT Movie House, 24 Motion Films |<ref>{{Cite web|date=2021-11-30|title=Udumbu Malayalam Movie by Kannan Thamarakulam - Senthil; The trailer is out|url=https://www.mallurelease.com/2020/12/udumbu-malayalam-movie.html?m=1|access-date=2021-11-30|website=mallurelease.com|language=en}}</ref> | |- |rowspan="3" style="text-align:center;background:#E9967A;"|'''17''' | ''Michael's Coffee House'' | Anil Philip | Dheeraj Denny, [[Renji Panicker]], Margret Antony, Jins Bhaskar, [[Pradeep Kottayam]] |Angamaly Films | | |- | ''Kannalan'' | Kumar Nanda | [[Sreejith Ravi]], Rajesh Sharma, Ashwati Chinnu, Malathi Teacher |360 Degree Pictures |Direct OTT release.{{Citation needed|date=September 2023}} |Multiple OTT platforms |- | ''Vellaramkunnile Vellimeenukal'' | Kumar Nanda | [[Bhagath Manuel]], [[Shanthi Krishna]], Anand Surya, [[Kochu Preman]], [[Sasi Kalinga]], Murali, Prajusha, Baby Gaurinanda, Master Gautam Nanda, [[Sunil Sukhada]] |AGS Movie Makers |<ref>{{Cite web|date=2021-12-17|title=Vellaramkunnile Vellimeenukal|url=https://in.bookmyshow.com/vadakara/movies/vellaramkunnile-vellimeenukal/ET00319819|access-date=2021-12-17|website=Book MyShow.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-12-09|title=malayalam film vellaram kunnile vellimeenukal: love on the one hand, selfishness awaiting the death of his own mother on the other .. Vellaram kunnile vellimeenukal gets a release date|url=https://jsnewstimes.com/entertainment/malayalam/malayalam-film-vellaram-kunnile-vellimeenukal-love-on-the-one-hand-selfishness-awaiting-the-death-of-his-own-mother-on-the-other-vellaram-kunnile-vellimeenukal-gets-a-release-date|access-date=2021-12-17|website=jswnews.com|language=en|archive-date=17 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217033422/https://jsnewstimes.com/entertainment/malayalam/malayalam-film-vellaram-kunnile-vellimeenukal-love-on-the-one-hand-selfishness-awaiting-the-death-of-his-own-mother-on-the-other-vellaram-kunnile-vellimeenukal-gets-a-release-date|url-status=dead}}</ref> | |- |rowspan="3" style="text-align:center;background:#E9967A;"|'''23''' | ''[[Ajagajantharam]]'' | Tinu Pappachan | [[Antony Varghese]], [[Arjun Ashokan]], [[Chemban Vinod Jose]] | Silver Bay Studios | |[[Sony LIV]] |- | ''Chirath'' | Rema Sajeevan | Anna Angel, Sandhya, Saju Koothattukulam, Unnithanoor, Unnikrishnan, Vasantha Kumari | Art Point Creations | Direct OTT release.<ref>{{Cite web|date=23 December 2021|title=Chirath - RELEASING DEC 23 - PRE BOOK NOW|url=https://www.mainstreamtv.in/trailers/chirath-releasing-dec-23-pre-book-now|website=Mainstream TV|access-date=3 October 2023|archive-date=23 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211223041202/https://www.mainstreamtv.in/trailers/chirath-releasing-dec-23-pre-book-now|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=7 November 2021 |title=ചിരാത|url=https://www.janmabhumi.in/news/mollywood/chirath|website=Janmabhumi}}</ref><ref>{{Cite web|title=വരയിൽ പിറന്ന സിനിമ; 'ചിരാത്'|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/12/31/chirathu-movie-shoot-over.html|access-date=2022-01-10|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref> | Mainstream TV, Limelight |- | ''Pala Pootha Raavil'' | Mohan Manamkutti | Sreekumar, Shameer, Mahidas, Sneha Chithirai, Greeshma | Abhaya Chicku Creations | Direct OTT release | Theatre Play |- |rowspan="7" style="text-align:center;background:#E9967A;"|'''24''' | ''[[Madhuram]]'' | Ahammed Kabeer | [[Indrans]], [[Joju George]], [[Nikhila Vimal]], [[Arjun Ashokan]], [[Shruti Ramachandran]], [[Jaffar Idukki]] | Appu Pathu Pappu Production House |Direct OTT release.<ref>{{Cite web|date=15 December 2021 |title=This Christmas we are sharing our 'Madhuram' with you. Madhuram releasing on December 24 on Sony LIV|url=https://www.instagram.com/p/CXfgbIhhu4K/ |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/CXfgbIhhu4K |archive-date=26 December 2021 |url-access=registration|website=[[Instagram]]}}{{cbignore}}</ref> |[[Sony LIV]] |- | ''[[Meow (2021 film)|Meow]]'' | [[Lal Jose]] | [[Soubin Shahir]], [[Mamta Mohandas]], [[Salim Kumar]] |Thomas Thiruvalla Films, LJ Films |<ref>{{Cite web|date=2021-11-17|title=Lal Jose's directorial 'Meow' censored with U certificate, gets release date|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/malayalam/movies/news/lal-joses-directorial-meow-censored-with-u-certificate-gets-release-date/articleshow/87752145.cms|access-date=2021-11-17|website=Times Of India.com|language=en}}</ref> |[[Amazon Prime]], [[Simply South]] |- | ''Mickey'' | Jino Joseph | [[Nandhu]], [[Jaffar Idukki]] , [[Surabhi Lakshmi]] , Master Vishnu |SDB Communications |Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=2021-12-24|title=Mickey 2021 |url=https://www.firstshows.com/movie/mickey|access-date=2021-12-24|website=First Shows.com|language=en}}</ref> |Multiple OTT platforms |- | ''[[Minnal Murali]]'' | [[Basil Joseph]] | [[Tovino Thomas]], [[Harisree Ashokan]], [[Guru Somasundaram]], [[Baiju Santhosh]], Femina George |[[Weekend Blockbusters]] |Direct OTT release. <ref>{{Cite web|date=2021-09-06|title=ടൊവീനോ ചിതരം മിനനൽ മരളി നെററഫലികസ റിലീസ|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/09/06/minnal-murali-tovino-thomas-superhero-film-to-arrive-on-netflix-this-september-team-confirms.html|access-date=2021-09-06|website=manoramaonline.com|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-09-23|title=മിനനൽ മരളി' കരിസമസിന എതതം; റിലീസ തീയതി പറതത വിടട|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/ott/basil-joseph-tovino-thomas-movie-minnal-murali-december-24-release-on-netflix-1.6027841|access-date=2021-09-23|website=mathurbhumi.com|language=ml|archive-date=23 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923133223/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/ott/basil-joseph-tovino-thomas-movie-minnal-murali-december-24-release-on-netflix-1.6027841|url-status=dead}}</ref> |[[Netflix]] |- | ''[[Kolaambi]]'' | [[T. K. Rajeev Kumar]] | [[Nithya Menen]], [[Renji Panicker]], [[Dileesh Pothan]], [[Manju Pillai]], [[Siddharth Menon (singer)|Siddharth Menon]], [[Rohini (actress)|Rohini]], [[Baiju Santhosh]] |Nirmalyam Cinema |Direct OTT release<ref>{{Cite web|date=2021-12-13|title=ഈ നിശബദതകക വിട, Kolaambi coming to you on 24th December only on mtalkieentertaiments|url=https://www.instagram.com/p/CXbLVGAPbS1/ |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/CXbLVGAPbS1 |archive-date=26 December 2021 |url-access=registration|access-date=2021-12-16|website=[[Instagram]]|language=en}}{{cbignore}}</ref> |MTalkie Cinema |- | ''[[Kunjeldho]]'' | [[Mathukkutty]] | [[Asif Ali (actor)|Asif Ali]], [[Vineeth Sreenivasan]], [[Rekha (South Indian actress)|Rekha]], Jasnya Jayadeesh, Gopika Udayan, [[Siddique (actor)|Siddique]] |Little Big Films |<ref>{{Cite web|date=2021-11-16|title=Asif Ali's Kunjeldho to release on December 24|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2021/nov/16/asif-alis-kunjeldho-to-release-on-december-24-27881.html|access-date=2021-12-10|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref> |[[ZEE5]] |- | ''Vari:The Sentence'' | Sreejith Poyilkaavu | [[Santhosh Keezhattoor]], [[Sajitha Madathil]],Rachna Ravindra Shelar, [[Sunil Sukhada]], [[Sreejith Ravi]], Prakash Chengal, Unni Raj | Hassans Family, Thanneer Films |Direct OTT release |Neestream |- | rowspan="1" style="text-align:center;background:#E9967A;" |'''30''' |''Vidhi:The Verdict'' |[[Kannan Thamarakkulam]] |[[Dharmajan Bolgatty]], [[Anoop Menon]], [[Manoj K. Jayan]], [[Sheelu Abraham]], Sarayu, [[Senthil Krishna]], Noorin Sheriff |Abaam Movies, Swarnalaya Cinemas |<ref>{{Cite web|date=2021-12-21|title=Maradu 357 now Vidhi: The Verdict movie will hit theaters on December|url=https://www.mallurelease.com/2021/08/Vidhi-verdict-akka-maradu-357.html?m=1|website=mallu release.com|language=en}}</ref> |[[Sun NXT]] |- | rowspan="3" style="text-align:center;background:#E9967A;" |'''31''' | ''[[Djibouti (film)|Djibouti]]'' | S. J. Sinu | [[Amith Chakalakkal]], [[Dileesh Pothan]], [[Anjali Nair (actress, born 1988)|Anjali Nair]], Shagun Jaswal, [[Jacob Gregory]], [[Biju Sopanam]], [[Sunil Sukhada]] |Nile & Blue Hill Motion Pictures |<ref>{{Cite web|date=2021-10-26|title=Djibouti {{!}} തിയേറററകൾ തറകകമപോൾ സകരീനിലെതതാൻ ജിബടടിയം; റിലീസ തിയതി പരഖയാപിചച|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-release-date-for-the-movie-djibouti-announced-mm-463735.html|access-date=2021-10-26|website=malayalam.news18.com|language=ml|archive-date=2021-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20211111183236/https://malayalam.news18.com/news/film/movies-release-date-for-the-movie-djibouti-announced-mm-463735.html|url-status=dead}}</ref> |[[Amazon Prime]] |- | ''[[Keshu Ee Veedinte Nadhan]]'' | [[Nadirshah]] | [[Dileep]], [[Urvashi (actress)|Urvashi]], Binu Adimali, [[Naslen K. Gafoor]], [[Anusree]], [[Kalabhavan Shajon]], [[Jaffar Idukki]], [[Ganapathi S Poduval|Ganapathi]] | Naad Group, United Global Media Entertainment | | [[Disney+ Hotstar]] |- |''[[Oru Thathvika Avalokanam]]'' | Akhil Marar | [[Joju George]], [[Shammi Thilakan]], [[Niranj Maniyanpilla Raju]], [[Major Ravi]], [[Aju Varghese]], [[Suraj Venjaramoodu]] |Yohan Productions | |[[Amazon Prime]] |} ==Kundivihira== {{Reflist}} == External links == * [https://m.timesofindia.com/entertainment/latest-new-movies/malayalam-movies Malayalam Upcoming Releases] [[Category:Lists of Malayalam films by year|2021]] [[Category:Lists of 2021 films by country or language]] [[Category:2020s Malayalam-language films| 2021]] [[Category:2021 in Indian cinema]] 4wmjj9bv4d0s2ync3yw6w9xns4rlwm5 Mark Assibey-Yeboah 0 25835 145558 103729 2026-08-03T09:11:44Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145558 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Mark Assibey-Yeboah''' (bɛ daa dɔɣi o la silimin gɔli March dabaa ayi dali yuuni 1974) o nyɛla Ghana nim siyaasa nira ŋun daa be Sixth mini [[MPs elected in the Ghanaian parliamentary election, 2016|Seventh Parliaments of the Fourth Republic of Ghana]], zaŋti New Juaben South piibu piibu yaɣili din be [[Eastern Region, Ghana|Eastern Region]], o nyɛla ŋun be Wɔbigu (New Patriotic Party).<ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=181|title=Parliament of Ghana}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> O daa nyɛla ŋun be Finance and Youth ni diɛma mini yiɣ'jam komitii Sixth Parliament ka daa nyɛ Chairman zaŋti Finance komitii [[MPs elected in the Ghanaian parliamentary election, 2016|Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana]].<ref>{{Cite web|url=https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/201910/393511.php|title="Collapsing Financial Institutions" Has Strengthened The Economy – Dr. Assibey Yeboah {{!}} Politics {{!}} Peacefmonline.com|last=Online|first=Peace FM|website=www.peacefmonline.com|access-date=2020-01-11|archive-date=2020-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111141607/https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/201910/393511.php|url-status=dead}}</ref> == Maŋmaŋ biɛhigu == Assibey-Yeboah nyɛla dolodolo nira. O mali la paɣa ni bihi ata.<ref name="mp details">{{Cite web|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5343|title=Ghana MPs - MP Details - Assibey-Yeboah, Mark (Dr)|website=www.ghanamps.com|access-date=2020-02-09|archive-date=2020-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200109120504/http://ghanamps.com/mps/details.php?id=5343|url-status=dead}}</ref> == Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim == Mark Assibey-Yeboah dɔɣim dabisili nyɛ silimin gɔli March dabaa ayi dali yuuni 1974. O ya nyɛ Obo-Kwahu, tiŋ din be Eastern Region, [[Ghana]].<ref name="mp details"/> O nyɛla shikuru bila kuro zaŋti Presbyterian Boys' Secondary School, Legon, Accra (GCE Ordinary Level) n-ti pahi Ghana Secondary School, Koforidua (GCE Advanced Level). O mali la BSc (Hons) Agricultural Economics degree ka di yina Kwame Nkrumah University of Science and Technology (KNUST), Ghana ni MS (Agricultural and Resource Economics) ka di mi yina University of Delaware, USA. O lahi mali la MA mini Ph.D. di zaa Economics ka di yina University of Tennessee, USA specializing in International Macroeconomics, Monetary Economics and Econometrics. Mark Assibey-Yeboah nyɛla bɛn zaŋ so wuhi salo pam ka di nyɛla o Economic taarihi nima zuɣu, International Journal for Finance and Economics, Journal for International Trade and Economic Development, ni The North American Journal of Economics and Finance. == Tuma == *Lecturer, University of Tennessee, USA *Adjunct Faculty, Milligan College, Tennessee, USA *Senior Economist, Bank of Ghana *Lecturer, Ghana Telecom (Technology) University College, Accra, Ghana<ref name="mp details" /> *Lecturer, Ghana Institute of Management and Public Administration (GIMPA), Accra, Ghana *Member of Parliament, Ghana (January 7, 2013 - January 6, 2017; 1st term) * Member of Parliament, Ghana (January 7, 2017– January 6, 2021; 2nd term), chairman, Finance Committee<ref name="mp details" /> * Consultant.<ref name="mp details" /> *Board member, ADB Bank Ghana, August 2018 - 2021 *Member of American Economic Association ==Kundivihira == {{reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ghana siyaasanima]] [[Pubu:Parliament of Ghana Contest]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] 72xvf3v2veujve8pn3r3zc4lhyevchk Masawud Mohammed 0 25839 145559 103734 2026-08-03T09:12:20Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145559 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Masawud Mohammed''' (bɛ daa dɔɣi o la silimin gɔli April dahin yini dali yuuni 1971) o nyɛla Ghana nim siyaasa nira ŋun daa be [[MPs elected in the Ghanaian parliamentary election, 2016|Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana]] zaŋti Pru West piibu piibu yaɣili din be [[Brong-Ahafo Region]], o nyɛla ŋun be lɛm paati ([[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress)]].<ref>{{cite web | url=https://www.parliament.gh/mps?mp=208 | title=Hon. Masawud Mohammed | publisher=Parliament of Ghana | accessdate=3 August 2020 | access-date=10 October 2023 | archive-date=2 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240302040300/https://parliament.gh/mps?mp=208 | url-status=dead }}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5534|title=Ghana MPs - MP Details - Mohammed, Alhaji Masawud|website=www.ghanamps.com|access-date=2020-02-01|archive-date=2020-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200109132600/http://ghanamps.com/mps/details.php?id=5534|url-status=dead}}</ref> == Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim == Bɛ daa dɔɣi la Mohammed silimin gɔli April dahin yini dali yuuni 1971 tiŋ yuli booni Prang ka di be [[Brong-Ahafo Region]]. O daa chaŋ la [[University of Cape Coast]] ka daa yina ni bachelor's degree and master's degree, di zaa Education.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=117|title=Ghana Parliament member Masawud Mohammed (Alhaji)|website=www.ghanaweb.com|access-date=2020-02-01}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":0" /> == Tuma == Mohammed daa nyɛla jintɔra zaŋti [[Pru West (Ghana parliament constituency)|Pru West]] piibu piibu yaɣili. Pɔi ka bɛ daa piigi o jintɔra o daa nyɛla karimba zaŋti [[Atebubu College of Education]] ka daa nyɛ District Chief Executive zaŋti Pru District.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> == Siyaasa tali == O daa tumi lɛbi jintɔra yuuni 2013, zaŋti Pru West piibu piibu yaɣili, o daa kpaɣiri m-bo jintɔri kuɣ ŋɔ yuuni 2016 Ghana nim piibu piibu ka daa nya nasara. O daa nya la kalinli din yiɣisi 10,740 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 49.66% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu piibu ŋɔ ni, o daa di la jintɔri kuɣ ŋɔ ka che [[Stephen Jalulah|Stephen Pambiin Jalulah]], Eric Kwabena Asamoah n-ti pahi Akurugu Zakarai Atiah.<ref>{{Cite web|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/brongahafo/278/index.php|title=Ghana Election 2016 Results - Pru West Constituency|last=FM|first=Peace|website=Ghana Elections - Peace FM|access-date=2020-02-01|archive-date=2020-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201064835/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/brongahafo/278/index.php|url-status=dead}}</ref><ref name=":0" /> == Maŋmaŋ biɛhigu == Mohammed nyɛla musulimi. O mali paɣa ni bihi anahi.<ref name=":0" /> ==Kundivihira == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Mohammed, Masawud}} [[Category:Ghanaian MPs 2017–2021]] [[Category:1971 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Ghanaian Muslims]] [[Category:National Democratic Congress (Ghana) politicians]] [[Category:University of Cape Coast alumni]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] pdlmp9d81rvci029fnwscgsbjkqxoi9 Ahn Sol-bin 0 26005 145506 91403 2026-08-02T19:59:18Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145506 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Ahn Sol-bin''' ({{Korean|hangul=안솔빈}}; bɛ dɔɣi o la August 19, 1997), ka niriba tooi booni o '''Solbin''', ka o nyɛ [[South Korea]] yiliyiina mini kpɛrikpɛrita. O daa be la bipuɣinsi laɣingu din yuli booni [[Laboum]]. == Discography == {{Main|Laboum#Discography}} ==Filim nima== ===Film=== {|class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row"| 2016 | ''[[Duel: Final Round]]'' | Jung-ran's colleague | | <ref>{{cite web|url=https://tenasia.hankyung.com/topic/article/2016032143794|title=라붐 솔빈, 영화 '대결' 캐스팅..차세대 연기돌 기대|publisher=Ten Asia|date=February 4, 2020}}</ref> |- ! scope="row"| 2018 | ''Bling Bling Sounds '' | Lee Soo-ah | | <ref>{{cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110545258|title='솔로몬의 위증' 라붐 솔빈 "연기 데뷔, 꿈만 같아"|publisher=OSEN|date=March 18, 2020}}</ref> |- ! scope="row"| 2019 | ''The Mistake of Survivorship Bias'' | Sung Ji-na | | <ref>{{cite web|url=https://www.hankyung.com/entertainment/article/201903272795I|title='가요광장' 박규영 "솔빈과 '솔로몬의 위증' 같이 찍고 절친 됐다"|publisher=Korean Economy|date=March 28, 2020|access-date=November 18, 2023|archive-date=July 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701155805/https://www.hankyung.com/entertainment/article/201903272795I|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row"| 2021 | ''Only I Can See'' | Min Jung | |<ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/movie/now/read?oid=609&aid=0000445053|title=라붐 솔빈, 코믹 호러 '나만 보이니'로 스크린 데뷔‥정진운과 호흡[공식] |author= Bae Hyo-joo |language=ko|date=May 24, 2021|access-date=May 24, 2021|work=Newsen|publisher=naver}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hankyung.com/entertainment/article/202102014098I|title=라붐 솔빈, 영화 '나만 보이니' 주인공 출연 확정…첫 영화 주연 작|publisher=Korean Economy|date=February 5, 2020|access-date=November 18, 2023|archive-date=February 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213115155/https://www.hankyung.com/entertainment/article/202102014098I|url-status=dead}}</ref> |- |} ===Television series=== {|class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" rowspan=2|2016 | ''[[The Sound of Your Heart (TV series)|The Sound of Your Heart]]'' | Herself | | <ref>{{cite web|url=http://www.xportsnews.com/?ac=article_view&entry_id=787402|title=라붐 솔빈, '솔로몬의 위증' 캐스팅…백치미 여고생 役|publisher=X Sports News|date=March 4, 2020}}</ref> |- | ''[[Solomon's Perjury (TV series)|Solomon's Perjury]]'' | Lee Yoo-jin | | <ref>{{cite web|url=http://news1.kr/articles/?2823580|title=라붐 솔빈, JTBC 드라마 '솔로몬의 위증' 캐스팅|publisher=News1|date=March 6, 2020}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=2|2017 | ''[[Reunited Worlds]]'' || Nam Soon-ji || || <ref>{{cite web|url=http://www.tenasia.co.kr/archives/1051171|title=라붐 솔빈, '솔로몬의 위증' 캐스팅...첫 정극 연기 도전|publisher=Ten Asia|date=March 10, 2020|access-date=May 15, 2020|archive-date=July 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702165957/http://www.tenasia.co.kr/archives/1051171|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Meloholic]]'' || Kim Min-jung || || <ref>{{cite web|url=https://www.news1.kr/articles/?2846215|title=[3분 Talk]'예능→MC→연기' 솔빈, 라이징 ★ 굳히기|publisher=News1|date=March 14, 2020}}</ref> |- ! scope="row" |2018 | ''[[Nice Witch]]'' || Bong Chun-ji|| || <ref>{{cite web|url=http://www.xportsnews.com/?ac=article_view&entry_id=795594|title=라붐 솔빈, '솔로몬의 위증'으로 연기돌 꽃길 걸을까|publisher=X Sports News|date=March 16, 2020}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=3|2020 | ''[[Touch (South Korean TV series)|Touch]]'' || Song Ha-won || Cameo (Episode 2–3) ||<ref>{{cite web|url=https://www.hankyung.com/entertainment/article/201612012036I|title=솔빈, "드라마에 도전, 행복"...;솔로몬의 위증''으로 연기돌 합류|publisher=Korean Economy|date=March 22, 2020|access-date=November 18, 2023|archive-date=June 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629103018/https://www.hankyung.com/entertainment/article/201612012036I|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Itaewon Class]]'' || Sae Ro Yi's classmate || Cameo (Episode 1) ||<ref>{{cite web|url=https://tenasia.hankyung.com/topic/article/2016120102904|title=솔빈, '솔로몬의 위증' 속 싱그러운 매력|publisher=Ten Asia|date=March 24, 2020}}</ref> |- | ''[[Backstreet Rookie]]'' || Jung Eun-byul || ||<ref>{{cite web|url=http://news1.kr/articles/?2846237|title='솔로몬의 위증' 솔빈 "연기 도전 꿈만 같다"|publisher=News1|date=March 26, 2020}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=2| 2021 | ''[[Oh! Master]]'' || Kim Ji-yeon|| Cameo (Episode 1–2) || <ref>{{Cite news|author= Kim Ye-eun |title=[단독] 라붐 솔빈, '오! 주인님' 특별출연..연기돌 활약 이어간다|trans-title="[Exclusive] Laboum Solbin, 'Oh! Master' Special Appearance.. Continuing His Active as an Acting Idol|url=https://entertain.v.daum.net/v/20210225110155382|via=daum|website=xportsnews|date=February 25, 2021|access-date=February 25, 2021|language=ko}}</ref> |- | ''[[Idol: The Coup]]'' | Hyun-ji | | <ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=421&aid=0005473603 |author= Jang Ah-reum |title=[단독] 라붐 솔빈, JTBC '아이돌' 합류…연기돌 행보|trans-title=[Exclusive] Laboum Solbin joins JTBC's 'Idol'... acting stone walk|publisher= Naver |work= News1 |date= July 13, 2021 |access-date=July 13, 2021 |language=ko}}</ref><ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=003&aid=0010721670|author=Kang Jin-ah |title=안희연→라붐 솔빈, 걸그룹 '코튼캔디'로 '아이돌' 완성|trans-title=Ahn Hee-yeon → LABOUM Solbin completes 'Idol' with girl group 'Cotton Candy|work=NEWSIS |via = Naver |date=September 15, 2021 |access-date= September 15, 2021 |language=ko}}</ref> |} === Web series === {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row"| 2016 | ''A Special Meal of the Weirdo, Nara'' | Na-ra | | <ref>{{cite web|url=https://www.newsen.com/news_view.php?uid=201611071159462410|title=라붐 솔빈 '솔로몬의 위증' 캐스팅확정, 첫 연기도전(공식입장)|publisher=Newsen|date=March 8, 2020}}</ref> |- ! scope="row" | 2017 | ''All the Love in the World: Season 2'' | Min-yeong | Season 2 | <ref>{{cite web|url=https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2016110712095423878&type=1&outlink=1|title=라붐 솔빈, 정극 데뷔 확정...JTBC '솔로몬의 위증' 출연|publisher=StarNews|date=March 12, 2020}}</ref> |- ! scope="row" |2019 | ''Soul Plate'' | Soopia | |<ref>{{cite web|url=https://www.tvreport.co.kr/950406|title='솔로몬의 위증' 라붐 솔빈, 연기돌 도전…"꿈만 같아"|publisher=TV Report|date=March 20, 2020|access-date=May 15, 2020|archive-date=June 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629100011/https://www.tvreport.co.kr/950406|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row"| 2022 | ''Brain, Your Choice Of Romance'' | R | Season 2 |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0001494746|last=Baek|first=Min-kyung|title=김성현X솔빈X김시은, '뇌 멋대로 한다' 출연…앙큼 발랄 로맨스|trans-title=Kim Seong-hyeon X Solbin X Kim Si-eun to appear in 'Your Brain Do It Yourself'... sweet and lively romance |publisher=X-ports News|via=Naver|date=August 30, 2022|access-date=August 30, 2022|language=ko}}</ref> |- |} === Television shows === {|class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row"| 2016–2018 | ''[[Music Bank (TV series)|Music Bank]]'' | rowspan=2| Host | With [[Kang Min-hyuk]] (July 1, 2016 – November 4, 2016) <br> With [[Lee Seo-won]] (November 11, 2016 – May 11, 2018) |<ref name=":10">{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3020524|title=New hosts announced for 'Music Bank'|date=June 28, 2016|work=Korea JoongAng Daily|access-date=November 18, 2023|archive-date=August 6, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806062019/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3020524|url-status=dead}}</ref><ref name=":11">{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/music/now/read?oid=311&aid=0000669515|title=강민혁, 오늘(4일) 끝으로 '뮤직뱅크' MC 하차…후임은 이서원|website=Xports News|date=November 4, 2016|access-date=November 23, 2017|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" | 2022 | ''Army Three'' | with [[Jo Se-ho]] and [[Kwak Yoon-gy]] |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=108&aid=0003042175|author=Lee Deok-haeng|title=tvN '군대스리가' 측 "조세호·솔빈 MC 발탁…방송시기 미정" [공식]|trans-title=tvN's 'Army Three' side "Jo Se-ho and Solbin MCs were selected... Broadcast time undecided" [Official] |publisher=MT Star News|via=Naver|date=April 6, 2022|access-date=April 6, 2022|language=ko}}</ref> |} === Web shows === {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | 2021–2022 | ''[[Saturday Night Live Korea]]'' | Cast member | Season 2 | <ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=003&aid=0010902614|author=Choi Ji-yoon|title=솔빈·문빈, 'SNL 코리아2' 이끌 뉴페이스입니다|trans-title=Solbin and Moonbin are the new faces to lead 'SNL Korea 2' |publisher=Newsis|via = Naver |date=December 22, 2021|access-date= December 22, 2021|language=ko}}</ref> |} ==Pina mini Piibu== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Name of the award ceremony, year presented, category, nominee of the award, and the result of the nomination ! scope="col" | Award ceremony ! scope="col" | Year ! scope="col" | Category ! scope="col" | Nominee / Work ! scope="col" | Result ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row"| [[MBC Drama Awards]] | [[2021 MBC Drama Awards|2021]] | Best New Actress | ''[[Oh My Ladylord]]'' | {{nom}} |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=144&aid=0000784238|author=Kim Han-na|title= MBC 연기대상' 신인상, '옷소매' 강훈-'검은태양' 김지은|trans-title=‘MBC Acting Awards’ Rookie of the Year Award, ‘Clothes Sleeve’ Kang Hoon – ‘Black Sun’ Kim Ji-eun |publisher=Sports Kyunghyang|via = Naver |date=December 30, 2021|access-date= December 30, 2021|language=ko}}</ref> |- |} == Kundivihira == {{Reflist}} == External links == * {{Hancinema person|Solbin}} * {{IMDb name|9350725}} [[Category:1997 births]] [[Category:Living people]] [[Category:People from Seongnam]] [[Category:Singers from Gyeonggi Province]] [[Category:21st-century South Korean actresses]] [[Category:South Korean female models]] [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:South Korean web series actresses]] [[Category:South Korean film actresses]] [[Category:South Korean female idols]] 1bvinz6ga0aorllcxtmdlwo3s2x22uc Ahn Ji-hyun 0 26006 145505 85138 2026-08-02T19:55:36Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145505 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{short description|South Korean actress}} '''Ahn Ji-hyun''' ({{Lang-ko|안지현}}, bɛ dɔɣi o la Anashaara goli July 10, 1992) ka South Korea kpɛrikpɛrita.<ref>{{cite web|script-title=ko:연대 출신 안지현 "'비밀' 인기에 母 반대도 사그라져"(인터뷰)|url=http://sports.chosun.com/news/ntype.htm?id=201312040100021640001227&servicedate=20131203|website=[[The Chosun Ilbo|Sports Chosun]]|language=Korean|accessdate=2015-01-14|date=1 December 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=KBS '비밀' 안지현 "배우 위해 연세대학교 포기했다"|url=http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=13357579|website=[[JoongAng Ilbo]]|language=Korean|accessdate=2015-01-14|date=10 December 2013}}</ref> ==Filim nima== ===Telivisa=== {| class="wikitable" style="width:500px" |- ! width=10|Year ! Title ! Role ! Network ! Ref. |- | 2010 || ''[[Drama City|Drama Special]]''<br>"Texas Hit" || || [[KBS2]] || |- | rowspan=2|2011 || ''[[While You Were Sleeping (2011 TV series)|While You Were Sleeping]]'' || Maeng Hyun-joo || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] || <ref>{{cite web|title=Infinite's Sung Yeol gets kissed on SBS's ''While You Were Sleeping''|url=http://www.allkpop.com/article/2011/06/infinites-sung-yeol-gets-kissed-on-sbss-while-you-were-sleeping|website=[[Allkpop]]|accessdate=2015-01-13|date=7 June 2011}}</ref> |- | ''[[Drama City|Drama Special]]''<br>"Daughters of Bilitis Club"<ref>{{cite web|last1=Park|first1=Charles Junwoo|title=Lesbians in drama test society's limits|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2940397|website=[[Korea JoongAng Daily]]|accessdate=2015-01-13|date=19 August 2011|access-date=2023-11-18|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714233248/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2940397|url-status=dead}}</ref> || Yoon Yeo-kyung || [[KBS2]] || |- | rowspan="2" |2012 || ''Koisuru Maison ~Rainbow Rose~'' || || [[TV Tokyo]] || <ref>{{cite web|last1=Lee|first1=In-kyung|title=''Rainbow Rose'' Wraps Filming|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/2080/rainbow-rose-wraps-filming|website=enewsWorld|accessdate=2015-01-14|date=12 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20150114145050/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/2080/rainbow-rose-wraps-filming|archive-date=14 January 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | ''[[School 2013]]'' || Ahn Ji-hyun || rowspan=8|[[KBS2]] || |- | rowspan=3|2013 || ''[[Adolescence Medley]]'' || Moon Soo-jung || |- | ''[[Secret Love (South Korean TV series)|Secret Love]]'' || Yang Hae-ri || |- | ''[[Drama City|Drama Special]]''<br>"The Devil Rider" || Choon-gil || |- | rowspan=3|2014 || ''[[The Full Sun]]'' || Kang Han-na || |- | ''[[Drama City|Drama Special]]''<br>"The Dirge Singer" || Hwa-joo || <ref>{{cite web|title=Korean drama of the week ''Drama Special - The Crying Woman''|url=http://www.hancinema.net/korean-drama-of-the-week-drama-special--the-crying-woman-71372.html|website=[[Hancinema]]|accessdate=2015-01-13|date=17 July 2014}}</ref> |- | ''[[Gunman in Joseon]]'' || Jan-yi || |- | 2015 || ''[[Drama City|Drama Special]]''<br>"Crimson Moon" || Hee-jung || |- | 2016 || ''[[Guardian: The Lonely and Great God]]'' || Go Jung-hyun || rowspan=2|[[TVN (South Korean TV channel)|tvN]] || |- |2017 |''[[Prison Playbook]]'' |Ji-ho's friend | |- | rowspan=2|2018 || ''[[Time (2018 TV series)|Time]]'' || Oh Young-hee || [[MBC TV (South Korean TV channel)|MBC]] || |- |''When Time Stopped'' || Kim Sun-Ah || [[KBS1]] || |} ===Film=== {| class="wikitable" style="width:500px" |- ! width=10|Year ! Title ! Role ! Notes |- | rowspan=2| 2013 || ''[[The Flu (film)|The Flu]]'' || || |- | ''Hello Seoul''<!--再見。首爾 (안녕 서울)--> || Park Mi-ok || Promotional web short film<br>produced for MIOGGI Hong Kong<ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=gq0bi8BVhHE|title=MIOGGI x 全新代言人金汎微電影《再見。首爾》(官方足本)|date=6 June 2013|website=MIOGGI HONGKONG Official YouTube|language=ko,chinese}}</ref> |- | 2019 || ''[[Jo Pil-ho: The Dawning Rage]]'' || Police officer || |- |} ===Music video=== {| class="wikitable" style="width:500px" |- ! width=10|Year ! Song Title ! Artist |- | 2012 || "Don't You Know" || Halla Man |} ==Kundivihira == {{Reflist|2}} ==External links== * [http://kooment.cafe24.com/koom/actors_view.php?b_idx=53 Ahn Ji-hyun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304003321/http://kooment.cafe24.com/koom/actors_view.php?b_idx=53 |date=2016-03-04 }} at Koom Entertainment {{in lang|ko}} * {{HanCinema person}} * {{IMDb name|5975099|Ahn Ji-hyun}} [[Category:1992 births]] [[Category:Living people]] [[Category:21st-century South Korean actresses]] [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:South Korean film actresses]] [[Category:Actresses from Busan]] {{Korea-actor-stub}} dvb23nfo3zm426ai02zxgc8rmtzdudz Go Soo-hee 0 26031 145531 80723 2026-08-03T01:54:45Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145531 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{Short description|South Korean actress}} '''Go Soo-hee''' (bɛ dɔɣi o la Anashaara goli July 18, 1976) ka o nyɛ South Korea paɣa ŋun kpɛriti kpɛrigu.<ref>{{cite web|last1=Hwang|first1=Hee-yeon|last2=Kim|first2=Hyung-seok|title=10 Scene Stealers⑩ - KOH Sui-hee: Irreplaceable character|url=http://koreanfilm.or.kr/webzine/sub/people.jsp?mode=A_VIEW&wbSeq=63|website=Korean Cinema Today|accessdate=October 30, 2014|date=October 17, 2014}}</ref> ==Filim nima== ===Film=== {| class="wikitable" ! Year ! width = "250pt" | English Title ! width = "220pt" | Korean Title ! width = "200pt" | Role |- | 2000 | ''[[Barking Dogs Never Bite]]'' | 플란다스의 개 | Yoon Jang-mi/Fatso <!--윤장미/뚱녀--> |- | 2001 | ''Amaranth'' ([[short film]]) | 아마란스 (야생의 잠) | Obese woman <!--비만녀--> |- | rowspan=2 | 2002 | ''R U Ready?'' | 아 유 레디? | Big Mom |- | ''Four-letter Words'' <!--aka Four Sex Stories--> | 사자성어 | Soo-hee <!--수희--> |- | 2004 | ''Influenza'' ([[short film]]) | 인플루엔자 | Woman <!--여자--> |- | rowspan=3 | 2005 | ''[[The Red Shoes (2005 film)|The Red Shoes]]'' | 분홍신 | Kim Mi-hee |- | ''[[Sympathy for Lady Vengeance]]'' | 친절한 금자씨 | Ma-nyeo ("Witch") |- | ''[[You Are My Sunshine (2005 film)|You Are My Sunshine]]'' | 너는 내 운명 | Hwang Yu-sun |- | rowspan=3 | 2006 | ''[[The Host (2006 film)|The Host]]'' | 괴물 | Hostage nurse |- | ''[[No Mercy for the Rude]]'' | 예의없는 것들 | Hiccup <!--딸꾹--> |- | ''Swellfish'' ([[short film]]) | 상징적 그녀 | Soo-hee <!--수희--> |- | rowspan=2 | 2007 | ''[[Voice of a Murderer]]'' | 그놈 목소리 | Cha Soo-hee <!--차수희--> |- | ''[[Beyond the Years]]'' | 천년학 | Yong-taek's wife <!--용택처--> |- | 2008 | ''[[Heartbreak Library]]'' | 그 남자의 책 198쪽 | Professor Paeng <!--팽 교수--> |- | rowspan=2 | 2009 | ''[[The Sword with No Name]]'' | 불꽃처럼 나비처럼 | So-hee <!--소희--> |- | ''[[Just Friends?]]'' ([[short film]]) | 친구 사이? | Restaurant owner <!--레스토랑 사장--> |- | 2010 | ''Sweet'' ([[short film]]) | 맛있는 상상 | |- | rowspan=2 | 2011 | ''[[Sunny (2011 film)|Sunny]]'' | 써니 | Kim Jang-mi <!--김장미--> |- | ''Themselves'' | 바다 | Soo-hee <!--수희--> |- | rowspan=2 | 2012 | ''Sex, Lies, and Videotape'' | 섹스 거짓말 그리고 비디오 테이프 | Sister-in-law <!--형수--> |- | ''Jade Sorrow'' ([[short film]])<ref>She also wrote and directed the short film ''Jade Sorrow''.</ref> | 옥빛 슬픔 | |- | 2014 | ''[[Tazza: The Hidden Card]]'' | 타짜: 신의 손 | Madame Song |- |} ===Television series=== {| class="wikitable" ! Year ! width = "250pt" | English Title ! width = "220pt" | Korean Title ! width = "200pt" | Role |- | 1998 | ''I Want to Keep Seeing You'' | 자꾸만 보고 싶네 | Han Mi-hyang |- | 2001 | ''Lovers'' | 연인들 | |- | rowspan=2 | 2009 | ''[[Ja Myung Go]]'' | 자명고 | Mo Yang-hye <!--낭랑국 - 모양혜--> |- | ''No Limit'' <!--aka Heading to the Ground--> | 맨땅에 헤딩 | Heo Sook-hee |- | rowspan=2 | 2010 | ''[[Golden House (TV series)|Golden House]]'' | 위기일발 풍년빌라 | Kim Choo-ja <!--김추자--> |- | ''The Miracle of Love'' | 사랑의 기적 | Eun-sook <!--은숙--> |- | rowspan=5 | 2012 | ''[[God of War (2012 TV series)|God of War]]'' | 무신 | Nanjang of [[Tobang]] kitchen |- | ''[[Fashion King (TV series)|Fashion King]]'' | 패션왕 | Employee at <br/> Kang Young-gul's factory |- | ''[[Big (TV series)|Big]]'' | 빅 | Lee Kyung-mi |- | ''[[To the Beautiful You]]'' | 아름다운 그대에게 | Woman in school cafeteria <br/> ([[cameo appearance|cameo]], episode 2) |- | ''Maybe Love'' <!--aka It Was Love--> | 사랑했나봐 | |- | rowspan=2 | 2013 | ''[[The Queen of Office]]'' | 직장의 신 | Choi Da-sung |- | ''[[Adolescence Medley]]'' | 사춘기 메들리 | Choi Jung-woo's mother |- | rowspan=4 | 2015 | ''[[Angry Mom]]'' | 앵그리맘 | Han Gong-joo |- | ''[[Beloved Eun-dong]]'' | 사랑하는 은동아 | Park Jung-eun ([[cameo appearance|cameo]]) |- | ''[[Cheer Up! (TV series)|Cheer Up!]]'' | 발칙하게 고고 | Choi Hyun-mi |- | ''Secret Message'' | 시크릿 메세지 | Physiognomist |- |2016 |''[[My Little Baby]]'' |마이 리틀 베이비 |Kang Yoon-sook |- | rowspan=2|2018 | ''[[Witch's Love]]''<ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201805310901290710|script-title=ko:신스틸러 고수희 ‘마녀의 사랑’ 합류, 윤소희·홍빈과 호흡(공식)|date=May 31, 2018|website=Newsen|language=ko}}</ref> |마녀의 사랑 |Jo Aeng-doo |- |''Big Forest''<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002721301|script-title=ko:고수희 '빅포레스트' 특별 출연..카리스마 교장 役(공식)|date=August 20, 2018|website=Star News|language=ko}}</ref> |빅 포레스트 | |- |2019 |''[[Never Twice]]'' |두 번은 없다 |Yang Geum-hee |- |2020 |''[[Forest (TV series)|Forest]]'' |포레스트 |Nurse Kim |- |2020 |''[[Lie After Lie]]'' |거짓말의 거짓말 |Jung Mi-jin |- |} ===Variety show=== {| class="wikitable" ! Year ! width = "250pt" | English Title ! width = "220pt" | Korean Title ! width = "200pt" | Role |- | 2013 | ''Talk Club Actors''<ref>{{cite web|last1=Sunwoo|first1=Carla|title=Hwang Shin-hye to host new actors talk show|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2964910|website=[[Korea JoongAng Daily]]|accessdate=2014-07-08|date=4 January 2013|access-date=2023-11-19|archive-date=2014-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222063823/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2964910|url-status=dead}}</ref> | 토크클럽 배우들 | Co-host |- | 2022 | ''Jump Like a Witch'' | 마녀체력 농구부 |Cast Member<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&aid=0000536419 |author=Hwang Hye-jin|title=허니제이→임수향 ‘마녀체력 농구부’ 출연 확정, 운동꽝 언니들 도전기(공식)|trans-title=Honey J → Im Soo-hyang confirmed to appear in 'Witch Fitness Basketball Club', challenged by athletic sisters (official) |publisher=Newsen|via=Naver|date=January 24, 2022|access-date= January 24, 2022|language=ko}}</ref> |} ==Kundivihira == {{reflist}} ==External links== * {{HanCinema person}} * {{IMDb name|1963874|Go Su-hee}} * {{KMDb person|00021327|Ko Soo-hee}} * [http://movie.naver.com/movie/bi/pi/basic.nhn?code=54811 고수희] at [[Naver]] {{in lang|ko}} * [https://web.archive.org/web/20180318182522/http://www.cine21.com/do/person/detailView?person_id=15791 고수희] at Cine 21 {{in lang|ko}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Go, Soo-hee}} [[Category:1976 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Actresses from Daegu]] [[Category:South Korean film actresses]] [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:South Korean stage actresses]] [[Category:20th-century South Korean actresses]] [[Category:21st-century South Korean actresses]] [[Category:Anyang Arts High School alumni]] [[Category:Daejin University alumni]] [[Category:Place of birth missing (living people)]] {{SouthKorea-actor-stub}} 2kyor84dn4gc6sxmvx7mnxfmpqm6to8 Ha Yeon-soo 0 26035 145532 80961 2026-08-03T02:27:43Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145532 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{Short description|South Korean actress}} '''Ha Yeon-soo''' (bɛ dɔɣi la '''Yoo Yeon-soo''' Anashaara goli October 10, 1990) ka o nyɛ South Korea kpɛrikpɛrita.<ref>{{cite web|last=Lee|first=Hye-Ji|title=TENASIA PICKS: 5 Most Brilliant Rookies in 1st Half of 2013|url=http://www.tenasia.com/archives/63457|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140310124640/http://www.tenasia.com/archives/63457|website=TenAsia|archivedate=2014-03-10|date=July 6, 2013|access-date=2023-11-20|archive-date=2014-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140310124640/http://www.tenasia.com/archives/63457|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last=Ahn|first=So-Hyun|title=Interview: How Ha Yeon-Soo Grew to Become the Biggest Rookie Around|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/42910|website=enewsWorld|access-date=2013-08-11|date=August 11, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130813073527/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/42910|archive-date=August 13, 2013|url-status=dead}}</ref> == Maŋmaŋa biɛhigu == Anashaara goli May 10, 2022, Ha kontraaji ni ni o tuma duzuɣu kuro daa ŋmaaya ka o daa go n chaŋ Japan ni o ti bɔ baŋsim.<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=144&aid=0000811987|author=Kim Ha-young|title= 하연수, 은퇴설 제기된 후 첫 근황…"뒤돌아보기|trans-title=Ha Yeon-soo, the first recent situation after the rumors of retirement… "Looking back |publisher=Sports Kyunghyang|via=Naver|date=May 10, 2022|access-date=May 10, 2022|language=ko}}</ref> ==Filmography== ===Film=== {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- |2013 | ''[[Very Ordinary Couple]]'' | Joo Hyo-seon | | <ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=213&aid=0000361406|title=하연수 "프로필 163cm, 실제 키는 더 작다"(인터뷰)|date=August 12, 2013|website=TV Report|language=ko}}</ref> |- | 2014 | ''Sunshowers'' | Yoo-ri | Short film |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=144&aid=0000291735|script-title=ko:하연수-연제욱 주연의 웹드라마 ‘사이’ 설렘가득 예고편 공개|date=December 23, 2014|website=Sports Khan|language=ko}}</ref> |- | 2019 | ''[[Rosebud (2019 film)|Rosebud]]'' | Hong Jang-mi (young) | |<ref>{{cite web|url=https://www.hancinema.net/from-yoo-jeong-ho-to-choi-wooshik-your-name-is-rose-90495.html|title=From Yoo Jeong-ho to Choi Wooshik, "Your Name Is Rose"|date=January 17, 2016|website=Hancinema}}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3058005&cloc=joongangdaily|title=Ha Yeon-soo's big screen return: The actor plays an ambitious young woman in 'Rosebud'|date=11 January 2019|website=Korea JoongAng Daily|access-date=20 November 2023|archive-date=11 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190111033358/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3058005&cloc=joongangdaily|url-status=dead}}</ref> |- |} ===Television series=== {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- | 2013 | ''[[Monstar]]'' | Min Se-yi | | <ref>{{cite web|last=Kim|first=Erika|title=Rookie Ha Yeon-Soo Cast as B2ST Yong Jun-Hyung's Partner for ''Monstar''|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/29666|website=enewsWorld|accessdate=2013-05-18|date=February 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114160703/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/29666|archive-date=November 14, 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last=Lee|first=Nancy|title=Ha Yeon-Soo Talks About Burden of Being B2ST's Yong Jun-Hyung's Love Interest in ''Monstar''|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/36082|archive-url=https://archive.today/20130811141907/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/36082|url-status=dead|archive-date=August 11, 2013|website=enewsWorld|accessdate=2013-05-18|date=May 13, 2013}}</ref> |- | 2013–14 | ''[[Potato Star 2013QR3]]'' | Na Jin-ah | Sitcom | <ref>{{cite web|last=Son|first=Bo-Kyung|title=Ha Yeon-Soo is Sorry If She Took Yeo Jin-Goo's First Kiss|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/48356/ha-yeon-soo-talks-about-kiss-scene-with-yeo-jin-goo|website=enewsWorld|accessdate=2014-06-15|date=October 17, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226011826/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/48356/ha-yeon-soo-talks-about-kiss-scene-with-yeo-jin-goo|archive-date=February 26, 2014|url-status=dead}}</ref> |- | 2014–15 | ''[[4 Legendary Witches]]'' | Seo Mi-oh | |<ref>{{cite web|url=https://www.hancinema.net/ha-yeon-soo-in-the-legendary-witch-73234.html|title=Ha Yeon-soo in "The Legendary Witch"|date=September 10, 2014|website=Hancinema}}</ref> |- | 2015–16 | ''Conte and the City'' | Ha Yeon-soo | | <ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20151026001103|title='Conte and the City' targets wider audience than SNL|date=October 26, 2015|website=The Korea Herald}}</ref> |- | 2016 | ''[[Drinking Solo]]'' | Hwang Joo-yeon | Cameo (ep.1–2,16) | |- | 2017 | ''Oh! Dear Goddesses of Basement'' | Iris | | <ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20171018000967&ACE_SEARCH=1|title='Oh! Dear Goddesses of Basement!' mirrors women in 20s, 30s via Greek Goddesses in Seoul|date=October 18, 2017|website=The Korea Herald}}</ref> |- | 2018 | ''[[Rich Man (TV series)|Rich Man]]'' | Kim Bo-ra | |<ref>{{cite web|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=201712070804163364191_1|script-title=ko:수호·하연수·오창석·김예원, 일드 리메이크 '리치맨' 출연확정(공식)|date=October 7, 2017|website=Herald Corporation|language=ko}}</ref> |- | 2024 | ''Tora ni Tsubasa'' | Choi Hyang-suk | Japanese drama | <ref>{{cite web |url=https://biz.chosun.com/entertainment/tv/2023/08/01/AOGJJ7VBQYJGHGYU4E2EVNGZGI/|title=하연수, 내년 방영 日 NHK 아침 드라마 합류…한국인 유학생 역할|date= August 1, 2023|author=Hana Young}}</ref> |- |} ===Variety shows=== {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- | 2019 | ''TREND WITH ME Season 2'' | Cast member | |} ===Music video appearances=== {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Artist ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- | 2015 || "[[Let's Not Fall in Love]]" || [[Big Bang (band)|Big Bang]] || <ref>{{cite web |title=Big Bang are adorably goofy and lovey-dovey in 'Let's Not Fall In Love' & 'Zutter' MV making films! |url=https://www.allkpop.com/article/2015/08/big-bang-are-adorably-goofy-and-lovey-dovey-in-lets-not-fall-in-love-zutter-mv-making-films |website=allkpop}}</ref> |- |2019 |"이 마음 (Heart)" |[[Punch (singer)|Punch]] |<ref>{{Cite web|last=기자|first=전아람|title=[공식입장] 김민재X하연수, 펀치 MV 주인공…제주도서 '애틋 호흡'|url=https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000941240|access-date=2021-08-21|website=entertain.naver.com|language=ko}}</ref> |} ==Discography== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Notes |- | rowspan="5"| 2013 | "Past Days" | rowspan="5"| Tracks from an [[Monstar (TV series)#Original soundtrack|OST]] of the television series ''[[Monstar (TV series)|Monstar]]'' |- | "Atlantis Princess" |- | "Don't Make Me Cry" |- | "Only That Is My World / March" |- | "Practice" |- |} ==Pina mini Piibu== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Award ! Category ! Nominated work ! Result ! Ref. |- | rowspan="5"|2013 | [[22nd Buil Film Awards]] | Best New Actress | ''[[Very Ordinary Couple]]'' | {{nom}} | |- | 7th [[Mnet 20's Choice Awards]] | 20's Booming Star – Female | rowspan="5"| ''[[Monstar (TV series)|Monstar]]'' | {{won}} | <ref>{{cite web|last=Lee|first=Eun-Ah|title=Roy Kim and Ha Yeon-Soo, the ''20's Booming Stars''|url=http://www.tenasia.com/archives/65920|website=TenAsia|access-date=2013-07-26|date=July 22, 2013|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130726152829/http://www.tenasia.com/archives/65920|archive-date=26 July 2013}}</ref> |- | rowspan="2"| [[6th Korea Drama Awards]] | Best New Actress | {{nom}} | |- | Best Couple {{small|(with [[Yong Jun-hyung]])}} | {{nom}} | |- | [[2nd APAN Star Awards]] | rowspan="2" | Best New Actress | {{nom}} | |- | 2014 | 16th [[Seoul International Youth Film Festival]] | {{nom}} | |- | 2015 | [[2015 MBC Drama Awards|34th MBC Drama Awards]] | Best New Actress in a Special Project Drama | ''[[4 Legendary Witches]]'' | {{nom}} | |- |} ==Kundivihira== {{Reflist|30em}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ha, Yeon-soo}} [[Category:1990 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Actresses from Busan]] [[Category:South Korean film actresses]] [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:South Korean web series actresses]] [[Category:21st-century South Korean actresses]] {{Korea-actor-stub}} gmm2xcw8mpiye428nka26q1gow2vbw3 Jang Hee-ryung 0 26060 145540 81700 2026-08-03T03:40:09Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145540 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{short description|South Korean actress and model}} '''Jang Hee-ryung''' (bɛ dɔɣi o la Anashaara goli November 11, 1993) ka o nyɛ South Korea kpɛrikpɛrita. O nyɛla ŋun be [[web series]], din shɛŋa n-nyɛ ''Dream Knight'', ''72 Seconds'', n-ti pahi ''Some Guy''. ==Filim nima== ===Filim=== {| class="wikitable sortable" ! Year ! Title ! Role !{{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- | rowspan="2"| 2015 | ''The Chosen: Forbidden Cave'' | Journalist ([[Cameo appearance|cameo]]) | |- | ''Alice: Crack of Season'' ([[short film]]) | Yoon-hye | |- | 2017 | ''[[A Stray Goat]]'' | Soo-jung | |- |2023 |''Swallow'' |young Eun-suk |<ref>{{cite web|date=June 25, 2019|title=Jang Hui-ryoung cast in 'Swallow'|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3064679|website=Korea JoongAng Daily|access-date=November 22, 2023|archive-date=November 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122004800/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3064679|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jeong Ji-eun |first= |date=March 3, 2023 |title=윤박·장희령·박소진의 혁명 로맨스…'제비' 4월 5일 개봉 확정 |trans-title=The Revolutionary Romance of Yoon Park, Jang Hee-ryeong, and Park So-jin... 'Swallow' to be released on April 5th |url=https://entertain.naver.com/movie/now/read?oid=011&aid=0004162666 |access-date=March 3, 2023 |publisher=Seoul Economic Daily |language=ko}}</ref> |} ===Television series=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Network ! Role !{{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- | rowspan="4"|2015 | ''Dream Knight'' | rowspan="4" | [[Naver#Naver NOW|Naver TV Cast]] | | |- | ''72 Seconds'' | | |- | ''72 Seconds'' (Season 2) | | |- | ''[[Falling for Challenge]]'' | Ki Yeo-woon | |- | rowspan="5"| 2016 | ''I Ask of You, Ki Hong!'' | [[SK Telecom|HOTZIL]] | | |- | ''72 Seconds'' (Season 3) | [[Naver#Naver NOW|Naver TV Cast]] | | |- | ''[[Uncontrollably Fond]]'' | [[KBS2]] | Jang Man-ok |<ref>{{cite web|date=2015-12-02|title=Rookies Jang Hee-Ryung and Ryu Won to star in ''Uncontrollably Fond''|url=http://www.hancinema.net/rookies-jang-hui-ryoung-and-ryoo-won-to-star-in-uncontrollably-fond-89118.html|website=[[HanCinema]]}}</ref> |- | ''Mo-Min's Room'' | [[Orion Cinema Network|OCN]] | Lee Mo-min | |- | ''[[Entourage (South Korean TV series)|Entourage]]'' | [[TVN (South Korea)|tvN]] | Herself ([[Cameo appearance|cameo]]) | |- | rowspan="4"| 2017 | ''[[Three Color Fantasy]]'' – ''[[Romance Full of Life]]'' | [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] | Kim Tae-yi | |- | ''Some Guy'' | [[Naver#Naver NOW|Naver TV Cast]] | Kang Min-ah |<ref>{{cite web|date=December 12, 2016|title=Choi Wooshik, Jang Hee-ryung and Chang Ki-yong in "Flirty Boy and Girl - 2017"|url=https://www.hancinema.net/choi-wooshik-jang-hee-ryung-and-chang-ki-yong-in-flirty-boy-and-girl--2017-101770.html|website=Hancinema}}</ref> |- | ''[[The Happy Loner]]'' | [[KBS2]] | Ye-Jin | |- | ''[[Children of the 20th Century]]'' |[[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] |Jang Ji-hye | |- |rowspan=2|2018 | ''[[Wok of Love]]'' | [[Seoul Broadcasting System|SBS]] |Lee Bun-hong |<ref>{{cite web|date=March 28, 2018|title=Jang Hee-ryung in "Greasy Romance"|url=https://www.hancinema.net/jang-hee-ryung-in-greasy-romance-117056.html|website=Hancinema}}</ref> |- |''[[Priest (TV series)|Priest]]'' |[[Orion Cinema Network|OCN]] |Kim Yoo-ri |<ref>{{Cite news|date=October 4, 2018|title=장희령, OCN '프리스트' 출연…"데뷔 후 첫 의사 역할"|language=ko|website=TenAsia|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/1578501|access-date=November 22, 2023|archive-date=August 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818190812/http://tenasia.hankyung.com/archives/1578501|url-status=dead}}</ref> |- |rowspan=2| 2021 | ''[[Drama Stage]] – Deok Goo Is Back'' | tvN | Heo Soon-jeong | |- | ''[[Uncle (South Korean TV series)|Uncle]]'' | [[TV Chosun]] | Jang Yeon-joo |<ref>{{cite news|author=Jang Jin-ri|date=June 11, 2021|title=[단독]장희령, '엉클' 출연…오정세 '뮤즈' 된다|language=ko|trans-title=[Exclusive] Jang Hee-ryeong to appear in 'Uncle'... Oh Jung-se becomes a 'muse'|publisher=Spotify News|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=477&aid=0000304161|access-date=June 11, 2021|via=Never}}</ref> |- |rowspan=2| 2022 | ''[[Sh**ting Stars]]'' |rowspan=2| tvN | Baek Da-hye |<ref>{{cite web|author=Park So-young|date=September 15, 2021|title=씨엔블루 이정신 '별똥별' 합류→이성경x김영대와 호흡..장희령=긍정 검토 [종합]|trans-title=CNBLUE's Lee Jung-Shin joins 'Shooting Star' → Breathing with Lee Sung-Kyung x Kim Young-Dae.. Jang Hee-Ryung = Positive review [Comprehensive]|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0004475431|access-date=September 15, 2021|work=OSEN|language=ko|via=Naver}}</ref> |- | ''[[Poong, the Joseon Psychiatrist]]'' | Hyo-yeon (Cameo) | <ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=112&aid=0003579640|author=Kim Na-Yul|title='유세풍' 김민재X김향기, 안창환 구해낼까..반상 제도 초월한 우정|trans-title='You Se-poong' Kim Min-jae X Kim Hyang-gi, can we save Ahn Chang-hwan? Friendship that transcends the banishment system |publisher= Herald POP|via=Naver|date=August 10, 2022|access-date=August 10, 2022|language=ko}}</ref> |} ===Web Series === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |- ! scope="col" rowspan="2" | Year ! scope="col" rowspan="2" | Title ! scope="col" rowspan="2" | Role ! scope="col" rowspan="2" | Notes |- ! scope="row" | 2022 | ''[[Connect (TV series)|Connect]]'' | Lee Sun Hee | | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=052&aid=0001732124|author=Kim Sung-hyun|title=[단독] 日 거장 미이케 다카시 '커넥트', 정해인→고경표… 디즈니 간다(종합)|trans-title=[Exclusive] Japanese master Miike Takashi 'Connect', Jung Hae-in → Go Kyung-pyo... I go to Disney (comprehensive)|publisher=YTN|via=Naver|date=April 27, 2022|access-date=April 27, 2022|language=ko|archive-date=November 18, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118024048/https://entertain.naver.com/now/read?oid=052&aid=0001732124|url-status=live}}</ref><ref name=abscbnnews>{{cite web|last=Felipe|first=MJ|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/12/01/22/jung-hae-in-goes-dark-hero-in-connect|title=Jung Hae-in goes 'dark hero' in 'Connect'|website=ABS-CBN News|date=December 1, 2022|access-date=December 3, 2022|language=en|archive-date=December 3, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221203194113/https://news.abs-cbn.com/entertainment/12/01/22/jung-hae-in-goes-dark-hero-in-connect|url-status=live}}</ref> |} ===Music video appearances === {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Song title ! Artist |- | rowspan="2"| 2014 | "I'm…" | rowspan="2"| [[Nakjoon|Bernard Park]] |- | "Before the Rain" |- |2015 | "Congratulations" | rowspan="2"| [[Day6]] |- |2017 | "You Were Beautiful" |- |} ==Pina mini Piibu== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Award ! Category ! Nominated work ! Result |- | rowspan="2"| 2015 | 1st K-Model Awards | CF Model Award | {{NA}} | {{Won}} |- | 1st KWeb Fest | Best Rising Star | ''Dream Knight'' | {{Won}} |- | 2016 | 2nd KWeb Fest | Best Actress |''72 Seconds'' | {{Nom}} |- | 2017 | Seoul Webfest Awards | Best Supporting Actress | ''[[Some Guy]]'' | {{Won}} |- |} ==Kundivihira == {{Reflist}} ==External links== * [https://web.archive.org/web/20170108104836/http://jypactors.com/actor/jang_huiryoung/filmography/ Jang Hee-ryung] at [[JYP Entertainment]] * {{HanCinema person|Jang_Hui-ryoung|Jang Hee-Ryung}} * {{Instagram|hehehe0|Jang Hee-Ryung}} {{JYP Entertainment}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Jang, Hee-ryung}} [[Category:1993 births]] [[Category:Living people]] [[Category:21st-century South Korean actresses]] [[Category:JYP Entertainment artists]] [[Category:South Korean film actresses]] [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:South Korean web series actresses]] [[Category:Gyeongsang National University alumni]] [[Category:People from Sacheon]] {{SouthKorea-actor-stub}} jeflrqvsrwk5lw3z7bs0agsj304588p Jo An 0 26061 145542 121944 2026-08-03T03:51:33Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145542 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{short description|South Korean actress}} {{for multi|the teahouse in Inuyama, Aichi Prefecture, Japan|Jo-an||Jo Ann (disambiguation)}} '''Jo Kyung-jin''' (bɛ dɔɣi o la Anashaara goli November 14, 1982), ka sokam mi o '''Jo An''', ka o nyɛ South Korea paɣa ŋun kpɛriti kpɛrigu. O kpɛri kpɛriti kamani ''Lifting King Kong'' (2009)<ref name=bulk>{{cite web|title=Jo Ahn Struggles to Gain Bulk for Weigh-Lifting Part|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2009/03/21/2009032161003.html|work=[[The Chosun Ilbo]]|accessdate=2013-07-29|date=21 March 2009}}</ref> ni ''My Little Hero'' (2013),<ref>{{cite web|last=Hong|first=Lucia|title=Jo An joins Kim Rae-won in upcoming film|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012011917434379748|work=10Asia|accessdate=2013-07-29|date=19 January 2012}}</ref> n-ti pahi [[Korean drama|drama]] ''[[Jolly Widows]]'' (2009) mini [[police procedural]] ''[[Special Affairs Team TEN]]'' (2011, 2013).<ref>{{cite web|last=Lee|first=Hye-ji|title=Actress Jo An Looking Graceful in Nude Color dress|url=http://www.tenasia.com/actress-jo-an-looking-graceful-in-nude-color-dress/|work=10Asia|accessdate=2013-07-29|date=12 April 2013|archive-url=https://archive.today/20140329200720/http://www.tenasia.com/actress-jo-an-looking-graceful-in-nude-color-dress/|archive-date=29 March 2014|url-status=dead}}</ref> ==Filmography== ===Film=== {| class="wikitable" style="width:600px" |- ! width=10|Year ! Title ! Role |- | 2001 | ''[[Sorum]]'' | Eun-soo |- | 2003 | ''[[Wishing Stairs]]'' | Eom Hye-ju |- | 2004 | ''Spin Kick'' | Soo-bin |- | 2006 | ''Holiday'' | Go Hyo-joo |- | rowspan=2|2007 | ''[[Project Makeover]]'' | 18-year-old Na Jung-joo |- | ''[[Muoi: The Legend of a Portrait]]'' | Yoon-hee |- | rowspan=3|2008 | ''[[Little Prince (2008 film)|Little Prince]]'' | Kim Sun-ok |- | ''[[Out of My Intention]]'' ([[short film]]) | Ok-gyeong |- | ''[[Antique (film)|Antique]]'' | Jin-hyeok's 1st girlfriend ([[cameo appearance|cameo]]) |- | rowspan=2|2009 | ''Lifting King Kong'' | Park Young-ja |- | ''Hello My Love'' | Kim Ho-jung |- | 2010 | ''A Good Night's Sleep for the Bad'' | Lee Hye-kyung |- | 2011 | ''A Piano on the Sea'' | Eun-ji |- | rowspan=2|2013 | ''My Little Hero'' (aka ''A Wonderful Moment'') | Sung-hee |- | ''[[Blood and Ties]]'' | Yeon Bo-ra |- | 2014 | ''Tuning Fork'' | Hyang-ok |- | 2014 | ''Old Bicycle'' | Mi-Ja |} ===Television series=== {| class="wikitable" style="width:600px" |- ! width=10|Year ! Title ! Role ! Network |- | 1999 | ''[[Goodbye My Love (television)|Goodbye My Love]]'' | | MBC |- | rowspan=2|2000 | ''[[Drama City]]'' <br/> "First Love" <!--첫사랑--> | | KBS2 |- | ''[[Nonstop (South Korean TV series)|New Nonstop]]'' | | MBC |- | rowspan=2|2001 | ''[[Drama City]]'' <br/> "Women's Prison Stories" <!--여자교도소 이야기--> | | KBS2 |- | ''[[Drama City]]'' <br/> "Run" <!--달리기--> | | KBS2 |- | rowspan=4|2002 | ''[[Drama City]]'' <br/> "Jeon Sang-seo's Father" <!--아버님 전상서--> | | KBS2 |- | ''Hwatu'' | | SBS |- | ''Golden Wagon'' | | MBC |- | ''Hi! Don't'' | | MBC Dramanet |- | rowspan=2|2003 | ''[[Bodyguard (2003 TV series)|Bodyguard]]'' | | KBS2 |- | ''First Love'' | Oh Hee-soo | SBS |- | rowspan=2|2004 | ''MBC Best Theater'' <br/> "Happy Ending for All" <!--episode 588 모두에게 해피엔딩--> | Kim Eun-chae | MBC |- | ''The Land'' | Gwi-nyeo | SBS |- | rowspan=4|2005 | ''Take My Hand'' | Jung Eun-mi | KBS2 |- | ''[[Drama City]]'' <br/> "Summer, A Tale of Goodbye" <!--여름, 이별이야기--> | Yoon-joo | KBS2 |- | ''MBC Best Theater'' <br/> "She's Looking" <!--episode 617 그녀가 보고 있다--> | Ji-young | MBC |- | ''Chosun Police'' | Seo-eun | MBC Dramanet |- | 2006 | ''[[Seoul 1945]]'' | Kim Ma-ri/Kim Yeon-kyung | KBS1 |- | 2009 | ''[[Jolly Widows]]'' | Kang Na-yoon | KBS1 |- | rowspan=2|2010 | ''[[Three Sisters (2010 TV series)|Three Sisters]]'' | Kim Eun-joo | SBS |- | ''[[Unsolved (South Korean TV series)|Unsolved]]'' | Boo-ok ([[guest appearance|guest]], episode 5) | tvN |- | rowspan=2|2011 | ''[[Gwanggaeto, The Great Conqueror]]'' | Damju | KBS1 |- | ''[[Special Affairs Team TEN]]'' | Nam Ye-ri | OCN |- | 2012 | ''[[Drama City|Drama Special]]'' <br/> "Mellow in May" <!--aka Romance on a Railway--> | Han Oh-wol | KBS2 |- | 2013 | ''[[Special Affairs Team TEN]] Season 2'' | Nam Ye-ri | OCN |- | 2013-2014 | ''[[Shining Romance]]'' | Jang Chae-ri | MBC |- | 2015-2016 | ''The Dearest Lady'' | Han Ah-jung | MBC |- | 2019 | ''[[Blessing of the Sea]]'' | Yeo Ji-na | MBC |} ===Variety show=== {| class="wikitable" style="width:600px" |- ! width=10|Year ! Title ! Network ! Notes |- |2012 | ''[[Law_of_the_Jungle_(TV_series)#2012_4-Part_Special|Law of the Jungle W - Season 3]]'' | SBS | cast member<ref>{{cite web|last=Sunwoo|first=Carla|title=Cho Hae-ryun on survival show|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2960951|work=[[Korea JoongAng Daily]]|accessdate=2013-07-29|date=18 October 2012|access-date=2023-11-22|archive-date=2014-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019120422/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2960951|url-status=dead}}</ref> |- |} ==Radio program== {| class="wikitable" style="width:600px" |- ! width=10|Year ! Title ! Station ! Notes |- | 2013 | ''Fairy Tales for Adults'' <!--어른을 위한 동화--> | [[Educational Broadcasting System|EBS FM]] | [[radio personality|DJ]] |} ==Discography== {| class="wikitable" style="width:600px" |- ! width=10|Year ! Song title ! From Album |- | 2009 | "La Mer (Ending Title)" | ''Hello My Love'' [[soundtrack|OST]] |} ==Book== {| class="wikitable" style="width:600px" |- ! width=10|Year ! Title ! Publisher ! ISBN |- | 2010 | [[:ko:단 한 마디|단 한 마디]] | Sejong Media | {{ISBN|9788994485034}} |- |} ==Pina mini Piibu== {| class="wikitable" |- ! Year ! Award ! Category ! Nominated work ! Result |- | 2004 | [[SBS Drama Awards]] | New Star Award | ''The Land'' | {{won}} |- | rowspan=2|2009 | 17th [[Chunsa Film Art Awards]] | Best New Actress | ''Lifting King Kong'' | {{won}} |- | [[2009 KBS Drama Awards|KBS Drama Awards]]<ref>{{cite web|last=Lim|first=Hye-seon|title=Lee Byung-hun scores triple wins at KBS Acting Awards|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?sec=ent5&idxno=2010010417322724549|work=10Asia|accessdate=2013-07-29|date=4 January 2010}}</ref> | Excellence Award, Actress in a Daily Drama | ''[[Jolly Widows]]'' | {{won}} |- | rowspan=2|2010 | [[46th Paeksang Arts Awards|46th]] [[Baeksang Arts Awards]] | Best New Actress | ''Lifting King Kong'' | {{won}} |- | [[2010 SBS Drama Awards|SBS Drama Awards]] | Best Supporting Actress in a Weekend/Daily Drama | ''[[Three Sisters (2010 TV series)|Three Sisters]]'' | {{nom}} |- | 2014 | [[2014 MBC Drama Awards|MBC Drama Awards]] | Excellence Award, Actress in a Serial Drama | ''[[Shining Romance]]'' | {{nom}} |- | 2019 | [[2019 MBC Drama Awards|MBC Drama Awards]] | Excellence Award, Actress in a Weekend/Daily Drama | ''[[Blessing of the Sea]]'' | {{nom}} |} ==Kundivihira == {{reflist|2}} ==External links== * {{facebook|naangelet|Jo An}} * [http://www.keyeast.co.kr/index/artist/profile.asp?art_idx=6 Jo An] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131222065217/http://www.keyeast.co.kr/index/artist/profile.asp?art_idx=6 |date=2013-12-22 }} on [[KeyEast]] * {{HanCinema person}} * {{kmdb person|00017794|Jo An}} * {{imdb name|1389976|Jo An}} {{Nva|list={{Paeksang Arts Award Best New Actress Film}} {{SBS Drama Awards for Best New Actress}} {{Chunsa Film Art Awards for Best New Actress}} |title=Awards Jo An}}{{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Jo, An}} [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:South Korean film actresses]] [[Category:Chung-Ang University alumni]] [[Category:1982 births]] [[Category:Living people]] [[Category:20th-century South Korean actresses]] [[Category:21st-century South Korean actresses]] [[Category:Best New Actress Paeksang Arts Award (film) winners]] [[Category:People from Cheongju]] 8sg6no7ep3c259118gfxt5ey7q7w20q Jin Hee-kyung 0 26087 145541 81327 2026-08-03T03:47:50Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145541 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{short description|South Korean actress (born 1968)}} '''Jin Hee-kyung''' (bɛ dɔɣi o la Anashaara goli September 7, 1968) ka o nyɛ South Korea kpɛrikpɛrita ŋun nyɛ paɣa.<ref>{{cite web|script-title=ko:인터뷰: 유쾌! 상쾌! 통쾌! 진희경|url=http://article.joins.com/news/article/article.asp?total_id=1039801&ctg=15|website=[[JoongAng Ilbo]]|language=Korean|accessdate=2014-08-19|date=31 January 2002|access-date=2023-11-23|archive-date=2014-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819150222/http://article.joins.com/news/article/article.asp?ctg=15&total_id=1039801|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ko:인터뷰: 진희경, 손현주를 만나다!!|url=http://www.imbc.com/broad/tv/drama/passion/notice/1405586_6384.html|website=[[Munhwa Broadcasting Corporation|iMBC.com]]|language=Korean|accessdate=2014-08-19|date=23 April 2004}}</ref><ref>{{cite web|last1=Park|first1=Soo-mee|title=No subtitles for girls who talk dirty|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2728180|website=[[Korea JoongAng Daily]]|accessdate=2014-08-19|date=23 May 2006|access-date=2023-11-23|archive-date=2018-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704063444/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2728180|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Actresses Jin Hee-kyung, Yu Ho-jeong and Hong Jin-hee pose at a press preview for their new film ''Sunny'' in Seoul on Monday|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/19/2011041900431.html|website=[[The Chosun Ilbo]]|accessdate=2014-08-19|date=19 April 2011}}</ref><ref>{{cite web|last1=Beck|first1=Una|title=PREVIEW: Film ''Sunny''|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011050415472745878|website=10Asia|accessdate=2014-08-19|date=4 May 2011}}</ref> ==Filim nima== ===Filim=== {| class="wikitable" style="width:600px" |- ! width=10|Year ! Title ! Role |- | rowspan=2| 1994 || ''Coffee, Copy and a Bloody Nose'' || Kang Ji-soo |- | ''Deep Scratch'' || |- | 1996 || ''The Gingko Bed'' || Mi-dan |- | rowspan=2| 1997 || ''[[Holiday in Seoul]]'' || Leg model |- | ''Motel Cactus'' || Choi Hyun-joo |- | 1998 || ''[[Girls' Night Out (1998 film)|Girls' Night Out]]'' || Yeon |- | 1999 || ''A Growing Business'' <!--aka The Opening--> || President Wang's wife |- | rowspan=3| 2000 || ''General Hospital, the Movie: A Thousand Days'' || Lee Seung-hyun |- | ''[[Plum Blossom (film)|Plum Blossom]]'' || Yun Jeong-hye |- | ''Jakarta'' || Red |- | rowspan=2| 2001 || ''[[I Wish I Had a Wife]]'' || Tae-ran ([[cameo appearance|cameo]]) |- | ''Ciao'' || Mother |- | 2002 || ''[[Marrying the Mafia]]'' || Won Hye-sook |- | 2004 || ''Dance with Solitude'' <!--aka Sweet Sixties--> || Soon-ah |- | 2006 || ''[[Now and Forever (2006 film)|Now and Forever]]'' || Nurse Won |- | 2011 || ''[[Sunny (2011 film)|Sunny]]'' || Ha Chun-hwa |- | {{TBA}}|| ''[[Hi.5]]'' || Choon-hwa<ref>{{Cite web|url=http://www.cine21.com/news/issue/view/?mag_id=1550|title=<하이파이브>전격 크랭크업! 이재인X유아인X안재홍X라미란X김희원|website=[[Cine 21]]|date=November 11, 2021|language=ko}}</ref> |} ===Television series=== {| class="wikitable" |- ! Year ! Title ! Role ! Network |- | 1998 || ''[[White Nights 3.98]]'' || Oh Seong-shim || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] |- | 2001 || ''Lovers'' || Hee-kyung || rowspan=5| [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] |- | 2003 || ''Lady Next Door'' || Kim Soo-mi |- | 2004 || ''Passion'' || Seok In-hee |- | 2005 || ''[[Sad Love Story]]'' || Lee Mi-sook/Audrey, Hye-in's aunt |- | 2006 || ''[[Jumong (TV series)|Jumong]]'' || Yeo Mi-eul |- | 2011 || ''[[Poseidon (TV series)|Poseidon]]'' || Hyun Hye-jung || [[KBS2]] |- | 2013 || ''[[The Eldest]]'' || Kim Eun-soon || [[JTBC]] |- | 2014 || ''[[The Idle Mermaid]]'' || Hong Myung-hee || rowspan=2| [[TVN (South Korea)|tvN]] |- | rowspan=3|2015 || ''[[Heart to Heart (South Korean TV series)|Heart to Heart]]'' || Hwang Moon-sun |- | ''[[More Than a Maid]]'' || Lady Han || JTBC |- | ''My Mom'' || Na-mi || MBC |- | 2017 || ''[[Fight for My Way]]'' || Hwang Bok-hee || rowspan=3|KBS2 |- | 2018 || ''[[Suits (South Korean TV series)|Suits]]'' || Kang Ha-yeon |- | 2019 || ''[[Doctor Prisoner]]'' || Mo Yi-ra<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000949780|title=이다인·박은석·진희경, '닥터 프리즈너' 합류 …3월 첫 방송[공식입장]|date=January 30, 2019|website=Xports News|language=ko}}</ref> |- | rowspan=2|2020 || ''[[When the Weather Is Fine (TV series)|When the Weather Is Fine]]'' || Shim Myeong-joo ||rowspan=2| JTBC |- | ''[[Was It Love?]]'' || Joo Bong-hye |- | 2021 || ''[[Hello, Me!]]'' || Kim Writer (Cameo , Ep.4) || [[KBS2]] |- | 2022 | ''[[The Murderer's Shopping List]]'' |Jeong Myeong-sook<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=076&aid=0003806183|author=Moon Ji-yeon|title=[공식] 이광수·설현·진희경 '살인자의 쇼핑목록' 출연 확정 |trans-title=[Official] Lee Kwang-soo, Seolhyun, and Jin Hee-kyung confirmed to appear in 'The Murderer's Shopping List'|publisher= Sports Chosun|via = Naver |date=November 26, 2021|access-date=November 26, 2021|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|url=http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=24165986|author=Hwang So-young|title=[단독] 진희경, tvN '살인자의 쇼핑목록' 출연…이광수와 母子호흡|trans-title=[Exclusive] Jin Hee-kyung to appear in tvN's 'The Murderer's Shopping List'... Lee Kwang-soo and Breath|publisher=isplus.live.joins|via=|date=November 12, 2021|access-date= November 21, 2021|language=ko}}</ref> | tvN |} ==Pina== {| class="wikitable" style="width:600px" |- ! width=10|Year ! Award ! Category ! Nominated work |- | 1995 || 33rd [[Grand Bell Awards]] || Best New Actress || ''Deep Scratch'' |- |} ==Kundivihira== {{reflist|30em}} ==External links== * {{kmdb person|00000492|Jin Hee-kyung}} * {{IMDb name|0423080|Jin Hee-kyung}} * {{HanCinema person}} {{Grand Bell Awards for Best New Actress}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Jin, Hee-kyung}} [[Category:South Korean film actresses]] [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:1968 births]] [[Category:Living people]] [[Category:People from Iksan]] [[Category:People from North Jeolla Province]] [[Category:Best New Actress for Grand Bell Awards winners]] 17s094art543i477i82k1qqw2ts42id Kim Bo-kyung 0 26112 145544 81139 2026-08-03T04:44:41Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145544 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{Short description|South Korean actress (1976–2021)}} '''Kim Bo-kyung''' ({{lang-ko|김보경}}; 3 April 1976 &ndash; 2 February 2021), o daa nyɛla South Korea paɣa ŋun kpɛriti kpɛrigu. O pili la kpɛrigu kpɛribu yuuni 1995, ka be sinii nima pam puuni, di shɛŋa n-nyɛ ''[[Friend (2001 film)|Friend]]'' (2001), ''[[Epitaph (2007 film)|Epitaph]]'' (2007), ''[[Paju (film)|Paju]]'' (2009) n-ti pahi ''[[The Day He Arrives]]'' (2011).<ref>{{cite web|last1=Choi|first1=Soo-im|script-title=ko:만년소녀, <친구> 배우 김보경|url=http://www.cine21.com/news/view/mag_id/1277|website=Cine21|language=Korean|accessdate=2014-10-13|date=3 April 2001}}</ref><ref>{{cite web|last1=Hwang|first1=Hye-rim|script-title=ko:솔직한 웃음, 눈물, 커피향이 난다, <아 유 레디?>의 김보경|url=http://www.cine21.com/news/view/mag_id/10414|website=Cine21|language=Korean|accessdate=2014-10-13|date=12 June 2002}}</ref><ref>{{cite web|author1=Jang-mi|script-title=ko:봄은 다시 찾아오고, <여름이 가기 전에> 배우 김보경|url=http://www.cine21.com/news/view/mag_id/44268|website=Cine21|language=Korean|accessdate=2014-10-13|date=25 January 2007}}</ref><ref>{{cite web|last1=Yi|first1=Chang-ho|title=''Epitaph'' sold to Japan, Hong Kong, and North America|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&seq=955|website=Korean Film Biz Zone|accessdate=2014-10-13|date=4 April 2008}}</ref><ref>{{cite web|last1=D'Sa|first1=Nigel|title=''Paju'' To Be Released Oct 29|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&seq=1360|website=Korean Film Biz Zone|accessdate=2014-10-13|date=22 October 2009}}</ref><ref>{{cite web|last1=Noh|first1=Jean|title=The Day He Arrives (Korean Films at Cannes 2011)|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/reports.jsp?mode=VIEW&seq=202|website=Korean Film Biz Zone|accessdate=2014-10-13|date=6 March 2011}}</ref><ref>{{cite web|last1=Cho|first1=Jae-eun|title=With latest film, Hong Sang-soo makes a return to the familiar|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2940711|website=[[Korea JoongAng Daily]]|accessdate=2014-10-13|date=26 August 2011|access-date=2023-11-24|archive-date=2023-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230614131459/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2940711|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Kang|first1=Byeong-jin|script-title=ko:"조화(造化)로운 움직임" 1인2역 맡은 김보경|url=http://www.cine21.com/news/view/mag_id/67255|website=Cine21|language=Korean|accessdate=2014-10-13|date=6 September 2011}}</ref><ref>{{cite web|title=INTERVIEW: Director Hong Sang-soo - Part 1|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011090711410887534|website=10Asia|accessdate=2014-10-13|date=7 September 2011}}</ref> Kim daa kpi la Anashaara goli 2 February 2021, di ni daa niŋ ka "[[liver cancer]]" doro gbaagi o hali ni yuun pia ni yini.<ref>{{Cite web|title=Actress Kim Bo-kyung Passes Away At 44|url=http://en.koreaportal.com/articles/47919/20210206/actress-kim-bo-kyung-passes-away.htm|access-date=2021-02-06|website=|language=en}}</ref> bɛ daa zaŋ o sɔŋ ni o vuhi Anashaara goli 5 February,Busan Memorial Park.<ref>{{Cite web|title=배우 김보경 암투병 끝 사망...향년 45세|url=https://n.news.naver.com/mnews/article/469/0000578240?sid=102|access-date=2021-02-06|website=n.news.naver.com|language=ko}}</ref> ==Filim nima== ===Film=== {| class="wikitable" style="width:640px" |- ! width=10|Year ! Title ! Role ! Notes |- | 1998 || ''Naked Being'' || Yu-ri || |- | 2001 || ''[[Friend (2001 film)|Friend]]'' || Jin-sook || |- | 2002 || ''R. U. Ready?'' || Dan Joo-hee || |- | rowspan=2| 2003 || ''[[Sword in the Moon]]'' || Kim Shi-young || |- | ''Wonderful Day'' || || [[short film]] |- | 2004 || ''[[My Little Bride]]'' || Ji-soo || |- | 2006 || ''Blue Sky'' || Lee Chung-ah || |- | rowspan=3| 2007 || ''Before the Summer Passes Away'' || So-yeon || |- | ''[[Epitaph (2007 film)|Epitaph]]'' || Kim In-young || |- | ''[[Milky Way Liberation Front]]'' || Eun-kyeong || |- | rowspan=2| 2009 || ''[[Paju (film)|Paju]]'' || Jung Ja-young || |- | ''[[After the Banquet (film)|After the Banquet]]'' || Han Seong-joo || |- | 2011 || ''[[The Day He Arrives]]'' || Kyung-jin/Ye-jeon || |- | 2012 || ''[[Horror Stories (film)|Horror Stories]]'' || Seon-yi's mother <br/> ([[voice acting|voice]] [[cameo appearance|cameo]]) || segment: "Don't Answer to the Door" <!--aka "The Sun and the Moon"--> |- | 2014 || ''[[A Hard Day]]'' || Ex-wife || |} ===Television series=== {| class="wikitable" style="width:640px" |- ! width=10|Year ! Title ! Role ! Network |- | 1995 || ''New Generation Report: Adults Don't Know'' || || [[KBS1]] |- | 1999 || ''Invitation'' || || [[KBS2]] |- | 2000 || ''[[Drama City]]'' "Double Feature" || || KBS2 |- | 2001 || ''School 4'' || Kim Yu-ri || KBS2 |- | rowspan=2| 2003 || ''MBC Best Theater'' "Flower" || Noh Yoo-kyung || [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] |- | ''Span Drama'' "Our Happy Days of Youth" || || MBC |- | rowspan=2| 2004 || ''MBC Best Theater'' "Commuter Train Love" || In-ae || MBC |- | ''[[Drama City]]'' "Dr. Love" || Dr. Love || KBS2 |- | rowspan=3| 2005 || ''[[Drama City]]'' "Mother's Song" || Kim Ji-ah || KBS2 |- | ''[[Drama City]]'' "Second First Love" || In-joo || KBS2 |- | ''Pocket Drama Warrior'' || Gyu-yeon || DMB |- | 2006 || ''MBC Best Theater'' "Take Care, Youth" || Bo-ri || MBC |- | rowspan=3| 2007 || ''[[Behind the White Tower]]'' || Kang Hee-jae || MBC |- | ''[[Kimcheed Radish Cubes]]'' || Seo Ji-hye || MBC |- | ''One Thousand and One Nights'' || Tara || [[Orion Cinema Network|OCN]] |- | 2008 || ''[[Spotlight (2008 TV series)|Spotlight]]'' || Lee Joo-hee || MBC |- | 2010 || ''[[Drama City|Drama Special]]'' "After the Opera" || Choon-hee || KBS2 |- | rowspan=2| 2012 || ''[[Drama City|Drama Special]]'' "Amore Mio" || Han Soo-young || KBS2 |- | ''It Was Love'' <!--aka Maybe Love--> || Choi Seon-jeong || MBC |} ==Pina mini Piibu== {| class="wikitable" style="width:640px" |+ Year presented, name of the award ceremony, award category, nominated work and the result of the nomination ! width=10|Year ! Award ! Category ! Nominated work ! Result |- | 2001 || 22nd [[Blue Dragon Film Awards]] || Best New Actress || ''[[Friend (2001 film)|Friend]]'' || {{nom}} |- | 2007 || 3rd Pierson Film Festival || Best Actress || ''[[Epitaph (2007 film)|Epitaph]]'' || {{won}} |- | 2012 || [[21st Buil Film Awards|21st]] [[Buil Film Awards]] || Best Supporting Actress || ''[[The Day He Arrives]]'' || {{nom}} |} ==Kundivihira== {{Reflist|2}} ==External links== * {{Twitter}} * {{cyworld|42202661}} * [http://kooment.cafe24.com/koom/actors_view.php?b_idx=49 Kim Bo-kyung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221636/http://kooment.cafe24.com/koom/actors_view.php?b_idx=49 |date=2016-03-03 }} at Koom Entertainment * {{HanCinema person}} * {{KMDb person|00035263}} * {{IMDb name|1048198}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Kim, Bo-kyung}} [[Category:1976 births]] [[Category:2021 deaths]] [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:South Korean film actresses]] [[Category:Actresses from Busan]] [[Category:Seoul Institute of the Arts alumni]] [[Category:Deaths from liver cancer]] [[Category:Deaths from cancer in South Korea]] erregflmwnd2cc9veiimqdtx2tz4h4u Kim Bo-ra 0 26113 145545 130636 2026-08-03T04:46:24Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145545 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{Other people|2=Kim Bora (disambiguation)}}{{short description|South Korean actress}} '''Kim Bo-ra''' (Korean: 김보라, bɛ dɔɣi o la Anashaara goli September 28, 1995) ka o nyɛ South Korea kpɛrikpɛrita.<ref>{{cite web|url=http://www.cine21.com/news/view/?mag_id=73482|title=[who are you] 김보라|date=28 May 2013|website=Cine21|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sisaweek.com/news/articleView.html?idxno=117059|title='염정아 아역' 김보라의 기특한 성장|date=31 December 2018|website=Sisaweek|language=ko}}</ref> O yuli du la kpɛrigu din yuli booni ''[[Sky Castle]]'' (2018) puuni.<ref>{{cite web|url=http://en.asiatoday.co.kr/view.php?key=20190115001028586|title=SKY Castle's Kim Bo-ra shows off fresh charms|date=15 January 2019|website=Asia Today}}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3066236|title=Kim Bo-ra is back in school: After her breakout role in 'SKY Castle,' she plays the lead in 'Goodbye Summer'|date=1 August 2019|website=Korea JoongAng Daily|access-date=24 November 2023|archive-date=31 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190731224100/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3066236|url-status=dead}}</ref> O pili la kpɛrigu ka na nyɛ bia, ka bili ni kpɛrigu din yulu booni ''[[For Horowitz]]'' (2006), tu din nyaaŋa ka yina shinii nima ni kamani ''Jungle Fish 2'' (2010), ''[[Bel Ami (South Korean TV series)|Bel Ami]]'' (2013), ''[[Glamorous Temptation]]'' (2015), ni din pahi pahi.<ref>{{Cite web|url=http://www.viki.com/celebrities/14274pr-kim-bo-ra|title=Kim Bo Ra|website=Rakuten Viki|language=en|access-date=2020-04-04}}</ref> ==Luɣishɛŋa o ni lahi yina== Yuuni 2019, o daa lahi yina filim din nyɛ [[List of Unilever brands|Koreaglow]] dini. ==Filim nima== ===Filim=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | 2006 | ''[[For Horowitz]]'' || Min-hee | | |- ! scope="row" rowspan=3| 2007 | ''Shim's Family'' || School girl | | |- | ''[[Small Town Rivals]]'' || young Hyang-soon | | |- | ''[[Evil Twin (film)|Evil Twin]]'' || young So-yeon | | |- ! scope="row" rowspan=3| 2012 | ''Children of Heaven'' || Cho Seong-ah | Main Role |<ref>{{cite web|url=http://tvdaily.asiae.co.kr/read.php3?aid=1336988945326145008|title='천국의 아이들' 김보라 "저도 사람이라 실제로도 욕 해요"|date=14 May 2012|website=TV Daily|language=ko|access-date=13 January 2019|archive-date=15 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190415151402/http://tvdaily.asiae.co.kr/read.php3?aid=1336988945326145008|url-status=dead}}</ref> |- | ''Grape Candy'' || Yeo-eun | | |- que le ocurre a la secretaria junto 2017 | ''[[Perfect Number (film)|Perfect Number]]'' || Yoon-ah | |<ref>{{cite web|url=http://star.ohmynews.com/NWS_Web/OhmyStar/at_pg.aspx?CNTN_CD=A0001791743|title=<용의자X> 추리 대결없이 헌신만 남은 감성 미스터리|date=22 October 2012|website=Oh My Star|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" | 2013 | ''Incomplete Life: Prequel'' || Ahn Young-yi | Main Role |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=014&aid=0002891776|title=영화 '미생' 안영이 프리퀄 31일 공개, 김보라와 바로의 호흡|date=29 May 2013|website=Financial News|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" | 2014 | ''[[Monster (2014 film)|Monster]]'' || Park Eun-jeong | |<ref>{{cite web|title=Kim Bo-ra in movie ''Monster''|url=http://www.hancinema.net/kim-bo-ra-in-movie-monster-56243.html|website=[[Hancinema]]|access-date=2015-09-08|date=20 May 2013}}</ref> |- ! scope="row" | 2015 | ''[[Shoot Me in the Heart]]'' || Eun-yi | | |- ! scope="row" rowspan=3| 2016 | ''[[Time Renegades]]'' || Choi Hyun-joo | | |- | ''Night Song'' || Hee-in | Main Role |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=396&aid=0000392785|title='삼례' 이선호-김보라 연기변신 화제|date=9 June 2016|website=Sports World|language=ko}}</ref> |- | ''I Miss You - Boy meets girl'' || Ha-jin | | |- ! scope="row" rowspan=2| 2019 | ''Goodbye Summer'' || Han Soo-min | Main Role |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=076&aid=0003287993|title=[공식입장]정제원X김보라, 영화 '굿바이썸머' 출연 확정…청춘로맨스|date=19 July 2018|website=Sports Chosun|language=ko}}</ref> |- | ''[[Warning: Do Not Play]]'' || Kim Ji-soo | | <ref>{{cite web|url=https://tenasia.hankyung.com/topic/article/2019073124244|title='암전' 김보라, 이번엔 공포연기로 존재감|date=31 July 2019|website=Tenasia|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" | 2021 | ''Ghost Mansion'' <!-- ''Orbit Defectors'' -->|| Da Hye | | <ref>{{Cite news|url=http://www.nspna.com/news/?mode=view&newsid=504873|title='괴기맨숀' 6월 개봉…배우 성준·김홍파·김보라 주연 |author= Lee Bok-hyun|language=ko|date=May 30, 2021|access-date=May 30, 2021|work=nspna|publisher=}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=2| 2022 | ''[[Love and Leashes]]'' || Hana | Netflix film | <ref>{{Cite news|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/477/0000295074|title=[단독]김보라, 영화 '모럴센스' 캐스팅…서현X이준영과 호흡|trans-title=[Exclusive] Bo-ra Kim, cast for the movie 'Moral Sense'... Breathing with Seohyun X Lee Joon-young|author=Shim Eon-kyung|language=ko|date=April 17, 2021|access-date=April 17, 2021|work=Naver|publisher=Sport TV News}}</ref> |- | ''Garden of the Stars'' | Narrator | barrier-free version | <ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0004717359|author=Kim Bo-ra|title=김보라, '별의 정원' 배리어프리버전 내레이션 "매우 뜻깊은 시간"[공식]|trans-title=Bora Kim, narration for the barrier-free version of 'Garden of the Stars' "A very meaningful time" [Official]|publisher=Osen|via=Naver|date=October 12, 2022|access-date=October 12, 2022|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" |2023 |''The Ghost Station'' | | |<ref>{{Cite news |author=Lee Seung-mi |date=June 24, 2021 |title=[공식]김보라X엔플라잉 김재현, 웹툰 원작 '옥수역 귀신' 캐스팅…6월 크랭크인 |language=ko |trans-title=[Official] Kim Bo-ra X N.Flying Kim Jae-hyun, cast in webtoon original 'Oksu Station Ghost'... June crank-in |work=Sports Chosun |publisher=Naver |url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=076&aid=0003746216 |access-date=June 24, 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=112&aid=0003621249|author=Lee Mi-ji|title=김보라X김재현 '옥수역귀신' 4월 개봉확정..'링' 각본가 각색 참여(공식)|trans-title=Kim Bo-ra X Kim Jae-hyeon 'Oksu Station Ghost' confirmed to be released in April...'Ring' scriptwriter participates in adaptation (official)|publisher= Herald POP |via=Naver|date=March 22, 2023|access-date=March 22, 2023|language=ko}}</ref> |} ===Television series=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row"| 2005 | ''[[Wedding (TV series)|Wedding]]'' || young Lee Se-na | | |- ! scope="row" rowspan=2| 2006 | ''Famous Princesses'' || Goo Seul-bi | |<ref>{{cite web |last1=Lee |first1=Min-ji |title='염정아 아역' 김보라의 기특한 성장 |url=http://www.sisaweek.com/news/articleView.html?idxno=117059 |website=Sisa Week |access-date=4 February 2019 |language=ko |date=31 December 2018}}</ref> |- | ''[[Love Me When You Can]]''|| Ha Yoo-mi | | |- ! scope="row"| 2007 | ''[[Kimchi Cheese Smile]]'' || young Shin Yeon-ji | | |- ! scope="row"| 2008 | ''My Pitiful Sister''|| Ji-yoon | | |- ! scope="row"| 2010 | ''[[Jungle Fish 2]]'' || Yoon Gong-ji | |<ref>{{cite web|last1=Han |first1=Sang-hee |title=Realism essential for local teen dramas |url=http://koreatimes.co.kr/www/news/culture/2010/09/135_73507.html |website=[[The Korea Times]] |access-date=2015-09-08 |date=26 September 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304120636/http://koreatimes.co.kr/www/news/culture/2010/09/135_73507.html |archive-date= 4 March 2016 }}</ref> |- ! scope="row" rowspan=3| 2011 | ''[[Royal Family (TV series)|Royal Family]]'' || young Kim In-sook | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000935718|title='SKY캐슬' 김보라, 알고보니 '로열패밀리' 염정아 아역 출신|date=12 November 2018|website=Xports News|language=ko}}</ref> |- | ''[[Scent of a Woman (TV series)|Scent of a Woman]]''|| young Lee Yeon-jae | | |- | ''[[Vampire Prosecutor|Vampire Prosecutor 1]]''|| Yeon-ji | Cameo (Episode 12) | |- ! scope="row" rowspan=2| 2012 | ''Ugly Cake'' || Seo Yoo-min | |<ref>{{cite web|title=''Ugly Cake'' covers suicide as car accident|url=http://www.hancinema.net/spoiler-ugly-cake-covers-suicide-as-car-accident-48985.html|website=[[Hancinema]]|access-date=2015-09-08|date=24 October 2012}}</ref> |- | ''[[Seoyoung, My Daughter]]'' || young Lee Yeon-hee | | |- ! scope="row" rowspan=2| 2013 | ''[[Master's Sun]]'' || Ha Yoo-jin | Cameo (Episode 2) |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=020&aid=0002460091|title=김보라, '주군의 태양'서 민아와 '여고생 3인방' 깜짝|date=9 August 2013|website=Donga Ilbo|language=ko}}</ref> |- | ''[[Love in Her Bag]]'' || teenage Eun Jung-soo | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=437&aid=0000002941|title=[그녀의 신화] 윤홍빈, 김보라 가방 보더니 "베꼈지?"|date=13 August 2013|website=JTBC|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" | 2013–2014 | ''[[Bel Ami (South Korean TV series)|Bel Ami]]''|| Kwi-ji | |<ref>{{cite web|title=''Pretty Boy'' IU slaps Kim Bo-ra|url=http://www.hancinema.net/spoiler-pretty-boy-iu-slaps-kim-bo-ra-64217.html|website=[[Hancinema]]|access-date=2015-09-08|date=25 December 2013}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=4| 2014 | ''[[Mother's Garden]]'' || Kim Soo-ah | |<ref>{{cite web|title=Kim Bo-ra in MBC ''Mother's Garden''|url=http://www.hancinema.net/kim-bo-ra-in-mbc-mother-s-garden-65459.html|website=[[Hancinema]]|access-date=2015-09-08|date=27 January 2014}}</ref> |- | ''Climb The Sky Walls'' || Yoo-jin | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=014&aid=0002998932|title=김보라, '하늘벽에 오르다' 출연확정 '제아 김동준과 환상의호흡'|date=11 October 2013|website=Financial News|language=ko}}</ref> |- | ''S.O.S. (Strawberry On the Shortcake) - Save Me''|| Jung Yoo-yi | |<ref>{{cite web|url=http://tvdaily.asiae.co.kr/read.php3?aid=1416878596805508002|title='SOS 나를 구해줘' 김보라, 러블리 비주얼+솔직 당당 매력녀|date=25 November 2014|website=TV Daily|language=ko|access-date=13 January 2019|archive-date=14 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190114153203/http://tvdaily.asiae.co.kr/read.php3?aid=1416878596805508002|url-status=dead}}</ref> |- | ''Bland You''|| Bo-ra | |<ref>{{cite web|url=https://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=100&oid=016&aid=0000574491|title=주승 주연 통일기획드라마 '슴슴한 그대' EBS 방영|date=12 November 2014|website=Sports Donga|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=2| 2015 | ''[[Who Are You: School 2015]]''|| Seo Young-eun | |<ref>{{cite web|url=http://entertain.naver.com/read?oid=404&aid=0000093594|title='후아유-학교2015' 전교 왕따 김보라, "다시 18살로 돌아간 느낌"|date=28 April 2015|website=enews24|language=ko}}</ref> |- | ''[[Glamorous Temptation]]'' || young Kang Il-joo | |<ref>{{cite web|title=Nam Joo-hyeok and Kim Sae-ron at script reading session of ''Fancy Seduction''|url=http://www.hancinema.net/nam-joo-hyeok-and-kim-sae-ron-at-script-reading-session-of-fancy-seduction--85630.html|website=[[Hancinema]]|access-date=2015-09-08|date=18 August 2015}}</ref> |- ! scope="row"| 2016 | ''Webtoon Hero Toondra Show 2 - Flower Family''|| Dokgo Eok-sae | |<ref>{{cite web|url=http://tvdaily.asiae.co.kr/read.php3?aid=14528345781055583002|title='툰드라쇼2' 황석정·김원준·정시아·김보라·정지순 등 캐스팅 확정|date=15 January 2016|website=TV Daily|language=ko|access-date=13 January 2019|archive-date=14 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190114153201/http://tvdaily.asiae.co.kr/read.php3?aid=14528345781055583002|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=2| 2017 | ''[[The King in Love]]''|| young [[Princess Jeguk|Princess Wonseong]] | |<ref>{{cite web |last1=Kim |first1=Su-jeong |title=김혜윤-김보라-김동희… 'SKY 캐슬'로 발견한 유망주들 |url=https://www.nocutnews.co.kr/news/5091692 |website=No Cut News |access-date=4 February 2019 |language=ko |date=18 January 2019}}</ref> |- | ''[[Avengers Social Club]]'' || Baek Seo-yeon | |<ref>{{cite web|url=https://www.hancinema.net/kim-bo-ra-to-star-in-avengers-social-club-109724.html|title=Kim Bo-ra to star in "Avengers' Social Club"|date=September 4, 2017|website=Hancinema}}</ref> |- ! scope="row"| 2018–2019 | ''[[Sky Castle]]''|| Kim Hye-na | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=609&aid=0000001152|title=김보라 'SKY 캐슬' 출연확정, 염정아 윤세아와 호흡(공식입장)|date=October 17, 2018|website=Newsen|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=2| 2019 | ''Ghostderella'' || Min-ah | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=421&aid=0003806662|title=[공식입장] 'SKY캐슬' 김보라, 차기작 '귀신데렐라' 확정… 2월 방송|date=January 28, 2018|website=News1|language=ko}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/playlist?list=PLHfrd-NSLYZfHlCm8OECszNqAvczGxmlX|title=LIFETIME - Ghostderella|website=[[YouTube]]}}</ref> |- | ''[[Her Private Life (TV series)|Her Private Life]]''|| Cindy / Kim Hyo-Jin | |<ref>{{cite web|url=http://sports.donga.com/3/all/20190213/94083190/1|title=김보라, tvN '그녀의 사생활' 출연…박민영과 '덕질' 라이벌 [공식입장]|date=February 13, 2019|website=Sports Donga|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=3| 2020 | ''[[Touch (South Korean TV series)|Touch]]'' || Han Soo-yeon | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=052&aid=0001348801|title=주상욱X김보라X한다감X이태환, '터치' 라인업...내년 1월 첫방(공식)|date=October 1, 2019|website=YTN|language=ko}}</ref> |- | ''[[SF8]]'' || Joan || Episode: "Joan's Galaxy" |<ref>{{cite web|last1=Joo|first1=Seung-hyun|url=https://www.sedaily.com/NewsVIew/1Z1BHDIVBS|date=April 2, 2020|work=Sedaily|title=김보라, MBC 'SF8' 시리즈물 '우주인 조안' 출연…미세먼지 재난 이야기|language=ko|access-date=April 3, 2020|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626032000/https://www.sedaily.com/NewsVIew/1Z1BHDIVBS|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[KBS Drama Special]]'' | Hong-joo | Episode: "While You Are Away"<!--도둑잠--> |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=112&aid=0003356614|date=October 21, 2020|work=Herald Pop|title=KBS 드라마스페셜, 6편 추가 공개..김보라→이상엽까지 화려한 라인업|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=1| 2021 | ''[[Love Scene Number]]'' | Doo-ah | Episode: "Love Scene #23" | <ref>{{cite web|url=https://www.hancinema.net/wavve-to-produce-love-scene-number-with-kim-bo-ra-sim-eun-woo-ryu-hwa-young-park-jin-hee-146436.html|date=October 29, 2020|work=[[HanCinema]]|title=Wavve to Produce "Love Scene Number" With Kim Bo-ra, Sim Eun-woo, Ryu Hwa-young, Park Jin-hee|accessdate=February 6, 2021}}</ref> |- ! scope="row"| 2023–2024 | ''[[Like Flowers in Sand]]'' | Joo Mi-ran | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&aid=0000715135|author=Kim Myung-mi|title=모래에도 꽃이 핀다’ 장동윤 이주명→윤종석 김보라 캐스팅[공식]|trans-title=Flowers Bloom Even in the Sand’ Jang Dong-yoon Lee Joo-myung → Yoon Jong-suk Casting Kim Bo-ra [Official]|publisher=Newsen|via=Naver|date=April 20, 2023|access-date=April 20, 2023|language=ko}}</ref> |} === Web series === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row"| 2017 |''[[My Only Love Song]]'' || Gwang-nyeo / New Manager | | |- ! scope="row" rowspan=2| 2018 | ''Luv Pub''|| Baek Ha-yeon | PLAYLIST Channel |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003748647|title=[연애포차 오픈②] '연애포차' 김보라 "연기 14년..작년부터 현장 막내 아냐"|date=30 March 2018|website=Osen|language=ko}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/playlist?list=PL920OTfqSyzf1cnVAH1rQwKvHklM2NANP|title=PLAYLIST - Luv Pub|website=[[YouTube]]}}</ref> |- | ''Love Your Glow'' | Kang Yoo-na | BPMSTUDIO Channel |<ref>{{Cite web |url=https://tv.naver.com/v/4710280/list/275193|title=BPMSTUDIO - Love Your Glow}}</ref> |- ! scope="row" |2021 | ''I'm Watching You'' | MC | | <ref>{{Cite news|url= https://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0001326035 |author= Kang Hyun-jin |title=지켜보고 있다' 범죄 이면 다룬 팩츄얼 드라마…김보라, '왓쳐'로 변신|trans-title= A factual drama dealing with the crime behind 'I'm Watching'... Kim Bo-ra transforms into 'Watcher' |work= Xportsnews |via= Naver |date= July 22, 2021 |access-date= July 22, 2021 |language=ko}}</ref><ref>{{Cite news|url= https://entertain.naver.com/now/read?oid=396&aid=0000588585|author= Hyun Jung-min |title=김보라, 티빙 '지켜보고 있다' 단독 MC 발탁|trans-title= Kim Bo-ra selected as the sole MC for Teabing's 'I'm Watching' |work= Sportsworld |publisher= Naver |date= August 5, 2021 |access-date= August 5, 2021 |language=ko}}</ref> |- ! scope="row"| 2023 | ''Finnish Papa'' | Lee Yu-ri | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&aid=0000635214|author=Kim Myung-mi|title=김보라 ‘핀란드 파파’ 출연 확정…상처 많은 20대 변신[공식]|trans-title=Kim Bo-ra confirmed to appear in ‘Finnish Papa’… A wounded 20's transformation [Official]|publisher=Newsen|via=Naver|date=September 30, 2022|access-date=October 2, 2022|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" {{TBA}} | ''Death to Snow White'' | Ha Seol | | <ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&aid=0000495378|author=Park Soo-in|title=김보라 측 "'백설공주에게 죽음을' 출연 확정"(공식입장)|trans-title=Kim Bo-ra's side "Confirmed to appear in 'Death to Snow White'" (official position) |work=Newsen|via = Naver |date=October 5, 2021|access-date= October 5, 2021|language=ko}}</ref> |} ===Music video appearances=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col" | Year !scope="col" | Song title !scope="col" | Artist !scope="col" class="unsortable"| Notes !scope="col" class="unsortable"| {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row"| 2012 | "I need you"<!--니가 필요해--> | [[K.Will]] | |<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=vpOau9ZxQNY|title=케이윌(K.will) - 니가필요해 (I need you)|website=[[YouTube]]}}</ref> |- ! scope="row"| 2013 | "The Day to Love"<!--사랑하고 싶은 날--> | [[Lee Seung-chul]] | |<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=fWR6fiDkODg|title=이승철 (Lee Seung Chul) - 사랑하고 싶은 날 (The Day to Love)|website=[[YouTube]]}}</ref> |- ! scope="row"| 2015 | "My first love"<!--내 첫사랑--> | [[Berry Good]] | |<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=yHIY5_pOg60|title=베리굿 berrygood - 내 첫사랑 My first love (Kim Bo-ra Ver.)|website=[[YouTube]]}}</ref> |- ! scope="row" | 2019 | "If you listen to this song"<!--이 노랠 듣는다면--> | Cho Dae-ho<!--조대호--> | Promotional music video produced for 'MARHEN.J' |<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HiHrnXvg8GE|title=조대호- 이 노랠 듣는다면|website=[[YouTube]]}}</ref> |- |} ==Discography== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Song title ! Album ! class="unsortable"| Notes ! class="unsortable"| Ref. |- | 2010 | "Feeling Sad (Farewell Ver.)"<!--슬픈 예감--> | ''Jungle Fish 2'' [[soundtrack|OST]] | |<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=LotL1xf0N7s|title=이준, 홍종현, 한지우, 신소율, 김보라 _ 슬픈예감 (Farewell Ver.) (JUNGLE FISH 2(정글피쉬 시즌2) (Special Ending) OST)|website=[[YouTube]]}}</ref> |- | 2020 | "Breath of the Stars"<!--별의 숨--> | ''[[SF8]] - Joan's Galaxy'' [[soundtrack|OST]] | |<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=UFJHIUxENnQ|title=MV 김보라 - 별의 숨, SF8 우주인 조안 OST|website=[[YouTube]]}}</ref> |- |} ==Ambassadorship== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! class="unsortable"| Notes ! class="unsortable"| Ref. |- | 2013 | Honorary Ambassador of '16th Bucheon International Comics Festival' | |<ref>{{cite web|url=https://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=103&oid=018&aid=0002819719|title=홍보대사 위촉된 배우 김보라|date=2013-07-29|website=Edaily|language=ko}}</ref> |- | 2015 | Honorary Ambassador of '17th [[Seoul International Youth Film Festival]]' | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002434745|title=윤박-김보라, '서울국제청소년영화제 위원들과'|date=2015-07-08|website=Star News|language=ko}}</ref> |- | 2019 | Honorary Ambassador of '3rd Korea Youth Day' | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=241&aid=0002943239|title=김보라, 제3회 '대한민국 청년의 날' 홍보대사 위촉 "청년들을 응원합니다"|date=2019-07-30|website=Daily Sports|language=ko}}</ref> |- | 2021 |Ambassador for 2022 Unobstructed Films | with [[Jang Dong-yoon]] and Oh Seong-yoon |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=119&aid=0002543587|author= Ryu Ji-yoon|title=2022 배리어프리영화제, 장동윤·김보라·오성윤 감독 홍보대사로 선정|trans-title=2022 Barrier-Free Film Festival, Jang Dong-yun, Kim Bo-ra, Oh Seong-yun selected as ambassadors|publisher=Dailyan|via = Naver|date=November 1, 2021|access-date= November 1, 2021|language=ko}}</ref> |} ==Pina mini Piibu== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Name of the award ceremony, year presented, category, nominee of the award, and the result of the nomination ! scope="col" | Award ceremony ! scope="col" | Year ! scope="col" | Category ! scope="col" | Nominee / Work ! scope="col" | Result ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" rowspan="1" | [[Korea Drama Awards]] | [[12th Korea Drama Awards|2019]] | Popular Female Character | ''[[Sky Castle]]'' | {{Won}} |<ref>{{Cite news|last=Park|first= Pan-suk|title= '하나뿐인내편' 최수종, 2019 코리아드라마 어워즈 대상 영예[공식] |url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0004094701|work=Osen| date=October 2, 2019|archive-url= https://web.archive.org/web/20191222113022/https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0004094701 |archive-date=December 22, 2019|access-date=May 15, 2020|language=ko|via=[[Naver]]}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="1" | [[MBC Drama Awards]] | [[2021 MBC Drama Awards|2021]] | Excellence Award, Actress in a Short Drama | ''[[Love Scene Number]]'' | {{nom}} | <ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=117&aid=0003566073|author=Lee Seung-rok|title=정문성·김환희, 단막극 우수연기상 [MBC연기대상]|trans-title=Jung Moon-seong, Kim Hwan-hee, Excellence Award for Single Acting [MBC Acting Awards] |publisher=My Daily|via = Naver |date=December 30, 2021|access-date= December 31, 2021|language=ko}}</ref> |- |} == Kundivihira == {{Reflist}} == External links == {{Commons category|Kim Bo-ra}} * {{IMDb name|2495191|Kim Bo-ra}} * {{KMDb person|00175382|Kim Bo-ra}} * {{HanCinema person|Kim_Bo-ra}} *[https://www.instagram.com/kim_bora95 Kim Bo-ra] on [[Instagram]] *[http://blog.naver.com/bovsra Kim Bo-ra] on Naver Blog {{Korea Drama Awards Popular Character Award}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kim, Bo-ra}} [[Category:1995 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Inha University alumni]] [[Category:21st-century South Korean actresses]] [[Category:South Korean child actresses]] [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:South Korean film actresses]] nr1t86hkiya33hzo3at0nzmsch283wv Kim Hye-ri 0 26135 145546 81214 2026-08-03T04:49:18Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145546 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{short description|South Korean actress}} '''Kim Hye-ri''' (bɛ dɔɣi December 23, 1969) ka o nyɛ South Korea.<ref>{{cite web|last1=Cho|first1=Suyoun|title=Beautiful mid-age actress Kim Hye ri posing in a sexy black dress|url=http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=4419|website=BNTNews|accessdate=2015-03-24|date=27 June 2013|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402161643/http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=4419|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Cho|first1=Suyoun|title=Kim Hye ri, how perfect she looks in a sexy dress|url=http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=5398|website=BNTNews|accessdate=2015-03-24|date=1 August 2013|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402161420/http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=5398|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Cho|first1=Suyoun|title=How Do Korean Actresses Care Their Skin in Fall?|url=http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=7368|website=BNTNews|accessdate=2015-03-24|date=23 October 2013|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103351/http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=7368|url-status=dead}}</ref> == Filim nima == === Filim === {| class="wikitable" style="width:650px" |- ! width=10|Year ! Title ! Role |- | 1986 || ''Byun Kang-swoi'' || Maid |- | 1991 || ''[[Death Song (film)|Death Song]]'' || Yun Seong-deok |- | 1992 || ''The Man Who Always Takes the Last Train'' || Jae-hee |- | 1994 || ''Contract Couple'' || Hye-jung |- | 1995 || ''Thief and a Poet'' || |- | rowspan=2|2003 || ''[[Together (2002 film)|Together]]'' || Professor Yu Shifeng's wife |- | ''[[The Legend of the Evil Lake]]''<ref>{{cite web|last1=Elley|first1=Derek|title=Review: ''The Legend of the Evil Lake''|url=https://variety.com/2004/film/reviews/the-legend-of-the-evil-lake-1200537135/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|accessdate=2015-03-24|date=8 January 2004}}</ref> || [[Jinseong of Silla|Queen Jinseong]] |- | 2004 || ''[[Clementine (2004 film)|Clementine]]''<ref>{{cite web|title=Local Movie With Steven Seagal Gets ''15-and-Over'' Rating|url=http://www.hancinema.net/local-movie-with-steven-seagal-gets-15-and-over-rating-950.html|website=[[The Korea Times]] via [[Hancinema]]|accessdate=2015-03-24|date=2 May 2004}}</ref> || Im Min-seo |} === Television series === {| class="wikitable" style="width:650px" |- ! width=10|Year ! Title ! Role ! Network |- | 1991 || ''And Shaky Times'' || Min-sook || [[KBS2]] |- | rowspan=3|1992 || ''City People'' || Chimera / Kim Ae-ra || [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] |- | ''Jealousy'' || Bae Chae-ri || MBC |- | ''See You in the Morning'' || Soon-yi || KBS2 |- | rowspan=3|1993 || 합이 셋이오 || Female owner of cafe || KBS2 |- | ''Tomorrow Love'' || Ji-min ([[guest appearance|guest]], episodes 57-62) || KBS2 |- | ''January'' || || KBS2 |- | rowspan=3|1994 || 이선풍 저승 유람 || [[Gisaeng]] Wolhyang || [[KBS1]] |- | ''Burnt Rice Woman'' || Seo Yoon-joo || KBS2 |- | ''That Window'' || Jung Eun-seo || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] |- | 1995 || ''Love Anthem'' || Hong Ji-sook || SBS |- | rowspan=4|1996 || ''Jo Gwang-jo'' || [[Queen Dangyeong]] || KBS2 |- | ''Salted Mackerel'' || || MBC |- | ''Start'' || Language teacher || KBS2 |- | ''[[Tears of the Dragon (TV series)|Tears of the Dragon]]'' || Deok-sil / [[Taejong of Joseon#Family|Kim Hyo-bin]] <!--Royal Concubine Hyo of the Cheongpung Kim clan--> || KBS1 |- | rowspan=2|1997 || ''Women'' || Hwa-jung || SBS |- | ''Three Women'' || Cho-hee || KBS2 |- | 1998 || ''The King and the Queen'' || [[Sejong the Great#Family|Yang Hye-bin]] <!--Royal Noble Consort Hye of the Cheongju Yang clan--> || KBS1 |- | rowspan=2|1999 || ''You'' || Ok-ye || KBS1 |- | ''Her Choice'' || Hee-soo || MBC |- | 2000 || ''[[Taejo Wang Geon (TV series)|Taejo Wang Geon]]'' || [[Consort Gang (Gung Ye's wife)|Queen Kang Yeon-hwa]] || KBS1 |- | 2002 || ''Bad Girls'' || Lee Yeon-hee || SBS |- | 2003 || ''The King's Woman'' || Dong Jeongwol || SBS |- | 2005 || ''[[Sin Don (TV series)|Shin Don]]'' || [[Empress Gi|Empress Ki]] || MBC |- | 2006 || ''[[High Kick!|Unstoppable High Kick!]]'' || Lee Joon-ha's first love Hye-ri <br/> ([[Cameo appearance|cameo]], episode 155) || MBC |- | 2007 || ''Auction House'' || Min Seo-rin || MBC |- | 2008 || ''[[The Land of Wind|The Kingdom of the Winds]]'' || Lady Miyoo || KBS2 |- | 2011 || ''War of the Roses'' || Lee Hae-joo || SBS |- | 2013 || ''[[The Scandal (TV series)|The Scandal]]''<ref>{{cite web|title=It's showtime|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2973674|website=[[Korea Joongang Daily]]|accessdate=2015-03-24|date=27 June 2013|access-date=2023-11-24|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402170526/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2973674|url-status=dead}}</ref> || Go Joo-ran || MBC |- | 2014 || ''[[Trot Lovers]]''<ref>{{cite web|title=''Trot Romance'' A happy ending: Jung Eun-ji and Ji Hyeon-woo overcome obstacles|url=http://www.hancinema.net/spoiler-trot-romance-a-happy-ending-jung-eun-ji-and-ji-hyeon-woo-overcome-obstacles-72252.html|website=[[Hancinema]]|accessdate=2015-03-24|date=12 August 2014}}</ref> || Yang Joo-hee || KBS2 |- |2015 || ''[[My Mother is a Daughter-in-law]]'' ||Chu Kyung-sook ||SBS |- | rowspan=3|2016 || ''[[The Promise (2016 TV series)|The Promise]]'' ||Park Yugyeong ||KBS2 |- | ''[[Cinderella with Four Knights]]'' ||Ji Hwa Ja ||TvN |- | ''[[Bubbly Lovely]]'' || Na Young-sook ||SBS |- |} === Variety show === {| class="wikitable" style="width:650px" |- ! width=10|Year ! Title ! Network ! Notes |- | 1988 || ''Show Express'' || [[KBS1]] || rowspan="6" | [[MC|Host]] |- | 1992 || ''Delightful Studio'' || [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] |- | 1995 || 수다펀치 팡팡 || rowspan="2" | GTV |- | 1996 || ''I Want to Live in a House Like This'' |- | 2002 || ''Entertainment Weekly'' || [[KBS2]] |- | 2006 || ''Good Day'' || rowspan=2|MBC |- | 2020 || ''[[King of Mask Singer]]'' || Contestant as "Magician"<br/>(episodes 249–250)<ref>{{Cite news|author=Kim Soo-hyung|title='복면가왕' 랍스터=원더걸스 혜림, ♥신민철 언급‥최용준·이상준·박탐희 '도전' [종합]|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1111334068|website=OSEN|date=April 5, 2020|accessdate=April 5, 2020|language=ko}}</ref><ref>{{Cite news|author=Lee Young-won|title=[종합] '복면가왕' 김혜리X백찬X김우석X랑쑈, 정체 공개... 125대 복면가왕은 주윤발|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202004121617335900062_1|website=Herald Pop|date=April 12, 2020|accessdate=April 12, 2020|language=ko}}</ref> |} == Pina mini Piibu == {| class="wikitable" style="width:650px" |- ! width=10|Year ! Award ! Category ! Nominated work ! Result |- | 1988 || rowspan="2" | [[Miss Korea]] Pageant || Miss World Korea<ref>{{cite web|title=Various origins of female stars... ''Miss Korea'' group falters|url=http://www.hancinema.net/various-origins-of-female-starso-miss-korea-group-falters-12978.html|website=[[Hancinema]]|accessdate=2015-03-24|date=13 March 2008}}</ref> || {{NA}} || {{won}} |- | 1989 || Contestant || {{NA}} || {{nom}} |- | 1992 || rowspan="2" | [[KBS Drama Awards]] || Best New Actress || || {{won}} |- | 2001 || Excellence Award, Actress || ''[[Taejo Wang Geon (TV series)|Emperor Wang Gun]]'' || {{won}} |} == Kundivihira == {{Reflist|2}} == External links == * {{cyworld|24587272|Kim Hye-ri}} * {{kmdb person|00000595|Kim Hye-ri}} * {{IMDb name|1102678|Kim Hye-ri}} * {{HanCinema person}} {{Miss World 1989 delegates}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Kim, Hye-ri}} [[Category:1969 births]] [[Category:Living people]] [[Category:South Korean film actresses]] [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:Dongguk University alumni]] [[Category:Actresses from Seoul]] [[Category:Miss Korea delegates]] [[Category:Miss World 1989 delegates]] {{Korea-actor-stub}} mwfxjjui450eeqfe8g1fswpuzjgnuhd Kim Hyun-sook 0 26143 145547 81339 2026-08-03T04:52:43Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145547 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{Short description|South Korean actress and comedian}} {{for|the professor of urban engineering|Kim Hyunsook}} {{for|the Korean minister|Kim Hyun-sook (politician)}} '''Kim Hyun-sook''' (bɛ dɔɣi o la Anashaara goli October 16, 1978) ka o nyɛ South Korea kpɛrikpɛrita mini asafihili niŋda. O nyɛla ŋun kpɛri kpɛrigu din yuli booni ''[[Ugly Miss Young-ae]]''.<ref>{{cite web|last1=Lim|first1=Ju-ri|title=Ugly, chubby and winning|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2952886|website=[[Korea Joongang Daily]]|access-date=2015-01-11|date=16 May 2012|archive-date=2021-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004193644/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2952886|url-status=dead}}</ref> ==Filim nima== === Television series === {| class="wikitable" |- ! Year ! Title ! Role ! Notes ! Network ! Reference |- | 2007–2019 | ''[[Ugly Miss Young-ae]] | rowspan=3|Lee Young-ae | Seasons 1–17 | [[TVN (South Korea)|tvN]] | <ref>{{cite web|last1=Lee|first1=Ga-on|title=2010 10Asia's Awards: "Thank You" List|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010121013075820631|website=10Asia|access-date=2015-01-11|date=31 December 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Age gap romance, what's the deal?|url=http://www.hancinema.net/age-gap-romance-what-s-the-deal--68274.html|website=[[Hancinema]]|access-date=2015-01-11|date=15 April 2014}}</ref> |- | 2012 | ''[[Vampire Prosecutor#Season 2|Vampire Prosecutor - Season 2]]'' | ([[Guest appearance|guest]], episode 8) | [[Orion Cinema Network|OCN]] | |- | 2014 | ''[[Let's Eat (TV series)|Let's Eat]]'' | cafe customer <br /> ([[Cameo appearance|cameo]], episode 16) | tvN | |- | 2016 | ''[[Bring It On, Ghost]]'' | Shaman | | ([[Cameo appearance|cameo]], episode 16) | |- | 2017 | ''[[Queen of Mystery]]'' | rowspan=2|Kim Kyung-mi | | [[KBS2]] | |- |rowspan=2| 2018 | ''[[Queen of Mystery 2]]'' | |rowspan=2| [[KBS2]] | <ref name="Cast">{{cite news|last1=Kim|first1=Sol-ji|title=박병은·김현숙, '추리의 여왕2' 합류…미스터리+유쾌함 더한다|url=http://star.mbn.co.kr/view.php?year=2017&no=846335&refer=portal|accessdate=January 22, 2018|work=MBN Star|date=December 22, 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Kim|first1=Joo-ae|title=[공식입장] KBS 측 "박병은, 최강희·권상우 이어 '추리의 여왕2' 확정"|url=http://www.xportsnews.com/jenter/?ac=article_view&entry_id=923730&_REFERER=https%3A%2F%2Fsearch.naver.com%2Fsearch.naver%3Fsm%3Dtab_hty.top%26where%3Dnexearch%26query%3D%25EB%25B0%2595%25EB%25B3%2591%25EC%259D%2580%2B%25EC%25B6%2594%25EB%25A6%25AC%25EC%259D%2598%2B%25EC%2597%25AC%25EC%2599%2595%2B2%26oquery%3D%25EC%25B6%2594%25EB%25A6%25AC%25EC%259D%2598%2B%25EC%2597%25AC%25EC%2599%2595%2B2%26tqi%3DTEUnLlpySEhsss9NL9Rssssss%252BZ-183792|accessdate=January 22, 2018|work=Xsport News|date=December 14, 2017|language=ko}}</ref> |- | ''[[Are You Human?]]'' | Reporter Jo | | <ref>{{cite web|url=http://www.xportsnews.com/jenter/?ac=article_view&entry_id=867526&_REFERER=https%3A%2F%2Fwww.google.com.sg%2F|script-title=ko:김현숙, '너도 인간이니' 출연 확정…서강준과 호흡|date=June 28, 2017|website=Xports News|language=ko}}</ref> |- | rowspan=3| 2022 | ''[[Business Proposal]]'' |Yeo Eui-ju | | SBS | <ref>{{Cite news|url= https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&aid=0000471054 |author= Seo Ji-hyun |title=김현숙 측 "SBS 드라마 '사내맞선' 출연 확정"…2년만 배우 복귀(공식) |trans-title= Kim Hyun-sook side "SBS drama 'Meet the Guy' confirmed to appear"... Returning as an actor after 2 years (official) |work= Newsen |via= Naver |date= July 22, 2021 |access-date= July 22, 2021 |language=ko}}</ref> |- | ''[[Alchemy of Souls]]'' | Cameo | Episode 10 | tvN | <ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=609&aid=0000602021|author=Park Soo-in|title=김현숙 '환혼' 10회 특별출연 "재미나게 촬영, 제법 나와|trans-title=Kim Hyun-suk's 10th special appearance in 'Alchemy of Souls' Fun filming, it came out quite well|publisher=Newsen|via=Naver|date=July 13, 2022|access-date=July 13, 2022|language=ko}}</ref> |- | ''Twinkle Shining Oh! Life'' | Choi Yu-ri | | {{TBA}} | <ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=112&aid=0003546722|author=Kim Na-yul|title=반짝반짝 빛나는 오! 인생' 김현숙, 트로트가수 役 확정..지수원과 호흡[공식]|trans-title= 'Oh twinkling! Life' Kim Hyun-sook confirmed to be a trot singer.. Breathing with Ji-won [official]|publisher=Herald POP|via=Naver|date=March 31, 2022|access-date= March 30, 2022|language=ko}}</ref> |} === Web series === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Platform ! scope="col" | Role ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | 2022 | ''Free'' | [[Naver TV]], wavve, [[TVING]] | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0001426056 |author=Ha Ji-won|title=안내상X홍석천 출연 '공짜' 영화화…31일 OTT로 공개|trans-title=Ahn Nae-sang X Hong Seok-cheon starring 'Free' movie adaptation... Released through OTT on the 31st|publisher=xportsnews|via=Naver|date=March 28, 2022|access-date= March 28, 2022|language=ko}}</ref> |} === Film === {| class="wikitable" style="width:600px" |- ! width=10|Year ! Title ! Role |- | 2001 || ''[[Friend (2001 film)|Friend]]'' || Member of 7 Princesses Gang |- | 2002 || ''[[Champion (2002 film)|Champion]]'' || Bus driver |- | 2003 || ''An Old Proposal of Marriage'' ([[short film]]) || Ji-soon |- | 2005 || ''Baribari Jjang'' || ([[Cameo appearance|cameo]]) |- | 2006 || ''[[200 Pounds Beauty]]'' || Park Jung-min |- | 2008 || ''What Happened Last Night?'' || Hyun-joo |- | rowspan=2|2009 || ''Where is Jung Seung-pil?'' <!--aka The Weird Missing Case of Mr. J--> || Ahn Seong-daek |- | ''Sky and Ocean'' || Ba-da's real mother ([[Cameo appearance|cameo]]) |- | 2011 || ''[[Spellbound (2011 film)|Spellbound]]'' || Min-jung |- | 2013 || ''[[Tough as Iron]]'' || Organ broker |- | 2014 || ''[[Miss Granny]]'' || Park Na-young |- | 2018 || ''[[On Your Wedding Day]]'' || Miss Min (cameo) |} === Variety show === {| class="wikitable" |- ! Year ! Title ! Network ! Notes |- | 2004 || ''Bang Bang'' || rowspan=3|[[KBS2]] || |- | 2005 || ''[[Gag Concert]]''|| ''Bongsunga School'', <br/> 꼭 그렇지만은 않아 |- | 2006 || ''Just for Laughs'' || |- | 2007 || ''Infinite Girls'' || [[MBC Every 1]] || |- | 2009 || 연애불변의 법칙 나쁜남자 || rowspan=2|[[O'live|O'live TV]] || |- | 2011 || ''Food Essay'' || |- | 2012 || ''The World Is Delicious'' || [[KBS2]] || |- | rowspan=2|2013 || ''Lecture 100°C'' || [[KBS1]] || 슬픔이여 안녕? |- | ''Great In-Laws''<ref>{{cite web|last1=Won|first1=Ho-hyeon|title=''Great In-Laws'' imagines trials of married life|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2952886|website=[[Korea Joongang Daily]]|access-date=2015-01-11|date=1 October 2013|archive-date=2021-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004193644/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2952886|url-status=dead}}</ref> || [[jTBC]] || |- | 2014 || ''A Family Who Left Their Home'' || [[Channel A (TV channel)|Channel A]] || |- | 2015 || ''[[Real Man (TV series)|Real Men: Female Soldier Special - Season 3]]'' || rowspan=2|[[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] || Cast member |- | rowspan=2|2016 || ''[[King of Mask Singer]]'' || Contestant as "Sweet Tooth For Chocolate" (episodes 57, 58) |- | ''[[Battle Trip]]'' || [[KBS2]] || Contestant with [[Kim Ok-bin]] (episodes 7, 8) |- | 2021 | ''Honki Club '' | [[JTBC]] | Cast Member<ref>{{cite news|author= |title=JTBC 새 예능 '용감한 솔로 육아-내가 키운다' 김구라·채림 합류 |publisher=JTBC|website=Never|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=437&aid=0000268277|date=June 8, 2021|access-date=June 8, 2021|language=ko}}</ref> |} == Tiyaata == {| class="wikitable" style="width:600px" |- ! width=10|Year ! Title ! Role ! Reprised |- | || ''The Can'' || || |- | || ''Like a Flower in the Winter Solstice'' || || |- | 2007 || ''Run Hany''<ref>{{cite web|last1=Cho|first1=Chung-un|title=Hany revived in stage rendition|url=http://www.hancinema.net/hany-revived-in-stage-rendition-9288.html|website=[[The Korea Herald]] via [[Hancinema]]|access-date=2015-01-11|date=23 April 2007}}</ref> || Go Eun-ae || |- | 2010 || ''[[Nunsense#Sequels|Nunsensations]]'' || Sister Robert Anne || |- | 2011 || ''[[Ugly Miss Young-ae]]'' || Young-ae || 2012, 2013 |} == Pina mini Piibu == {| class="wikitable" |- ! Year ! Award ! Category ! Nominated work ! Result | |- | 2003 || Kyungsung University Film Festival || Best Actress || ''An Old Proposal of Marriage'' || {{won}} | |- | 2005 || 4th [[KBS Entertainment Awards]] || Excellence Award in Comedy || ''[[Gag Concert|Gag Concert: Bongsunga School]]'' || {{won}} | |- | 2007 || 6th [[Korean Film Awards]] || Best Supporting Actress || ''[[200 Pounds Beauty]]'' || {{nom}} | |- | 2008 || [[2nd Korea Drama Awards|2nd]] [[Korea Drama Awards]]<ref>{{cite web |last=Chung |first=Ah-young |title=Actor Kim Wins Top Prize at Korea Drama Festival Awards |url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2008/11/201_33728.html |work=[[The Korea Times]] |accessdate=2015-01-11 |date=2 November 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521150418/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2008/11/201_33728.html |archivedate=21 May 2014 |access-date=25 November 2023 |archive-date=21 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521150418/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2008/11/201_33728.html }}</ref> || Netizen Popularity Award || ''[[Ugly Miss Young-ae]] - Season 3'' || {{won}} | |- | 2011 || [[4th Korea Drama Awards|4th]] [[Korea Drama Awards]] || Special Award for Cable TV || ''[[Ugly Miss Young-ae]] - Season 8'' || {{nom}} | |- | 2015 || [[MBC Entertainment Awards]] || Female Excellence Award - Variety Show || ''[[Real Man (TV series)|Real Men Season 2 - Female Edition 3]]'' || {{won}} | |- |2018 |[[KBS Drama Awards]] |Best Supporting Actress |''[[Queen of Mystery 2]]'', ''[[Are You Human?]]'' |{{won}}<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=312&aid=0000364968|script-title=ko: [2018 KBS 연기대상] 유동근 대상 "장미희 덕분인데 내가 왜..대하드라마 부활 기원"|trans-title=[2018 KBS Drama Awards] Donggeun Lee Grand Prize "Why am I ... thanks to Jang Mi-hee.|last=Woo|first=Bin|date=January 1, 2019|work=Ten Asia|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20190101002757/https://entertain.naver.com/read?oid=312&aid=0000364968|archive-date=January 1, 2019|accessdate=January 1, 2019|via=[[Naver]]}}</ref> | |- | 2022 | [[2022 SBS Drama Awards|SBS Drama Awards]]<ref>{{cite AV media|title='치얼업' 테이아 팀, 응원단의 끈끈함 보여주며 베스트 팀워크상 수상! #2022SBS연기대상 #SBSdrama|trans-title='Cheer Up' team, showing the tenacity of the cheering squad and winning the best teamwork award! #2022 SBS Drama Awards #SBSdrama|url=https://www.youtube.com/watch?v=rx3c-mJM23E|via=YouTube|publisher=SBS Drama|language=ko|time=0:01|date=December 31, 2022|access-date=January 1, 2023}}</ref> | Best Supporting Team | ''[[Business Proposal]]'' | {{nom}} | |- | 2023 | [[Scene Stealer Festival]] | Bonsang "Main Prize" | ''[[Gaus Electronics]]'' | {{won}} | <ref>{{Cite web |date=2023-05-03 |title=이순재, '신스틸러 페스티벌' 공로상...오나라·류현경, 본상 수상 |trans-title=Lee Soon-jae, 'Scene Stealer Festival' Achievement Award... Oh Nara and Ryu Hyun-kyung, won the main prize |url=https://www.dispatch.co.kr/2248402 |access-date=2023-05-21 |website=디스패치 {{!}} 뉴스는 팩트다! |language=ko-KR}}</ref> |} ==Kundivihira== {{Reflist|2}} ==External links== * {{cyworld|24724433|Kim Hyun-sook}} * {{HanCinema person}} * {{IMDb name|2613190|Kim Hyun-sook}} * {{KMDb person|00043677|Kim Hyun-sook}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Kim, Hyun-sook}} [[Category:1978 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Actresses from Seoul]] [[Category:Comedians from Seoul]] [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:South Korean film actresses]] [[Category:South Korean stage actresses]] [[Category:South Korean musical theatre actresses]] [[Category:Kyungsung University alumni]] {{SouthKorea-actor-stub}} axsh7nortl7dz4by3d4qdeny3l38h6e List of ancient Romans 0 27000 145556 131105 2026-08-03T07:24:05Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145556 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{Short description|none}} Din bɔŋɔ nyɛla '''List of ancient Romans''' n-ti pahi [[ancient Rome]] bilichini shɛba yuya bɛ ni boli taarihi ni. {{compact ToC|side=yes|nobreak=yes|seealso=yes}} {{Expand list|date=September 2017}} :''Baŋmi ni shɛba yuya ni tooi sabi gari yim.'' == A == *[[Abronius Silo]] - [[Latin poetry|latin]] poet<ref>{{Citation |last=Smith |first=William |title=[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]] |volume=1 |pages=3 |year=1867 |editor-last=Smith |editor-first=William |access-date=2007-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051231191519/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0012.html |url-status=dead |contribution=Abronius Silo |contribution-url=http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0012.html |place= |publisher= |archive-date=2005-12-31 |author-link=William Smith (lexicographer)}}</ref> *[[Abudius Ruso]] - [[aedile]] and [[Legatus|legate]]<ref>{{Cite book |last=Rutledge |first=Steven H |title=Imperial Inquisitions: Prosecutors and Informants from Tiberius to Domitian |publisher=Taylor & Francis |year=2002 |isbn=978-113-456-060-8 |location= |pages=}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kienast |first=Dietmar (Neu-Esting) |date=2006-10-01 |title=Abudius Ruso |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/brill-s-new-pauly/abudius-ruso-e101370 |journal=Brill's New Pauly |language=en}}</ref>[[File:Agrippa Gabii Louvre Ma1208.jpg|thumb|Portrait of [[Marcus Vipsanius Agrippa]]]] *[[Lucius Accius]] - [[Tragedy|tragic poet]] and literary scholar<ref>{{Cite book |last=Jocelyn |first=H.D. |title=[[Oxford Classical Dictionary]] |publisher=Oxford University Press |year=1996 |editor-last=Hornblower |editor-first=Simon |volume=1 |place=Oxford |pages=3 |contribution=Accius, Lucius}}</ref><ref>{{Cite book |last=Seyffert |first=Oskar |title=[[A Dictionary of Classical Antiquities, Mythology, Religion, Literature & Art]] |publisher=Swan Sonneschein and Co. |year=1899 |place=London |pages=2 |contribution=Accius or Attius (Lucius)}}</ref><ref>[[Suetonius|Svetonius]], ''De Poetis, 8''</ref> *[[Titus Accius]] - [[jurist]] and [[Equites|equestrian]]<ref>{{Citation |last=Smith |first=William |title=[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]] |volume=1 |pages=6 |year=1867 |editor-last=Smith |editor-first=William |contribution=T. Accius |contribution-url=http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0015.html |place=Boston |author-link=William Smith (lexicographer) |access-date=2024-01-23 |archive-date=2007-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070405170239/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0015.html |url-status=dead }}</ref> *[[Acerronia Polla]] - servant of [[Agrippina the Younger]]<ref>{{Citation |last=Smith |first=William Smith |title=[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]] |volume=1 |pages=7 |year=1867 |editor-last=Smith |editor-first=William |access-date=2007-09-23 |archive-url=https://archive.today/20121202085509/www.ancientlibrary.com/smith-bio/0016.html |url-status=dead |contribution=Acerronia |contribution-url=http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0016.html |place=Boston |publisher= |archive-date=2012-12-02 |author-link=William Smith (lexicographer)}}</ref> *[[Gnaeus Acerronius Proculus]] - consul<ref>[[Tacitus]], ''[[Annals (Tacitus)|Annals]]'' vi. 45</ref><ref>[[Suetonius]], ''[[On the Life of the Caesars|The Twelve Caesars]]'', "Tiberius", 73</ref> *[[Acilius Severus (consul)|Acilius Severus]] - consul and [[Praefectus urbi|urban prefect]]<ref>Roger S. Bagnall, Alan Cameron, Seth R. Schwartz, [[Klaas Worp|Klaas A. Worp]], ''Consuls of the Later Roman Empire'' (1987), p.&nbsp;180</ref> *[[Acilius Severus (writer)|Acilius Severus]] - Christian writer<ref>{{Cite book |last=Salzman |first=Michele Renee |title=Pagans and Christians in Late Antique Rome: Conflict, Competition, and Coexistence in the Fourth Century |last2=Sághy |first2=Marianne |last3=Testa |first3=Rita Lizzi |publisher=Cambridge University Press |year=2016 |isbn=978-1-107-11030-4 |location=Cambridge, UK |pages=29 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nicene and Post-Nicene Fathers, Ser. II, Vol. III: Jerome and Gennadius. Lives of Illustrious Men.: Acilius Severus the senator. &#124; St-Takla.org |url=https://st-takla.org/books/en/ecf/203/2030494.html |website=st-takla.org}}</ref><ref>{{Cite book |last=Salzman |first=Michele Renee |title=The Falls of Rome: Crises, Resilience, and Resurgence in Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |year=2021 |isbn=978-1-107-11142-4 |location=New York, NY |pages=61 |language=en}}</ref> *[[Gaius Acilius]] - [[Roman Senate|senator]] and [[historian]]<ref name="OCD2">Alexander Hugh McDonald, "Acilius, Gaius", ''[[Oxford Classical Dictionary]]'', revised 3rd edition (New York: Oxford University, 2003), p. 7</ref> *[[Acilius Rufus]] - [[suffect consul]] in 107<ref>Alison E. Cooley, ''The Cambridge Manual of Latin Epigraphy'' (Cambridge: University Press, 2012), p. 468</ref> *[[Anicius Acilius Aginantius Faustus]] - urban prefect and consul<ref name=":0">Alan Cameron, [https://www.jstor.org/stable/41724969 "Anician Myths"], ''[[Journal of Roman Studies]]'', 102 (2012), p. 150</ref><ref>{{CIL|6|32159}}; {{CIL|6|32211}}.</ref><ref>{{cite web |title=Medieval Sourcebook: Letters of Theodoric [r.493-526] |url=https://sourcebooks.fordham.edu/source/theodoric1.html |accessdate=28 March 2018 |website=[[Fordham University]]}}</ref> *[[Anicius Acilius Glabrio Faustus]] - urban prefect and [[praetorian prefect]]<ref>B.L. Twyman, "Aetius and the Aristocracy" ''[[Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte]]'', '''19''' (1970), p. 490</ref><ref name="Clinton1845">{{cite book |author=Henry Fynes Clinton |url=https://books.google.com/books?id=AqhBAQAAMAAJ&pg=PA696 |title=Fasti Romani: The Civil and Literary Chronology of Rome and Constantinopole, from the Death of Augustus to the Death of Justin II. |publisher=University Press |year=1845 |pages=696–}}</ref><ref>Ronald J. Weber, [https://www.jstor.org/stable/4436129 "Albinus: The Living Memory of a Fifth-Century Personality"], ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', '''38''' (1989), pp. 481f</ref> *[[Gaius Acilius]] - senator and [[historian]]<ref name="OCD22">Alexander Hugh McDonald, "Acilius, Gaius", ''[[Oxford Classical Dictionary]]'', revised 3rd edition (New York: Oxford University, 2003), p. 7</ref><ref>{{citation |last=Rodríguez Mayorgas |first=Ana |title=Romulus, Aeneas and the Cultural Memory of the Roman Republic |date=2010 |url=http://eprints.sim.ucm.es/24264/1/RodriguezMayorgas.pdf |journal=Athenaeum |volume=98 |issue=1 |page=99 |accessdate=14 December 2016}}</ref> *[[Lucius Acilius Strabo]] - suffect consul in 80<ref>''Fasti Septempeda'' ({{AE|1998|419}})</ref><ref>Tacitus, ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', XIV.18</ref><ref>A. F. Elmayer and H. Maehler, [https://www.jstor.org/stable/20476445 "A Boundary Inscription from Roman Cyrenaica"], ''[[Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik]]'', 164 (2008), pp. 136-138</ref> *[[Marcus Acilius Priscus Egrilius Plarianus]] - senator<ref>Corbier, [http://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1974_ths_24_1 ''L'aerarium saturni et l'aerarium militare. Administration et prosopographie sénatoriale''] (Rome: École Française de Rome, 1974), p. 173</ref> *[[Manius Acilius Aviola (consul AD 54)|Manius Acilius Aviola]] - consul, ''[[Curator Aquarum|curator aquarum]]'', and governor of [[Asia (Roman province)|Asia]]<ref name="CIL">{{CIL|6|1331}}</ref><ref>Brian W. Jones, ''The Emperor Domitian'' (London: Routledge, 1993), p.&nbsp;51</ref><ref name=":1">Paul Gallivan, [https://www.jstor.org/stable/4435641 "Who Was Acilius?"], ''[[Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte]]'', 27 (1978), p.&nbsp;622; Ronald Syme, "The Historian Servilius Nonianus", ''Hermes'', 92, 4 (1964), pp.&nbsp;413-414.</ref> *[[Manius Acilius Aviola]] - consul in 239<ref name=":1" /><ref>{{CIL|6|1159}}; {{CIL|3|827}}</ref><ref>Karlheinz Dietz, "Senatus contra principem", ''Vestiga'', 29 (1980) p. 39</ref> *[[Manius Acilius Glabrio (consul 191 BC)|Manius Acilius Glabrio]] - consul and general during the [[Roman–Seleucid war|Roman-Seleucid War]]<ref>{{EB1911|wstitle=Glabrio|display=Glabrio|volume=12|page=56|ref={{harvid|''Enc. Brit.''|1911}}|noicon=1|noprescript=1}}</ref> *[[Manius Acilius Glabrio (consul 67 BC)|Manius Acilius Glabrio]] - consul and general during the [[Third Mithridatic War]]<ref>{{cite EB1911|wstitle=Glabrio|display=Glabrio §2.|volume=12|page=56}}</ref> *[[Marcus Acilius Glabrio (consul 33 BC)|Marcus Acilius Glabrio]] - consul and [[Proconsul|proconsular]] governor of [[Africa (Roman province)|Africa]]<ref>Syme, Ronald, "The Augustan Aristocracy" (1986). ''[[Clarendon Press]]'', pp. 28-29.{{ISBN?}}</ref> *[[Manius Acilius Glabrio (consul 91)|Manius Acilius Glabrio]] - consul and colleague of [[Trajan]]<ref>{{Cite web |title=Cassius Dio — Epitome of Book 67 |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/67*.html |access-date=2022-11-05 |website=penelope.uchicago.edu}}</ref><ref name="Suetonius-10">[[Suetonius]], "Domitian", [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Domitian*.html ch. 10]</ref> *[[Manius Acilius Glabrio Gnaeus Cornelius Severus]] - senator, consul, and proconsular governor of Africa<ref name=":1" /><ref>Syme, "An Eccentric Patrician", ''Chiron'', '''10''' (1980), pp. 427-445</ref><ref>Dondin-Payre, [http://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1993_mon_180_1 ''Exercise du pouvoir et continuité gentilice: les Acilii Glabriones''] (Rome: École Française de Rome, 1993), p. 166</ref> *[[Rufius Achilius Sividius]] - [[quaestor]], consul, and urban prefect<ref name=":0" /><ref>{{CIL|6|32199}}</ref><ref>"Rufius Achilius Sividius", ''[[Prosopography of the Later Roman Empire]]'', Volume 2, Cambridge University Press, 1992, {{ISBN|0-521-20159-4}}, pp. 1017–1018.</ref> *[[Claudia Acte]] - [[Freedman|freedwoman]] and [[Mistress (lover)|mistress]] of [[Nero]]<ref>[[Cassius Dio]], ''Roman History'' 61.7.1</ref> *[[File:Claudius Aelianus. De variae historiae. 1610. (cropped).jpg|thumb|Drawing of Aelian made in 1610]][[Marcus Actorius Naso]] - writer who possibly wrote a lost biography of [[Julius Caesar]].<ref>[[Suetonius]], ''[[Julius Caesar]]'' 9, 52</ref><ref>{{cite book |last=Mellor |first=Ronald |url=https://books.google.com/books?id=xnWQiwwZLToC |title=Historians of Ancient Rome: An Anthology of Major Writings |date=2004 |publisher=[[Routledge]] |isbn=0-415-97108-X |pages=350}}</ref> *[[Postumus Aebutius Helva Cornicen]] - consul<ref>[[Livy]], ''[[Ab Urbe Condita (book)|Ab Urbe Condita]]'', iv. 11.</ref><ref>Livy, iv. 21, 22.</ref><ref>[[Diodorus Siculus]], ''[[Bibliotheca historica|Bibliotheca Historica]]'', xii. 34.</ref> *[[Titus Aebutius Helva]] - general, ''[[magister equitum]]'', and consul in 499<ref>{{cite book |author=Dionysius (Halicarnassensis) |url=https://books.google.com/books?id=KisVAAAAQAAJ&pg=PA404 |title=The Roman Antiquities |year=1758 |pages=404–}}</ref><ref>''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology'', vol. II, p. 11 ("Elva").</ref> *[[Lucius Aebutius Helva]] - consul in 463 BCE<ref>Ogilvie, ''Commentary'', p. 284.</ref><ref>Shatzman, "Patricians and Plebeians", p. 76.</ref> *[[Claudius Aelianus]] (Aelian) - author, teacher, and [[Rhetoric|rhetorician]]<ref name="EB1911">{{EB1911|wstitle=Aelian (Claudius Aelinaus)|display=Aelian|volume=1|page=256}}</ref> *[[Publius Aelius Paetus]] - consul, [[Roman censor|censor]], and prominent supporter of [[Scipio Africanus]]<ref>[[Thomas Robert Shannon Broughton|T. Robert S. Broughton]]: ''The Magistrates Of The Roman Republic. Vol. 1: 509 B.C. - 100 B.C.''. Cleveland / Ohio: Case Western Reserve University Press, 1951. Reprint 1968. (Philological Monographs. Edited by the American Philological Association. Vol. 15, 1), p. 327</ref> *[[Sextus Aelius Paetus Catus]] - jurist<ref>Information on the career and works of Sextus Aelius Paetus from an Oxford University site (accessed via [http://www.oup.com/uk/orc/bin/9780199276073/resources/timeline/jurists_rep2.pdf Google cache] (PDF). Retrieved 30 May 2007.{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101002110745/http://www.oup.com/uk/orc/bin/9780199276073/resources/timeline/jurists_rep2.pdf|date=2010-10-02}})</ref> *[[Lucius Aelius Caesar]] - would-be successor to [[Hadrian]]<ref>On the succession to Hadrian, see also: [[Timothy Barnes (classicist)|T.D. Barnes]] (1967) "[https://www.jstor.org/stable/299345 Hadrian and Lucius Verus]", ''Journal of Roman Studies'' 57(1–2): 65–79; J. VanderLeest (1995), "[https://www.jstor.org/stable/1088884 Hadrian, Lucius Verus, and the Arco di Portogallo]", ''Phoenix'' 49(4) 319–30.</ref> *[[Quintus Aelius Tubero (consul)|Quintus Aelius Tubero]] - consul and priest of the ''[[quindecimviri sacris faciundis]]''<ref>{{cite book |last=Rüpke |first=Jörg |url={{googlebooks|H3HXAAAAMAAJ|plainurl=y}} |title=Fasti Sacerdotum: A Prosopography of Pagan, Jewish, and Christian Religious Officials in the City of Rome, 300 BC to AD 499 |author2=Anne Glock |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=978-0-19-929113-7 |page=512, no. 489 |translator=David Richardson |section=Q. Aelius Q.f. Tubero |ref={{sfnref|Rüpke|Glock}} |name-list-style=amp |origyear=2005 |authorlink=Jörg Rüpke}}</ref> *[[Marcus Aemilius Aemilianus]] - emperor for three months<ref>Banchich, Thomas, [http://www.roman-emperors.org/aemaem.htm "Marcus Aemilius Aemilianus (ca. July – ca. September, 253)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230419051922/http://www.roman-emperors.org/aemaem.htm |date=2023-04-19 }}, ''De Imperatoribus Romanis''</ref> *[[Annie Aetius]] - *[[Flavius Aetius]] - general<ref>Bury, J.B. (1911) ''Cambridge Medieval History''. Volume 1, p. 418</ref> *[[File:M. Junius Brutus, denarius, 54 BC, RRC 433-2 (reverse C. Ahala).jpg|thumb|Denarius with a portrait of [[Gaius Servilius Ahala]]]][[Gnaeus Domitius Afer]] - orator<ref>{{Citation |last=Smith |first=William |title=[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]] |volume=1 |pages=54 |year=1870 |editor-last=Smith |editor-first=William |contribution=Afer, Domitius |contribution-url=http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0063.html |place=Boston |publisher= |author-link=William Smith (lexicographer)}}</ref><ref>Paul A. Gallivan, "The Fasti for the Reign of Gaius", ''[[Antichthon]]'', 13 (1974), pp. 66-69</ref> *[[Lucius Afranius (disambiguation)|Lucius Afranius]] - two; poet and consul<ref>Seager, Robin (2002). ''Pompey the Great'' (2nd ed.). Malden, MA: Blackwell Publishing. {{ISBN|0-631-22721-0}}.</ref><ref>{{Citation |last=Smith |first=William |title=[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]] |volume=1 |pages=55 |year=1870 |editor-last=Smith |editor-first=William |contribution=Afranius, Lucius (1) |contribution-url=http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0064.html |place=Boston |author-link=William Smith (lexicographer) |access-date=2024-01-23 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514060706/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0064.html |url-status=dead }}</ref> *[[Julius Africanus]] - two; orator, Christian philosopher<ref>{{Cite Catholic Encyclopedia|wstitle=Julius Africanus|volume=8}}</ref><ref>{{Citation |last=Smith |first=William |title=[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]] |volume=1 |pages=56 |year=1870 |editor-last=Smith |editor-first=William |archive-url=https://web.archive.org/web/20141209022352/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0065.html |contribution=Africanus, Julius |contribution-url=http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0065.html |place=Boston |publisher= |archive-date=2014-12-09 |author-link=William Smith (lexicographer)}}</ref> *[[Sextus Caecilius Africanus]] - jurist<ref>[http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0536.html "CAECILIUS"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060527065333/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0536.html|date=2006-05-27}}, Smith's ''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology'', p. 527</ref> *[[Claudius Agathinus]] - physician<ref>[[Galen]], ''Definit. Med.'' c. 14. vol. xix. p. 353; [[Suda]], 'Αρχιγενης; Eudocia, ''Violarium''</ref><ref>[[Aëtius Amidenus|Aëtius]], ''tetr. i.'' serm. iii. 172, p. 156.</ref> *[[Gnaeus Julius Agricola]] - general in Britain<ref>[[wikisource:Agricola|Tacitus, ''Agricola'']]; [[Dio Cassius]] ([https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/66* ''Roman History'' 66.20]) and three inscriptions found in Britain (including the [[Verulamium Forum inscription]]) also make reference to Agricola.</ref><ref>Hanson, W.S. (1991), ''Agricola and the conquest of the north'' (2nd edn), London: Batsford.</ref> *[[Sextus Calpurnius Agricola]] - governor in Britain<ref>{{AE|1980|760}}</ref><ref>Robin George Collingwood, John Nowell Linton Myres ''Roman Britain and the English Settlements'' p.150</ref> *[[Agrippa I|Marcus Julius Agrippa (Agrippa I)]] - a king in Judea, romanized<ref>{{cite book |last1=Mimouni |first1=Simon Claude |url=http://www.puf.com/Autres_volumes:Le_juda%C3%AFsme_ancien_du_VIe_si%C3%A8cle_avant_notre_%C3%A8re_au_IIIe_si%C3%A8cle_de_notre_%C3%A8re_des_pr%C3%AAtres_aux_rabbins |title=Le judaïsme ancien du VIe siècle avant notre ère au IIIe siècle de notre ère : des prêtres aux rabbins |date=2012 |publisher=[[Presses universitaires de France|puf]] |isbn=978-2130563969 |volume=Nouvelle clio |pages=968 |language=fr |author-link1=Simon Claude Mimouni }}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Agrippa II|Marcus Julius Agrippa (Agrippa II)]] - a king in Judea, romanized<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Agrippa, Herod, II.|volume=1|page=425}}</ref> *[[Marcus Vipsanius Agrippa]] - general and geographer[[File:Glyptothek München 259 (cropped and edited).jpg|thumb|Portrait of [[Antoninus Pius]]]] *[[Marcus Vipsanius Agrippa Postumus]] - son of [[Marcus Vipsanius Agrippa|Agrippa]] *[[Vipsania Agrippina]] - daughter of [[Marcus Vipsanius Agrippa|Agrippa]] *[[Agrippina the elder]] - mother of [[Caligula]] *[[Agrippina the younger]] - mother of [[Nero]] *[[Gaius Servilius Ahala]] - legendary hero *[[Ahenobarbus (disambiguation)|Ahenobarbus]] - several *[[Aius Locutius]] - divine *[[Albinovanus Pedo]] - poet *[[Titus Albucius]] - orator *[[Gaius Albucius Silus]] - orator and teacher of rhetoric *[[File:M Antonius modified.png|thumb|Bust of [[Mark Antony]]]][[Alfenus Varus]] - jurist *[[Alfius Avitus]] - poet *[[Allectus]] - assassin of [[Carausius]] *[[Amafinius|Gaius Amafinius]] - philosopher *[[Lucius Ambivius Turpio]] - actor and director *[[Amelius|Amelius Gentilianus]] - philosopher *[[Ammianus Marcellinus]] - writer *[[Liber Memorialis|Lucius Ampelius]] - writer *[[Annius Vinicianus (condemned by Nero)|Annius Vinicianus]] - rebel *[[Lucius Annius Vinicianus]] - plotter *[[File:Antonius Musa. Bistre wash with pencil underdrawing. Wellcome V0004186.jpg|thumb|Statue of [[Antonius Musa]]]][[File:Statue-Augustus-2.jpg|thumb|Head of [[Augustus]]. From the [[Augustus of Prima Porta|statue of Prima Porta]].]][[Gaius Antistius Vetus (consul 30 BC)|Gaius Antistius Vetus]] - consul 30 BC *[[Gaius Antistius Vetus (consul 6 BC)|Gaius Antistius Vetus]] - Caesar Augustus' quaestor *[[Gaius Antistius Vetus (consul 23)|Gaius Antistius Vetus]] - consul in 23 *[[Gaius Antistius Vetus (consul 110)|Gaius Antistius Vetus]] - Consul in 110 *[[Gaius Antistius Vetus (consul 178)|Gaius Antistius Vetus]] - consul in 178 *[[Lucius Antistius Vetus]] - consul *[[Antonia (disambiguation)|Antonia]] - several *[[Antoninus Pius]] - emperor *[[Arrius Antoninus]] - father of the emperor *[[Antoninus Liberalis]] - mythographer *[[Gaius Antonius]] - two *[[Iullus Antonius]] - poet and consul, married [[Claudia Marcella Major]] *[[Lucius Antonius (brother of Mark Antony)|Lucius Antonius]] - consul *Marcus Antonius **[[Marcus Antonius Orator]] - consul 99 BC **[[Marcus Antonius Creticus]] - son of the Orator and father of [[Mark Antony]] **[[Mark Antony]] - triumvir **[[Marcus Antonius Antyllus]] - son of [[Mark Antony]] *[[Antonius Castor]] - freedman *[[Antonius Musa]] - physician *[[Antonius Diogenes]] - writer *[[Marcus Aper]] - advocate *[[Aelius Festus Aphthonius]] - grammarian *[[Apicius]] - several gourmets *[[Lucius Apronius]] - suffect consul *[[Pontius Aquila]] - tribune *[[Romanus Aquila]] - rhetor *[[Manius Aquillius (disambiguation)|Manius Aquillius]] - two consuls[[File:Nero-black.png|thumb|Bust of [[Nero]]]] *[[Gaius Aquillius Gallus]] - jurist *[[Flavius Arcadius]] - emperor *[[Aulus Licinius Archias]] - poet *[[Arellius Fuscus]] - rhetor *[[Arria Major]] - wife of [[Caecina Paetus]] *[[Arria Minor]] - daughter of [[Arria Major]] *[[Flavius Arrianus]] (Arrian) - historian *[[Lucius Arruntius (consul 22 BC)|Lucius Arruntius the Elder]] - consul *[[Lucius Arruntius (consul 6)|Lucius Arruntius the Younger]] - his son, also a consul *[[File:Caracalla, da via cassia roma, 210-213 dc. 02.JPG|thumb|Bust of [[Caracalla]]]][[Lucius Arruntius Stella]] - poet *[[Arruntius Celsus]] - [[miscellanist]] *[[Lucius Artorius Castus]] - general in Britain, possible basis for King Arthur *[[Quintus Junius Arulenus Rusticus]] - Stoic *[[Arusianus Messius]] - grammarian *[[Quintus Asconius Pedianus]] - writer *[[Sempronius Asellio]] - historian *[[Aemilius Asper]] - commentator *[[Nonius Asprenas]] - two rhetors *[[Lucius Ateius Praetextatus Philologus]] - scholar *[[Atia (disambiguation)|Atia]] - three Augustan women *[[Aulus Atilius Caiatinus]] - consul *[[Aulus Atilius Serranus]] - consul *[[File:Aureolus.jpg|thumb|Fictitious depiction of [[Aureolus]]]][[Marcus Atilius]] - dramatist *[[Atilius Fortunatianus]] - metrician *[[Titus Quinctius Atta]] - poet *[[Publius Acilius Attianus]] - adviser to Hadrian *[[Caecilia Attica]] - wife of [[Marcus Vipsanius Agrippa|Agrippa]] *[[Titus Pomponius Atticus]] - businessman and writer *[[Julius Atticus]] - writer on vines *[[Aufidius Bassus]] - historian *[[Gnaeus Aufidius]] - praetor and historian *[[Sentius Augurinus]] - friend of Pliny the Younger *[[Augustus]] - emperor *[[Aurelia gens|Aurelia]] - mother of [[Julius Caesar]] *[[Nero|Lucius Domitius Aurelianus]] - emperor *[[Marcus Aurelius]] - emperor *[[Lucius Aurelius Marcianus]] - soldier *[[Caracalla|Marcus Aurelius Antoninus]] ([[Caracalla]]) - emperor *[[Sextus Aurelius Victor]] - historian *[[Aureolus]] - soldier *[[Decimus Magnus Ausonius]] - poet *[[Publius Autronius Paetus]] - consul *[[Titus Avidius Quietus]] - suffect consul *[[Gaius Avidius Nigrinus]] - possible Hadrian successor *[[Gaius Avidius Cassius]] - general *[[Avienius]] - writer == B == *[[Gnaeus Baebius Tamphilus]] - consul *[[Marcus Baebius Tamphilus]] - consul *[[Quintus Baebius Tamphilus]] - praetor *[[Tiberius Claudius Balbilus]] - astrologer *[[Decius Caelius Calvinus Balbinus]] - senator/emperor *[[Marcus Atius]] Balbus - praetor, married [[Julia Minor (sister of Caesar)|Julia Minor]] *[[Titus Ampius Balbus]] - tribune and proconsul *[[Lucius Cornelius Balbus (consul 40 BC)]] - consul *[[Lucius Cornelius Balbus (proconsul)]] - consul's nephew *[[Balbus (surname)|Balbus]] - surveyor *[[Balista]] - praetorian prefect of Valerian *[[Quintus Marcius Barea Soranus]] - suffect consul[[File:Belisarius mosaic.jpg|thumb|Mosaic depicting [[Belisarius]]]] *[[Quintus Caecilius Bassus]] - officer *[[Caesius Bassus]] - poet *[[Saleius Bassus]] - epic writer *[[Bavius]] - bad poet mentioned by [[Virgil]] *[[Belisarius]] - general *[[Lucius Calpurnius Bestia (disambiguation)|Lucius Calpurnius Bestia]] - two; a consul and a tribune *[[Marcus Furius Bibaculus]] - poet *[[Marcus Calpurnius Bibulus]] - consul *[[Junius Blaesus|Quintus Junius Blaesus]] - suffect consul *[[File:M. Junius Brutus, denarius, 54 BC, RRC 433-2 (obverse L. Junius) bw.jpg|thumb|Coin depicting [[Lucius Junius Brutus]]]][[Gaius Blossius]] - philosophy student *[[Anicius Manlius Severinus Boethius]] (Boethius) - consul, writer *[[Vettius Bolanus]] - suffect consul *[[Bonifacius]] - 4th-century governor of North Africa *[[Bonosus (emperor)|Bonosus]] - revolted against [[Marcus Aurelius Probus|Probus]] *[[Tiberius Claudius Caesar Britannicus]] (Britannicus) - son of [[Claudius]] *[[Bruttidius Niger]] - aedile *[[Lucius Junius Brutus]] - traditional founder of republic *[[Decimus Junius Brutus (disambiguation)|Decimus Junius Brutus]] - commander[[File:Brutusidesobv.gif|thumb|Coin depicting [[Marcus Junius Brutus]]]] *[[Decimus Junius Brutus Callaicus]] - consul *[[Lucius Junius Brutus Damasippus]] - praetor *[[Marcus Junius Brutus (tribune 83 BC)|Marcus Junius Brutus]] - plebeian tribune *[[Marcus Junius Brutus]] - Assassin of Julius Caesar *[[Sextus Afranius Burrus]] - procurator == C == *[[File:Retrato de Julio César (26724093101) (cropped).jpg|thumb|Bust of [[Julius Caesar]]]][[Caecilius of Novum Comum]] - poet *[[Gaius Caecilius Classicus]] - Governor of [[Baetica]] *[[Caecilus Statius]] - Gallic poet *[[Quintus Caecilius Epirota]] - man of letters *[[Lucius Caecilius Jucundus]] - banker in Pompeii *[[Aulus Caecina Severus (writer)|Aulus Caecina Severus]] - friend of [[Cicero]] *[[Aulus Caecina Severus (suffect consul 1 BC)|Aulus Caecina Severus]] - legate *[[Aulus Caecina Alienus]] - suffect consul *[[Marcus Caelius Rufus]] - aedile *[[Quintus Servilius Caepio (disambiguation)|Quintus Servilius Caepio]] - several *[[Fannius Caepio]] - conspirator[[File:Gaius Cesar BM GR1870.07-05.1 n1.jpg|thumb|Bust of [[Gaius Caesar]]]] *[[Gaius Julius Caesar Strabo]] - orator *[[Julius Caesar|Gaius Julius Caesar]] - dictator, historian, general, writer *[[Lucius Julius Caesar (disambiguation)|Lucius Julius Caesar]] - several related *[[Sextus Julius Caesar (disambiguation)|Sextus Julius Caesar]] - several related *[[Gaius Caesar]] - consul *[[Lucius Caesar]] - second son of [[Marcus Vipsanius Agrippa|Agrippa]] *[[Marcus Calidius]] - praetor *[[Gaius Julius Callistus]] - freedman *[[Calpurnia (disambiguation)|Calpurnia]] - two; daughter of Piso, 3rd wife of Pliny *[[Titus Calpurnius Siculus]] - writer[[File:Ritratto forse di lucio cesare, da aquileia.jpg|thumb|Bust of [[Lucius Caesar]]]][[File:Syd 1358.jpg|thumb|Coin depicting [[Gnaeus Domitius Calvinus]]]] *[[Calpurnius Flaccus]] - writer *[[Gaius Calpurnius Aviola]] - consul and governor<ref>Ronald Syme, [https://www.jstor.org/stable/298283 "Piso Frugi and Crassus Frugi"], ''[[Journal of Roman Studies]]'', '''50''' (1960), p. 19</ref><ref>Alison E. Cooley, ''The Cambridge Manual of Latin Epigraphy'' (Cambridge: University Press, 2012), p. 459</ref><ref>Salomies, ''Adoptive and polyonymous nomenclature in the Roman Empire'', (Helsinki: Societas Scientiarum Fennica, 1992), p. 48</ref> *[[Gaius Sextius Calvinus (consul 124 BC)|Gaius Sextius Calvinus]] - consul *[[Gnaeus Domitius Calvinus]] - consul *[[Gnaeus Domitius Corbulo]] - general, 1st century *[[Gaius Calvisius Sabinus (consul 39 BC)|Gaius Calvisius Sabinus]] - consul in 39 BC *[[Gaius Calvisius Sabinus (consul 4 BC)|Gaius Calvisius Sabinus]] - consul in 4 BC *[[Gaius Calvisius Sabinus (consul AD 26)|Gaius Calvisius Sabinus]] - consul in 26 AD *[[Gaius Licinius Calvus]] - orator and poet *[[Marcus Furius Camillus]] - heroic consul *[[Lucius Furius Camillus]] - two; consul and son *[[Publius Canidius Crassus]] - general *[[Gaius Caninius Rebilus]] - briefly suffect consul *[[Caninius Rufus]] - neighbor of Pliny *[[Canius Rufus]] - poet *[[Gaius Canuleius]] - plebeian tribune *[[Flavius Caper]] - grammarian *[[Gaius Ateius Capito (disambiguation)|Gaius Ateius Capito]] - two; tribune, jurist[[File:Gesta Theodorici - Flavius Magnus Aurelius Cassiodorus (c 485 - c 580).jpg|thumb|Depiction of [[Cassiodorus]] from a manuscript]] *[[Marcus Aurelius Maus Carausius]] - emperor *[[Gaius Papirius Carbo (consul 120 BC)|Gaius Papirius Carbo]] - consul *[[Gnaeus Papirius Carbo]] - consul *[[Gaius Papirius Carbo Arvina]] - tribune *[[Marcus Aurelius Carinus]] - emperor *[[Gaius Carrinus]] - commander *[[Marcus Aurelius Carus]] - emperor *[[Spurius Carvilius Maximus]] - consul *[[Spurius Carvilius Ruga]] - freedman and teacher *[[Servilius Casca]] - two conspirators *[[File:Patrizio Torlonia.jpg|thumb|Bust of [[Cato the Elder]]]][[Cassiodorus]] - politician and writer *[[Spurius Cassius Vecellinus]] - early consul *[[Lucius Cassius Hemina]] - annalist *[[Lucius Cassius Longinus Ravilla]] - consul *[[Quintus Cassius Longinus]] - quaestor *[[Gaius Cassius Longinus]] - tyrannicide *[[Lucius Cassius Longinus (disambiguation)|Lucius Cassius Longinus]] - three; two consuls, one proconsul *[[Cassius Parmensis]] - two; jurist and tyrannicide *[[Cassius Severus]] - orator *[[Cassius Chaerea]] - centurion *[[Lucius Artorius Castus]] - general in Britain, possible basis for King Arthur *[[Lucius Sergius Catilina]] ([[Catiline]]) - conspirator *[[Titus Catius]] - writer *[[Cato the Elder|Cato, Marcus Porcius]] - the Elder, censor *[[Cato the younger|Cato, Marcus Porcius]] - the Younger, politician, leader of the conservative faction *[[Gaius Porcius Cato]] - two; consul, tribune *[[Lucius Porcius Cato]] - consul *[[Catullus]] - writer and poet *[[Gaius Lutatius Catulus]] - consul *[[Quintus Lutatius Catulus]] - two; consul and son *[[Celsus Albinovanus]] - friend of [[Horace]] *[[Aulus Cornelius Celsus]] - encyclopedist *[[Publius Juventius Celsus]] - consul[[File:Cngcaldus10700646obverse.jpg|thumb|Coin depicting [[Gaius Coelius Caldus]]]] *[[Censorinus]] - grammarian *[[Quintus Petillius Cerialis]] - consul *[[Gaius Cestius Epulo]] - praetor *[[Gaius Cestius Gallus]] - consul *[[Lucius Cestius Pius]] - rhetor *[[Publius Cornelius Cethegus (consul)|Publius Cornelius Cethegus]], politician and consul *[[Publius Cornelius Cethegus (political boss)|Publius Cornelius Cethegus]], politician and senator *[[File:Bust of Constantius II (Mary Harrsch).jpg|thumb|Bust depicting [[Constantius II]]]][[File:Nordkirchen-100415-12243-LP-Cato.jpg|thumb|Bust depicting [[Lucius Porcius Cato]]]][[Flavius Sosipater Charisius]] - grammarian *[[Lucius Cornelius Chrysogonus]] - freedman *[[Marcus Tullius Cicero]] - two; politician/writer and son *[[Quintus Tullius Cicero]] - two; younger brother of [[Cicero]] and son *[[Lucius Fabius Cilo]] - governor *[[Lucius Quinctius Cincinnatus]] - early hero *[[Lucius Cincius Alimentus]] - senator and historian *[[Lucius Cornelius Cinna]] - two; politician and son *[[Gaius Helvius Cinna]] - poet *[[Gnaeus Cornelius Cinna Magnus]] - consul *[[Gaius Julius Civilis]] - noble Batavian *[[File:Constantius III diptych.jpg|thumb|[[Diptych]] depicting Constantius III]][[Gaius Julius Alpinus Classicianus]] - procurator *[[Julius Classicus]] - rebel Treveri *[[Claudius Claudianus]] (Claudian) - poet *[[Claudius]] - emperor *[[Claudia Procula]] - wife of [[Pontius Pilate]] *[[Claudius II Gothicus]] - emperor *[[Appius Claudius Crassus]] - decemvir *[[Appius Claudius Caecus]] - consul *[[Appius Claudius Caudex]] - consul *[[Publius Claudius Pulcher (disambiguation)|Publius Claudius Pulcher]] - several *[[Quintus Claudius]] - plebeian tribune *[[Gaius Claudius Pulcher (disambiguation)|Gaius Claudius Pulcher]] - consul *[[Appius Claudius Pulcher (disambiguation)|Appius Claudius Pulcher]] - three consuls *[[Marcus Claudius Marcellus Aeserninus]] - orator and consul *[[Quintus Claudius Quadrigarius]] - annalist *[[Tiberius Claudius (procurator)|Tiberius Claudius]] - procurator *[[Claudius Etruscus]] - son of Tiberius Claudius *[[Tiberius Claudius Pompeianus]] - consul *[[Claudius Mamertinus]] - orator *[[Titus Flavius Clemens (consul)]] - consul *[[Clodia (wife of Metellus)|Clodia]] - sister of Publius Clodius Pulcher *[[Clodius Aesopus]] - tragic actor *[[Publius Clodius Pulcher]] - politician *[[Lucius Clodius Macer]] - legate *[[Publius Clodius Quirinalis]] - rhetor *[[Decimus Clodius Albinus]] - would-be emperor *[[Cloelia]] - legendary hostage *[[Aulus Cluentius Habitus]] - litigant *[[Lucius Coelius Antipater]] - jurist, rhetorician, and historian *[[Gaius Coelius Caldus]] - consul *[[Lucius Junius Moderatus Columella]] - farmer *[[Cominianus]] - grammarian *[[Commodianus]] - Christian Latin poet *[[Lucius Aelius Aurelius Commodus]] - emperor *[[Constans]] - emperor *[[Flavius Valerius Constantinus]] (Constantine) - emperor *[[Constantine II of the Roman Empire|Constantine II]] - emperor *[[Flavius Claudius Constantinus]] - emperor *[[Flavius Valerius Constantius]] (Chlorus) - emperor *[[Constantius II]] - emperor *[[Constantius III]] - emperor *[[Gnaeus Domitius Corbulo]] - consul *[[Gnaeus Marcius Coriolanus]] - early hero *[[Cornelia Africana]] - mother of [[Tiberius Gracchus|Tiberius]] and [[Gaius Gracchus]] *[[Cornelia (wife of Caesar)|Cornelia]] - [[Julius Caesar|Caesar's]] first wife *[[Cornelia Metella]] - wife of [[Pompey]] *[[Gaius Cornelius]] - tribune *[[Cornelius Severus]] - poet *[[Lucius Cornificius]] - consul *[[Quintus Cornificius]] - orator and poet *[[Lucius Annaeus Cornutus]] - freedman teacher *[[Gaius Julius Cornutus Tertullus]] - proconsul *[[Gaius Coruncanius]] - ambassador *[[Lucius Coruncanius]] - ambassador *[[Tiberius Coruncanius]] - consul *[[Titus Statilius Taurus Corvinus]] - consul *[[Quintus Conconius]] - scholar *[[Aulus Cornelius Cossus]] - consul *[[Gaius Aurelius Cotta]] - consul *[[Lucius Aurelius Cotta (disambiguation)|Lucius Aurelius Cotta]] - five different *[[Marcus Aurelius Cotta]] - consul *[[Marcus Julius Cottius]] - son of a native king *[[Gaius Calpurnius Crassus Frugi Licinianus]] - suffect consul *[[Publius Licinius Crassus Dives Mucianus]] - consul *[[Lucius Licinius Crassus]] - consul *[[Marcus Licinius Crassus (disambiguation)|Marcus Licinius Crassus]] - two; politician and grandson *[[Publius Licinius Crassus (disambiguation)|Publius Licinius Crassus]] - two; consul and commander *[[Aulus Cremutius Cordus]] - historian *[[Quintus Terentius Culleo]] - praetor *[[Curiatius Maternus]] - senator and poet *[[Marcus Curtius]] - legendary hero *[[Curtius Montanus]] - poet *[[Thascius Caecilius Cyprianus]] (Cyprian) - bishop == D == [[File:Portræt af julisk-claudisk prinsesse, Drusilla.jpg|thumb|Bust of [[Julia Drusilla]] ]] *[[Damophilus]] - sculptor *[[Lucius Decidius Saxa]] - tribune *[[Gaius Messius Quintus Decius]] - emperor *[[Publius Decius Mus]] - three consuls *[[Publius Decius Subulo]] - praetor *[[Quintus Dellius]] - soldier, writer *[[Sempronius Densus]] - soldier *[[Lucius Siccius Dentatus]] - early hero *[[Manius Curius Dentatus]] - consul *[[Publius Herennius Dexippus]] - sophist *[[Lucius Pollentius Dexter]] - soldier (Legio I Adiutrix, Centuria Allii Marini) *[[Titus Didius]] - consul *[[Marcus Didius Julianus]] - short-lived emperor *[[File:MSR-Ra342d-DM (1).jpg|thumb|Bust of [[Drusus Julius Caesar]]]][[File:Drusus l'ancien Rome augGP2014.jpg|thumb|Bust of [[Nero Claudius Drusus]]]][[Dio Cassius]] - official and historian *[[Gaius Aurelius Valerius Diocletianus]] (Diocletian) - emperor *[[Dioscorides Pedanius]] - physician *[[Gnaeus Cornelius Dolabella]] - two; consul and proconsul *[[Publius Cornelius Dolabella (suffect consul 44 BC)|Publius Cornelius Dolabella]] - two consuls *[[Titus Flavius Domitianus]] (Domitian) - two; emperor and adopted son *[[Flavia Domitilla (disambiguation)|Flavia Domitilla]] - mother / sister / niece of Domitian *[[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (disambiguation)|Gnaeus Domitius Ahenobarbus]] - four different *[[Lucius Domitius Ahenobarbus (disambiguation)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] - two *[[Domitius Marsus]] - poet *[[Aelius Donatus]] - grammarian *[[Tiberius Claudius Donatus]] - commentator *[[Dorotheus (jurist)|Dorotheus]] - framed Justinian Code *[[Blossius Aemilius Dracontius]] - poet and rhetor *[[Julia Drusilla]] - daughter of [[Caligula]] *[[Drusus Julius Caesar]] - two; son of Tiberius and [[Drusus Caesar|son]] of Germanicus *[[Nero Claudius Drusus]] - general *[[Marcus Livius Drusus (disambiguation)|Marcus Livius Drusus]] - two; [[Marcus Livius Drusus (consul)|consul]] and [[Marcus Livius Drusus (reformer)|son]] *[[Marcus Livius Drusus Claudianus]] - a praetor *[[Gaius Duilius]] - consul == E == *[[File:Bust of Elagabalus - Palazzo Nuovo - Musei Capitolini - Rome 2016 (2) (cropped).jpg|thumb|Bust of [[Elagabalus]]]][[Marcus Egnatius Rufus]] - praetor *[[Elagabalus]] - emperor *[[Emporius]] - rhetorician *[[Empylus]] - rhetorician *[[Sextilius Ena]] - poet *[[Severus Sanctus Endelechius]] - professor *[[Quintus Ennius]] - writer *[[Magnus Felix Ennodius]] - bishop, writer *[[Epagathus]] - politician *[[Titus Eppius Latinus]] - procurator *[[Titus Clodius Eprius Marcellus]] - consul *[[Erotian]] - grammarian, doctor *[[Sextus Erucius Clarus]] - official and friend of Pliny *[[Flavius Eugenius]] - usurper *[[Eumenius]] - teacher of rhetoric *[[Eusebius of Caesarea]] - theologian *[[Eutropius (historian)|Eutropius]] - historian *[[Julius Exsuperantius|Iulius Exsuperantius]] - historian == F == *[[File:N26FabiusCunctator (cropped).jpg|thumb|Statue of [[Quintus Fabius Maximus Verrucosus]]]][[Faberius]] - secretary to Julius Caesar *[[Fabianus Papirius]] - philosopher *[[Marcus Fabius Ambustus (consul 360 BC)|Marcus Fabius Ambustus]] - consul *[[Quintus Fabius Ambustus (tribune)|Quintus Fabius Ambustus]] - official *[[Marcus Fabius Buteo]] - consul *[[Lucius Fabius Justus]] - consul *[[Paullus Fabius Maximus]] - consul *[[Quintus Fabius Maximus Allobrogicus]] - praetor *[[Quintus Fabius Maximus Aemilianus]] - consul *[[Quintus Fabius Maximus Rullianus]] - consul *[[Quintus Fabius Maximus Verrucosus]], Cunctator - consul *[[Quintus Fabius Pictor]] - senator, historian *[[Fabius Rusticus]] - historian *[[Gaius Fabricius Luscinus]] - consul *[[Marcus Fadius Gallus]] - friend of [[Cicero]] *[[Gaius Fannius]] - consul *[[Annia Galeria Faustina]] - two; wife and daughter of [[Antoninus Pius]] *[[Marcus Cetius Faventinus]] - scholar *[[Eulogius Favonius]] - rhetor *[[Marcus Favonius]] - politician *[[File:Macedonia - T Quinctius Flamininus - 196 BC - gold stater - head of T Quinctius Flamininus - Victoria - London BM 1954-1009-1.jpg|thumb|Coin depicting [[Titus Quinctius Flamininus|Titus Quinctius Flaminius]]]][[Favorinus]] - rhetor *[[Marcus Antonius Felix]] - freedman procurator *[[Fenestella]] - annalist *[[Porcius Festus]] - procurator *[[Rufius Festus]] - writer *[[Sextus Pompeius Festus]] - scholar *[[Gaius Flavius Fimbria (consul 104 BC)|Gaius Flavius Fimbria]] - consul *[[Julius Firmicus Maternus]] - astrologer *[[Aulus Avilius Flaccus]] - official *[[File:Fulvia Antonia.jpg|thumb|Coin depicting [[Fulvia|Fulvia Antonia]]]][[Quintus Fulvius Flaccus (disambiguation)|Quintus Fulvius Flaccus]] two; consul and son *[[Lucius Valerius Flaccus (disambiguation)|Lucius Valerius Flaccus]] four *[[Marcus Fulvius Flaccus (disambiguation)|Marcus Fulvius Flaccus]] - consul *[[Verrius Flaccus]] - freedman scholar *[[Lucius Quinctius Flamininus]] - consul *[[Titus Quinctius Flamininus]] - consul *[[Gaius Flaminius (consul 223 BC)|Gaius Flaminius]] - consul *[[Gnaeus Flavius (jurist)|Gnaeus Flavius]] - writer *[[Flavius Felix]] - poet *[[Titus Flavius Petro]] - grandfather of [[Vespasian]] *[[Marcus Annius Florianus]] - short-lived emperor *[[Florus]] - poet *[[Marcus Fonteius]] - official *[[Sextus Julius Frontinus]] - writer *[[Marcus Cornelius Fronto]] - orator *[[Quintus Fufius Calenus]] - consul *[[Fabius Planciades Fulgentius]] - writer *[[Fulvia]] - wife of [[Mark Antony]] *[[Gaius Fundanius]] - comedian *[[Minicius Fundanus]] - proconsul *[[Aulus Furius Antias]] - poet *[[Lucius Furius Philus]] - consul *[[Cornelius Fuscus]] - official and general == G == *[[File:Estatua de Gayo-Tribunal Supremo (Madrid).jpg|thumb|Statue of the Roman jurist [[Gaius (jurist)|Gaius]]]][[Aulus Gabinius]] - two; tribune and consul *[[Gaius Julius Caesar Germanicus]] ([[Caligula]]) - emperor *[[Gaius (jurist)|Gaius]] - jurist *[[Gaius Sulpicius Galba]] - two; official, grandfather of emperor *[[Servius Sulpicius Galba (disambiguation)|Servius Sulpicius Galba]] - four; two consuls, praetor, emperor *[[Publius Sulpicius Galba Maximus]] - consul *[[Gaius Galerius Valerius Maximinianus]] (Galerius) - emperor *[[Galerius Trachalus]] - orator *[[Publius Licinius Egnatius Gallienus]] (Gallienus) - emperor *[[Lucius Iunius Gallio Annaeanus]] - consul *[[Aelius Gallus]] - official *[[Appius Annius Trebonius Gallus (consul 108)|Appius Annius Trebonius Gallus]] - consul of 108 *[[Appius Annius Trebonius Gallus (consul 139)|Appius Annius Trebonius Gallus]] - consul of 139 *[[Gaius Asinius Gallus]] - consul *[[Gaius Cornelius Gallus]] - poet and general *[[Aulus Didius Gallus]] - consul[[File:Musée Saint-Raymond - 2016-06-18 - Inv. 30010 - 2027.jpg|thumb|229x229px|Bust of [[Germanicus]]]] *[[Gaius Lucretius Gallus]] - praetor *[[Gaius Sulpicius Gallus]] - astronomer and consul *[[Gallus Caesar]] - ruled in Antioch *[[Quintus Gargilius Martialis]] - writer *[[Gavius Bassus]] - writer *[[Gavius Silo]] - orator *[[Aulus Gellius]] - writer *[[Gnaeus Gellius]] - annalist *[[Lucius Gellius Poplicola]] - consul *[[Geminus]] - writer *[[Lucius Genucius]] - tribune *[[Germanicus]] - general, father of [[Caligula]] *[[Gessius Florus]] - procurator in Judea *[[Hosidius Geta]] - writer *[[Gnaeus Hosidius Geta]] - suffect consul *[[Publius Septimius Geta]] (Geta) - emperor *[[Gaius Servilius Glaucia]] - praetor *[[Glitius Atilius Agricola]] - general of [[Trajan]] *[[Marcus Antonius Gnipho]] - scholar *[[Marcus Antonius Gordianus]] - three emperors *[[Gaius Sempronius Gracchus]] - 2nd-century BC politician *[[Tiberius Sempronius Gracchus (disambiguation)|Tiberius Sempronius Gracchus]] - three politicians *[[Julius Graecinus]] - praetor *[[Granius Licinianus]] - writer *[[Flavius Gratian]] - emperor *[[Grattius]] - poet *[[Grillius]] - grammarian == H == [[File:Quintus Haterius.PNG|thumb|Bust of [[Quintus Haterius]]]] [[File:Coin of Herennius Etruscus as augustus (obverse).jpg|thumb|Coin depicting [[Herennius Etruscus]]]] *[[Publius Aelius Hadrianus]] (Hadrian) - emperor *[[Quintus Haterius]] - orator *[[Helvidius Priscus]] - praetor *[[Herennius Etruscus]] - short-lived emperor *[[Herennius Modestinus]] - jurist *[[Herennius Senecio]] - governor *[[Herodes Atticus]] - consul and writer *[[Aulus Hirtius]] - consul *[[Honorius (emperor)]] - emperor *[[Horatius Cocles]] - early hero *[[Quintus Horatius Flaccus]] ([[Horace]]) - writer *[[Quintus Hortensius]] - consul *[[Hostilian]] - short-lived emperor *[[Hostius]] - poet *[[Hyginus]] - three writers *[[Gaius Julius Hyginus]] - writer == I == *[[Lucius Icilius]] - early hero *[[Irenaeus]] - theologian *[[Isidore of Seville|Isidorus Hispalensis]] - bishop and scholar *[[Isigonus]] - writer == J == *[[File:Juba I.jpg|thumb|Bust of [[Juba I of Numidia]]]][[Januarius Nepotianus]] - writer *[[Javolenus Priscus]] - jurist *[[Jordanes]] - historian *[[Jovian (Emperor)|Flavius Jovian]] - emperor *[[Juba I of Numidia]] - [[Numidia|Numidian]] king *[[Juba II of Numidia]] - [[Numidia|Numidian]] king *[[Juba (Roman metrician)]] - [[Mauretania|Mauretanian]] writer *[[Jugurtha]] - Numidian king *[[Julia (aunt of Caesar and wife of Marius)]] *[[Julia (daughter of Julius Caesar)]] *[[Julia (women of the Julii Caesares)|Julia]] - several women of the [[Julii Caesares]] *[[Juliae Caesares (sisters of Julius Caesar)]] *[[Julia Flavia]] - daughter of [[Titus]] *[[File:Büste der Julia Titi.jpg|thumb|Bust of [[Julia Flavia]]]][[Vipsania Julia]] - granddaughter of Augustus *[[Julia (mother of Mark Antony)]] *[[Julia the Elder]], daughter of Augustus *[[Julia Domna]] - wife of [[Septimius Severus]] *[[Julia Maesa]] - sister of Julia Domna *[[Julia Soaemias Bassiana]] - daughter of Julia Maesa *[[Julia Avita Mamaea]] - younger daughter of Julia Maesa *[[Flavius Claudius Julianus]] (Julian) - emperor *[[Julianus Salvius]] - jurist *[[Gaius Julius Bassus]] - Governor of [[Bithynia|Bithynia-Pontus]] *[[File:Julia Domna (Julia Pia), inv. 2210, Roman - Braccio Nuovo, Museo Chiaramonti - Vatican Museums - DSC00897.jpg|thumb|Bust of [[Julia Domna]]]][[File:Mosaic of Justinianus I (cropped).jpg|thumb|Mosaic depicting [[Justinian I|Justinianus I]]]][[Julius Caesar]] - general and ''[[dictator]]'' *[[Lucius Julius Libo]] - consul and ancestor to Julius Caesar *[[Julius Canus]] - philosopher *[[Julius Cerealis]] - poet *[[Sextus Julius Gabinianus]] - rhetor *[[Julius Modestus]] - freedman of Hyginus *[[Julius Romanus]] - grammarian *[[Julius Tiro]] - rhetor *[[Julius Valerius Alexander Polemius]] - writer *[[Gaius Julius Victor]] - writer *[[Marcus Junius Gracchanus]] - writer, possibly tribune *[[Marcus Junius Nipsus]] - grammarian *[[Junius Otho]] - praetor *[[Justin Martyr]] - writer and martyr *[[Justinian I]] - emperor *[[Marcus Justinianus Justinus]] (Justin) - writer *[[Decimus Iunius Iuvenalis]] (Juvenal) - poet *[[Gaius Vettius Aquilinus Juvencus]] - Christian poet *[[Marcus Juventius Laterensis]] - praetor == L == *[[File:Cremona, museo civico, busto di quinto labieno partico, primi decenni del ii secolo d.c. 01.JPG|thumb|Bust of [[Quintus Labienus|Quitnus Labienus]]]][[File:Livilla MBALyon 2018.jpg|thumb|Bust of [[Livilla]]]][[Attius Labeo]] - translator *[[Cornelius Antistius Labeo]] - historian *[[Marcus Antistius Labeo]] - jurist *[[Quintus Labienus]] - general *[[Titus Labienus]] - two; legate for Caesar, orator *[[Lactantius]] - writer *[[Lucius Furius]] - tribune *[[Gaius Laelius]] - consul *[[Gaius Laelius Major]] - consul *[[Laelius Archelaus]] - friend of [[Lucilius]] *[[Marcus Valerius Laevinus]] - consul *[[Laevius]] - writer *{{ill|Gaius Octavius Lampadio|la}} - scholar *[[Larcius Licinus]] - writer *[[Latinus]] - early hero *[[Marcus Tullius Laurea]] - freedman of [[Cicero]] *[[Pompeius Lenaeus]] - freedman teacher *[[Gnaeus Cornelius Lentulus (disambiguation)|Gnaeus Cornelius Lentulus]] - two consuls *[[Lucius Cornelius Lentulus (disambiguation)|Lucius Cornelius Lentulus]] - consul *[[Lucius Cornelius Lentulus Crus]] - consul *[[Gnaeus Cornelius Lentulus (disambiguation)|Gnaeus Cornelius Lentulus Gaetulicus]] - two consuls *[[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] - consul *[[Publius Cornelius Lentulus Spinther]] - consul *[[Publius Cornelius Lentulus Sura]] - consul *[[Manius Aemilius Lepidus (disambiguation)|Manius Aemilius Lepidus]] - two consuls *[[File:Pompeii - Casa del Poeta Tragico - Theater 3.jpg|thumb|Roman mosaic depicting [[Livius Andronicus|Lucius Livius Andronicus]]]][[Marcus Aemilius Lepidus (disambiguation)|Marcus Aemilius Lepidus]] - five *[[Libanius]] - historian *[[Licentius]] - friend of Augustine *[[Valerius Licinianus Licinius]] - emperor *[[Licinius Imbrex]] - poet *[[Quintus Ligarius]] - general *[[Livia Drusilla]] - wife of [[Augustus Caesar]] *[[Livilla]] - daughter of Drusus *[[Marcus Livius Drusus (censor)|Marcus Livius Drusus]] - reformer *[[Livius Andronicus|Lucius Livius Andronicus]] - dramatist *[[File:Lollia Paulina.jpg|thumb|Depiction of [[Lollia Paulina]]]][[Titus Livius]] (Livy) - writer *[[Lollia Paulina]] - wife of Caligula *[[Marcus Lollius]] - rich legate *[[Lollius Bassus]] - epigrammatist *Marcus Lollius Palicanus - praetor *[[Quintus Lollius Urbicus]] - governor *[[Marcus Annaeus Lucanus]] (Lucan) - writer *[[Lucius Lucceius]] - praetor *[[Gaius Lucilius]] - writer *[[Gaius Lucilius Iunior]] - writer *[[Lucilla]] - daughter of [[Marcus Aurelius]] *[[Lucretia]] - early heroine *[[Lucretius]] - philosopher *[[Spurius Lucretius Tricipitinus]] - early hero *[[Lucius Licinius Lucullus (disambiguation)|Lucius Licinius Lucullus]] - six; one aedile, two consuls, two praetors, and son of the [[Lucullus|conqueror]]-consul *[[Marcus Terentius Varro Lucullus]] - consul *[[Luscius Lanuvinus]] - poet *[[Marcus Lurius]] - admiral *[[Lusius Quietus|Quintus Lusius Quietus]] - suffect consul *[[Luxorius (poet)|Luxorius]] - writer and poet *[[Lygdamus]] - poet == M == *[[File:Busto Emilio Macro.jpg|thumb|Bust of [[Aemilius Macer]]]][[Gaius Licinius Macer]] - annalist and praetor *[[Gaius Licinius Macer Calvus]] - orator and poet *[[Aemilius Macer]] - poet *[[Titus Fulvius Junius Macrianus]] - emperor *[[Marcus Opellius Macrinus]] - emperor *[[Quintus Naevius Cordus Sutorius Macro]] - praetorian prefect *[[Macrobius Ambrosius Theodosius]] - writer *[[Gaius Maecenas]] - friend of Augustus *[[Lucius Volusius Maecianus]] - jurist *[[Spurius Maelius]] - early hero *[[Gaius Maenius]] - consul *[[Maevius]] - poet *[[Flavius Magnus Magnentius]] - emperor *[[File:Rare aureus of Magnus Maximus (obverse transparent).png|thumb|Coin depicting [[Magnus Maximus]]]][[Magnus Maximus]] - emperor *[[Julius Majorian]] - emperor *[[Mallius Theodorus]] - writer *[[Octavius Mamilius Tusculanus]] - early hero *[[Lucius Mamilius]] - dictator in Tusculum, aided Romans *[[Gaius Mamilius Limetanus]] - tribune *[[Mamurra]] - associate of Caesar *[[Gaius Hostilius Mancinus]] - consul *[[Gaius Manilius]] - tribune *[[Manius Manilius]] - consul, jurist *[[File:Ulpia Marciana Met 20.200 n02.jpg|thumb|Bust of [[Ulpia Marciana]]]][[Marcus Manilius]] - writer *[[Marcus Manlius Capitolinus]] - saved the Capitol from the Gauls in 390 BC *[[Gaius Claudius Marcellus (consul 49 BC)|Gaius Claudius Marcellus Maior]], consul in 49 BC *[[Gaius Claudius Marcellus Minor]], consul in 50 BC *[[Marcus Claudius Marcellus]] - five *[[Marcus Pomponius Marcellus]] - grammarian *[[Ulpius Marcellus (jurist)|Ulpius Marcellus]] - Jurist, lawyer, and possibly an advisor to the emperors [[Antoninus Pius]] and [[Marcus Aurelius]]<ref>{{Citation |last=Honoré |first=Tony |title=Ulpius Marcellus |date=2005 |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198606413.001.0001/acref-9780198606413-e-6636 |work=The Oxford Classical Dictionary |editor1-last=Hornblower |editor1-first=Simon |access-date=2020-06-07 |publisher=Oxford University Press |language=en |doi=10.1093/acref/9780198606413.001.0001 |isbn=978-0-19-860641-3 |editor2-last=Spawforth |editor2-first=Antony}}</ref><ref>{{Cite web |last=Honoré |first=Tony |date=2016-03-07 |title=Ulpius, Marcellus, lawyer, mid-2nd cent. CE |url=https://oxfordre.com/classics/view/10.1093/acrefore/9780199381135.001.0001/acrefore-9780199381135-e-6636 |access-date=2020-06-07 |website=Oxford Research Encyclopedia of Classics |language=en |doi=10.1093/acrefore/9780199381135.013.6636 |isbn=978-0-19-938113-5}}</ref> *[[Ulpius Marcellus]] - Consul and [[Roman governor|governor]] of [[Roman Britain|Britannia]]<ref>M. Brassington, [https://www.jstor.org/stable/525686 "Ulpius Marcellus"] ''Britannia'', '''11''' (1980), pp. 314-315</ref> *[[Ulpius Marcellus (son)|Ulpius Marcellus]] - Possibly fictitious, potentially the son of the Ulpius Marcellus who was a governor of Britannia<ref>{{cite book |last=Salway |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=spyCIqTzJu0C&q=Ulpius+Marcellus+son+governor+of+Britannia&pg=PA177 |title=A History of Roman Britain |date=31 May 2001 |publisher=OUP Oxford |isbn=9780192801388 |via=Google Books |accessdate=2 November 2017}}</ref> *[[Marcius (family)|Marcia]] - freedwoman *[[File:Ancusmarciuscng10300642obverse.jpg|thumb|Coin depicting [[Ancus Marcius]]]][[Ulpia Marciana]] - sister of [[Trajan]] *[[Aelius Marcianus]] - jurist *[[Marcius (family)|Marcius]] - writer *[[Ancus Marcius]] - early king *[[Gaius Marcius Rutilus]] - consul *[[Marcus Aemilius Scaurus (consul 115 BC)|Marcus Aemilius Scaurus]] - ''[[princeps senatus]]'', leader of the conservative faction *[[Gaius Marius]] - general, [[consul]] seven times *[[Marcus Marius Gratidianus]] - praetor *[[Sextus Marius]] - mine owner *[[File:Caius Marius Villa Borghese.jpg|thumb|Bust of [[Gaius Marius]]]][[Marius Priscus]] - Governor of the province of [[Africa]] *[[Marius Maximus]] - writer *[[Julius Firmicus Maternus]] - astrologer *[[Marcus Valerius Martialis]] ([[Martial]]) - writer *[[Marullus (prefect of Judea)|Marullus]] - rhetor *[[Salonia Matidia]] - niece of [[Trajan]] *[[Gaius Matius]] - friend of [[Cicero]] *[[Gnaeus Matius]] - writer *[[Mavortius]] - writer *[[Marcus Aurelius Valerius Maxentius]] - emperor *[[File:Matidie 02.JPG|thumb|Bust of [[Salonia Matidia]]]][[Marcus Aurelius Valerius Maximianus]] ([[Maximian]]) - emperor *[[Maximinus Thrax|Gaius Julius Verus Maximinus]] - emperor *[[Gaius Galerius Valerius Maximianus]] - emperor *[[Sextus Quinctilius Valerius Maximus]] - friend of Pliny *[[Pomponius Mela]] - geographer *[[Lucius Annaeus Mela]] - son of [[Seneca the Younger|Seneca]] *[[Aelius Melissus]] - writer *[[Gaius Melissus]] - freedman of [[Maecenas]] *[[Gaius Memmius (disambiguation)|Gaius Memmius]] - two praetors *[[Agrippa Menenius Lanatus (consul 503 BC)|Agrippa Menenius Lanatus]] - early consul *[[Merobaudes (poet)|Flavius Merobaudes]] - soldier, poet *[[Lucius Cornelius Merula (disambiguation)|Lucius Cornelius Merula]] - two consuls *[[Manius Valerius Maximus Corvinus Messalla]] - consul *[[File:Portrait of Statilia Messalina.jpg|thumb|Bust of [[Statilia Messalina]]]][[Marcus Valerius Messalla (disambiguation)|Marcus Valerius Messalla]] two cousins, one a consul *[[Marcus Valerius Messalla Corvinus]] - consul *[[Marcus Valerius Messalla Messallinus]] - consul *[[Vipstanus Messala]] - tribune *[[Statilia Messalina]] - third wife of [[Nero]] *[[Valeria Messalina]] - [[Claudius]]' wife *[[Caecilia Metella Dalmatica]] married [[Marcus Aemilius Scaurus (consul 115 BC)|Marcus Aemilius Scaurus]] and [[Lucius Cornelius Sulla|Sulla]] *[[Caecilia Metella (disambiguation)|Caecilia Metella]] - three *[[Lucius Caecilius Metellus (died 221 BC)|Lucius Caecilius Metellus]] - consul *[[Quintus Caecilius Metellus (died 175 BC)|Quintus Caecilius Metellus]] - consul *[[Quintus Caecilius Metellus Balearicus]] - consul *[[Quintus Caecilius Metellus Celer]] - consul *[[Quintus Caecilius Metellus Creticus (died 55 BC)|Quintus Caecilius Metellus Creticus]] - consul *[[Lucius Caecilius Metellus Delmaticus|Quintus Caecilius Metellus Delmaticus]] - consul *[[Quintus Caecilius Metellus Macedonicus]] - consul *[[Quintus Caecilius Metellus Numidicus]] - consul *[[Quintus Caecilius Metellus Pius]] - consul *[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio]] - consul *[[Mettius Pomposianus]] - consul *[[Titus Annius Milo]] - praetor *[[Lucius Minucius Esquilinus Augurinus]] - early consul *[[Marcus Minucius Felix]] - writer *[[Marcus Minucius Rufus]] - two consuls *[[Gaius Minucius Augurinus]] - tribune *[[Mucia Tertia]] - wife of [[Pompey]] and [[Gaius Marius the younger]] *[[Gaius Licinius Mucianus]] - consul *[[Lucius Mummius Achaicus]] - consul *[[Lucius Statius Murcus]] - proconsul *[[Lucius Licinius Murena (consul 62 BC)|Lucius Licinius Murena]] - consul *[[Musaeus Grammaticus]] - poet *[[Gaius Musonius Rufus]] - philosopher == N == *[[File:Togato, I sec dc. con testa di restauro da un ritratto di nerva, inv. 2286.JPG|thumb|Statue of [[Nerva]]]][[Narses]] - General *[[Gnaeus Naevius]] - poet *[[Rutilius Claudius Namatianus]] - poet *[[Tiberius Claudius Narcissus|Narcissus]] - freedman of [[Claudius]] *[[Marcus Aurelius Olympius Nemesianus]] - poet *[[Cornelius Nepos]] - writer *[[Lucius Neratius Priscus]] - jurist *[[Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus]] ([[Nero]]) - emperor *[[Gaius Claudius Nero]] - consul *[[Tiberius Claudius Nero (praetor 42 BC)|Tiberius Claudius Nero]] - praetor *[[Nero (son of Germanicus)|Nero Julius Caesar]] - son of [[Germanicus]] *[[Lucius Cocceius Nerva]] - diplomat *[[Nerva|Marcus Cocceius Nerva]] - three; emperor and two consuls *[[File:Numapisocng6371obverse.jpg|thumb|Coin depicting [[Numa Pompilius]]]][[Attus Navius]] - famous [[augur]] during the reign of [[Tarquinius Priscus]] *[[Lucius Septimius Nestor]] - writer *[[Virius Nicomachus Flavianus]] - late politician *[[Publius Nigidius Figulus]] - praetor, scholar *[[Ninnius Crassus]] - translator *[[Marcus Fulvius Nobilior]] - consul *[[Nonius Marcellus]] - lexicographer, grammarian *[[Gaius Norbanus]] - consul *[[Aulus Lappius Maximus Norbanus]] - suffect consul *[[Quintus Novius]] - dramatist *[[Numa Pompilius]] - king *[[Marcus Aurelius Numerianus]] - emperor *[[Gaius Nymphidius Sabinus]] - son of a freedwoman, military commander == O == *[[File:Ritratto di claudia ottavia, da roma, via varese.JPG|thumb|Bust of [[Claudia Octavia]]]][[Iulius Obsequens]] - writer *[[Octavia (disambiguation)|Octavia]] - [[Octavia Major|Major]] and [[Octavia Minor|Minor]], two sisters of [[Augustus]] *[[Claudia Octavia]] - daughter of [[Claudius]] *[[Gaius Octavius (praetor 61 BC)|Gaius Octavius]] - praetor, father of [[Augustus]] *[[Gnaeus Octavius (disambiguation)|Gnaeus Octavius]] - two consuls *[[Marcus Octavius]] - tribune *[[Septimius Odenathus]] - king in east *[[Quintus Lucretius Afella|Quintus Lucretius Ofella]] (Afella) - commander *[[Quintus Ogulnius Gallus]] - tribune *[[Olympiodorus of Thebes]] - writer, emissary *[[Olympiodorus the Younger]] - philosopher, astrologer[[File:Benevento Cattedrale Orbilio.jpg|thumb|Statue of [[Lucius Orbilius Pupillus|Lucius Orbilius Pupilius]]]] *[[Aurelius Opilius]] - freedman writer *[[Lucius Opimius]] - consul *[[Gaius Oppius]] - two *[[Publilius Optatianus Porfyrius]] - poet *[[Lucius Orbilius Pupillus]] - teacher, grammarian *[[Paulus Orosius]] - late writer *[[Publius Ostorius Scapula]] - [[List of Roman governors of Britain|Governor of Britain]] *[[Titus Otacilius Crassus]] - praetor *[[Otho|Marcus Salvius Otho]] - emperor *[[Publius Ovidius Naso]] ([[Ovid]]) - poet *[[Ovinius]] - tribune == P == *[[File:Galla Placidia coin.png|thumb|Coin depicting [[Galla Placidia]]]][[Marcus Pacuvius]] - dramatist *[[Lucius Caesennius Paetus]] - consul *[[Quintus Remmius Palaemon]] - ex-slave writer *[[Palfurius Sura]] - orator *[[Rutilius Taurus Aemilianus Palladius]] - farmer *[[Aulus Cornelius Palma Frontonianus]] - consul *[[Gaius Vibius Pansa Caetronianus]] - consul *[[Aemilius Papinianus]] (Papinian) - jurist *[[Papirianus]] - grammarian[[File:Bust of Plancus IMG 9753.jpg|thumb|Bust depicting [[Lucius Munatius Plancus]]]] *[[Lucius Papirius Cursor]] - two; heroic consul and son *[[Gaius Papius Mutilus]] - Samnite leader *[[Passienus]] - orator *[[Aemilius Lepidus Paullus]] - consul *[[Lucius Aemilius Paullus (disambiguation)]] - several men, including three consuls *[[Lucius Aemilius Paullus Macedonicus]] - consul *[[Julius Paulus]] - jurist *[[Paulus Alexandrinus]] - astrologer *[[Quintus Pedius]] - consul *[[Sextus Pedius]] - jurist *[[Marcus Perperna]] - two consuls *[[File:Plautia Urgulanilla.jpg|thumb|Depiction of [[Plautia Urgulanilla]]]][[Marcus Perperna Veiento]] - praetor *[[Aulus Persius Flaccus]] - satirist *[[Publius Helvetius Pertinax]] - emperor *[[Gaius Pescennius Niger Justus]] - emperor *[[Quintus Petillius]] - two cousins *[[Marcus Petreius]] - governor *[[Petronius]] - courtier of [[Nero]] *[[Publius Petronius]] - suffect consul *[[Petronius Arbiter]] - writer *[[File:6865 - Plauziano(Museo Pio-Clementino) - Foto Giovanni Dall'Orto, 10 june 2011.jpg|thumb|Statue of [[Gaius Fulvius Plautianus]]]][[Lucius Petronius Taurus Volusianus]] praetorian prefect, consul, city prefect *[[Publius Petronius Turpilianus]] - consul *[[Julius Verus Philippus]] ([[Philip the Arab]]) - emperor *[[Lucius Marcius Philippus (disambiguation)|Lucius Marcius Philippus]] - three consuls *[[Quintus Marcius Philippus (consul 186 BC)|Quintus Marcius Philippus]] - consul *[[Calpurnius Piso (disambiguation)|Calpurnius Piso]] - several *[[Gaius Calpurnius Piso (disambiguation)|Gaius Calpurnius Piso]] - several *[[Gnaeus Calpurnius Piso (disambiguation)|Gnaeus Calpurnius Piso]] - three; two consuls and a governor *[[Lucius Calpurnius Piso (disambiguation)|Lucius Calpurnius Piso]] - three consuls *[[Lucius Calpurnius Piso Caesoninus (disambiguation)|Lucius Calpurnius Piso Caesoninus]] - consul *[[File:Stele des Polybios.jpg|thumb|[[Stele]] depicting [[Polybius]]]][[Lucius Calpurnius Piso Licinianus]] - briefly emperor *[[Lucius Calpurnius Piso Frugi (consul 133 BC)|Lucius Calpurnius Piso Frugi]] - consul *[[Marcus Pupius Piso Frugi]] - consul *[[Galla Placidia]] - daughter of [[Theodosius I]] *[[Placidus (grammarian)|Placidus]] - grammarian *[[Lactantius Placidus]] - different grammarian *[[Munatia Plancina]] - friend of [[Livia]] *[[Gnaeus Plancius]] - aedile *[[Lucius Munatius Plancus]] - consul *[[Titus Munatius Plancus Bursa]] - tribune *[[Pompeius Planta]] - prefect *[[Aulus Platorius Nepos]] - consul *[[Plautia Urgulanilla]] - [[Claudius]]' first wife *[[Gaius Fulvius Plautianus]] - consul *[[Plautius]] - jurist *[[Aulus Plautius]] - consul *[[File:Pompeiusrufus617.jpg|thumb|Coin depicting [[Quintus Pompeius Rufus (consul 88 BC)|Pompeius Rufus]]]][[Publius Plautius Hypsaeus]] - praetor, quaestor, and aedile *[[Plautius Lateranus]] - senator *[[Marcus Plautius Silvanus]] - two; tribune and consul *[[Tiberius Plautius Silvanus Aelianus]] - consul *[[Titus Maccius Plautus]] - dramatist *[[Plautus Saevius]] - convicted for corrupting his son during the reign of Tiberius *[[Quintus Pleminius]] - legate *[[Gaius Plinius Secundus]] ([[Pliny the Elder]]) - scholar *[[File:Poppea Sabina - MNR Palazzo Massimo.jpg|thumb|Bust of [[Poppaea Sabina]]]][[Gaius Plinius Caecilus Secundus]] ([[Pliny the Younger]]) - scholar *[[Pompeia Plotina]] - wife of [[Trajan]] *[[Plotinus]] - philosopher *[[Plotius Tucca]] - friend of [[Virgil]] *[[Mestrius Plutarchus]] ([[Plutarch]]) - philosopher, biographer *[[Gaius Poetelius Libo Visolus]] - consul *[[Gaius Asinius Pollio (consul 40 BC)|Gaius Asinius Pollio]] - consul, scholar *[[Julius Pollux]] - scholar *[[Polybius]] - two; historian and freedman *[[Tiberius Claudius Pompeianus]] - consul of Marcus Aurelius *[[File:Marc Arcis - Marcus Antonius Primus - Musée des Augustins - 49 19 5 (1).jpg|thumb|[[Marcus Antonius Primus]]]][[Pompeius Grammaticus]] - grammarian *[[Gnaeus Pompeius (son of Pompey the Great)|Gnaeus Pompeius]] - son of [[Pompey]] *[[Quintus Pompeius]] - consul *[[Gnaeus Pompeius Magnus]] ([[Pompey]]) - triumvir *[[Sextus Pompeius Magnus Pius]] - son of [[Pompey]] *[[Quintus Pompeius Rufus (consul 88 BC)|Quintus Pompeius Rufus]] - consul *[[Pompeius Saturninus]] - orator, historian, poet *[[Pompeius Silo]] - rhetor *[[Pompeius Strabo]] - consul *[[Pompilius]] - second king *[[Lucius Pomponius]] - poet *[[Sextus Pomponius]] - jurist *[[Marcus Pomponius Bassulus]] - writer *[[File:Proculus Antoninian (obverse).jpg|thumb|Coin depicting [[Proculus]]]][[Titus Pomponius Proculus Vitrasius Pollio]] - consul *[[Pomponius Rufus]] - writer *[[Pomponius Secundus]] - consul *[[Gavius Pontius]] - Samnite general *[[Pontius Telesinus]] - praetor *[[Pontius Pilatus]] - prefect of Judaea *[[Gaius Popillius Laenas]] - consul *[[Publius Popillius Laenas]] - consul *[[Poppaea Sabina]] - wife of [[Nero]] *[[Quintus Poppaedius Silo]] - friend of [[Marcus Livius Drusus (tribune)|Drusus]] *[[Porcia Catonis|Porcia]] - daughter of [[Cato the Younger|Cato]] *[[Porcius Licinus]] - writer *[[Marcus Porcius Latro]] - rhetor *[[Pomponius Porphyrion]] - scholar *[[Porsenna]] - semi-legendary king *[[Aulus Postumius (disambiguation)|Aulus Postumius]] - several people *[[Spurius Postumius (disambiguation)|Spurius Postumius Albinus]] - consul *[[Lucius Postumius Megellus (disambiguation)|Lucius Postumius Megellus]] - consul *[[Aulus Postumius Tubertus]] - dictator *[[Marcus Cassianus Postumus]] - emperor *[[Marcus Antonius Primus]] - general *[[Priscianus]] - grammarian *[[Priscus]] - politician, historian *[[Marcus Aurelius Probus]] - emperor *[[Valerius Probus]] - scholar *[[Saint Procula]] - wife of [[Pontius Pilate]] *[[Proculus]] - usurper *[[Proculus (jurist)]] - jurist *[[Sextus Propertius]] - writer *[[Aurelius Clemens Prudentius]] - Christian poet *[[Quintus Publilius Philo]] - consul *[[Publilius Syrus]] - writer *[[Volero Publilius]] - early tribune *[[Publius Pupius]] - tragedian == Q == *[[Gaius Iulius Quadratus Bassus]] - general and suffect consul in 105<ref>Alison E. Cooley, ''The Cambridge Manual of Latin Epigraphy'' (Cambridge: University Press, 2012), p. 467</ref> *[[Asinius Quadratus]] - senator *[[Titus Quinctius Capitolinus Barbatus]] - early consul *[[Marcus Fabius Quintilianus]] ([[Quintilian]]) - rhetor *[[Quintus (physician)|Quintus]] - physician *[[Quintus Smyrnaeus]] - poet *[[Publius Sulpicius Quirinius]] - consul *[[Quintus Marcius Rufus]] - commander of Marcus Crassus == R == *[[File:Denarius C. Memmius C. F. Romulus.jpg|thumb|240x240px|Roman coin depicting [[Romulus]] as [[Quirinius]]]][[Gaius Rabirius]] - two; senator and poet *[[Gaius Rabirius Postumus]] - senator *[[Lucius Aemilius Regillus]] - praetor *[[Marcus Aqilius Regulus]] - informer *[[Marcus Atilius Regulus]] - consul *[[Publius Memmius Regulus]] - consul *[[Romulus and Remus|Remus]] - mythical founder *[[Reposianus]] - poet[[File:Gold Solidus of Romulus Augustulus.jpg|thumb|Solidus of [[Romulus Augustulus]]]] *[[Quintus Marcius Rex (disambiguation)|Quintus Marcius Rex]] - two; praetor and consul *[[Flavius Ricimer]] - late patrician *[[Romulus]] - mythical founder *[[Romulus Augustulus]] - last western emperor *[[Sextus Roscius]] - client of [[Cicero]] *[[Lucius Roscius Otho]] - tribune *[[Quintus Roscius Gallus]] - actor *[[Rubellius Blandus]] - rhetor *[[Gaius Rubellius Blandus]] - consul *[[Rubellius Plautus]] - relative of [[Nero]] *[[Rubellia Bassa]] - half-sister to above *[[Tyrannius Rufinus|Rufinus]] - Christian writer and grammarian *[[Flavius Rufinus]] - adviser to [[Arcadius]] *[[Curtius Rufus]] - proconsul *[[Quintus Curtius Rufus]] - rhetor, historian *[[Cluvius Rufus]] - historian *[[Publius Servilius Rullus]] - tribune *[[Publius Rupilius]] - consul *[[Gaius Rutilius Gallicus]] - consul *[[Publius Rutilius Lupus]] - grammarian *[[Publius Rutilius Rufus]] - consul == S == *[[File:Vibia Sabina (Villa Adriana) 01.jpg|thumb|Statue of [[Vibia Sabina]]]][[Vibia Sabina]] - wife of [[Hadrian]] *[[Sabinus (Ovid)|Sabinus]] - friend of [[Ovid]] *[[Titus Flavius Sabinus (consul AD 47)|Titus Flavius Sabinus II]] - elder brother of [[Vespasian]] *[[Titus Flavius Sabinus III]] and [[Titus Flavius Sabinus IV|IV]] - consuls *[[Masurius Sabinus]] - jurist *[[Marius Plotius Sacerdos]] - grammarian *[[Julius Sacrovir]] - [[Aedui]] noble *[[Saevius Nicanor]] - grammarian *[[Gaius Livius Salinator|Marcus Livius Salinator]] - consul & founder of [[Forlì]] *[[Sallustius (Neoplatonist)|Sallustius]] – Neoplatonist author *[[File:Bust of Sulla (loan from Ny Carlsberg Glyptotek) - Glyptothek - Munich - Germany 2017.jpg|thumb|Bust of [[Sulla]]]][[Gaius Sallustius Crispus]] - two; historian ([[Sallust]]) and his adopted son *[[Gaius Sallustius Passienus Crispus]] - consul, grandson of [[Sallust]] *[[Salvianus]] - writer *[[Quintus Salvidienus Rufus]] - general of [[Augustus|Octavian]] *[[Lucius Antonius Saturninus]] - usurper *[[Lucius Appuleius Saturninus]] - tribune *[[Gaius Sentius Saturninus]] - consul *[[Gaius Mucius Scaevola]] - legendary hero *[[Publius Mucius Scaevola (disambiguation)|Publius Mucius Scaevola]] - two consuls *[[Quintus Mucius Scaevola (disambiguation)|Quintus Mucius Scaevola]] - two consuls *[[Cassius Scaevus]]-[[Centurion]] of [[Julius Caesar]]'s 8th legion. *[[File:Testa di ennio, tomba degli scipioni, oggi ai musei vaticani.jpg|thumb|Depiction of [[Publius Cornelius Scipio Nasica Corculum]]]][[Marcus Scaurus (disambiguation)|Marcus Aemilius Scaurus]] - three; two consuls and a praetor *[[Lucius Cornelius Scipio (disambiguation)|Lucius Cornelius Scipio]] - two; consul and son of [[Scipio Africanus Major]] *[[Publius Cornelius Scipio (disambiguation)|Publius Cornelius Scipio]] - two; son of [[Scipio Africanus Major]] and father of [[Scipio Africanus Minor]] *[[Scipio Africanus]] - general, victor at the [[Scipio Africanus]] [[Second Punic War]] *[[Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus Minor]] - general, victor at the [[Third Punic War]] *[[Lucius Cornelius Scipio Asiaticus]] - consul *[[Lucius Cornelius Scipio Barbatus]] - consul *[[Gnaeus Cornelius Scipio Calvus]] - consul *[[Publius Cornelius Scipio Nasica (consul 191 BC)|Publius Cornelius Scipio Nasica]] - consul *[[Publius Cornelius Scipio Nasica Corculum]] - consul *[[Publius Cornelius Scipio Salvito]] - consul *[[Publius Cornelius Scipio Nasica Serapio]] - consul *[[Scribonia (wife of Augustus)|Scribonia]] - wife of [[Augustus|Octavian]] *[[File:Servius by Rouille.jpg|thumb|Depiction of [[Servius Tullius]]]][[Lucius Arruntius Scribonianus]] - two; consul and son *[[Lucius Scribonius Libo]] - consul *[[Marcus Scribonius Libo Drusus]] - great-grandson of [[Pompey]] *[[Scribonius Largus]] - physician *[[Gnaeus Tremellius Scrofa]] - writer *[[Julius Secundus]] - orator *[[Coelius Sedulius|Sedulius]] - Christian Latin poet *[[Sejanus|Sejanus, Aelius]] - prefect of the [[Praetorian Guard]] *[[Lucius Seius Strabo]] - A prefect, father of [[Sejanus]] *[[File:Titus Statilius Taurus.jpg|thumb|Depiction of [[Titus Statilius Taurus]]]][[File:Duble herma of Socrates and Seneca Antikensammlung Berlin 07.jpg|thumb|Bust of [[Seneca the Younger]]]]Lucius Annaeus Seneca - two writers, [[Seneca the Elder]] and [[Seneca the Younger]] *[[Senecio]], brother of [[Bassianus (senator)]] *[[Senecio Memmius Afer]], senator *[[Lucius Alfenus Senecio]], last governor of all of Roman Britain *[[Marcus Valerius Senecio]], [[List of Roman governors of Germania Inferior|governor of Germania Inferior (222-22?)]] *[[File:Roman baths suetonius paulinus 02.JPG|thumb|Statue of [[Suetonius]]]][[Quintus Sosius Senecio]] - senator *[[Publius Septimius]] - writer *[[Septimius Serenus]] - poet *[[Serenus Sammonicus]] - writer *[[Quintus Serenus]] - medical writer *[[Sergius (disambiguation)|Sergius]] - multiple people *[[Marcus Sergius]] - tribune with iron hand *[[Quintus Sertorius]] - praetor *[[Sulpicius Lupercus Servasius]] - writer *[[Lucius Julius Servianus]] - consul *[[Servilia (mother of Marcus Junius Brutus)|Servilia]] - mother of [[Marcus Junius Brutus]] *[[Publius Servilius Vatia]] - consul *[[Publius Servilius Isauricus]] - consul *[[Marcus Servilius Nonianus]] - consul *[[Maurus Servius Honoratus|Servius]] - grammarian, commentator *[[Servius Tullius]] - early king *[[Publius Sestius]] - praetor *[[Lucius Septimius Severus]] - emperor *[[Marcus Aurelius Severus Alexander]] - emperor *[[Sextus Julius Severus]] - consul *[[Flavius Valerius Severus]] - emperor *[[Sulpicius Severus]] - historian *[[Quintus Sextius]] - philosopher *[[Titus Sextius]] - governor *[[Sentences of Sextus|Sextus]] - two; teacher and writer *[[Sextus Empiricus]] - doctor and philosopher *[[Gnaeus Sicinius]] - tribune *[[Siculus Flaccus]] - grammarian *[[Gaius Sollius Apollinaris Sidonius]] - official, writer *[[Decimus Junius Silanus (disambiguation)|Decimus Junius Silanus]] - two; consul and adulterer *[[Gaius Junius Silanus]] - consul *[[Gaius Appius Junius Silanus]] - consul *[[Marcus Junius Silanus (disambiguation)|Marcus Junius Silanus]] - three consuls *[[Decimus Junius Silanus Torquatus]] - consul *[[Lucius Junius Silanus Torquatus]] - two; consul and victim *[[Marcus Junius Silanus Torquatus]] - consul *[[Gaius Silius]] - lover of [[Messalina]] *[[Publius Silius Nerva]] - consul *[[Silius Italicus]] - consul, poet *[[Lucius Cornelius Sisenna]] - praetor, historian *[[Publius Sittius]] - wealthy businessman *[[Gaius Iulius Solinus]] - geographer *[[Gaius Sosius]] - consul *[[Quintus Sosius Senecio]] - consul *[[Titus Vestricius Spurinna]] - consul *[[Staberius Eros]] - ex-slave scholar *[[Titus Statilius Taurus]] - consul *[[Publius Papinius Statius]] - poet *[[Stertinius]] - writer *[[Flavius Stilicho]] - general *[[Lucius Aelius Stilo Praeconinus]] - scholar *[[Gaius Licinius Stolo]] - early tribune *[[Sueis]] - writer *[[Gaius Suetonius Paulinus]] - consul *[[Gaius Suetonius Tranquillus]] - writer *[[Publius Suillius Rufus]] - consul *[[Lucius Cornelius Sulla]] (Sulla) - dictator *[[Publius Cornelius Sulla]] - consul *[[Faustus Cornelius Sulla (quaestor 54 BC)|Faustus Cornelius Sulla]] - son of [[Lucius Cornelius Sulla|Sulla]] *[[Sulpicia]] - two writers *[[Servius Sulpicius]] - poet *[[Sulpicius Apollinaris]] - scholar *[[Sulpicius Blitho]] - historian *[[Quintus Sulpicius Camerinus]] - poet *[[Quintus Sulpicius Maximus]] - boy poet *[[Publius Sulpicius Rufus]] - praetor *[[Servius Sulpicius Rufus]] - consul *[[Lucius Licinius Sura]] - consul *[[Quintus Aurelius Symmachus]] - consul *[[Sappho]] - poet == T == *[[File:Tanaquil.jpg|thumb|Depiction of [[Tanaquil]]]][[Cornelius Tacitus]] - historian *[[Marcus Claudius Tacitus]] - emperor *[[Tanaquil]] - semi-legendary woman *[[Tanusius Geminus]] - historian *[[Lucius Tarius Rufus]] - consul *[[Tarpeia]] - semi-legendary woman *[[File:Tarquinius-Collatinus.jpg|thumb|Depiction of [[Lucius Tarquinius Collatinus|Collatinus]]]][[Lucius Tarquinius Collatinus]] - semi-legendary founder *[[Tarquinius Priscus]] - king *[[Tarquinius Superbus]] - last king of Rome *[[Tarquitius Priscus]] - writer *[[Titus Tatius]] - king *[[Publius Terentius Afer]] ([[Terence]]) - dramatist *[[Terentia]] - first wife of [[Cicero]] *[[Terentianus Maurus]] - grammarian *[[Quintus Terentius Scaurus]] - grammarian *[[Quintus Septimius Florens Tertullianus]] ([[Tertullian]]) - Christian writer *[[File:INC-2045-a Ауреус. Тетрик I Старший. Ок. 271—274 гг. (аверс).png|thumb|Coin depicting [[Tetricus I|Tetricus]]]][[Tetricus I|Gaius Pius Esuvius Tetricus]] - emperor *[[Theodosius I]] - emperor *[[Theodosius II]] - emperor *[[Publius Clodius Thrasea Paetus]] - consul *[[File:Bust of Theodosius I (cropped2).jpg|thumb|Bust of [[Theodosius I]]]][[Tiberius Julius Caesar Augustus]] ([[Tiberius]]) - emperor *[[Tiberius Julius Caesar Gemellus]] - victim *[[Tiberius Julius Alexander]] - Jewish official *[[Albius Tibullus]] - poet *[[Gaius Oponius Tigellinus]] - official *[[Gaius Furius Sabinus Aquila Timesitheus]] - praetorian prefect *[[Marcus Tullius Tiro]] - freedman of [[Cicero]] *[[Julius Titianus]] - writer *[[Titinius (poet)|Titinius]] - poet *[[Gnaeus Octavius Titinius Capito]] - general *[[Gaius Titius]] - orator *[[Marcus Titius]] - consul *[[Titius Aristo]] - jurist *[[File:P1080088 Louvre tête empereur Téodose II Ma1036 rwk.JPG|thumb|Bust of [[Theodosius II]]]][[Gaius Titius Antonius Peculiaris]] - two; priest and mayor *[[Titus|Titus Flavius Vespasianus]] (Titus) - emperor *[[Titus Larcius]] - early dictator *[[Titus Manlius Torquatus (disambiguation)|Titus Manlius Torquatus]] - two; hero and consul *[[Quintus Trabea]] - writer *[[Marcus Ulpius Traianus]] ([[Trajan]]) - emperor *[[Gaius Trebatius Testa]] - jurist *[[Trebius Niger]] - writer *[[Gaius Vibius Trebonianus Gallus]] - emperor *[[Gaius Trebonius]] - proconsul *[[Gaius Valerius Triarius]] - general *[[File:Marble head of the emperor Titus (AD79-81), from Utica (Tunisia), about AD 70-81, Roman Empire, British Museum (15859087855).jpg|thumb|Bust of [[Titus]]]][[Tribonianus]] - jurist collaborator with [[Justinian I]] *[[Pompeius Trogus]] - historian *[[Lucius Aelius Tubero]] - friend of [[Cicero]] *[[Quintus Aelius Tubero (jurist)|Quintus Aelius Tubero]] - jurist, annalist *[[Gaius Sempronius Tuditanus]] - consul *[[Publius Sempronius Tuditanus]] - consul *[[Tullia Minor|Tullia]], villainous daughter of [[Servius Tullius]], the sixth Roman king *[[Tullia (daughter of Cicero)|Tullia]] - daughter of [[Cicero]] *[[Tullus Hostilius]] - king *[[Quintus Marcius Turbo]] - official *[[Curia (wife of Quintus Lucretius)|Turia]] - wife of [[Quintus Lucretius Vespillo]], consul *[[Turnus]] - two; legendary hero and satirist *[[Sextus Turpilius]] - writer *[[Turrianus Gracilis]] - writer *[[Clodius Turrinus]] - two rhetoricians *[[Tuticanus]] - friend of [[Ovid]] == U == [[File:Traianus Glyptothek Munich 336.jpg|thumb|Bust of [[Trajan]]]] *[[Ulpia (grandmother of Hadrian)|Ulpia]] - Grandmother of [[Hadrian]]<ref>{{AE|1991|477}}.</ref> *[[Ulpianus of Ascalon]] - Rhetor *[[Domitius Ulpianus]] - Jurist<ref>{{cite web |title=Ulpian {{!}} Roman jurist |url=https://www.britannica.com/biography/Ulpian |access-date=2019-05-10 |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> *[[Marcus Ulpius Traianus (father of Trajan)|Marcus Ulpius Traianus]] - Consul, father of [[Trajan]]<ref>{{cite book |last1=Strobel |first1=Karl |url=https://books.google.com/books?id=6tdFAQAAIAAJ |title=Kaiser Traian: eine Epoche der Weltgeschichte |date=2010 |publisher=Friedrich Pustet |isbn=978-3-7917-2172-9 |page=41 |language=de |access-date=26 March 2020}}</ref> *[[Trajan]] - Emperor<ref>{{cite web |last=Benario |first=Herbert W. |year=2000 |title=Trajan (A.D. 98–117) |url=http://www.roman-emperors.org/trajan.htm |access-date=24 September 2007 |publisher=De Imperatoribus Romanis |archive-date=14 August 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050814084052/http://www.roman-emperors.org/trajan.htm |url-status=dead }}</ref> *[[Urbanus (usurper)|Urbanus]] - Possibly fictional usurper during the reign of [[Aurelian]]<ref>{{cite book |last1=Barbieri |first1=Guido |title=Albo senatorio da Settimio Severo a Carino |date=1952 |publisher=A. Signorelli |location=Rome |page=410 |oclc=7341065}}</ref> == V == *[[File:INC-3015-a Солид. Валент II. Ок. 364 г. (аверс).png|thumb|Solidus depicting [[Valens]]]][[Septimius Vaballathus]] - king under [[Aurelian]] *[[Vagellius]] - poet *[[Valens]] - emperor *[[Fabius Valens]] - consul *[[Vettius Valens]] - astrologer *[[Valentinian I]] - emperor *[[Valentinian II]] - emperor *[[Valentinian III]] - emperor *[[Publius Licinius Valerianus]] ([[Emperor Valerian I|Valerian]]) - emperor *[[Valerius Aedituus]] - epigrammatist *[[File:Lucius Verus - MET - L.2007.26 cropped (head).jpg|thumb|Bust of [[Lucius Verus]]]][[Valerius Antias]] - annalist *[[Decimus Valerius Asiaticus (consul 35)|Decimus Valerius Asiaticus]] - consul *[[Publius Valerius Cato]] - scholar, poet *[[Marcus Valerius Corvus]] - hero *[[Gaius Calpetanus Valerius Festus]] - consul *[[Gaius Valerius Flaccus]] - poet *[[Lucius Valerius Licinianus]] - orator *[[Valerius Maximus]] - historian *[[File:Vespasianus01 pushkin.jpg|thumb|Bust of [[Vespasian]]]][[Publius Valerius Publicola|Publius Valerius Poplicola]] - early consul *[[Lucius Valerius Potitus (disambiguation)|Lucius Valerius Potitus]] - three consuls *[[Quintus Valerius Soranus]] - scholar *[[Quintus Valerius Orca]] - praetor *[[Valgius Rufus]] - consul *[[Vallius Syriacus]] - rhetor *[[Varenus Rufus]] - Governor of [[Bithynia|Bithynia-Pontus]] *[[Quintus Vargunteius]] - lecturer *[[File:Vespasianus01 pushkin.jpg|thumb|Bust of [[Virgil]]]][[Quintus Varius]] - tribune *[[Varius Rufus]] - poet *[[Gaius Terentius Varro]] - consul *[[Marcus Terentius Varro]] - encyclopedist *[[Publius Terentius Varro Atacinus]] - writer *[[Aulus Terentius Varro Murena]] - writer *[[Publius Attius Varus]] - governor *[[Publius Quinctilius Varus]] - general *[[Quinctilius Varus]] - son of general *[[Arrius Varus]] - praetorian prefect *[[Julianus Vatinius]] - general *[[Publius Vatinius]] - consul *[[Publius Vedius Pollio]] - freedman's son[[File:Tunis Bardo Buste 8 (cropped).jpg|thumb|Bust of [[Vitellius]]]] *[[Flavius Vegetius Renatus]] - writer *[[Aulus Didius Gallus Fabricius Veiento]] - consul *[[Velius Longus]] - scholar *[[Velleius Paterculus]] - historian *[[Venantius Honorius Clementianus Fortunatus]] - poet *[[Vennonius]] - historian *[[Publius Ventidius]] - consul *[[Ventidius Cumanus]] - [[Procurator (Roman)|procurator]] of [[Iudaea province|Judea]] *[[Verginia]] - legendary victim *[[Verginius Flavus]] - teacher *[[Lucius Verginius Rufus]] - consul and leader of rebellion against Nero *[[Gaius Verres]] - proconsul *[[Lucius Verus]] - emperor *[[Vespasian|Titus Flavius Vespasianus]] ([[Vespasian]]) - emperor *[[Lucius Vettius]] - accuser *[[Vettius Philocomus]] - friend of [[Lucilius]] *[[Lucius Vettius Scato]] - praetor *[[Vettius Valens]] - astronomer/astrologer *[[Caelius Vibenna]] - semi-legendary figure who gave his name to the [[Caelian]] hill, but real [[Etruscan civilization|Etruscan]] from [[Vulci]], Caile Vipinas *[[Quintus Vibius Crispus]] - consul *[[Gaius Vibius Marsus]] - consul *[[Gaius Vibius Maximus]] - consul *[[Gaius Vibius Rufus]] - consul *[[Gaius Marius Victorinus]] - writer *[[Maximus Victorinus]] - grammarian *[[Lucius Villius Annalis]] - tribune *[[Gaius Julius Vindex]] - rebel *[[Lucius Vinicius (disambiguation)|Lucius Vinicius]] - two; father and son, both consuls *[[Marcus Vincius (disambiguation)|Marcus Vinicius]] - consul *[[Publius Vinicius]] - consul *[[Titus Vinius]] - consul *[[Vipsania Julia]] - granddaughter of Augustus *[[Virgil|Publius Vergilius Maro]] (Virgil) - writer *[[Viriathus]] - semi-legendary writer *[[Vitellius|Aulus Vitellius]] - emperor *[[Lucius Vitellius]] - consul *[[Vitruvius]] - architect *[[Gaius Dillius Vocula]] - legate *[[Volcatius Sedigitus]] - writer *[[Volcacius Moschus]] - writer *[[Lucius Voltacilius Pitholaus]][[File:Antoninianus of Zenobia (obverse).png|thumb|Coin depicting [[Zenobia]]]] *[[Publius Volumnius]] - philosopher, companion of Brutus *[[Gnaeus Manlius Vulso (consul 189 BC)|Gnaeus Manlius Vulso]] - Consul who led a campaign during the [[Galatian War]]<ref>Livy, 39, 6-7. [[Fasti Triumphales]].</ref> *[[Lucius Manlius Vulso Longus]] - Consul and general during the [[First Punic War]]<ref>Dupuy, Trevor N. [[Harper Encyclopedia of Military Biography]]. Chicago: Book Sales, Incorporated, 1995.</ref> == Z == * [[Zenobia]]- Ancient Roman leader ==Lihimi m-pahi== * [[List of Roman emperors]] * [[List of Roman generals]] * [[List of Roman women]] * [[Political institutions of ancient Rome#Lists of individual office holders]] * [[List of ancient doctors]] == Kundivihira == {{Reflist}} [[Category:Lists of ancient Roman people|*]] dfcqqb50ac1sgkxumg9qa35l3hl55br Hana Sugisaki 0 27084 145534 143837 2026-08-03T02:34:36Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145534 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Hana Sugisaki'''|杉咲 花 Sugisaki Hana dɔɣim dabisili nyɛla silimiin goli October dabaa ayi dali yuuni 1997, o nyɛla [[Japanese people|Japan]] kpɛrikpɛrita ŋun nyɛ paɣa ŋun daa tuui dihi o nuu gbana zuɣu n-ti [[Stardust Promotion]]. O akpaaku zuɣu yuli kurili n-nyɛ '''Hana Kajiura'''.<ref name="stardust">{{Cite web|url=http://official.stardust.co.jp/section4/file/kajiura/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225214330/http://official.stardust.co.jp/section4/file/kajiura/index.html |title=梶浦花 |archive-date=2009-02-25 |access-date=2012-05-05 }}</ref> ==Piligu lahabali == Sugisaki daa piligi la kpɛrigu ka nyɛ bia [[Stardust Promotion]] ka bɛ daa na booni o {{Nihongo|Hana Kajiura|梶浦花|Kajiura Hana}}.<ref name="stardust" /> O daa yi kpɛrigu kpɛribu yaɣili ŋɔ amaa ka daa ti lahi yɛli ni di tu ni o leei kpɛrikpɛrita.<ref name= "deview" /> O daa labi na kpɛrigu ni ka daa dihi o nuu gbana zuɣu n-ti [[Ken-On]] laɣingu dama [[Mirai Shida]] nyɛla Hana ni doli so ka o gba be "talent agency".<ref name= "deview">{{cite book |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title= De View|location= Japan |publisher= [[Oricon| Oricon Entertainment]]|date= June 2012}}</ref> O daa labi Ken-On silimiin goli April yuuni 2011.<ref>{{Cite web|url=http://www.ken-on.co.jp/2011/04/post_145.html|title=新人所属のお知らせ「杉咲 花」|access-date=2012-05-05|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120804083951/http://www.ken-on.co.jp/2011/04/post_145.html|archive-date=2012-08-04}}</ref> == Filmography == === Film === {| class="wikitable sortable" ! Year ! Title ! Role ! Director ! Notes ! class = "unsortable" | {{Abbr|Ref.|References}} |- |rowspan="2"| 2012 |''[[Ouran High School Host Club (film)|Ouran High School Host Club]]'' | Reiko Kanazuki | Tetsuo Kan | | |- |''[[Yōkai Ningen Bem|Humanoid Monster, Bem]]'' | Yui Natsume | Shunsuke Kariyama | | |- |rowspan="2"| 2013 |''Madame Marmalade no Ijo na Nazo: Shutsudai Hen '' | Sachiko Tsutsui | Taiki Ueda | | |- |''Madame Marmalade no Ijo na Nazo: Kaito Hen '' | Sachiko Tsutsui | Taiki Ueda | | |- | 2014 |''In the Hero '' |Ayumi Motomura |Masaharu Take | | |- |rowspan="5"| 2015 |''[[When Marnie Was There (film)|When Marnie Was There]]'' |Sayaka (voice) |[[Hiromasa Yonebayashi]] | |<ref name="oricon20140729">{{cite web |url= http://www.oricon.co.jp/news/2040357/full/ |title= 杉咲花、『思い出のマーニー』第三のヒロイン"彩香"を好演 | date= July 29, 2014 |access-date= June 27, 2015|work= Oricon |language=ja}}</ref> |- |''[[The Pearls of the Stone Man]]'' |Sae Ueda | Yūzō Asahara | | |- |''[[Mozu (film)|Mozu The Movie]]'' | Megumi Ōsugi | [[Eiichirō Hasumi]] | | |- |''[[Tsukuroi Tatsu Hito (film)|A Stitch of Life]]'' |Yuki |Yukiko Mishima | | |- |''[[Pieta in the Toilet]]'' | Mai | Daishi Matsunaga | |<ref>{{cite web |url= http://www.allcinema.net/prog/show_c.php?num_c=351114|script-title=ja:トイレのピエタ(2015)|access-date= June 5, 2015|work= allcinema|publisher= Stingray|language= ja}}</ref> |- |rowspan="2"| 2016 |''Scanner'' |Ami Akiyama |[[Shusuke Kaneko]] | | |- |''[[Her Love Boils Bathwater]]'' |Azumi |Ryōta Nakano | | |- |rowspan="2"| 2017 |''[[Blade of the Immortal (film)|Blade of the Immortal]]'' |Rin Asano |[[Takashi Miike]] | | |- |''[[Mary and the Witch's Flower]]'' |Mary (voice) |Hiromasa Yonebayashi |Lead role | |- |rowspan="3"| 2018 |''[[Bleach (2018 film)|Bleach]]'' |[[Rukia Kuchiki]] |[[Shinsuke Sato]] | | |- |''[[Perfect World (film)|Perfect World]]'' |Tsugumi Kawana |Kenji Shibayama |Lead role | |- |''Ten Years Japan'' |Maika |Megumi Tsuno |Lead role, segment "Data" | |- |rowspan="2"| 2019 |''The Promised Land'' |Tsumugi Yukawa |[[Takahisa Zeze]] | |<ref>{{cite web|url= https://www.kadokawa-pictures.jp/official/rakuen/|title= 楽園|access-date= September 17, 2019|work= Kadokawa|archive-date= October 19, 2019|archive-url= https://web.archive.org/web/20191019182414/http://www.kadokawa-pictures.jp/official/rakuen/|url-status= dead}}</ref> |- |''12 Suicidal Teens'' |Anri |[[Yukihiko Tsutsumi]] |Lead role |<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/89811/|title= 十二人の死にたい子どもたち|access-date= January 13, 2024|work= eiga.com}}</ref> |- |rowspan="2"| 2020 |''All About March'' |Sakura Watanabe |Kazuhiko Yukawa | |<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/92098/|title= 弥生、三月 君を愛した30年|access-date= September 21, 2023|work= eiga.com}}</ref> |- |''Blue, Painful, Fragile'' |Hisano Akiyoshi |Shunsuke Kariyama |Lead role |<ref>{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2020/03/06/66128.html|title= 吉沢亮×杉咲花W主演、住野よるの青春サスペンス「青くて痛くて脆い」映画化|access-date= March 6, 2020|work= Cinema Cafe|date= 6 March 2020}}</ref> |- |rowspan="3"| 2021 |''[[Words Bubble Up Like Soda Pop]]'' |Smile (voice) |[[Kyōhei Ishiguro]] |Lead role |<ref>{{cite web|url= https://natalie.mu/eiga/news/403381|title= 「サイダーのように言葉が湧き上がる」公開は2021年6月に、YouTubeチャンネルも始動|access-date= March 13, 2021|work= Natalie|archive-date= June 27, 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230627031910/https://natalie.mu/eiga/news/403381|url-status= dead}}</ref> |- |''[[The Great Yokai War: Guardians]]'' | Fox-Faced Woman |[[Takashi Miike]] | |<ref>{{cite web|url= https://natalie.mu/eiga/news/404425|title= 杉咲花と大沢たかおが令和版「妖怪大戦争」に出演、始動会見で発表|access-date= March 13, 2021|work= Natalie|archive-date= April 4, 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230404081705/https://natalie.mu/eiga/news/404425|url-status= dead}}</ref> |- |''99.9 Criminal Lawyer: The Movie'' |Honoka Kōno |Hisashi Kimura | |<ref>{{cite web|url= https://natalie.mu/eiga/news/427597|title= 杉咲花が松本潤主演「99.9-刑事専門弁護士-」新ヒロインに、新たな超特報も解禁|access-date= May 11, 2021|work= Natalie|archive-date= April 25, 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230425235046/https://natalie.mu/eiga/news/427597|url-status= dead}}</ref> |- |2022 |''[[Break of Dawn (manga)|Break of Dawn]]'' |Yūma Sawatari (voice) |Tomoyuki Kurokawa |Lead role |<ref>{{cite web |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-07-04/break-of-dawn-anime-film-reveals-main-cast-staff-2nd-teaser-video-october-premiere/.187382 |title=Break of Dawn Anime Film Reveals Main Cast, Staff, 2nd Teaser Video, October Premiere |website=[[Anime News Network]] |date=July 4, 2022 |access-date=July 4, 2022}}</ref> |- |rowspan="3"| 2023 |''We're Broke, My Lord!'' |Sayo |Tetsu Maeda | |<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/97778/|title= 大名倒産|access-date= December 14, 2022|work= eiga.com}}</ref> |- |''The Innocent Game'' |Mirei Orimoto |[[Yoshihiro Fukagawa]] | |<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/99075/|title= 法廷遊戯|access-date= March 10, 2023|work= eiga.com}}</ref> |- |''Ichiko'' |Ichiko |Akihiro Toda |Lead role |<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/99922/|title= 市子|access-date= July 27, 2023|work= eiga.com}}</ref> |- |2024 |''52-Hertz Whales'' |Kiko |[[Izuru Narushima]] |Lead role |<ref>{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2023/08/11/86850.html|title= 杉咲花主演でベストセラー小説を映画化『52ヘルツのクジラたち』2024年3月公開|access-date= August 11, 2023|work= eiga.com|date= 11 August 2023}}</ref> |- |2025 |''Kataomoi Sekai'' | |[[Nobuhiro Doi]] |Lead role |<ref>{{cite web|url= https://natalie.mu/eiga/news/516631|title= 広瀬すず×杉咲花×清原果耶が「片思い世界」でトリプル主演、脚本は坂元裕二|access-date= March 15, 2023|work= Natalie|archive-date= March 15, 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230315030303/https://natalie.mu/eiga/news/516631|url-status= dead}}</ref> |- |TBA |''Emergency Interrogation Room: The Final'' |Nao Makabe |Jōta Tsunehiro | |<ref name=kintori>{{cite web|url= https://natalie.mu/eiga/news/516920|title= 劇場版「緊急取調室」に杉咲花、眞島秀和、草刈正雄、比嘉愛未らドラマキャスト集結|access-date= March 17, 2023|work= natalie|archive-date= March 31, 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230331094302/https://natalie.mu/eiga/news/516920|url-status= dead}}</ref> |- |} === Television drama=== {| class="wikitable sortable" ! Year ! Title ! Role ! Network ! Notes ! class = "unsortable" | {{Abbr|Ref.|References}} |- |rowspan=3| 2011|| ''[[Ouran High School Host Club]]'' || Reiko Kanazuki || [[Tokyo Broadcasting System|TBS]]|| Episodes 7-11|| |- | ''Don Quixote'' || Rina Takazawa || [[Nippon Television|NTV]]|| Episode 7 || |- | ''[[Yōkai Ningen Bem|Humanoid Monster, Bem]]'' || Yui Natsume || NTV || || |- |rowspan=4| 2012|| ''13-sai no Hellowork'' || Chisato Saeki || [[TV Asahi]]|| Episode 2|| |- | ''[[Kazoku no Uta|Family Song]]'' || Kokoro Osawa || [[Fuji Television|Fuji TV]]|| || |- | ''Miss Double Faced Teacher'' || Kaoru Noma || TBS || || |- | ''Resident: Story of 5 Interns''|| Ruka Ueno || TBS|| Episode 4 || |- |rowspan=2| 2013|| ''Ferris Wheel at Night'' || Ayaka Endo ||TBS|| || |- | ''Nameless Poison'' || Michika Furuya || TBS || Episodes 6-11 || |- |rowspan=6| 2014|| ''Emergency Interrogation Room'' || Nao Makabe || TV Asahi || ||<ref name=kintori/> |- |''Jiken Kyumeii 2 - IMAT no Kiseki'' || Aki Tachibana || TV Asahi || TV movie || |- | ''Mysterious Transfer Student'' || Asuka || [[TV Tokyo]] || || |- | ''[[Shinigami-kun]]'' || Hitomi Saionji || TV Asahi || Episode 3|| |- | ''[[Mozu (TV series)|Mozu Season 1]]'' || Megumi Osugi || TBS || || |- | ''[[Mozu (TV series)|Mozu Season 2]]'' || Megumi Osugi || TBS/[[Wowow]] || || |- |2015 || ''[[Gakkō no Kaidan (2015 TV series)|The Girl's Speech]]'' || Mimori Kōda || NTV || || |- |rowspan=2| 2016|| ''[[Toto Neechan|Daddy Sister]]'' || Yoshiko Kohashi || [[NHK]] || ''[[Asadora]]'' || |- | ''Montage'' || Natsumi Nakano || Fuji TV || Miniseries || |- | 2018 || ''[[Boys Over Flowers Season 2 (TV series)|Boys Over Flowers Season 2]]'' || Oto Edogawa || TBS || Lead role || |- |rowspan=2| 2019 || ''[[Idaten (TV series)|Idaten]]'' || Shima and Riku || NHK || [[Taiga drama|''Taiga'' drama]]||<ref name=RS>{{cite web |url= https://realsound.jp/movie/2021/01/post-689465_2.html|title= 杉咲花、『おちょやん』で生き生きとした表現 演技と方言で証明する若き実力|access-date= March 13, 2021|work= Real Sound|date= 12 January 2021}}</ref> |- | ''Temp Staff Mind Reader Ataru'' || Ataru Matoba || TV Asahi || Lead role ||<ref name=RS/> |- | 2020–21 || ''[[Ochoyan]]'' || Chiyo Takei || NHK || Lead role; ''Asadora''||<ref>{{cite web|url= https://www.nhk.or.jp/dramatopics-blog/1000/414844.html|title= 2020年度後期 連続テレビ小説「おちょやん」ヒロインは杉咲花さん!|access-date= January 4, 2019|work= NHK|archive-date= January 15, 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210115213246/https://www.nhk.or.jp/dramatopics-blog/1000/414844.html|url-status= dead}}</ref> |- | 2021 || ''[[Love's in Sight!]]'' || Yukiko Akaza || NTV || Lead role||<ref>{{cite web |url= https://www.crank-in.net/news/91781/1|title= 杉咲花、朝ドラ後初ドラマで盲学校生に ラブコメ『恋です!』10月スタート|access-date= July 16, 2021|work= Natalie|date= 13 July 2021}}</ref> |- | 2022 || ''Prism'' || Satsuki || NHK || Lead role ||<ref>{{cite web|url= https://natalie.mu/eiga/news/482679|title= 杉咲花、藤原季節、森山未來の思いが交錯するドラマ「プリズム」7月に放送開始|access-date= June 24, 2022|work= Natalie|archive-date= June 24, 2024|archive-url= https://web.archive.org/web/20240624111339/https://natalie.mu/eiga/news/482679|url-status= dead}}</ref> |- | 2023 || ''A Day-Off of Hana Sugisaki'' || Herself || Wowow || Lead role ||<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/news/20221121/3/|title= 「杉咲花の撮休」2023年2月から放送・配信! 松居大悟、今泉力哉、三宅唱が監督|access-date= November 21, 2022|work= eiga.com}}</ref> |- |} === Other television === {| class="wikitable" ! Year ! Title ! Network ! Notes ! class = "unsortable" | {{Abbr|Ref.|References}} |- | 2020|| ''[[71st NHK Kōhaku Uta Gassen]]'' || [[NHK]] || As a judge ||<ref>{{cite web|url= https://natalie.mu/eiga/news/410057|title= 杉咲花、染谷将太、吉沢亮がNHK紅白歌合戦のゲスト審査員に!「エール」特別企画も|access-date= January 7, 2021|work= Natalie|archive-date= January 9, 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210109211737/https://natalie.mu/eiga/news/410057|url-status= dead}}</ref> |- |} ===Radio=== {| class="wikitable" ! Year ! Title ! Role ! Network ! Notes ! class = "unsortable" | {{Abbr|Ref.|References}} |- |2018–2021 |''Sugisaki Hana no Flower Tokyo'' |Host |[[Tokyo FM]] | |<ref>{{cite web |url= https://www.sponichi.co.jp/entertainment/news/2021/09/25/kiji/20210925s00041000655000c.html|title= 杉咲花、3年間続いたラジオレギュラー終了 万感の思いこみ上げ「絶対泣かないと思ってたんですけど…」|access-date= November 17, 2021|work= Sponichi}}</ref> |- |} ==Pina== {| class="wikitable" |- ! Year ! Award ! Category ! Work(s) ! Result ! Ref. |- | rowspan="1"|2015 | 7th TAMA Film Awards | Best New Actress | ''A Stitch of Life'', ''The Pearls of the Stone Man'', ''Pieta in the Toilet'' | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://doramaworld.blogspot.com/2015/11/winners-of-7th-tama-movie-awards-2015.html|title=Winners of the 7th TAMA Movie Awards (2015)|year=2015|publisher=Dorama World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tamaeiga.org/2015/award/|title=第7回TAMA映画賞|publisher=TAMA CINEMA FORUM|language=Japanese}}</ref> |- |rowspan=10"|2016 | 29th [[Nikkan Sports Film Award]]s | [[Nikkan Sports Film Award for Best Newcomer|Best Newcomer]] | ''Her Love Boils Bathwater'', ''Scanner'' | {{nom}} | <ref>{{cite web|url=https://cinefil.tokyo/_ct/17016106|title=日本の賞レースも始まる!『怒り』が8候補ノミネート!続くは『64-ロクヨン-』『永い言い訳』など [日刊スポーツ映画大賞]|year=2016|publisher=Cinefil|language=Japanese}}</ref> |- | [[Yubari International Fantastic Film Festival]] | New Wave Actress |rowspan="3"| ''Pieta in the Toilet'' | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://moviewalker.jp/news/article/73146/|title=ゆうばり国際ファンタスティック映画祭2016が開幕!|year=2016|publisher=Movie Walker|language=Japanese|access-date=2024-01-29|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404030530/https://moviewalker.jp/news/article/73146/|url-status=dead}}</ref> |- | 70th [[Mainichi Film Awards]] | Best Newcomer Actress | {{nom}} | <ref>{{cite web|url=https://xn--gdkzb6a433zko4a.com/%E6%9D%89%E5%92%B2%E8%8A%B1-%E5%87%BA%E6%BC%94%E3%83%89%E3%83%A9%E3%83%9E%E4%B8%80%E8%A6%A7%E3%83%A9%E3%83%B3%E3%82%AD%E3%83%B3%E3%82%B0/|title=杉咲花 出演ドラマ(一覧)ランキング|year=2019|publisher=出演ドラマ.com|language=Japanese}}</ref> |- | 25th [[Tokyo Sports Film Award]]s | [[Tokyo Sports Film Award for Best Newcomer|Best Newcomer]] | {{nom}} | <ref>{{cite web|url=https://www.tokyo-sports.co.jp/articles/-/145118|title=【東スポ映画大賞】ノミネート作品発表 ビートたけし審査委員長が月末に最終ジャッジ|year=2016|publisher=東スポWEB|language=Japanese|access-date=2024-01-29|archive-date=2023-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521095301/https://www.tokyo-sports.co.jp/articles/-/145118|url-status=dead}}</ref> |- | 11th Osaka Cinema Festival | Best Newcomer Actress | rowspan="2"|''The Pearls of the Stone Man'', ''Pieta in the Toilet'' | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://www.oocf.net/archive|title=おおさかシネマフェスティバル (Archive)|publisher=おおさかシネマフェスティバル|language=Japanese}}</ref> |- | [[37th Yokohama Film Festival]] | Best Newcomer | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://asianmoviepulse.com/2016/02/37th-yokohama-film-festival/|title=37th Yokohama Film Festival|year=2016|publisher=Asian Movie Pulse}}</ref><ref>{{cite web|url=http://yokohama-eigasai.o.oo7.jp/37-2015/37_2015_shou.html|title=第37回ヨコハマ映画祭 2015年日本映画個人賞|publisher=ヨコハマ映画祭|language=Japanese}}</ref> |- |rowspan="2"| 41st [[Hochi Film Award]]s | Best Supporting Actress |rowspan="4"|''Her Love Boils Bathwater'' | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/event/ev0000323/2016/1/|title=Hochi Film Awards - 2016 Awards|publisher=IMDb}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hochi.co.jp/award/hochi_eigashou/history.html|title=報知映画賞 過去の受賞一覧|publisher=報知新聞社|language=Japanese}}</ref> |- | Best New Artist | {{nom}} | <ref>{{cite web|url=https://doramaworld.blogspot.com/2016/11/nominees-for-41st-hochi-movie-awards.html|title=Nominees for the 41st Hochi Movie Awards (2016)|year=2016|publisher=Dorama World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://tsuiran.jp/pickup/20161113/10137|title=報知映画賞『怒り』が9部門でノミネート|year=2016|publisher=ついラン|language=Japanese|access-date=2024-01-29|archive-date=2025-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124192820/https://tsuiran.jp/pickup/20161113/10137|url-status=dead}}</ref> |- |rowspan="2"| 59th [[Blue Ribbon Awards]] | Best Supporting Actress | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://www.allcinema.net/award/%E3%83%96%E3%83%AB%E3%83%BC%E3%83%AA%E3%83%9C%E3%83%B3%E8%B3%9E(2016)|title=2016年 第59回 ブルーリボン賞|publisher=allcinema: 映画データベース|language=Japanese}}</ref> |- | Best Newcomer | {{nom}} | <ref>{{cite web|url=https://doramaworld.blogspot.com/2017/01/nominees-of-59th-blue-ribbon-awards-2016.html|title=Nominees of the 59th Blue Ribbon Awards (2016)|year=2017|publisher=Dorama World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.daily.co.jp/gossip/2017/01/04/0009801113.shtml|title=第59回ブルーリボン賞「湯を沸かすほどの熱い愛」5部門でノミネート|publisher=デイリースポーツ|year=2017|language=Japanese}}</ref> |- |rowspan="9"|2017 | [[38th Yokohama Film Festival]] | Best Supporting Actress |rowspan="7"|''Her Love Boils Bathwater'' | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://doramaworld.blogspot.com/2016/12/individual-winners-of-38th-yokohama.html|title=Individual winners of the 38th Yokohama Film Festival's Japanese Movie Awards|year=2016|publisher=Dorama World}}</ref><ref>{{cite web|url=http://yokohama-eigasai.o.oo7.jp/38-2016/38_2016_shou.html|title=第38回ヨコハマ映画祭 2016年日本映画個人賞|publisher=ヨコハマ映画祭|language=Japanese}}</ref> |- | 71st [[Mainichi Film Awards]] | [[Mainichi Film Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]] | {{nom}} | <ref>{{cite web|url=https://marumatsu.main.jp/archives/31708|title=第71回毎日映画コンクール2016 ノミネート|year=2016|publisher=丸松工具|language=Japanese}}</ref> |- | 26th [[Tokyo Sports Film Award]]s | [[Tokyo Sports Film Award for Best Newcomer|Best Newcomer]] | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://www.tokyo-sports.co.jp/articles/-/190696|title=【映画大賞】新人賞・杉咲花にたけしデレデレ「かわいいね」|year=2017|publisher=東スポWEB|language=Japanese}}</ref> |- | 12th Osaka Cinema Festival | Best Supporting Actress | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://www.oocf.net/archive|title=おおさかシネマフェスティバル (Archive)|publisher=おおさかシネマフェスティバル|language=Japanese}}</ref> |- |rowspan="2"| [[40th Japan Academy Film Prize]] | [[Japan Academy Film Prize for Outstanding Performance by an Actress in a Supporting Role|Best Supporting Actress]] | {{won}} |rowspan="2"| <ref>{{cite web|url=https://asianmoviepulse.com/2017/03/40th-japanese-academy-awards/|title=40th Japanese Academy Awards|year=2017|publisher=Asian Movie Pulse}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.japan-academy-prize.jp/prizes/40.html|title=第40回 日本アカデミー賞 最優秀賞決定!|publisher=日本アカデミー賞|language=Japanese}}</ref> |- | Newcomer of the Year | {{won}} |- | 26th [[Japanese Movie Critics Awards]] | Best Supporting Actress | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://doramaworld.blogspot.com/2017/05/winners-of-26th-japan-movie-critics.html|title=Winners of the 26th Japan Movie Critics Award|year=2017|publisher=Dorama World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://jmcao.org/news/award/192/|title=受賞一覧 第26回|publisher=日本映画批評家大賞|language=Japanese}}</ref> |- | 90th [[Kinema Junpo|Kinema Junpo Awards]] | Best Supporting Actress | ''Her Love Boils Bathwater'', ''Scanner'' | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://asianmoviepulse.com/2017/02/90th-kinema-junpo-awards/|title=90th Kinema Junpo Awards|year=2017|publisher=Asian Movie Pulse}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kinenote.com/main/award/kinejun/y2016.aspx|title=キネマ旬報ベスト・テン 2016年・第90回|publisher=KineNote|language=Japanese}}</ref> |- | 42nd [[Hochi Film Awards]] | Best Supporting Actress | ''Blade of the Immortal'' | {{nom}} | <ref>{{cite web|url=https://pixiin.com/award-hochi-eigashou-all/|title=【2022年末まで一覧】報知映画賞ノミネート歴代受賞結果まとめ|year=2022|publisher=映画評価ピクシーン|language=Japanese}}</ref> |- | rowspan="3"|2018 | [[12th Asian Film Awards]] | [[Asian Film Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]] |rowspan="2"| ''Blade of the Immortal'' | {{nom}} | <ref>{{cite web|url=https://asianfilmfestivals.com/2018/01/11/asian-film-awards-nominees-2018/|title=12th Asian Film Awards – Nominees 2018|year=2018|publisher=Asian Film Festivals}}</ref><ref>{{cite web|url=https://wwws.warnerbros.co.jp/mugen/news/?single=49|title=映画『無限の住人』、第12回アジア・フィルム・アワードにノミネート!|year=2018|publisher=ワーナー・ブラザース|language=Japanese}}</ref> |- | 6th Japan Action Awards | Best Action Actress - Excellence Award | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://spice.eplus.jp/articles/178974|title=『HiGH&LOW』が2冠&綾瀬はるかが2年連続最優秀アクション女優に 『第6回ジャパンアクションアワード』授賞式|publisher=SPICE(スパイス)|language=Japanese}}</ref> |- | 42nd [[Elan d'or Awards]] | [[Elan d'or Award for Newcomer of the Year|Newcomer of the Year]] | ''Blade of the Immortal'', ''Mary and the Witch's Flower'' | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://www.producer.or.jp/backnumber/elandor/view/330|title=2018年 エランドール賞 受賞作品・受賞者|publisher=一般社団法人日本映画テレビプロデューサー協会|language=Japanese}}</ref> |- | rowspan="2"|2019 | 7th Japan Action Awards | Best Action Actress - Excellence Award | ''BLEACH'' | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://natalie.mu/eiga/news/326990|title=アクションアワードに塚本晋也や福田雄一が出席、作品賞は「精霊の守り人」に|year=2019|publisher=映画ナタリー|access-date=2024-01-29|archive-date=2023-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520145729/https://natalie.mu/eiga/news/326990|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.mynavi.jp/article/20190408-804883/|title=「ジャパンアクションアワード2019」発表、スーパー戦隊で巨大ロボを38年間演じたレジェンド日下秀昭が特別功労賞に|year=2019|publisher=マイナビニュース}}</ref> |- | 44th [[Hochi Film Awards]] | Best Supporting Actress | ''12 Suicidal Teens'', ''The Promised Land'' | {{nom}} | <ref>{{cite web|url=https://pixiin.com/award-hochi-eigashou-all/|title=【2022年末まで一覧】報知映画賞ノミネート歴代受賞結果まとめ|year=2022|publisher=映画評価ピクシーン|language=Japanese}}</ref> |- | rowspan="2"|2022 | 51st Best Dressed Awards | Public Entertainment/Sport Category | | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/news/2258840/full/|title=杉咲花、ベストドレッサー受賞で派手なドレス姿も「普段は黒でシワのつきにくい服を選ぶ」|year=2022|publisher=ORICON NEWS|language=Japanese}}</ref> |- | 30th Hashida Awards | Rookie Actress of the Year | ''Ochoyan'', ''Love's In Sight'' | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://neotokyo2099.com/2022/05/10/sugisaka-hana-wins-new-face-award-at-the-the-30th-hashida-awards/|title=Sugisaka Hana wins the newcomer award at the 30th Hashida Awards|year=2022|publisher=Neo-Tokyo 2099}}</ref><ref>{{cite web|url=https://hashida.or.jp/award/|title=橋田賞「受賞者リスト」|publisher=橋田賞|一般財団法人 橋田文化財団}}</ref> |- | rowspan="2"|2024 | 78th [[Mainichi Film Awards]] | [[Mainichi Film Award for Best Actress|Best Actress]] | rowspan="2"|''Ichiko'' | {{won}} | <ref>{{cite web |url= https://www.nikkansports.com/entertainment/news/202401180001403.html|title= 毎日映画コンクールで「せかいのおきく」最多3冠、鈴木亮平と杉咲花が主演賞|access-date= January 19, 2024|work= Nikkan Sports}}</ref> |- | [[47th Japan Academy Film Prize]] | Best Actress | {{pending}} | <ref>{{cite web |url= https://www.oricon.co.jp/news/2311800/full/|title= 『第47回 日本アカデミー賞』受賞者・作品発表 授賞式司会は羽鳥慎一、岸井ゆきの【コメント全文】|access-date= January 25, 2024|work= Oricon}}</ref> |- |} == Kundivihira == {{Reflist}} == External links == * {{Official website|http://www.ken-on.co.jp/hana/}} {{in lang|ja}} * {{ann|people|135627}} * {{IMDb name|4954157}} {{Navboxes |title = Awards for Hana Sugisaki |list = {{Blue Ribbon Award for Best Supporting Actress}} {{Hochi Film Award for Best Supporting Actress}} {{Japan Academy Prize for Best Supporting Actress}} {{Mainichi Film Award for Best Actress}} {{Tokyo Sports Film Award for Best Newcomer}} {{Yokohama Film Festival Best Supporting Actress}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Sugisaki, Hana}} [[Category:1997 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Asadora lead actors]] [[Category:Japanese child actresses]] [[Category:Japanese film actresses]] [[Category:Japanese radio personalities]] [[Category:Japanese television actresses]] [[Category:Japanese voice actresses]] [[Category:Ken-On artists]] [[Category:Actresses from Tokyo]] [[Category:Voice actresses from Tokyo]] [[Category:21st-century Japanese actresses]] 6ybi8n5j6lhpkg6bzsmjfjjuwmca67v Comparison of tablet computers 0 27261 145518 142783 2026-08-02T23:10:26Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145518 wikitext text/x-wiki {{short description|None}} {{multiple| {{Cleanup bare URLs|date=August 2022}} {{Update|date=November 2016}} }} Ŋan doli ŋɔ na nyɛla "[[tablet computer]]s", ni di ni pu shɛm. ==Media tablets== "[[Multimedia]] tablet" nima nyɛla din zaŋ ŋmahindi taba teebulinima ŋan doli ŋɔ ni na. ===Din galisi gari {{convert|8.5|in|cm|abbr=on}} diɣi=== Teebuya dibaa ayi din doli ŋɔ na zaŋ la "multimedia tablet" nima ŋmahindi taba ni diɣi din yɛliŋ gari 8.5cm din yina yuuni ''2012'' ni din yoli yina. ====Android==== Teebuli ŋɔ zaŋ la "multimedia tablet" nima din tumdi ni "''Android'' operating systems" n ŋmahindi taba. {{Incomplete list|date=October 2017}} <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Release date ! [[display size#Measurements and units|Display size]] ! [[Display resolution]] ! Pixel density (PPI) ! Display technology ! Android version history !CPU Model ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! [[Bluetooth]] ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>{{nowrap|([[GiB]])}}</small> ! Storage expansion ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(h)</small> ! Camera(s) ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight ! Other features |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Acer Tablet#Iconia Tab A510|Acer Iconia A510]]<ref>{{cite web |url= http://us.acer.com/ac/en/US/content/model/HT.H9LAA.004 |title= ICONIA TAB A510 |publisher= acer.com |access-date= 2012-06-08 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120501073546/http://us.acer.com/ac/en/US/content/model/HT.H9LAA.004 |archive-date= 2012-05-01 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2012|04}}<ref>{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/acer_iconia_tab_a510-4642.php |title=Acer Iconia Tab A510 |publisher= gsmarena.com |access-date= 2012-06-08}}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1280×800 [[Wide Extended Graphics Array|WXGA]]}} | 149 | [[TFT LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes}} | 32 | microSDHC | 1 | 10.38<ref>{{cite web |author= Joseph Volpe |url= https://www.engadget.com/2012/04/30/acer-iconia-tab-a510-review/ |title= Acer Iconia Tab A510 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-04-30 |access-date= 2012-06-08}}</ref> | Rear: 5MP, Front: 2MP | {{convert|10.2|mm|in|abbr=on}} | {{convert|680|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Acer Iconia Tab#Iconia Tab A700|Acer Iconia A700]]<ref>{{cite web |url=http://us-store.acer.com/product.aspx?prodid=231&catid=112 |title=ICONIA TAB A700 32GB Tablet |publisher=acer.com |access-date=2012-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120615214458/http://us-store.acer.com/product.aspx?prodid=231&catid=112 |archive-date=2012-06-15 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2012|06|22}}<ref>{{cite web |url= http://www.releasedates.co/product/acer-iconia-tab-a700-release-date |title= Acer Iconia Tab A700 / A710 Release Date |publisher= releasedates.co |access-date= 2012-06-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120425034519/http://www.releasedates.co/product/acer-iconia-tab-a700-release-date |archive-date= 2012-04-25 |url-status= dead }}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1920 × 1200}} | 224 | LCD | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes}} | 32 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}8.37<ref>{{cite web|author= Sarah Silbert |url= https://www.engadget.com/2012/06/26/iconia-tab-a700-review/ |title= Acer Iconia Tab A700 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-06-26 |access-date= 2012-06-26}}</ref> | | {{convert|10.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|665|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Acer Tablet#Iconia Tab A701|Acer Iconia A701]]<ref>{{cite web|url= https://www.amazon.de/Acer-Tablet-PC-Geforce-Android-schwarz/dp/B008SONQWO |title=ICONIA TAB A701 |publisher= amazon.de |access-date= 2014-03-30}}</ref> | {{dts|2012|09}}<ref>{{cite web|url= http://www.testberichte.de/p/acer-tests/iconia-tab-a701-testbericht.html#datasheet |title=Acer Iconia Tab A701 Release Date |publisher= www.testberichte.de |access-date= 2014-03-31}}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1920 × 1200}} | 224 | LCD | [[Android Jelly Bean|4.1]] | | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|Optional EDGE, GPRS, HSDPA, HSPA+, HSUPA}} <ref>{{cite web|url= http://www.testberichte.de/p/acer-tests/iconia-tab-a701-testbericht.html#datasheet |title=Acer Iconia Tab A701 Release Date|year=2023 }}</ref> | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes}} | 64 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}8.37<ref>{{cite web |author=amazon.de |url=https://www.amazon.de/Acer-Tablet-PC-Geforce-Android-schwarz/dp/B008SONQWO#productDetails |title=Acer Iconia Tab A701 review |publisher=amazon.de |date=2012-06-26 |access-date=2012-06-26}}</ref> | | {{convert|10.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|685|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Kindle Fire HD|Amazon Kindle Fire HD 8.9&nbsp;in]]<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/Kindle-Fire-HD-9-inch/dp/B008GFRE5A |title=Kindle Fire HD 8.9 |website=Amazon |date=2012-09-06 |access-date=2012-09-09}}</ref> | {{dts|2012|11|20}} | {{hs|0}}{{convert|8.9|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1200 | 254 | [[IPS LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]]<ref name="kindle fire hd OS">{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/09/06/amazon-confirms-kindle-fire-hd-models-use-android-4-0/ |title=Amazon confirms Kindle Fire HD models use Android 4.0 under the hood |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-09-06 |access-date= 2012-09-09}}</ref> | | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional [[LTE (telecommunication)|LTE]]}} | {{yes}} | {{no}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 1 | {{hs|0}}9<ref>{{cite web |author= Tim Stevens |url= https://www.engadget.com/2012/11/19/amazon-kindle-fire-hd-8.9-review/ |title= Amazon Kindle Fire HD review (8.9-inch, 4G LTE) |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-11-19 |access-date= 2012-11-20 |archive-date= 2012-11-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20121120005630/http://www.engadget.com/2012/11/19/amazon-kindle-fire-hd-8.9-review/ |url-status= dead }}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|8.8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|567|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Kindle Fire HDX|Amazon Kindle Fire HDX 8.9&nbsp;in]]<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/Kindle-Fire-HDX-Display-Wi-Fi/dp/B00CLH6DSI |title=Kindle Fire HDX 8.9 |website=Amazon |date=2013-10-07 |access-date=2013-10-07}}</ref> | {{dts|2013|11|07}} | {{hs|0}}{{convert|8.9|in|cm|abbr=on}} | 2560 × 1600 | 339 | [[IPS LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.2.2]]<ref name="Kindle Fire HD OS 3.0">{{cite web|url= http://www.androidcentral.com/amazon-announces-mojito-version-3-kindle-fire-os/ |title=Amazon announces 'Mojito' - version 3 of the Kindle Fire OS |publisher= AndroidCentral |date= 2013-10-07 |access-date= 2013-10-07}}</ref> | | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional [[LTE (telecommunication)|LTE]]}} | {{yes}} | {{yes-No|4G version only}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 2 | {{hs|0}}17<ref>{{cite web |author=Eric Limer |url=https://gizmodo.com/kindle-fire-hdx-review-third-times-a-charmer-1427201835 |title=Kindle Fire HDX Review: Third Time's a Charmer |publisher=Gizmodo |date=2013-10-07 |access-date=2013-10-07}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|7.8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|374|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Archos]] 97 Titanium HD<ref>{{cite web |url= http://www.archos.com/products/elements/archos_97titanium/index.html?country=us&lang=en&#a |title= ARCHOS 97 Titanium HD |publisher= archos.com |access-date= 2013-01-12 |archive-date= 2015-05-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150506024856/http://www.archos.com/products/elements/archos_97titanium/index.html?country=us&lang=en&#a |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2013|03}}<ref name="Archos 97 Titanium phandroid">{{cite web|url= http://phandroid.com/2013/01/10/hands-on-archos-97-titanium-hd-and-80-titanium-tablets-video/ |title=Hands-on: ARCHOS 97 Titanium HD and 80 Titanium tablets |publisher= phandroid.com |date= 2013-01-10 |access-date= 2013-01-12}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} | [[QXGA|2048 × 1536]] |266 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.1]] | | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{no}} | {{no}} | {{hs|0}}8 | microSDXC | 1 | {{hs|0}}6<ref>{{cite web |url=http://www.arctablet.com/blog/featured/archos-97-titanium-hd-quick-review-part-1-introduction/ |title=ARCHOS 97 Titanium HD quick review |publisher=arctablet.com |date=2013-01-15 |access-date=2013-01-20 |archive-date=2013-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130119100600/http://www.arctablet.com/blog/featured/archos-97-titanium-hd-quick-review-part-1-introduction/ |url-status=dead }}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|9.0|mm|in|abbr=on}} | {{convert|640|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Archos 101 Internet Tablet|Archos 101]] XS<ref>{{cite web |url= http://www.archos.com/products/gen10/archos_101xs/specs.html?country=us&lang=en&#a |title= ARCHOS 101 XS |publisher= Archos |access-date= 2012-09-09 |archive-date= 2015-05-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150506024841/http://www.archos.com/products/gen10/archos_101xs/specs.html?country=us&lang=en&#a |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2012|09|15}}<ref>{{cite web |url= http://androidcommunity.com/archos-101-xs-tablet-review-20120822/ |title= Archos 101 XS Tablet Review |publisher= androidcommunity.com |date= 2012-08-22 |access-date= 2012-09-09 |archive-date= 2012-09-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120920002651/http://androidcommunity.com/archos-101-xs-tablet-review-20120822/ |url-status= dead }}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1280×800 [[Wide Extended Graphics Array|WXGA]]}} |149 | [[TFT LCD#Multi-domain vertical alignment (MVA)|MVA LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{yes}} | 16 | microSDXC | 1 | {{hs|0}}5.6<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/08/22/archos-101-xs-review/ |title= Archos 101 XS review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-08-22 |access-date= 2012-09-09}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|8.0|mm|in|abbr=on}} | {{convert|600|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Asus PadFone]] 2<ref>{{cite web |url= http://www.asus.com/Mobile/PadFone2/#specifications |title= ASUS PadFone 2 |publisher= asus.com |access-date= 2012-10-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20121019065744/http://www.asus.com/Mobile/PadFone2/#specifications |archive-date= 2012-10-19 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2012|12}}<ref>{{cite web |url= http://www.releasedates.co/product/asus-padfone-2-release-date |title= Asus PadFone 2 Release Date |publisher= releasedates.co |access-date= 2012-10-28 |archive-url= https://archive.today/20130116040735/http://www.releasedates.co/product/asus-padfone-2-release-date |archive-date= 2013-01-16 |url-status= dead }}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1280×800 [[Wide Extended Graphics Array|WXGA]]}} |149 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 a/b/g/n | {{yes|HSPA+, LTE}} | {{yes|4.0}} | {{yes}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 2 | {{hs|0}}9.47<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/10/25/asus-padfone-2-review/ |title= ASUS PadFone 2 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-10-25 |access-date= 2012-10-28}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|9.0|mm|in|abbr=on}} | {{convert|649|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Asus Transformer Pad TF300T|Asus Transformer Pad TF300]]<ref>{{cite web |url=http://eee.asus.com/eeepad/transformer-300/features/ |title=<nowiki>Transformer Pad &#124; Specification</nowiki> |publisher=asus.com |access-date=2012-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625121511/http://eee.asus.com/eeepad/transformer-300/features/ |archive-date=2012-06-25 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2012|04}}<ref>{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/asus_transformer_pad_300-4596.php |title=Asus Transformer Pad 300 |publisher= gsmarena.com |access-date= 2012-06-08}}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1280×800 [[Wide Extended Graphics Array|WXGA]]}} | 149 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.1]] | | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|{{nowrap|Optional HSPA+}}, LTE}}<ref>{{cite web|url= http://www.asus.com/Tablet/Transformer_Pad/ASUS_Transformer_Pad_TF300TG/#specifications |title=ASUS - Tablet- ASUS ASUS Transformer Pad TF300TG |publisher= asus.com |access-date= 2012-10-01}}</ref> | {{yes|3.0}} | {{yes}} | 16, 32 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}8.5 (12 with dock)<ref>{{cite web|author= Dana Wollman |url= https://www.engadget.com/2012/04/22/asus-transformer-pad-tf300-review/ |title= ASUS Transformer Pad TF300 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-04-22 |access-date= 2012-06-08}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|9.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|635|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Asus Transformer Pad Infinity|Asus Transformer Pad Infinity TF700T]]<ref name="transformer pad infinity">{{cite web |url=http://eee.asus.com/eeepad/transformer-infinity/features/ |title=Transformer Pad Infinity |publisher=ASUS |access-date=2012-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302215032/http://eee.asus.com/eeepad/transformer-infinity/features/ |archive-date=2012-03-02 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2012|07|16}}<ref>{{cite web |url= http://www.anandtech.com/show/6036/asus-transformer-pad-infinity-tf700t-review |title= ASUS Transformer Pad Infinity (TF700T) Review |publisher= anandtech.com |access-date= 2012-06-25 |archive-date= 2012-06-27 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120627013113/http://www.anandtech.com/show/6036/asus-transformer-pad-infinity-tf700t-review |url-status= dead }}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1200 | 224 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|3.0+A2DP}} | {{yes}} | 32, 64 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}9.5 (14 with dock) | | {{hs|0}}{{convert|8.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|598|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Asus Transformer Pad Infinity|Asus Transformer {{nowrap|Pad Infinity LTE}} TF700KL]]<ref name="transformer pad infinity"/> | {{dts|2012|07|16}}<ref>{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/asus_transformer_pad_infinity_700_lte-4605.php |title=Asus Transformer Pad Infinity 700 LTE |publisher= gsmarena.com |access-date= 2012-03-17}}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1200 | 224 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 b/g/n | {{yes|HSPA+, LTE}} | {{yes|3.0+A2DP}} | {{yes}} | 16, 32, 64 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}9.5 (14 with dock) | | {{hs|0}}{{convert|8.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|598|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Asus Transformer Pad TF701T]]<ref>{{cite web|url=http://www.asus.com/Tablets/The_New_ASUS_Transformer_PadTF701T/specifications/ |title=<nowiki>The New ASUS Transformer Pad(TF701T) Specification</nowiki> |publisher=asus.com |access-date=2014-10-16}}</ref> | {{dts|2013|11}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 2560 × 1600 | 300 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.2]] (upgradable to [[Android KitKat|4.4]]) | | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes|3.0+EDR}} | {{yes|[[GPS]] and [[GLONASS]]}} | 32, 64 | microSDHC, microSDXC | 2 | {{hs|0}}13 (17 with dock) | | {{hs|0}}{{convert|8.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|585|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Nook HD+|Barnes & Noble Nook HD+]]<ref name="nook tablet hd">{{cite web |url= https://nookdeveloper.barnesandnoble.com/product/nook-device-specs.html |title= NOOK Device Specs |publisher= Barnes & noble |access-date= 2012-09-27 |archive-url= https://archive.today/20121217114919/https://nookdeveloper.barnesandnoble.com/product/nook-device-specs.html |archive-date= 2012-12-17 |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.barnesandnoble.com/p/nook-hd-plus-barnes-noble/1110060512 |title= BARNES & NOBLE &#124; NOOK |publisher=Barnes & noble |access-date= 2012-09-27}}</ref> | {{dts|2012|11|01}} | {{hs|0}}{{convert|9.0|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1280 | 257 | LCD | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | 16, 32, 64 | microSDXC | 1 |{{hs|0}}9 | | {{convert|11.4|mm|in|abbr=on}} | {{convert|515|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Nexus 9|Google Nexus 9]]<ref>{{cite web|url= https://www.google.com/nexus/9/ |title=Nexus 9 |access-date= 2014-10-31}}</ref>([[HTC]]) | {{dts|2014|11|03}} | {{convert|8.9|in|cm|abbr=on}} | [[QXGA|2048 × 1536]] | 288 | [[IPS panel|IPS LCD]]<ref name="gsmarena nexus 9">{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/htc_nexus_9-5823.php |title= HTC Google Nexus 9 |publisher= gsmarena.com |access-date= 2014-10-31}}</ref> | [[Android Lollipop|5.0.2]] | | 802.11 a/b/g/n/ac | {{Yes-No|"LTE" model only}} | {{yes|4.1}} | {{yes|[[GPS]], [[GLONASS]], [[BeiDou Navigation Satellite System|Beidou]]}} | 16, 32 | {{no}} | 2 | {{hs|0}}9.5<ref name="gsmarena nexus 9"/> | | {{hs|0}}{{convert|7.9|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|425|g|lb|abbr=on}}}} (Wi-Fi)<br />{{nowrap|{{convert|436|g|lb|abbr=on}}}} {{nowrap|(LTE)}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Nexus 10|Google Nexus 10]]<ref>{{cite web|url= https://play.google.com/store/devices/details?id=nexus_10_16gb |title=Nexus 10 (16GB) |access-date= 2012-10-29}}</ref>(Samsung) | {{dts|2012|11|13}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 2560 × 1600 | 300 | PLS LCD<ref name="gsmarena nexus 10">{{cite web|url=http://www.gsmarena.com/samsung_google_nexus_10-5084.php |title=Samsung Google Nexus 10 |publisher=gsmarena.com |access-date=2012-10-29}}</ref> | [[Android Jelly Bean|4.2]] | | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes}} | {{yes}} | 16, 32 | {{no}} | 2 | {{hs|0}}7.43<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/11/02/nexus-10-review/ |title= Nexus 10 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-11-02 |access-date= 2012-11-03}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|8.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|603|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Huawei Honor|Honor]] Mediapad 10 FHD<ref>{{cite web |url=http://www.huaweidevice.com/worldwide/productFeatures.do?pinfoId=3411&directoryId=5011&treeId=3290&tab=0 |title=MediaPad 10 FHD - Huawei Device Co., Ltd. |publisher=Huawei |access-date=2012-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120909083714/http://www.huaweidevice.com/worldwide/productFeatures.do?pinfoId=3411&directoryId=5011&treeId=3290&tab=0 |archive-date=2012-09-09 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2012|09}}<ref>{{cite web |url= http://www.androidauthority.com/huawei-mediapad-10-fhd-release-date-111865/ |title= Huawei MediaPad 10 FHD to be released globally in September |publisher= androidauthority.com |date= 2012-09-03 |access-date= 2012-09-12 |archive-date= 2012-09-08 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120908031604/http://www.androidauthority.com/huawei-mediapad-10-fhd-release-date-111865/ |url-status= dead }}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1200 | 224 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 b/g/n | {{yes|HSPA+, LTE}} | {{yes|3.0}} | {{yes|[[A-GPS]]}} | {{hs|0}}8, 16, 32 | microSDHC<ref>{{cite web |url=http://reviews.cnet.co.uk/ipad-and-tablets/huawei-mediapad-10-fhd-review-50009048/ |title=<nowiki>Huawei MediaPad 10 FHD &#124; Reviews &#124; CNET UK</nowiki> |publisher=cnet.co.uk |date=2012-08-30 |access-date=2012-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120903235650/http://reviews.cnet.co.uk/ipad-and-tablets/huawei-mediapad-10-fhd-review-50009048/ |archive-date=2012-09-03 |url-status=dead }}</ref> | 2 | {{hs|0}}7.33<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/11/08/huawei-mediapad-10-review/ |title= Huawei MediaPad 10 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-11-08 |access-date= 2012-11-08}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|8.8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|580|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Kobo Arc]] 10 HD<ref>{{Cite web|url=http://www.kobo.com/koboarc10hd#overview|title = Rakuten Kobo}}</ref> | {{dts|2013|12}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|2560 × 1600}} | 300 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.2.2]] | | 802.11 a/b/g/n with 2x2 MIMO | {{no}} | {{yes|v4.0}} | {{no}} | 16 | {{no}} | 2 | {{hs|0}}9.5 | | {{hs|0}}{{convert|9.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|627|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[IdeaPad tablets#IdeaTab S2110|Lenovo IdeaTab S2110]]<ref>{{cite web |url=http://www.lenovo.com/products/us/tech-specs/tablet/ideatab/s2110/ |title=Lenovo S2110 Specs |publisher=lenovo.com |access-date=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730070957/http://www.lenovo.com/products/us/tech-specs/tablet/ideatab/s2110 |archive-date=2012-07-30 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2012|10|23}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280×800 [[Wide Extended Graphics Array|WXGA]] | 149 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|Optional 3G}} | {{yes|4.0}} | {{yes-No|3G version only}} | 16, 32 | {{no}} | 1 | {{hs|0}}8.12<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/10/16/lenovo-ideatab-s2110-review/ |title=Lenovo IdeaTab S2110 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-10-16 |access-date= 2012-10-20}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|8.69|mm|in|abbr=on}} | {{convert|580|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Lenovo IdeaPad Yoga]]<ref>{{cite web|url= https://www.amazon.de/Lenovo-59388167-IdeaPad-Tablet-Android/dp/B00GBQII60/ref=sr_1_3?s=computers&ie=UTF8&qid=1396305691&sr=1-3&keywords=lenovo+yoga+tablet+10 |title=Lenovo IdeaPad Yoga |publisher= amazon.de |access-date= 2013-09-08}}</ref> | {{dunno}} | {{hs|0}}{{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280×800 [[Wide Extended Graphics Array|WXGA]] | 149 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.2]] | | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|Optional UMTS 3G HSPA+}} | {{yes|4.0}} | {{yes}} | 16 | microSD | 1 | {{hs|0}}18 | | {{hs|0}}{{convert|8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|608 or 599|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[LG Optimus Pad|LG Optimus Pad LTE]]<ref>{{cite web|url= http://www.lgmobile.co.kr/mobile-phone/U830/LG-LU8300/ |title=LG OPTIMUS Pad LTE |publisher= lgmobile.co.kr |access-date= 2013-09-08}}</ref> | {{dts|2012|01|18}}<ref>{{cite web|url= http://phandroid.com/2012/01/17/lg-officially-announces-optimus-pad-lte-sexy-tablet-with-8-9-inch-display-and-only-9-3mm-thick/ |title=LG Officially Announces Optimus Pad LTE |date=18 January 2012 |publisher= phandroid.com |access-date= 2013-09-08}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|8.9|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 768 | 168 | PLS LCD | [[Android Honeycomb|3.2]] | | 802.11 b/g/n | {{yes|HSPA+}} | {{yes|3.0}} | {{yes|[[A-GPS]], [[GLONASS]]}} | 32 | SDXC | 1 | {{hs|0}}10<ref>{{cite web |url=http://www.slashgear.com/lg-optimus-pad-lte-revealed-18209650/ |title=LG Optimus Pad LTE revealed |publisher=slashgear.com |date=2012-01-18 |access-date=2013-09-08}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|9.34|mm|in|abbr=on}} | {{convert|497|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Samsung Galaxy Tab 2 10.1]]<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/global/microsite/galaxytab2/10.1/spec.html |title=Samsung GALAXY Tab 2 |publisher= samsung.com |access-date= 2012-09-09}}</ref> | {{dts|2012|05|12}}<ref>{{cite web |url= http://www.releasedates.co/product/samsung-galaxy-tab-2-70-release-date |title= Samsung Galaxy Tab 2 (10.1 & 7.0) Release Date |publisher= releasedates.co |access-date= 2012-09-09 |archive-url= https://archive.today/20130116012410/http://www.releasedates.co/product/samsung-galaxy-tab-2-70-release-date |archive-date= 2013-01-16 |url-status= dead }}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280×800 [[Wide Extended Graphics Array|WXGA]] | 149 | PLS LCD | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 b/g/n | {{yes|HSPA+}} | {{yes|3.0}} | {{yes|[[A-GPS]], [[GLONASS]]}} | 16, 32 | microSDXC | 1 | {{hs|0}}8.93<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/05/15/samsung-galaxy-tab-2-10-1-review/ |title= Samsung Galaxy Tab 2 10.1 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-05-15 |access-date= 2012-09-09}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|9.7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|580|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Samsung Galaxy Note 10.1]]<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/global/microsite/galaxynote/note_10.1/specifications.html |title=Samsung GALAXY Note 10.1 |publisher= samsung.com |access-date= 2012-09-09}}</ref> | {{dts|2012|08}}<ref name="note 10.1 gsmarena"/> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280×800 [[Wide Extended Graphics Array|WXGA]] | 149 | [[Super PLS|PLS LCD]]<ref name="note 10.1 gsmarena">{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_note_10_1_n8000-4573.php |title= Samsung Galaxy Note 10.1 N8000 |publisher= gsmarena.com |access-date= 2012-09-09}}</ref> | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 a/b/g/n | {{yes|GPRS/EDGE, HSPA+, LTE}} | {{yes|4.0}} | {{yes}} | 16, 32, 64 | microSDXC | 2 | {{hs|0}}8<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/08/15/samsung-galaxy-note-10-1-review/ |title= Samsung Galaxy Note 10.1 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-08-15 |access-date= 2012-09-09}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|8.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|600|g|lb|abbr=on}} | {{bulleted list|S-pen stylus input}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Samsung Galaxy Tab 3 10.1]]<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/global/microsite/galaxytab3/index_10.html |title= Samsung GALAXY Tab 3 10.1 |publisher= samsung.com |access-date= 2013-08-05}}</ref> | {{dts|2013|07}}<ref name="tab 3 10.1 gsmarena"/> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280×800 [[Wide Extended Graphics Array|WXGA]] | 149 | [[TFT LCD]]<ref name="tab 3 10.1 gsmarena">{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_tab_3_10_1_p5220-5491.php |title=Samsung Galaxy Tab 3 10.1 P5220 |publisher= gsmarena.com |access-date= 2013-08-05}}</ref> | [[Android Jelly Bean|4.2.2]] | | 802.11 a/b/g/n | {{yes|GPRS/EDGE, HSPA+, LTE}} | {{yes|4.0}} | {{yes}} | 16, 32 | microSDXC | 1 | {{hs|0}}6.92<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2013/07/30/samsung-galaxy-tab-3-10-1-review/ |title=Samsung Galaxy Tab 3 10.1 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2013-07-30 |access-date= 2012-08-05}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|510|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Samsung Galaxy Note 10.1 2014 Edition]] | {{dts|2013|10}}<ref name="note 10.1 2014 gsmarena"/> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 2560 × 1600 | 299 | [[TFT LCD]]<ref name="note 10.1 2014 gsmarena">{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_note_10_1_(2014_edition)-5677.php |title=Samsung Galaxy Note 10.1 P600 |publisher= gsmarena.com |access-date= 2013-09-08}}</ref> | [[Android Jelly Bean|4.3]] | | 802.11 a/b/g/n/ac | {{yes|GPRS/EDGE, HSPA+, LTE}} | {{yes|4.0}} | {{yes}} | 16, 32, 64 | microSDXC | 3 | TBT | | {{hs|0}}{{convert|7.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|535|g|lb|abbr=on}} | {{bulleted list|S-pen stylus}} |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Samsung Galaxy Note Pro 12.2]] | {{dts|2014|02}} | {{convert|12.2|in|cm|abbr=on}} | 2560 × 1600 | 247 | [[TFT LCD]] | [[Android KitKat|4.4.2]] → [[Android Lollipop|5.0.2]] | | 802.11 a/b/g/n/ac | {{yes|HSPA+, LTE}} | {{yes|4.0}} | {{?}} | 32, 64, 128 | microSDXC | 3 | {{?}} | | {{hs|0}}{{convert|7.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|750|g|lb|abbr=on}} | {{bulleted list|S-pen}} |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Samsung Galaxy Tab Pro 12.2]] | {{dts|2014|03}} | {{convert|12.2|in|cm|abbr=on}} | 2560 × 1600 | 247 | [[TFT LCD]] | [[Android KitKat|4.4]] | | 802.11 a/b/g/n/ac | {{yes|HSPA+, LTE}} | {{yes|4.0}} | {{?}} | 16, 32, 64 | microSDXC | 3 | {{?}} | | {{hs|0}}{{convert|8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|740|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Samsung Galaxy Tab 4 10.1]] | {{dts|2014|05}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280×800 [[Wide Extended Graphics Array|WXGA]] | 149 | [[TFT LCD]] | [[Android KitKat|4.4.2]] &ndash; [[Android Lollipop|5.0.2]] | | 802.11 a/b/g/n | {{yes|HSPA+, EDGE/GPRS}} | {{yes|4.0}} | {{yes|[[GPS]], [[GLONASS]]}} | 16, 32 | microSDXC | 1.5 | {{?}} | | {{hs|0}}{{convert|8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|495|g|lb|abbr=on}} &ndash; {{convert|489|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Samsung Galaxy Tab A 9.7]] | {{dts|2015|05}} | {{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 768 | 132 | [[TFT LCD]] | [[Android Lollipop|5.0.2]] &ndash; [[Android Marshmallow|6.0.1]] | | 802.11 a/b/g/n/ac | {{Yes-No|3G, 4G/LTE for models ''x''555}} | {{yes|4.0}} | {{?}} | 16, 32 | microSDXC | 1.5 &ndash; 2 | {{?}} | | {{hs|0}}{{convert|7.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|450|g|lb|abbr=on}} &ndash; {{convert|493|g|lb|abbr=on}} | {{bulleted list|S-Pen stylus for P''nnn'' models}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Xperia Tablet S|Sony Xperia Tablet S]]<ref>{{cite web|url= http://www.sony.co.uk/product/xperia-tablet-s/tab/editorialarticle2 |title=Xperia™ Tablet S Specifications |publisher= sony.co.uk |access-date= 2012-09-25}}</ref> | {{dts|2012|09}}<ref>{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/sony_xperia_tablet_s-4913.php |title=Sony Xperia Tablet S |access-date= 2012-09-25 |publisher= gsmarena.com}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|9.4|in|cm|abbr=on}} | 1280×800 [[Wide Extended Graphics Array|WXGA]] | 161 | [[TFT LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional 3G}} | {{yes|3.0}} | {{yes}} | 16, 32, 64 | SDXC | 1 | {{hs|0}}8.52<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/09/24/sony-xperia-tablet-s-review/ |title= Sony Xperia Tablet S review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-09-24 |access-date= 2012-09-25}}</ref> | | {{hs|0}}{{nowrap|{{convert|8.8|mm|in|abbr=on}}}} (thinnest) {{nowrap|{{convert|11.85|mm|in|abbr=on}}}} (thickest) | {{nowrap|{{convert|570|g|lb|abbr=on}}}} (Wi-Fi)<br />{{nowrap|{{convert|585|g|lb|abbr=on}}}} {{nowrap|(Wi-Fi+3G)}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Sony Xperia Tablet Z]]<ref>{{cite web |url= http://www.sony.com.au/microsite/xperia-tablet-z/doc/whitepaper_EN_sgp311_sgp312_xperia_tablet_z.pdf |title= Xperia™ Tablet Z White paper |publisher= sonymobile.com |access-date= 2013-03-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130411222928/http://www.sony.com.au/microsite/xperia-tablet-z/doc/whitepaper_EN_sgp311_sgp312_xperia_tablet_z.pdf |archive-date= 2013-04-11 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2013|05|30}}<ref>{{cite web|url= http://blogs.sonymobile.com/press_release/sony-announces-global-availability-of-xperia-tablet-z/ |title=Sony announces global availability of Xperia™ Tablet Z |access-date= 2013-03-10 |publisher= sonymobile.com}}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | [[WUXGA|1920 × 1200]] | 224 | [[TFT LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.1]] | | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional [[LTE (telecommunication)|LTE]]}} | {{yes|4.0}} | {{yes|[[A-GPS]], [[GLONASS]]}} | 16, 32 | microSDHC | 2 | {{hs|0}}9.83 | | {{hs|0}}{{convert|6.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|495|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Sony Xperia Tablet Z2]]<ref>{{cite web |url= http://www-support-downloads.sonymobile.com/sgp521/whitepaper_EN_sgp521_sgp541_sgp551_xperia_z2_tablet.pdf |title= Xperia™ Tablet Z2 White paper |publisher= sonymobile.com |access-date= 2014-02-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140327222341/http://www-support-downloads.sonymobile.com/sgp521/whitepaper_EN_sgp521_sgp541_sgp551_xperia_z2_tablet.pdf |archive-date= 2014-03-27 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2014|03}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | [[WUXGA|1920 × 1200]] | 224 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android KitKat|4.4]] | | 802.11 a/b/g/n/ac | {{Yes-No|[[LTE (telecommunication)|LTE]]-equipped models}} | {{yes|4.0}} | {{yes|[[A-GPS]], [[GLONASS]]}} | 16 | [[microSDHC]], [[microSDXC]] | 3 | {{hs|0}}10 | | {{hs|0}}{{convert|6.4|mm|in|abbr=on}} | {{convert|426|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[https://www.tablette-chinoise.net/teclast-m20-4g-test-avis-review/ Teclast M20 4G] <ref>{{cite web|url=https://gearbest.com/tablet-pcs/pp_009145932966.html?wid=1433363&lkid=10642329|title=Teclast M20|publisher=teclast.com|date=2018-07-23|access-date=2018-07-23|archive-date=2018-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122005444/https://www.gearbest.com/tablet-pcs/pp_009145932966.html?wid=1433363&lkid=10642329|url-status=dead}}</ref> | {{dts|2018|07|23}} | {{hs|0}}{{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 2560 × 1600 | 299 | IPS OGS | [[Android Oreo|8.0]]<ref name="Teclast M20">{{cite web|url=https://www.tablette-chinoise.net/teclast-m20-4g-test-avis-review/ |title=Teclast M20 test |publisher= [[Engadget]] |date= 2018-07-23 |access-date= 2018-07-23}}</ref> | | 802.11 a/b/g/n/ac | {{Yes-No|dual 4G [[LTE (telecommunication)|LTE]]}} | 4.2 | GPS, Beidou, GLONASS, A-GPS | 32, 64 | micro SDHC micro SDXC | 4 | {{hs|0}}9<ref>{{cite web|author= Michael Maurel |url=https://www.tablette-chinoise.net/teclast-m20-4g-test-avis-review/|title=Teclast M20 4G test avis review (10.1-inch, 4G LTE) |publisher= [[Engadget]] |date= 2018-10-25 |access-date= 2018-11-25}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|553|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| Xiaomi Mi Pad 4 Plus | {{dts|2018|08|14}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1200 | 224 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Oreo|8.1]] | | 802.11 a/b/g/n/ac | {{yes|LTE}} | {{yes|5.0}} | {{yes|[[A-GPS]], [[GLONASS]], [[BeiDou|BDS]]}} | 64, 128 | micro SDXC | 4 | {{?}} | Rear: 13MP, Front: 5MP | {{hs|0}}{{convert|8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|485|g|lb|abbr=on}} | * Fingerprint sensor |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Xiaomi Pad 5]] | {{dts|2021|08|10}} |{{convert|11|in|cm|abbr=on}} | 2560 × 1600 | 274 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android 11|11]] | | 802.11 a/b/g/n/ac | {{no}} | {{yes|5.0}} | {{no}} | 128, 256 | {{no}} | 6 | {{?}} | Rear: 13MP, Front: 8MP | {{hs|0}}{{convert|6.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|511|g|lb|abbr=on}} | * Xiaomi Smart Pen stylus * Xiaomi Pad Keyboard with magnetic connection |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Xiaomi Pad 5|Xiaomi Pad 5 Pro]] | {{dts|2021|08|10}} | {{convert|11|in|cm|abbr=on}} | 2560 × 1600 | 274 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android 11|11]] | | 802.11 a/b/g/n/ac/6 | {{Yes-No|Optional [[5G]]}} | {{yes|5.2}} | {{yes-No|5G version only. [[A-GPS]], [[GLONASS]], [[BeiDou|BDS]], [[Galileo (satellite navigation)|Galileo]], [[Quasi-Zenith Satellite System|QZSS]]}} | 128, 256 | {{no}} | 6, 8 | {{?}} | Rear: 13MP + 5MP (Wi-Fi) 50MP + 5MP (5G) Front: 8MP | {{hs|0}}{{convert|6.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|515|g|lb|abbr=on}} (Wi-Fi) {{convert|518|g|lb|abbr=on}} (5G) | * Fingerprint sensor * Xiaomi Smart Pen stylus * Xiaomi Pad Keyboard with magnetic connection |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Xiaomi Pad 5|Xiaomi Pad 5 Pro 12.4]] | {{dts|2022|08|11}} | {{convert|12.4|in|cm|abbr=on}} | 2560 × 1600 | 244 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android 12|12]] | | 802.11 a/b/g/n/ac/6 | {{no|}} | {{yes|5.2}} | {{no}} | 128, 256, 512 | {{no}} | 6, 8, 12 | {{?}} | Rear: 50MP + 2MP Front: 20MP | {{hs|0}}{{convert|6.7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|620|g|lb|abbr=on}} | * Xiaomi Smart Pen stylus * Xiaomi Pad Keyboard 12.4 with magnetic connection |- ! style="text-align:left;" scope="col"| Redmi Pad | {{dts|2022|10|04}} | {{convert|10.61|in|cm|abbr=on}} | 2000 × 1200 | 220 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android 12|12]] | | 802.11 a/b/g/n/ac | {{no|}} | {{yes|5.3}} | {{no}} | 64, 128 | {{no}} | 3, 4, 6 | {{?}} | Rear: 8MP Front: 8MP | {{hs|0}}{{convert|7.1|mm|in|abbr=on}} | {{convert|465|g|lb|abbr=on}} | |- class="sortbottom" ! Model ! Release date ! Display size ! Display resolution ! Pixel density (PPI) ! Display technology ! Operating system !CPU model ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! Bluetooth ! Satellite navigation ! Storage capacity <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Storage expansion ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(h)</small> !Camera(s) ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight ! Other features |} ====iOS==== Teebuli ŋɔ zaŋ la "multimedia tablet" nima din tumdi ni "''iOS'' operating system" ŋmahindi taba. <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Release date ! [[display size#Measurements and units|Display size]] ! [[Display resolution]] ! Pixel density (PPI) ! Display technology ! [[iOS version]] ! [[CPU]] model ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Storage expansion ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(h)</small><br />{{r|group=Note|battery}} ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[IPad (3rd generation)|Apple iPad (3rd generation)]]<ref name="apple">{{cite web|url= https://www.apple.com/ipad/specs/ |title=iPad Technical Specifications |publisher=[[Apple Inc.]] |access-date= 2012-03-07 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20100130144829/http://www.apple.com/ipad/specs/ |archive-date= 2010-01-30 }}</ref> | {{dts|2012|03|16}} | {{hs|0}}{{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} | [[QXGA|2048 × 1536]] | 264 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[iOS 5|5.1]] (upgradable to [[iOS 9|9.3.5]]) | [[Apple A5X]] | 802.11N | {{Yes-No|Optional UMTS, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.0}} | {{Yes-No|4G version only}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 1<ref name="ipad3 cpu and ram">{{cite web|url=http://osxdaily.com/2012/03/13/ipad-3-benchmarks-show-1gb-ram-and-1ghz-processor/|title=iPad 3 Benchmarks Show 1GB RAM and 1GHz Processor|date=2012-03-13|publisher=OSXDaily.com|access-date=2012-03-14}}</ref> | 10 (9 on 4G) | {{hs|0}}{{convert|9.4|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|650|g|lb|abbr=on}}}}({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|660|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[IPad (4th generation)|Apple iPad (4th generation)]]<ref name="apple"/> | {{dts|2012|11|02}} | {{hs|0}}{{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} | [[QXGA|2048 × 1536]] | 264 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[iOS 6|6]] (upgradable to [[IOS 10|10.3.3]]) | [[Apple A6X]] | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional UMTS, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.0}} | {{Yes-No|4G version only}} | 16, 32, 64, 128 | {{no}} | 1<ref name="ipad 4 benchmark">{{citation|title=Early iPad (4th generation) Benchmarks|date=2012-10-30|url=http://www.primatelabs.com/blog/2012/10/early-ipad-4th-generation-benchmarks/|publisher=primatelabs.com|access-date=2012-10-30}}</ref> | 10 | {{hs|0}}{{convert|9.4|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|650|g|lb|abbr=on}}}}({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|660|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[iPad (5th generation)]]<ref>{{Cite web|url=https://www.apple.com/ipad-9.7/specs/|title=iPad 9.7-inch - Technical Specifications|website=Apple|language=en-US|access-date=2017-11-23}}</ref> | {{dts|2017|03|24}} |{{hs|0}}{{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} |[[QXGA|2048 × 1536]] |264 |[[E-IPS|IPS LCD]] |[[IOS 10|10.2.1]] (upgradable to 11+) |[[Apple A9]] | 802.11 a/b/g/n/ac + MIMO | {{Yes-No|Optional UMTS, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.2}} | {{Yes-No|4G version only}} | 32, 128 | {{no}} | 2 | 10 (9 on 4G) | {{hs|0}}{{convert|7.5|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|469|g|lb|abbr=on}}}}({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|478|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[iPad Air]]<ref name="air">{{cite web |url=https://www.apple.com/ipad-air/specs/ |title=iPad Air Technical Specifications |publisher=[[Apple Inc.]] |access-date=2013-10-22}}</ref> | {{dts|2013|11|01}} | {{hs|0}}{{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} | [[QXGA|2048 × 1536]] | 264 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[iOS 7|7.0.3]] (upgradable to 11+) | [[Apple A7]] | 802.11 a/b/g/n + MIMO | {{Yes-No|Optional UMTS, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.0}} | {{Yes-No|4G version only}} | 16, 32, 64, 128 | {{no}} | 1 | 10 (9 on 4G) | {{hs|0}}{{convert|7.5|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|469|g|lb|abbr=on}}}}({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|478|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[iPad Air 2]]<ref name="air 2">{{cite web |url=https://www.apple.com/ipad-air-2/specs/ |title=iPad Air 2 Technical Specifications |publisher=[[Apple Inc.]] |access-date=2014-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151026051534/http://www.apple.com/ipad-air-2/specs/ |archive-date=2015-10-26 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2014|10|22}} | {{hs|0}}{{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} | [[QXGA|2048 × 1536]] | 264 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[iOS 8|8.1]] (upgradable to 11+) | [[Apple A8X]] | 802.11 a/b/g/n/ac + MIMO | {{Yes-No|Optional UMTS, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.0}} | {{Yes-No|4G version only}} | 16, 32, 64, 128 | {{no}} | 2 | 10 (9 on 4G) | {{hs|0}}{{convert|6.1|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|437|g|lb|abbr=on}}}}({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|444|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[iPad Pro (12.9-inch)]]<ref name="monster">{{cite news|title=Bigger iPad announced at Apple 'monster' event |url=https://www.reuters.com/article/us-apple-products-idUSKCN0R917620150909 |first=Julia |last=Love |date=September 9, 2015 |work=[[Reuters]] |location=San Francisco |access-date=September 9, 2015}}</ref> | {{dts|2015|11|11}} | {{hs|0}}{{convert|12.9|in|cm|abbr=on}} | 2732 × 2048 | 264 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[iOS 9|9.1]] (upgradable to 11+) | [[Apple A9X]] | 802.11 a/b/g/n/ac + MIMO | {{Yes-No|Optional UMTS, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.0}} | {{Yes-No|4G version only}} | 32, 128, 256 | {{no}} | 4 | 10 (9 on 4G) | {{hs|0}}{{convert|6.9|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|713|g|lb|abbr=on}}}}({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|723|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[iPad Pro (12.9-inch) (2nd generation)]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.apple.com/ipad-pro/specs/|title=iPad Pro - Technical Specifications|website=Apple|language=en-US|access-date=2017-11-23}}</ref> | {{dts|2017|06|13}} | {{hs|0}}{{convert|12.9|in|cm|abbr=on}} | 2732 × 2048 | 264 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[IOS 10|10.3.2]] (upgradable to 11+) | [[Apple A10X]] | 802.11 a/b/g/n/ac + MIMO | {{Yes-No|Optional UMTS, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.2}} | {{Yes-No|4G version only}} | 64, 256, 512 | {{no}} | 4 | 10 (9 on 4G) | {{hs|0}}{{convert|6.9|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|677|g|lb|abbr=on}}}}({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|692|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[iPad Pro (10.5-inch)]]<ref name=":0" /> | {{dts|2017|06|13}} | {{hs|0}}{{convert|10.5|in|cm|abbr=on}} | 2224 x 1668 | 264 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[IOS 10|10.3.2]] (upgradable to 11+) | [[Apple A10X]] | 802.11 a/b/g/n/ac + MIMO | {{Yes-No|Optional UMTS, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.2}} | {{Yes-No|4G version only}} | 64, 256, 512 | {{no}} | 4 | 10 (9 on 4G) | {{hs|0}}{{convert|6.1|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|469|g|lb|abbr=on}}}}({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|477|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[iPad Pro (9.7-inch)]]<ref name="monster" /> | {{dts|2016|03|31}} | {{hs|0}}{{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} | [[QXGA|2048 × 1536]] | 264 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[iOS 9|9.3]] (upgradable to 11+) | [[Apple A9X]] | 802.11 a/b/g/n/ac + MIMO | {{Yes-No|Optional UMTS, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.0}} | {{Yes-No|4G version only}} | 32, 128, 256 | {{no}} | 2 | 10 (9 on 4G) | {{hs|0}}{{convert|6.1|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|437|g|lb|abbr=on}}}}({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|444|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- class="sortbottom" ! Model ! Release date ! Display size ! Display resolution ! Pixel density (PPI) ! Display technology ! iOS version ! CPU model ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Storage expansion ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(h)</small> ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight |} ====Windows==== Teebuli ŋɔ zaŋ la "multimedia tablet" nima din tumdi ni "''Windows'' operating systems" n ŋmahindi taba. <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Release date ! [[display size#Measurements and units|Display size]] ! [[Display resolution]] ! Pixel density (PPI) ! Display technology ! [[List of Microsoft Windows versions|Microsoft Windows version]] ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>([[GiB]])</small> ! Storage expansion ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(h)</small> ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight ! Other features |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Acer Iconia Tab|Acer Iconia W510]]<ref>{{cite web |url=http://us.acer.com/ac/en/US/content/model-datasheet/NT.L0KAA.001 |title=<nowiki>W510-1666 | Model Datasheet</nowiki> |publisher=acer.com |access-date=2013-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128232040/http://us.acer.com/ac/en/US/content/model-datasheet/NT.L0KAA.001 |archive-date=2013-01-28 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2012|11|09}}<ref>{{cite web |url=http://www.rttnews.com/1979880/acer-announces-iconia-w510-tablet-release-date-and-price.aspx |title=Acer Announces Iconia W510 Tablet Release Date And Price |publisher=rttnews.com |access-date=2013-02-09}}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1366 × 768}} | 155 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Windows 8|8]] | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{no}} | 64 | microSD | 2 | {{hs|0}}8.32<ref name="w510 engadget" /> | {{hs|0}}{{convert|8.9|mm|in|abbr=on}}<ref>{{cite web |url=http://www.mobiletechreview.com/notebooks/Acer-Iconia-Tab-W510.htm |title=Acer Iconia Tab W510 Review |publisher=mobiletechreview.com |access-date=2013-02-09}}</ref> | {{convert|576|g|lb|abbr=on}}<ref name="w510 engadget">{{cite web|author= Dana Wollman |url= https://www.engadget.com/2012/10/09/acer-iconia-w510-review/ |title=Acer Iconia W510 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-10-09 |access-date= 2013-02-09}}</ref> | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Acer Iconia Tab|Acer Iconia W700]]<ref>{{cite web |url=http://us.acer.com/ac/en/US/content/model-datasheet/NT.L0EAA.005 |title=<nowiki>W700-6465 | Model Datasheet</nowiki> |publisher=acer.com |access-date=2013-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128224244/http://us.acer.com/ac/en/US/content/model-datasheet/NT.L0EAA.005 |archive-date=2013-01-28 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2012|10|26}}<ref>{{cite web |url= http://www.releasedates.co/product/acer-iconia-tab-w700-release-date |title= Acer Iconia Tab W700 Release Date |publisher= releasedates.co |access-date= 2013-01-12 |archive-url= https://archive.today/20130219212338/http://www.releasedates.co/product/acer-iconia-tab-w700-release-date |archive-date= 2013-02-19 |url-status= dead }}</ref> | {{convert|11.6|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1920 × 1080}} | 190 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Windows 8|8]] | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{no}} | {{hs|99}}128 | {{no}} | 4 | {{hs|0}}7.22<ref>{{cite web|author= Dana Wollman |url= https://www.engadget.com/2012/12/14/acer-iconia-w700-review/ |title= Acer Iconia W700 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-12-14 |access-date= 2013-01-12}}</ref> | {{convert|12.7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|1043|g|lb|abbr=on}}<ref>{{cite web |url= http://us.acer.com/ac/en/US/press/2012/46138 |title= Acer America Debuts Iconia W700 Tablet PC |publisher= acer.com |access-date= 2013-01-12 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130119123403/http://us.acer.com/ac/en/US/press/2012/46138 |archive-date= 2013-01-19 |url-status= dead }}</ref> | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Asus Transformer#Asus Transformer Book|Asus Transformer Book T100]] | {{dts|2013|12|12}}<ref name="t100 engadget">{{cite web|author= Dana Wollman |url= https://www.engadget.com/2013/12/01/asus-transformer-book-t100-review/ |title= ASUS Transformer Book T100 review: a Windows tablet with netbook roots |publisher= [[Engadget]] |access-date= 2014-06-08}}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1366 × 768}} | 155 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Windows 8|8.x]] | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{yes|GPS & [[GLONASS]]}} | 32 | microSD | 2 | {{hs|0}}10,40<ref name="t100 engadget"/> | {{hs|0}}{{convert|10.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|550|g|lb|abbr=on}}<ref name="t100ta asus specs">{{cite web |url= http://www.asus.com/Notebooks_Ultrabooks/ASUS_Transformer_Book_T100/specifications/ |title= ASUS Transformer Book T100 Specifications |publisher= asus.com |access-date= 2014-06-08 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140609080734/http://www.asus.com/Notebooks_Ultrabooks/ASUS_Transformer_Book_T100/specifications/ |archive-date= 2014-06-09 |url-status= dead }}</ref> | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Asus VivoTab]] | {{dts|2012|10|26}}<ref>{{cite web |url= http://www.techradar.com/news/mobile-computing/tablets/asus-vivo-tab-rt-starts-at-599-coming-oct-26-1106590 |title= Pricing for Asus Vivo Tab RT announced, coming Oct. 26 |publisher= [[TechRadar]] |date= 2012-10-23 |access-date= 2012-10-27 |archive-url= https://web.archive.org/web/20121027004307/http://www.techradar.com/news/mobile-computing/tablets/asus-vivo-tab-rt-starts-at-599-coming-oct-26-1106590 |archive-date= 2012-10-27 |url-status= dead }}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1366 × 768 | 155 | [[E-IPS|IPS LCD]] | {{depends|[[Windows RT|RT]] / [[Windows 8|8]]}} | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{depends}} | {{depends}} | {{depends}} | 2 | {{depends}}:{{bulleted list|10.67<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/10/26/asus-vivotab-rt-review |title=ASUS VivoTab RT review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-10-26 |access-date= 2012-10-27}}</ref>|7.5<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2013/02/20/asus-vivotab-smart-review/ |title= ASUS VivoTab Smart review |publisher= [[Engadget]] |date= 2013-02-20 |access-date= 2013-03-03}}</ref>}} | {{depends}} | {{depends}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Wacom (company)#Cintiq Companion|Wacom Cintiq Companion]]<ref>{{cite web |url= http://cintiqcompanion.wacom.com/CintiqCompanion/en/ |title= Cintiq Companion hybrid details |publisher= wacom.com |access-date= 2014-04-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140403155139/http://cintiqcompanion.wacom.com/CintiqCompanion/en/ |archive-date= 2014-04-03 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2013|08|08}} | {{convert|13.3|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1080 | 166 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Windows 8|8]] | yes (unknown) | {{no}} | {{yes|unknown}} | {{no}} | 256, 512 | Micro SD | 8 | {{hs|0}}up to 5 | {{convert|17|mm|in|abbr=on}} | {{convert|1800|g|lb|abbr=on}} | {{bulleted list|Wacom digitizer}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[ThinkPad Tablet 2|Lenovo Thinkpad Tablet 2]]<ref>{{cite web|url= http://www.lenovo.com/products/us/tech-specs/tablet/thinkpad-tablet/thinkpad-tablet-2/ |title=ThinkPad Tablet 2 Specs |publisher= [[Lenovo]] |access-date= 2013-02-17}}</ref> | {{dts|2013|01|07}}<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/12/20/lenovo-thinkpad-tablet-2-goes-on-sale-may-arrive-in-january/ |title= Lenovo ThinkPad Tablet 2 goes on sale, may arrive in January |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-12-20 |access-date= 2013-02-17}}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1366 × 768 | 155 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Windows 8|8 Pro]] | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional HSPA+, LTE}} | {{yes|4.0}} | {{yes}} | 64 | microSD | 2 | 10.45<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2013/02/11/lenovo-thinkpad-tablet-2-review/ |title= Lenovo ThinkPad Tablet 2 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2013-02-11 |access-date= 2013-02-17}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|9.8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|565|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[LG Tab-Book]] | {{dts|2013}} | {{convert|11.6|in|cm|abbr=on}} | 1366 × 768 |135 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Windows 8|8]] | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{no}} | {{depends}} | microSD | {{depends}} | {{depends}} | {{convert|16|mm|in|abbr=on}} | {{depends}} | {{bulleted list|Slide-out keyboard}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Surface Pro|Microsoft Surface Pro]]<ref>{{cite web|url= http://www.microsoft.com/Surface/en-US/surface-with-windows-8-pro/specifications |title=Surface specifications |publisher= [[Microsoft]] |access-date= 2013-01-27}}</ref> | {{dts|2013|02|09}}<ref>{{cite web|url= http://www.microsoft.com/en-us/news/Press/2013/Jan13/01-22SurfaceFamilyPR.aspx |title=Microsoft Grows Surface Family |publisher= [[Microsoft]] |access-date= 2013-01-28}}</ref> | {{convert|10.6|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1080 | 208 | LCD | [[Windows 8|8 Pro]] | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{no}} | 64, 128 | microSDXC | 4 | {{hs|0}}3.77<ref>{{cite web|author= Tim Stevens |url= https://www.engadget.com/2013/02/05/microsoft-surface-pro-review/ |title= Microsoft Surface Pro review |publisher= [[Engadget]] |date= 2013-02-05 |access-date= 2013-02-06}}</ref> | {{convert|13.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|907|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Surface (2012 tablet)|Microsoft Surface RT]]<ref>{{cite web|url= http://www.microsoft.com/Surface/en-US/surface-with-windows-rt/specifications |title=Surface specifications |publisher= [[Microsoft]] |access-date= 2012-10-19}}</ref> | {{dts|2012|10|26}} | {{convert|10.6|in|cm|abbr=on}} | 1366 × 768 | 149 | LCD | [[Windows RT|RT]] | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{no}} | 32, 64 | microSDXC | 2 | {{hs|0}}9.6<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/10/23/microsoft-surface-rt-review/ |title= Microsoft Surface with Windows RT review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-10-23 |access-date= 2012-10-27}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|9.4|mm|in|abbr=on}} | {{convert|680|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Razer Inc.|Razer]] Edge Pro<ref>{{Cite web |title=Legacy Products |url=https://www.razer.com/legacy-products |access-date=2022-10-05 |website=Razer |language=en-US}}</ref> | {{dts|2013|03|28}}<ref>{{cite web|url= https://www.cnet.com/laptops/razer-edge-pro-core/4505-3121_7-35561052.html |title=Razer Edge review |publisher= [[CNET|c{{!}}net]] |date= 2013-03-28 |access-date= 2013-04-07}}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1366 × 768 | 155 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Windows 8|8]] | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{no}} | {{hs|99}}128, 256 | {{no}} | 8 | {{hs|0}}3.67<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2013/03/28/razer-edge-review/ |title= Razer Edge Pro review |publisher= [[Engadget]] |date= 2013-03-28 |access-date= 2013-04-07}}</ref> | {{convert|19.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|962|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Samsung Ativ Tab]]<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/global/ativ/ativ_tab.html |title=Samsung ATIV TAB |publisher= samsung.com |access-date= 2012-10-25}}</ref> | {{dts|2012|10|26}}<ref>{{cite web |url= http://www.releasedates.co/product/samsung-ativ-tab-release-date |title= Samsung ATIV Tab Release Date |publisher= releasedates.co |access-date= 2012-10-27 |archive-url= https://archive.today/20130115234258/http://www.releasedates.co/product/samsung-ativ-tab-release-date |archive-date= 2013-01-15 |url-status= dead }}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1366 × 768 | 155 | LCD | [[Windows RT|RT]] | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{yes}} | 32, 64 | microSD | 2 | 12 | {{hs|0}}{{convert|8.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|570|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Samsung Ativ Tab 5]]<ref>{{cite web|url=http://www.samsung.com/us/computer/tablet-pcs/XE500T1C-HA2US-specs |title=Specs - Tablet PCs XE500T1C |publisher=samsung.com |access-date=2013-02-09}}</ref> | {{dts|2012|11|02}}<ref>{{cite web |url=http://www.bestbuy.ca/en-CA/product/samsung-samsung-ativ-smart-pc-500t-11-6-64gb-windows-8-tablet-with-intel-atom-processor-blue-xe500t1c-a01ca/10225582.aspx |title=Samsung ATIV Smart PC 500T 11.6" 64GB Windows 8 Tablet With Intel Atom Processor |publisher=bestbuy.ca |access-date=2013-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121211105220/http://www.bestbuy.ca/en-CA/product/samsung-samsung-ativ-smart-pc-500t-11-6-64gb-windows-8-tablet-with-intel-atom-processor-blue-xe500t1c-a01ca/10225582.aspx |archive-date=2012-12-11 |url-status=dead }}</ref> | {{convert|11.6|in|cm|abbr=on}} | 1366 × 768 |135 | LCD | [[Windows 8|8]] | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{no}} | 64 | microSD | 2 | {{hs|0}}7.07<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/12/05/samsung-ativ-smart-pc-att-review/ |title= Samsung ATIV Smart PC review (AT&T LTE) |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-12-05 |access-date= 2013-02-09}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|9.65|mm|in|abbr=on}} | {{convert|748|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Samsung Ativ Tab 7]]<ref>{{cite web|url=http://www.samsung.com/us/computer/tablet-pcs/XE700T1C-A01US-specs |title=Specs - Tablet PCs XE700T1C |publisher=samsung.com |access-date=2013-02-09}}</ref> | {{dts|2012|11|23}}<ref>{{cite web |url= http://www.bestbuy.ca/en-CA/product/samsung-samsung-ativ-smart-pc-pro-700t-11-6-128gb-windows-8-tablet-keyboard-with-intel-core-i5-black-xe700t1c-a01ca/10225581.aspx |title= Samsung ATIV Smart PC Pro 700T 11.6" 128GB Windows 8 Tablet & Keyboard With Intel Core i5 |publisher= bestbuy.ca |access-date= 2013-02-09 |archive-date= 2012-12-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20121204233444/http://www.bestbuy.ca/en-CA/product/samsung-samsung-ativ-smart-pc-pro-700t-11-6-128gb-windows-8-tablet-keyboard-with-intel-core-i5-black-xe700t1c-a01ca/10225581.aspx |url-status= dead }}</ref> | {{convert|11.6|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1080 |190 | LCD | [[Windows 8|8]] | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{no}} | {{hs|99}}128 | microSD | 4 | {{hs|0}}4.37<ref>{{cite web |url= http://www.pcworld.idg.com.au/review/notebooks/samsung/ativ_smart_pc_pro_700t_xe700t1c-a02au/451729 |title= Samsung Ativ Smart PC Pro 700T |publisher= pcworld.idg.com.au |access-date= 2013-02-09 |archive-date= 2013-01-29 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130129083125/http://www.pcworld.idg.com.au/review/notebooks/samsung/ativ_smart_pc_pro_700t_xe700t1c-a02au/451729 |url-status= dead }}</ref> | {{convert|12.7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|857|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Samsung Ativ Tab 3]]<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/global/ativ/ativtab3.html |title=Samsung Ativ Tab 3|publisher= samsung.com |access-date= 2013-02-09}}</ref> | {{dts|2013|06|20}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1366 × 768 |135 | Super PLS LCD | [[Windows 8|8]] | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional HSPA+, LTE}} | {{yes|4.0}} | {{yes}} | 64 | microSD | 2 | {{hs|0}}9<ref>{{cite web|url= http://www.phonearena.com/phones/Samsung-ATIV-Tab-3_id7907 |title=Samsung ATIV Tab 3|publisher= phonearena.com |date= 2013-06-20 |access-date= 2013-10-11}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|8.2|mm|in|abbr=on}} | {{convert|550|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Samsung Galaxy TabPro S]] | {{dts|2016|03}} | {{convert|12|in|cm|abbr=on}} | 2160 × 1440 | 216 | [[TFT LCD]] | [[Windows 10|10]] | 802.11 a/b/g/n/ac | {{?}} | {{yes|4.1}} | {{?}} | 128 or 256 | {{no}} | 4 or 8 | {{?}} | {{hs|0}}{{convert|6.3|mm|in|abbr=on}} | {{convert|693|g|lb|abbr=on}} | |- class="sortbottom" ! Model ! Release date ! Display size ! Display resolution ! Pixel density (PPI) ! Display technology ! Microsoft Windows version ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! Bluetooth ! Satellite navigation ! Storage capacity <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Storage expansion ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(h)</small> ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight ! Other features |} ==={{convert|5|-|8.5|in|cm|abbr=on}} screen=== This table compares {{nowrap|5–8.5 in}} screen (multi-)media tablets released in ''2012'' and later. ====Android==== This table compares multimedia tablets running ''Android'' operating systems. <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Release date ! [[computer display|Display]] ! [[Display resolution]] ! Pixel density (PPI) ! Display technology ! [[Android version history|Android version]] ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! [[computer data storage|Storage]] expansion ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(hr)</small> ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight !Other features |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[NOVO7|Ainol Novo7]] {{nowrap|Aurora II}}<ref>{{cite web |url=http://www.ainol-novo.com/ainol-novo-7-aurora-ii-dual-core-1-5ghz-7-inch-ips-touch-screen-1g-ram-android-tablet.html |title=Ainol Novo 7 Aurora II |publisher=ainol-novo.com |access-date=2012-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605025123/http://www.ainol-novo.com/ainol-novo-7-aurora-ii-dual-core-1-5ghz-7-inch-ips-touch-screen-1g-ram-android-tablet.html |archive-date=2013-06-05 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.slatedroid.com/topic/36760-review-the-ainol-aurora-ii-tablet-on-budget-china-nexus-7/ |title=<nowiki>[Review]</nowiki> The Ainol Aurora II - Tablet on budget, China Nexus 7? |publisher=slatedroid.com |access-date=2012-08-05}}</ref> | {{dts|2012|06}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 |170 | [[In-plane switching|IPS LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{no}} | {{no}} | 16 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}7.0 | {{convert|11.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|342|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|Ainol Novo7 Flame<ref>{{cite web|url=http://www.ainol-novo.com/ainol-novo-7-flame-dual-core-1-5ghz-7-inch-1280-800-ips-screen-android-tablet.html |title=Ainol Novo 7 Flame |publisher=ainol-novo.com |access-date=2012-09-01}}</ref> | {{dts|2012|09|10}}<ref>{{cite web|url=http://www.uplaytablet.com/ainol-novo-7-flame-burning-release-date-is-set-to-be-sept-10th/ |title=Ainol NOVO 7 Flame release date is set to be Sept 10th |publisher=uplaytablet.com |date=2012-08-28 |access-date=2012-09-01}}</ref> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 |216 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | 16 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}8.55<ref>{{cite web |url= http://ainolstore.com/forums/topic/304-ainol-novo-7-fire-review-battery-life-test/ |title= Ainol Novo 7 Fire Review -- Battery Life Test |publisher= ainol forum |date= 2012-08-22 |access-date= 2012-09-03 |archive-date= 2012-09-01 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120901030256/http://ainolstore.com/forums/topic/304-ainol-novo-7-fire-review-battery-life-test/ |url-status= dead }}</ref> | {{convert|10.6|mm|in|abbr=on}} | {{convert|336|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Archos GamePad]]<ref>{{cite web |url= http://www.archos.com/products/gamepad/specs.html?country=us&lang=en&#a |title= ARCHOS GamePad |publisher= archos.com |access-date= 2012-12-15 |archive-date= 2015-05-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150506025431/http://www.archos.com/products/gamepad/specs.html?country=us&lang=en&#a |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2012|12|06}}<ref>{{cite web|url= http://phandroid.com/2012/12/06/buy-archos-gamepad-europe/ |title=Archos GamePad goes up for sale in Europe |publisher= phandroid.com |date= 2012-12-06 |access-date= 2012-12-15}}</ref> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 |170 | LCD | [[Android Jelly Bean|4.1]] | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{no}} | {{no}} | {{hs|0}}8 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}4.6<ref name="gamepad arctablet">{{cite web|url=http://www.arctablet.com/blog/featured/archos-gamepad-android-portable-console-review-part-1-introduction/|title=Archos GamePad Android portable console review|date=2012-12-06|publisher=arctablet.com|access-date=2012-12-15|archive-date=2012-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20121209014505/http://www.arctablet.com/blog/featured/archos-gamepad-android-portable-console-review-part-1-introduction/|url-status=dead}}</ref> | {{convert|15.4|mm|in|abbr=on}} | {{convert|330|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| Fuhu Nabi 2<ref>{{cite web |url=http://www.nabitablet.com/specs/nabi2 |title=Tech Specs - Nabi 2 |publisher=Fuhu |date=2012-09-11 |access-date=2012-09-11 |archive-date=2012-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120917025920/http://www.nabitablet.com/specs/nabi2 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2012|08}}<ref>{{cite web |author= Jasmine Maleficent Rea |url= https://venturebeat.com/2012/06/21/nabi-2-tablet-blends-gamification-with-parenting-review/ |title= Nabi 2 tablet blends gamification with parenting (review) |publisher= venturebeat.com |date= 2012-06-21 |access-date= 2012-09-11 |archive-date= 2012-08-14 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120814201616/http://venturebeat.com/2012/06/21/nabi-2-tablet-blends-gamification-with-parenting-review/ |url-status= dead }}</ref> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | 170 | LCD | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|3.0}} | {{no}} | {{hs|0}}8 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}4.9<ref>{{cite web |url=http://www.technobuffalo.com/companies/google/android/nabi-2-quad-core-android-tablet-quick-review/ |title=Nabi 2 Quad-Core Android Tablet Quick Review |publisher=technobuffalo.com |date=2012-06-25 |access-date=2012-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120905232622/http://www.technobuffalo.com/companies/google/android/nabi-2-quad-core-android-tablet-quick-review/ |archive-date=2012-09-05 |url-status=dead }}</ref> | {{convert|29.08|mm|in|abbr=on}} | {{convert|596|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Nexus 7 (2012 version)|Google Nexus 7 (2012)]]<ref>{{cite web|url=https://www.google.com/nexus/#/7/specs |title=Tech Specs - Nexus 7 |date=2012-06-28 |access-date=2012-06-28}}</ref>([[Asus]]) | {{dts|2012|08}} mid-month<ref>{{cite web|author=Chris Smith |url= http://www.androidauthority.com/google-nexus-7-release-date-pricing-97991/ |title=Google Nexus 7 release date and pricing |publisher= androidauthority.com |date= 2012-06-27 |access-date= 2012-06-28}}</ref> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | 216 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.2]] | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|Optional HSPA+}} | {{yes}} | {{yes}} | {{hs|0}}8, 16, 32 | {{no}} | 1 | {{hs|0}}9.82<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/06/28/nexus-7-review/ |title=Nexus 7 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-06-28 |access-date= 2012-06-28}}</ref> | {{convert|10.45|mm|in|abbr=on}} | {{convert|340|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Nexus 7 (2013 version)|Google Nexus 7 (2013)]]<ref>{{cite web|url=https://www.google.com/nexus/7/ |title= Nexus 7 |date=2013-07-29 |access-date=2013-08-25}}</ref>([[Asus]]) | {{dts|2013|08}} mid-month<ref>{{cite web|author=Ken Yeung |url= https://thenextweb.com/google/2013/07/26/so-much-for-launch-dates-googles-new-nexus-7-tablet-has-landed-in-the-google-play-store/ |title=Google's new Nexus 7 tablet has landed in the Google Play store |publisher= thenextweb.com |date= 2013-07-26 |access-date= 2013-08-25}}</ref> | {{convert|7.02|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1200 | 323 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.3]] | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional HSPA+, LTE}} | {{yes}} | {{yes}} | {{hs|0}}16, 32 | {{no}} | 2 | {{hs|0}}7.32<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2013/07/29/nexus-7-review-2013/ |title=Nexus 7 review (2013) |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-07-29 |access-date= 2012-08-25}}</ref> | {{convert|8.7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|290|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Kindle Fire HD|Amazon Kindle Fire HD]]<ref>{{cite web|url= https://www.amazon.com/Kindle-Fire-HD/dp/B0083PWAPW |title=Kindle Fire HD |website=Amazon |access-date= 2012-09-09}}</ref> | {{dts|2012|09|14}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | 216 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]]<ref name="kindle fire hd OS" /> | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | 16, 32 | {{no}} | 1 | {{hs|0}}9.95<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/09/11/amazon-kindle-fire-hd-review-7-inch/ |title= Amazon Kindle Fire HD review (7-inch) |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-09-11 |access-date= 2012-09-12}}</ref> | {{convert|10.3|mm|in|abbr=on}} | {{convert|395|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Kindle Fire HDX|Amazon Kindle Fire HDX]]<ref>{{cite web|url= https://www.amazon.com/dp/B00BWYRF7E/ref=fs_ft |title=Kindle Fire HDX |website=Amazon |access-date= 2015-05-19}}</ref> | {{dts|2013|10|18}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1200 | 323 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android KitKat|4.4.3]] (customized as Fire OS4) | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional}} | {{yes}} | {{no}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 2 | {{hs|0}}11 | {{convert|9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|303|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Kobo Arc]]<ref>{{cite web|url=http://www.kobo.com/koboarc/techspecs/ |title=Kobo Arc Technical Specs |publisher=kobo.com |access-date=2012-09-25}}</ref> | {{dts|2012|11}}<ref name="arc cnet">{{cite web|url=http://reviews.cnet.com/tablets/kobo-arc-8gb-black/4505-3126_7-35435501.html|title=Kobo Arc - Tablets - CNET Reviews|date=2012-09-05|publisher=cnet.com|access-date=2012-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120927032939/http://reviews.cnet.com/tablets/kobo-arc-8gb-black/4505-3126_7-35435501.html|archive-date=2012-09-27|url-status=dead}}</ref> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | 215 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{no}} | {{no}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 1 | {{unk}} | {{convert|11.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|364|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|Milagrow TabTop 7.4<ref>{{cite web |url= http://www.milagrowhumantech.com/tabtop/4gb-usps |title= Milagrow TabTop 7.4 Specifications |publisher= milagrowhumantech.com |access-date= 2013-02-12 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120606064751/http://www.milagrowhumantech.com/tabtop/4gb-usps |archive-date= 2012-06-06 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2012|05}}<ref>{{cite web |url= http://tech2.in.com/news/tablets/milagrow-launches-tabtop-74-tablet-series-starting-at-rs10990/311642 |title= Milagrow launches TabTop 7.4 series |publisher= tech2.in.com |access-date= 2013-02-12 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120906082350/http://tech2.in.com/news/tablets/milagrow-launches-tabtop-74-tablet-series-starting-at-rs10990/311642 |archive-date= 2012-09-06 |url-status= dead }}</ref> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 600 | 137 | LCD | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{no}} | {{yes|A-GPS}} | {{hs|0}}4, 16 | microSD | 0.5 | {{unk}} | {{hs|0}}{{convert|6.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|361|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Nook HD|Barnes & Noble Nook HD]]<ref name="nook tablet hd"/><ref>{{cite web|url= http://www.barnesandnoble.com/p/nook-hd-barnes-noble/1110060426 |title= BARNES & NOBLE &#124; NOOK |publisher= Barnes & noble |access-date= 2012-09-27}}</ref> | {{dts|2012|11|01}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1440 × 900 | 243 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | {{hs|0}}8, 16 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}9 | {{convert|11|mm|in|abbr=on}} | {{convert|315|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[LG G Pad 8.3]] | {{dts|2013|09}} | {{convert|8.3|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1080 | 273 | [[TFT LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.2.2]] | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional HSPA+, LTE unreleased}} | {{yes|4.0}} | {{yes|A-GPS, GLONASS}} | 16 | microSDXC | 2 | TBT | {{hs|0}}{{convert|8.3|mm|in|abbr=on}} | {{convert|338|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Shield Tablet|Nvidia Shield Tablet]] | {{dts|2014|09}} | {{convert|8.0|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1200 | 294 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android KitKat|4.4.2]] | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional GPRS/EDGE, HSPA+}} | {{yes|4.0}} | {{yes|GPS, GLONASS}} | 16, 32 | microSDXC (128GB) | 2 | 10.8 | {{hs|0}}{{convert|9.2|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|390|g|lb|abbr=on}}}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Samsung Galaxy Tab 2 7.0]]<ref>{{cite web |url= http://www.samsungmobilepress.com/2012/02/13/Samsung's-new-GALAXY-Tab-2-(7.0)-offers-optimal-multimedia-experiences-in-life |title= Samsung's new GALAXY Tab 2 7.0 offers optimal multimedia experiences in life" &#124; Samsung Mobile Press |publisher= Samsung.com |date= 2012-02-13 |access-date= 2012-02-13 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120215211323/http://www.samsungmobilepress.com/2012/02/13/Samsung's-new-GALAXY-Tab-2-(7.0)-offers-optimal-multimedia-experiences-in-life |archive-date= 2012-02-15 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2012|04}}<ref name="galaxy tab 2 7.0 techcrunch">{{cite web|url= https://techcrunch.com/2012/04/11/samsungs-249-galaxy-tab-2-7-0-to-make-u-s-debut-on-april-22-we-go-hands-on/ |title=Samsung's $249 Galaxy Tab 2 7.0 To Make U.S. Debut On April 22, We Go Hands-On |date= 2012-04-11 |publisher= techcrunch.com |access-date= 2012-04-12}}</ref> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | 169 | PLS LCD | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | 802.11 b/g/n | {{yes|GPRS/EDGE, HSPA+}} | {{yes|3.0}} | {{yes|A-GPS, GLONASS}} | {{hs|0}}8, 16, 32 | microSD | 1 | {{hs|0}}7.63<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/04/11/samsung-galaxy-tab-2-7-0-review/ |title= Samsung Galaxy Tab 2 (7.0) review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-04-11 |access-date= 2012-04-12}}</ref> | {{convert|10.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|344|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Samsung Galaxy Tab 3 7.0]]<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/global/microsite/galaxytab3/index_7.html |title=Samsung GALAXY Tab 3 7.0 |publisher= Samsung.com |access-date= 2013-08-05}}</ref> | {{dts|2013|07|07}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | 169 | [[TFT LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.1]] | 802.11 a/b/g/n | {{yes|HSPA+}} | {{yes|3.0}} | {{yes|A-GPS, GLONASS}} | 8, 16 | microSDXC | 1 | {{hs|0}}8.6 | {{hs|0}}{{convert|9.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|306|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Samsung Galaxy Note 8.0]]<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/global/microsite/galaxynote/note8.0/specifications.html |title=Samsung GALAXY Note 8.0 |publisher= Samsung.com |access-date= 2013-04-21}}</ref> | {{dts|2013|04|11}}<ref>{{cite web|url= http://www.androidcentral.com/samsung-galaxy-note-80-hits-us-week |title=Samsung Galaxy Note 8.0 hits the U.S. this week for $399 |publisher= androidcentral.com |access-date= 2013-04-21}}</ref> | {{convert|8.0|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | 189 | [[TFT LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.1]] | 802.11 a/b/g/n | {{yes|HSPA+, LTE}} | {{yes|4.0}} | {{yes|A-GPS, GLONASS}} | 16, 32 | microSDXC | 2 | {{hs|0}}7.3<ref>{{cite web |url=https://www.engadget.com/2013/04/09/samsung-galaxy-note-8-review/ |title=Samsung Galaxy Note 8.0 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2013-04-09 |access-date= 2012-04-21}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|7.95|mm|in|abbr=on}} | {{convert|340|g|lb|abbr=on}} | {{bulleted list|S-pen stylus}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Samsung Galaxy Tab 3 8.0]]<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/global/microsite/galaxytab3/index_8.html |title=Samsung GALAXY Tab 3 8.0 |publisher= Samsung.com |access-date= 2013-08-05}}</ref> | {{dts|2013|07|07}} | {{convert|8.0|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | 189 | [[TFT LCD]] | [[Android Jelly Bean|4.2.2]] | 802.11 a/b/g/n | {{yes|HSPA+, LTE}} | {{yes|4.0}} | {{yes|A-GPS, GLONASS}} | 16, 32 | microSDXC | 1.5 | {{hs|0}}7.3<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2013/08/02/samsung-galaxy-tab-3-8-0-review/ |title=Samsung Galaxy Tab 3 8.0 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2013-08-02 |access-date= 2012-08-05}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|7.4|mm|in|abbr=on}} | {{convert|314|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Samsung Galaxy Note 3]]<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/global/microsite/galaxynote3+gear/ |title=Samsung GALAXY Note3 |publisher= Samsung.com |access-date= 2013-09-08}}</ref> | {{dts|2013|09}} | {{convert|5.7|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1080 | 388 | Full HD Super AMOLED | [[Android Jelly Bean|4.3]] | 802.11 a/b/g/n/ac | {{yes|GPRS/EDGE, HSPA+, LTE}} | {{yes|4.0+LE}} | {{yes|A-GPS, GLONASS}} | 16, 32, 64 | microSDHC | 8 (GSM) <br /> 4 (LTE) | TBT | {{hs|0}}{{convert|8.3|mm|in|abbr=on}} | {{convert|168|g|lb|abbr=on}} | {{bulleted list|S-pen stylus}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Samsung Galaxy Tab S 8.4]] | {{dts|2014|07|02}} | {{convert|8.4|in|cm|abbr=on}} | 2560 × 1600 | 359 | Super AMOLED | [[Android KitKat|4.4.2]] → [[Android Lollipop|5.0.2]] → [[Android Marshmallow|6.0.1]]<ref>{{cite web | url=http://www.phonemore.com/samsung-galaxy-tab-s-84-4g-sm-t705-16gb/specs/1636 | title=Samsung Galaxy Tab S 8.4 (4G SM-T705 16GB) - Specs }}</ref> in USA and Canada | 802.11 a/b/g/n/ac | {{Yes-No|{{bulleted list|T705: 3G, 4G/LTE|T707V: Verizon CDMA}}}} | {{yes|4.0}} | {{yes|A-GPS, GLONASS}}<ref>http://www.samsung.com/ca/business/business-products/tablets/tablets/SM-T700NTSAXAC</ref> | 16 &ndash; 32 | microSDHC | 3 | 10 | {{hs|0}}{{convert|6.6|mm|in|abbr=on}} | {{convert|294|-|298|g|lb|abbr=on}} | 32-bits only |- ! style="text-align:left;" scope="col"| Samsung Galaxy Tab 4 NOOK<ref>{{cite web|url= http://www.barnesandnoble.com/p/samsung-galaxy-tab-4-nook-barnes-noble/1119732448 |title= Samsung Galaxy Tab 4 NOOK |publisher= barnesandnoble.com |access-date= 2014-09-04}}</ref> | {{dts|2014|09}} | {{convert|7|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | 216 | | [[Android KitKat|4.4]] | 802.11 a/b/g/n | {{no }} | {{no}} | {{yes}} | 8 | microSDHC | | 10 | {{hs|0}}{{convert|8.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|276|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Toshiba Excite]] 7.7<ref>{{cite web |url= http://cdgenp01.csd.toshiba.com/content/product/pdf_files/detailed_specs/tablets/excite_AT275-T16.pdf |title= Excite™ 7.7 Tablet Detailed Product Specification |publisher= toshiba.com |access-date= 2012-06-28 |archive-date= 2016-01-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160124201120/http://cdgenp01.csd.toshiba.com/content/product/pdf_files/detailed_specs/tablets/excite_AT275-T16.pdf |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2012|06}}<ref>{{cite web |url= http://www.releasedates.co/product/toshiba-excite-77-13-release-date |title= Toshiba Excite 7.7 & 13 Release Date |publisher= releasedates.co |access-date= 2012-06-28 |archive-url= https://archive.today/20130116165458/http://www.releasedates.co/product/toshiba-excite-77-13-release-date |archive-date= 2013-01-16 |url-status= dead }}</ref> | {{convert|7.7|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | 196 | Super AMOLED plus | [[Android Ice Cream Sandwich|4.0]] | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|3.0}} | {{yes}} | 16, 32 | microSDXC | 1 | 10.57<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/06/18/toshiba-excite-7-7-review/ |title= Toshiba Excite 7.7 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-06-18 |access-date= 2012-06-28}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|7.87|mm|in|abbr=on}} | {{convert|341|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Xiaomi Mi Pad]] | {{dts|2015|03|12}} | {{convert|7.9|in|cm|abbr=on}} | 2048 × 1536 | 326 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android KitKat|4.4]] | 802.11 a/b/g/n/ac | {{No}} | {{yes|4.0}} | {{No}} | 16, 64 | microSDXC | 2 | 11 | {{hs|0}}{{convert|8.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|360|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| Xiaomi Mi Pad 2 | {{dts|2015|11|24}} | {{convert|7.9|in|cm|abbr=on}} | 2048 × 1536 | 326 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Lollipop|5.1]] | 802.11 a/b/g/n/ac | {{No}} | {{yes|4.1}} | {{No}} | 16, 64 | {{No}} | 2 | 12.5 | {{hs|0}}{{convert|7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|328|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| Xiaomi Mi Pad 3 | {{dts|2017|04|05}} | {{convert|7.9|in|cm|abbr=on}} | 2048 × 1536 | 326 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Nougat|7.0]] | 802.11 a/b/g/n/ac | {{No}} | {{yes|4.1}} | {{No}} | 64 | microSDXC | 4 | 12 | {{hs|0}}{{convert|7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|328|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| Xiaomi Mi Pad 4 | {{dts|2018|06|25}} | {{convert|8.0|in|cm|abbr=on}} | 1920 × 1200 | 283 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Android Oreo|8.1]] | 802.11 a/b/g/n/ac | {{yes-No|Optional LTE}} | {{yes|5.0}} | {{yes-No|LTE version only. [[A-GPS]], [[GLONASS]], [[BeiDou|BDS]]}} | 32 (Wi-Fi), 64 (Wi-Fi / LTE) | microSDXC | 3 (Wi-Fi) 4 (Wi-Fi / LTE) | | {{hs|0}}{{convert|7.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|342.5|g|lb|abbr=on}} | |} ====iOS==== This table compares multimedia tablets running ''iOS'' operating systems. <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Release date ! [[computer display|Display]] ! [[Display resolution]] ! Pixel density (PPI) ! Display technology ! [[Operating system]] ! [[central processing unit|CPU]] model ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>([[GiB]])</small> ! [[computer data storage|Storage]] expansion ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(hr)</small><br />{{r|group=Note|battery}} ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[iPad Mini (1st generation)|Apple iPad Mini]] | {{dts|2012|11|02}} | {{convert|7.9|in|cm|abbr=on}} | [[XGA|1024 × 768]] | 163 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[iOS]] 6.0 (upgradable to 9.3.5) | [[Apple A5]] | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|{{nowrap|Optional UMTS}}, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.0}} | {{Yes-No|4G version only}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 0.5 | 10 | {{hs|0}}{{convert|7.2|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|308|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|312|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[iPad Mini 2|Apple iPad Mini 2]] | {{dts|2013|11|12}} | {{convert|7.9|in|cm|abbr=on}} | [[QXGA|2048 × 1536]] | 326 | [[E-IPS|IPS LCD]] | iOS 7.0 (upgradable to 11+)<ref name="iOS 11">{{Cite web|url=https://www.apple.com/ios/ios-11/|title=iOS 11 |website=Apple|language=en-US|access-date=2018-05-07}}</ref> | [[Apple A7]] | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|{{nowrap|Optional UMTS}}, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.0}} | {{Yes-No|4G version only}} | 16, 32, 64, 128 | {{no}} | 1 | 10 | {{hs|0}}{{convert|7.5|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|331|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|341|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[iPad Mini 3|Apple iPad Mini 3]] | {{dts|2014|10|24}} | {{convert|7.9|in|cm|abbr=on}} | [[QXGA|2048 × 1536]] | 326 | [[E-IPS|IPS LCD]] | iOS 8.1 (upgradable to 11+)<ref name="iOS 11"/> | [[Apple A7]] | 802.11 a/b/g/n + MIMO | {{Yes-No|{{nowrap|Optional UMTS}}, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.0}} | {{Yes-No|4G version only}} | 16, 64, 128 | {{no}} | 1 | 10 | {{hs|0}}{{convert|7.5|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|331|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|341|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[iPad Mini 4|Apple iPad Mini 4]] | {{dts|2015|09|09}} | {{convert|7.9|in|cm|abbr=on}} | [[QXGA|2048 × 1536]] | 326 | [[E-IPS|IPS LCD]] | iOS 9.0 (upgradable to 11+)<ref name="iOS 11"/> | [[Apple A8]] | 802.11 a/b/g/n + MIMO | {{Yes-No|{{nowrap|Optional UMTS}}, [[HSDPA]], LTE, GSM/EDGE}} | {{yes|4.0}} | {{Yes-No|4G version only}} | 16, 64, 128 | {{no}} | 1 | 10 | {{hs|0}}{{convert|6.1|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|298|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|304|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+4G) |} ====Windows==== This table compares multimedia tablets running ''Windows'' operating systems. <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Release date ! [[Manufacturer|Mfr]] ! [[computer display|Display]] ! [[Display resolution]] ! Pixel density (PPI) ! Display technology ! [[Operating system]] ! [[central processing unit|CPU]] model ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>([[GiB]])</small> ! [[computer data storage|Storage]] expansion ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(hr)</small><br />{{r|group=Note|battery}} ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight |- ! style="text-align:left;" scope="col"| Nextbook 8 Windows | {{dts|2014}} | eFun/YiFeng Digital | {{convert|8|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | 189 | TN LCD | [[Windows]] 8.1 (upgradable to 10) | [[Intel Atom]] Z3735G | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|4.0}} | {{no}} | 16 | microSDXC | 1 | 6.5 | {{hs|0}}{{convert|8.5|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|0.8|lb|g|abbr=on}}}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| Xiaomi Mi Pad 2 |November 2015<ref>{{Cite web |title=Xiaomi Mi Pad 2 - Full tablet specifications |url=https://www.gsmarena.com/xiaomi_mi_pad_2-7770.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230623194055/http://www.gsmarena.com:80/xiaomi_mi_pad_2-7770.php |archive-date=June 23, 2023 |access-date=June 23, 2023 |website=GSMArena}}</ref> |[[Xiaomi]] | {{convert|7.9|in|cm|abbr=on}} | 2048 × 1536 | 326 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[Microsoft Windows|Windows]] 10 | [[Intel Atom]] X5-Z8500 | 802.11 a/b/g/n/ac | {{no}} | {{yes|4.1}} | {{no}} | 16, 64 | {{no}} | 4 | 12.5 | {{hs|0}}{{convert|7|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|342.5|g|lb|abbr=on}}}} |} ===Older=== ====2011==== ====={{convert|8|in|cm|abbr=on}} screen and larger===== This table compares {{nowrap|8 in}} and larger screen (multi-)media tablets released in ''2011''. <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Release date ! [[computer display|Display]] size <small>(in)</small> ! [[Display resolution]] ! Display technology ! [[Operating system]] ! [[central processing unit|CPU]] model ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>([[GiB]])</small> ! Storage expansion ! [[RAM]] <small>([[GiB]])</small> ! Battery life <small>(h)</small> !Camera(s) ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight ! Other features |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Acer Tablet#Iconia Tab A500|Acer Iconia A500]]<ref>{{cite web |url= http://www.91mobiles.com/mobile/Acer+Mobile/Iconia+Tab+A500/9176.html#specificationpart |title= Acer Iconia Tab A500 Price, Specifications, Review and Images |publisher= 91mobiles.com |access-date= 2011-09-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110616041421/http://www.91mobiles.com/mobile/Acer+Mobile/Iconia+Tab+A500/9176.html#specificationpart |archive-date= 2011-06-16 |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= https://priceraja.com/tablet/acer-iconia-a500-price-in-india |title= Acer Iconia Lowest Price in India, Specifications |publisher= PriceRaja.com |access-date= 2016-04-01 |archive-date= 2016-04-13 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160413061018/https://priceraja.com/tablet/acer-iconia-a500-price-in-india |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2011|04}}<ref name="engadget.com">{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/03/22/staples-ad-reveals-april-june-ship-dates-for-acer-iconia-tab/ |title= Staples leak reveals April / June ship dates for Acer Iconia Tab, Toshiba tablet |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-03-22 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1280 × 800}} | [[LCD]] | [[Android (operating system)|Android]] 4.0.3 ICS | [[Nvidia Tegra]] 250 | 802.11 b/g/n | {{yes|[[UMTS]], HSDPA, LTE}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes|A-GPS}} | {{hs|0}}8, 16, 32<ref>{{cite web |url=http://us.acer.com/ac/en/US/content/models/iconia-tab-a/iconiataba500 |title=ICONIA TAB A Series |publisher=Acer |access-date=2012-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120501220521/http://us.acer.com/ac/en/US/content/models/iconia-tab-a/iconiataba500 |archive-date=2012-05-01 |url-status=dead }}</ref> | [[microSDHC]] | 1 | {{hs|0}}7<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/04/26/acer-iconia-tab-a500-review/ |title= Acer Iconia Tab A500 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-04-26 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | | {{convert|13.3|mm|in|abbr=on}} | {{convert|730|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Adam tablet|Adam]]<ref>{{cite web |url=http://www.notionink.com/techspecs.php |title=Notion Ink Adam: Tech Specs |publisher=Notionink.com |access-date=2011-09-20 |archive-url=https://archive.today/20120907033338/http://www.notionink.com/techspecs.php |archive-date=2012-09-07 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2011|01|21}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[Pixel Qi]] LCD or<br />TFT LCD | Android 2.2 Froyo | Nvidia Tegra 250 | 802.11 b/g/n | {{yes|UMTS, [[High Speed Packet Access|HSPA]]}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes}} | {{hs|0}}8 | [[microSD]] | 1 | {{hs|0}}6<ref>{{cite web|author= Adam |url= https://www.engadget.com/2011/04/27/notion-ink-adam-review/ |title= Notion Ink Adam review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-04-27 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | | {{convert|14.0|mm|in|abbr=on}} | {{convert|730|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[iPad 2|Apple iPad 2]]<ref name="t2c-1">{{cite web|url= http://www.tablet2cases.com/wiki/tablets/apple-ipad-2/ |title= Apple iPad 2 Technical WIKI |publisher= Tablet2Cases |access-date= December 4, 2011}}</ref> | {{dts|2011|03|11}} | {{hs|0}}{{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 768 | [[E-IPS|IPS LCD]] | iOS 4 (upgradable to 9.0) | [[Apple A5]] | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional 3G (UMTS/HSDPA & GSM/EDGE)}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{Yes-No|3G version only}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 0.5 | 10 | Rear:720P 30fps, Front:VGA 10fps | {{hs|0}}{{convert|8.8|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|600|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}})<br />{{nowrap|{{convert|610|g|lb|abbr=on}}}} ({{nowrap|Wi-Fi}}+3G) | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Archos G9|Archos 80 G9 HDD]]<ref name="archos1">{{cite web |url= http://www.archos.com/products/gen9/specs.html |title= Archos G9 tablets |publisher= Archos |access-date= 2011-11-16 |archive-date= 2015-05-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150506025437/http://www.archos.com/products/gen9/specs.html |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2011|09}} | {{hs|0}}{{convert|8.0|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1024 × 768}} | MVA LCD<ref name="archos 80 g9 screen">{{cite web |url= http://reviews.cnet.com/tablets/archos-80-g9-8/4505-3126_7-34841245-2.html?tag=mncol;rvwBody |title= Archos 80 G9 Review |publisher= [[CNET|c{{!}}net]] |date= 2011-10-03 |access-date= 2011-11-16 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | Android 4.0.3 ICS | TI OMAP 4460 | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|Optional UMTS, HSDPA with 3G stick}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes|A-GPS}} | {{hs|9}}250 | microSDHC | 1<ref name="archosRAM">{{cite web|url= http://www.talkandroid.com/reviews/tablet-reviews/archos-80-g9-turbo-ics-review-cheap-with-ice-cream-sandwich |title=ARCHOS 80 G9 Turbo ICS review: Cheap with Ice Cream Sandwich |publisher= talkandroid.com |date= 2012-04-27 |access-date= 2012-10-17}}</ref> | {{hs|0}}7 | | {{convert|14.7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|599|g|lb|abbr=on}} | <ref name="archos 80 g9 touchscreen">{{cite web |url= http://www.arctablet.com/blog/archos-tablet/first-look-archos-101-g9-turbo-1-5-ghz-250-gb/ |title= First look at the Archos 101 G9 Turbo 250 Gb |publisher= arctablet.com |date= 2012-01-23 |access-date= 2012-03-06 |archive-date= 2012-02-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120228070106/http://www.arctablet.com/blog/archos-tablet/first-look-archos-101-g9-turbo-1-5-ghz-250-gb/ |url-status= dead }}</ref> |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Archos G9|Archos 80 G9 SSD]]<ref name="archos1"/> | {{dts|2011|09}} | {{hs|0}}{{convert|8.0|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1024 × 768}} | MVA LCD<ref name="archos 80 g9 screen" /> | Android 4.0.3 ICS | TI OMAP 4460 | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|Optional UMTS, HSDPA with 3G stick}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes|A-GPS}} | 16 | microSDHC | 1<ref name="archosRAM" /> | {{hs|0}}7 | | {{convert|11.7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|465|g|lb|abbr=on}} | <ref name="archos 80 g9 touchscreen" /> |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[ASUS Eee Pad Transformer|ASUS Eee Pad Transformer (TF101)]]<ref>{{cite web |url=http://www.asus.com/Eee/Eee_Pad/Eee_Pad_Transformer_TF101/#specifications |title=Eee Pad Transformer TF101 |publisher=ASUS |access-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807124420/http://www.asus.com/Eee/Eee_Pad/Eee_Pad_Transformer_TF101/#specifications |archive-date=2011-08-07 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2011|04}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[E-IPS|IPS LCD]] | Android 3.2 (upgradable to 4.0) | Nvidia Tegra 250 | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|Optional GSM Quad bands, HSPA+}}<ref name="3G Transformer">{{cite web |url= http://www.asus.com/Eee/Eee_Pad/Eee_Pad_Transformer_TF101G/#specifications |title= Asus Eee Pad Transformer TF101G |access-date= 2011-12-29 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111224203338/http://www.asus.com/Eee/Eee_Pad/Eee_Pad_Transformer_TF101G#specifications |archive-date= 2011-12-24 |url-status= dead }}</ref> | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes}} | 16, 32 | microSDHC (SD with dock) | 1 | {{hs|0}}9.5 (16 with dock) | | {{convert|12.98|mm|in|abbr=on}} | {{convert|680|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[ASUS Eee Pad Transformer Prime]]<ref>{{cite web |url=http://www.asus.com/Eee/Eee_Pad/Eee_Pad_Transformer_Prime_TF201/#specifications |title=Eee Pad Transformer Prime TF201 |publisher=ASUS |access-date=2012-01-24}}</ref> | {{dts|2011|12}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[E-IPS|IPS LCD]] | Android 3.2 (upgradable to 4.0) | Nvidia Tegra 3 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{no}} | 32, 64 | microSDHC (SD with dock) | 1 | 10.28 (16.57 with dock)<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/12/01/asus-eee-pad-transformer-prime-review/ |title= ASUS Eee Pad Transformer Prime review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-12-01 |access-date= 2011-12-12}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|8.3|mm|in|abbr=on}} | {{convert|586|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[HP TouchPad]]<ref>{{cite web |url=http://www.palm.com/us/products/pads/touchpad/ |title=HP TouchPad &#124; Tablet PC &#124; HP Official Site &#124; U.S |publisher=Palm.com |access-date=2011-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527183028/http://www.palm.com/us/products/pads/touchpad/ |archive-date=2011-05-27 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2011|07|01}}<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/06/09/official-hp-touchpad-ships-july-1-in-us-pre-orders-to-start-ju/ |title= Official: HP TouchPad ships July 1st in US, 3G model coming to AT&T 'this summer' |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-06-09 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 768 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[webOS]] 3.0 | [[Qualcomm]] [[Snapdragon (system on chip)|Snapdragon]] APQ8060 | 802.11 b/g/n | {{yes|3G in 64 GB models}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{no}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 1 | {{hs|0}}8.55<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/06/29/hp-touchpad-review/ |title= HP TouchPad review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-06-29 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | | {{convert|13.7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|740|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Lenovo IdeaPad K1]]<ref>{{cite web |url=http://shop.lenovo.com/us/tablets/ideapad/tablet-series/k1 |title=Lenovo - IdeaPad K1 tablet |publisher=lenovo.com |access-date=2011-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111222113827/http://shop.lenovo.com/us/tablets/ideapad/tablet-series/k1 |archive-date=2011-12-22 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2011|07|28}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[IPS LCD]]<ref>{{cite web |url=http://androidcommunity.com/lenovo-ideapad-k1-android-tablet-hands-on-video-20110719/ |title=Lenovo IdeaPad K1 Android Tablet Hands-On (VIDEO) |publisher=Android Community |date=2011-07-19 |access-date=2011-09-20 |archive-date=2011-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110910210830/http://androidcommunity.com/lenovo-ideapad-k1-android-tablet-hands-on-video-20110719/ |url-status=dead }}</ref> | Android 3.1 Honeycomb | Nvidia Tegra 250 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.1}} | {{no}} | 32 | microSD | 1 | {{hs|0}}8 | | {{convert|13.3|mm|in|abbr=on}} | {{convert|750|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Lenovo ThinkPad]]<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/07/20/lenovo-thinkpad-tablet-and-keyboard-folio-case-hands-on-video/ |title= Lenovo ThinkPad Tablet and Keyboard Folio case hands-on (video) |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-07-20 |access-date= 2011-09-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://shop.lenovo.com/us/ww/pdf/thinkpad_tablet_datasheet.pdf |title=Archived copy |access-date=2011-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324011922/http://shop.lenovo.com/us/ww/pdf/thinkpad_tablet_datasheet.pdf |archive-date=2012-03-24 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2011|08|23}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[E-IPS|IPS LCD]] | Android 3.1 Honeycomb | Nvidia Tegra 250 | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|Optional 3G}} | {{yes|2.0}} | {{yes|A-GPS}} | 16, 32, 64 | [[Secure Digital|SD]] | 1 | {{hs|0}}8.7 | | {{convert|14.5|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|742|g|lb|abbr=on}}}} {{nowrap|(Wi-Fi)}}<br />{{nowrap|{{convert|756|g|lb|abbr=on}}}} {{nowrap|(Wi-Fi+3G)}} | {{bulleted list|[[N-trig]] active digitizer}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Meebox|Meebox Slate]]<ref>{{cite web |url=http://www.meebox.com.mx/detalle.php?token=c74d97b01eae257e44aa9d5bade97baf |title=Meebox Slate Technical specifications |publisher=meebox |access-date=2012-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120717061422/http://www.meebox.com.mx/detalle.php?token=c74d97b01eae257e44aa9d5bade97baf |archive-date=2012-07-17 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2011}} | {{convert|11.6|in|cm|abbr=on}} | {{nowrap|1366 × 768}} | LCD | Windows 7 Home Premium | Intel Atom N450 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{no}} | 32 | microSD | 1 | {{unk}} | | {{convert|12|mm|in|abbr=on}} | {{convert|970|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" |[[Motorola Xoom]]<ref>{{cite web |url=http://www.motorola.com/staticfiles/Consumers/US-EN/XOOM/index.html |title=Motorola Xoom |publisher=Motorola.com |access-date=2011-09-20 |archive-date=2012-09-17 |archive-url=https://archive.today/20120917195506/http://www.motorola.com/staticfiles/Consumers/US-EN/XOOM/index.html |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2011|02|24}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[TFT LCD]] | Android 3.2 Honeycomb<ref>{{cite web |url= https://www.engadget.com/2,011/07/12/motorola-xoom-sees-android-3-2-update-fcc-approved-lte-update/ |title= Motorola Xoom sees Android 3.2 update, FCC-approved LTE module |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-07-12 |access-date= 2011-09-20 |archive-date= 2016-01-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160124201119/http://www.engadget.com/2,011/07/12/motorola-xoom-sees-android-3-2-update-fcc-approved-lte-update/ |url-status= dead }}</ref> | Nvidia Tegra 250 | 802.11 a/b/g/n | {{yes|[[CDMA]], LTE}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes}} | 32 | microSD | 1 | {{hs|0}}8.3<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/02/23/motorola-xoom-review/ |title= Motorola Xoom review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-02-23 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | Rear: 5MP, Front: 2MP | {{convert|12.9|mm|in|abbr=on}} | {{convert|730|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" |[[Motorola Droid XYBoard]]<br />(Xoom 2)<ref>{{cite web |url= http://www.motorola.com/Consumers/US-EN/Consumer-Product-and-Services/Tablets/ci.DROID-XYBOARD-by-10-1-MOTOROLA-US-EN.alt |title= DROID XYBOARD 10.1 by MOTOROLA - Android Tablet PC - SPECS |publisher= [[Motorola]] |access-date= 2011-12-16 |archive-date= 2011-12-13 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111213024744/http://www.motorola.com/Consumers/US-EN/Consumer-Product-and-Services/Tablets/ci.DROID-XYBOARD-by-10-1-MOTOROLA-US-EN.alt |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2011|11}}<ref name="motorola launches" /> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[E-IPS|IPS LCD]] | Android 3.2 (Upgradable to 4.0) | TI OMAP 4430<ref>{{cite web |url=http://www.gsmarena.com/motorola_droid_xyboard_10_1_mz617-4360.php |title=Motorola Droid XYBOARD 10.1 MZ617 - Full phone specifications |publisher=gsmarena.com |access-date=2012-03-07}}</ref> | 802.11 a/b/g/n | {{yes|[[WCDMA]], [[GSM]], HSDPA, [[EDGE]], [[HSUPA]]}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes}} | 16, 32, 64 | {{unk|no(XYBoard), microSD(Xoom2)}} | 1<ref name="motorola launches">{{cite web |url=http://mediacenter.motorola.com/Press-Releases/Motorola-Mobility-Launches-Two-New-Tablets-in-the-UK-and-Ireland-38b5.aspx |title=Motorola Mobility Launches Two New Tablets in the UK and Ireland |publisher=motorola.com |date=2011-11-03 |access-date=2011-12-16 |archive-date=2012-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711222252/http://mediacenter.motorola.com/Press-Releases/Motorola-Mobility-Launches-Two-New-Tablets-in-the-UK-and-Ireland-38b5.aspx |url-status=dead }}</ref> | {{hs|0}}8.95<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/12/05/motorola-xoom-2-review/ |title= Motorola Xoom 2 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-12-05 |access-date= 2011-12-16}}</ref> | | {{hs|0}}{{convert|8.8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|603|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[LG Optimus Pad]]<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/02/02/lg-g-slate-fully-detailed-by-t-mobile-3d-viewing-and-recording/ |title= LG G-Slate |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-02-02 |access-date= 2011-09-20}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.lgnewsroom.com/mwc2011/product_view.php?category=47&product_code=68&product_type=32&post_index=902 |title= LG MWC2011 |publisher= Lgnewsroom.com |access-date= 2011-09-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713203113/http://www.lgnewsroom.com/mwc2011/product_view.php?category=47&product_code=68&product_type=32&post_index=902 |archive-date= 2011-07-13 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2011|04}}<ref>{{cite web |url= http://www.knowyourmobile.com/blog/816830/tmobile_confirms_lg_optimus_pad_release_date_for_april.html |title= T-Mobile confirms LG Optimus Pad release date for April – News |publisher= Know Your Mobile |date= 2011-03-18 |access-date= 2011-09-20 |archive-date= 2011-10-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111004130557/http://www.knowyourmobile.com/blog/816830/tmobile_confirms_lg_optimus_pad_release_date_for_april.html |url-status= dead }}</ref> | {{hs|0}}{{convert|8.9|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 768 | [[TFT LCD]] | Android 3.0 Honeycomb | Nvidia Tegra 250 | 802.11 b/g/n | {{yes|UMTS, [[HSPA+]], HSUPA}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes|A-GPS}} | 32 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}8.3<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/04/19/t-mobile-g-slate-review/ |title= T-Mobile G-Slate review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-04-19 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | | {{convert|12.8|mm|in|abbr=on}} | {{convert|630|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Samsung Galaxy Tab 8.9]]<ref>{{cite web|url=http://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_tab_8_9_3g-3891.php |title=Samsung Galaxy Tab 8.9 3G - Full phone specifications |publisher=Gsmarena.com |access-date=2011-09-20}}</ref> | {{dts|2011|08}}<ref>{{cite web |url=http://tablets-planet.com/2011/07/05/samsung-galaxy-tab-8-9-tablet-delayed-coming-in-august/ |title=Samsung Galaxy Tab 8.9 Tablet Delayed, Coming In August &#124; Tablets Planet |date=5 July 2011 |access-date=2011-09-20 |archive-date=2011-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110909112922/http://tablets-planet.com/2011/07/05/samsung-galaxy-tab-8-9-tablet-delayed-coming-in-august/ |url-status=dead }}</ref> | {{hs|0}}{{convert|8.9|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | PLS LCD | Android 3.1 Honeycomb | Nvidia Tegra 250 | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional 3G (HSDPA, HSUPA)}} | {{yes|3.0}} | {{yes|A-GPS}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 1 | 10 | | {{hs|0}}{{convert|8.6|mm|in|abbr=on}} | {{convert|470|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Samsung Galaxy Tab 10.1]]<ref>{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_tab_10_1_3g-3892.php |title= Samsung Galaxy Tab 10.1 3G - Full phone specifications |publisher= Gsmarena.com |date= 2011-09-16 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | {{dts|2011|06|08}}<ref>{{cite web |url= http://www.androidtabletworld.com/android-news/samsung-galaxy-tab-10-1-to-launch-june-8th-for-499-and-up |title= Samsung Galaxy Tab 10.1 to launch June 8th for $499 and up |publisher= Android Tablet World |date= 2011-03-22 |access-date= 2011-09-20 |archive-url= https://archive.today/20120720230416/http://www.androidtabletworld.com/android-news/samsung-galaxy-tab-10-1-to-launch-june-8th-for-499-and-up |archive-date= 2012-07-20 |url-status= dead }}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | PLS LCD | Android 3.1 Honeycomb | Nvidia Tegra 250 | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional 3G & 4G (HSPA+, LTE, WiMAX)}} | {{yes|3.0}} | {{yes}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 1 | 10 | Rear: 3MP, Front: 2MP | {{hs|0}}{{convert|8.6|mm|in|abbr=on}} | {{convert|565|g|lb|abbr=on}}<ref>{{cite web|url=http://www.samsung.com/global/microsite/galaxytab/10.1/spec.html |title=GALAXY Tab 10.1- Samsung Mobile |publisher=Samsung.com |date=2011-03-22 |access-date=2011-09-20}}</ref> | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Samsung Galaxy Tab 10.1v]]<ref>{{cite web|url=http://www.gsmarena.com/samsung_p7100_galaxy_tab_10_1v-3831.php |title=Samsung P7100 Galaxy Tab 10.1v - Full phone specifications |publisher=gsmarena.com |access-date=2011-11-16}}</ref> | {{dts|2011|04}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[TFT LCD]] | Android 3.0 Honeycomb | Nvidia Tegra 250 | 802.11 a/b/g/n | {{yes|3G (HSPA+, HSDPA, HSUPA)}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes}} | 16 | {{no}} | 1 | 10 | Rear: 8MP, Front: 2MP | {{convert|10.99|mm|in|abbr=on}} | {{convert|589|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Sony Tablet S]]<ref>{{cite web|url=http://store.sony.com/webapp/wcs/stores/servlet/ProductDisplay?catalogId=10551&storeId=10151&langId=-1&productId=8198552921666369301#specifications |title=Touch Screen Tablet &#124; Sony Tablet S – 16GB &#124; SGPT111US/S &#124; Sony USA |publisher=Store.sony.com |access-date=2011-09-20}}</ref><ref>{{cite web |url=http://discover.store.sony.com/tablet/#specs |title=Sony Tablet S – An Android Tablet Like No Other |work=Sony Store USA |publisher=Sony Electronics Inc |access-date=2011-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120417043139/http://discover.store.sony.com/tablet/#specs |archive-date=2012-04-17 |url-status=dead }}</ref><ref name="tablet S 3G">{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/sony_tablet_s_3g-4138.php |title=Sony Tablet S 3G - Full phone specifications |publisher= Gsmarena.com |date= 2011-09-06 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | {{dts|2011|09|11}}<ref>{{cite web |url= http://www.phonearena.com/phones/Sony-Tablet-S_id5450 |title= Sony Tablet S |date= 2011-09-01 |work= phoneArena.com |access-date= 2011-09-19 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120111123615/http://www.phonearena.com/phones/Sony-Tablet-S_id5450 |archive-date= 2012-01-11 |url-status= dead }}</ref> | {{hs|0}}{{convert|9.4|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[TFT LCD]] | Android 3.1 Honeycomb (upgradable to 4.0)<ref>{{cite web|url= http://www.sony.co.uk/discussions/thread/143742 |title=Android 4.0 for Sony Tablet |publisher= Sony |date= 2011-12-21 |access-date= 2012-01-02}}</ref> | Nvidia Tegra 250 | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|Optional {{nowrap|HSDPA/HSUPA}}}}<ref name="tablet S 3G"/> | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes|A-GPS}} | 16, 32 | SDHC | 1 | {{hs|0}}8.58<ref name="engadget1">{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/08/31/sony-tablet-s-preview/ |title= Sony Tablet S preview |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-08-31 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | | {{hs|0}}{{nowrap|{{convert|7.6|mm|in|abbr=on}}}} (thinnest) {{nowrap|{{convert|20|mm|in|abbr=on}}}} (thickest)<ref name="engadget1" /> | {{nowrap|{{convert|595|g|lb|abbr=on}}}} (Wi-Fi)<br />{{nowrap|{{convert|625|g|lb|abbr=on}}}} {{nowrap|(Wi-Fi+3G)}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Toshiba Thrive]]<ref>{{cite web |url=http://www.thetoshibatablet.com/pdf/Toshiba_PDF_V3.pdf |title=Toshiba Thrive specifications |publisher=Toshiba Tablet |access-date=2011-12-18 |archive-date=2012-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105195832/http://thetoshibatablet.com/pdf/Toshiba_PDF_V3.pdf |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2011|07}}<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/06/02/toshiba-thrive-tablet-with-android-3-1-ships-in-july-starts-at/ |title= Toshiba Thrive tablet with Android 3.1 ships in July, starts at $429 |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-06-02 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | LCD | Android 3.1 Honeycomb<ref name="itechreport20110625">{{cite web |url=http://itechreport.com.au/2011/06/25/toshiba-tablet-on-sale-in-australia-from-monday/ |title=Toshiba Tablet on sale in Australia from Monday |publisher=Itechreport.com.au |date=2011-06-25 |access-date=2011-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110831162503/http://itechreport.com.au/2011/06/25/toshiba-tablet-on-sale-in-australia-from-monday/ |archive-date=2011-08-31 |url-status=dead }}</ref> | Nvidia Tegra 250 | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|Optional 3G<ref name="itechreport20110625"/>}} | {{yes}} | {{yes}} | {{hs|0}}8, 16, 32 | [[SDXC]] | 1 | {{hs|0}}7 | | {{convert|15.7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|730|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[ViewSonic|ViewSonic ViewPad 10]]<ref>{{cite web |url=http://www.viewsonic.com/products/vpad10.htm |title=ViewPad 10 Tablet &#124; VPAD10 |publisher=Viewsonic |access-date=2011-09-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120416035159/http://www.viewsonic.com/products/vpad10.htm |archive-date=2012-04-16 }}</ref> | {{dts|2011|03}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[TFT LCD]] | Android 2.2, Windows 7 | Intel Atom N455 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{no}} | 16 | microSD | 1 | {{hs|0}}4 | | {{convert|16.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|875|g|lb|abbr=on}} | |} ====={{convert|5|-|7|in|cm|abbr=on}} screen===== This table compares {{nowrap|5–7 in}} screen (multi-)media tablets released in ''2011''. <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Release date ! [[computer display|Display]] size ! [[Display resolution]] ! Display technology ! [[Operating system]] ! [[central processing unit|CPU]] model ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>([[GiB]])</small> ! [[computer data storage|Storage]] expansion ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(h)</small> ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight ! Other features |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[BlackBerry Playbook]]<ref>{{cite web |url=http://us.blackberry.com/playbook-tablet/ |title=BlackBerry - PlayBook Tablet PC - The New RIM PlayBook - BlackBerry Pad |publisher=Us.blackberry.com |date=2011-02-17 |access-date=2011-09-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110917195151/http://us.blackberry.com/playbook-tablet/ |archive-date=2011-09-17 }}</ref> | {{dts|2011|04}}<ref name="engadget.com" /> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | LCD | [[BlackBerry Tablet OS]] | [[Texas Instruments OMAP|TI OMAP]] 4430 | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional LTE, HSPA+, WiMAX}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 1 | {{hs|0}}7.0<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/04/13/blackberry-playbook-review/ |title= BlackBerry PlayBook review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-04-13 |access-date= 2011-09-20}}</ref> | {{convert|10.0|mm|in|abbr=on}} | {{convert|425|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Dell Streak|Dell Streak 7]]<ref>{{cite web|url= http://www.dell.com/us/business/p/mobile-streak-7/pd |title=Dell Streak 7 Tablet Details |publisher=Dell |access-date= 2012-06-29}}</ref> | {{dts|2011|04}}<ref name="engadget.com" /> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 480 | [[TFT LCD]] | Android 3.2 Honeycomb | [[Tegra 2|Nvidia Tegra 250]] | 802.11 b/g/n | {{yes|HSPA+}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{yes}} | 16 | microSDHC | 0.5<ref>{{cite web|url=http://hothardware.com/Reviews/Dell-Streak-7-Android-Tablet-Review/ |title=Dell Streak 7 Android Tablet Review |publisher=hothardware.com |date=2011-02-10 |access-date=2011-11-16}}</ref> | {{hs|0}}4 | {{convert|12.4|mm|in|abbr=on}} | {{convert|450|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[HTC Flyer]]<ref>{{cite web |author=Serbia |url=http://www.htc.com/www/tablets/htc-flyer/#specs |title=HTC Flyer Product Overview - HTC Tablets |publisher=Htc.com |date=2011-02-15 |access-date=2011-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015135230/http://www.htc.com/www/tablets/htc-flyer/#specs |archive-date=2011-10-15 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gsmarena.com/htc_flyer-3829.php |title=HTC Flyer - Full phone specifications |publisher=Gsmarena.com |access-date=2011-09-20}}</ref> | {{dts|2011|05}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[TFT LCD]] | Android 2.3 | Qualcomm Snapdragon MSM8255 | 802.11 b/g/n | {{yes|HSDPA, HSUPA}} | {{yes|3.0+A2DP}} | {{yes|A-GPS}} | 32 | microSDHC | 1 | {{hs|0}}8 | {{convert|13.2|mm|in|abbr=on}} | {{convert|420|g|lb|abbr=on}} | {{bulleted list|N-trig active digitizer}} |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Huawei Ideos Tablet S7]]<ref>{{cite web |url= http://www.unwiredview.com/2011/09/22/huawei-ideos-s7-slim-tablet-now-available-in-the-uk-priced-from-238-80/ |title= Huawei Ideos S7 Slim tablet now available in the UK |publisher= unwiredview.com |date= 2011-09-22 |access-date= 2011-11-18 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111116040924/http://www.unwiredview.com/2011/09/22/huawei-ideos-s7-slim-tablet-now-available-in-the-uk-priced-from-238-80/ |archive-date= 2011-11-16 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2011|04}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 480 | [[TFT LCD]] | Android 2.2 | Qualcomm Snapdragon | 802.11 b/g/n | {{yes|HSDPA, HSUPA}} | {{yes|2.1}} | {{yes}} | {{hs|0}}8 | microSD | 0.5 | {{unk}} | {{convert|12.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|440|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Amazon Kindle Fire]]<ref>{{cite web|url= https://www.amazon.com/Kindle-Color-Multi-touch-Display-Wi‑Fi/dp/B0051VVOB2 |title= Kindle Fire |website= Amazon |access-date= 2011-09-30}}</ref> | {{dts|2011|11|15}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[E-IPS|IPS LCD]] | Android 2.3 | TI OMAP 4430<ref>{{cite web |url=http://www.anandtech.com/show/4890/amazon-kindle-fire-a-199-kindle-tablet |title=AnandTech - Amazon Kindle |publisher=AnandTech.com |access-date=2011-09-30 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930121236/http://www.anandtech.com/show/4890/amazon-kindle-fire-a-199-kindle-tablet |url-status=dead }}</ref> | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{no}} | {{no}} | {{hs|0}}8 | {{no}} | 0.5<ref>{{cite web|url= http://osxdaily.com/2011/09/28/amazon-kindle-fire-tech-specs-release-date/ |title= Amazon Kindle Fire Priced at $199, Release Date is November 15 |date= 28 September 2011 |publisher= osxdaily.com |access-date= 2011-09-30}}</ref> | {{hs|0}}7.7<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/11/14/amazon-kindle-fire-review/ |title= Amazon Kindle Fire review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-11-14 |access-date= 2011-11-28}}</ref> | {{convert|11.4|mm|in|abbr=on}} | {{convert|413|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Nook Tablet|Barnes&nbsp;&&nbsp;noble NOOK&nbsp;Tablet]]<ref>{{cite web|url= http://www.barnesandnoble.com/p/nook-tablet-barnes-noble/1104687969#nook-commentary-specs-1 |title= NOOK Tablet |publisher= [[Barnes & noble]] |access-date= 2011-11-13}}</ref><ref>{{cite web|url= http://gadgetian.com/26935/nook-tablet-specs-price/ |title= Nook Tablet Full Specifications and price details |date= 4 November 2011 |publisher= Gadgetian |access-date= 2011-11-13}}</ref> | {{dts|2011|11|18}}<ref>{{cite web|url= http://www.i-programmer.info/news/152-epub/3325-nook-prepares-to-take-on-fire.html |title= NOOK Tablet prepares to take on Kindle Fire |publisher= I Programmer |access-date= 2011-11-13}}</ref> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[E-IPS|IPS LCD]] | Android 2.3 | TI OMAP 4430 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{no}} | {{no}} | 16 | microSD | 1 | {{hs|0}}8.33<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/11/21/barnes-and-noble-nook-tablet-review/ |title= Barnes & Noble Nook Tablet review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-11-21 |access-date= 2011-11-28}}</ref> | {{convert|12.19|mm|in|abbr=on}} | {{convert|400|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Samsung Galaxy Note (original)|Samsung Galaxy Note]]<ref>{{cite web|url=http://www.samsung.com/global/microsite/galaxynote/note/spec.html |title=Samsung GALAXY Note |publisher=Samsung.com |access-date=2012-03-06}}</ref> | {{dts|2011|10}}<ref name="galaxy note gsmarena" /> | {{convert|5.3|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[AMOLED#HD Super AMOLED|Super AMOLED HD]] | Android 2.3 | Samsung Exynos 4<ref>{{cite web|url=http://www.samsung.com/global/business/semiconductor/minisite/Exynos/showcase.html |title=Samsung Exynos |publisher=Samsung.com |access-date=2012-03-06}}</ref> | 802.11 a/b/g/n | {{yes|GPRS/EDGE, HSPA+, LTE}} | {{yes|3.0+HS}} | {{yes|A-GPS, Glonass}} | 16 | microSDHC | 1<ref name="galaxy note gsmarena">{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_note-4135.php |title= Samsung Galaxy Note - Full phone specifications |publisher= gsmarena.com |access-date= 2012-03-06}}</ref> | {{hs|0}}9.6<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/10/28/samsung-galaxy-note-review/ |title= Samsung Galaxy Note review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-10-28 |access-date= 2012-03-06}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|9.65|mm|in|abbr=on}} | {{convert|178|g|lb|abbr=on}} | {{bulleted list|S-pen}} |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Samsung Galaxy Tab 7.0 Plus]]<ref>{{cite web|url=http://www.samsung.com/global/microsite/galaxytab/7.0/spec.html?type=find |title=Features and Specifications - Samsung Galaxy Tab™ 7.0 Plus" &#124; Samsung Mobile |publisher=Samsung.com |access-date=2012-01-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gsmarena.com/samsung_p6200_galaxy_tab_7_0_plus-4208.php |title=Samsung P6200 Galaxy Tab 7.0 Plus - Full phone specifications |publisher=gsmarena.com |access-date=2012-01-16}}</ref> | {{dts|2011|10}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[Super PLS|PLS LCD]] | Android 3.2 | Samsung Exynos 4210 | 802.11 a/b/g/n | {{yes|GPRS/EDGE, HSPA+}} | {{yes|3.0}} | {{yes|A-GPS}} | 16, 32 | microSD | 1 | {{hs|0}}8.15<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/11/21/samsung-galaxy-tab-7-0-plus-review/ |title= Samsung Galaxy Tab 7.0 Plus review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-11-21 |access-date= 2012-01-16}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|9.96|mm|in|abbr=on}} | {{convert|350|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Samsung Galaxy Tab 7.7]]<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/global/microsite/galaxytab/7.7/spec.html?type=find |title= Features and Specifications - Samsung Galaxy Tab™ 7.7" &#124; Samsung Mobile |publisher= [[Samsung]] |access-date= 2012-01-08}}</ref> | {{dts|2011|12}}<ref>{{cite web|url= http://www.gsmarena.com/samsung_p6800_galaxy_tab_7_7-4136.php |title= Samsung P6800 Galaxy Tab 7.7 - Full phone specifications |publisher= gsmarena.com |access-date= 2012-01-16}}</ref> | {{convert|7.7|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[AMOLED#Super AMOLED Plus|Super AMOLED plus]] | Android 3.2 | Samsung Exynos 4210<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/global/business/semiconductor/products/mobilesoc/Exynos/showcase.html |title= Samsung Exynos |publisher= [[Samsung]] |access-date= 2012-01-16}}</ref> | 802.11 a/b/g/n | {{yes|GPRS/EDGE, HSPA+}} | {{yes|3.0}} | {{yes|A-GPS}} | 16, 32, 64 | microSD | 1 | 12<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2012/02/07/samsung-galaxy-tab-7-7-review-international-edition/ |title= Samsung Galaxy Tab 7.7 review |publisher= [[Engadget]] |date= 2012-02-07 |access-date= 2012-02-14}}</ref> | {{hs|0}}{{convert|7.89|mm|in|abbr=on}} | {{convert|340|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[Toshiba Thrive|Toshiba Thrive 7]]<ref>{{cite web |url= http://cdgenp01.csd.toshiba.com/content/product/pdf_files/detailed_specs/thrive_AT1S5-T16.pdf |title= Thrive™ 7" Tablet Detailed Product Specification |publisher= Toshiba |access-date= 2012-01-16 |archive-date= 2015-06-25 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150625061412/http://cdgenp01.csd.toshiba.com/content/product/pdf_files/detailed_specs/thrive_AT1S5-T16.pdf |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2011|12|11}}<ref>{{cite web |url= http://www.releasedates.co/product/toshiba-thrive-release-date |title= Toshiba Thrive 7" Release Date |publisher= ReleaseDates.co |access-date= 2012-01-16 |archive-url= https://archive.today/20120910141151/http://www.releasedates.co/product/toshiba-thrive-release-date |archive-date= 2012-09-10 |url-status= dead }}</ref> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | LCD | Android 3.2 Honeycomb | Nvidia Tegra 250 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.1}} | {{yes|A-GPS}} | 16 | microSD | 1 | {{hs|0}}4.7<ref>{{cite web|url= https://www.engadget.com/2011/12/27/toshiba-thrive-7-review/ |title= Toshiba Thrive 7" review |publisher= [[Engadget]] |date= 2011-12-27 |access-date= 2012-01-16}}</ref> | {{convert|12.2|mm|in|abbr=on}} | {{convert|375|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[ViewSonic|ViewSonic ViewPad 7X]]<ref>{{cite web |url= http://www.viewsonic.com/products/v7x.htm |title= ViewPad 7X |publisher= Viewsonic |access-date= 2012-01-08 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120122040804/http://www.viewsonic.com/products/v7x.htm |archive-date= 2012-01-22 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2011|09}}<ref>{{cite web|url= http://www.techradar.com/news/mobile-computing/tablets/viewsonic-viewpad-7x-given-uk-release-date-and-price-1000965 |title= ViewSonic ViewPad 7x given UK release date and price |publisher= [[TechRadar]] |date= 2011-08-25 |access-date= 2012-01-16}}</ref> | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[TFT LCD]] | Android 3.2 | Nvidia Tegra 250 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{no}} | {{hs|0}}8 | microSD | 1 | {{hs|0}}6.62<ref>{{cite web |url=http://www.pcpro.co.uk/reviews/tablets/370279/viewsonic-viewpad-7x/2 |title=ViewSonic ViewPad 7x review |publisher=pcpro.co.uk |date=2011-10-03 |access-date=2012-01-16 |archive-date=2012-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120115215002/http://www.pcpro.co.uk/reviews/tablets/370279/viewsonic-viewpad-7x/2 |url-status=dead }}</ref> | {{convert|12.4|mm|in|abbr=on}} | {{convert|380|g|lb|abbr=on}} | |} ====2010==== ====={{convert|8|in|cm|abbr=on}} screen and larger===== This table compares {{nowrap|8 in}} and larger screen (multi-)media tablets released in ''2010''. <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Release date ! [[computer display|Display]] size ! [[Display resolution]] ! Display technology ! [[Operating system]] ! [[central processing unit|CPU]] model ! {{nowrap|Wi-Fi}} ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>([[GiB]])</small> ! Storage expansion ! [[RAM]] <small>([[GiB]])</small> ! Battery life <small>(h)</small><br />{{r|group=Note|battery}} !Camera(s) ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight ! Other features |- ! style="text-align:left;" scope="col"|[[Advent Vega]]<ref>{{cite web |url=http://androidcommunity.com/advent-vega-specs-revealed-hdmi-sim-slot-more-video-20101012 |title=Advent Vega specs revealed: HDMI, SIM slot & more (Video) |publisher=Android Community |date=2010-10-12 |access-date=2011-09-20 |archive-date=2011-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111027211529/http://androidcommunity.com/advent-vega-specs-revealed-hdmi-sim-slot-more-video-20101012/ |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2010|11|14}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[TFT LCD]] | Android 2.2 Froyo | Nvidia Tegra | 802.11 b/g | {{no}} | {{yes}} | {{no}} | {{hs|0}}0.5 | microSD | 0.5 | {{hs|0}}6.5 | | {{convert|13.6|mm|in|abbr=on}} | {{convert|700|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[iPad (1st generation)|Apple iPad]] | {{dts|2010|04|03}} | {{hs|0}}{{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 768 | [[E-IPS|IPS LCD]] | [[iOS]] 3.2 (upgradable to 5.1.1) | [[Apple A4]] | 802.11 a/b/g/n | {{Yes-No|Optional 3G (UMTS/HSDPA & GSM/EDGE)}} | {{yes|2.1+EDR }} | {{Yes-No|3G version only}} | 16, 32, 64 | {{no}} | 0.25 | 10 | {{N}} | {{convert|13.0|mm|in|abbr=on}} | {{nowrap|{{convert|680|g|lb|abbr=on}}}} {{nowrap|(Wi-Fi)}}<br />{{nowrap|{{convert|730|g|lb|abbr=on}}}} {{nowrap|(Wi-Fi+3G)}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Archos 101]]<ref>{{cite web |url= http://www.archos.com/products/ta/archos_101it/specs.html |title= Archos 101 Internet tablet |publisher= Archos |access-date= 2011-09-20 |archive-date= 2013-07-14 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130714140917/http://www.archos.com/products/ta/archos_101it/specs.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web|url= http://pdadb.net/index.php?m=specs&id=2594&c=archos_101_internet_tablet_8gb |title= Archos 101 Internet Tablet 8 GB Specs |date= 2010-09-15 |work= PDAdb.net |access-date= 2011-09-20}}</ref> | {{dts|2010|11}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[TFT LCD]] | Android 2.2 Froyo | TI OMAP 3630 | 802.11 b/g/n | {{Yes-No|Optional Archos 3G Key}}<ref>{{cite web |url=http://update.archos.com/8/gen8/changes_firmware_archos_android_gen8.htm |title=Archos 28/32/35/43/70/101 Internet Tablets |date=2011-10-24 |access-date=2011-10-31 |archive-date=2011-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104190611/http://update.archos.com/8/gen8/changes_firmware_archos_android_gen8.htm |url-status=dead }}</ref> | {{yes|2.1+EDR}} | {{no}} | {{hs|0}}8, 16 | microSDHC | 0.25 | {{hs|0}}7 | | {{convert|12.0|mm|in|abbr=on}} | {{convert|480|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[ExoPC]]<ref>{{cite web |url= http://www.exopc.com/devices/ |title= EXOPC Slate |publisher= EXOPC |access-date= 2011-09-23 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110923184825/http://www.exopc.com/devices |archive-date= 2011-09-23 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2010|10|18}} | {{convert|11.6|in|cm|abbr=on}} | 1366 × 768 | [[liquid crystal display|LCD]] | Windows 7 Home Premium | Intel Atom N450 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{no}} | 32, 64 | SDHC | 2 | {{hs|0}}4 | | {{convert|14.0|mm|in|abbr=on}} | {{convert|950|g|lb|abbr=on}} | |- ! style="text-align:left;" scope="col" | [[HP Slate|HP Slate 500]]<ref>{{cite web |url=http://h10010.www1.hp.com/wwpc/us/en/sm/WF06a/321957-321957-64295-3841267-3955550-4332585.html |title=HP Slate 500 Tablet PC specifications - HP Small & Medium Business products |publisher=H10010.www1.hp.com |date=2011-09-15 |access-date=2011-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924153538/http://h10010.www1.hp.com/wwpc/us/en/sm/WF06a/321957-321957-64295-3841267-3955550-4332585.html |archive-date=2011-09-24 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2010|10|22}} | {{hs|0}}{{convert|8.9|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[TFT LCD]] | Windows 7 Professional | Intel Atom Z540 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|3.0 + HS}} | {{no}} | 64 | [[SDXC]] | 2 | {{hs|0}}5 | | {{convert|14.7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|680|g|lb|abbr=on}} | {{Bulleted list}}HP Slate [[digital pen]] |- ! style="text-align:left;" scope="col" |[[ViewSonic G Tablet]]<ref>{{cite web |url=http://www.viewsonic.com/gtablet/ |title=Meet the ViewSonic gtablet - gtablet |publisher=Viewsonic.com |access-date=2011-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110923161705/http://www.viewsonic.com/gtablet/ |archive-date=2011-09-23 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2010|12}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[TFT LCD]] | Android 2.2 Froyo | Nvidia Tegra 250 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.1+EDR}} | {{no}} | 16 | microSD | 0.5 | {{hs|09}}8-10 | | {{convert|13.7|mm|in|abbr=on}} | {{convert|700|g|lb|abbr=on}} | |} ====={{convert|5|-|7|in|cm|abbr=on}} screen===== Teebuli ŋɔ zaŋ la "{{nowrap|5–7 in}}" diɣi (multi-)media tablets din yina yuuni ''2010 n ŋmahindi taba''. <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Release date ! [[computer display|Display]] size ! [[Display resolution]] ! Display technology ! Input technology ! [[Operating system]] ! [[central processing unit|CPU]] model ! Wi-Fi ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>([[GiB]])</small> ! Storage expansion ! [[RAM]] <small>([[GiB]])</small> ! Battery life <small>(h)</small><br />{{r|group=Note|battery}} ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Dell Streak]]<ref>{{cite web|url=http://www.gsmarena.com/dell_streak-3353.php |title=Dell Streak - Full phone specifications |publisher=Gsmarena.com |access-date=2011-09-20}}</ref> | {{dts|2010|06|04}} | {{convert|5|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 480 | [[TFT LCD]] | Capacitive multi-touch | Android 2.2 Froyo | [[Snapdragon (system on chip)|Qualcomm Snapdragon]] QSD8250 | 802.11 b/g | {{yes|[[UMTS]], EDGE, HSDPA, HSUPA}} | {{yes|2.0}} | {{yes|A-GPS}} | 16 | [[microSD]] | 0.5 | 10 | {{convert|10.0|mm|in|abbr=on}} | {{convert|220|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Huawei Ideos Tablet S7]] | {{dts|2010|01}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 480 | [[TFT LCD]] | Resistive touchscreen | Android 2.1 or 2.2 | Qualcomm Snapdragon | 802.11 b/g/n | {{yes|HSDPA, HSUPA}} | {{yes|2.1}} | {{yes|A-GPS}} | {{hs|0}}0.5 | microSD | 0.5 | {{hs|0}}2.5 | {{convert|15.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|500|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Nook Color|Barnes & Noble<br />Nook Color]]<ref>{{cite web |url= http://www.androidtablets.net/forum/nook-color-technical/3483-nookcolor-full-specifications.html |title= NOOKcolor Full Specifications |publisher= Androidtablets.net |access-date= 2011-09-20 |archive-date= 2011-09-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110904051712/http://www.androidtablets.net/forum/nook-color-technical/3483-nookcolor-full-specifications.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.barnesandnoble.com/nookcolor/features/techspecs/index.asp |title=NOOK Color - Technical Specs. eReader, eBook Reader - Barnes & Noble |publisher= Barnesandnoble.com |access-date= 2011-09-20}}</ref> | {{dts|2010|10|26}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[E-IPS|IPS LCD]] | Capacitive multi-touch | Android 2.1 | TI OMAP 3621 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes}}<ref>{{cite web|url= http://www.androidpolice.com/2011/03/11/nook-color-can-now-use-bluetooth-for-keyboards-and-headsets/ |title=NOOKcolor bluetooth |date=11 March 2011 |publisher= AndroidPolice.com |access-date= 2011-10-31}}</ref> | {{no}} | {{hs|0}}8 | microSD | 0.5 | {{hs|0}}8 | {{convert|12.0|mm|in|abbr=on}} | {{convert|450|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[OlivePad]]<ref>{{cite web |url= http://www.olivetelecom.in/laptop/olivepad/tech-specs.html |title= OlivePad VT-100, Olive Pad Specs, Olive Pad Specifications, Tech Specs |publisher= Olivetelecom.in |access-date= 2011-09-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110925184810/http://www.olivetelecom.in/laptop/olivepad/tech-specs.html |archive-date= 2011-09-25 |url-status= dead }}</ref> | {{dts|2010|10}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 400 | [[TFT LCD]] | Capacitive multi-touch | Android 2.2 | [[MSM7000#MSM7x27|Qualcomm MSM7227]] | 802.11 b/g | {{yes}} | {{yes|2.0 + EDR}} | {{yes}} | {{hs|0}}0.5 | microSD, up to 32 GB | 0.5 | {{unk}} | {{convert|11.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|375|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Samsung Galaxy Tab]]<ref>{{cite web|url= http://www.samsung.com/us/mobile/galaxy-tab/SCH-I800BKAVZW-features |title=Features and Specifications - Samsung Galaxy Tab™ 7.0" (Verizon) &#124; Samsung Mobile |publisher= Samsung.com |access-date= 2011-09-20}}</ref> | {{dts|2010|11}} | {{convert|7.0|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[TFT LCD]] | Capacitive multi-touch | Android 2.2 | Samsung Hummingbird | 802.11 a/b/g/n | {{yes|{{nowrap|GSM/GPRS/EDGE}}, HSUPA, HSDPA, CDMA}} | {{yes|3.0}} | {{yes|A-GPS}} | 16, 32 | microSD | 0.5 | {{hs|0}}7.0 | {{convert|11.98|mm|in|abbr=on}} | {{convert|380|g|lb|abbr=on}} |} ====2009 and earlier==== <!-- The following tablet computers were removed from this table because no specification details were provided. Please re-add them to the table when specifications for them are available or if an article about them is created. * Raon Digital Vega * Wibrain B1L * [[Motion Computing M1200]], M1300, M1400, LE 1700, LS 800 * [[Electrovaya Scribbler]] SC4000 series * Viewsonic V1100 The following tablet computers were removed from this table because they were prototype devices and/or were never mass produced. * Asus T83 [http://www.umpcportal.com/products/asus/T83/] -old --> Teebuli ŋɔ zaŋ la (multi-)media tablets din yina yuuni ''2009'' ni din yoli yina zaŋ ŋmahindi taba. <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Release date ! [[computer display|Display]] size ! [[Display resolution]] ! Display technology ! Input technology ! [[Operating system]] ! [[central processing unit|CPU]] model ! Wi-Fi ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>([[GiB]])</small> ! Storage expansion ! [[RAM]] <small>([[GiB]])</small> ! Battery life <small>(h)</small><br />{{r|group=Note|battery}} ! Thickness <small>(mm)</small> ! Weight |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Archos Generation 6#Archos 5|Archos 5 flash]]<ref name="archos 5">{{cite web |url=http://store.archos.com/archos-internet-tablet-p-90.html |title=Archos 5 Internet Tablet |publisher=archos.com |access-date=2011-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111127100524/http://store.archos.com/archos-internet-tablet-p-90.html |archive-date=2011-11-27 |url-status=dead }}</ref> | {{dts|2009}} | {{hs|0}}{{convert|4.8|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 400 | [[TFT LCD]] | [[touchscreen#Resistive|Resistive touchscreen]] | [[Android (operating system)|Android 1.6]] | Cortex A8 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.0}} | {{yes}} | {{hs|0}}{{hs|0}}8-32 | MicroSDHC | 0.25 | 7 | {{convert|10.4|mm|in|abbr=on}} | {{convert|182|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Archos Generation 6#Archos 5|Archos 5 HDD]]<ref name="archos 5" /> | {{dts|2009}} | {{hs|0}}{{convert|4.8|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 400 | [[TFT LCD]] | [[touchscreen#Resistive|Resistive touchscreen]] | Android 1.6 | Cortex A8 | 802.11 b/g/n | {{no}} | {{yes|2.0}} | {{yes}} | 160-500 | MicroSDHC | 0.25 | 7 | {{convert|20|mm|in|abbr=on}} | {{convert|286|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| [[Archos Generation 6#Archos 9|Archos 9]]<ref>{{cite web |url=http://www.archos.com/products/tw/archos_9/ |title=Archos |publisher=Archos |access-date=2011-09-20 |archive-date=2015-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150506025033/http://www.archos.com/products/tw/archos_9/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://wiki.archosfans.com/index.php?title=Archos_9_pctablet |title=Archos 9 pctablet |publisher=Wiki.ArchosFans.com |access-date=2011-09-20 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120717014952/http://wiki.archosfans.com/index.php?title=Archos_9_pctablet |archive-date=2012-07-17 }}</ref> | {{dts|2009}} | {{convert|8.9|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[TFT LCD]] | [[touchscreen#Resistive|Resistive touchscreen]] | Windows 7 Starter | [[Intel Atom]] Z510 or Z515 | 802.11 b/g | {{no}} | {{yes|2.0+EDR}} | {{no}} | {{hs|0}}32, 60 | {{no}} | 1 | 5 | {{convert|17.0|mm|in|abbr=on}} | {{convert|800|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" | [[Axiotron Modbook]] | {{dts|2007|12|31}} | {{convert|13.3|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[TFT LCD]] | Wacom digitizer | [[OS X]] v10.5 | [[Intel Core 2 Duo]] | 802.11 a/b/g/n | {{no}} | {{yes|2.0+EDR}} | {{no}} | {{hs|0}}60-250 | {{no}} | 1-4 | 3-5 | {{convert|29.5|mm|in|abbr=on}} | {{convert|5300|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" | [[Nokia 770]] | {{dts|2005|11|03}} | {{hs|0}}{{convert|4.1|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 480 | [[liquid crystal display|LCD]] | [[touchscreen#Resistive|Resistive touchscreen]] | [[Maemo]] [[Linux]] | [[Texas Instruments OMAP|TI OMAP]] 1710 | 802.11 b/g | {{no}} | {{yes|1.2}} | {{no}} | {{hs|0}}{{hs|0}}0.128 | [[RS-MMC]] or MMCmobile | 0.64 | {{unk}} | {{convert|19|mm|in|abbr=on}} | {{convert|230|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" | [[Nokia N800]] | {{dts|2007}} | {{hs|0}}{{convert|4.13|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 480 | [[liquid crystal display|LCD]] | [[touchscreen#Resistive|Resistive touchscreen]] | Maemo Linux | TI OMAP 2420 | 802.11 b/g | {{no}} | {{yes|2.0}} | {{no}} | {{hs|0}}{{hs|0}}0.256 | [[Secure Digital|SDHC]] | 0.128 | {{unk}} | {{convert|13|mm|in|abbr=on}} | {{convert|206|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" | [[Nokia N810]] | {{dts|2008|01}} | {{hs|0}}{{convert|4.13|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 480 | [[TFT LCD]] | Physical keyboard, touchscreen | Maemo Linux | TI OMAP 2420 | 802.11 b/g | {{no}} | {{yes|2.0}} | {{yes}} | {{hs|0}}{{hs|0}}0.256 | SDHC | 0.128 | 4 | {{convert|14|mm|in|abbr=on}} | {{convert|226|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" scope="col" |[[OQO#OQO Model 01|OQO Model 01]]<ref>{{cite news |url=http://reviews.cnet.com/tablet-pcs/oqo-model-01-ultra/4507-3126_7-31124684.html |title=OQO Model 01 Ultra Personal Specs (XP Pro) |work=CNET Reviews |publisher=CBS Interactive |access-date=2011-09-20 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | {{dts|2004|10|14}}<ref>{{cite web |url=http://reviews.cnet.com/laptops/oqo-model-01-ultra/4505-3121_7-31124684.html?tag=mncolBtm;rnav#reviewPage1 |title=OQO Model 01 Ultra Personal Review |work=CNET Reviews |publisher=CBS Interactive |access-date=2011-09-20 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | {{hs|0}}{{convert|5|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 480 | [[TFT LCD]] | Digital pen, track stick, keyboard, digitizer | Windows XP | [[Transmeta Crusoe]] TM5800 | 802.11 b | {{no}} | {{yes|1.0}} | {{no}} | {{hs|0}}20 | {{no}} | 0.25 | 2.25<ref>{{cite web |url=http://reviews.cnet.com/laptops/oqo-model-01-ultra/4505-3121_7-31124684.html |title=OQO Model 01 Ultra Personal Review |work=CNET Reviews |publisher=CBS Interactive |access-date=2011-09-20 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | {{convert|23|mm|in|abbr=on}} | {{convert|397|g|lb|abbr=on}} |- ! style="text-align:left;" scope="col" |[[Samsung Q1|Samsung Q1 Ultra]] | {{dts|2007}} | {{hs|0}}{{convert|7|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | [[TFT LCD]] | [[touchscreen#Resistive|Resistive touchscreen]] | Windows XP | [[Intel A110]] | 802.11 b/g | {{yes|UMTS, HSDPA}} | {{yes|2.0}} | {{no}} | {{hs|0}}60 | SD | 1 | 3 | {{convert|24|mm|in|abbr=on}} | {{convert|700|g|lb|abbr=on}} |} {{Reflist|group=Note|refs=<ref name=battery>Video playback time.</ref>}} ==Industrial tablets== <!-- The following tablet computers were removed from this table because no specification details were provided. Please re-add them to the table when specifications for them are available or if an article about them is created. * [[Amrel]] Rocky Apex, Patriot * JLT8404 Field Tablet PC * Nexcom 2100<ref>[http://www.ruggedpcreview.com/3_slates_nexcom_mtc2100.html Nexcom 2100]</ref> * RMT Switchback/Duros <ref>[http://www.ruggedpcreview.com/3_handhelds_rmt_switchback.html RMT switchback]</ref> * DRS Armor, Hammerhead, Scorpion, V3 UCC * DT Research WebDT 310 * Panasonic Toughbook 08, CF-U1 * Secure RPS Lynx, Orion * Talla-Tech Tacter-31M http://www.ruggedpcreview.com/3_handhelds_tallatech_tacter-31m.html * Xplore Technologies ix104ix104C2/ix104C3 http://www.ruggedpcreview.com/3_slates_xplore_ix104.html --> This table compares tablet computers designed to be used by professionals in various harsh environmental conditions. Most of them are rugged. Some are meant to be mounted in vehicles or used as terminals. <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Manufacturer ! Weight ! [[computer display|Display]] size ! [[Display resolution]] ! Display technology ! Input technology ! [[Operating system]] ! [[central processing unit|CPU]] model ! Wi-Fi ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>([[GiB]])</small> ! Storage expansion ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! [[operating temperature|Temp range]] <small>(°C)</small> ! Battery life <small>(h)</small> ! Thickness <small>(mm)</small> ! Release date |- ! style="text-align:left;" scope="col"| Advantech MARS-3100S | [[Advantech]] | {{convert|2.1|kg|lb|abbr=on}} | {{convert|10.4|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 600 | [[TFT LCD]] | {{unk}} | [[Windows XP Embedded]] | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{hs|0}}4 | CF | 0.5 | | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} |- ! align=left | AIS | American Industrial Systems | {{convert|4.8|kg|lb|abbr=on}} | {{convert|10.4|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 600 | {{unk}} | {{unk}} | Windows XP Embedded | [[Intel Atom]] | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | 80 | {{unk}} | 0.5 | –20 to 60 | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} |- ! align=left | Catcher CCAP | [[Catcher]] | {{convert|2.6|kg|lb|abbr=on}} | {{hs|0}}{{convert|6.4|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}640 × 480 | {{unk}} | {{unk}} | [[Windows XP Professional]] | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | 40 | {{unk}} | 2 | | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} |- ! align=left | Data Ltd DLI 8300 | Data Ltd | {{convert|1.7|kg|lb|abbr=on}} | {{hs|0}}{{convert|8.4|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}640 × 480, 800 × 600 | {{unk}} | {{unk}} | Windows XP Pro, Embedded, Tablet; [[Debian]] [[GNOME]] | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | 40, 60 | CF | 0.5/1.0 | | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} |- ! align=left | DLoG X 7 | DLoG | {{convert|2.5|kg|lb|abbr=on}} | {{hs|0}}{{convert|7|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}480 × 272 | TFT LCD | {{unk}} | Windows CE 5.0;<br />[[Linux]], on request | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{hs|0}}0.5 | {{unk}} | 0.064 | | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} |- ! align=left | SlimBook 230P/D<ref>{{cite web |url=http://www.paceblade.com/ |title=PaceBlade |work=PaceBlade Technology |access-date=2010-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181201123411/http://paceblade.com/ |archive-date=2018-12-01 |url-status=dead }}</ref> | PaceBlade Technology<ref>{{cite web |url=http://www.paceblade.com |title=PaceBlade |work=PaceBlade Technology |access-date=2010-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181201123411/http://paceblade.com/ |archive-date=2018-12-01 |url-status=dead }}</ref> | {{convert|1.48|kg|lb|abbr=on}} | {{convert|12.1|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}640 × 480 | TFT LCD | {{unk}} | [[Windows XP]] Tablet Edition/Professional,<br />[[Windows Vista]] Business/Ultimate,<br />Windows 7 Professional/Ultimate | Intel Atom N270 | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} | 80, 160, 250 | {{unk}} | 1-2 DDR2 | –30 to 70 | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} |- ! align=left | Quadpad 1<ref>{{cite web |url=http://www.quaduro.com/en/gb/products/src.php?id=2 |title=Quaduro systems |publisher=Quaduro.com |access-date=2011-09-20 |archive-date=2011-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902004551/http://www.quaduro.com/en/gb/products/src.php?id=2 |url-status=dead }}</ref> | Quaduro Systems | {{convert|1.19|kg|lb|abbr=on}} | {{hs|0}}{{convert|8.4|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}800 × 600 | TFT LCD | [[touchscreen#Resistive|Resistive touchscreen]] | Windows XP/Vista or [[openSUSE]] Linux | [[VIA C7]]-M | 802.11 b/g | {{yes|3G}} | {{yes}} | {{yes}} | 80 | {{no}} | 1 | 1 to 47 | 3 | {{convert|42|mm|in|abbr=on}} | {{dts|2007}} |- ! style="text-align:left;" scope="col"| eo a7400 <ref>{{cite web|url= http://tabletkiosk.com/products/eo/a7400-overview.asp|title= eo® a7400 Ultra-Mobile Tablet PC|access-date= 2013-07-19|archive-url= https://web.archive.org/web/20130726061530/http://www.tabletkiosk.com/products/eo/a7400-overview.asp|archive-date= 2013-07-26|url-status= dead}}</ref> | [[TabletKiosk]]<ref>{{cite web |title=Tablet PC, UMPC and MCA Systems, Peripherals and Accessories by TabletKiosk |url=http://www.tabletkiosk.com/ |work=Tabletkiosk.com |publisher=Sand Dune Ventures, Inc |access-date=2011-09-20}}</ref> | {{convert|0.73|kg|lb|abbr=on}} | {{hs|0}}{{convert|7|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 600 | TFT LCD | Capacitive touchscreen or Wacom digitizer | Windows 7 Pro, Windows 7 Embedded | Intel Atom N2600 | 802.11 b/g/n | {{unk}} | Bluetooth 2.1 EDR | {{unk}} | 40,80 | {{unk}} | 2 | | {{unk}} | {{convert|25|mm|in|abbr=on}} | {{dts|2012}} |- ! align=left | Sahara Slate PC i500 <ref>{{cite web |url= http://tabletkiosk.com/products/sahara/i575_overview.asp|title=Introducing Sahara Slate PC® i500 Tablet PCs}}</ref> |[[TabletKiosk]]<ref>{{cite web |title=Tablet PC, UMPC and MCA Systems, Peripherals and Accessories by TabletKiosk |url=http://www.tabletkiosk.com/ |work=Tabletkiosk.com |publisher=Sand Dune Ventures, Inc |access-date=2013-07-19}}</ref> | {{convert|1.49|kg|lb|abbr=on}} | {{convert|12.1|in|cm|abbr=on}} | {{hs|0}}1280 × 800 | TFT LCD | Resistive, Capacitive or Wacom Digitizer | Windows 7 Pro, openSUSE Linux | Intel Core i7 3517IE vPro | 802.11 a/b/g/n | via optional module | Bluetooth 2.1 EDR | No | 320 | {{unk}} | 2 DDR3 | 5 to 35 | 5-6 hrs | {{convert|24|mm|in|abbr=on}} | 2013 |- class="sortbottom" ! Model ! Manufacturer ! Weight ! Display size ! Display resolution ! Display technology ! Input technology ! Operating system ! CPU model ! Wi-Fi ! Cellular ! Bluetooth ! [[Satellite navigation]] ! Storage capacity <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Storage expansion ! RAM <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Temp range <small>(°C)</small> ! Battery life <small>(h)</small> ! Thickness <small>(mm)</small> ! Release date |} ==Convertible tablets== <!-- The following convertible tablet computers were removed from this table because very little or no specification details were provided. Please re-add them to the table when specifications for them are available or if an article about them is created. * Acer TravelMate C100, C300, C310 * Dialogue Flybook V5 * Dell Inspiron Duo * Dell Latitude XT * Fujitsu LifeBook Series P1610, T4020, T4220, T5010, T2010, U2010 * Gateway C-140X, C-120X * Kontron Revolution * Panasonic Toughbook 19 * Toshiba Portégé 3500, 3505, M200, M400, 405, 700, R400, R405 * Toshiba Tecra M7 --> {{main|Tablet computer#Convertible}} <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Manufacturer ! Weight ! [[computer display|Display]] size ! [[Display resolution]], type ! Input technology ! [[Microsoft Windows|Windows]] ! [[Linux]] ! [[central processing unit|CPU]] model ! CPU frequency <small>(GHz) +32 or 64-bit?</small> ! Storage capacity <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(h)</small> ! Thickness <small>(in)</small> ! Release date |- | align=left | Asus R1F, R1E | [[Asus]] | {{unk|Unknown, unknown}} | 13.3 | 1280 × 800 | Wacom digitizer | Windows XP Tablet PC Edition, Windows Vista Business | {{unk}} | Intel Core Duo T5500, Core2 Duo T8300 | 1.83+32, 2.4+64 | 250 | 2 (max 4) | {{unk}} | {{unk}} | {{unk}} |- | align=left | Averatec C3500 Series | [[Averatec]] | 2.5 | 12.1 | 1024 × 768 | {{unk}} | [[Windows XP Professional]] | {{no}} | [[AMD]] Athlon XP-M 2200+ | 1.67+32 | {{hs|0}}60 | .5 | 2 (6-cell) | 1.2 | {{unk}} |- | align=left | Fujitsu LifeBook T4410&nbsp;Tablet | Fujitsu | 1.8 | 12.1 | 1280 × 800 | Capacitive multi-touch | Windows 7, Windows XP Tablet PC Edition | {{unk}} | Intel Core 2 Duo T6570, P8700 | 2.1, 2.53 + 64 | 160–250, 80-120 | 2-8 | 6 (6-cell), 9 (6-cell + 4-cell) | 1.04-1.31 | {{unk}} |- | align=left | Gateway S-7200c <ref>{{cite web |url=http://www.mobiletechreview.com/ubbthreads/showflat.php?Board=news&Number=21078 |title=Gateway S-7200c |date=9 August 2005 |work=Gateway |publisher=Mobile Tech Review |access-date=2 July 2012 |archive-date=15 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415123439/http://www.mobiletechreview.com/ubbthreads/showflat.php?Board=news&Number=21078 |url-status=dead }}</ref> | [[Gateway, Inc.|Gateway]] | {{convert|2.9|kg|lb|abbr=on}} | {{convert|14|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 768 | Pen, Keyboard, Touchpad | Windows XP Tablet PC Edition | {{no}} | Intel Pentium M 740 | 1.73&nbsp;GHz | 40 | 0.5 | 7 hours | | {{unk}} |- | align=left | [[HP Compaq TC4200]]<ref name="HP Compaq TC4200">{{cite web |url=http://h18000.www1.hp.com/products/quickspecs/12138_na/12138_na.HTML |title=HP Compaq TC4200 North America QuickSpec |access-date=2010-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614091624/http://h18000.www1.hp.com/products/quickspecs/12138_na/12138_na.HTML |archive-date=2011-06-14 |url-status=dead }}</ref> | [[Hewlett-Packard]] | 2.08 | 12.1 | 1024 × 768 |Wacom Penabled | [[Windows XP Tablet PC Edition]] | Certified for Novell Linux Desktop 9 | Intel Pentium M 740, 750, 760 | 1.73, 1.86, 2.0 +32 | {{hs|0}}40, 60, 80 | .25, .5, 1 (max 2) | 5.75 (6-cell) | 1.35 | {{unk}} |- | align=left | [[HP Compaq TC4400]]<ref name="HP Compaq TC4400">{{cite web |url=http://h18000.www1.hp.com/products/quickspecs/12443_na/12443_na.HTML |title=HP Compaq TC4400 North America QuickSpec |access-date=2010-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614091637/http://h18000.www1.hp.com/products/quickspecs/12443_na/12443_na.HTML |archive-date=2011-06-14 |url-status=dead }}</ref> | Hewlett-Packard | 2.08 | 12.1 | 1024 × 768 | Wacom digitizer | Windows XP Tablet PC Edition, Windows Vista Business | Certified for SUSE Linux Enterprise Desktop 10 and Novell Linux Desktop 9 SP3 | [[Intel Core Duo]] T2300E, T2400, T2500, T2600 / Intel Core 2 Duo T5600, T7200, T7400 | 1.66-2.13 +32, 64 | {{hs|0}}60-120 | .5, 1, 2 (max 4) | 5.5 (6-cell) | 1.35 | {{unk}} |- | align=left | HP Compaq 2710p<ref name="HP Compaq 2710p">{{cite web |url=http://h18000.www1.hp.com/products/quickspecs/12718_na/12718_na.html |title=HP Compaq 2710p North America QuickSpec |access-date=2010-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614091647/http://h18000.www1.hp.com/products/quickspecs/12718_na/12718_na.html |archive-date=2011-06-14 |url-status=dead }}</ref> | Hewlett-Packard | 1.68 | 12.1 | 1280 × 800 | [[Wacom (company)|Wacom]] Sensor, keyboard, [[Synaptics]] TouchStyk | Windows XP Tablet PC Edition, Windows Vista Business | Certified for SuSE Linux Enterprise Desktop 10 | Intel Core 2 Duo ULV U7600, U7700 | 1.2, 1.33 +64 | {{hs|0}}80-120, 64 | 1, 2, 4 (max 4) | 5.5 (6-cell) | 1.11 | {{unk}} |- | align=left | HP Pavilion tx1000 | Hewlett-Packard | {{unk|Unknown, unknown}} | 12.1 | 1280 × 800 | {{unk}} | Windows Vista | {{unk}} | AMD Turion X2 | 1.8+64 | 250 | 3,072 | 3 (6-cell), <small>? (?-cell)</small> | {{unk}} | {{unk}} |- | align=left | HP Pavilion tx2000, tx2500z | Hewlett-Packard | {{unk|Unknown, unknown}} | 12.1 | 1280 × 800 dual-touch (Wacom compl) | {{unk}} | Windows Vista | {{unk}} | AMD Turion X2 Ultra RM-7x / ZM-8x | 2-2.6 +64 | 320 | 3 (max 4) | 3 (6-cell), <small>? (?-cell)</small> | {{unk}} | {{unk}} |- | align=left | [[Lenovo ThinkPad]] X41&nbsp;Tablet, X60&nbsp;Tablet, X61&nbsp;Tablet | [[Lenovo]] | 1.71, 1.93 | 12.1 | 1400 × 1050 (X60/X61), 1024 × 768 multitouch | Wacom Active Digitizer, multitouch (optional) | Windows Vista Business | {{no}} | Intel Core 2 Duo L7500, L7300 | 1.6, 1.4 | {{hs|0}}60-250 | 1-3 | 3 (4-cell), 7 (8-cell) | {{convert|1.1|-|1.3|in|mm|abbr=on}} | {{unk}} |- | align=left | Lenovo ThinkPad X201&nbsp;Tablet | Lenovo | 3.57 | 12.1 | 1280 × 800 | Wacom Active Digitizer, multitouch (optional) | Windows 7 | {{no}} | Intel Core i5, i7 | {{unk}} | 250–500, 80-128 | 1-8 | 3.5 (4-cell), 7.9 (8-cell) | 1.04-1.31 | {{unk}} |- | align=left | [[LG Electronics]] C1 Express Dual<ref>{{cite web |title=C1 Tablet PC |format=[[SWF]] |publisher=LG Canada |date=2006-11-24 |url=http://ca.lge.com/en/c1express/c1express.htm |access-date=2010-05-16 |archive-date=2010-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100307035124/http://ca.lge.com/en/c1express/c1express.htm |url-status=dead }}</ref> | [[LG Electronics]] | 1.3 | {{convert|10.6|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 768 | Resistive touchscreen, keyboard | Windows XP/Vista | {{no}} | Intel Core Duo | 1.2 | {{hs|0}}80 | 1 | 2.5 | 1.06 | {{unk}} |- | align=left | [[Toshiba Tecra]] M4 | Toshiba | 3.5 | 14.1 | 1400 × 1050 | Wacom digitizer | Windows XP Tablet PC Edition | {{no}} | Intel Pentium M | 1.8-2.0 | 80 | 0.5-1 | 3.5 (6-cell) | {{convert|1.4|in|mm|abbr=on}} | {{unk}} |- | align=left | [[Toshiba Satellite]] R10 | Toshiba | 3.5 | 14.1 | 1024 × 768 | Wacom digitizer | Windows XP Tablet PC Edition | {{no}} | Intel Pentium M | 1.7 | 60 | 0.5 | 2.5 (4-cell) | {{convert|1.4|in|mm|abbr=on}} | {{unk}} |- | align=left | [[Toshiba Satellite]] R20, R25 | Toshiba | 2.7 | 14.1 | 1440 × 900 | {{unk}} | Windows XP Tablet PC Edition | {{no}} | Intel Core Duo T2050 | 1.6+32 | 100 | 1 | 4 (6-cell) | 1.6 | {{unk}} |- class="sortbottom" ! Model ! Manufacturer ! Weight ! Display size ! Display resolution, type ! Input technology ! Windows ! Linux ! CPU model ! CPU frequency <small>(GHz) +32 or 64-bit?</small> ! Storage capacity <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> ! Battery life <small>(h)</small> ! Thickness <small>(in)</small> ! Release date |} ==Hybrid tablets== <!-- The following tablet computers have been removed from this table because they contained very little to none specification details. Please re-add them to the table when specifications for them are available or if an article is created. * Tatung Tangy * Lenovo U1 --> <!-- ATTENTION: DO NOT GROUP (COMBINE) TABLE HEADERS, COLSPAN & ROWSPAN BREAKS TABLE SORTING --> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align: center; width: auto;" |- ! Model ! Manufacturer ! Weight ! [[computer display|Display]] size ! [[Display resolution]], type ! Input technology ! [[Operating system]] ! [[central processing unit|CPU]] ! Storage capacity <small>([[GiB]])</small> ! [[RAM]] <small>{{nowrap|(GiB)}}</small> |- | align=left | [[Compaq TC1000]]<ref>{{cite web |url=http://h18000.www1.hp.com/products/quickspecs/11429_na/11429_na.html |title=Compaq Tablet PC TC1000 |date=15 December 2003 |work=Compaq US |publisher=Hewlett-Packard Development Company, L.P |access-date=24 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120183624/http://h18000.www1.hp.com/products/quickspecs/11429_na/11429_na.HTML |archive-date=20 November 2011 |url-status=dead }}</ref> | [[Compaq]] | {{nowrap|{{convert|1.4|kg|lb|abbr=on}} keyboard off}} <br /> {{nowrap|{{convert|1.8|kg|lb|abbr=on}} keyboard on}} | {{convert|10.4|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 768, XGA | Compaq Tablet PC Pen, Keyboard with Pointstick | [[Windows XP]] Tablet PC Edition | [[Transmeta Crusoe]] | 30 | 0.25-0.75 |- | align=left | [[HP Compaq TC1100]]<ref>{{cite web |url=http://h18000.www1.hp.com/products/quickspecs/11755_na/11755_na.html |title=HP Compaq Tablet PC TC1100 |date=5 August 2005 |work=Compaq US |publisher=Hewlett-Packard Development Company, L.P |access-date=24 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916142058/http://h18000.www1.hp.com/products/quickspecs/11755_na/11755_na.HTML |archive-date=16 September 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | [[Hewlett-Packard]] | {{nowrap|{{convert|1.4|kg|lb|abbr=on}} keyboard off}} <br /> {{nowrap|{{convert|1.8|kg|lb|abbr=on}} keyboard on}} | {{convert|10.4|in|cm|abbr=on}} | 1024 × 768, XGA | [[Wacom (company)|Wacom]] Sensor | Windows XP Tablet PC Edition | Intel [[Pentium M]] | 40-60 | 0.5-2 |- | align=left | [[ASUS Eee Pad Transformer]] (TF101) | [[Asus]] | {{convert|0.68|kg|lb|abbr=on}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | [[Capacitive display|Capacitive]] [[multi-touch]] | [[Android (operating system)|Android]] 3.2 Honeycomb | [[Nvidia Tegra]] 250 | 16, 32, 64 | 1 |- | align=left | [[ASUS Eee Pad Transformer Prime]] (TF201) | Asus | {{convert|0.586|kg|lb|abbr=on}} | {{convert|10.1|in|cm|abbr=on}} | 1280 × 800 | Capacitive 10 point multi-touch | Android 3.2 Honeycomb | Nvidia Tegra 3 | 32, 64 | 1 |} ==Lihi pahi== * [[Tablet computer]] * [[Comparison of e-book readers]] * [[Comparison of netbooks]] * [[Mobile phone form factor#Slate|Slate phone]], a mobile phone form factor * [[Comparison of portable media players]] * [[Smartbook]] * [[Ultra-mobile PC]] ==External links== * [http://ruetersward.com/biblio.html Annotated bibliography of references to gesture and pen computing] * [https://www.youtube.com/watch?v=4xnqKdWMa_8 Notes on the History of Pen-based Computing (YouTube)] * [https://web.archive.org/web/20150123235430/http://tablet-mit-vertrag.net/ Tablet News] ==Kundivihira== {{reflist|colwidth=30em}} {{DEFAULTSORT:Comparison of Tablet PCs}} [[Category:Tablet computers|*]] [[Category:Microsoft Tablet PC|*List]] [[Category:Linux-based devices]] [[Category:Computing comparisons]] [[Category:Lists of mobile computers|Tablet computers]] h7kp3q47c6eycn5ksk8uawwj8icfpk8 Ghana Broadcasting Corporation 0 29134 145530 97450 2026-08-03T01:40:58Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145530 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{short description|Ghanaian public service broadcaster}} {{Infobox company | name = Ghana Broadcasting Corporation (GBC) | logo = Ghana Broadcasting Corporation (GBC) logo.jpg | logo_size = 200px | caption = | type = Terrestrial television and<br /> radio broadcast network | predecessor = [[Gold Coast Broadcasting System]]-{{Start date and age|df=yes|1935|07|31}} | successor = | foundation = {{Start date and age|df=yes|1953|01|01}} | founder = | defunct = | location_city = | location_country = Ghana | locations = | hq_location = Accra, Ghana | area_served = Ghana, 16 regions | key_people = Professor [[Amin Alhassan (academic)|Amin Alhassan]] <br /> ([[Director General]]) <br /> | industry = [[Mass Media]] | products = Broadcasting, radio, web portals | services = Television, radio, online | revenue = | operating_income = | net_income = | aum = | assets = | equity = | owner = [[Government of Ghana]] | num_employees = | parent = Government of Ghana | divisions = | subsid = | homepage = {{URL|1=https://www.gbcghanaonline.com/|2=gbcghanaonline.com}} | footnotes = }} '''Ghana Broadcasting Corporation''' ('''GBC''') daa kpami ni zalisi yuuni 1968 ka yaɣa balibu dibaata laɣim su li. Lala yaɣa dibaata ŋɔ n-nyɛ State Broadcaster, Public Service Broadcaster, ni Commercial Broadcaster din be [[Ghana]].<ref>{{cite news |title=BBG Partners with Ghana Broadcasting Corporation |url=https://www.usagm.gov/2014/02/24/bbg-partners-with-ghana-broadcasting-corporation/ |agency=US Agency for Global Media |access-date=February 24, 2014}}</ref><ref>{{cite news |title=Ghana state broadcaster 'shocked' to lose Premier League rights to Chinese firm StarTimes |url=https://www.goal.com/en-us/news/ghana-state-broadcaster-shocked-to-lose-premier-league-rights-to-/1cvln2sfsefh01l09b1r7f9evc |agency=GOAL |date=January 9, 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=GBC launches 80th anniversary celebrations |url=https://www.myjoyonline.com/gbc-launches-80th-anniversary-celebrations/ |access-date=31 December 2014 |agency=Multimedia Group (Joy Online)}}</ref><ref>{{cite news |title=Zongo Development Fund partners GBC for development |url=https://newsghana.com.gh/zongo-development-fund-partners-gbc-for-development/ |access-date=August 25, 2021 |work=News Ghana |archive-date=August 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826071433/https://newsghana.com.gh/zongo-development-fund-partners-gbc-for-development/ |url-status=dead }}</ref> Ka di tuma du'zuɣu nyɛ [[Accra]], bɛ tabiri sɔŋdili ni laɣ'piɛligu, ni di yɛlibɔra din pahi paho.<ref>{{cite news |last1=Young |first1=Kevin |title=TV licence fees around the world |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6241013.stm |agency=BBC News |date=18 January 2007}}</ref><ref>{{cite web |title=The National Budget |url=https://mofep.gov.gh/index.php/publications/budget-statements |website=Ministry of Finance and Economic Planning}}</ref><ref>{{cite news |title=GBC to re-introduce payment of TV Licence fee |url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/gbc-to-re-introduce-payment-of-tv-licence-fee.html |agency=Graphic Online |date=5 June 2019}}</ref> == Taahari == ==Administration== "Director-Generals" ban be GBC: {{div col}} * [[James Broom Millar|J. B. Millar]] 1954-60 * [[William Frank Kobina Coleman|W. F. Coleman]] 1960–70 * [[Stephen Bekoe Mfodwo|S. B. Mfodwo]] 1970–72 * [[Lebrecht Wilhelm Fifi Hesse|L. W. Fifi Hesse]] 1972–75 & 1984–90 * [[John Yaw Assasie|J. Y. Assasie]] 1975–81 * [[Kwame Karikari (journalist)|Kwame Karikari]] 1982–84 * [[George Aryee]] 1991–92 * [[David Anaglate]] 1992–95 * [[Kofi Frimpong (diplomat)|Kofi Frimpong]] 1995–99 * [[Gilbert Adanusa]] 1999–2000 (acting) * [[Seth Ago-Adjetey]] 2000–02 * [[Eva Lokko]] 2002–05 * [[Yaw Owusu Addo]] 2005–07 (acting) * [[William Ampem-Darko]] 2007–10 * [[Kwabena Sarpong-Anane]] November 2010–October 2011 (acting) * [[Berifi Afari Apenteng]] November 2011–March 2013 * [[Albert Don-Chebe]] May 2013 - May 2016 * [[Kwame Akuffo Anoff-Ntow]] November 2016 -January 2018 * [[Amin Alhassan (academic)|Amin Alhassan]] October 1, 2019–Present {{div col end}} ==Television and radio stations== Regional FM stations nationwide: *[[Uniiq FM]] *[[Volta Star]] *[[Twin City Radio]] *[[Radio Central]] *[[Radio Savannah]] *[[Garden City Radio]] *[[URA Radio]] *[[Radio Upper West]] *[[Sunrise FM (Ghana)|Sunrise FM]] *[[Obonu FM]] *[[Radio BAR]] ==Landmarks== {| class="wikitable" | |- ! Year !! Event |- | 1935 || Radio ZOY Established (BH-1) |- | 1939-40 || British Government built BH-2 (now known as Old House)<ref>{{cite journal |title=NATIONAL DIGITAL BROADCASTING MIGRATION TECHNICAL COMMITTEE |journal=National Communications Authority |date=August 2010 |page=21 |url=https://www.nca.org.gh/assets/Uploads/Digital-Migration-Report-Final-30-Aug-2010.pdf |access-date=2021-06-17 |archive-date=2021-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624195923/https://www.nca.org.gh/assets/Uploads/Digital-Migration-Report-Final-30-Aug-2010.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | 1943 || Local Languages broadcast introduced |- | 1946 || Information Service Department handled Administration of GBC |- | 1953 || Gold Coast Broadcasting System Established as a Department |- | 1955 || Establishment of Engineering Training School |- | 1956 || Audience Research Department set up |- | 1956 || GBC News unit set up |- | 1958 || Broadcasting House (BH-3) built |- | 1960 || Mr.W.F.Coleman appointed first Ghanaian D-G |- | 1961 || External Service |- | 1962 || GBC Reference Library established |- | 1965 || GTV inaugurated |- | 1965 || Rural Broadcasting introduced |- | 1966 || Television Licensing Decree, N.L.C.D 89 |- | 1967 || Commercial Broadcasting introduced |- | 1971 || Public Relations Department set up |- | 1975 || Ghana Broadcasting Corporation (Amendment) Decree, N.R.C.D 334 |- | 1985 || Colour Television Introduced |- | 1985 || URA Radio established |- | 1986 || Accra FM Radio established |- | 1987 || Apam fm station commissioned |- | 1989 || Installation of satellite TV dish to receive CNN |- | 1991 || Television Licensing Regulations, LI 1520 |- | 1994 || Dormaa Ahenkro Community station commissioned |- | 1994 || Twin-city radio commissioned |- | 1995 || Radio GAR now Uniiq Fm goes stereo |- | 1995 || Radio Savanna commissioned |- | 1996 || Radio Central commissioned |- | 1996 || Radio Volta Star commissioned |- | 1997 || Installation of satellite TV dish to receive Deutsche Welle |- | 1997 || Installation of satellite TV dish to receive Worldnet |- | 1998 || Installation of satellite TV dish to receive CFI |- | 2001 || Radio BAR commissioned |- | 2001 || Radio Upper West commissioned |- | 2002 || Radio GAR re-commissioned to Uniiq FM |- | 2002 || Radio Obonu FM commissioned |- | 2002 || Radio Sunrise FM commissioned |- | 2010 || Pilot Digital Terrestrial Transmission DTT(MPEG2, DVB-T)started |- | 2010 || DDT Committee Inaugurated |- | 2010 || Upgrading and Expansion of DTT (MPEG2, DVB-T)to Greater Accra, parts of Central, Eastern and Ashanti Regions |- | 2010 || GBC marks Diamond Jubilee |- | 2010 || GTV Sports (All Sports Digital Channel) established |- | 2011 || GBC24 (24 hour News Digital Channel) established |- | 2011 || Obonu Fm marks 10th Anniversary |- | 2011 || GBC Life (All Life Digital Channel) established |- | 2014 || GTV Govern Digital Channel Established |- | 2014 || Obonu TV Digital Channel Established |- | 2014 || GBC Digital Set Top Boxes Launched |- | 2015 || GBC celebrates 80th Anniversary |- | 2015 || TV Licence Fee revised from 30p to 36 Ghana Cedis a year |} ==Kundivihira== {{reflist}} ==Further reading== *{{cite book |editor1-last=Smith |editor1-first=Victoria Ellen |title=Voices of Ghana: literary contributions to the Ghana Broadcasting System 1955-57 |date=2018 |publisher=James Currey |location=Woodbridge, Suffolk |isbn=9781847011930 |pages=276 |edition=Second}} *{{cite news |last1=Kittoe. |first1=Napoleon Ato |title=The pangs of public service broadcasting |url=https://www.gbcghanaonline.com/features/the-pangs-of-public-service-broadcasting/2021/ |agency=GBC Ghana Online |date=July 31, 2021}} ==External links== *[https://www.gbcghanaonline.com/ Official site of Ghana Broadcasting Corporation - GBC] *{{cite web |title=About the GBC |url=https://www.gbcghanaonline.com/about-us/page/2458/ |website=Ghana Broadcasting Corporation |date=25 March 2021 |access-date=17 June 2021 |archive-date=25 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625020125/https://www.gbcghanaonline.com/about-us/page/2458/ |url-status=dead }} {{TV stations in Ghana}} {{European Broadcasting Union Members}} {{Authority control}} [[Category:Broadcasting in Ghana]] [[Category:Mass media companies of Ghana]] [[Category:Mass media in Accra]] [[Category:Publicly funded broadcasters]] [[Category:Radio stations in Ghana]] [[Category:State media]] [[Category:Mass media companies established in 1935]] [[Category:1935 establishments in Gold Coast (British colony)]] [[Category:British companies established in 1935]] [[Category:Defunct shortwave radio stations]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] 4o1gknfn6ietn9yr67yg405xfo0pafk Ŋun su:-revi 2 29233 145494 95685 2026-08-02T14:54:22Z Pathoschild 630 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 145494 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User:Revi C.]] 88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut Kwame Akoto-Bamfo 0 29438 145549 145009 2026-08-03T05:11:39Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145549 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ghanaian sculptor (born 1983)}} {{Infobox artist | honorific_prefix = | name = Kwame Akoto-Bamfo <!-- include middle initial, if not specified in birth_name --> | honorific_suffix = | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_name = <!-- only use if different than name --> | birth_date = 1983 | birth_place = Ghana | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | education = BFA & MFA in painting and sculpture | alma_mater = [[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] | known_for = [[Nkyinkyim Installation]] | notable_works = [[Blank Slate Monument]] | style = | movement = [[Sculptor]] | spouse = | awards = <!-- {{awd|award|year|title|role|name}} (optional) --> | elected = | patrons = | memorials = | website = <!-- {{URL|Example.com}} --> | module = | native_name = | native_name_lang = }} [[File:Nkyinkim Installation by Kwame Akoto Bamfo at the National Memorial for Peace and Justice.jpg|thumb|right|''Nkyinkim'' by Kwame Akoto-Bamfo at the [[National Memorial for Peace and Justice]] that opened in 2018 in [[Montgomery, Alabama]]]] '''Kwame Akoto-Bamfo''' nyɛla bɛ ni dɔɣi so yuuni 1983 ni, ka o nyɛ ŋun mali nucheeni tuun bɔbigu baŋsim, ŋun chanŋ shikuru, ka bɛ mi o bin yɛra kpebu yɛla ni o ningbuna zuɣu tuma din yɛri din pun niŋ ka tiri suhi doo ka vari adalichi kanna gbansabila puuni. O dundɔŋni tuma nyɛla din jendiri taarihi nim din wuhiri ban daa bɛ niŋ katari ka bɛ zaŋba n lee daba ka bɛ mili ni Nkyinkim la , ka bɛ daa zaŋ li wuhisalo yuuni 2018 bɛ ni daa yan puhi chuɣu yuli booni [[National Memorial for Peace and Justice]] din daa yoogi [[Montgomery, Alabama]] ni la.<ref name="TAN">{{cite news|url=https://www.theartnewspaper.com/news/us-memorial-confronts-america-s-racist-history|access-date=April 20, 2018|date=April 16, 2018|publisher=[[The Art Newspaper]]|first=James H.|last=Miller|title=Alabama memorial confronts America’s racist history}}</ref> o binyɛra kpebu tuma ŋo shɛŋa nyɛla din jendi o zaŋ simiinti n mali zuɣu ŋmana din daa paai tuhili ni kɔbishee ka di ʒinti ninvuɣu shabi bɛ ni daa bgahi daba Accra din nyɛ Ghana tiŋzuɣu la . Di yuli n booni ''Faux-Reedom'', ka bɛ daa zaŋli n wuhi salo yuuni unveiled 2017.<ref name="Guardian">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/cities/2017/mar/06/accra-60-independence-birthday-parade-arts-colonisation-ghana|access-date=April 20, 2018|date=6 Mar 2017|publisher=[[The Guardian]]|first=Alice |last=McCool|title=Accra in the spotlight: colonial questions as Ghana's capital celebrates its 60th}}</ref> ==Other activities== ===Public speaking=== Kwame Akoto-Bamfo is regularly engaged in public speaking, research, and lectures largely due to his work as a sculptor, archiving and promoting African history and cultural heritage at Nkyinkyim Museum. ===Film and television=== *The Art of Healing (2022 documentary, in post-production, Executive Producer and Co-writer) *[[Enslaved (TV series)|Enslaved]] (2020 miniseries) *[https://pulitzercenter.org/stories/lost-ancestors The Lost Ancestors] ===Kpaŋmaŋ pina === *[[Ghana UK-Based Achievement Awards|GUBA]] Influential artist of the Year 2019 *[https://www.kuenyehiaprize.org/artists?lightbox=dataItem-kgchjzby2 Kuenyehia Prize for Contemporary Artist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221119002135/https://www.kuenyehiaprize.org/artists?lightbox=dataItem-kgchjzby2 |date=2022-11-19 }} (Inaugural Winner) ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== *{{Official|http://ancestorprojectgh.com/}} *[https://www.gringhana.com/kwame-akotobamfo-biography?rq=Kwame%20Akoto-Bamfo%20 Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241211154108/https://www.gringhana.com/kwame-akotobamfo-biography?rq=Kwame%20Akoto-Bamfo%20 |date=2024-12-11 }} *[https://monumentlab.com/bulletin/kwame-akoto-bamfo-and-building-restorative-justice-across-the-african-diaspora Building Restorative Justice Across the African Diaspora] *[https://www3.bostonglobe.com/lifestyle/travel/2018/05/30/reckoning-with-slavery-the-trans-atlantic-migration-sculpture/3wcJvsQIqEay7g3VZfLfsM/story.html Bearing witness to slavery: A sculpture’s trans-Atlantic passage from Ghana to Alabama - The Boston Globe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180603091227/http://www.bostonglobe.com/lifestyle/travel/2018/05/30/reckoning-with-slavery-the-trans-atlantic-migration-sculpture/3wcJvsQIqEay7g3VZfLfsM/story.html |date=2018-06-03 }} *[https://stoa169.com/en/stoa/kwame-akoto-bamfo/ Kwame Akoto-Bamfo - STOA169] *[https://blankslatemonument.com/artist/ Artist - Blank Slate Monument]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://www.nbcnews.com/news/nbcblk/traveling-sculpture-challenges-story-confederate-statues-tell-rcna1359 This traveling sculpture challenges the story Confederate statues tell (nbcnews.com)] *[https://eji.org/news/eji-releases-video-sculpture-about-enslavement/ EJI Releases Video on Sculpture About Enslavement] *[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/People-Places-A-look-into-one-of-Ghana-s-biggest-museums-making-waves-internationally-Nkyinkyim-1413172 People&Places: A look into one of Ghana's biggest museums making waves internationally - Nkyinkyim (ghanaweb.com)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113231531/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/People-Places-A-look-into-one-of-Ghana-s-biggest-museums-making-waves-internationally-Nkyinkyim-1413172 |date=2022-11-13 }} *[https://ancestorprojectgh.com/ Ancestor Project Gh – Ancestor Project Gh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230321211403/https://ancestorprojectgh.com/ |date=2023-03-21 }} *[https://www.bellanaija.com/2022/04/bellanaija-creatives-corner-kwame-akoto-bamfo/ Exploration of the influences that shapes the art and activism.] *[https://www.youtube.com/watch?v=Qpd9j-J8YFI David J. Maloney's part one of an interview with Kwame Koto-Bamfo on his influences in representational art dealing with restorative justice and the African diaspora] *[https://www.youtube.com/watch?v=2G9atyK1Fzo Part 2 of the interview with David J. Maloney, discussing the spiritual and contextual aspects of the Nkyinkyim Installation in Montgomery Alabama, and the touring installation of The Blank Slate Monument.] ===Academic talks/lectures=== *[https://beinecke.library.yale.edu/event/mondays-beinecke-building-restorative-justice-across-african-diaspora-kwame-akoto-bamfo Mondays at Beinecke: Building Restorative Justice Across the African Diaspora with Kwame Akoto-Bamfo | Beinecke Rare Book & Manuscript Library (yale.edu)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241207131201/https://beinecke.library.yale.edu/event/mondays-beinecke-building-restorative-justice-across-african-diaspora-kwame-akoto-bamfo |date=2024-12-07 }} *[https://beinecke.library.yale.edu/event/year-return-beyond The Year of Return & Beyond: Reclaiming African History and Ancestry through the Nkyinkyim Installation | Beinecke Rare Book & Manuscript Library (yale.edu)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241207123529/https://beinecke.library.yale.edu/event/year-return-beyond |date=2024-12-07 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=A7jL_WTysD8 KABE explains Ancestor Project at University of Ghana, Legon - YouTube] {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Akoto-Bamfo, Kwame}} [[Category:1983 births]] [[Category:Living people]] [[Category:21st-century Ghanaian sculptors]] [[Category:Ghanaian male sculptors]] [[Category:Ghanaian educators]] [[Category:Ghanaian activists]] hwzhcxn5uifl69owbphq10mp0476s7a Fijai Senior High School 0 29492 145501 97162 2026-08-02T19:08:38Z ToadetteEdit 3740 145501 wikitext text/x-wiki '''Fijai Senior High School''', dini daa mi sheli '''Fijai Secondary School''' la, nyela karimbikura karinzoŋ din be [[Western Region]], [[Ghana]].<ref>{{Cite web|title=Fijai Senior High|url=https://ghanahighschools.com/ghs_schools/fijai-senior-high/|access-date=2024-06-29|website=GhanaHighSchools.com|language=en-GB}}</ref> Fijai maa nyela din yi kambonsili na "Afei Gyae Me", din gbinni nye "pumpoŋo cheli ma". == Taarihi == Karinzoŋ maa daa nyela din pili yuuni 1952, lala saha maa di daa nye Sekondi Day Secondary Schoool, saha sheli gomnanti ni daa kuli bori ni o yeligi karm baŋsim bohimbu Gold Coast tingbani ni.<ref name="fijai_ges">{{cite web|title=Fijai Secondary School|url=http://www.ges.gov.gh/?q=content/fijai-senior-high-school|publisher=ges.gov.gh|accessdate=27 January 2014}}</ref> Essikado Naa, Nana Kobina Nketsiah IV n daa yoo karinzoŋ maa silimin goli 29 January 1952, ka di nyela karimbihi pihinahiayika (dabba pihita ni paɣaba anii) ka bi daa zaŋ n pili lala karinzoŋ.<ref name="fijai_ghanaweb">{{cite web|title=Fijai Senior High School celebrates Diamond Jubilee|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=244752|publisher=ghanaweb.com|accessdate=27 January 2014}}</ref> Dini daa pili Sekondi ashibiti ni ka bi daa ʒiini n karinda.<ref name="fijai_ges" /> Bi daa pa yihi karinzoŋ maa labisi di ni be luɣi sheli pumpoŋo ŋo yuuni 1955, ka di yuli daa taɣi chŋ Fijai Secondary School.<ref name="fijai_ges" /> == Karimbakpamba == {| class="wikitable" width="50%" !Name !Saha |- |Mr. Charles Quaye |1952–1965 |- |Mr. A. R. Cudjoe |1965–1973 |- |Mr. K. C. Mensah |1973–1982 |- |Mr. J. E. Acquah |1983–1990 |- |Mr. S. K. Folson |1990–1995 |- |Mr. Isaac Blankson |1996–2002 |- |Mr James H. Rhule |2002–2011 |- |Mr. Joe Ocloo Nyamadi |2011–2017 |- |Mr. Ken Abgomadze |2017 to present |} == Karimbikura == * Sophia Ophilia Adjeibea Adinyira,alikaali zaŋti [[Supreme Court of Ghana]] (2006—2019) * [[Ayikoi Otoo]],alikaali ni siyaasa nira * General Emmanuel Alexander Erskine, linjima * Joe Baidoo-Ansah, siyaasa nira * [[Papa Owusu-Ankomah]], siyaasa nira * Nana Yaa Brefo, lahabali tira, Angel FM 102.9 == Kundivihira == 2i2li5v2fszqg7ybdfd9ejxlckzs54h Kerry James Marshall 0 29534 145543 131805 2026-08-03T04:36:19Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145543 wikitext text/x-wiki '''Kerry James Marshall''' (bɛ dɔɣi o la silimiingoli October bɛɣu pinaayɔpoin dali, yuuni 1955) ka o nyɛ America nucheeni tuun tumdi mini pɔrɔfɛsa, ka bɛ mi o ka o peentiri nuu nyɛ silimiingi ni boli shɛli ni Black figures la.<ref name=":1">{{cite news |last1=Mason |first1=Wyatt |title=Kerry James Marshall Is Shifting the Color of Art History |url=https://www.nytimes.com/2016/10/17/t-magazine/kerry-james-marshall-artist.html |work=The New York Times |date=October 17, 2016 }}</ref> O daa nyɛla ŋun wuhi peentin bikura shikuru yuli booni [[University of Illinois at Chicago]]. Yuuni 2017 ni, Marshall daa nyɛla ŋun pahi bɛ ni mi shɛli ni yuuni yuuni saha ninvuɣu kɔbigi yuya la ni .<ref>{{Cite magazine|title=Kerry James Marshall: The World's 100 Most Influential People|url=https://time.com/collection/2017-time-100/4736218/kerry-james-marshall/|access-date=September 23, 2020|magazine=Time|language=en-us}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> O nyɛla bɛ ni dɔɣi so ka o zoogi [[Birmingham, Alabama]], ka o daa labi tiŋyuli booni [[South Central Los Angeles]] o bilim ni<ref name=":2">{{Cite web|last=Worley|first=Sam|date=March 29, 2016|title=This Modern Master Spent His Life Bringing Black Faces to Classic Art|url=http://www.chicagomag.com/Chicago-Magazine/April-2016/Kerry-James-Marshall/|access-date=May 21, 2016|website=Chicago magazine|archive-date=July 11, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711180554/http://www.chicagomag.com/Chicago-Magazine/April-2016/Kerry-James-Marshall/|url-status=dead}}</ref> Amaa o nyɛla ŋun bɛhigu pam kpalim [[Chicago]], [[Illinois]].<ref>{{cite journal|last1=Quinn|first1=Chase|title='Afro-Atlantic Histories' Quietly Rebuts Representations of the Black Experience|url=https://www.frieze.com/article/afro-atlantic-histories-national-gallery-2022-review|journal=[[Frieze (magazine)|Frieze]]|access-date=4 May 2023|date=15 June 2022|issue=229}}</ref> ==O tuma nim pam din yina polo ni == {{Div col|colwidth=40em}} *''Silence is Golden'' (1986), [[Studio Museum in Harlem]], [[New York City|New York]]<ref>{{cite web |title=Silence is Golden |url=https://studiomuseum.org/collection-item/silence-golden |website=Studio Museum |date=10 December 2018 |publisher=[[Studio Museum in Harlem]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726123249/https://studiomuseum.org/collection-item/silence-golden |archive-date=26 July 2021 |url-status=live}}</ref> *''When Frustration Threatens Desire'' (1990), [[Glenstone]], [[Potomac, Maryland]]<ref name="Glenstone listing" /> *''Voyager'' (1992), [[National Gallery of Art]], [[Washington, D.C.]]<ref>{{cite web |title=Voyager |url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.159651.html |website=NGA |year=1992 |publisher=[[National Gallery of Art]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523035645/https://www.nga.gov/collection/art-object-page.159651.html |archive-date=23 May 2022 |url-status=live}}</ref> *''De Style'' (1993), [[Los Angeles County Museum of Art]]<ref>{{cite web |title=De Style |url=https://collections.lacma.org/node/174700 |website=LACMA |publisher=[[Los Angeles County Museum of Art]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816233256/https://collections.lacma.org/node/174700 |archive-date=16 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''The Lost Boys (A.K.A. Untitled)'' (1993), [[Seattle Art Museum]]<ref>{{cite web |title=The Lost Boys (A.K.A. Untitled) |url=https://art.seattleartmuseum.org/objects/23591/the-lost-boys-aka-untitled? |website=SAM |publisher=[[Seattle Art Museum]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817013104/https://art.seattleartmuseum.org/objects/23591/the-lost-boys-aka-untitled |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''Better Homes, Better Gardens'' (1994), [[Denver Art Museum]]<ref>{{cite web |title=Better Homes, Better Gardens |url=https://www.denverartmuseum.org/en/object/1995.77 |website=[[Denver Art Museum]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921132110/https://www.denverartmuseum.org/en/object/1995.77 |archive-date=21 September 2021 |url-status=live}}</ref> *''Great American'' (1994), National Gallery of Art, Washington, D.C.<ref>{{cite web |title=Great Americans |url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.154931.html |website=NGA |year=1994 |publisher=[[National Gallery of Art]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211105070611/https://www.nga.gov/collection/art-object-page.154931.html |archive-date=5 November 2021 |url-status=live}}</ref> *''Many Mansions'' (1994), [[Art Institute of Chicago]]<ref>{{cite web |title=Many Mansions |url=https://www.artic.edu/artworks/137125/many-mansions |website=AIC |year=1994 |access-date=23 May 2022}}</ref> *''Supermodel'' (1994), [[Museum of Fine Arts, Boston]]<ref>{{cite web |title=Supermodel |url=https://collections.mfa.org/objects/555111/supermodel? |website=MFA |publisher=[[Museum of Fine Arts, Boston]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817005714/https://collections.mfa.org/objects/555111/supermodel |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''Our Town'' (1995), [[Crystal Bridges Museum of American Art]], [[Bentonville, Arkansas]]<ref>{{cite web |title=Our Town |url=https://collection.crystalbridges.org/objects/1188/our-town? |website=Crystal Bridges |publisher=[[Crystal Bridges Museum of American Art]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220416055908/https://collection.crystalbridges.org/objects/1188/our-town |archive-date=16 April 2022 |url-status=live}}</ref> *''Watts 1963'' (1995), [[Saint Louis Art Museum]]<ref>{{cite web |title=Watts 1963 |url=https://www.slam.org/collection/objects/28619/ |website=SLAM |publisher=[[Saint Louis Art Museum]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117065042/https://www.slam.org/collection/objects/28619/ |archive-date=17 January 2021 |url-status=live}}</ref> *''Souvenir II'' (1997), [[Addison Gallery of American Art]], [[Andover, Massachusetts]]<ref>{{cite web |title=Souvenir II |url=https://accessaddison.andover.edu/objects-1/info?query=Disp_Access_No%20contains%20%221998.160%22&sort=9 |website=Addison Gallery |publisher=[[Phillips Academy Andover]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817014737/https://accessaddison.andover.edu/objects-1/info?query=Disp_Access_No%20contains%20%221998.160%22&sort=9 |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''Souvenir III'' (1998), [[San Francisco Museum of Modern Art]]<ref>{{cite web |title=Souvenir III |url=https://www.sfmoma.org/artwork/99.213/ |website=SFMoMA |publisher=[[San Francisco Museum of Modern Art]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816235135/https://www.sfmoma.org/artwork/99.213/ |archive-date=16 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''Souvenir IV'' (1998), [[Whitney Museum]], New York<ref>{{cite web |title=Souvenir IV |url=https://whitney.org/collection/works/11971 |website=Whitney |publisher=[[Whitney Museum]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816220950/https://whitney.org/collection/works/11971 |archive-date=16 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''Untitled'' (1998-1999), [[Rubell Museum]], [[Miami]]<ref>{{cite web |title=Kerry James Marshall |url=https://rubellmuseum.org/2019-kerry-james-marshall |website=[[Rubell Museum]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804071106/https://rubellmuseum.org/2019-kerry-james-marshall |archive-date=4 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''Heirlooms & Accessories'' (2002), Studio Museum in Harlem, New York<ref>{{cite web |title=Heirlooms & Accessories |url=https://studiomuseum.org/collection-item/heirlooms-accessories |website=Studio Museum |date=31 August 2017 |publisher=[[Studio Museum in Harlem]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726125223/https://studiomuseum.org/collection-item/heirlooms-accessories |archive-date=26 July 2021 |url-status=live}}</ref> *''7am Sunday Morning'' (2003), [[Museum of Contemporary Art, Chicago]]<ref>{{cite web |title=7am Sunday Morning |url=https://mcachicago.org/collection/items/kerry-james-marshall/2928-7am-sunday-morning |website=MCAChicago |publisher=[[Museum of Contemporary Art, Chicago]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923154756/https://mcachicago.org/collection/items/kerry-james-marshall/2928-7am-sunday-morning |archive-date=23 September 2021 |url-status=live}}</ref> *''Africa Restored (Cheryl as Cleopatra)'' (2003), Art Institute of Chicago<ref>{{cite web |title=Africa Restores (Cheryl as Cleopatra) |url=https://www.artic.edu/artworks/193320/africa-restored-cheryl-as-cleopatra |website=AIC |access-date=23 May 2022}}</ref> *''Diptych Color Blind Test'' (2003), Denver Art Museum<ref>{{cite web |title=Diptych Color Blind Test |url=https://www.denverartmuseum.org/en/object/2010.432a-b |website=[[Denver Art Museum]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817015820/https://www.denverartmuseum.org/en/object/2010.432a-b |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''Gulf Stream'' (2003), [[Walker Art Center]], [[Minneapolis]]<ref>{{cite web |title=Gulf Stream |url=https://walkerart.org/collections/artworks/gulf-stream |website=Walker Art |publisher=[[Walker Art Center]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115161415/https://walkerart.org/collections/artworks/gulf-stream |archive-date=15 January 2022 |url-status=live}}</ref> *''SOB, SOB'' (2003), [[Smithsonian American Art Museum]], [[Smithsonian Institution]], Washington, D.C.<ref>{{cite web |title=SOB, SOB |url=https://www.si.edu/object/sob-sob:saam_2010.29 |website=SI |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816220554/https://www.si.edu/object/sob-sob:saam_2010.29 |archive-date=16 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''Black Painting'' (2003-2006), Glenstone, Potomac, Maryland<ref name="Glenstone listing">{{cite web |title=Kerry James Marshall |url=https://www.glenstone.org/artist/kerry-james-marshall/ |website=[[Glenstone]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420014631/https://www.glenstone.org/artist/kerry-james-marshall/ |archive-date=20 April 2022 |url-status=live}}</ref> *''Untitled'' (2008), [[Harvard Art Museums]], [[Cambridge, Massachusetts]]<ref>{{Cite web|title=Untitled|url=https://www.harvardartmuseums.org/art/328488|access-date=October 17, 2020|website=Harvard Art Museums’ collections|language=en}}</ref> *''Untitled (Bride of Frankenstein)'' (2010), [[Fine Arts Museums of San Francisco]];<ref>{{cite web |title=Bride of Frankenstein |url=https://art.famsf.org/kerry-james-marshall/untitled-bride-frankenstein-201537363 |website=FAMSF |publisher=[[Fine Arts Museums of San Francisco]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817001321/https://art.famsf.org/kerry-james-marshall/untitled-bride-frankenstein-201537363 |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> Los Angeles County Museum of Art;<ref>{{cite web |title=Bride of Frankenstein |url=https://collections.lacma.org/node/2293850 |website=LACMA |publisher=[[Los Angeles County Museum of Art]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816233531/https://collections.lacma.org/node/2293850 |archive-date=16 August 2022 |url-status=live}}</ref> [[Museum of Modern Art]], New York;<ref>{{cite web |title=Untitled (Bride of Frankenstein) |url=https://www.moma.org/collection/works/433072 |website=MoMA |publisher=[[Museum of Modern Art]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817010304/https://www.moma.org/collection/works/433072 |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> and [[Pennsylvania Academy of the Fine Arts]], [[Philadelphia]]<ref>{{cite web |title=Bride of Frankenstein |url=https://www.pafa.org/museum/collection/item/bride-frankenstein |website=PAFA |date=6 December 2019 |publisher=[[Pennsylvania Academy of the Fine Arts]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817003551/https://www.pafa.org/museum/collection/item/bride-frankenstein |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''Untitled (Frankenstein)'' (2010), Fine Arts Museums of San Francisco;<ref>{{cite web |title=Frankenstein |url=https://art.famsf.org/kerry-james-marshall/untitled-frankenstein-201537364 |website=FAMSF |publisher=[[Fine Arts Museums of San Francisco]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817003308/https://art.famsf.org/kerry-james-marshall/untitled-frankenstein-201537364 |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> Los Angeles County Museum of Art;<ref>{{cite web |title=Frankenstein |url=https://collections.lacma.org/node/2293844 |website=LACMA |publisher=[[Los Angeles County Museum of Art]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816233453/https://collections.lacma.org/node/2293844 |archive-date=16 August 2022 |url-status=live}}</ref> Museum of Modern Art, New York;<ref>{{cite web |title=Untitled (Frankenstein) |url=https://www.moma.org/collection/works/433071 |website=MoMA |publisher=[[Museum of Modern Art]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817010216/https://www.moma.org/collection/works/433071 |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> and Pennsylvania Academy of the Fine Arts, Philadelphia<ref>{{cite web |title=Frankenstein |url=https://www.pafa.org/museum/collection/item/frankenstein |website=PAFA |date=6 December 2019 |publisher=[[Pennsylvania Academy of the Fine Arts]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817003654/https://www.pafa.org/museum/collection/item/frankenstein |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''Untitled (Handsome Young Man)'' (2010), [[Minneapolis Institute of Art]]<ref>{{Cite web|title=artist:"Kerry James Marshall"|url=https://collections.artsmia.org/search/artist:%22Kerry%20James%20Marshall%22|access-date=October 17, 2020|website=Collection, Minneapolis Institute of Art (MIA)}}</ref> *''Vignette (Wishing Well)'' (2010), [[Carnegie Museum of Art]], [[Pittsburgh]];<ref>{{cite web |title=Vignette (Wishing Well) |url=https://collection.cmoa.org/objects/7a7fe4a2-af44-46aa-9f21-55f9251b2648 |website=CMOA |publisher=[[Carnegie Museum of Art]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817011253/https://collection.cmoa.org/objects/7a7fe4a2-af44-46aa-9f21-55f9251b2648 |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> [[Museum of Fine Arts, Houston]];<ref>{{cite web |title=Vignette (Wishing Well) |url=https://emuseum.mfah.org/objects/135075/vignette-wishing-well? |website=MFAH |publisher=[[Museum of Fine Arts, Houston]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817011338/https://emuseum.mfah.org/objects/135075/vignette-wishing-well |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> Pennsylvania Academy of the Fine Arts, Philadelphia;<ref>{{cite web |title=Vignette (Wishing Well) |url=https://www.pafa.org/museum/collection/item/vignette-wishing-well |website=PAFA |date=5 February 2019 |publisher=[[Pennsylvania Academy of the Fine Arts]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817010755/https://www.pafa.org/museum/collection/item/vignette-wishing-well |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> and Walker Art Center, Minneapolis<ref>{{cite web |title=Vignette (Wishing Well) |url=https://walkerart.org/collections/artworks/vignette-wishing-well |website=Walker Art |publisher=[[Walker Art Center]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210803191056/https://walkerart.org/collections/artworks/vignette-wishing-well |archive-date=3 August 2021 |url-status=live}}</ref> *''Untitled (Club Scene)'' (2013), Museum of Modern Art, New York<ref>{{cite web |title=Untitled (Club Scene) |url=https://www.moma.org/collection/works/189603 |website=MoMA |publisher=[[Museum of Modern Art]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210918162509/https://www.moma.org/collection/works/189603 |archive-date=18 September 2021 |url-status=live}}</ref> *''Untitled (Orange Pants)'' (2014), [[The Broad]], [[Los Angeles]]<ref>{{cite web |title=Untitled (Orange Pants) |url=https://www.thebroad.org/art/kerry-james-marshall/untitled-orange-pants |website=[[The Broad]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210723161916/https://www.thebroad.org/art/kerry-james-marshall/untitled-orange-pants |archive-date=23 July 2021 |url-status=live}}</ref> *''Untitled (Studio)'' (2014), [[Metropolitan Museum of Art]], New York<ref>{{cite web |title=Untitled (Studio) |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/669451?sortBy=Relevance&amp;ft=Kerry+James+Marshall&amp;offset=0&amp;rpp=40&amp;pos=2 |website=The Met |access-date=23 May 2022}}</ref> *''Untitled (policeman)'' (2015), Museum of Modern Art, New York<ref>{{Cite web|title=Kerry James Marshall|url=https://www.moma.org/collection/works/199591|access-date=17 August 2022|website=MoMA|publisher=[[Museum of Modern Art]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705222450/https://www.moma.org/collection/works/199591|archive-date=5 July 2022|language=en}}</ref> *''Untitled (Gallery)'' (2016), Carnegie Museum of Art, Pittsburgh<ref>{{cite web |title=Untitled (Gallery) |url=https://collection.cmoa.org/objects/d93f17fb-fca8-403f-8a2b-e85e5d43f35f |website=CMOA |publisher=[[Carnegie Museum of Art]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817005241/https://collection.cmoa.org/objects/d93f17fb-fca8-403f-8a2b-e85e5d43f35f |archive-date=17 August 2022 |url-status=live}}</ref> *''Untitled'' (2017), The Broad, Los Angeles<ref>{{cite web |title=Untitled |url=https://www.thebroad.org/art/kerry-james-marshall/untitled |website=[[The Broad]] |access-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023083151/https://www.thebroad.org/art/kerry-james-marshall/untitled |archive-date=23 October 2021 |url-status=live}}</ref> *''Untitled (London Bridge)'' (2017), [[Tate]], [[London]]<ref>{{cite web |title=Untitled (London Bridge) |url=https://www.tate.org.uk/art/artworks/marshall-untitled-london-bridge-l04083 |website=[[Tate]] |access-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220114140059/https://www.tate.org.uk/art/artworks/marshall-untitled-london-bridge-l04083 |archive-date=14 January 2022 |url-status=live}}</ref> *''Untitled (Underpainting)'' (2018), Glenstone, Potomac, Maryland<ref name="Glenstone listing" /> *''Henry Louis Gates Jr'' (2020), [[Fitzwilliam Museum]], [[Cambridge]]<ref>{{cite web |title=Landmark portrait by artist Kerry James Marshall joins our collection |url=https://www.fitzmuseum.cam.ac.uk/news/landmark-portrait-by-artist-kerry-james-marshall-joins-our-collection |website=[[Fitzwilliam Museum]] |publisher=[[University of Cambridge]] |access-date=21 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021222617/https://www.fitzmuseum.cam.ac.uk/news/landmark-portrait-by-artist-kerry-james-marshall-joins-our-collection |archive-date=21 October 2023 |date=21 October 2023 |url-status=live}}</ref> {{Div col end}} ==O kpaŋmaŋ pina == * 1997 – [[MacArthur Fellows Program|MacArthur Fellowship]], [[MacArthur Foundation]]<ref>{{Cite web|title=Kerry James Marshall|url=https://www.macfound.org/fellows/558/|access-date=May 21, 2016|website=MacArthur Foundation}}</ref><ref name="Whitehead">{{cite journal |last1=Whitehead |first1=Jessie L. |title=Invisibility of Blackness: Visual Responses of Kerry James Marshall |journal=Art Education |date=2009 |volume=62 |issue=2 |pages=33–39 |doi=10.1080/00043125.2009.11519010 |jstor=27696328 |s2cid=190529086 }}</ref> * 1999 – [[Honorary degree|Honorary doctorate]], Otis College of Art and Design, Los Angeles, California<ref name=":3">{{Cite web|title=Kerry James Marshall: Mastry, October 25, 2016–January 29, 2017|url=https://www.metmuseum.org/press/exhibitions/2016/kerry-james-marshall|access-date=October 17, 2020|website=The Metropolitan Museum of Art|quote=He holds a BFA (1978) and honorary doctorate (1999) from the Otis College of Art and Design.}}</ref> * 2017 – Fifth Star Award, for his contributions to Chicago, City of Chicago.<ref>{{Cite web|title=Kerry James Marshall Mural at the Chicago Cultural Center|url=https://www.cityofchicago.org/city/en/depts/dca/supp_info/kjm_mural.html|access-date=December 12, 2017|website=Chicago Cultural Center, City of Chicago|language=en}}</ref> * 2022 – Elected [[Royal Academy of Arts|Honorary Royal Academician (HonRA)]] on 13 December 2022<ref>{{Cite web |title=Kerry James Marshall {{!}} Artist {{!}} Royal Academy of Arts |url=https://www.royalacademy.org.uk/art-artists/name/kerry-james-marshall-hon-ra |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230213152554/https://www.royalacademy.org.uk/art-artists/name/kerry-james-marshall-hon-ra |archive-date=13 February 2023 |website=Royal Academy of Arts}}</ref> == Filmography == === Film === {| class="wikitable" !Year !Film title !Role !Notes |- |1991 |''[[Daughters of the Dust]]'' |Production designer |<ref>{{Cite web|title=Kerry James Marshall: Mementos|url=https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/exhibitions/1189|access-date=October 17, 2020|website=Brooklyn Museum|quote=He was production designer on a feature film by Julie Dash, Daughters of the Dust, and recently presented Doppler Incident as part of the Artist in Action series staged by Brooklyn Academy of Music and performed at the Kitchen.|archive-date=October 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017111731/https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/exhibitions/1189|url-status=dead}}</ref> |} === Television === {| class="wikitable" !Year !Television show !Episode !Type !Notes |- |2001 |''[[Art:21]] - Art In the Twenty First Century'' |Identity (Season 1) |Television |PBS art documentary.<ref>{{Cite news|title=Watch — Art21|language=en|work=Art21|url=https://art21.org/watch/?filter-series=s1|access-date=August 5, 2017}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kerry James Marshall in 'Identity'|url=https://art21.org/watch/art-in-the-twenty-first-century/s1/kerry-james-marshall-in-identity-segment/|date=September 28, 2001|access-date=October 17, 2020|website=Art21|language=en}}</ref> |} ==Kundivihira== {{Reflist}}<ref>{{Cite web |title=Kerry James Marshall - Artworks & Biography |url=https://www.davidzwirner.com/artists/kerry-james-marshall |access-date=2023-12-02 |website=David Zwirner |language=en}}</ref> ==Karimbu nim yaha== * English, Darby. ''To Describe a Life: Essays at the Intersection of Art and Race Terror''. New Haven: Yale University Press, N2019. {{ISBN|9780300230383}}. Chapter 1, "The Painter and the Police." * {{cite book |last1=Haq |first1=Nav |last2=Enwezor |first2=Okwui |last3=Roelstraete |first3=Dieter |last4=Vermeiren |first4=Sofie |last5=Marshall |first5=Kerry James |title=Kerry James Marshall: painting and other stuff |date=2013 |isbn=978-94-6130-126-0 |oclc=908324326 }} * {{cite book |last1=Marshall |first1=Kerry James |last2=Powell |first2=Richard J |last3=Ghez |first3=Susanne |last4=Alexander |first4=Will |last5=Harris |first5=Cheryl I |last6=Walker |first6=Hamza |title=Kerry James Marshall: mementos |date=1998 |isbn=978-0-941548-40-3 |oclc=43702402 }} * {{cite book |last1=Marshall |first1=Kerry James |last2=Sultan |first2=Terrie |last3=Jafa |first3=Arthur |title=Kerry James Marshall |date=2000 |publisher=H.N. Abrams |isbn=978-0-8109-3527-3 |oclc=43318234 }} * {{cite book |last1=Marshall |first1=Kerry James |last2=Haq |first2=Nav |last3=Enwezor |first3=Okwui |last4=Roelstraete |first4=Dieter |last5=Vermeiren |first5=Sofie |title=Kerry James Marshall: painting and other stuff |date=2014 |isbn=978-94-6130-126-0 |oclc=869741733 }} * {{cite book |last1=Marshall |first1=Kerry James |last2=Storr |first2=Robert |last3=Choon |first3=Angela |title=Kerry James Marshall: look see |date=2015 |publisher=David Zwirner Books |isbn=978-1-941701-08-9 |oclc=904542035 }} * {{cite book |last1=Marshall |first1=Kerry James |last2=Molesworth |first2=Helen |last3=Alteveer |first3=Ian |last4=Roelstraete |first4=Dieter |last5=Tattersall |first5=Lanka |title=Kerry James Marshall: mastry |date=2016 |publisher=National Geographic Books |isbn=978-0-8478-4833-1 |oclc=948822926 }} * Marshall, Kerry J., [[Charles Gaines (artist)|Charles Gaines]], [[Greg Tate]], and Laurence Rassel, ''Kerry James Marshall'', [[Phaidon Press]], London, 2017. {{ISBN|978-0-7148-7155-4}} *Metropolitan Museum of Art. ''Kerry James Marshall: A'' ''Creative Convening''. Conference proceedings, January 29, 2017. New York: The Museum, 2018. *[[Kobena Mercer|Mercer, Kobena]]: ''Travel & See: Black Diaspora Art Practices Since The 1980s''. Durham: Duke University Press, 2016. {{ISBN|978-0822360803}}. Chapter 17, "Kerry James Marshall, The Painter of Afro-Modern Life." *Meyer, James. ''The Art of Return: The Sixties & Contemporary Culture''. Chicago: University of Chicago Press, 2019. {{ISBN|9780226521558}}. Part 3, "The End of the Sixties." ==External links== *[http://www.tfaoi.com/aa/4aa/4aa279.htm Kerry James Marshall] at the [[Pérez Art Museum Miami|Miami Art Museum]] *[http://fundaciotapies.org/site/spip.php?article7972 ''Kerry James Marshall. Painting and other stuff''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140514213329/http://fundaciotapies.org/site/spip.php?article7972 |date=2014-05-14 }}. Exhibition at [[Fundació Antoni Tàpies]], Barcelona, Spain *[https://www.nytimes.com/2016/09/18/arts/design/kerry-james-marshall-met-breuer-mastry.html "Kerry James Marshall, Boldly Repainting Art History"], ''The New York Times'', September 9, 2016, by Randy Kennedy *Susan Stamberg, [https://www.npr.org/2017/03/28/521683667/kerry-james-marshall-a-black-presence-in-the-art-world-is-not-negotiable "Kerry James Marshall: A Black Presence In The Art World Is 'Not Negotiable'"], NPR, ''Morning Edition'', March 28, 2017 *[https://www.aaa.si.edu/collections/interviews/oral-history-interview-kerry-james-marshall-13706#transcript "Oral history interview with Kerry James Marshall, 2008 August 8"], from [[Archives of American Art]], [[Smithsonian Institution]] {{DEFAULTSORT:Marshall, Kerry James}} [[Category:1955 births]] [[Category:Living people]] [[Category:20th-century African-American painters]] [[Category:20th-century American male artists]] [[Category:20th-century American painters]] [[Category:21st-century African-American artists]] [[Category:21st-century American male artists]] [[Category:21st-century American painters]] [[Category:African-American contemporary artists]] [[Category:American contemporary painters]] [[Category:American male painters]] [[Category:Artists from Alabama]] [[Category:Artists from Birmingham, Alabama]] [[Category:Artists from Chicago]] [[Category:MacArthur Fellows]] [[Category:Otis College of Art and Design alumni]] [[Category:University of Illinois Chicago faculty]] 0auhuk42b9iktc2oa1u7ldhponsky9m David Hammons 0 29989 145520 121146 2026-08-02T23:35:48Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145520 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''David Hammons''' (bɛ daa dɔɣi o la Silimiin goli July biɛɣ'pishi ni anahi dali yuuni 1943) nyɛla Americanima nuchee ni baŋda ŋun tum New York City mini Los Angeles yuuni 1970s mini yuuni 1980s. ==Piligu biɛhigu== David Hammons nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so yuuni 1943 tiŋ yuli booni [[Springfield, Illinois]].<ref>{{Cite magazine |last=Schjeldahl |first=Peter |title=The Walker |url=https://www.newyorker.com/magazine/2002/12/23/the-walker |access-date=2021-02-17 |magazine=The New Yorker |date=December 16, 2002 |language=en-us}}</ref> == Pina == Hammons nyɛla ŋun daa deegi [[MacArthur Fellowship]] (ka bɛ tooi booni lala pini ŋɔ "Genius Grant") bin din gbaai Silimiin goli July yuuni 1991.<ref name="news.artnet.com">{{Cite web|date=2016-03-11|title=What You Should Know About David Hammons|url=https://news.artnet.com/market/david-hammons-mnuchin-gallery-show-447974|access-date=2021-02-18|website=Artnet News|language=en-US}}</ref> == Notable works in public collections == {{Div col|colwidth=40em}} *''Injustice Case'' (1970), [[Los Angeles County Museum of Art]]<ref>{{cite web |title=Injustice Case |url=https://collections.lacma.org/node/237826 |website=LACMA |publisher=[[Los Angeles County Museum of Art]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227030218/https://collections.lacma.org/node/237826 |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> *''Three Spades'' (1971), [[Glenstone]], [[Potomac, Maryland]]<ref name="Hammons Glenstone listing" /> *''Body Print'' (1974), [[Harvard Art Museums]], [[Cambridge, Massachusetts]]<ref>{{cite web |title=Body Print |url=https://harvardartmuseums.org/collections/object/333471?position=0 |website=Harvard University |access-date=June 4, 2022}}</ref> *''Body Print'' (1974-1975), [[Museum of Contemporary Art, Los Angeles]]<ref>{{cite web |title=Body Print |url=https://www.moca.org/collection/work/body-print |website=MOCA |publisher=Museum of Contemporary Art, Los Angeles |access-date=June 4, 2022}}</ref> *''Body Print'' (1975), [[Museum of Modern Art]], [[New York City|New York]]<ref>{{cite web |title=Body Print |url=https://www.moma.org/collection/works/96094 |website=MoMA |publisher=[[Museum of Modern Art]] |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420145621/https://www.moma.org/collection/works/96094 |archive-date=April 20, 2021 |url-status=live}}</ref> *''Flight Fantasy'' (1978), [[Walker Art Center]], [[Minneapolis]]<ref>{{cite web |title=Flight Fantasy |url=https://walkerart.org/collections/artworks/flight-fantasy |website=WalkerArt |publisher=[[Walker Art Center]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227030550/https://walkerart.org/collections/artworks/flight-fantasy |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> *''Untitled (dung)'' (1983-1985), [[San Francisco Museum of Modern Art]]<ref>{{cite web |title=Untitled (dung) |url=https://www.sfmoma.org/artwork/2016.85/ |website=SFMoMA |publisher=[[San Francisco Museum of Modern Art]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227030719/https://www.sfmoma.org/artwork/2016.85/ |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> *''[[Free Nelson Mandela (sculpture)|Free Nelson Mandela]]'' (1987), [[Piedmont Park]], [[Government of Atlanta|City of Atlanta]] Mayor's Office of Cultural Affairs<ref>{{cite web |title=Free Nelson Mandela |url=https://www.ocaatlanta.com/public_art/free-nelson-mandela/ |website=OCA |publisher=City of Atlanta, Mayor's Office of Cultural Affairs |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220353/https://www.ocaatlanta.com/public_art/free-nelson-mandela/ |archive-date=February 13, 2021 |url-status=live}}</ref> *''How Ya Like Me Now?'' (1988), Glenstone, Potomac, Maryland<ref name="Hammons Glenstone listing">{{cite web |title=David Hammons |url=https://www.glenstone.org/artist/david-hammons-2/ |website=Glenstone |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420020205/https://www.glenstone.org/artist/david-hammons-2/ |archive-date=April 20, 2022 |url-status=live}}</ref> *''Untitled (Night Train)'' (1988), Museum of Modern Art, New York<ref>{{cite web |title=Untitled (Night Train) |url=https://www.moma.org/collection/works/166461 |website=MoMA |publisher=[[Museum of Modern Art]] |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220504230844/https://www.moma.org/collection/works/166461 |archive-date=May 4, 2022 |url-status=live}}</ref> *''Untitled'' (1989), [[Hirshhorn Museum and Sculpture Garden]], [[Smithsonian Institution]], [[Washington, D.C.]]<ref>{{cite web |title=Untitled |url=https://hirshhorn.si.edu//collection/artwork/?edanUrl=edanmdm%3Ahmsg_90.23 |website=Hirshhorn |access-date=June 4, 2022}}</ref> *''[[African-American Flag|Untitled (African-American Flag)]]'' (1990), [[The Broad]], [[Los Angeles]];<ref>{{cite web |title=African-American Flag |url=https://www.thebroad.org/art/david-hammons/african-american-flag |website=The Broad |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518104244/https://www.thebroad.org/art/david-hammons/african-american-flag |archive-date=May 18, 2021 |url-status=live}}</ref> Museum of Modern Art, New York (2 editions, 1 shared with [[Studio Museum in Harlem]]);<ref>{{cite web |title=African American Flag |url=https://www.moma.org/collection/works/81317 |website=MoMA |publisher=[[Museum of Modern Art]] |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419144645/https://www.moma.org/collection/works/81317 |archive-date=April 19, 2022 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=African-American Flag |url=https://www.moma.org/collection/works/222169 |website=MoMA |publisher=[[Museum of Modern Art]] |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220415005922/https://www.moma.org/collection/works/222169 |archive-date=April 15, 2022 |url-status=live}}</ref> [[National Museum of African American History and Culture]], Smithsonian Institution, Washington, D.C.;<ref>{{cite web |title=African-American Flag |url=https://www.si.edu/object/african-american-flag:nmaahc_2022.7 |website=Smithsonian |access-date=June 4, 2022}}</ref> and [[The New School]], New York<ref>{{cite web |title=University Art Collection |url=https://www.newschool.edu/university-art-collection/ |website=The New School |at=collection slideshow |access-date=June 4, 2022}}</ref> *''Esquire (or John Henry)'' (1990), [[Rubell Museum]], [[Miami]]/Washington, D.C.<ref name="Rubell listing" /> *''Putting on Sunday Manners'' (1990), San Francisco Museum of Modern Art<ref>{{cite web |title=Putting on Sunday Manners |url=https://www.sfmoma.org/artwork/91.66/ |website=SFMoMA |publisher=[[San Francisco Museum of Modern Art]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227030814/https://www.sfmoma.org/artwork/91.66/ |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> *''Chasing the Blue Train'' (1989-1991), [[Stedelijk Museum voor Actuele Kunst]], [[Ghent|Ghent, Belgium]]<ref>{{cite web |title=Chasing the Blue Train |url=https://smak.be/en/artworks/chasing-the-blue-train |website=SMAK |publisher=[[Stedelijk Museum voor Actuele Kunst]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227021853/https://smak.be/en/artworks/chasing-the-blue-train |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> *''Money Tree'' (1992), Museum of Modern Art, New York;<ref>{{cite web |title=Money Tree |url=https://www.moma.org/collection/works/61268 |website=MoMA |publisher=[[Museum of Modern Art]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210918154657/https://www.moma.org/collection/works/61268 |archive-date=18 September 2021 |url-status=live}}</ref> [[Nasher Museum of Art]], [[Durham, North Carolina]];<ref>{{cite web |title=Money Tree |url=https://emuseum.nasher.duke.edu/objects/14095/money-tree? |website=Nasher |publisher=[[Duke University]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227025655/https://emuseum.nasher.duke.edu/objects/14095/money-tree? |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> and [[Seattle Art Museum]]<ref>{{cite web |title=Money Tree |url=https://art.seattleartmuseum.org/objects/24258/money-tree? |website=SAM |publisher=[[Seattle Art Museum]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227025729/https://art.seattleartmuseum.org/objects/24258/money-tree? |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> *''Untitled'' (1992), [[Whitney Museum]], New York<ref>{{cite web |title=Untitled |url=https://whitney.org/collection/works/8275 |website=Whitney |publisher=[[Whitney Museum]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227030304/https://whitney.org/collection/works/8275 |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> *''Freudian Slip'' (1995), Glenstone, Potomac, Maryland<ref name="Hammons Glenstone listing" /> *''Too Obvious'' (1996), Studio Museum in Harlem, New York<ref>{{cite web |title=Too Obvious |url=https://studiomuseum.org/node/60847 |website=Studio Museum |date=August 31, 2017 |access-date=June 4, 2022}}</ref> *''Praying to Safety'' (1997), [[Museum of Contemporary Art, Chicago]]<ref>{{cite web |title=Praying to Safety |url=https://mcachicago.org/collection/items/david-hammons/2707-praying-to-safety |website=MCA Chicago |access-date=June 4, 2022 |archive-date=August 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813063052/https://mcachicago.org/collection/items/david-hammons/2707-praying-to-safety |url-status=dead }}</ref> *''Stone with Hair'' (1998), [[Fondation Cartier pour l'Art Contemporain]], [[Paris]]<ref>{{cite web |title=Stone with Hair by David Hammons |url=https://www.fondationcartier.com/en/collection/artworks/stone-with-hair |website=Fondation Cartier |access-date=June 4, 2022 |archive-date=June 29, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220629224922/https://www.fondationcartier.com/en/collection/artworks/stone-with-hair |url-status=dead }}</ref> *''Phat Free'' (1995-1999), [[Art Institute of Chicago]];<ref>{{cite web |title=Phat Free |url=https://www.artic.edu/artworks/185068/phat-free |website=AIC |publisher=[[Art Institute of Chicago]] |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217085333/https://www.artic.edu/artworks/185068/phat-free |archive-date=February 17, 2022 |url-status=live}}</ref> Harvard Art Museums, Cambridge, Massachusetts;<ref>{{cite web |title=Phat Free |url=https://harvardartmuseums.org/collections/object/165347 |website=Harvard University |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220423090942/https://harvardartmuseums.org/collections/object/165347 |archive-date=April 23, 2022 |url-status=live}}</ref> [[Metropolitan Museum of Art]], New York;<ref>{{cite web |title=Phat Free |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/285142 |website=Met Museum |publisher=[[Metropolitan Museum of Art]] |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210723002212/https://www.metmuseum.org/art/collection/search/285142 |archive-date=July 23, 2021 |url-status=live}}</ref> Stedelijk Museum voor Actuele Kunst, Ghent, Belgium;<ref>{{cite web |title=Phat Free |url=https://smak.be/en/artworks/phat-free |website=SMAK |publisher=[[Stedelijk Museum voor Actuele Kunst]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227022028/https://smak.be/en/artworks/phat-free |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> [[Tate]], [[London]];<ref>{{cite web |title=Phat Free |url=https://www.tate.org.uk/art/artworks/hammons-phat-free-t12578 |website=[[Tate]] |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220330172523/https://www.tate.org.uk/art/artworks/hammons-phat-free-t12578 |archive-date=March 30, 2022 |url-status=live}}</ref> Walker Art Center, Minneapolis;<ref>{{cite web |title=Phat Free |url=https://walkerart.org/collections/artworks/phat-free |website=Walker Art Center |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210803233153/https://walkerart.org/collections/artworks/phat-free |archive-date=August 3, 2021 |url-status=live}}</ref> and Whitney Museum, New York<ref>{{cite web |title=Phat Free |url=https://whitney.org/collection/works/37640 |website=Whitney |access-date=June 4, 2022}}</ref> *''High Level of Cat'' (1999), Seattle Art Museum<ref>{{cite web |title=High Level of Cat |url=https://art.seattleartmuseum.org/objects/34100/high-level-of-cat? |website=SAM |publisher=[[Seattle Art Museum]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227030144/https://art.seattleartmuseum.org/objects/34100/high-level-of-cat? |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> *''Basketball Drawing'' (2001), [[Buffalo AKG Art Museum]], [[Buffalo, New York]]<ref>{{cite web |title=Basketball Drawing |url=https://buffaloakg.org/artworks/20019a-b-basketball-drawing |website=BuffaloAKG |publisher=[[Buffalo AKG Art Museum]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227021546/https://buffaloakg.org/artworks/20019a-b-basketball-drawing |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> *''Traveling'' (2001-2002), [[Baltimore Museum of Art]]<ref>{{cite web |title=Traveling |url=https://collection.artbma.org/objects/34366/traveling? |website=ArtBMA |publisher=[[Baltimore Museum of Art]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227025928/https://collection.artbma.org/objects/34366/traveling? |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> *''The Holy Bible: Old Testament'' (2002), [[Museion (Bolzano)|Museion]], [[Bolzano|Bolzano, Italy]];<ref>{{cite web |title=The Holy Bible: Old Testament |url=https://www.provincia.bz.it/catalogo-beniculturali/it/ricerca-detaglio.asp?kks_priref=30007624 |website=Provincia.bz |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227023904/https://www.provincia.bz.it/catalogo-beniculturali/it/ricerca-detaglio.asp?kks_priref=30007624 |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> Museum of Modern Art, New York;<ref>{{cite web |title=The Holy Bible: Old Testament |url=https://www.moma.org/collection/works/110597 |website=MoMA |publisher=[[Museum of Modern Art]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219123841/https://www.moma.org/collection/works/110597 |archive-date=19 December 2022 |url-status=live}}</ref> Nasher Museum of Art, Durham, North Carolina;<ref>{{cite web |title=The Holy Bible: Old Testament |url=https://emuseum.nasher.duke.edu/objects/14096/the-holy-bible-old-testament; |website=Nasher |publisher=[[Duke University]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227022659/https://emuseum.nasher.duke.edu/objects/14096/the-holy-bible-old-testament |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> [[National Gallery of Canada]] Library, [[Ottawa]];<ref>{{cite web |title=The Holy Bible: Old Testament |url=http://library.gallery.ca/record=b1205319~S1 |website=Gallery.CA |publisher=[[National Gallery of Canada]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227023029/http://library.gallery.ca/record=b1205319~S1 |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> Rubell Museum, Miami/Washington, D.C.;<ref name="Rubell listing">{{cite web |title=David Hammons |url=https://rubellmuseum.org/30a-david-hammons |website=[[Rubell Museum]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227023506/https://rubellmuseum.org/30a-david-hammons |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> [[The Frances Young Tang Teaching Museum and Art Gallery]], [[Saratoga Springs, New York]];<ref>{{cite web |title=The Holy Bible: Old Testament |url=https://tang.skidmore.edu/collection/artworks/164-the-holy-bible-old-testament |website=Tang |publisher=[[Skidmore College]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227023559/https://tang.skidmore.edu/collection/artworks/164-the-holy-bible-old-testament |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> and Walker Art Center, Minneapolis<ref>{{cite web |title=The Holy Bible: Old Testament |url=https://walkerart.org/collections/artworks/the-holy-bible-old-testament |website=WalkerArt |publisher=[[Walker Art Center]] |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227022449/https://walkerart.org/collections/artworks/the-holy-bible-old-testament |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> *''Oh say can you see'' (2017), [[Pinault Collection]], Paris<ref>{{cite web |title=Oh say can you see |url=https://lesoeuvres.pinaultcollection.com/oeuvre/oh-say-can-you-see |website=Pinault Collection |access-date=June 4, 2022}}</ref> *''[[Day's End]]'' (2014-2021), Gansevoort Peninsula (former Pier 52), [[Meatpacking District]], New York (maintained by Whitney Museum)<ref>{{cite web |title=David Hammons' Day's End |url=https://whitney.org/exhibitions/david-hammons-days-end |website=Whitney |publisher=[[Whitney Museum]] |access-date=June 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414003350/https://whitney.org/exhibitions/david-hammons-days-end |archive-date=April 14, 2022 |url-status=live}}</ref> {{Div col end}} ==Kundivihira== {{reflist|30em}} ==Further reading== *Hammons, David and Heiss, Alana. ''David Hammons: Rousing the Rubble'', The MIT Press, 1991. *{{cite magazine |author=Schjeldahl, Peter |author-link=Peter Schjeldahl |date=March 21, 2016 |title=Laughter and anger : a David Hammons retrospective |department=The Critics. The Art World |magazine=The New Yorker |volume=92 |issue=6 |pages=86–88 |url=http://www.newyorker.com/magazine/2016/03/21/david-hammons-at-the-mnuchin-gallery <!--access-date=2016-10-25-->}} *{{cite web |title=Por esto estamos aquí, David Hammons, ALIAS, 2011. |url=https://aliaseditorial.com/en/colecciones/por-esto-estamos-aqui/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190202195033/https://aliaseditorial.com/en/colecciones/por-esto-estamos-aqui/ |archive-date= February 2, 2019 |url-status=dead}} *Herbert, Martin, 'Street Level', ''Tell Them I Said No'', Berlin: Sternberg Press, 2016. ==External links== *[http://archive.newmuseum.org/index.php/Detail/Entity/Show/entity_id/792 David Hammons], New Museum archive *[http://www.moma.org/collection/browse_results.php?object_id=81317 The Museum of Modern Art], New York *[http://www.artic.edu/aic/collections/artwork-search/results/Hammons The Art Institute of Chicago] *[http://www.hirshhorn.si.edu/search-results/?edan_search_value=David%20Hammons Hirshhorn]{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Washington DC *[https://www.flickr.com/search/?q=%22David%20Hammons%22&ss=0&ct=0&mt=all&w=all&adv=1 Flicker Images: "David Hammons"] *[http://www.inenart.eu/?p=13122 InEnArt: Can you remove the rainbow from happening?] *[http://collection.artbma.org/emuseum/view/objects/asitem/search@/0?t:state:flow=e7aa506f-4f4e-45ca-8644-5dbdfa59077e "Traveling,"]{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2001-2001. [[Baltimore Museum of Art]] *[http://www.maumaus.org/Maumaus/Lumiar_Cite_-_David_Hammons.html David Hammons at Lumiar Cité, Lisbon, Portugal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190603104839/http://www.maumaus.org/Maumaus/Lumiar_Cite_-_David_Hammons.html |date=2019-06-03 }}, 2019 {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Hammons, David}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:1943 births]] [[Category:African-American contemporary artists]] [[Category:American contemporary artists]] [[Category:Living people]] [[Category:MacArthur Fellows]] [[Category:American postmodern artists]] [[Category:American conceptual artists]] [[Category:People from Springfield, Illinois]] [[Category:Flag designers]] [[Category:Artists from Illinois]] [[Category:20th-century American artists]] [[Category:20th-century American male artists]] [[Category:21st-century American artists]] [[Category:21st-century American male artists]] [[Category:Chouinard Art Institute alumni]] [[Category:Otis College of Art and Design alumni]] [[Category:20th-century African-American artists]] [[Category:21st-century African-American artists]] m9yie7ppi4vi7au17147nfyxb2tbcid Kunle Afolayan 0 30032 145548 102917 2026-08-03T05:09:10Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145548 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Kunle Afolayan | image = Kunle Afolayan.jpg | caption = Afolayan at the [[2014 Africa Magic Viewers Choice Awards]] | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1975|09|30}}<ref>{{cite web | url=http://thenationonlineng.net/new/its-kunle-afolayans-birthday/ | title=Its Kunle Afolayan's birthday | publisher=The Nation| access-date=24 October 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141007141051/http://thenationonlineng.net/new/its-kunle-afolayans-birthday/ | archive-date=7 October 2014 | url-status=live }}</ref> | birth_place = [[Ebute Metta|Ebute Metta, Lagos, Lagos State]], Nigeria | occupation = {{hlist|[[Actor]]|[[Film director|Director]]|[[Film producer|Producer]]}} | nationality = Nigerian | citizenship = | spouse = {{marriage|Tolu Afolayan|2007|2019|end=divorce}} | partner = | children = 4 | parents = [[Adeyemi Josiah Afolayan]] (Ade Love - father) | relatives = [[Moji Afolayan]] (sister)<br>[[Gabriel Afolayan]] (brother)<br>[[Aremu Afolayan]] (brother)<br>[[Anu Afolayan]] (brother) | known_for = Saworoide, Agogo Ewo, Phone Swap, 1 October | alma_mater = New York Film Academy | yearsactive = 1999-Present }} '''Kunle Afolayan''' {{Pronunciation|Kunle Afolayan.ogg|listen|(|help=no}} ( bɛ dɔɣi o la silimiingoli September bɛɣu pihita dali, yuuni 1975) o nyɛla ŋun nyɛ [[Nigerians|Nigerian]] [[actor]], [[Film producer|producer]], n ti pahi [[Film director|director]].<ref>{{Cite web |date=21 May 2017 |title=Kunle Afolayan set to release 'ROTI' |url=https://www.vanguardngr.com/2017/05/kunle-afolayan-set-release-roti/ |access-date=8 March 2022 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref> == O Filmography nima == {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Year ! rowspan="2" |Film ! colspan="4" |Role ! rowspan="2" |Notes ! rowspan="2" |Ref |- !Actor !Director !Producer !Writer |- |1999 |''[[Saworoide]]'' |{{yes}} | | | | | |- |2002 |''[[Agogo Eewo]]'' |{{yes}} | | | | | |- |2005 |''Ti Ala Ba Ku'' |{{yes}} | | | | | |- | rowspan="2" |2006 |''[[Irapada]]'' |{{yes}} |{{yes}} |{{yes}} |{{yes}} | |<ref>{{cite web|title=Leila Djansi's Sinking Sands Listed On CNN Among 10 Must-See African Films|url=http://www.news1ghana.com/?p=27799|publisher=news1ghana.com|accessdate=22 October 2014|access-date=28 December 2024|archive-date=22 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022005151/http://www.news1ghana.com/?p=27799|url-status=dead}}</ref> |- |''Èjiwòrò'' |{{yes}} | | | | | |- |2007 |''Onitemi'' |{{yes}} | | | | | |- | rowspan="2" |2009 |''[[The Figurine]]'' |{{yes}} |{{yes}} | | | |<ref name="autogenerated7">{{cite web|author=Obenson, Tambay A.|date=28 October 2013|title=Halloween 2013 Countdown - Nigerian Director Kunle Afolayan's Horror/Thriller 'The Figurine'|url=http://blogs.indiewire.com/shadowandact/halloween-2013-countdown-revisit-kunle-afolayans-horror-thriller-the-figurine|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140426202032/http://blogs.indiewire.com/shadowandact/halloween-2013-countdown-revisit-kunle-afolayans-horror-thriller-the-figurine|archive-date=26 April 2014|access-date=25 April 2014|work=IndieWire|publisher=Shadow and Act}}</ref> |- |''Farayola'' |{{yes}} | | | | | |- |2012 |''[[Phone Swap]]'' |{{yes}} |{{yes}} |{{yes}} | | |<ref name=":1">{{Cite web|date=19 April 2012|title=His New Movie "Phone Swap" Beat Hollywood Blockbusters in Nigerian Cinemas: Find Out How Award Winning Filmmaker Kunle Afolayan Did It!|url=https://www.bellanaija.com/2012/04/his-new-movie-phone-swap-beat-hollywood-blockbusters-in-nigerian-cinemas-find-out-how-award-winning-filmmaker-kunle-afolayan-did-it/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122044217/https://www.bellanaija.com/2012/04/his-new-movie-phone-swap-beat-hollywood-blockbusters-in-nigerian-cinemas-find-out-how-award-winning-filmmaker-kunle-afolayan-did-it/|archive-date=22 January 2019|access-date=21 January 2019|website=BellaNaija|language=en-US}}</ref> |- | rowspan="2" |2014 |''[[Dazzling Mirage]]'' |{{yes}} | | | | |<ref name="Guardian">{{cite web|author=Nwanne Chuks|date=28 June 2014|title=Lala Dazzles In Kelani's Dazzling Mirage|url=http://ngrguardiannews.com/saturday-magazine/weekend-beats/168265-lala-dazzles-in-kelani-s-dazzling-mirage|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20140812004501/http://ngrguardiannews.com/saturday-magazine/weekend-beats/168265-lala-dazzles-in-kelani-s-dazzling-mirage|archive-date=12 August 2014|publisher=The Guardian (Nigeria)|accessdate=7 August 2014}}</ref> |- |[[October 1 (film)|''1 October'']] |{{yes}} |{{yes}} |{{yes}} | | |<ref name=":0">{{Cite web|date=13 April 2015|title="Pirated copies of October 1 film now released, please don't buy"|url=http://pulse.ng/movies/kunle-afolayan-pirated-copies-of-october-1-film-now-released-please-dont-buy-id3650145.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404045153/http://pulse.ng/movies/kunle-afolayan-pirated-copies-of-october-1-film-now-released-please-dont-buy-id3650145.html|archive-date=4 April 2017|access-date=3 April 2017|website=Pulse Nigeria}}</ref> |- |2016 |''[[The CEO]]'' | |{{yes}} |{{yes}} | | |<ref name="CEOunveil">{{Cite web|date=29 August 2015|title=The CEO: Kunle Afolayan unveils cast of multi-lingual movie|url=http://thenationonlineng.net/the-ceo-kunle-afolayan-unveils-cast-of-multi-lingual-movie/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164908/http://thenationonlineng.net/the-ceo-kunle-afolayan-unveils-cast-of-multi-lingual-movie/|archive-date=18 November 2018|access-date=21 January 2019|publisher=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]|language=en-US}}</ref> |- | rowspan="2" |2017 |[[The Bridge (2017 film)|''The Bridge'']] |{{yes}} |{{yes}} | | | |<ref>{{Cite web|last=nollywoodreinvented|date=13 September 2019|title=The Bridge|url=https://www.nollywoodreinvented.com/2019/09/bridge.html|access-date=3 November 2019|website=Nollywood REinvented|language=en-US}}</ref> |- |''[[Omugwo (film)|Omugwo]]'' | |{{yes}} |{{yes}} | | |<ref>{{Cite web|date=5 April 2017|title=Kunle Afolayan, Omowunmi Dada, Ayo Adesanya attend media screening|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/omugwo-kunle-afolayan-omowunmi-dada-ayo-adesanya-attend-media-screening/fdg0qs2|access-date=3 November 2019|website=www.pulse.ng|language=en-US|archive-date=3 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191103174942/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/omugwo-kunle-afolayan-omowunmi-dada-ayo-adesanya-attend-media-screening/fdg0qs2|url-status=dead}}</ref> |- |2018 |''[[Crazy People (2018 film)|Crazy People]]'' |{{yes}} | | | | | |- | rowspan="2" |2019 |''[[Mokalik]]'' | |{{yes}} |{{yes}} | | |<ref>{{Cite web|date=24 November 2019|title=Movie Review: Kunle Afolayan's 'Mokalik' thrives on memory, not viewer satisfaction|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/nollywood/365003-movie-review-kunle-afolayans-mokalik-thrives-on-memory-not-viewer-satisfaction.html|access-date=6 May 2020|language=en-GB}}</ref> |- |''[[Diamonds in the Sky]]'' | |{{yes}} | | | |<ref name=":2" /> |- |2020 |[[Citation (film)|''Citation'']] | |{{yes}} | | | |<ref>{{cite web|last=Augoye|first=Jayne|date=3 November 2020|title=Kunle Afolayan screens 'Citation' in Lagos|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/naija-fashion/424467-kunle-afolayan-screens-citation-in-lagos.html|access-date=7 November 2020|work=Premium Times}}</ref><ref>{{Cite web |last=Report |first=Agency |date=8 July 2022 |title=Kunle Afolayan's Citation wins 'Best International Film' in UK award |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/541517-kunle-afolayans-citation-wins-best-international-film-in-uk-award.html |access-date=29 July 2022 |website=Premium Times Nigeria |language=en-GB}}</ref> |- | rowspan="3" |2021 |[[Ayinla (film)|''Ayinla'']] |{{yes}} | | | | |<ref>{{Cite web|last=Nwogu|first=Precious|date=14 December 2020|title=Tunde Kelani announces production of Ayinla Omowura biopic titled 'Ayinla'|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/tunde-kelani-announces-production-of-ayinla-omowura-biopic/xrew5p1|access-date=12 May 2021|website=Pulse Nigeria}}</ref> |- |[[Swallow (2021 film)|''Swallow'']] |{{yes}} |{{yes}} |{{yes}} |{{yes}} | |<ref>{{cite web|title=Swallow (2021) review – this is hard to swallow.|url=https://readysteadycut.com/2021/10/01/review-swallow-2021-netflix-film/|access-date=2 October 2021|website=Ready Steady Cut|date=October 2021 }}</ref> |- |''[[A Naija Christmas]]'' | |{{Yes}} | | | |<ref>{{cite news|title='A Naija Christmas' Review: Honoring a Mother's Wish - The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/12/16/movies/a-naija-christmas-review.html|website=The New York Times|date=16 December 2021 |accessdate=16 December 2021|last1=Kennedy |first1=Lisa }}</ref> |- |2022 |[[Aníkúlápó|''Anikulapo'']] |{{Yes}} |{{Yes}} |{{Yes}} | | | |- |2023 |''[[Ijogbon]]'' <ref>{{Citation |title=Ijogbon |date=15 October 2023 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ijogbon&oldid=1180191956 |work=Wikipedia |access-date=18 October 2023 |language=en}}</ref> | | |yes | | | |} == O kpaŋmaŋ pina mini nintiɣibɔ == {| class="wikitable" !Year !Award !Category !Film !Result !Ref |- |2019 |[[2019 Best of Nollywood Awards|Best of Nollywood Awards]] |Director of the Year |''[[Diamonds in the Sky|Diamond in the Sky]]'' |{{nom}} |<ref name=":2">{{Cite web|last=Bada|first=Gbenga|date=15 December 2019|title=BON Awards 2019: 'Gold Statue', Gabriel Afolayan win big at 11th edition|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/bon-awards-2019-gold-statue-gabriel-afolayan-win-big-at-11th-edition/4d0w2n4|access-date=10 October 2021|website=Pulse Nigeria|language=en}}</ref> |- |2021 |Net Honours |Most Searched Actor | |{{nom}} |<ref>{{Cite web|title=Net Honours - The Class of 2021|url=https://thenet.ng/net-honours-class-of-2021/|access-date=7 September 2021|website=Nigerian Entertainment Today|language=en-US}}</ref> |- | rowspan="4" |2023 | rowspan="4" |[[2023 Africa Magic Viewers' Choice Awards|Africa Magic Viewers' Choice Awards]] |Best Indigenous Language – Yoruba | rowspan="4" |''[[Anikulapo]]'' |{{Won}} | rowspan="4" |<ref>{{Cite web |title=Full List: Here are all our AMVCA 9 Nominees |url=https://dstv-fe-africamagic-prod.s3.us-east-1.amazonaws.com/africamagic/en-ng/show/amvca/season/9/news/full-list-here-are-all-our-amvca-9-nominees/news |access-date=23 April 2023 |website=AMVCA - Full List: Here are all our AMVCA 9 Nominees |language=en }}{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Best Movie West Africa |{{Nominated}} |- |Best Overall Movie |{{Won}} |- |Best Director |{{Nominated}} |} == Maan lihi pahi == * [[List of Yoruba people]] * [[List of Nigerian film producers]] == Kundivihira== {{Reflist}} {{Kunle Afolayan}} == External links == {{IMDb name|id=1875051}} {{DEFAULTSORT:Afolayan, Kunle}} [[Category:Living people]] [[Category:Yoruba filmmakers]] [[Category:New York Film Academy alumni]] [[Category:Male actors from Lagos]] [[Category:Nigerian film directors]] [[Category:Nigerian male film actors]] [[Category:Yoruba male actors]] [[Category:21st-century Nigerian male actors]] [[Category:1974 births]] [[Category:Male actors in Yoruba cinema]] [[Category:Yoruba-language film directors]] [[Category:English-language film directors from Nigeria]] [[Category:Afolayan family|Kunle]] [[Category:Filmmakers from Lagos]] [[Category:Nigerian male television actors]] [[Category:People from Kwara State]] [[Category:Yoruba actors]] 1fdlhm1by28nr8lb7ztjwo9v0tp1dai Donald Judd 0 30149 145522 144941 2026-08-03T00:01:43Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145522 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{Short description|American artist (1928–1994)}} {{Use mdy dates|date=April 2013}} '''Donald Clarence Judd''' (June 3, 1928{{spaced ndash}}February 12, 1994) o daa nyɛla America nuuni tuunbaŋsim .<ref>Chilvers, Ian & Glaves-Smith, John eds., Dictionary of Modern and Contemporary Art, Oxford: Oxford University Press, 2009. p. 350</ref><ref name=tate>Tate Modern website [http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/exhibition/donald-judd "Tate Modern Past Exhibitions Donald Judd"]. Retrieved on February 19, 2009.</ref><ref name="Chilvers, Ian 2009. p. 351">Chilvers, Ian & Glaves-Smith, John eds., Dictionary of Modern and Contemporary Art, Oxford: Oxford University Press, 2009. p. 351</ref><ref>{{Cite book|title=Complete writings 1959–1975: gallery reviews, book reviews, articles, letters to the editor, reports, statements, complaints|last=Judd|first=Donald|others=Judd Foundation|isbn=9781938922930|edition= Reprint|location=New York, New York|oclc=935195027|year=2016}}</ref> ==Piligu biɛhigu mini Shikuru baŋsim== Judd nyɛla bɛ ni daa dɔɣi ninvuɣ'so Excelsior Springs, [[Missouri]].<ref name=tate/> Bini din gbaai yuuni 1946 zaŋ chaŋ yuuni 1947, o daa tum la linjima tuma ni ka di nyɛla injiniya n daa nyɛ o, ka yuuni 1948, ka o daa chaŋ shikuru [[College of William and Mary]]. Din nyaaŋa, o daa lahi yi ni looi [[Columbia University School of General Studies]] n daa ti deei shɛhira gbaŋ din nyɛ "bachelor's degree in [[philosophy]]" ka daa lahi bɔhim jendi "master's in art history" ka be Rudolf Wittkower mini Meyer Schapiro sulinsi ni ka chani klaasisi Art Students League of New York.<ref>William L. Hamilton (March 23, 2006), [https://www.nytimes.com/2006/03/23/garden/23judd.html The Proto-Loft, Reborn] ''[[The New York Times]]''.</ref><ref>{{cite journal|last=Bui|first=Phong|title=Donald Judd and 101 Spring Street|journal=The Brooklyn Rail|date=April 2010|url=http://brooklynrail.org/2010/04/artseen/donald-judd-and-1o1-spring-street}}</ref> ===Sabbunima=== O sabbunima dibaa anahi shɛŋa daa nyɛla o ni zaŋ shɛli wuhi salo o ni daa be o nyɛvuli ni saha shɛli. ''Donald Judd: Complete Writings 1959-1975'' (Halifax, Nova Scotia/New York: Press of the College of Art and Design/New York University Press, 1975); ''Donald Judd: Complete Writings: 1975-1986'' (Eindhoven: Van Abbemuseum, 1987); ''Donald Judd: Architektur'' (Münster: Westfälischer Kunstverein, 1989); ''Donald Judd: Écrits 1963-1990'' (Paris: Daniel Lelong, 1991).<ref>{{Cite book|last1=Judd|first1=Donald|url=https://books.google.com/books?id=JWEWAQAAMAAJ|title=Donald Judd: complete writings 1959–1975: gallery reviews, book reviews, articles, letters to the editor, reports, statements, complaints.|last2=Nova Scotia College of Art and Design|date=1975|publisher=Press of the Nova Scotia College of Art and Design|location=Halifax|isbn=9780919616080|language=en|oclc=760149087}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Judd|first1=Donald|title=Donald Judd: complete writings 1975-1986.|last2=Stedelijk Van Abbemuseum|date=1987|publisher=Van Abbemuseum|isbn=978-90-70149-17-8|location=Eindhoven|language=en|oclc=1099736654}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Stockebrand|first1=Marianne|title=Donald Judd: Architektur|last2=Judd|first2=Donald|others=Westfälischer Kunstverein (Münster)|date=1992|publisher=Ed. Cantz|isbn=978-3-89322-495-1|location=Ostfildern|language=de|oclc=882699709}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Judd|first1=Donald|title=Écrits, 1963-1990|last2=Pérez|first2=Annie|date=2003|publisher=D. Lelong éditeur|isbn=978-2-86882-060-0|location=Paris|language=fr|oclc=78479107}}</ref> ==Exhibitions== O tumanima be binkura duri gari kɔbishii ni pihita ni.<ref name="artmap.com">{{Cite web|url=https://artmap.com/pace/exhibition/donald-judd-2011|title=Donald Judd at Pace New York - Artmap.com|website=artmap.com}}</ref> Panoras Gallery daa laɣisi la Judd's ko tumanima yuuni 1957.<ref>{{Cite web|url=https://www.guggenheim.org/blogs/map/1942-revision-v1|title=Kedai Pati @ Pigeon Shop|date=2013-04-09|website=Guggenheim|language=en-US|access-date=2020-04-29}}</ref> Yuuni 1963, Green Gallery daa zali o ko tumanima dibaa anahi. Whitney Museum of American Art, New York,.<ref name="Chilvers, Ian 2009. p. 351"/> ==Pina== *Fellowship, John Simon Guggenheim Memorial Foundation, 1968.<ref name=":1">{{Cite web|title=Judd, Donald Clarence|url=https://tshaonline.org/handbook/online/articles/fjuyq|last=Long|first=Christopher|date=2010-06-15|website=tshaonline.org|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *Skowhegan Medal for Sculpture from the <ins>Skowhegan School of Painting and Sculpture</ins>, Maine, 1987.<ref name=":1" /> *Brandeis University Medal for Sculpture from Brandeis University, Waltham, Massachusetts, 1987.<ref name=":0">{{Cite web|title=The Kenneth Tyler Collection|url=https://nga.gov.au/internationalprints/tyler/artists/default.cfm?mnuid=2&artistirn=14470&list=true&creirn=14470&order_select=13&view_select=5&grpnam=26&tnotes=true&archive=|website=nga.gov.au|access-date=2020-05-01}}</ref> *<ins>Frederick R. Weisman Art Foundation</ins> Award, 1991 *Elected Foreign Member, Royal Swedish Academy of Fine Arts, 1992 *Elected Member of the Littlefield Society, University of Texas, Austin, 1992 *Sikkens Award from Sikkens Foundation, Sassenheim, Netherlands, 1993.<ref>{{Cite web|title=Donald Judd|url=https://www.sikkensprize.org/en/lecture/donald-judd-en/|website=Sikkens Prize|language=en-GB|access-date=2020-05-01|archive-date=January 23, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123224736/https://www.sikkensprize.org/en/lecture/donald-judd-en/|url-status=dead}}</ref> *Stankowski Prize from Stankowski Foundation, Stuttgart, Germany, 1993.<ref>{{Cite web|title=Stankowski Stiftung|url=https://www.stankowski-stiftung.de/english/preis/preise_preistraeger.html|website=www.stankowski-stiftung.de|access-date=2020-05-01}}</ref> ==Museum collections== [[File:DonaldֹJudd IMJ.JPG|thumb|right|250px|''Untitled'' (1991), [[Israel Museum]], Jerusalem]] *Albright Knox Art Gallery, Buffalo, New York<ref>{{Cite web|title=Search the Collection {{!}} Albright-Knox|url=https://www.albrightknox.org/search-collection?keyword=judd&search_by=artist&op=Search&field_view_status_value=All&field_description_value_1_op==&field_short_description_value_1_op==&field_collection_highlights_value=All&field_image_target_id_op=%3C&title_person=judd&sort_by=collection_highlights|website=www.albrightknox.org|access-date=2020-05-01}}</ref> *Art Gallery of New South Wales, Sydney, Australia<ref>{{Cite web|title=Untitled, (1975) by Donald Judd|url=https://www.artgallery.nsw.gov.au/collection/works/248.2011.a-f/|website=www.artgallery.nsw.gov.au|access-date=2020-05-01|archive-date=January 22, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250122022233/https://www.artgallery.nsw.gov.au/collection/works/248.2011.a-f/|url-status=dead}}</ref> *Art Institute of Chicago, Illinois<ref>{{Cite web|title=Donald Judd|url=https://www.artic.edu/artists/35162/donald-judd|website=The Art Institute of Chicago|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *The Broad, Los Angeles<ref>{{Cite web|url=https://www.thebroad.org/art/donald-judd|title=Donald Judd - Bio {{pipe}} The Broad|website=www.thebroad.org}}</ref> *[https://www.cnap.fr/ Centre national des arts plastiques]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Avignon, France<ref>{{Cite web|title={{!}} Cnap|url=https://www.cnap.fr/collection-en-ligne?filters=authors:JUDD%20Donald%E2%86%B9JUDD%20Donald|website=www.cnap.fr|access-date=2020-05-01}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Centre Pompidou, Paris<ref>{{Cite web|title=Sans titre {{!}} Centre Pompidou|url=https://www.centrepompidou.fr/id/c9jnEBB/rL65eg/fr|website=www.centrepompidou.fr|language=fr|access-date=2020-05-01}}</ref> *The Chinati Foundation, Marfa, Texas<ref>{{Cite web|title=Donald Judd – The Chinati Foundation|url=https://chinati.org/collection/donald-judd/|language=en-US|access-date=2020-05-01}}</ref> *Cleveland Museum of Arts, Cleveland, Ohio<ref>{{Cite web|url=https://www.clevelandart.org/art/collection/search|title=Search the Collection|website=Cleveland Museum of Art}}</ref> *[https://coleccion.caixaforum.com/en/home Colección De Arte Contemporaneo Fundacion La Caixa], Barcelona, Spain<ref>{{Cite web|title=Artist - Colección de Arte Contemporaneo La Caixa|url=https://coleccion.caixaforum.com/en/artista/-/artista/140/DonaldJudd|website=coleccion.caixaforum.com|access-date=2020-05-01}}</ref> *Cranbrook Art Museum<ref>{{Cite web|url=https://cranbrookartmuseum.org/artwork/donald-judd/|title=Cranbrook Art Museum|website=cranbrookartmuseum.org|date=April 24, 2016}}</ref> *Crystal Bridges Museum, Bentonville, Arkansas<ref>{{Cite web|title=Works – Donald Judd – Artists – Crystal Bridges Museum of American Art|url=https://collection.crystalbridges.org/people/1196/donald-judd/objects|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *Dallas Museum of Art, Dallas, Texas<ref>{{Cite web|title=DMA Collection Online|url=https://collections.dma.org/search/donald%20judd|website=collections.dma.org|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *Denver Art Museum, Denver, Colorado<ref>{{Cite web|title=Untitled|url=https://denverartmuseum.org/object/1976.205A-H|website=Denver Art Museum|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *Des Moines Art Center, Des Moines, Iowa<ref>{{Cite web|title=Des Moines Art Center|url=https://emuseum.desmoinesartcenter.org/people/42769/donald-judd;jsessionid=4A19AA30BE30657885E575D2306B4FAF/objects|website=Works-Donald Judd-Artist}}</ref> *Detroit Institute of Arts, Detroit, Michigan<ref>{{Cite web|title=You are being redirected...|url=https://www.dia.org/art/collection?artist%5B0%5D=49781|website=www.dia.org|access-date=2020-05-01|archive-date=January 26, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126052733/https://www.dia.org/art/collection?artist%5B0%5D=49781|url-status=dead}}</ref> *Dia:Beacon, New York<ref>{{Cite web|url=https://www.diaart.org/program/exhibitions-projects/donald-judd-collection-display|title=Donald Judd {{pipe}} Exhibitions & Projects {{pipe}} Program {{pipe}} Dia|website=www.diaart.org}}</ref> *[http://fundacionhelgadealvear.es/en/ Fundación Helga de Alvear] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221030084312/https://fundacionhelgadealvear.es/en/ |date=October 30, 2022 }}, Cáceres, Spain<ref>{{Cite web|title=The Essential Perspective. Minimalisms in the Helga de Alvear Collection {{!}} Exhibitions {{!}} Fundación Helga de Alvear|url=http://fundacionhelgadealvear.es/en/expositions/the-essential-perspective-minimalisms-in-the-helga-de-alvear-collection/|website=fundacionhelgadealvear.es|access-date=2020-05-01|archive-date=August 17, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220817015445/https://fundacionhelgadealvear.es/en/expositions/the-essential-perspective-minimalisms-in-the-helga-de-alvear-collection/|url-status=dead}}</ref> *Governor Nelson A. Rockefeller Empire State Plaza Art Collection, Albany, NY;<ref>{{cite web |title=Empire State Plaza Art Collection |url=https://empirestateplaza.ny.gov/art/explore-art-collection |access-date=14 November 2018}}</ref> *Migros Museum of Contemporary Art, Zurich<ref>{{Cite web| title=Donald Judd | url=https://migrosmuseum.ch/en/artists/donald-judd | publisher=Migros Museum für Gegenwartskunst | location=Switzerland |language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *Museum of Contemporary Art, Chicago<ref>{{Cite web|title=Donald Judd, Untitled, 1984|url=https://mcachicago.org/Collection/Items/1984/Donald-Judd-Untitled-1984|website=MCA|language=en|access-date=2020-05-01|archive-date=June 23, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210623031421/https://mcachicago.org/Collection/Items/1984/Donald-Judd-Untitled-1984|url-status=dead}}</ref> *Hallen für Neue Kunst Schaffhausen, Switzerland *Hirshhorn Museum and Sculpture Garden, Washington.<ref>{{Cite web|title=Result|url=https://hirshhorn.si.edu/collection/search/result/|website=Hirshhorn Museum and Sculpture Garden {{!}} Smithsonian|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *Indiana University Art Museum, Bloomington *Israel Museum, Jerusalem *[https://juddfoundation.org/ Judd Foundation], New York/Texas<ref>{{Cite web|title=Artists Donald Judd|url=https://juddfoundation.org/artists/donald-judd/|website=Judd Foundation|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *Kunstmuseum Basel, Switzerland<ref>{{Cite web|title=Stale Session|url=http://sammlungonline.kunstmuseumbasel.ch/eMuseumPlus?service=direct/1/ResultListView/result.t2.artist_list.$TspTitleLink$0.link&sp=10&sp=Sartist&sp=SfilterDefinition&sp=0&sp=1&sp=1&sp=SsimpleList&sp=0&sp=Sdetail&sp=0&sp=F&sp=T&sp=19|website=sammlungonline.kunstmuseumbasel.ch|access-date=2020-05-01}}</ref> *Kunstmuseum Bern, Switzerland *[https://www.kunstmuseumsg.ch/ Kunstmuseum St. Gallen], Switzerland *Leeum, Samsung Museum of Art, Seoul, South Korea<ref>{{Cite web|title=Search {{!}} Leeum, Samsung Museum of Art|url=http://www.leeum.org/html_eng/search/main.asp|website=Search {{!}} Leeum, Samsung Museum of Art|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *[https://www.lentos.at/html/de/index.aspx Lentos Kunstmuseum], Linz, Austria<ref>{{Cite web|title=Lentos Kunstmuseum Linz-Collection-Donald Judd|url=http://sammlung.lentos.at:8088/index.m-box?setmgrname=mboxobj&refmobble=a%3A3%3A%7Bi%3A0%3Bi%3A0%3Bi%3A1%3Bi%3A1%3Bi%3A2%3Bi%3A26172%3B%7D&m-box_phpsessid=d192f0f97c4a7dae1062d33dc9e6fab8|website=Lentos Kunstmuseum}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Los Angeles County Museum of Art<ref>{{Cite web|url=https://collections.lacma.org/node/167684|title=Donald Judd {{pipe}} LACMA Collections|website=collections.lacma.org}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Menil Collection, Houston, Texas<ref>{{Cite web|title=Donald Judd, American, 1928 - 1994 - Untitled (85-12) - The Menil Collection|url=https://www.menil.org/collection/objects/25539-untitled-85-12|website=The Menil Collection|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *Metropolitan Museum of Art, New York<ref>{{cite web |title=Search the Collection |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=donald+judd |website=[[Metropolitan Museum of Art]]}}</ref> *Milwaukee Art Museum, Wisconsin<ref>{{Cite web|title=Untitled {{!}} Milwaukee Art Museum|url=http://collection.mam.org/details.php?id=19707|website=collection.mam.org|access-date=2020-05-01}}</ref> *Moderna Museet, Stockholm, Sweden *Mumok, Vienna, Austria<ref>{{Cite web|title=Donald Judd|url=https://www.mumok.at/en/donald-judd|website=www.mumok.at|language=en|access-date=2020-05-01|archive-date=October 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231015165727/https://www.mumok.at/en/donald-judd|url-status=dead}}</ref> *[https://mamc.saint-etienne.fr/fr Musée d'art moderne et contemporain, St. Etienne]<ref>{{Cite web|title=Collections - page 1 {{!}} MAMC, Musée d'art moderne et contemporain, Saint-Étienne Métropole|url=https://mamc.saint-etienne.fr/fr/collections?combine=judd&field_type_oeuvre_target_id=All|website=mamc.saint-etienne.fr|access-date=2020-05-01}}</ref> *Musée de Grenoble, France *Musée départemental d'Art ancien et contemporain, Epinal, France *[https://www.macba.cat/en Museo de Arte Contemporáneo de Barcelona], Spain<ref>{{Cite web|title=Buscador - General|url=https://www.macba.cat/en/buscador/tipo/obra/artista/20450|website=MACBA Museu d'Art Contemporani de Barcelona|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, Madrid, Spain<ref>{{Cite web|title=Buscar {{!}} Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía|url=https://www.museoreinasofia.es/buscar?bundle=obra&f%5B0%5D=im_field_obra_autor:4765|website=www.museoreinasofia.es|access-date=2020-05-01|archive-date=January 22, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250122021639/https://www.museoreinasofia.es/buscar?bundle=obra&f%5B0%5D=im_field_obra_autor:4765|url-status=dead}}</ref> *Museum Boijmans Van Beuningen, Netherlands<ref>{{Cite web|title=Kunstwerken|url=https://www.boijmans.nl/collectie/kunstwerken|website=Museum Boijmans Van Beuningen|language=nl|access-date=2020-05-01}}</ref> *[https://www.mak.at/ Museum für angewandte Kunst, Vienna]<ref>{{Cite web| title=Sammlung Online | url=https://sammlung.mak.at/sammlung_online?id=collect-331 | website=sammlung.mak.at|language=de|access-date=2020-05-01}}</ref> *Museum für Moderne Kunst, Frankfurt, Germany<ref>{{Cite web | title=Werkübersicht | publisher=Sammlung Museum für Moderne Kunst Frankfurt am Main | url=https://collection.mmk.art/en/nc/werkuebersicht/ | website=collection.mmk.art | access-date=2020-05-01 | archive-date=June 2, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250602184836/https://collection.mmk.art/en/nc/werkuebersicht/ | url-status=dead }}</ref> *Museum Ludwig, Cologne, Germany<ref>{{Cite web| title=Kulturelles Erbe Köln: donald » judd » (7 Documents)|url=https://www.kulturelles-erbe-koeln.de/ete?action=query&sstate=eJztV9tuI0UQjZ0lyToXZ3stbUgIQsMLD8aaq-1xkECwYQVaWIF5w6tRe6btNB5Pm-keJ7uRP4DfQeIL-BEkvoA_oHouju2MxyDEW_KQVPWpc6pvU13ZKyG7gog3afwckfBNgwsceDj0jn_97fdfDk-2lF3XdTwsyEel9tZnMPhH-eu9LOj0vPJUUn3GRtFkzkVbp1sQXlPOK7vPP3_hvHz1Ah1f3hA3EuQ7meULFpKTkvLXwR3-58Gt4nAWhS5ROrcKDVw_8ghXOj8qrqvUFY-5YyIwWC4LBKYBCR0YC6Jxn4Sro-LNhEgO9ZTXs7oSr0yqDqgvSEg8ac8H-4z58u844gLSgYGFe-VgX47OZq_rMeIETKLg8SsW-Z60Z_ADfjQcEkm9BWcQsrHSUWGUvoWFaDpYLEx0XbeR7qXSUTB3lVkd1hzBJFMXxPFwyOVknC_pDfE-_gEW4kgfpj3myRKITK446RqTPHbyI6cTRv2Qjkjg-FNf1XO5KyGZiHWPbmymGwV0czPdLKBbm-lWAb25md4soLc201sF9PZmeruAbm-m2-vpmrqRDiHr6dpmulZA33zrtIJbp22-ddrKrUu-a2cUBVz4UA7y-KsxeQKCCuI7YybotEhjMWxJhvV_gs-bkjAKhs5bnquxGpM3DyiiwwkJ8wVWY_IE4koMdSeOiuvPeqF7sXmCQywETJgERUp3QXkSUFZJSLHvCOJeFcksB67_RjbfUnXpls5m8OZUKtuXmopKGtgH0tbRtmAueC3pGagxIiNnEvV96jqTkHmRKygLGlMSXmNfLk8-c54YMeIHDY9kkmYiuS9tC5UDlgFNVFLBPpZ2C-1-y-IXMAtto7Kmg3MoHRs98ikX4D6ulC_1RFESdRVlz3A6bV1D2_BmpEzdQo8CFpBUVW-iMgnSCejtREdKGslcqmCaaHfAYEmhF8eVL2HSugTfBdtGT_rYHXW0unZBAww7MJXa78VQjZMJDrFgYYzP0dMYRXIFEtAvOPGJK4hM8GGMncHAmARiSaAzF0gzJwJGXTfvtP81X7fqRvM_8I1W3Wxf_MOVn8Xo03Q_5dwXwCqcQVdDO6aqta122vVcduNb8ND1PHQ9D13PQ9fz0PU8dD3_c9dThjcoaQqgoehCB7TQiZzJEQ0hePhGhAY8cq8GeMpCKpKGogtNUtKmPJGOgfZkOXeS_uNcDlmo1hVYRPwlG9IAfg2J9yoScXtS7uroHcEE9sE9gWjdRtVk0V8FU8pp35fv5BEEGmgHHhU8lkQEkYaKHtOAQlASI3MZ2tpcBxKGfo4NBplnLHkm2nbHPPOszKtJr4n2-5iPiHCmlFynUzXaqDqOfEEnPvmecLB4uoOGjXaH8FomOyhHTNhTDx5r6vOUberr2KZxj20usuU-mxbaSxsC2UI9gyHLQEfpId0dUAyY6wArB5D5LHsxH3SE3ebilZC73zTk7t-dUFWOmQtHJBM07TWZW2oOUKscegO46jfJ-XNUsuLOcWeAXSI4Olp-pAswowAzC7CifM0CrFWAtQswez2mqQWYVoAV7ItmxN9zhlVX6j-A789BdL-wL5NXinauclaQ4yY7A5-tKbJxJ50FHa_WT0A_mKO1vLJYsM9yv76p7EO1ACK06eIKfdLrfdp73unhCe95_V7u_3UAAhr2sa6qdu-a9EPGhIw-Kf0No1mvpg**&search=donald+judd&refine=Search|website=www.kulturelles-erbe-koeln.de|access-date=2020-05-01}}</ref> *Museum of Contemporary Art, Chicago, Illinois<ref>{{Cite web|title=Donald Judd, Untitled, 1983|url=https://mcachicago.org/Collection/Items/1983/Donald-Judd-Untitled-1983|website=MCA|language=en|access-date=2020-05-01}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Museum of Fine Arts, Houston, Texas *Museum of Modern Art, New York<ref>{{Cite web|url=https://www.moma.org/artists/2948|title=Donald Judd {{pipe}} MoMA|website=The Museum of Modern Art}}</ref> *[https://www.shiga-kinbi.jp/ Museum of Modern Art, Shiga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207093347/https://www.shiga-kinbi.jp/ |date=February 7, 2023 }}, Japan<ref>{{Cite web|title=無題 {{!}} 滋賀県立近代美術館|url=http://www.shiga-kinbi.jp/db/?p=8872|website=www.shiga-kinbi.jp|access-date=2020-05-01|archive-date=July 6, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220706045728/https://www.shiga-kinbi.jp/db/?p=8872|url-status=dead}}</ref> *Museum Wiesbaden, Germany *National Gallery of Art, Washington<ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/collection/artist-info.4471.html|title=Artist Info|website=www.nga.gov}}</ref> *National Gallery of Australia<ref>{{Cite web|url=https://nga.gov.au/internationalprints/tyler/default.cfm?MnuID=3&ArtistIRN=14470&List=True&CREIRN=14470&ORDER_SELECT=13&VIEW_SELECT=5&GrpNam=12&TNOTES=TRUE|title=Workshops|website=nga.gov.au}}</ref> *National Museum of Modern Art, Tokyo, Japan *Pinakothek der Moderne, Munich, Germany *[https://www.palazzograssi.it/en/about/collection/ Pinault Collection], Venice, Italy *Royal Museums of Fine Arts of Belgium, Brussels<ref>{{Cite web|title=De collectie - Resultaten voor kunstenaar " Donald JUDD " – Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België|url=https://www.fine-arts-museum.be/nl/de-collectie/artist/judd-donald-1?letter=j|website=www.fine-arts-museum.be|access-date=2020-05-01}}</ref> *Seattle Art Museum, Seattle, Washington<ref>{{Cite web|title=Results – Search Objects – eMuseum|url=http://art.seattleartmuseum.org/search/donald%20judd|website=art.seattleartmuseum.org|access-date=2020-05-01}}</ref> *[http://fer-collection.de/ Sammlung FER Collection], Ulm, Germany<ref>{{Cite web|title=SAMMLUNG FER COLLECTION - Startseite|url=http://fer-collection.de/|website=fer-collection.de|language=de|access-date=2020-05-01}}</ref> *San Francisco Museum of Modern Art<ref>{{Cite web|title=Donald Judd · SFMOMA|url=https://www.sfmoma.org/artist/Donald_Judd/|website=www.sfmoma.org}}</ref> *Skulptur Projekte Münster, Germany<ref>{{Cite web|title=Skulptur Projekte Archiv|url=https://www.skulptur-projekte-archiv.de/en-us/9999/projects/17/|website=www.skulptur-projekte-archiv.de|access-date=2020-05-01|archive-date=January 22, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250122021621/https://www.skulptur-projekte-archiv.de/en-us/9999/projects/17/|url-status=dead}}</ref> *Sprengel Museum, Hannover, Germany *Storm King Art Center, Mountainville, New York *Solomon R. Guggenheim Museum, New York<ref>{{Cite web|url=https://www.guggenheim.org/blogs/map/1942-revision-v1|title=Kedai Pati @ Pigeon Shop|date=April 9, 2013|website=Guggenheim}}</ref> *Smithsonian American Art Museum<ref>{{Cite web|url=https://americanart.si.edu/artist/donald-judd-2515|title=Donald Judd {{pipe}} Smithsonian American Art Museum|website=americanart.si.edu}}</ref> *Tate Modern and the Tate Britain, London<ref>{{Cite web|title=Search results|url=https://www.tate.org.uk/search?q=donald%20judd|website=Tate|language=en-GB|access-date=2020-05-01}}</ref> *Tehran Museum of Contemporary Art, Iran *Van Abbemuseum, Eindhoven, Netherlands<ref>{{Cite web|title=artist overview|url=https://vanabbemuseum.nl/en/collection/artists/artist-overview/?lookup%5B1671%5D%5Bfilter%5D%5B0%5D=authorSortName_stringS%3Aatget%2C%20eugene|website=Van Abbe Museum|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> *Virginia Museum of Fine Arts, Richmond, Virginia<ref>{{Cite web|title=Search Collections|url=https://www.vmfa.museum/collections/search-collections/|website=Virginia Museum of Fine Arts {{!}}|language=en-US|access-date=2020-05-01}}</ref> *Walker Art Center, Minneapolis<ref>{{Cite web|url=http://walkerart.org/collections/artists/donald-judd|title=Donald Judd|website=walkerart.org}}</ref> *Western Washington University Public Sculpture Collection *Whitney Museum of American Art, New York<ref>{{Cite web|title=Donald Judd|url=https://whitney.org/artists/662|website=whitney.org|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> ==Kundivihira== {{Reflist}} ==Bibliography== *Judd, Donald. (1986) "Complete Writings, 1975–1986" Eindhoven, NL: Van Abbemuseum. *[[Kasper König]] (ed.): ''Donald Judd: Complete Writings 1959-1975'', Halifax: The Press of Nova Scotia College of Art & Design and New York University Press, 1975, 2005; New York: Judd Foundation, 2015. *Flavin Judd and Caitlin Murray (eds.): ''Donald Judd Writings.'' New York, Judd Foundation and David Zwirner Books, 2016, 2017. *Flavin Judd and Caitlin Murray (eds.): ''Donald Judd Interviews''. New York, Judd Foundation and David Zwirner Books, 2019. *Haskell, Barbara. (1988) "Donald Judd." New York: Whitney Museum of American Art / W.W.Norton & Co. *Agee, William C. (1995) "Donald Judd: Sculpture/Catalogue" New York: Pace Wildenstein Gallery. *Krauss, Rosalind E. & [[Robert Smithson]]. (1998) "Donald Judd: Early Fabricated Work." New York: Pace Wildenstein Gallery. *Serota, Nicholas et al. (2004) "Donald Judd" London and New York: Tate Modern and D.A.P. *Busch, Julia M., [http://www.worldcatlibraries.org/wcpa/ow/4ed0b0bd878eaf2a.html ''A Decade of Sculpture: the New Media in the 1960s''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929120751/http://www.worldcatlibraries.org/wcpa/ow/4ed0b0bd878eaf2a.html |date=September 29, 2007 }} (The Art Alliance Press: Philadelphia; [http://www.aupresses.com/ Associated University Presses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100213095819/http://www.aupresses.com/ |date=February 13, 2010 }}: London, 1974) {{ISBN|0-87982-007-1}} *Raskin, David, [https://www.amazon.com/Donald-Judd-David-Raskin/dp/0300162766 ''Donald Judd''] (New Haven and London: Yale University Press, 2010); {{ISBN|978-0-300-16276-9}} * Marianne Stockebrand (ed.): ''Chinati: The Vision of Donald Judd''. Yale University Press, New Haven (Connecticut) 2010. * Chilvers, Ian & Glaves-Smith, John eds., Dictionary of Modern and Contemporary Art, Oxford: Oxford University Press, 2009. pp.&nbsp;350–351 * Stockebrand, Marianne, and Tamara H. Schenkenberg, [https://pulitzerarts.org/publication/donald-judd-the-multicolored-works/ ''Donald Judd: The Multicolored Works''], Pulitzer Arts Foundation, St. Louis, 2013. * Flückiger, Urs Peter (2021): ''Donald Judd: Architecture in Marfa, Texas''. Basel / Berlin / Boston: Birkhäuser Verlag, ISBN 978-3-0356-2161-7. ==External links== {{Commons category|Donald Judd}}{{wikiquote}} * [http://www.juddfoundation.org Judd Foundation] * [http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/fjuyq Judd's biography] at the Handbook of Texas Online. * [http://www.chinati.org The Chinati Foundation/La Fundación Chinati] * [https://web.archive.org/web/20060512162914/http://www.diabeacon.org/exhibs_b/judd/index.html Dia Beacon] {{Minimal art}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Judd, Donald}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala]] lj32agdbse59yfya0bu8hyfoypk6kir Fabiola Jean-Louis 0 30241 145528 128228 2026-08-03T00:47:06Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145528 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Fabiola Jean-Louis''' (bɛ daa dɔɣi o la Silimiin goli September biɛɣ'pia dali yuuni 1978) nyɛla Haitianima nuchee ni baŋda ŋun tuma tooi jɛndi anfooninima yaabu.<ref name=":1">{{cite podcast |url=https://www.iheart.com/podcast/105-dressed-the-history-of-fas-29000690/episode/refashioning-history-an-interview-with-artist-77709284/|title=Refashioning History, an interview with artist Fabiola Jean-Louis|website=Dressed Podcast|publisher=iHeart Radio|host=Cassidy Zachary and April Calahan|date=February 16, 2021}}</ref> O tuma nyɛla din jɛndi gbansabila din gbaai bahindi paɣaba zaŋ n-ti [[African Americans|African American]] mini [[Afro-Caribbean people]].<ref>{{Cite web|last=Stewart|first=Jessica|title=Interview: Powerful Photos of Black Women in White European Nobility Gowns|url=https://mymodernmet.com/fabiola-jean-louis-rewriting-history/|website=My Modern Met|date=9 April 2018}}</ref><ref name=":2">{{cite podcast |url=https://www.thejealouscurator.com/blog/2021/02/19/create-your-own-magic/|title=Fabiola Jean-Louis: Create Your Own Magic|website=The Jealous Curator|publisher=Libsyn|host=Danielle Krysa|date=February 19, 2021}}</ref> Jean-Louis nyɛla ŋun tumanima be [[Museum of Arts and Design|Museum of Art and Design]] (MAD), [[New York City]], Lux Art Institute, [[San Diego]], n-ti pahi [[Andrew Freedman Home]] din be [[The Bronx]].<ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cite web|title=Artist Studios: Fabiola Jean-Louis|url=https://madmuseum.org/learn/fabiola-jean-louis|access-date=|website=Museum of Arts and Design}}</ref><ref name=":5" /> == Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim == Fabiola Jean-Louis nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so [[Port-au-Prince|Port au Prince]], [[Haiti]] yuuni 1978 pɔi ka daa labi o daŋ sani [[Harlem]], [[New York (state)|New York]], saha shɛli o ni daa nyɛ yuma ayi.<ref name=":2" /> Jean-Louis nyɛla shikuru bila kuro zaŋ n-ti [[High School of Fashion Industries|Fashion Industries High-school]] mini [[City-As-School High School|City-As-School]].<ref name=":2" /><ref name=":5" /> == Tuma == === Solo exhibitions === * 2019: [[Andrew Freedman Home]], Bronx, NY<ref name=":5">{{Cite web|last=Uptowner|first=The Curious|date=2019-03-27|title=This artist reimagines the past, depicting black women in exquisite period costumes made of paper|url=https://www.thecuriousuptowner.com/post/2019/03/27/this-artist-reimagines-the-past-depicting-black-women-in-exquisite-period-costumes-made-o|access-date=2020-07-07|website=thecuriousuptowner|language=en}}</ref> * 2019: Lux Art Institute, San Diego, CA<ref name=":3">{{Cite web|last=Hewitt|first=Lonnie Burstein|date=2019-09-10|title=Haunting Black Narrative opens Lucky Season 13 at Lux Art Institute|url=https://www.encinitasadvocate.com/art/story/2019-09-10/haunting-black-narrative-opens-lucky-season-13-at-lux-art-institute|access-date=2020-06-30|website=Encinitas Advocate|language=en-US}}</ref> * 2018: BRIC Gallery, Brooklyn, NY<ref name=":0">{{Cite web|date=2019-02-04|title=Bordering the Imaginary: Art from the Dominican Republic, Haiti, and their Diasporas|url=http://duval-carrie.com/bordering-the-imaginary-art-from-the-dominican-republic-haiti-and-their-diasporas/|access-date=2020-06-30|website=Edouard Duval-Carrié|language=en-US}}</ref> * 2017: [[DuSable Museum of African American History]], Chicago, IL<ref>{{Cite web|last=Davidson|first=Eliza|date=2018-03-30|title=Fabiola Jean-Louis beautifully explores ugly truths via DuSable Museum exhibit|url=https://chicago.suntimes.com/2018/3/30/18399933/fabiola-jean-louis-beautifully-explores-ugly-truths-via-dusable-museum-exhibit|access-date=2020-06-30|website=Chicago Sun-Times|language=en}}</ref> * 2017: Alan Avery Art Company, Atlanta, GA<ref>{{Cite web|date=2017-11-04|title=ALAN AVERY ART COMPANY: FABIOLA JEAN-LOUIS: RE-WRITING HISTORY|url=https://kaopweb.com/2017/11/03/alan-avery-art-company-fabiola-jean-louis-re-writing-history/|access-date=2020-06-30|website=KIDS OPERA & ART POSSE|language=en}}</ref> * 2016: [[The Harlem School of the Arts]], Harlem, NY<ref>{{Cite web|title=Rewriting History: Paper Gowns & Photographs, The Art of Fabiola Jean-Louis|url=https://hsanyc.org/rewritinghistory/|access-date=2020-06-30|website=Harlem School of the Arts|language=en-US|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701191658/https://hsanyc.org/rewritinghistory/|url-status=dead}}</ref> === Group exhibitions === * 2022: Our Colonial Inheritance, [[Tropenmuseum]], [[Amsterdam]], [[Netherlands]]<ref>{{Cite web |title=Colophon Our Colonial Inheritance |url=https://www.tropenmuseum.nl/en/whats-on/exhibitions/our-colonial-inheritance/colophon-our-colonial-inheritance |website=Tropenmuseum}}</ref> * 2021: [[Before Yesterday We Could Fly]]: An Afrofuturist Period Room, [[Metropolitan Museum of Art]], [[New York City|New York City, NY]]<ref>{{Cite web|title=Exhibition Overview, Before Yesterday We Could Fly: An Afrofuturist Period Room|url=https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2021/afrofuturist-period-room|website=Metropolitan Museum}}</ref> * 2019: The Rest of History, [[Virginia Museum of Contemporary Art]], [[Virginia Beach, Virginia|Virginia Beach, VA]]<ref>{{Cite web |title=Exhibitions: THE REST OF HISTORY |url=https://virginiamoca.org/exhibition/the-rest-of-history/ |website=Virginia Museum of Contemporary Art}}</ref> *2018: Dressed, The Window Gallery at The Paul Robeson Galleries, [[Newark, New Jersey|Newark, NJ]]<ref>{{Cite web|title=Dressed – Paul Robeson Galleries|url=https://paulrobesongalleries.expressnewark.org/exhibition/dressed/|access-date=2020-06-30|language=en-US}}</ref> * 2018: Bordering the Imaginary: Art from the Dominican Republic, Haiti, and their Diasporas, BRIC, [[Brooklyn|Brooklyn, NY]]<ref name=":0" /> * 2017: Visionary Aponte; Art and Black Freedom, Art of Black Miami, Little Haiti Cultural Center, [[Art Basel]], [[Miami|Miami, FL]]<ref>{{Cite web|title=Visionary Aponte: Art & Black Freedom – Little Haiti Cultural Complex|url=https://littlehaiticulturalcenter.com/?exhibition=visionary-aponte-art-black-freedom|access-date=2020-06-30|language=en-US|archive-date=2017-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212072955/http://littlehaiticulturalcenter.com/?exhibition=visionary-aponte-art-black-freedom|url-status=dead}}</ref> * 2017: High John the Conqueror Ain’t Got Nothing on Me: American Hoodoo and Southern Black American-Centric Spiritual Ways, Rush Philanthropic, Rush Arts Philadelphia, [[Philadelphia|Philadelphia, PA]]<ref>{{Cite web|date=2017-03-26|title='High John the Conqueror Ain't Got Nothing On Me' at Rush Arts Philadelphia|url=https://www.theartblog.org/2017/03/high-john-the-conqueror-aint-got-nothing-on-me/|access-date=2020-06-30|website=Artblog|language=en|archive-date=2020-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702101031/https://www.theartblog.org/2017/03/high-john-the-conqueror-aint-got-nothing-on-me/|url-status=dead}}</ref> * 2016: Africa Forecast: Fashioning Contemporary Life, [[Spelman College Museum of Fine Art]], [[Atlanta|Atlanta, GA]]<ref>{{Cite web|title=Africa Forecast: Fashioning Contemporary Life at Spelman College Museum of Fine Art|url=https://www.dailyserving.com/2016/10/africa-forecast-fashioning-contemporary-life-at-spelman-college-museum-of-fine-art/|access-date=2020-06-30|website=DAILY SERVING|language=en-US|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701202641/https://www.dailyserving.com/2016/10/africa-forecast-fashioning-contemporary-life-at-spelman-college-museum-of-fine-art/|url-status=dead}}</ref> * 2016: The Boundless Group Exhibition, [[Brooklyn Historical Society]], [[Brooklyn|Brooklyn, NY]] * 2016: Metamorphosis Group Exhibition, Arts East New York Gallery, [[Brooklyn|Brooklyn, NY]] * 2015: Women as Witness, TI Art Studios, [[Brooklyn|Brooklyn, NY]]<ref>{{Cite web|title=Women as Witness|url=https://womenaswitness.wordpress.com/|access-date=2020-06-30|website=womenaswitness.wordpress.com|language=en}}</ref> * 2014: Sixth Annual Juried Student Exhibition, [[Nova Southeastern University]], [[Fort Lauderdale, Florida|Fort Lauderdale]]-[[Davie, Florida|Davie]], [[Florida|FL]]<ref>{{Cite web|last=Mortman|first=Megan|date=2014-04-24|title=Work of art: Sixth Annual Juried Student Exhibition|url=https://nsucurrent.nova.edu/2014/04/24/work-of-art-sixth-annual-juried-student-exhibition/|access-date=2020-06-30|website=The Current|language=en-US}}</ref> === Artist residency === * 2021: [[University of Central Arkansas]], [[Conway, Arkansas|Conway, AR]]<ref>{{Cite web |last=Phillips |first=Hannah |date=November 10, 2021 |title=Fabiola Jean-Louis Comes to UCA as Artist-in-Residence |url=https://uca.edu/alumni/2021/11/10/fabiola-jean-louis-comes-to-uca-as-artist-in-residence/ |website=UCA Alumni Association}}</ref> * 2019: Lux Art Institute, [[San Diego]], [[California|CA]]<ref>{{Cite web|last=Schimitschek|first=Martina|title=Lux unveils 13th residency season with a focus on inclusivity|url=https://www.mcall.com/lux-unveils-13th-residency-season-with-a-focus-on-inclusivity-story.html|access-date=2020-06-30|website=mcall.com|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701191655/https://www.mcall.com/lux-unveils-13th-residency-season-with-a-focus-on-inclusivity-story.html|url-status=dead}}</ref> * 2017: [[Museum of Arts and Design]], [[New York City|New York City, NY]]<ref name=":4" /> === Selected collections === * [[Andrew Freedman Home]], [[The Bronx]], [[New York (state)|NY]] * [[Hunter Museum of American Art|Hunter Museum]], [[Chattanooga, Tennessee|Chattanooga, TN]]<ref>{{Cite web |date=January 14, 2023 |title=Permanent Collection |url=http://emuseum.huntermuseum.org/objects/5040/marie-antoinette-is-dead?ctx=c11a05d3-47e4-4277-b148-2dd5c7c11217&idx=0 |website=Hunter Museum of American Art |access-date=January 4, 2025 |archive-date=December 28, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241228153716/https://emuseum.huntermuseum.org/objects/5040/marie-antoinette-is-dead?ctx=c11a05d3-47e4-4277-b148-2dd5c7c11217&idx=0 |url-status=dead }}</ref> * [[New York University]], [[New York City|New York City, NY]]<ref>{{Cite web |title=NYU LMF: Permanent Acquisition of Fabiola Jean-Louis Artwork |url=https://risingviolets.nyu.edu/project/33347 |website=Rising Violets NYU}}</ref> * [[Spelman College]] Museum, [[Atlanta]], [[Georgia (U.S. state)|GA]]<ref>{{Cite web |date=2016-06-24 |title=Fabiola Jean-Louis {{!}} 'Amina,' 2016 |url=https://museum.spelman.edu/exhibitions/fabiola-jean-louis-amina-2016/ |access-date=2020-06-30 |website=Spelman College Museum of Fine Art |language=en-US |archive-date=2020-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200702220818/https://museum.spelman.edu/exhibitions/fabiola-jean-louis-amina-2016/ |url-status=dead }}</ref> * [[Yale University]], [[New Haven, Connecticut|New Haven, CT]]<ref name=":7">{{Cite web|last=Kuhl|first=Nancy|date=April 28, 2021|title=New Acquisition: Rewriting History by Fabiola Jean-Louis|url=https://beinecke.library.yale.edu/article/new-acquisition-rewriting-history-fabiola-jean-louis|website=BEINECKE RARE BOOK & MANUSCRIPT LIBRARY|access-date=January 4, 2025|archive-date=May 31, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240531115218/https://beinecke.library.yale.edu/article/new-acquisition-rewriting-history-fabiola-jean-louis|url-status=dead}}</ref> == Kundivihira == <references /> == External links == * [http://www.fabiolajeanlouis.com/ Fabiola Jean-Louis] *[https://www.instagram.com/fabiolajeanlouis/ Fabiola Jean-Louis] on Instagram {{DEFAULTSORT:Jean-Louis, Fabiola}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala]] cehmzlr9fkpwvr45yoqvr4ubwnn1jcj Constance Swaniker 0 30527 145519 131689 2026-08-02T23:13:50Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145519 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Constance Elizabeth Swaniker''' (bɛ daa dɔɣi o la Silimiin goli August biɛɣ'pihita dali yuuni 1973) nyɛla Ghananima nuchee ni baŋda, shikuru baŋda n-ti pahi daabia.<ref>{{Cite web |date=2022-06-10 |title=Precision quality, mindset change major game changers for businesses – Constance Swaniker |url=https://citinewsroom.com/2022/06/precision-quality-mindset-change-major-game-changers-for-businesses-constance-swaniker/ |access-date=2022-06-24 |website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana |language=en-US }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite book |last=Dadson |first=Nanabanyin |url=https://books.google.com/books?id=IR7_VgJSts0C&dq=Constance+Swaniker&pg=PA23 |title=Graphic Showbiz: Issue 922 August 28-31, 2014 |date=2014-08-28 |publisher=Graphic Communications Group |language=en}}</ref> Ŋun nyɛ ninvuɣ so ŋun piligi ka lahi nyɛ CEO zaŋ n-ti Accent & Arts ka nyɛ ninvuɣ so ŋun daa lahi piligi Design and Technical Institute (DTI) din be [[Accra]].<ref name=":4">{{Cite web |date=2023-02-24 |title=We need to make vocational schools more attractive - Constance Swaniker - MyJoyOnline.com |url=https://www.myjoyonline.com/we-need-to-make-vocational-schools-more-attractive-constance-swaniker/ |access-date=2023-04-13 |website=www.myjoyonline.com |language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Constance Swaniker |url=https://thehacsa.org/constance-swaniker/ |access-date=2022-06-24 |website=The HACSA |language=en-US |archive-date=2022-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814034133/https://thehacsa.org/constance-swaniker/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Leadership |url=https://dtiafrica.com/leadership/ |access-date=2022-06-24 |website=Design & Technology Institute |language=en-US |archive-date=2022-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817044342/https://dtiafrica.com/leadership/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Assimeku |first=Emmanuel |title=RING THE BELL FOR GENDER EQUALITY |url=https://gse.com.gh/ring-the-bell-for-gender-equality/ |date=2022-03-10 |access-date=2022-06-24 |website=Ghana Stock Exchange |language=en-US |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527190328/https://gse.com.gh/ring-the-bell-for-gender-equality/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|title=Challenge for 21st Century industry in Ghana, Africa: Constance Swaniker on precision quality, technical skills|url=https://www.myghanalinks.com/index.php/all-sections/features/17900-challenge-for-21st-century-industry-in-ghana-africa-constance-swaniker-on-precision-quality-technical-skills|first=Anis|last=Haffar|author-link=Anis Haffar|date=2021-07-05|access-date=2022-06-24|website=www.myghanalinks.com|language=en-gb}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Online |first=Volta |date=2021-02-01 |title=Graduates Urged to Venture into Job Creation Even as they Seek Jobs |url=https://voltaonlinegh.com/graduates-urged-venture-in-job-creation-even-as-they-seek-jobs/ |access-date=2022-06-24 |website=Volta Online |language=en}}</ref> == Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim == Swaniker nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Silimiin goli August biɛɣ'pihita dali yuuni 1973 tiŋ yuli booni [[Accra]], [[Ghana]].<ref name=":2">{{Cite web |date=2016-12-14 |title=Constance Elizabeth Swaniker {{!}} WEF |url=https://www.wef.org.in/constance-elizabeth-swaniker/,%20https://www.wef.org.in/constance-elizabeth-swaniker/ |access-date=2022-06-24 |language=en-US }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Constance Swaniker: Sculptures {{!}} Feather Of Me |url=https://featherofme.com/constance-swaniker-sculptures/ |access-date=2022-06-24 |website=featherofme.com }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> O nyɛla ŋun chaŋ shikuruti [[Botswana]], [[Zimbabwe]] n-ti pahi [[The Gambia]]. Di nyaaŋa, o nyɛla ŋun daa kpɛ [[Accra Academy]] n daa ti nya o "secondary" shikuru baŋsim ka daa nya o A-Level shɛhira gbaŋ yuuni 1993.<ref name=":2" /> Di nyaaŋa, o nyɛla ŋun daa chaŋ [[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] n daa ti niŋ bachelor of Arts degree in Sculpture ka daa naai ni yuuni 1999.<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web |title=Constance Swaniker, Ghana,Those Who Inspire, Book, Inspire, Mentor |url=https://www.thosewhoinspire.com/meet-the-ip/constance-swaniker/ |access-date=2022-06-24 |website=Those Who Inspire |language=en-US}}</ref> == Tuma == Din daa niŋ ka o be university, Swaniker nyɛla ŋun daa bɔhindi kaapinta tali Art Deco Ltd.<ref name=":2" /> Chira ayobu nyaaŋa o ni daa naai [[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]], o nyɛla ŋun daa piligi Accents & Art Ltd a Ghanaian company ka nyɛ ŋun mali saawara ni Design and Technology Institute (DTI).<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=2019-04-18 |title=The journey so far: Constance Swaniker, CEO, Accents & Art |url=https://howwemadeitinafrica.com/the-journey-so-far-constance-swaniker-ceo-accents-art/63158/ |first=Nelly |last=Murungi |access-date=2022-04-30 |website=How we made it in Africa |language=en-US |archive-date=2022-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521015548/https://www.howwemadeitinafrica.com/the-journey-so-far-constance-swaniker-ceo-accents-art/63158/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Constance Swaniker {{!}} 2017 Fellow |url=https://www.vitalvoices.org/fellow/constance-swaniker/ |access-date=2022-06-24 |website=Vital Voices |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Constance Swaniker |url=https://gsgii.org/contacts/constance-swaniker/ |access-date=2022-06-24 |website=GSG |language=en-GB |archive-date=2022-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220820031510/https://gsgii.org/contacts/constance-swaniker/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Expanding Financing for Small Businesses in Ghana through Improved Fin |url=https://www.ifc.org/wps/wcm/connect/NEWS_EXT_CONTENT/IFC_External_Corporate_Site/News+and+Events/News/Expanding_Financing_for_Small_Businesses_in_Ghana |access-date=2022-06-25 |website=www.ifc.org |language=en}}</ref> O nyɛla ŋun lahi mali saawara ni universities kamani Kwame Nkrumah University of Science and Technology, [[Ashesi University]], [[Takoradi Technical University]] n-ti pahi [[Ho Technical University]], Accent & Arts. Silimiin goli March yuuni 2016, Swaniker nyɛla ŋun daa piligi ka daa leei CEO zaŋ n-ti Design and Technical Institute (DTI),<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=5 Young entrepreneurs receive $22,000 support |url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/5-young-entrepreneurs-receive-22-000-support.html |access-date=2022-06-24 |website=Graphic Online |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |last=Simpson |first=Tony |title=Let's change the narrative around technical and vocational education - DTI CEO |url=https://www.gna.org.gh/1.21254639 |access-date=2022-06-24 |website=www.gna.org.gh |language=en |archive-date=2022-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625001408/https://www.gna.org.gh/1.21254639 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Let's change the narrative around technical and vocational education -DTI CEO – The Chronicle News Online |url=https://thechronicle.com.gh/lets-change-the-narrative-around-technical-and-vocational-education-dti-ceo/ |access-date=2022-06-24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=GNA |title=Precision and quality, pre-requisite tools for producing excellent results - DTI |url=https://newsghana.com.gh/precision-and-quality-pre-requisite-tools-for-producing-excellent-results-dti/ |access-date=2022-06-25 |website=newsghana.com.gh/ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-11-12 |title=Let's change the narrative around Technical and Vocational Education – DTI CEO |url=https://myrepubliconline.com/lets-change-the-narrative-around-technical-and-vocational-education-dti-ceo/ |access-date=2022-06-25 |website=Republic Media Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Develop core values to propel your businesses, artisans told |url=https://freedomradiogh.com/develop-core-values-to-propel-your-businesses-artisans-told/ |date=2021-10-21 |access-date=2022-06-25 |website=Freedom Radio GH Newsroom |language=en-US |archive-date=2022-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625162727/https://freedomradiogh.com/develop-core-values-to-propel-your-businesses-artisans-told/ |url-status=dead }}</ref> kariŋ zuŋɔ din nyɛ din kpaŋsiri shikuru baŋsim bɔhimbu.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2021-11-12 |title=Provide roadmap on how to fix unemployment …Prof. Dodoo to tertiary institutions |url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/provide-roadmap-on-how-to-fix-unemployment-prof-dodoo-to-tertiary-institutions/ |first=Bernard|last=Benghan|author2= Connielove Mawutornyo Dzodzegbe|access-date=2022-06-24 |website=Ghanaian Times |language=en-US}}</ref> O nia nyɛla o zaŋ o lahabali ŋɔ kpaŋsi o paɣa taba ka bɛ piligi nucheeni baŋsim kamani dabba ni tumdi li shɛm.<ref>{{Cite web |title=CONSTANCE SWANIKER - CONFIRMED SPEAKERS |url=https://www.sheroesforum.com/registrant_profile.cfm?CONSTANCE%20SWANIKER&registration_id=389 |access-date=2024-03-22 |website=www.sheroesforum.com}}</ref> == Maŋmaŋ biɛhigu == Constance Swaniker nyɛla ma ŋun mali bihi ayi.<ref>{{Cite web |title=Constance Elizabeth Swaniker - User Profile |url=https://agln.aspeninstitute.org/profile/5625 |access-date=2024-03-22 |website=AGLN - Aspen Global Leadership Network |language=en}}</ref> == Kundivihira == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Swaniker, Constance}} [[Category:21st-century Ghanaian sculptors]] [[Category:Ghanaian women sculptors]] [[Category:Alumni of the Accra Academy]] [[Category:Kwame Nkrumah University of Science and Technology alumni]] [[Category:Ghanaian chief executives]] [[Category:Ghanaian educators]] [[Category:Ghanaian women educators]] [[Category:1973 births]] [[Category:Living people]] 7qnwjjx9p1u0502ljhvke5abrnojz6p Lamisi (musician) 0 30562 145553 128068 2026-08-03T05:28:49Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145553 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Regina Lamisi Awiniman Anabilla Akuka''' (bɛ daa dɔɣi o la yuuni 1986), niriba pam mi o la '''Lamisi''', nyɛla Ghananima yili yinda mini yili sabira ŋun yina [[Upper East Region]]<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Afropop-artiste-Lamisi-drops-visuals-for-The-way-you-control-ahead-of-her-album-launch-722754|title=Afropop artiste Lamisi drops visuals for 'The way you control' ahead of her album launch|website=ghanaweb.com|access-date=11 July 2019}}</ref> ==Career== Lamisi nyɛla ŋun daa piligi yila tuma ni "lead singer" zaŋ n-ti Patch Bay Band.<ref>{{Cite web |url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/music-video-lamisi-tanka-fanka/y0j707f |title=Lamisi – Tanka Fanka |date=27 March 2017 |website=Entertainment |access-date=11 July 2019 |archive-date=11 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711183158/https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/music-video-lamisi-tanka-fanka/y0j707f |url-status=dead }}</ref> O nyɛla ŋun daa wum [[Miriam Makeba]], [[Aretha Franklin]], [[Chaka Khan]] n-ti pahi [[Angelique Kidjo]] yilanima ka o suhi daa kpee yila tuma ni. Lamisi nyɛla ŋun yili yila ni [[Rocky Dawuni]], [[Stonebwoy]], [[Sarkodie (rapper)|Sarkodie]], [[Samini]], Amandzeba, [[Atongo Zimba]], [[Becca (Ghanaian singer)|Becca]], Afro Moses, [[Patoranking]] n-ti pahi Lady May.<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/I-m-not-hungry-for-fame-I-m-hungry-for-success-Lamisi-758420|title=I'm not hungry for fame; I'm hungry for success – Lamisi|website=ghanaweb.com|access-date=11 July 2019}}</ref> Lamisi nyɛla ŋun daa bahi "Tanka Fanka", o tuuli yili yini. O nyɛla ŋun buɣisi o yila "Afro-fusion pop".<ref name="tanka">{{Cite web |url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/music/lamisi-sings-tanka-fanka.html |title=Lamisi sings Tanka Fanka |website=graphic.com.gh |access-date=11 July 2019}}</ref> O nyɛla ŋun lahi bahi yili gaŋa gaŋa kamani "Mr Strawberry" mini "Kuul Runnings".<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanamusic.com/video/music-videos/2017/09/14/video-kuul-runnings-lamisi/|title=Video: Kuul Runnings by Lamisi|last1=Mensah|first1=Nii Atakora|last2=Music|first2=Ghana|date=14 September 2017|website=Ghana Music|access-date=11 July 2019}}</ref> ==Discography== *''Brighter Side'' (2019) === Singles === {| class="wikitable" !Year !Title !Production credit !Ref |- |2017 |Tanka Fanka |Michael Adangba |<ref name="tanka" /> |- |2017 |Kuul Running |3Fs production |<ref>{{Cite web|url=https://www.talkmediaghana.com/lamisi-kuul-runnings-prod-by-3fs/|title=Lamisi – Kuul Runnings (Prod. By 3FS)|date=5 September 2017|website=TalkMediaGhana|access-date=6 August 2019|archive-date=28 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171028043016/https://www.talkmediaghana.com/lamisi-kuul-runnings-prod-by-3fs/|url-status=dead}}</ref> |- |2019 |The Way You Control |Slim Drums |<ref>{{Cite web|url=https://yfmghana.com/afropop-singer-lamisi-drops-new-song-the-way-you-control-off-her-upcoming-album/|title=Afropop Singer, Lamisi drops new song "The Way You Control" off her upcoming album|last=Abdullai|first=Isshak|website=YFM Ghana|access-date=6 August 2019}}</ref> |- |} ==Videography== {|class="wikitable" !Year !Title !Director !Ref |- |2017 |Tanka Fanka |Slingshot HD Ghana |<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/music-video-lamisi-tanka-fanka/y0j707f|title=Lamisi – Tanka Fanka|date=27 March 2017|website=Entertainment|access-date=6 August 2019|archive-date=11 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190711183158/https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/music-video-lamisi-tanka-fanka/y0j707f|url-status=dead}}</ref> |- |2017 |Kuul Runnings |Slingshot HD Ghana |<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanamusic.com/video/music-videos/2017/09/14/video-kuul-runnings-lamisi/|title=Video: Kuul Runnings by Lamisi {{!}} Ghana Music {{!}} Music Videos|date=14 September 2017|website=Ghana Music|access-date=6 August 2019}}</ref> |- |2019 |The Way You Control |Yaw Skyface |<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Afropop-artiste-Lamisi-drops-visuals-for-The-way-you-control-ahead-of-her-album-launch-722754|title=Afropop artiste Lamisi drops visuals for 'The way you control' ahead of her album launch|website=ghanaweb.com|access-date=6 August 2019}}</ref> |- |2019 |Karika Tanka |Agence BK Videos |<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanamusic.com/video/music-videos/2019/03/01/video-premiere-karika-tanka-by-lamisi/|title=Video Premiere: Karika Tanka by Lamisi {{!}} Ghana Music {{!}} Music Videos|date=1 March 2019|website=Ghana Music|access-date=6 August 2019}}</ref> |- |2019 |First Fool |3rd Monkey |<ref>{{Cite web|url=https://beeniewords.com/music-video-by-lamisi-performing-first-fool/|title=Music video by Lamisi performing 'First Fool'.|last=Tamakloe|first=+John Claude|date=8 May 2019|website=Beenie Words|access-date=6 August 2019|archive-date=9 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509155704/https://beeniewords.com/music-video-by-lamisi-performing-first-fool/|url-status=dead}}</ref> |- |} ==Philanthropy== Lamisi nyɛla ŋun daa piligi Lamisi Music Foundation din nyɛ ʒingama duu be Ghana ka nyɛ din kpaŋsiri paɣasara yɛlivuhi.<ref>{{Cite web |date=8 June 2024 |title=Lamisi Akuka through her Lamisi Music Foundation is 'fighting for the girl child's rights' in Ghana |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Lamisi-Akuka-through-her-Lamisi-Music-Foundation-is-fighting-for-the-girl-child-s-rights-in-Ghana-1934784 |access-date=10 June 2024 |website=Ghanaweb.com}}</ref> == Kundivihira == {{Reflist}} ==External links== {{Commons}} *{{Official website|https://lamisimusic.com}} {{DEFAULTSORT:Lamisi}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:Living people]] [[Category:1986 births]] [[Category:Neo soul singers]] [[Category:21st-century Ghanaian women singers]] [[Category:21st-century Ghanaian singers]] [[Category:University of Ghana alumni]] j7za4dbcnhxryvcoq90agr9pd0bp6zm Mia Mottley 0 30573 145561 130760 2026-08-03T09:18:37Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145561 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[The Honourable]] | name = Mia Mottley | honorific-suffix = [[Senior Counsel|SC]] [[Member of Parliament|MP]] | image = Mia Mottley (2021) (cropped) (2).jpg | caption = Mottley in 2021 | office = 8th [[Prime Minister of Barbados]] | monarch = [[Elizabeth II]] (until 2021) | governor-general = Sandra Mason (until 2021) | president = [[Sandra Mason]] (since 2021) | deputy = [[Santia Bradshaw]] (since 2022) | term_start = 25 May 2018 | term_end = | predecessor = [[Freundel Stuart]] | successor = | residence = [[Ilaro Court]] (2018–present) | office1 = 7th [[List of deputy prime ministers of Barbados|Deputy Prime Minister of Barbados]] | primeminister1 = [[Owen Arthur]] | term_start1 = 26 May 2003 | term_end1 = 15 January 2008 | predecessor1 = [[Billie Miller]] | successor1 = [[Freundel Stuart]] | office2 = [[Leader of the Opposition (Barbados)|Leader of the Opposition]] | primeminister2 = [[Freundel Stuart]] | term_start2 = 26 February 2013 | term_end2 = 25 May 2018 | predecessor2 = [[Owen Arthur]] | successor2 = [[Joseph Atherley]]<ref name="atherby">{{cite news |title=Bishop Atherley now Leader of the Opposition |work=[[Barbados Advocate]] |url=https://www.barbadosadvocate.com/news/bishop-atherley-now-leader-opposition |access-date=9 October 2018 |via=barbadosadvocate.com |date=2 June 2018 |language=en |archive-date=25 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825165620/https://www.barbadosadvocate.com/news/bishop-atherley-now-leader-opposition |url-status=dead }}</ref> | primeminister3 = [[David Thompson (Barbadian politician)|David Thompson]] | term_start3 = 7 February 2008 | term_end3 = 18 October 2010 | predecessor3 = [[David Thompson (Barbadian politician)|David Thompson]] | successor3 = [[Owen Arthur]] | office4 = [[Parliament of Barbados|Member of Parliament]]<br />for [[Saint Michael, Barbados|Saint Michael]] North East | term_start4 = 6 September 1994 | term_end4 = | predecessor4 = Leroy Brathwaite | successor4 = | majority4 = 3,243 (62.1%) | office5 = Chairwoman of the [[Caribbean Community]] | successor5 = | predecessor5= [[Dickon Mitchell]] | term_start5 = 1 January 2025 | term_end5 = | birth_date = {{birth date and age|1965|10|1|df=y}} | birth_place = [[Barbados]] | death_date = | death_place = | party = [[Barbados Labour Party]] | education = Merrivale Preparatory School; [[United Nations International School]]; [[Queen's College (Barbados)]] | alma_mater = [[London School of Economics]] ([[LLB]]) | relations = [[Eva Mottley]] (cousin) | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Mia Mottley speaks on cooperation between Barbados and the United States.ogg|title=Mia Mottley's voice|type=speech|description=Mia Mottley speaks on [[Barbados–United States relations|cooperation]] between Barbados and the [[United States]]<br />Recorded October 13, 2021}} }} '''Mia Amor Mottley''', {{post-nominals|list=[[Senior Counsel|SC]] [[Barbados House of Assembly|MP]]}}<ref>{{Cite web|title=The Honourable Mia Amor Mottley, SC, MP|url=https://pmo.gov.bb/2018/10/24/about-the-prime-minister/|access-date=28 November 2022|website=pmo.gov.bb|date=24 October 2018 }}</ref> ( bɛ dɔɣi o la silimiingoli October dahinyini dali, yuuni 1965) ka o nyɛ ŋun nyɛ Barbadian siyaasa niri n-ti pahi attorney ŋun daa nyɛ [[prime minister of Barbados]] bin din gbaagi yuuni 2018 ni o ni daa nyɛ kpɛmi nti [[Barbados Labour Party]] (BLP) paati la binshɛɣu din gbaagi yuuni 2008. Mottley n nyɛ tuuli paɣa ŋun na min gbubi lala kpamli nim ŋɔ. is the first woman to hold either position. Ŋuni n lahi nyɛ Barbados tuuli prime minister n ti [[Republicanism in Barbados|its republican system]]. ollowing [[Constitution of Barbados|constitutional changes]] she introduced that abolished the country's [[constitutional monarchy]]. She is viewed as a leading candidate to succeed [[António Guterres]] as the next [[Secretary-General of the United Nations]].<ref>{{Cite web |last=Fillion |first=Stephanie |date=2023-09-29 |title=Analysis: Who could lead the United Nations next? This Caribbean climate leader makes diplomats 'jump' with excitement |url=https://www.cnn.com/2023/09/29/americas/united-nations-secretary-general-mia-mottley-intl-latam/index.html |access-date=2024-09-22 |website=CNN |language=en}}</ref> == Early life, family and education == == Political career == {{BLP improvereferences|date=April 2024}} === Prime minister === [[File:Bilateral meeting on the fringes of the UN General Assembly with Canadian Prime Minister Justin Trudeau. (43983927245).jpg|thumb|right|Mottley with Canadian Prime Minister [[Justin Trudeau]], 24 September 2018]] == O kpaŋmaŋ pina nim mini nintiɣibɔ == Mottley is a recipient of the following honours: * {{flag|Kenya}}: **[[File:Order_of_the_Golden_Heart_of_Kenya.svg|60x60px]] [[Order of the Golden Heart (Kenya)|Elder of the Order of the Golden Heart]] of [[Kenya]] (2019) * {{flag|Guyana}}: **[[File:Order_of_Roraima_(Guyana)_ribbon.svg|60x60px]] [[Order of Roraima of Guyana|Order of Roraima]] of [[Guyana]] (2020)<ref>{{YouTube| id= 4QiDw5_eYQM |title=VIDEO: 'Order of Roraima' bestowed on Barbados' PM Mottley}}, [https://www.dpi.gov.gy/ Department of Public Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210321060257/https://dpi.gov.gy/ |date=21 March 2021 }}, Guyana, 4 February 2020.</ref><ref>{{cite web| url= https://demerarawaves.com/2020/02/22/national-awards-announced/ |title= National Awards announced| first= Denis |last= Chabrol| date= 22 February 2020| publisher= Demerara Waves Media Inc.| website= demerarawaves.com| access-date= }}</ref> * {{flag|Venezuela}}: **[[File:VEN_Order_of_the_Liberator_-_Grand_Cordon_BAR.png|60px]] Grand Cordon of the [[Order of the Liberator]] (2023)<ref>{{cite news|newspaper=Barbados Today|url=https://barbadostoday.bb/2023/07/11/barbados-signs-agreements-with-venezuela/amp|title=Barbados signs agreements with Venezuela|date=11 July 2023}}</ref> * {{flag|Suriname}}: **[[Image:Order of the Palm (Suriname) - ribbon bar.png|60x60px]] Grand Cordon of the [[Honorary Order of the Palm|Ere-Orde van de Palm]] (2025) '''Others''' *O nyɛvuli puuni kpaŋmaŋ pina ([[Champions of the Earth]]) yuuni 2021.<ref>{{cite web |last1=Programme |first1=UN Environment |title=2021 Champions of the Earth |url=https://www.unep.org/championsofearth/laureates/2021 |website=Champions of the Earth |language=en |date=3 December 2021}}</ref> Silimiingoli December ni, yuuni 2020, Mottley nyɛla ''[[Caribbean National Weekly]] mini'' [[Oliver Mair]] ni daa zaŋ kpaŋmaŋ pini din yuli nyɛ 'person of the year ' n ti o<ref>{{cite news| url= https://www.caribbeannationalweekly.com/caribbean-breaking-news-featured/oliver-mair-mia-mottley-cnw-2020-person-of-the-year/ |title= Oliver Mair and Mia Mottley are CNW's 2020 Persons of the Year| date= 31 December 2020| work= Caribbean National Weekly| via= | publisher= | access-date= 29 October 2021}}</ref> In May 2022, Mottley was featured on the cover of [[Time (magazine)|''TIME'']] magazine, the first Barbadian to do so, and was named one of "The 100 Most Influential People of 2022",<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2022/|title=TIME 100 Most Influential People 2022|magazine=TIME|date=23 May 2022|access-date=9 December 2022|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529152158/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2022/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.essence.com/news/mia-mottley-makes-time-100-most-influential-people-list/|title=Barbados Prime Minister Mia Mottley Makes Time 100 Most Influential List|magazine=[[Essence (magazine)|Essence]]|first=Melissa|last=Noel|date=24 May 2022|access-date=9 December 2022}}</ref> in recognition of her outspoken advocacy for addressing climate change.<ref>{{Cite magazine |title=Mia Mottley |series=The 100 Most Influential People of 2022 |url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2022/6177695/mia-mottley/ |first=Ngozi |last=Okonjo-Iweala |author-link=Ngozi Okonjo-Iweala |date=23 May 2022 |access-date=2022-06-21 |magazine=TIME |language=en |archive-date=2022-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220620093522/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2022/6177695/mia-mottley/ |url-status=dead }}</ref> In November 2022, the [[United Nations Foundation]] announced Mottley as the recipient of one of its annual [[Global Leadership Awards]], honouring her as "Champion for Global Change" and citing "her exemplary leadership in fighting for a just, equitable, and sustainable world".<ref>{{cite web|url=https://unfoundation.org/media/un-foundation-honors-global-changemakers-at-we-the-peoples-awards-ceremony/|title=UN Foundation Honors Global Changemakers at 'We The Peoples' Awards Ceremony – The Hon. Mia Mottley, Prime Minister of Barbados and Forest Whitaker, Founder & Ceo of the Whitaker Peace and Development Initiative among 2022 awardees|publisher=United Nations Foundation|location=New York|date=3 November 2022|access-date=9 December 2022}}</ref> In December 2022, Mottley was named on the [[BBC]]'s ''[[100 Women (BBC)|100 Women]]'' list as one of the world's inspiring and influential women of the year,<ref>{{Cite web |title=BBC 100 Women 2022: Who is on the list this year? - BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-75af095e-21f7-41b0-9c5f-a96a5e0615c1 |date=6 December 2022 |access-date=9 December 2022|website=[[BBC]]}}</ref> and by the ''[[Financial Times]]'' on "The FT's 25 most influential women of 2022".<ref name="Financial Times 25">{{cite news|last=Lovegrove|first=Sharmaine|date=1 December 2022|title=The FT's 25 most influential women of 2022|newspaper=The Financial Times|url=https://www.ft.com/content/8428d275-a9ba-46e7-9c39-78b847c5cef7}}</ref><ref>{{cite news|url=https://barbadostoday.bb/2022/12/03/pm-mottley-among-financial-times-25-most-influential-women-of-2022/|title=PM Mottley among Financial Times' 25 most influential women of 2022|newspaper=Barbados Today|first=Desmond|last=Brown|date=3 December 2022|access-date=9 December 2022}}</ref> In 2023, she was included in the [[Forbes list of the World's 100 Most Powerful Women|''Forbes'' list of the "World's 100 Most Powerful Women"]].<ref>{{Cite web |last= |first= |title=The World's Most Powerful Women 2023 |url=https://www.forbes.com/lists/power-women/ |date=5 December 2023|access-date= |website=[[Forbes]] |language=en}}</ref> ==Notes== {{notelist}} == Kundivihira == {{Reflist}} == Further reading == * {{cite news |date=25 May 2018 |title=10 things to know about Mia Mottley |url=https://www.loopnewsbarbados.com/content/10-things-know-about-mia-mottley |url-status=dead |publisher=Trend Media |publication-date=25 May 2018 |website=Loop News Barbados |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128053437/http://www.loopnewsbarbados.com/content/10-things-know-about-mia-mottley |archive-date=28 November 2020 |access-date=31 March 2021 |url-access= |quote= }} * {{cite news|url=https://newsday.co.tt/2021/07/09/mia-mottley-female-leadership-rare-in-caribbean/|title=Mia Mottley: Female leadership rare in Caribbean|first=Rhianna |last=Mc Kenzie|date=9 July 2021|newspaper=[[Trinidad and Tobago Newsday]]}} == External links == {{commons category}} {{wikiquote}} *{{C-SPAN|116230}} *Tony Best, [https://web.archive.org/web/20080127045458/http://www.nationnews.com/life/290826489628257.php "Mia's rich political heritage"], ''[[The Daily Nation (Barbados)|The Nation]]'' (23 January 2008). *[https://web.archive.org/web/20100725222321/http://barbadosparliament.com/opposition_Leader.php Barbados Parliament Opposition Leader], barbadosparliament.com (2008). *[https://www.youtube.com/watch?v=WTY9kARrC_M "PM Mottley Interviewed by CNN's Amanpour Show (April 29/20)"] * [https://www.gettyimages.com/photos/barbados-mia-mottley Mia Mottley] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109122009/https://www.gettyimages.com/photos/barbados-mia-mottley |date=2024-11-09 }}, [[Getty Images]] * [https://www.nelsonmandela.org/content/page/profile-the-honourable-mia-mottley "Profile: The Honourable Mia Mottley"], [[Nelson Mandela Foundation]]. * [https://www.youtube.com/watch?v=5J0egwAfO0w "Mia Mottley, Prime Minister of Barbados at the Opening of the #COP27 World Leaders Summit"], 7 November 2022. {{s-start}} {{s-par|bb}} {{s-bef|before=Leroy Brathwaite}} {{s-ttl|title=Member of Parliament<br />for Saint Michael North East|years=1994–present}} {{s-inc}} |- {{s-off}} {{s-bef|before=}} {{s-ttl|title=Minister of Education, Youth Affairs and Culture|years=1994–1996}} {{s-aft|after=Ronald DaCosta Jones}} |- {{s-bef|before=}} {{s-ttl|title=Attorney General of Barbados|years=2001–2003}} {{s-aft|rows=2|after=Dale Marshall}} |- {{s-bef|before=}} {{s-ttl|title=Minister of Home Affairs|years=2001–2003}} |- {{s-bef|before=[[Billie Miller]]}} {{s-ttl|title=[[Deputy Prime Minister of Barbados]]|years=2003–2008}} {{s-aft|after=[[Freundel Stuart]]}} |- {{s-bef|before=}} {{s-ttl|title=Minister of Economic Affairs and Development|years=2006–2008}} {{s-aft|after=Tyrone E. Barker}} |- {{s-bef|before=[[Freundel Stuart]]}} {{s-ttl|title=[[Prime Minister of Barbados]]|years=2018–present}} {{s-inc|rows=2}} |- {{s-bef|before=[[Christopher Sinckler]]}} {{s-ttl|title=[[Minister of Finance of Barbados]]|years=2018–present}} |- {{s-ppo}} {{s-bef|before=}} {{s-ttl|title = Shadow Minister of Culture and Community Development|years=1991–1994}} {{s-aft|after= Cynthia Forde}} |- {{s-bef|before=}} {{s-ttl|title=General Secretary of the [[Barbados Labour Party]]|years=1996–2001}} {{s-aft|after=[[Joseph J. S. Atherley]]}} |- {{s-bef|before=[[Owen Seymour Arthur]]|rows=2}} {{s-ttl|title=Leader of the Barbados Labour Party|years=2008–2010}} {{s-aft|after=[[Owen Seymour Arthur]]}} |- {{s-ttl|title=Leader of the Barbados Labour Party|years=2013–present}} {{s-inc}} {{s-end}} {{Barbados Labour Party}} {{BarbadosPMs}} {{Commonwealth heads of government}} {{Current heads of government}} {{Deputy prime ministers of Barbados|state=collapsed}} {{Leaders of the Opposition Barbados|state=collapsed}} {{Attorney-General of Barbados}} {{100 Women by BBC in 2022}} {{Portal bar|Biography|Politics|Caribbean}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Mottley, Mia Amor}} [[Category:1965 births]] [[Category:Living people]] [[Category:20th-century Barbadian politicians]] [[Category:20th-century Barbadian women politicians]] [[Category:21st-century Barbadian politicians]] [[Category:21st-century Barbadian women politicians]] [[Category:Alumni of the London School of Economics]] [[Category:Alumni of the University of London]] [[Category:Attorneys-general of Barbados]] [[Category:Barbadian people of Grenadian descent]] [[Category:Barbadian Queen's Counsel]] [[Category:Barbadian republicans]] [[Category:Culture ministers of Barbados]] [[Category:Deputy prime ministers of Barbados]] [[Category:Economy ministers of Barbados]] [[Category:Education ministers of Barbados]] [[Category:Elders of the Order of the Golden Heart of Kenya]] [[Category:Female finance ministers]] [[Category:Female interior ministers]] [[Category:Female justice ministers]] [[Category:Finance ministers of Barbados]] [[Category:Interior ministers of Barbados]] [[Category:Justice ministers of Barbados]] [[Category:Leaders of the Barbados Labour Party]] [[Category:Members of the House of Assembly of Barbados]] [[Category:Members of the Inter-American Dialogue]] [[Category:Prime ministers of Barbados]] [[Category:Queen's College (Barbados) alumni]] [[Category:Women government ministers of Barbados]] [[Category:21st-century women prime ministers]] [[Category:First women attorneys general]] [[Category:Women prime ministers in North America]] prw4osv5i6ny3rpzcjvdivdhnvkg20r Janet Otieno 0 30667 145539 144957 2026-08-03T03:38:27Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145539 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Janet Achieng Otieno''' (bɛ daa dɔɣi o la Silimiin goli December biɛɣ'pishi ni anahi dali yuuni 1977) <ref>{{Cite web|title=Janet, Annita and Weezdom!|url=https://maishamagiceast.dstv.com/show/selina/season/6/janet-annita-and-weezdom/news|access-date=4 June 2021|website=Maisha Magic East – Janet, Annita and Weezdom!|language=en|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624001954/https://maishamagiceast.dstv.com/show/selina/season/6/janet-annita-and-weezdom/news|url-status=dead}}</ref> nyɛla yili yiina mini yili sabira<ref>{{Cite web|title=Janet Otieno|url=https://www.dorhema.com/en/artist/janet-otieno|access-date=4 June 2021|website=Dorhema|language=en|archive-date=4 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604132410/https://www.dorhema.com/en/artist/janet-otieno|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ignatious|first=Ingavo Shem|date=12 September 2018|title=Gospel Singer Janet Otieno Graces the Stage at Vigor Awards in Toronto Canada|url=https://kenyanmusik.co.ke/blog/gospel-singer-janet-otieno-graces-the-stage-at-vigor-awards-in-toronto-canada/|access-date=4 June 2021|website=Kenyan Musik Entertainment|language=en-US|archive-date=15 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220515165015/https://kenyanmusik.co.ke/blog/gospel-singer-janet-otieno-graces-the-stage-at-vigor-awards-in-toronto-canada/|url-status=dead}}</ref> ŋun yina [[Kenya]]. Ŋun nyɛ ŋun daa di Mwafaka Awards<ref>{{Cite web|last=Ignatious|first=Ingavo Shem|date=26 August 2015|title=GET READY FOR MWAFAKA AWARDS 2015|url=https://kenyanmusik.co.ke/blog/get-ready-for-mwafaka-awards-2015/|access-date=4 June 2021|website=Kenyan Musik Entertainment|language=en-US|archive-date=15 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220515165014/https://kenyanmusik.co.ke/blog/get-ready-for-mwafaka-awards-2015/|url-status=dead}}</ref> ka nyɛ ŋun daa nya piibu [[Groove Awards]] zaŋ n-ti "Collaboration of the year" yuuni 2014 n-ti o yili shɛli o mini "Napokea Kwako" mini Christina Shusho ŋun yin Tanzania ni daa yili.<ref name=":0">{{Cite web|last=Gachango|first=Rayhab|date=30 April 2014|title=Groove Awards 2014 Nominees|url=https://www.potentash.com/2014/04/30/groove-awards-2014-nominees/|access-date=4 June 2021|website=Potentash|language=en-US}}</ref> == Discography == === Singles === * Napokea Kwako Featuring Christina Shusho (2013) * Uniongoze (2013) * Heshima<ref>{{Cite web|title=After Being Awarded With A Prestigious Award Janet Otieno Releases A Beautiful Video Dedicated To All Kenyan Mothers {{!}} UlizaLinks.co.ke|date=22 August 2014|url=https://www.ulizalinks.co.ke/awarded-prestigious-award-janet-otieno-releases-beautiful-video-dedicated-kenyan-mothers/|access-date=4 June 2021|language=en-US|archive-date=4 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604132411/https://www.ulizalinks.co.ke/awarded-prestigious-award-janet-otieno-releases-beautiful-video-dedicated-kenyan-mothers/|url-status=dead}}</ref> (2014) * Ni wewe (2014) * Mtafute (2014) * Tembea Nami (2015) * Nisamehe (2015) * Roho Wako (2015) * Nifunze (2016) * More Of You (2016) * Roho Mtakatifu (2016) * Bisha (2017) * Shuka (2017) * Narudi (2018) * Asante<ref>{{Cite web|last=Ignatious|first=Ingavo Shem|date=17 June 2018|title=Asante – Janet Otieno [LYRICS]|url=https://kenyanmusik.co.ke/blog/asante-janet-otieno-lyrics/|access-date=4 June 2021|website=Kenyan Musik Entertainment|language=en-US|archive-date=4 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604132410/https://kenyanmusik.co.ke/blog/asante-janet-otieno-lyrics/|url-status=dead}}</ref> (2018) * Pokea<ref>{{Cite web|last=Ignatious|first=Ingavo Shem|date=21 April 2019|title=Singer Janet Otieno Unveils Visuals To New Thanks Giving Single 'Pokea'|url=https://kenyanmusik.co.ke/blog/singer-janet-otieno-unveils-visuals-to-new-thanks-giving-single-pokea/|access-date=4 June 2021|website=Kenyan Musik Entertainment|language=en-US|archive-date=4 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604132410/https://kenyanmusik.co.ke/blog/singer-janet-otieno-unveils-visuals-to-new-thanks-giving-single-pokea/|url-status=dead}}</ref> (2019) * Nijaze<ref name=":1">{{Cite web|title=New Music: Janet Otieno delivers powerful worship song with 'Nijaze' – The Sauce|url=https://www.capitalfm.co.ke/thesauce/new-music-janet-otieno-delivers-new-worship-song-with-nijaze/|access-date=4 June 2021|website=www.capitalfm.co.ke|archive-date=4 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604132411/https://www.capitalfm.co.ke/thesauce/new-music-janet-otieno-delivers-new-worship-song-with-nijaze/|url-status=dead}}</ref> (2020) * [https://www.allmusic.com/album/nitangoja-mw0003447393 Nitangoja]<ref name=":2">{{Cite web|last=Entertainment|first=Standard|title=Victims of Madness: Wakadinali album to drop in November|url=https://www.standardmedia.co.ke/entertainment/showbiz/2001391162/victims-of-madness-wakadinali-album-to-drop-in-november|access-date=4 June 2021|website=Standard Entertainment and Lifestyle|language=en}}</ref>(2020) * Unconditional Love (2021) == Pina mini Piibu == {| class="wikitable" |+ !Year !Award Ceremony !Prize !Result |- |2014 |Mwafaka Awards |Collabo of the Year |{{Won}}<ref>{{Cite web|title=Papa Dennis, Janet Otieno rule at Mwafaka Awards|url=https://www.the-star.co.ke/sasa/word-is/2015-09-02-papa-dennis-janet-otieno-rule-at-mwafaka-awards/|access-date=6 July 2021|website=The Star|language=en-KE|first=Elly|last=Gitau|date=2 September 2015}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="3" |2014 | rowspan="3" |[[Groove Awards]] |Female Artist Of the Year |{{Nominated}}<ref name=":3">{{Cite web|last=Ignatious|first=Ingavo Shem|date=29 April 2016|title=Bahati and Willy Paul Out! Full List of Groove Awards 2016 Nominees.|url=https://kenyanmusik.co.ke/blog/bahati-willy-paul-full-list-groove-awards-2016-nominees/|access-date=4 June 2021|website=Kenyan Musik Entertainment|language=en-US|archive-date=4 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604135422/https://kenyanmusik.co.ke/blog/bahati-willy-paul-full-list-groove-awards-2016-nominees/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Muendo|first=Steven Kisuli|title=Gospel Singer Janet Otieno picked for Atlanta music awards|url=https://www.standardmedia.co.ke/entertainment/monday-blues/2000165744/gospel-singer-janet-otieno-picked-for-atlanta-music-awards|access-date=4 June 2021|website=Standard Entertainment and Lifestyle|language=en}}</ref> |- |Collabo of the Year |{{Nominated}}<ref name=":0" /> |- |Video of the Year |{{Nominated}}<ref name=":3" /> |- |2018 |[[Afrima]] Awards |Best Female Artiste in African Inspirational Music |{{Nominated}} |} == Personal life == Janet Otieno nyɛla ŋun pahiri bihi ayi o lammba bihi ayobu puuni. O yidana nyɛ Alfred Otieno ka bɛ nyɛ ban daa nya taba o yila yilibu shee; bɛ nyɛla ban daa niŋ amiliya yuuni 1996.<ref>{{Cite web|last=Nyanga|first=Caroline|title=10 things you did not know about gospel singer Janet Otieno|url=https://www.standardmedia.co.ke/entertainment/celebs-101/2000196707/10-things-you-did-not-know-about-gospel-singer-janet-otieno|access-date=4 June 2021|website=Standard Entertainment and Lifestyle|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Gospel artiste Janet Otieno: It's time to forget the little mishaps and dramas in gospel music|url=https://nation.africa/kenya/life-and-style/saturday-magazine/gospel-artiste-janet-otieno-it-s-time-to-forget-the-little-mishaps-and-dramas-in-gospel-music-3400896|first=Thomas|last=Matiko|date=15 May 2021|access-date=6 July 2021|website=Nation|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Otukho|first=Jackson|date=30 September 2019|title=13 photos of gospel singer Janet Otieno showing her incredible fashion sense|url=https://www.tuko.co.ke/316732-13-inspiring-photos-gospel-singer-janet-otieno-showing-incredible-fashion-sense.html|access-date=4 June 2021|website=Tuko.co.ke – Kenya news.|language=en|archive-date=4 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604132411/https://www.tuko.co.ke/316732-13-inspiring-photos-gospel-singer-janet-otieno-showing-incredible-fashion-sense.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mwarua|first=Douglas|date=3 April 2017|title=Celebrated gospel singer Janet Otieno introduces her hubby to fans for the first time (Photos)|url=https://www.tuko.co.ke/235708-celebrated-gospel-singer-janet-otieno-introduces-hubby-fans-time-photos.html|access-date=4 June 2021|website=Tuko.co.ke – Kenya news.|language=en}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Kundivihira == {{reflist}} == External links == {{Sister project links|display=Janet Otieno|wikt=no|n=no|q=no|s=no|b=no|voy=no|v=no|d=Q107100649|species=no}} * {{Instagram|Janetotienoofficial}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Otieno, Janet}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:21st-century Kenyan women singers]] [[Category:Living people]] [[Category:1977 births]] [[Category:People from Kisumu County]] [[Category:Kenyan Christians]] [[Category:Gospel singers]] [[Category:Kenyan gospel musicians]] dwv738o9z5w2fj80ap3zx8c3m8dr272 Ayoola Ayolola 0 31734 145508 111785 2026-08-02T21:30:01Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145508 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{short description|Nigerian musician and actor (born 1987)}} '''Ayoola Ayolola''' (bɛ dɔɣi o la Anashaara goli January 12, yuuni 1987) ka o nyɛ Nigeria kpɛrikpɛrita mini baaŋa.<ref>{{Cite web|title=Why acting has displaced my music career – Ayoola Ayolola|url=https://punchng.com/why-acting-has-displaced-my-music-career-ayoola-ayolola/|access-date=7 Feb 2020|website=Punch}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-10|title=Actor Ayoola contradicts TMC team, says producers aware of 'temporary' relocation|url=https://punchng.com/actor-ayoola-contradicts-tmc-team-says-producers-aware-of-temporary-relocation/|access-date=2022-07-17|website=Punch Newspapers|language=en-US}}</ref> O daa di 5th [[Project Fame West Africa]] Anashaara goli September 29, yuuni 2012.<ref>{{Cite web|date=September 30, 2012|title=AYO emerges Project Fame winner|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/102013-ayo-emerges-project-fame-winner.html|website=Premium Times Nigeria}}</ref><ref>{{Cite web|date=June 28, 2017|title="Actors are the most genuine set of people so far"|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/ayoola-ayobami-actors-are-the-most-genuine-set-of-people-so-far/3mqdmbx|website=Pulse Nigeria|access-date=April 17, 2025|archive-date=July 11, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230711170346/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/ayoola-ayobami-actors-are-the-most-genuine-set-of-people-so-far/3mqdmbx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title='Skinny Girl in Transit' star Ayoola Ayolola talks Music, Acting & Love on a New Episode of "Talk with Temi" &#124; Watch &#124; BellaNaija|url=https://www.bellanaija.com/2017/12/skinny-girl-transit-star-ayoola-ayolola-talks-music-acting-love-new-episode-talk-temi-watch/|website=Bella Naija}}</ref> == Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim == Ayolola nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so [[Kano (city)|Kano]],[[Nigeria]]. O chaŋla shikuru [[Covenant University]], Ota, [[Ogun State]] n daa ti bɔhim "biochemistry."<ref>{{Cite web|date=April 17, 2014|title=Project Fame Winner, Ayoola: 'I wouldn't have been where I am today without Covenant University.|url=https://www.informationng.com/2014/04/project-fame-winner-ayoola-i-wouldnt-have-been-where-i-am-today-without-covenant-university.html}}</ref><ref>{{Cite web|last=Africa|first=Channel|title=Ayobami Ayoola Ayolola, Actor (Nollywood), Speaker, Singer and 5th Winner of the Project Fame West Africa.|url=https://iono.fm/e/711375|via=iono.fm}}</ref> == Tuma == === Project Fame West Africa === Ayolola daa di 5th [[Project Fame West Africa]], ka bɛ daa ti o loori, 2.5 million naira laɣipiɛligu mini yuuni yi;la tabi sɔŋ.<ref>{{Cite web|date=October 5, 2012|title=Winning MTN Project Fame is a dream come true – Ayo|url=https://www.vanguardngr.com/2012/10/winning-mtn-project-fame-is-a-dream-come-true-ayo/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Our grass to grace story and Hurdles we crossed to become superstars –Reality TV shows' winners|url=https://punchng.com/our-grass-to-grace-story-and-hurdles-we-crossed-to-become-superstars-reality-tv-shows-winners/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Inyang|first=Ifreke|date=September 30, 2012|title=And the winner of MTN Project Fame West Africa 5 is... AYO!|url=https://dailypost.ng/2012/09/30/and-winner-mtn-project-fame-5-is-ayo/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ghana|first=News|title=Ayobami Ayoola Ayolola wins Project Fame season 5!|url=https://www.newsghana.com.gh/ayobami-ayoola-ayolola-wins-project-fame-season-5/}}</ref> === Kpɛrigu tuma === Ayolola daa chela kpɛrigu tuma yuuni 2015.<ref>{{Cite web|date=January 12, 2017|title=5 reasons we love "Skinny Girl in Transit" actor|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/ayoola-ayobami-5-reasons-we-love-skinny-girl-in-transit-actor/qfw73qk|website=Pulse Nigeria|access-date=April 17, 2025|archive-date=May 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507001243/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/ayoola-ayobami-5-reasons-we-love-skinny-girl-in-transit-actor/qfw73qk|url-status=dead}}</ref> == Filimnima == <ref name=":0">{{Cite web|last=Nwogu|first=Precious|date=2020-02-14|title=Highlights from the season premiere of SGIT 6: Is Tiwa pregnant?|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/sgit-season-6-highlights/38vq3pf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215145445/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/sgit-season-6-highlights/38vq3pf|archive-date=2020-02-15|access-date=2021-03-21|website=Pulse Nigeria|language=en-US}}</ref> === TV shows === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes !Ref |- |2018-20 |''[[The Men's Club (Nigerian Webseries)|The Men's Club]]'' |Aminu Garba |A web series by Red TV | rowspan="3" |<ref name=":1">{{Cite web|last=Posner|first=Abigail|date=2020-09-16|title=Top facts about Ayo Ayoola: State of origin, family, movies, is he married?|url=https://www.legit.ng/1363087-ayo-ayoola-biography-state-origin-family-movies-married.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923092100/https://www.legit.ng/1363087-ayo-ayoola-biography-state-origin-family-movies-married.html|archive-date=2020-09-23|access-date=2021-03-21|website=[[Legit.ng]]|language=en}}</ref> |- |2017 |''Shagayas and Clarks'' |Chidi Clark | |- |2017 |''[[Africa Magic|Jemeji]]'' |Oviyon |An [[Africa Magic]] original |- |2015-20 |''[[Skinny Girl in Transit]]'' |Mide |A web series by [[Ndani TV]] |<ref name=":0" /> |- |2012-15 |''[[Lekki Wives]]'' | | | |} === Films === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes !Ref |- |2024 |''Ojai'' |Professor |Drama / Sci-Fi | rowspan="5" |<ref name=":1" /> |- |2022 |''Come With Me'' |Jason |Drama |- |2020 |''Lemonade'' |Ayo Daniels |Drama |- | rowspan="3" |2019 |''[[The Set Up (2019 film)|The Set Up]]'' |Bamidele Esho |Crime / Drama |- |''[[Bling Lagosians]]'' |Yoruba Demon |Drama |- |''The Crescent'' | |A [[Sickle cell disease|sickle cell awareness]] movie |<ref>{{Cite web|last=BellaNaija.com|date=2019-10-15|title=Watch Trailer for Adaora Nwodo's Sickle Cell Awareness Movie "Crescent" Starring Ivie Okujaye, Dino Melaye, Chigul, Ayoola Ayolola, Michelle Dede|url=https://www.bellanaija.com/2019/10/sickle-cell-crescent-movie-ivie-okujaye-dino-melaye-chigul-ayoola-ayolola-michelle-dede/|access-date=2021-03-21|website=BellaNaija|language=en-US}}</ref> |- |2018 |[[If I Am President|''If I am President'']] |Zinachi Ohams |Political Thriller | rowspan="5" |<ref name=":1" /> |- | rowspan="3" |2017 |''[[Little Drops of Happy]]'' |Femi Ojo | |- |''Ever After'' |Akin | |- |''[[Isoken]]'' |Seye | |- | rowspan="2" |2015 |''[[Fifty (film)|Fifty]]'' |MC | |- |''[[Hex (2015 film)|Hex]]'' |Bode |Horror / Short | |} == Kundivihira == {{Reflist}} == External links == {{IMDb name|nm8895912}} {{Authority control}}{{Nigeria-actor-stub}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] 68b0ezb3ftdffsxjv7fta4q7prmg886 Folly Bah Thibault 0 31965 145529 113059 2026-08-03T01:06:00Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145529 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Folly Bah Thibault''' (Dɔɣim yuuni , 1978) nyɛla '''''French Guinean''''' lahabali sabira, ka lahi nye lahabali tir' kpɛma n-ti [[:en:Al_Jazeera_English|Al Jazeera English]] lahabali tibo yili. O nyɛla ninvuɣ' so niriba pam ni mi ka o pahi anduniya niriba ban kpaŋsiri shikuru karimbu ni bɔhimbu<ref>{{Cite web|date=2023-04-25|title=Renowned Journalist Folly Bah Thibault Is ECW’s New Global Champion {{!}} African Examiner|url=https://www.africanexaminer.com/renowned-journalist-folly-bah-thibault-is-ecws-new-global-champion/|access-date=2024-04-12|language=en-US|archive-date=2024-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240227194811/https://www.africanexaminer.com/renowned-journalist-folly-bah-thibault-is-ecws-new-global-champion/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Al Jazeera’s Folly Bah Thibault appointed to UN education fund|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/27/al-jazeeras-folly-bah-thibault-appointed-to-un-education-fund|access-date=2024-04-12|website=Al Jazeera|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Howard Experience|url=https://z4howard.tumblr.com/post/96171044759/folly-bah-thibault-anchor-journalist-and|access-date=2024-04-12|website=Tumblr|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-05-08|title=ECW High-Level Interview with New ECW Global Champion, Folly Bah Thibault|url=https://www.ipsnews.net/2023/05/ecw-high-level-interview-new-ecw-global-champion-folly-bah-thibault/|access-date=2024-04-12|website=Inter Press Service}}</ref>. Ka lahi nye ninvuɣ' so ŋun kpa ʒingamazuɣu yili din yuli booni '''Elle Ira à l’Ecole,''' din nye ʒingamazuɣu yili shɛli din kpaŋsiri shikuru karimbu ni bɔhimbu bi'puɣinsi ni [[:en:Guinea|Guinea]] ni.<ref>{{Cite web|title=Folly Bah Thibault {{!}} Global Africa Business Initiative|url=https://gabi.unglobalcompact.org/node/134|access-date=2024-04-12|website=gabi.unglobalcompact.org}}</ref><ref>{{Cite web|title=Elle ira à l'école – Fondation Kesso Bah|url=https://www.elleiraalecole.org/en/home-us/|access-date=2024-04-12|language=en-US}}</ref> == O Bilim Ni == Folly Bah Thibault dɔɣim daa niŋla tiŋ yuli booni [[:en:Conakry|Conakry]] din bie gbansabila tiŋgbani beni kadi yuli booni Guinea, yuuni 1978. O nyɛla ŋun di o bilim saha [[:en:Conakry|Conakry]] tiŋgbani puuni pɔi ka o mini o daŋ daa labi gbansabila tiŋgbani shɛli gba beni kadi yuli booni li [[:en:Nairobi|Nairobi]], [[:en:Kenya|Kenya]] tiŋgbani puuni, yuuni 1987<ref>{{Cite web|title=BIO – Folly Bah Thibault|url=https://www.follybahthibault.com/portfolio/bio-3/|access-date=2024-04-12|language=fr-FR}}</ref> == O Shikuru Saha == Folly Bah Thibault deela o shɛhira gbaŋ din nye [[:en:Bachelor's_degree|Baccalaureat]] karimbu ni bɔhimbu yaɣili din nye [[:en:French_literature|French literature]] din mali jilima pam. O daa lahi tirisila o bƆhimbu maa tooni ka lahi daa chaŋ n ti nya o shɛhira gbaŋ din gba nye '''''Bachelor's degree''''' karimbu ni bɔhimbu yaɣili din nye Pɔhim zuɣu lahabaya tibu [[File:Guinee_carte.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guinee_carte.png|thumb|Conakry, Guinea]] ni karimbu (Broadcast Journalism) karimzɔŋ titali din yuli booni [[:en:Howard_University|Howard University]] din bie silimii tiŋ' Amɛrika puuni. Yaha, o daa lahi bɔ la shɛhira gbaŋ din gba nye '''''Master's degree''''' karimbu ni bɔhimbu yaɣili din nye Tiŋ' Duya Alizama Dibu ([[:en:International_communication|International communication]]) karimzɔŋ titali din yuli booni [[:en:American_University|American University]] din bie Washington, D.C tiŋgbani puuni. Folly Bah Thibault nyɛla ŋun yɛri Frenchi, Silimiinsili n ti pahi '/p == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] pveb0c0qouqom4hc49v9t5q0qqgzdkc Helena Asamoah-Hassan 0 32108 145535 114036 2026-08-03T02:53:23Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145535 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Helena R. Asamoah-Hassan'''<ref>{{cite book|title=Libraries in the Early 21st Century: An International Perspective|date=2012|publisher=[[De Gruyter Saur]]|location=Berlin|isbn=978-3-11-029285-5|page=543|edition=1st|chapter-url=https://books.google.com/books?id=V9b8UJqwtvUC&q=Helena%20Asamoah-Hassan&pg=PA543|chapter=Helena R. Asamoah-Hassan}}</ref> (bɛ ni daa n doɣi so 1950s, [[Cape Coast]]) nyɛla [[Ghana]]ian [[librarian]] ŋun na n-nyɛ ''executive director'' n-ti [[African Library and Information Associations and Institutions]] (AfLIA), ''board chair'' n-ti Ghana Library Authority<ref>{{Cite web|url=https://web.aflia.net/about-aflia/governance-structure/|title=Governance Structure – African Library & Information Associations & Institutions|language=en-US|access-date=2020-04-29|archive-date=2023-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418165650/https://web.aflia.net/about-aflia/governance-structure/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.modernghana.com/news/843501/board-of-library-authority-tasked-to-transform.html|title=Board Of Library Authority Tasked To Transform The System|website=Modern Ghana|language=en|access-date=2020-04-29}}</ref> ka lahi n-nyɛ ''secretary general of African Regional Memory of the World Committee''.<ref>{{Cite web |date=2021-06-29 |title=9 member National Memory of the World Committee inaugurated |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/9-member-National-Memory-of-the-World-Committee-inaugurated-1297672 |access-date=2022-04-25 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=2022-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425154605/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/9-member-National-Memory-of-the-World-Committee-inaugurated-1297672 |url-status=dead }}</ref> == O tuma == Ŋuna n-nyɛ University Librarian kurili n-ti [[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] (KNUST).<ref>{{Cite journal|date=2012-11-05|title=People in the News - Helena Asamoah-Hassan|journal=Insights|language=en|volume=25|issue=3|pages=227–230|doi=10.1629/2048-7754.25.3.227|issn=2048-7754|doi-access=free}}</ref> [[Ghana Library Association]] nima zuɣulana bin din n gbaai yuuni 2002 la puuni hali ni yuuni 2006 la puuni,<ref>{{Cite web|title=Ghana Library Association - Past Presidents|url=http://www.gla-net.org/index.php/about-us/past-president|website=www.gla-net.org|access-date=2020-05-30|archive-date=2020-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126101329/http://gla-net.org/index.php/about-us/past-president|url-status=dead}}</ref> ka daa lahi n-nyɛ tuuli zuɣulana n-ti African Library and Information Associations and Institutions (AfLIA) nima.<ref>{{Cite web|title=MINUTES OF THE IFLA AFRICA SECTION MEETINGS HELD IN SINGAPORE DURING THE WLIC CONGRESS|url=https://www.ifla.org/files/assets/africa/minutes_of_ifla_africa_section_meetings_held_in_singapore_during_the_wlic_congress_sept_2013.pdf|last=IFLA Africa Section|date=18 August 2013|website=IFLA|archive-url=|archive-date=|access-date=30 May 2020}}</ref> Ŋuna n daa n-nyɛ Chairperson of the International Advisory Committee n-ti UNESCO’s [[Memory of the World Programme]] bin din n gbaai yuuni 2013 la puuni hali ni yuuni 2015 puuni.<ref>{{Cite web|title=11th Meeting of the International Advisory CommitteeMemory of the World ProgrammeGwangju, Republic of Korea, 18-20 June 2013|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000234048|last=|first=|date=|website=unesdoc.unesco.org|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-05-30}}</ref><ref>{{cite web|title=International Advisory Committee (IAC)|url=http://www.unesco.org/new/en/communication-and-information/flagship-project-activities/memory-of-the-world/about-the-programme/international-advisory-committee-iac/|publisher=UNESCO|accessdate=14 September 2014}}</ref> IFLA Governing Board nima puuni yino bin din n gbaai yuuni 2010 la puuni - 2012 puuni<ref>{{Cite web|title=IFLA {{!}}|url=https://www.ifla.org/past-wlic/2010/governing-board.htm|last1=Columbia|first1=President Ingrid Parent University Librarian University of British|last2=Vancouver|first2=Irving K. Barber Learning Centre 1961 East Mall V6T 1Z1|website=www.ifla.org|language=en|access-date=2020-05-01|last3=Technology|last4=Columbia|first4=Level 7 V6B 6B1 Vancouver British|last5=Droit|first5=Département|last6=économie|last7=Library|first7=International Programs Yale University|last8=Haven|first8=Sterling Memorial Library P. O. BOX 208240 New|last9=MC-402}}</ref> ka daa lahi n-nyɛ Chairperson of the Management Committee n-ti [[Consortium of Academic and Research Libraries in Ghana (CARLIGH)]] ka lahi n-nyɛ bɛ ''founding member'' bin din n gbaai silimin goli March yuuni 2004 la puuni hali ni yuuni 2013 puuni.<ref>{{Cite web|title=Management Committee|url=https://www.carligh.org/index.php/about-us/management-committee|website=www.carligh.org|access-date=2020-05-30}}</ref> === O zaashehi === * Treasurer, UST Branch of UTAG, January 1999 to 2001 * Treasurer, UTAG National, September 1999 to 2001 * Member, Board of Governors, Konongo Odumasi Secondary School, (KOSS) February 1998 to 2014. * Member, Executive Committee of UST Branch of UTAG, January 1997 to December 1998. * Commissioner, National Media Commission of Ghana, 2003 to 2006<ref>{{Cite journal |date=2012-11-05 |title=People in the News - Helena Asamoah-Hassan |journal=Insights |language=en |volume=25 |issue=3 |pages=227–230 |doi=10.1629/2048-7754.25.3.227 |issn=2048-7754 |doi-access=free}}</ref> * Member, Board of Directors, New Times Corporation, Ghana, May   2011 to 2013 == O shikuru baŋsim == Asamoah-Hassan daa n chaŋla Breman Asikuma Roman Catholic School mini Howard Memorial Primary School din m be [[Takoradi]], ka daa lahi n chaŋ n ti n tuɣi Nyaniba Middle Boarding School din m be [[Nkroful]] ka daa n yi nimaani n chaŋ Konongo Odumasi Secondary School nti n niŋ o ''secondary education''. O daa m bohimla Library Science [[Ahmadu Bello University]], [[Zaria]], Nigeria (yuuni 1977) puuni ni o deei o ''bachelor degree''. O daa n deela o ''Master of Arts Degree in Library Studies'' puuni n yi [[University of Ghana]] yuuni 1981 puuni na, ka n deei o PhD mii n yina Kwame Nkrumah University of Science and Technology yuuni 2011 puuni.<ref name="knust">{{cite web|title=University Librarian|url=http://archive.knust.edu.gh/pages/sections.php?siteid=library&mid=65&sid=249|publisher=KNUST Library|accessdate=10 September 2014|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305141614/http://archive.knust.edu.gh/pages/sections.php?siteid=library&mid=65&sid=249|url-status=dead}}</ref> == ''Publications'' == Asamoah-Hassan sabila gbana pihiwei ni ayobu, ŋa shɛŋa nima n-nyɛ: * Growth of African Research, Equity in Access and Dissemination of African content - the Catalysts.<ref>{{Cite web|title=Programme {{!}} SPARC Open Access Symposium|url=http://www.sparcafricasymp.uct.ac.za/sparc/programme|website=www.sparcafricasymp.uct.ac.za|language=en|access-date=2020-05-24|archive-date=2020-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225121400/http://www.sparcafricasymp.uct.ac.za/sparc/programme|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Growth of African Research, Equity in Access and Dissemination of African content -the Catalysts|url=http://www.sparcafricasymp.uct.ac.za/sites/default/files/image_tool/images/509/Presentations/Day_two/Growth%20of%20African%20Research%2C%20Equity%20in%20Access%20and%20Dissemination%20of%20African%20content%2C%20the%20Catalysts%20-%205%20December%202019.pdf|last=Asamoah-Hassan|first=Helena|date=5 December 2019|website=SPARC Africa Sympsium|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306085051/http://www.sparcafricasymp.uct.ac.za/sites/default/files/image_tool/images/509/Presentations/Day_two/Growth%20of%20African%20Research%2C%20Equity%20in%20Access%20and%20Dissemination%20of%20African%20content%2C%20the%20Catalysts%20-%205%20December%202019.pdf|archive-date=6 March 2021|access-date=30 May 2020|url-status=dead}}</ref> * AfLIA and Library Human Capital Development for Africa’s development. <ref>{{Cite web|title=Ministerial Conference - Home|url=https://ghanalibrary.org/library/mrt2019/|website=ghanalibrary.org|access-date=2020-05-24}}</ref> * The Consortium of Academic and Research Libraries in Ghana (CARLIGH)- History & Way Forward. Presented at a CARLIGH meeting held in Accra in March 2019 * The African Library and Information Association (AfLIA). Presented at the GLA Conference in Accra, 6 December 2017 * Contribution of Libraries to Development in Africa. Presented at the Side Event of the UN High Level Political Forum on Sustainable Development, New York, USA, June 2017 * The Scholarly e-Information Access in Ghana – An Overview. Presented at the UNESCO –CERN Workshop held at KNUST, Kumasi, in December 2016<ref>{{Cite web|title=CERN-UNESCO School on Digital Libraries, Kumasi, Ghana, 2016|url=https://indico.cern.ch/event/533421/timetable/?print=1&view=standard|website=Indico|access-date=2020-05-26}}</ref> * UN agenda 2030: Sustainable Development Goals and Libraries. Presented at the International Workshop on UN Agenda 2030 and AU Agenda 2063 held at the Balme Library, [[University of Ghana]], Legon, 5th  – 6 May 2016 *The Library and the Scholarly Community. Presented at the Collaborative Publishing Workshop organised by PKP/CARLIGH on 4 May 2016 at CSIR INSTI, Accra *Sustaining CoP with a Strategic Plan. Presented at the [[Volta River Authority]] (VRA) of Ghana Staff held at Akosombo, 21 March 2016 *Library Landscape in Ghana. Presented Online to Students of Melanie Sellar of San Jose University, USA on 2 November 2015. *INELI – Sub Saharan Africa (INELI-SSA): Plans and Prospects. Presented at Global INELI meeting held at the Bill & Melinda Foundation Offices, Seattle, USA in May 2015 . * {{Citation |last=Asamoah-Hassan |first=Helena R. |date=1996-09-27 |title=Women Creating a Sturdy Foundation for Social Growth |url=http://ir.knust.edu.gh/xmlui/handle/123456789/4183 |language=en}} * {{Citation |last=Asamoah-Hassan |first=Helena R. |date=1997-03-27 |title=Violence against Women |url=http://ir.knust.edu.gh/xmlui/handle/123456789/4186 |language=en}} * {{Citation|last=Asamoah-Hassan|first=Helena R.|date=1997-04-30|title=Gender and Development|url=http://ir.knust.edu.gh/xmlui/handle/123456789/4187|language=en}} * {{Cite journal |last=Asamoah-Hassan |first=Helena R. |date=1997-06-06 |title=An Archives for a University in Sub-Saharan Africa: The Case for the University of Science and Technology, Kumasi |url=https://www.ajol.info/index.php/just/article/view/244234 |journal=Journal of Science and Technology (Ghana) |language=en |volume=17 |issue=1 & 2 |pages=23–31 |issn=3057-3629}} * {{Cite journal |last=Asamoah-Hassan |first=Helena R. |date=1997-09-01 |title=Information for the Rural Person in Ghana: strategies for dissemination |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0266666974238717 |journal=Information Development |language=en |volume=13 |issue=3 |pages=122–127 |doi=10.1177/0266666974238717 |issn=0266-6669|url-access=subscription }} * {{Cite web|title=A library ready for 21st century services?: a case of the university of science and technology library, Kumasi, Ghana.|url=https://docs.lib.purdue.edu/iatul/1998/papers/1|last=Asamoah-Hassan|first=Helena|date=5 June 1998|website=Purdue University e-Pubs|archive-url=|archive-date=|access-date=26 May 2020}} * {{Citation|last=Asamoah-Hassan|first=Helena R.|date=1998-10-28|title=Widowhood Practices among the Akan of Ghana - Yesterday and Today|url=http://ir.knust.edu.gh/xmlui/handle/123456789/4189|language=en}} * {{Cite journal |last=Asamoah-Hassan |first=Helena R. |date=2001-12-07 |title=Strengthening the Capacities of Women of the West African Sub-Region for Peace Building |url=http://ir.knust.edu.gh/xmlui/handle/123456789/4191 |language=en}} * {{Citation|last=Asamoah-Hassan|first=Helena R.|date=2002-06-27|title=University Library Partnerships And Funding In West Africa|url=http://ir.knust.edu.gh/xmlui/handle/123456789/4174|language=en}} * {{Citation|last=Asamoah–Hassan|first=Helena R.|date=2003|title=Information: The Oil in the Wheel of National Development|url=http://ir.knust.edu.gh/xmlui/handle/123456789/3695|language=en}} * {{Citation|last=Asamoah-Hassan|first=Helena R.|date=2006-01-30|title=An Informed Youth in a Competitive Global World - a Dependable Partner in Decision-Making|url=http://ir.knust.edu.gh/xmlui/handle/123456789/4192|language=en}} * {{Citation|last=Asamoah-Hassan|first=Helena|date=2007-07-05|title=Embracing Electronic Scholarly Publishing in Africa ; The Kwame Nkrumah University of Science and Technology (KNUST) Library, Kumasi, Ghana as a Case Study|url=https://conference.pkp.sfu.ca/index.php/pkp2007/pkp2007/paper/view/23|journal=PKP Scholarly Publishing Conference 2007|language=en|access-date=2025-05-28|archive-date=2023-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231029160645/https://conference.pkp.sfu.ca/index.php/pkp2007/pkp2007/paper/view/23|url-status=dead}} * {{Cite journal |last=Asamoah‐Hassan |first=Helena |date=2010-01-01 |title=Alternative scholarly communication: management issues in a Ghanaian university |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/01435121011066171/full/html |journal=Library Management |volume=31 |issue=6 |pages=420–426 |doi=10.1108/01435121011066171 |issn=0143-5124|url-access=subscription }} * {{Citation|last=Asamoah-Hassan|first=Helena R.|date=2011-09-02|title=Starting a new scholarly journal: the library's role in promoting scholarly publishing|url=http://ir.knust.edu.gh/xmlui/handle/123456789/1202|language=en}} * {{Citation|last=Asamoah-Hassan, Helena R.|date=2011-09-02|title=Transforming Anglophone Library Associations in West Africa|url=http://ir.knust.edu.gh/xmlui/handle/123456789/1204|language=en}} *Memory of the World (MoW) Programme – a Summary Paper presented at the UNESCO Forum, WLIC/ IFLA Conference in Milan, Italy (2009).<ref>{{Cite web|title=Programme and Proceedings, World Library and Information Congress: 75th IFLA General Conference and Assembly Milan, Italy, August 2009|url=https://www.ifla.org/past-wlic/2009/programme2009-en.php|website=IFLA|access-date=2020-05-26}}</ref> ==Pin'gahinda shɛŋa o ni n dehi == *2012 BioMed Central's Open Access Advocate of the Year<ref name=biomedcentral2012>{{cite web|title=Dr Helena Asamoah-Hassan honored as BioMed Central's Open Access Advocate of the Year|url=http://www.biomedcentral.com/presscenter/pressreleases/20120525|publisher=BioMed Central|accessdate=10 September 2014|date=25 May 2012}}</ref> *IFLA Service Medal – International Federation of Library Associations and Institutions ( IFLA), 2012<ref>{{Cite web|title=IFLA -- Honours and Awards given at IFLA 2012|url=https://www.ifla.org/news/honours-and-awards-given-at-ifla-2012|website=www.ifla.org|access-date=2020-05-24}}</ref> *Certificate of Honour and Life Member, Ahmadu Bello University, Zaria, Nigeria,  Society of Library Science Students, from June 1988. *Fellow, Ghana Library Association, 2006 == Kundivihira == {{Reflist}} == External links == *[http://ir.knust.edu.gh/xmlui/handle/123456789/23/browse?order=ASC&rpp=20&sort_by=-1&value=Asamoah-Hassan%2C+Helena+R.&etal=-1&offset=20&type=author KNUSTSpace:Library, Ghana] *[https://www.carligh.org/ Consortium of Academic and Research Libraries in Ghana (CARLIGH)] *[https://www.ifla.org/ International Federation of Library Associations and Institutions ( IFLA)] [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Art and Feminism Editathon 2025]] [[Pubu:1950s births]] [[Pubu:Living people]] [[Pubu:21st-century Ghanaian writers]] [[Pubu:21st-century Ghanaian women writers]] [[Pubu:21st-century librarians]] [[Pubu:Ghanaian librarians]] [[Pubu:Ghanaian women librarians]] [[Pubu:Kwame Nkrumah University of Science and Technology alumni]] [[Pubu:Kwame Nkrumah University of Science and Technology people]] [[Pubu:University of Ghana alumni]] [[Pubu:People from central Region (Ghana)]] b2af98r21adjbb4g4y5760nbp22jia4 Etel Adnan 0 32249 145526 142825 2026-08-03T00:38:32Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145526 wikitext text/x-wiki {{Bio}}'''Etel Adnan''' (24 February 1925 – 14 November 2021), o daa nyɛla Lebanese-American nira ŋun niŋdi yɛltɔɣataɣamalisi, ka lahi nyɛ ŋun duraanyira. Yuuni 2003, Adnan daa nyɛla ''MELUS: Multi-Ethnic Literature of the United States ni daa piigi so ŋun kpaŋdi o maŋa pam sabbu ni''.<ref>Majaj, Lisa Suhair and Amireh, Amal (Eds.) [https://web.archive.org/web/20200501205910/https://academic.oup.com/melus/article-abstract/28/4/229/1291774 "Etel Adnan: Critical Essays on the Arab-American Writer and Artist"], ''Multi-Ethnic Literature of the United States'', Retrieved 12 November 2014.</ref> ==Biɛhigu== Etel N. Adnan nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so yuuni 1925, Beirut, [[Lebanon]].<ref>Amyuni, M.T., "The Secret of Being a Woman' on Etel Adnan's Quest," ''Al Jadid'' [A Review & Record of Arab Culture and the Arts], Vol. 4, No. 25, 1998, [https://www.aljadid.com/content/%E2%80%98-secret-being-woman-etel-adnans-quest Online:]</ref><ref name="Phaidon Editors">{{cite book |title=Great women artists |date=2019 |publisher=Phaidon Press |isbn=978-0714878775 |page=22}}</ref> Adnan ma, Rose "Lily" Lacorte, daa nyɛla Greek Orthodox ŋun yina [[Smyrna]] ka o ba, Assaf Kadri, daa nyɛ Sunni Muslim-Turkish, ka lahi nyɛ "Ottoman officer" so bɛ ni dɔɣu Damascus, Ottoman Syria. Assaf Kadri ma daa nyɛla Albanian.<ref>{{cite book |last=Colby |first=Georgina |author-link= |date=2019 |title=Reading Experimental Writing |url=https://books.google.com/books?id=h6MxEAAAQBAJ&dq=%22Etel+Adnan%22+%22Albanian%22&pg=PA15 |location=Edinburgh, Scotland |publisher=Edinburgh University Press |page=15 |isbn=9781474440400}}</ref> Adnan yab'doo daa nyɛla Turkish soldier.<ref>{{cite web|url=https://www.apollo-magazine.com/etel-adnan-pera-museum-istanbul-review/ |title=For Etel Adnan, a show in Turkey is a symbolic homecoming |date=3 June 2021 |publisher=Apollo Magazine |accessdate=2021-10-26}}</ref><ref name="besharamagazine">{{citation|title=An Artisan of Beauty and Truth:Etel Adnan in conversation with David Hornsby and Jane Clark|url=https://besharamagazine.org/arts-literature/etel-adnan-an-artisan-of-beauty-and-truth/ |date=2019 |publisher=Beshara Magazine|quote=Etel: Well, my father was a Turk and a Muslim, and my mother was a Greek and a member of the Greek Orthodox Church, at a time when intermarriages were not common at all. He was a top officer and a classmate of Atatürk; they were at the military academy together. My father was already married with three children when he met my mother; he lived in Damascus and had his first family there. My mother was twenty years younger, and I was the only child of their marriage.}}</ref> O ba daa yila daŋ ban mali liɣiri ni na.<ref>{{Cite web |last=Umak |first=Lokesh |date=2024-10-20 |title=Etel Adnan: A Life in Art, Poetry, and Famous Paintings |url=https://lekh.co/etel-adnan-life-art-poetry-famous-paintings/ |access-date=2024-10-20 |website=LEKH |language=en-US}}</ref> O daa nyɛla woofisa ŋun mini Mustafa Kemal Atatürk daa laɣim ʒini shikuru du yini "military academy."<ref name="besharamagazine" /> Lala n lahi nyɛli, Adnan ma daa nyɛla bɛ ni wumsi so niŋ fara ni; o laamba daa chirigila Smyrna dini daa niŋk ka "[[World War I]]" tɔbu tuhiri ka o ba daa nyɛ woofisa ŋun tumdi Smyrna.<ref name="besharamagazine" /> Di ni daa niŋ ka Ottoman Empire saha gari, Adnan laamba daa kuli Beirut.<ref name="About">[http://www.eteladnan.com/ "Etel Adnan: About"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171008111259/http://www.eteladnan.com/ |date=2017-10-08 }} Retrieved 10 April 2014.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bidoun.org/articles/etel-adnan |title=Etel Adnan: Children of the sun |publisher=Bidoun |access-date=2020-12-06}}</ref><ref name="Biography">[http://www.poetryfoundation.org/bio/etel-adnan "Etel Adnan: Biography"] Retrieved 10 April 2014.</ref> ==Sabbu== <!--consult https://www.aub.edu.lb/Libraries/asc/Collections/Documents/FindingAids/EtelAdnanCollectionFA.pdf (archive https://web.archive.org/web/20240715212249/https://www.aub.edu.lb/Libraries/asc/Collections/Documents/FindingAids/EtelAdnanCollectionFA.pdf for more complete bibliography; for example, the novella L'Oeil Noir is absent. unsure how to categorize given scale--> ===Siliminsili=== {{Div col}} * ''Shifting the silence'', Nightboat, 2020 * ''Time'', Nightboat, 2020 * ''Surge'', Nightboat, 2018 * ''Night'', Nightboat, 2016 * ''Life Is a Weaving'', Galerie Lelong (2016) {{ISBN|978-2-868821-23-2}}. * ''Premonition'', Kelsey Street Press (2014) {{ISBN|978-0-932716-82-8}}. * ''To look at the sea is to become what one is: An Etel Adnan Reader'', edited by Thom Donovan, Brandon Shimoda, Ammiel Alcalay, and Cole Swensen, Nightboat Books (2014) * ''Sea and Fog'', Nightboat Books (2012) * ''Master of the Eclipse'' (2009) * ''Seasons'' (2008) * ''In the Heart of the Heart of Another Country'' (2005) * ''In/somnia'' (2002) * ''There: In the Light and the Darkness of the Self and of the Other'' (1997) * ''To Write in a Foreign Language'' (1996) * ''Of Cities and Women, Letters to Fawwaz'' (1993) * ''Paris, When It's Naked'' (1993) * ''The Spring Flowers Own and the Manifestations of the Voyage'' (1990) * ''The Arab Apocalypse'' (1989) * ''Journey to Mount Tamalpais: An Essay'' (1985) * ''The Indian Never Had a Horse and Other Poems'' (1985) * ''From A to Z Poetry'' (1982)<ref>{{cite web | url=https://heni.com/talks/from-a-z | title= From A-Z: Etel Adnan + Hans Ulrich Obrist }}</ref> * ''[[Sitt Marie Rose]]: A Novel'' (1978) * ''Moon Shots'', Sausalito-Belvedere Gazette (1967)<ref>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/90413685/s-b-gazette/ |title=Marinite's Poetry Book Is Released |work=[[Daily Independent Journal]] |date=1967-01-24 |page=4 |via=Newspapers.com}}</ref> * "The Enemy's Testament" in ''Where is Vietnam?,'' Anchor Books (1967, [[Walter Lowenfels]], ed., {{ASIN|B000J0W89M}}) {{Div col end}} ===Laribanchi ni=== * ''al-Sitt Mari Ruz: riwayah.'' (Sitt Marie Rose.), with [[Jirum Shahin]] and [[Firyal Jabburi Ghazul]]. Al-Qahirah: al-Hayah al-Ammah li-Qusur al-Thaqafah, yuuni 2000. * ''n mudun wa-nisa: rasail il Fawwaz''. (Of Cities and Women.) Bayrut: Dar al-Hihar, yuuni 1998. * ''Kitab al-bahr; kitab al-layal; kitab al-mawt; kitab al-nihayah'', with [[Abid Azarih]]. Bayrut: Dar Amwaj, yuuni 1994. * ''al-Sitt Marie Ruz''. Bayrut: al-Mu-assasah al-Arabiyah lil-Dirasat wa-al-Nashr, yuuni 1979. ===Faransi=== {{Div col}} * ''Voyage, guerre, exil'', L'Echoppe, 2020 * ''Un printemps inattendu (entretiens)'', Galerie Lelong, 2020 * ''Grandir et devenir poète au Liban'', L'Echoppe, 2019 * ''Tolérance'', L'Echoppe, 2018 * ''Nuit'', Editions de l'Attente, 2017 * ''La vie est un tissage'', Galerie Lelong, 2016 {{ISBN|978-2-868821-21-8}} * ''Mer et brouillard'', Editions de l'Attente, 2017 * ''A propos de la fin de l'Empire Ottoman'', Galerie Lelong, 2015 * ''Le Prix que nous ne voulons pas payer pour l'amour'', Galerie Lelong, 2015 * ''Prémonition'', Galerie Lelong, 2015 * ''Là-bas'', Editions de l'Attente, 2013 * ''Paris mis a nu''. France: Éditions Tamyras, 2011, translated by Martin Richet. * ''Ce ciel qui n'est pas''. Paris: L'Harmattan, 1997. * ''Ce ciel qui n'est pas''. Bilingual edition (French-Arabic): Tunis: Tawbad, 2008. * ''Rachid Korachi: Ecriture passion'', with Rachid Korachi and Jamel-Eddine Bencheikh. Alger: Galerie Mhamed Issiakhem, 1988. * ''L'apocalypse arabe''. Paris: Papyrus Éditions, 1980. * ''Sitt Marie Rose''. Paris: Des Femmes, 1978. * ''Jbu: Suivi de l'Express Beyrouth enfer''. Paris: P.J. Oswald, 1973. {{Div col end}} == Tuma == {{Div col}} * 2022 ''Etel Adnan/Vincent van Gogh'' - Kleur als Taal, Van Gogh Museum, Amsterdam<ref>{{cite web | url=https://www.vangoghmuseum.nl/nl/bezoek/tentoonstellingen/etel-adnan-kleur-als-taal | title=Tentoonstelling Kleur als Taal }}</ref> * 2021 ''new works'', Sfeir-Semler Gallery, Hamburg, Germany<ref>{{cite web | url=https://www.sfeir-semler.com/hamburg/exhibition/florian-thomas-etel-adnan | title=new works, Sfeir-Semler Gallery | access-date=2025-06-05 | archive-date=2024-12-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241212070540/https://www.sfeir-semler.com/hamburg/exhibition/florian-thomas-etel-adnan | url-status=dead }}</ref> * ''Etel Adnan: Light's New Measure'', Solomon R. Guggenheim Museum, New York <ref>{{cite web | url=https://www.guggenheim.org/exhibition/etel-adnan-lights-new-measure | title=Light's New Measure }}</ref> * 2020 ''The uprising of colors'', Sfeir-Semler Karantina, Beirut, Lebanon<ref>{{cite web | url=https://www.sfeir-semler.com/beirut/exhibition/etel-adnan-1 | title=The uprising of colors, Sfeir-Semler Gallery | access-date=2025-06-05 | archive-date=2025-04-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250428160741/https://www.sfeir-semler.com/beirut/exhibition/etel-adnan-1 | url-status=dead }}</ref> * 2020 ''WO DIE ZITRONEN BLÜHEN...'', Sfeir-Semler Gallery, Hamburg, Germany<ref>{{cite web | url=https://www.sfeir-semler.com/hamburg/exhibition/wo-die-zitronen-bluhen | title=WO DIE ZITRONEN BLÜHEN..., Sfeir-Semler Gallery | access-date=2025-06-05 | archive-date=2025-05-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250518072916/https://www.sfeir-semler.com/hamburg/exhibition/wo-die-zitronen-bluhen | url-status=dead }}</ref> * 2020 ''Satellites et Planètes'', Galerie Lelong & Co, Paris<ref>{{cite web | url=https://www.galerie-lelong.com/fr/exposition/97/etel-adnan-satellites-et-planetes/etel-adnan/ | title=Satellites et Planètes | access-date=2025-06-05 | archive-date=2023-03-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230330085029/https://www.galerie-lelong.com/fr/exposition/97/etel-adnan-satellites-et-planetes/etel-adnan/ | url-status=dead }}</ref> * 2019 ''Leporellos'', Galerie Lelong & Co, Paris<ref>{{cite web | url=https://www.galerie-lelong.com/fr/exposition/53/leporellos/etel-adnan/ | title=Leporellos }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [https://www.mudam.com/fr/expositions/etel-adnan-et-les-modernes 2019 ''Etel Adnan et les modernes'', MUDAM, Luxembourg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250618095943/https://www.mudam.com/fr/expositions/etel-adnan-et-les-modernes |date=2025-06-18 }} * [https://www.aspenartmuseum.org/exhibitions/194-etel-adnan-each-day-is-a-whole-world 2019 ''Etel Adnan: Each day is a whole world'', Aspen Art Museum, Aspen] * 2018 [https://www.sfmoma.org/exhibition/new-work-etel-adnan/''New Work: Etel Adnan'', SFMOMA, San Francisco] * 2018 ''Parler aux fleurs'', Galerie Lelong & Co, Paris * 2018 Zentrum Paul Klee, Bern, Suisse * 2018 Estampes originales, Galerie Lelong & Co, Art Basel, Basel, Switzerland * 2018 Tout ce que je fais est mémoire, Chateau La Coste, Le Puy Ste Réparade, France * 2018 La Fulgurance du geste, Fondation Jan Michalski, Montricher, Basel, Switzerland * 2018 ''Tapisseries et estampes'', Galerie Lelong & Co, Paris * 2017 ''Sea and Fog'', Oakville Galleries, Oakville, Canada * 2017 ''L'emozione dei COLORI nell'arte'', GAM, Castello di Rivoli, Italy * 2016 ''Paintings · Drawings · Tapestries · Writing'', Sfeir-Semler Gallery, Hamburg, Germany<ref>{{cite web | url=https://www.sfeir-semler.com/hamburg/exhibition/etel-adnan-0 | title=Paintings · Drawings · Tapestries · Writing, Sfeir-Semler Gallery | access-date=2025-06-05 | archive-date=2024-12-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241212071110/https://www.sfeir-semler.com/hamburg/exhibition/etel-adnan-0 | url-status=dead }}</ref> * 2016 ''A Tremendous Astronomer'', Galerie Lelong, Paris * 2016 Institut du Monde Arabe, Paris * 2016 Serpentine Gallery, London * 2016 Galerie Lelong, Paris<span class="reference" id="cite_ref-6"></span> * 2015 Museum Haus Konstruktiv, Zurich * 2015 Galerie Lelong Paris <span class="reference" id="cite_ref-7"></span> * 2015 Saltwater, Istanbul Biennale * 2015 Galerie Lelong, New York * 2015 Irish Museum of Modern Art (IMMA ), Dublin * 2015 [https://sharjahart.org/sharjah-art-foundation/projects/etel-adnan-various-works Sharjah Biennial 12: The past, the present, the possible] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240616184028/https://www.sharjahart.org/sharjah-art-foundation/projects/etel-adnan-various-works |date=2024-06-16 }}, Sharjah Art Museum, UAE * 2014 ''Etel Adnan in all her dimensions'', MATHAF, Doha, Qatar * 2014 Writing Mountains, Museum der Moderne, Salzburg * 2014 New Museum, New York * 2014 Whitney Biennale, Whitney Museum, New York * 2013 ''Etel Adnan'', Sfeir-Semler Karantina, Beirut, Lebanon<ref>{{cite web | url=https://www.sfeir-semler.com/beirut/exhibition/etel-adnan-0 | title=Etel Adnan, Sfeir-Semler Gallery | access-date=2025-06-05 | archive-date=2025-06-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250614112701/https://www.sfeir-semler.com/beirut/exhibition/etel-adnan-0 | url-status=dead }}</ref> * 2012 ''Works 1956–2012'', Sfeir-Semler Gallery, Hamburg, Germany<ref>{{cite web | url=https://www.sfeir-semler.com/hamburg/exhibition/etel-adnan | title=Works 1956–2012, Sfeir-Semler Gallery | access-date=2025-06-05 | archive-date=2024-12-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241212071430/https://www.sfeir-semler.com/hamburg/exhibition/etel-adnan | url-status=dead }}</ref> * 2012 DOCUMENTA (13), Kassel, Germany * 2010 ''Paintings and Drawings'', Sfeir-Semler Karantina, Beirut, Lebanon<ref>{{cite web | url=https://www.sfeir-semler.com/beirut/exhibition/etel-adnan | title=Etel Adnan, Sfeir-Semler Gallery | access-date=2025-06-05 | archive-date=2024-12-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241212070645/https://www.sfeir-semler.com/beirut/exhibition/etel-adnan | url-status=dead }}</ref> {{Div col end}} ==Lihi pahi== * {{Portal inline|Literature}} ==Kundivihira== {{reflist}} ==Bibliography== * Amireh, Amal; "Bearing Witness: The Politics of Form in Etel Adnan's ''[[Sitt Marie Rose]]''." ''Critique: Critical Middle Eastern Studies'', 2005 Fall; 14 (3): 251–63. (journal article) * Amyuni, Mona Takieddine. "Etel Adnan & [[Hoda Barakat]]: De-Centered Perspectives, Subversive Voices." IN: ''Poetry's Voice-Society's Norms: Forms of Interaction between Middle Eastern Writers and Their Societies.'' Ed. Andreas Pflitsch and Barbara Winckler. Wiesbaden, Germany: Reichert; 2006. pp.&nbsp;211–21 * Cassidy, Madeline. "'Love Is a Supreme Violence': The Deconstruction of Gendered Space in Etel Adnan's ''[[Sitt Marie Rose]]''." IN: ''Violence, Silence, and Anger: Women's Writing as Transgression.'' Ed. [[Deirdre Lashgari]]. Charlottesville: UP of Virginia; 1995. pp.&nbsp;282–90 * Champagne, John G. "Among Good Christian Peoples: Teaching Etel Adnan's ''[[Sitt Marie Rose]]''." ''College Literature'', 2000 Fall; 27 (3): 47–70. * Fernea, Elizabeth. "The Case of ''[[Sitt Marie Rose]]'': An Ethnographic Novel from the Modern Middle East." IN: ''Literature and Anthropology.'' Ed. Philip Dennis and Wendell Aycock. Lubbock: Texas Tech UP; 1989. pp.&nbsp;153–164 * Foster, Thomas. "Circles of Oppression, Circles of Repression: Etel Adnan's ''[[Sitt Marie Rose]]''." ''[[Publications of the Modern Language Association|PMLA]]: Publications of the Modern Language Association of America'', 1995 Jan; 110 (1): 59–74. * Ghandour, Sabah. "Gender, Postcolonial Subject, and the Lebanese Civil War in ''[[Sitt Marie Rose]]''." IN: ''The Postcolonial Crescent: Islam's Impact on Contemporary Literature.'' Ed. John C. Hawley. New York, NY: Peter Lang; 1998. pp.&nbsp;155–65 * Hajjar, Jacqueline A. "Death, Gangrene of the Soul, in ''[[Sitt Marie Rose]]'' by Etel Adnan." ''Revue Celfan/Celfan Review'', 1988 May; 7 (3): 27–33. * Hartman, Michelle. "'This Sweet/Sweet Music': Jazz, Sam Cooke, and Reading Arab American Literary Identities." ''[[MELUS]]: The Journal of the Society for the Study of the Multi-Ethnic Literature of the United States'', 2006 Winter; 31 (4): 145–65. * Karnoub, Elisabeth. "'Une Humanité qui ne cesse de crucifier le Christ': Réécriture du sacrifice christique dans ''[[Sitt Marie Rose]]'' de Etel Adnan." IN: ''Victims and Victimization in French and Francophone Literature.'' Ed. Buford Norman. Amsterdam, Netherlands: Rodopi; 2005. pp.&nbsp;59–71 * Kilpatrick, Hilary. "Interview with Etel Adnan (Lebanon)." IN: ''Unheard Words: Women and Literature in Africa, the Arab World, Asia, the Caribbean and Latin America.'' Ed. Mineke Schipper. Trans. Barbara Potter Fasting. London: Allison & Busby; 1985. pp.&nbsp;114–120 * Layoun, Mary N. "Translation, Cultural Transgression and Tribute, and Leaden Feet." IN: ''Between Languages and Cultures: Translation and Cross-Cultural Texts.'' Ed. Anuradha Dingwaney and Carol Maier. Pittsburgh, PA: U of Pittsburgh P; 1995. pp.&nbsp;267–89 * Majaj, Lisa Suhair. "Voice, Representation and Resistance: Etel Adnan's Sitt Marie Rose." Intersections: Gender, Nation and Community in Arab Women's Novels. Ed. Lisa Suhair Majaj, Paula W. Sunderman and Therese Saliba. Syracuse, NY: Syracuse Univ. Press, 2002. 200–230. * Majaj, Lisa Suhair and Amal Amireh. Etel Adnan: Critical Essays on the Arab-American Writer and Artist. Jefferson, North Carolina: McFarland and Co, 2002. * Marie, Elisabeth Anne. ''Sacrifice, sacrifiée, sacrificatrice: L'étrange triptyque: Sacrifices au féminin dans trois romans francophones libanais.'' Dissertation Abstracts International, Section A: The Humanities and Social Sciences, 2003 May; 63 (11): 3961. U of North Carolina, Chapel Hill, 2002. * [[Sonja Mejcher-Atassi|Mejcher-Atassi, Sonja]]. "Breaking the Silence: Etel Adnan's ''[[Sitt Marie Rose]]'' and ''The Arab Apocalypse''." IN: ''Poetry's Voice-Society's Norms: Forms of Interaction between Middle Eastern Writers and Their Societies.'' Ed. Andreas Pflitsch and Barbara Winckler. Wiesbaden, Germany: Reichert; 2006. pp.&nbsp;201–10 * Mustafa, Daliya Sa'id (translator). "Al-Kitabah bi-lughah ajnabiyyah." ''Alif: Journal of Comparative Poetics'', 2000; 20: 133-43 (Arabic section); 300-01 (English section). * Muzaffar, May. "Iytil 'Adnan: Qarinat al-nur wa-al-ma'." ''Arabi'', 2007 Feb; 579: 64–68. * Obank, Margaret. "Private Syntheses and Multiple Identities." ''[[Banipal|Banipal: Magazine of Modern Arab Literature]]'', 1998 June; 2: 59–61. * Shoaib, Mahwash. "Surpassing Borders and 'Folded Maps': Etel Adnan's Location in ''There''." ''Studies in the Humanities'', 2003 June-Dec; 30 (1-2): 21–28. * "Vitamin P3." [[Phaidon Press]], 2017. {{ISBN|978-0-7148-7145-5}} * Willis, Mary-Angela. "Francophone Literature of the Middle East by Women: Breaking the Walls of Silence." IN: ''Francophone Post-Colonial Cultures: Critical Essays.'' Ed. Kamal Salhi. Lanham, MD: Lexington; 2003. pp.&nbsp;64–74 * Willis, Mary-Angela. ''La Guerre démasquée à travers la voix féminine dans ''Sitt Marie Rose'' d'Etel Adnan et ''Coquelicot du massacre'' d'[[Evelyne Accad]].'' Dissertation Abstracts International, Section A: The Humanities and Social Sciences, 2002 Mar; 62 (9): 3061. U of Alabama, 2001. ==Further reading== === Works on Etel Adnan === * [https://www.galerie-lelong.com/fr/livre/413/leporellos/ Etel Adnan, ''Leporellos'', Galerie Lelong & Co., 2020] * [https://www.galerie-lelong.com/fr/livre/333/estampes-prints-2014-2018/ Etel Adnan, ''Estampes'', Galerie Lelong & Co. 2019] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330085015/https://www.galerie-lelong.com/fr/livre/333/estampes-prints-2014-2018/ |date=2023-03-30 }} * Simone Fattal, ''Etel Adnan, la peinture comme énergie pure'', 2016 * Jean Fremon, Etel Adnan, être là. Galerie Lelong, 2015 * {{Cite book |last1=Hirahara |first1=Naomi |date=2022-02-07 |title=We Are Here |url=https://www.hachettebookgroup.com/titles/naomi-hirahara/we-are-here/9780762479658/ |publisher=Running Press |isbn=978-0-7624-7965-8 |language=en-US }} == Influence on other artists == * Jassem Hindi, ''[https://jassemhindi.cargo.site/Laundry-of-Legends-II Laundry of Legends II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241219091853/https://jassemhindi.cargo.site/Laundry-of-Legends-II |date=2024-12-19 }}'', dance performance based on her poem ''The Arab Apocalypse'' ==External links== {{Sister project links|Etel Adnan}} * {{Official website}} * {{Scopus}} * [http://www.archipelago.org/vol7-2/adnan.htm Translated excerpt from ''Sitt Marie Rose''] * [https://web.archive.org/web/20100615221027/http://culturebase.net/artist.php?4026 Culturebase] (in German) * [https://marteloderubinero.com/index.php?/archives/236-Exploring-the-fascinating-world-of-Etel-Adnan-7-intriguing-facts.html Exploring the fascinating world of Etel Adnan: 7 intriguing facts] * [https://web.archive.org/web/20140201180112/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199401/reflections.in.women.s.eyes.htm Anne Mullin Burnham, ''Reflections in Women's Eyes'', 1994, Saudi Aramco World] * [http://www.awarewomenartists.com/en/artist/etel-adnan/ Etel Adnan]'s page on [http://www.aware-art.org/ Archives of Women Artists, Research and Exhibitions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200811103801/https://aware-art.org/ |date=2020-08-11 }} * {{cite journal |last1=LaBarge |first1=Emily |title=At the Van Gogh Museum: Color as Language |journal=[[London Review of Books]] |date=8 September 2022 |volume=44 |issue=17 |pages=36–37 |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v44/n17/emily-labarge/at-the-van-gogh-museum |access-date=6 October 2022}} {{Feminism}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Adnan, Etel}} [[Category:1925 births]] [[Category:2021 deaths]] [[Category:20th-century American people of Greek descent]] [[Category:20th-century American women artists]] [[Category:21st-century American women writers]] [[Category:Abstract painters]] [[Category:American Arabic-language poets]] [[Category:American feminists]] [[Category:American lesbian writers]] [[Category:American LGBTQ poets]] [[Category:American people of Albanian descent]] [[Category:American people of Syrian descent]] [[Category:American people of Turkish descent]] [[Category:American poets in French]] [[Category:American writers in French]] [[Category:American writers of Greek descent]] [[Category:Artists from Beirut]] [[Category:Calligraffiti artists]] [[Category:Feminist studies scholars]] [[Category:Harvard University alumni]] [[Category:Lambda Literary Award for Lesbian Poetry winners]] [[Category:Lebanese contemporary artists]] [[Category:Lebanese emigrants to the United States]] [[Category:Lebanese essayists]] [[Category:Lebanese expatriates in France]] [[Category:Lebanese feminists]] [[Category:Lebanese lesbians]] [[Category:Lebanese painters]] [[Category:Lebanese women activists]] [[Category:Lebanese women painters]] [[Category:Lebanese women writers]] [[Category:Lesbian artists]] [[Category:Lesbian painters]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] 9tqgskpck58h1gnm4uif21utcrvh2k5 Eastern Music Awards 0 32849 145523 145196 2026-08-03T00:17:20Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145523 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Eastern Eastern Music Award (EMS)'''<ref>{{Cite web|date=2017-06-30|title=Tee Rhyme, Koo Ntakra, Medikal, Pope Skinny lead nominations|url=https://www.pulse.com.gh/story/eastern-music-awards-2017-tee-rhyme-koo-ntakra-medikal-pope-skinny-lead-nominations-2024080123143580334|access-date=2026-02-22|website=Pulse Ghana|language=en}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> nyɛla pina tibu dabisili shɛli bɛ ni zali ni bɛ mali n-kpaŋsiri ''Creative Art'', ka di nyɛla Hi5 Entertainment nima n kpa li. Di nyɛla din niŋda yuuni kamka bɛ nyari sɔŋsim PATER ban n-nyɛ Presenters n-ti A7ssociation [[Eastern Region|Eastern Region,]]  Eastern MUSICAG n ti pahi ban pahi. Lala pina maa tibu ŋɔ nyɛla din kpaŋsiri<ref>{{Cite web|date=2018-09-23|title=Eastern Music Awards 2018 launched in Koforidua|url=https://citinewsroom.com/2018/09/eastern-music-awards-2018-launched-in-koforidua/|access-date=2026-02-22|language=en-US}}</ref> yili yiidiba ban yi Eastern Region yaɣali ŋɔ na. Lala pina ŋɔ tibu dabsa maa yi paagi bɛ gahiri nuu m bolidi yili yiidiba ban m-be [[Eastern Region]] puuni zaa. Eastern Region Music Awards ŋɔ 4th edition daa nyɛla din n-niŋ asibiri dali, silimin gɔli [[December]] biɛɣu pia ni awei dali, yuuni 2020 la ni.<ref>{{Cite web|title=Meet Bryt fm’s Atesemhemaa, Eastern Music Awards 2020 Red Carpet Host|url=https://www.modernghana.com/entertainment/65441/meet-bryt-fms-atesemhemaa-eastern-music-awards.html|access-date=2026-02-22|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Background == Eastern Region Awards ŋɔ nyɛla bɛ ni m piligi shɛli yuuni 2017 puuni, ka di daa tuui n niŋ [[Koforidua]] asibiri dali silimi gɔli [[October]] dabaa anii dali, yuuni 2017 puuni.<ref name=":0">{{Cite news|date=2017-10-08|title=Koo Ntakra crowned artiste of the Year at Eastern Music Awards 2017|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Koo-Ntakra-crowned-artiste-of-the-Year-at-Eastern-Music-Awards-2017-588837|access-date=2026-02-22}}</ref> == Trophy /Plaque == ''Trophy'' bee ''Plaque'' maa nyɛla binshɛli bɛ ni mali n-tiri ban di maa nyɛla bini niŋdi shɛli yuuni kam, saha ŋun di nyɛla bini zaŋ koliba mali shɛli amaa ka di mali taabo gbaabu shɛi ka bi sabi EMA n pa di zuɣu.<ref>{{Cite web|last=kumikasa|date=2019-03-03|title=Eastern Music Awards PLAQUES Ready For Presentation – Offei Wonuanie (EMA PRO)|url=https://kumikasa.com/eastern-music-awards-plaques-ready-for-presentation-offei-wonuanie-ema-pro/|access-date=2026-02-22|website=Kumikasa.Com|language=en-US}}</ref> == So' shɛli bɛ ni n doli m piiri di niriba == Bɛ ni doli so shɛli m piiri li nyɛla din do polo ni yuuni kam. Yili yiidiba, bin kpamba, ban voori bi Kukoli maa ni ban mali nu Timbu ni yila nyɛla bɛ ni yɛn lɛ shɛba baŋsim zaŋ kpa yaɣa maa zaa ka bɛ naan m piigi gbana maa n ti sabi bɛ Yuya. Bɛ nyɛla ban dɛiri ban bori li maa lahabali  bi wɛbsite maa zuɣu, din n nyɛ ( www.easternregionawards.com)<ref>{{Cite web|last=Beenie|first=Elorm|title=Eastern Music Awards 2020 nominations opened, from October 8th {{!}} Beenie Words|url=https://beeniewords.com/eastern-music-awards-2020-nominations-opened-from-october-8th/|access-date=2026-02-22|website=beeniewords.com|language=en-US|archive-date=2024-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213162004/https://beeniewords.com/eastern-music-awards-2020-nominations-opened-from-october-8th/|url-status=dead}}</ref> == Pin' gahinda pubu pubu == * ''Artist of the Year'' * ''Hiplife/Hip Hop Act of the Year'' * ''Song of the Year'' * ''Hip Hop Song of the Year'' * ''Promoter of the Year'' * ''Collaboration of the Year'' * ''Reggae-Dancehall Song of the Year'' * ''Reggae-Dancehall Act of the Year'' * ''Best Group of the Year'' * ''Eastern International Act of the Year'' * ''East-side Song of the Year'' * ''Rap Act of the Year'' * ''Most Promising Act of the Year'' * ''Gospel Song of the Year'' * ''Gospel Act of the Year'' * ''Highlife Song of the Year'' * ''Highlife Act of the Year'' * ''Male Vocalist of the Year'' * ''Female Vocalist of the Year'' * ''Afropop Song of the Year'' * ''Afropop Act of the Year'' * ''Eastern Pride of the Year'' * ''Most Influential Act of the Year'' * ''Viral Song of the Year'' * ''Sound Engineer of the Year'' * ''Music Producer of the Year'' * ''Music Video of the Year'' * ''Video Director of the Year'' == Eastern Region nima pin' gahinda n-ti yili yidi binŋa == ''Artist of the year'' din n nyɛ yili yidi binŋa lala yuuni maa zaa, nyɛla bini mali shɛli pini n tiri ninvuɣu so kpaŋba maa, ban zali lala pina ŋɔ maa ni salo maa ni piigi so, lala yili yida ŋun yi yili na bi yila na ka di duɣi bara tiŋgbani maa ni == Ban di Artist of the year kpaŋma pina == * 2017: Koo Ntakra.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|date=2017-10-12|title=Koo Ntakra crowned ‘Artiste of the Year’ at 2017 Darling Eastern Music Awards - Adomonline.com|url=https://www.adomonline.com/koo-ntakra-crowned-artiste-year-2017-darling-eastern-music-awards/|access-date=2026-02-22|language=en-US}}</ref> * 2018: [[Kuami Eugene]]<ref>{{Cite web|last=Jonilar|date=2018-12-14|title=Eastern Music Awards: Full list of winners|url=https://jonilar.net/2018/12/14/eastern-music-awards-full-list-of-winners/|access-date=2026-02-22|website=Jonilar|language=en-US|archive-date=2023-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230109024443/https://jonilar.net/2018/12/14/eastern-music-awards-full-list-of-winners/|url-status=dead}}</ref> * 2019: Phada Gàza<ref>{{Cite news|date=2019-12-09|title=Full List Of Winners For Eastern Music Awards 2019 {{!}} Wyse Promotions|language=en-US|work=Wyse Promotions|url=https://wysepromotions.com/full-list-of-winners-for-eastern-music-awards-2019/|access-date=2026-02-22|archive-date=2020-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920120205/https://wysepromotions.com/full-list-of-winners-for-eastern-music-awards-2019/|url-status=dead}}</ref> * 2020: Stone Gee<ref>{{Cite web|date=2020-12-22|title=EMA 2020: Stone Gee Grabs Three Awards|url=https://dailyguidenetwork.com/ema-2020-stone-gee-grabs-three-awards/|access-date=2026-02-22|website=DailyGuide Network|language=en-US}}</ref> * 2021 Tee Rhyme * 2022 Ko7 * 2023 Stone Gee == Kundivihira == <references /> [[Pubu:Ghanaian music awards]] [[Pubu:Awards established in 2017]] [[Pubu:Annual events in Ghana]] [[Pubu:WLF 2026]] 6ojyprno16e4r19e5xnewa1xty76neo FESTIMA 0 33288 145527 143829 2026-08-03T00:46:02Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145527 wikitext text/x-wiki '''Festival International des Masques et des Arts''' Tinduya [[chuɣu]] shɛli bi ni puhiri ka duɣiri nina mini nuuni tuma), bee '''FESTIMA''',nyɛla kaya ni taada chuɣu din puhiri Africa tiŋa yuli booni Dédougou, din be [[Burkina Faso]] la<ref>{{Cite web|last=Lankoandé|first=Blaise|title=::FESTMA::|url=http://www.festima.org/|access-date=2026-06-26|website=www.festima.org|archive-date=2006-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20060211031810/http://www.festima.org/|url-status=dead}}</ref>.Bi di laɣiri ni niŋ din ni din yɛn che ka ti kaya ni taada be kpi .Di Kula arizichi n niŋ din ni duu yɛn sɔŋ kaya ni taada toontibo ti ni zaya saha shɛli ŋɔ ,FESTIMA features masks and traditions from several West [[Afrika|Africa]] tiŋsi.<ref>{{Cite web|last=Page|first=Thomas|date=2016-05-13|title=The masked men of Burkina Faso|url=https://www.cnn.com/style/article/festima-burkina-faso|access-date=2026-06-26|website=CNN|language=en}}</ref>di yi pa niŋdila buyi zuɣu hali kabɔ kaani di yuma. Bɛ ni na yoli kuli n niŋ shɛli ŋɔ, din pahi pia ni anu. Daa niŋla February goli ni dabisili 29 to March 7, yuuni 2020, ankuy.<ref>{{Cite news|title=FESTIMA 2022 in Dédougou, Burkina Faso {{!}} Everfest|language=en|work=Everfest.com|url=https://www.everfest.com/e/festima-dedougou-burkina-faso|access-date=2026-06-26|archive-date=2023-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223180227/https://www.everfest.com/e/festima-dedougou-burkina-faso|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=B24|first=Rédaction|date=2020-03-03|title=FESTIMA 2020 : Un défi culturel, sécuritaire et économique|url=https://burkina24.com/2020/03/03/festima-2020-un-defi-culturel-securitaire-et-economique/|access-date=2026-06-27|website=Burkina24.com – Actualité du Burkina Faso 24h/24|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|last=hachem|date=2020-03-16|title=FESTIMA 2020 : Entre tradition du masque et modernité|url=https://leconomistedufaso.com/2020/03/03/festima-2020-entre-tradition-du-masque-et-modernite/|access-date=2026-06-27|website=L'economiste du faso|language=fr-FR}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Taarihi == Yuuni 1996, Burkinabé shikurubihi shɛba daa kpala ASAMA, laɣingu shɛli din guri ka taɣiri nina ni pɔbibu, din yɛn che ka ninni pɔbibu ti kali puuni chaŋ tooni. Yɛltɔɣ' nima daa wuhiya ni bɛ bɔri ni kali puuni nima ni pɔbibu pahi ti biɛhigu puuni.<ref>{{Cite news|title=FESTIMA 2022 in Dédougou, Burkina Faso {{!}} Everfest|language=en|work=Everfest.com|url=https://www.everfest.com/e/festima-dedougou-burkina-faso|access-date=2026-06-27|archive-date=2023-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223180227/https://www.everfest.com/e/festima-dedougou-burkina-faso|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|last=Harris|first=Rachel Lee|date=2016-01-08|title=Where Music Lovers Should Go in 2016|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2016/01/10/travel/places-to-visit-music.html|access-date=2026-06-27|issn=0362-4331}}</ref>lala ninni pɔbibu ŋo maa nyɛla adiini biɛhigu, taarihi zan chaŋ binkɔbiri polo.<ref>{{Cite web|last=Loov|first=Jacob Balzani|title=In Burkina Faso: FESTIMA, a festival of African masks|url=https://www.aljazeera.com/gallery/2016/3/13/in-burkina-faso-festima-a-festival-of-african-masks|access-date=2026-06-27|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> Ayi kana ti yuli kɔbiga puuni vaabu pia ni anu niriba ni. Pam nyɛla Musulinima tingbani maa ni, namin mi bɛ tooi pɔbiri bɛ ninni bɛ diɛma puuni.dinzuɣu, ASAMA laɣingu nima maa dihitabili ni ninni pɔbibu man tooi mali anfaani n ti ti kali diɛma.<ref>{{Cite web|last=Page|first=Thomas|date=2016-05-13|title=The masked men of Burkina Faso|url=https://www.cnn.com/style/article/festima-burkina-faso|access-date=2026-06-27|website=CNN|language=en}}</ref> == Diɛma == FESTIMA diɛma maa diɛmbu, shɛli polo ban pɔbiri bɛ ninni maa wara,<ref>{{Cite news|last=Harris|first=Rachel Lee|date=2016-01-08|title=Where Music Lovers Should Go in 2016|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2016/01/10/travel/places-to-visit-music.html|access-date=2026-06-27|issn=0362-4331}}</ref> ka shɛba mi doli ba ni ŋmɛri binkumda,<ref>{{Cite web|last=Loov|first=Jacob Balzani|title=In Burkina Faso: FESTIMA, a festival of African masks|url=https://www.aljazeera.com/gallery/2016/3/13/in-burkina-faso-festima-a-festival-of-african-masks|access-date=2026-06-27|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> ka so mi beni n wuhiri bɛ waa maa gbunni ni nyɛ shɛm. Bala shɛba ban tooi niŋdili n nyɛ Bwaba, Marka, ni Yɔriba nima. FESTIMA gba tooi mali binyɛra pam niŋbu zaŋ kpa kali polo m pahira kamani kali yɛl' kpani, salima salimbu niriba sunsuuni, bɔhimbu bihi sunsuuni ni daabiligu.<ref>{{Cite web|last=Page|first=Thomas|date=2016-05-13|title=The masked men of Burkina Faso|url=https://www.cnn.com/style/article/festima-burkina-faso|access-date=2026-06-27|website=CNN|language=en}}</ref> == Kundivihira == g6zrbogc3nv5xl1hhh75wz7u322wzuy Kwilu River 0 33384 145552 140148 2026-08-03T05:22:06Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145552 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Kwilu Mɔɣili''' ([[Portuguese language|Portuguese]]: ''Rio Cuílo''; [[French language|French]]: ''Rivière Kwilu''; [[Dutch language|Dutch]]: ''Kwilu Rivier'') nyɛla mɔɣili zaŋ n-ti Lunda Norte yaɣili mini Lunda Sul yaɣili din be [[Angola]] mini Kwilu yaɣili, shɛba nyɛla ban daa na mi li Bandundu yaɣili din be [[Democratic Republic of the Congo]] (DRC) zaŋ chaŋ Bandundu ni ka di chirigi [[Kwango River|Kwango Mɔɣili]] pɔi ka di naai boli [[Kasai River|Kasai Mɔɣili]]. DRC tiŋgbani maa ni mɔɣili ŋɔ nyɛla din zɔri gindi tiŋsi kamani Gungu, Kikwit, Bulungu, Bagata, Rutherfordia n-ti pahi Bandundu.{{sfn|Blaes|2008}} Lusanga, bɛ ni daa na mi shɛli Leverville nyɛla din be Kwenge mɔɣili ni chirigi Kwilu, di nyɛla din be Kikwit mini Bulungu sunsuuni.<ref>{{cite web |url=http://www.basenji.org/BasenjiU/Owner/103History/TimePDFs/MBWaNaBasenjiWarrington.pdf |title=M'Bwa na Basenji |author=C.J. Warrington |work=The Basenji |date=May 1972 |access-date=2012-02-02 |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228034228/http://www.basenji.org/BasenjiU/Owner/103History/TimePDFs/MBWaNaBasenjiWarrington.pdf |url-status=dead }}</ref> == Characteristics == Di nyɛla Meandering mɔɣili. Mɔɣili maa noli nyɛla din yɛliŋ nyɛ mitanima kɔbisiwɔi ni pihinu. Mɔɣili maa shee nyɛla din deegi bihigu.<ref name="hani">{{cite journal |last1=Hanibal Lemma |first1=and colleagues |title=Bedload transport measurements in the Gilgel Abay River, Lake Tana Basin, Ethiopia (Table 7) |journal=Journal of Hydrology |date=2019 |volume=577 |article-number=123968 |doi=10.1016/j.jhydrol.2019.123968 |s2cid=199099061 }}</ref> Mɔɣili ŋɔ waɣilim nyɛla Kilomitanima kɔbisiwɔi ni pihiyobu ni anu. Shiɣuni, ko'kpɛɣu nyɛla din tooi niŋdi lala yaɣili ŋɔ ka di tooi deeri polo kamani kilomitanima 1,550. Mɔɣili maa ni tooi nyari di kom luɣ'shɛli waɣilim nyɛla mitanima 1,000 zaŋ chaŋ 1,800 Angolan. Yuuni 2011 vihigu nyɛla din wuhi ni zahim balibu kamani kɔbigi ni pinaata nyɛ din be mɔɣili ŋɔ ni.{{sfn|Munene|Stiassny|2011}} <gallery widths="250px" heights="180px"> File:Au bord de la rivère Kwilu à Bandundu.jpg|Beside the river at [[Bandundu (city)|Bandundu]], June 2007 File:Rivière Kwilu à Bandundu.jpg|The river at [[Bandundu (city)|Bandundu]], June 2007 </gallery> ==Kundivihira == {{Reflist |colwidth=30em}} ==Din yi shɛli na == {{Refbegin}} *{{cite web|url=http://www.rgc.cd/doctech/UNDP-GIS-25_RDC_administratif.pdf|title=Découpage administratif de la République Démocratique du Congo|last=Blaes|first=X.|date=October 2008|publisher=UNOCHA and PNUD|access-date=2011-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160818075411/http://www.rgc.cd/doctech/UNDP-GIS-25_RDC_administratif.pdf|archive-date=2016-08-18}} *{{cite journal|last2=Stiassny|first2=Melanie L. J.|year=2011|title=Fishes of the Kwilu River (Kasai basin, central Africa): A list of species collected in the vicinity of Kikwit, Bandundu Province, Democratic Republic of Congo|journal=Check List|volume=7|issue=5|first1=José Justin Mbimbi Mayi|last1=Munene|page=691|doi=10.15560/7.5.691|doi-access=free}} {{Refend}} {{Authority control}} [[Category:Rivers of Angola]] [[Category:Rivers of the Democratic Republic of the Congo]] [[Category:International rivers of Africa]] oc63h29kl2mo2154q01kfcb3q578352 Kwenge River 0 33385 145551 140145 2026-08-03T05:18:47Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145551 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{short description|Stream in Bandundu Province, Democratic Republic of the Congo}} {{Coord|4.840404|S|18.721991|E|display=title}} [[File:Kasai River Catchment OSM.png|thumb|The Kwenge River in the Kasai catchment (center left)]] '''Kwenge Mɔɣili''' ([[French language|French]]: ''Rivière Kwenge'') ŋɔ nyɛla kulibɔŋ din be Bandundu yaɣili zaŋ n-ti [[Democratic Republic of the Congo]]. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din piligi [[Angola]], kamani kilomitanima dibaa ayobu zuɣu di nyɛla din pahi di tarisi ni Angola mini DRC tiŋgbana tarisi.<ref>{{cite web|url=https://www.google.com/maps/place/4%C2%B050'25.5%22S+18%C2%B043'19.2%22E/@-7.9534875,18.7487729,13.13z/data=!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d-4.840404!4d18.721991?hl=en|title=Kwenge|website=GoogleMaps|access-date=29 September 2020}}</ref> Di nyɛla din zɔri kpari wulinpuhili bin din gbaai Angola tiŋgbani tarisi zaŋ chaŋ Kwango mini Kwilu yaɣili pɔi ka naayi chirigi [[Kwilu River|Kwilu Mɔɣili]] .<ref>{{cite web|url=http://www.rgc.cd/doctech/UNDP-GIS-25_RDC_administratif.pdf |title=Découpage administratif de la République Démocratique du Congo |last=Blaes |first=X. |date=October 2008 |publisher=UNOCHA and PNUD |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818075411/http://www.rgc.cd/doctech/UNDP-GIS-25_RDC_administratif.pdf |archive-date=2016-08-18 }}</ref> Lusanga, bɛ ni daa na mi shɛli Leverville nyɛla din miri Kwenge mini Kwilu mɔɣa ŋɔ.<ref>{{cite web |url=http://www.basenji.org/BasenjiU/Owner/103History/TimePDFs/MBWaNaBasenjiWarrington.pdf |title=M'Bwa na Basenji |author=C.J. Warrington |work=The Basenji |date=May 1972 |access-date=2012-02-02 |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228034228/http://www.basenji.org/BasenjiU/Owner/103History/TimePDFs/MBWaNaBasenjiWarrington.pdf |url-status=dead }}</ref> Tiŋgbani shɛli din be Kwilu mini Kwenge sunsuuni nyɛla luɣ'shɛli Pende niriba ni daa na be.<ref>{{cite web |url = http://www.tribal-art-auktion.de/en/news/98/ |title = Tribal Treasures |date = August 25, 2011 |publisher = Zemanek-Münster |access-date = 2012-02-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120817022444/http://www.tribal-art-auktion.de/en/news/98/ |archive-date = August 17, 2012 }}</ref> Suku niriba ban daa kana lala yaɣili ŋɔ ka daa yina [[Kwango River|Kwango Mɔɣili]] polo yuuni 1800s nyɛla ban be Bakali mini Kwenge mɔɣa sunsuuni .<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=a1uFe__DEB4C&pg=PA83 |page=83 |title=The family estate in Africa: studies in the role of property in family structure and lineage continuity |author=Robert F. Gray, P. H. Gulliver |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=0-415-32985-X}}</ref> Mɔɣili maa gbunni polo tiŋgbani maa nyɛla baa ka nyɛ luɣ'shɛli ko'kpɛɣu ni tooi niŋda.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC&pg=PA531 |page=531 |title=A directory of African wetlands |author=R. H. Hughes |author2=J. S. Hughes |publisher=IUCN |year=1992 |isbn=2-88032-949-3}}</ref> ==Kundivihira == {{reflist}} [[Category:Rivers of the Democratic Republic of the Congo]] [[Category:Rivers of Angola]] [[Category:International rivers of Africa]] [[Category:Angola–Democratic Republic of the Congo border]] [[Category:Border rivers]] 7ndhv9gpjvbwp4bu6esod7krof83czn Elizabeth Blackwell 0 33610 145517 144942 2026-08-02T22:48:31Z Nasiba Haruna 7415 Edit article 145517 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Elizabeth Blackwell''' daa nyɛla bɛ ni dɔɣi so America tin-gbanni . Bɛ dɔɣi o la ( Silimiin-goli February dabaata dali, yuuni 1821 ni - ka o kani silimiin-goli May bɛɣu pihita ni yini dali, yuuni 1910 ni). America zaa, ŋuna n daa nyɛl tuuli ŋun karim n deei dɔɣite tali shehira gbaŋ ( Degree) ka nyɛ paɣa, ŋuna n daa lahi nyɛ tuuli paɣa so ŋun karim deei lala baŋsim maa United Kingdom kundivihira puuni[1]. Blackwell daa nyɛla ninvuɣ' so ŋun kpaŋ o maŋa pam paɣaba zaŋ chaŋ paɣaba doɣitetali karim polo America puuni ni United Kingdom zaasa. O kpaŋ maŋ ŋo zuɣu che ka bɛ teeiri o yala yuuni kam pulini ka di nyɛ bɛ sabila o yuli m pa salima cheeni nim zuɣu m mali tiri paɣa kam ŋun kpaŋ o maŋ pam lala yahili maa.<ref name=":0">{{Cite web|title=Book sources - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9781909609785|access-date=2026-07-19|website=en.wikipedia.org|language=en}}</ref> Blackwell daa na bɛ tɛɣiri ni o ti lebi dɔɣite[<ref name=":0" />]. O daa karimmi n lebi karimba din yɛn soŋ oka o tooi gbubi o malibu. Sokam daa teɣiya ka lala tuma ŋo kuli nyɛ tuun shɛli paɣaba man ni tooi tum shɛli lala saha maa (1800s), to amaa, daa ti bi lahi gbaali yaha. Daliri shɛli zuɣu Blackwell man daa pa bori ni o karim dɔɣite tali n daa nyɛ o zosimo ni daa ti gbaai doro ka yɛli ni doro maa naan ku wum o pam din deei yi di niŋ ka ka o paɣa kpee n yɛn liɣiri o zuhu. Blackwell ni daa wum lala, o daa sabi gbana pam n niŋ dɔɣite tali shikuru kɔrisi amaa ka bɛ zaa so bi ti o soli ni o karim bɛ shikuru ni pirimla o daa nyɛ paɣa zuɣu, gbaai yihila Geneva Medical College New York, ka doo daa dem m piigi o ni o kana ti karim[<ref>{{Cite web|last=Boomer|first=Lee|title=Life Story: Elizabeth Blackwell - Women & the American Story|url=https://wams.nyhistory.org/a-nation-divided/civil-war/elizabeth-blackwell/|access-date=2026-07-19|website=wams.nyhistory.org|language=en-US|archive-date=2025-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20250323013043/https://wams.nyhistory.org/a-nation-divided/civil-war/elizabeth-blackwell/|url-status=dead}}</ref>][<ref>{{Cite web|title=Redirecting to resource... {{!}} OU Libraries|url=https://libraries.ou.edu/access.aspx|access-date=2026-07-19|website=libraries.ou.edu|language=en}}</ref>]. Lala yuuni maa (1847), Blackwell daa lee paɣa ŋun nyɛ piligu n chaŋ dɔɣite shikuru United State tingbani[<ref name=":0" />]. Yuuni 1871, Geneva Medical College daa nyɛla bɛ kpari shɛli ka zaŋli ka daa labisili ti niŋ Syrinacuse University hali ni yuuni 1950 ka bɛ daa yihili ka bolli Suny update Medical University, ka daa kali Blackwell m pahi bɛ shikurubi` kpɛma puuni [<ref>{{Citation|title=State University of New York Upstate Medical University|date=2026-06-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=State_University_of_New_York_Upstate_Medical_University&oldid=1359872448|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-19}}</ref>].   Blackwell daa yihi o piligu Buku ka di jendia puuni doro yuli booni '''typhoid fever''' 1849 yuuni, Buffalo Medical Journal and monthly Review kpanjɔɣu puuni, o ni daa kuli karim naai [<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1364175916|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-19}}</ref>[<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1364175916|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-19}}</ref>], lala sabbu maa n daa nyɛ sabiri sheli din nyɛ piligu United States dɔɣite ni sabi ka nyɛ paɣa. Dimbɔŋɔ daa nyɛla din wuhi o ni mali zaɣa shɛli zaŋ kpa ninsalinima ni mali muhisuɣu shɛŋa,  ka lahi bori aadalichi n tiri paɣaba ti ʒileli puunni [<ref name=":1">{{Cite web|title=Book sources - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9781909609785|access-date=2026-07-19|website=en.wikipedia.org|language=en}}</ref>]. Blackwell mini o tizo emily Blackwell daa kpa ʒiŋgama tuma duzuɣu bɛ ni daa bɔli shɛli "New York Infirmary for Women and Children" 1857, n daa leri bihi mini paɣaba baŋsim zaŋ jendi di ni niŋ talahi shem ni paɣa karim shikuru [<ref name=":1" />]. Blackwell daa kpaŋ o maŋ pam yuuni 1961 America nima ni daa zabiri tab' la, o daa lahim neesi bihi ka bɛ wbori alaafee tiri barinima ka lahi kpa " Medical school for women". O (Blackwell )ni daa labi England, o daa soŋya ka bɛ kpa "London School of Merdicine for Women" yuuni 1874 == Early life == Yuuni 3rd February 1821, ka bɛ daa dɔɣi Elizabeth, Bristol, England tingbani, o ba (Samuel Blackwell) daa tumdila shikiri tuma, ka o paɣa mii daa nyɛ Hannah (Lane) Blackwell.[<ref name=":2">{{Cite web|title=Book sources - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-405-14106-5|access-date=2026-07-19|website=en.wikipedia.org|language=en}}</ref>][<ref>{{Cite web|title=Book sources - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-405-14106-5|access-date=2026-07-19|website=en.wikipedia.org|language=en}}</ref>] o daa malila biɛya,bi daa nyɛla bi niribaa ayi Anna mini Marian, o daa laɣi mali tizobihi ayobu; bɛni n- nyɛ Samuel( Samuel daa kpɔɣila Anointte brown), Henry( henry daa kpɔɣila Lucy stone), Emily( Emily daa nyɛla bi pʋɣʋbɛliso ŋɔ daa paɣi bi pʋɣ'si ayi shɛba bɛni daa naagi medicine US tigbani), ka Sarah mini Ellen (daa nyɛla writers),John mini Geoge daa lahi mali o  bipuɣin'tab anaɣi, bɛni n- daa nyɛli Barbara, Ann, Lucy ni Mary amaa bin daa leei nyɛla tumtumdiba yil' maa ni (maidens).[<ref name=":3">{{Cite web|title=Book sources - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-405-14106-5|access-date=2026-07-19|website=en.wikipedia.org|language=en}}</ref>] Yuuni 1832, Blackwell mini o daŋ daa yihisi Bristol, England, n kuli New York dama o ba ( Samuel Blackwell) shikiri tuma duzuɣu maa zaa daa dila buɣum.[<ref name=":1" />] Bɛ ni daa labi New York, Samuel Blackwell daa lebi la "Abolitionist" bin daa tuɣuri n kariti paɣaba, daba ni bi leri nahingu biɛhigu la. Dinzuɣu, di daa kpalim zooya pam ka Samuel mini o daŋ gbaari gbaabu bɛ didu saha zaŋ kpa bɛ ni kuli yen niŋ shɛm ka salinim' che paɣaba, daba ni bi leri nahimbu. Lala ŋo daa che ka Hannaf (Samuel paɣa) haŋkal zaa labi bihi viɛnyɛlinga wumsibu polo. Din kuli yɛn gu ka tahi bihi bubu, Barbara Blackwell daa sabirila bia kam ni tum taali sheli, din deei yi ti niŋ ka di zooi pam, ka bɛ yihi o bɛ gbaabu saha maa ni din kuli yɛn che ka o bi lahi pahi lala. Samuel gba daa ti o bihi maa gab'wahinli pam zaŋ kpa bɛ shikuru karimbu polo.[<ref name=":2" />] Samuel Blackwell daa mali zaɣa pam ka lahi niŋdi o bihi nimmohi zaŋ kpa bɛ daadiini mini bɛ shikuru karimbu polo. O dihi tabili daa nyɛmi ni bia kam di bahi bahindi bipuɣinga tu ni o mali soya kam din kuli yɛn sɔŋ o ka o too zaŋ Naawuni ni ti o baŋsim shɛli n ku bukaata biɛhigu ni. Lala saha maa, niriba pam daa kuli tiɛhimi ni paɣa ku tu ka o biɛla daaŋa ni bee ka o nyɛla karimba n wuhiri shikuru. Karimba shɛba ban daa wuhiri Blackwell daa nyɛla Gomnanti ni yori shɛba ka sheb mii daa kuli nyɛla o ba gba ni daa kpuɣI shɛba ni bɛ soŋ di o bia maa o bɔhimbu ni. Dimbɔŋɔ daa che ka o dii bi too niŋdi niŋdi ningbina ni o taba nahila o daŋ o ni daa kuli yiɣisirina [<ref name=":3" />]. Di daa bi yuui, ka Blackwell ba (Samuel) daa kani. Lala saha maa o ( Blackwell) daa nyɛla yuunn pia ni ayopɔin (17). Bɛ daa labila Cincinnati ka o ba maa naan yi kani, ka yɛ buni din daa dii bi galisi n niŋ bɛ nuuni. == Early Adulthood   == Blackwell malibu maa daa mali muhisuɣu pam zaŋ kpa bɛ arizichi polo ka dimbɔŋɔ bi yi shɛli pahala bɛ ba ni kani ka che sheli maa daa bi yaɣi lala. Din daa ti miigi, Blackwell mini Anna, ni Marian daa kpala shikuru, ka piig yuli bolli ni " The Cincinnati English and French Academy for Young Ladies"[<ref>{{Cite web|date=2017-03-10|title=Elizabeth Blackwell {{!}} Walnut Hills Historical Society|url=https://walnuthillsstories.org/stories/elizabeth-blackwell/|access-date=2026-07-19|language=en-US}}</ref>], bi shikuru bihi maa ni daa yori lahi shɛŋa maa daa soŋ Blackwell mini o mabihi maa ka bɛ lahim lihiri[<ref name=":3" />]. Blackwell yaa daa dii lan ka paɣaba mini bi'leri nahingu tuhikari la polo dama o zaɣa zaa daa kpalimla bɛ shikuru maa gbubbu ni[<ref name=":2" />]. Yuuni 1838 December ni, Blackwell ma bia, Anna daa dɔliso niŋ dolo dolo jema sheli din yuli daa nyɛ "Saint Paul's Episcopal Church". Amaa, yuuni 1839, Blackwell daa tahi o hankali din daa ti niŋ ka william Henry channing paai na Cincinnati. Channing, ŋun daa nyɛ pasta zaŋ ti Unitarian church daa labisi Blackwell na ka o ti doli Unitarian church n jemda. Dimbɔŋɔ daa che ka bɛ shikuru maa yaa gbarigi ka daa ti bahi kpi yuuni 1842. Blackwell daa kpalim wuhirila "private" shikuru ti.<ref name=":2" /> Channing ni daa paa cincinnati, blackweii suhu daa lahi labina shikuru karimbu ni pam. O daa lahi pili karimbu, ka sabiri salin' ŋmahi ka daa lahi doli dolo dolo nim ( Quarker, Millerite, Jewish). 1840s yuma ni, o daa lahi tehiri ka sabiri n niŋ o daashili buku(diary) puuni, o daa lahi sabiri washiika nima zaŋ jendi paɣaba biɛhisuŋ polo hali o daa tim nuu Harrison toon tali bɔbu polo 1840<ref name=":2" /> Yuuni 1844, blackwell tizo, Anna daa sɔŋ o ka o daa lahi nyɛ karimba tali tuma din yɔri daa paai $1,000 ($34,554) yuuni pulini England yahili din yuli daa nyɛ Henderson, Kentucky. O nini daa tihi tuma maa pam to amaa o biɛhigu shee daa nyɛla muhisuɣu n-ti o. O daa lahi nye dab' tali ni nyɛ binshɛɣu ka di daa lahi niŋ o muhusuhu pam ka di ka zaŋbuɣusi. O daa sabi niŋ o daashili buku(diary) ni, "kind as people were to me personally, the sense of injustice was continually outraged; and at the end of first term of engagement I resigned the situation [<ref>{{Cite web|date=2017-03-10|title=Elizabeth Blackwell {{!}} Walnut Hills Historical Society|url=https://walnuthillsstories.org/stories/elizabeth-blackwell/|access-date=2026-07-19|language=en-US}}</ref>]. O daa ni chira ayɔbu ni ka daa lahi labi cincinnati <ref name=":4">{{Cite book|last=Blackwell|first=Elizabeth|url=http://archive.org/details/pioneerworkinop00blacgoog|title=Pioneer work in opening the medical profession to women|date=1895|publisher=London and New York, Longmans, Green, and co.|others=unknown library}}</ref> == Education   == ==== Persuit of Medical Education ==== Yaha, Blackwell tizo Anna daa lahi soŋ o ka o nya tuma, o daa pa wuhirila yila Asheville, North Calorina ka o niya daa nye ni o zaŋli n lahisi lihiri kamani $3,000 din yen soŋ o o dohite tali shikuru maa polo.  Blackwell daa nyɛ pasita yuli daa booni John Dickson Ashevillle maa ŋun daa sɔŋ o ka o lahi pili o dɔɣite tali maa karimbu. Ashevillle maa, Blackwell kɔŋko biɛhigu daa lahi pa o muhisuɣu.  O daa lahi kpa alahiri dali shikuru m wuhiri niriba bini kuli yɛn niŋ shɛ ka daba gbaɣibu mini nahingu yihi ka firi ti ʒileli puunni<ref name=":2" /> [[Lahabali kɔligu:Elizabeth Blackwell (M.D.).jpg|thumb|Elizabeth Blackwell ]] Di daa bi niŋ dabaayi ka Dr Dickson shikuru maa gba kpari. Blackwell daa yimi n tahi shikuru sheli (bɛ ni daa mi Charleston, din daa be Dickson tizo sulinsi ni) n ti lahi pili wuhibu(1846). Dokta Dickdon tizo daa sɔŋ Blackwell ka sabi washiika nima n-ti dɔɣite tali shikuruti amaa bɛ so daa bɛ ti ba soli ni Blackwell karim bɛ sani. Yuuni 1847, Blackwell daa yi Charleston n labi Philadelphia (New York ) ka o niya nyɛ ni o niŋ vihigu zaŋ jendi anfaani shɛŋa din be dɔɣite tali shikuru chandi ni. Blavkwell suɣigu daa kuli nyɛ mi ni Philadelphia dɔɣite tali shikuru maa deei n niŋ bɛ shikuru ni ka o karim<ref name=":4" />. Blackwell ni daa kuli paai Philadelphia, o daa sohimi chaŋ n-ti be Jonathan M. Allen sani n bɔhim "anatomy" (binvura mini bɛ ningbun tuha) din kuli yɛn che ka shikuru sheli deei gi o tiŋ maa ni ( Philadelphia ). Blackwell daa bi niŋ saha dama shikuru kam daa zahisiya ni bɛ ku deei gi o. Doɣite sheba daa sahisi o ni o chami paris n ti  karim ni bee ka o ni'm o maŋ ka doo n nye o la din yɛn che ka shikuru shikuru sheli deei gi o. Daliri shɛŋa din daa kuli che ka be bɛ moŋdi o "admission"  maa n daa nyɛ; (1) o ni daa nyɛ paɣa maa sokam daa teɣimi ni o ka di fahim (2) Bi daa bi  yu ni bɛ ti binshɛɣu din yɛn soŋ o ka o tooi bɔhim hali o yi bɔɣim n gari dɔbbi maa zaa. O suhu ni daa kuli yahiri dɔɣite tali maa zuɣu kɔŋko, o daa sabila gbana n-ti shikuru kolinkoba pia ni ayi. ==== Medical Education in USA   ==== Yuuni 1847 October ni, Geneva Medical College (New York) daa ti Blackwell soli ni o karimmi o dɔɣite tali maa bɛ shikuru ni. Blackwell ni daa nyɛ paɣa maa zuɣu, shikuru kpamba maa daa zaŋla o shikuru maa ni kpebu na n sɔŋ bɛ shikurubihi maa ni bɛ piima " o kpemina bee o di  kpena". Shikurubihi maa ban daa zaŋ li mi n niŋ diɛma ni yere yere amaa ka daa leei piigi ni bɛ kpɔhi mi o<ref>{{Cite web|date=2017-03-10|title=Elizabeth Blackwell {{!}} Walnut Hills Historical Society|url=https://walnuthillsstories.org/stories/elizabeth-blackwell/|access-date=2026-07-20|language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1364175916|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-20}}</ref> [[Lahabali kɔligu:Portrait of Elizabeth Blackwell seated in profile, ca. 1850-1860. (20951054030).jpg|thumb|Portrait of Elizabeth Blackwell in America]] Blackwell ni daa chaŋ shikuru maa ni, shikuru bil' kam ŋun daa be ni daa lihirimi ʒiemdi o dama o nyɛ paɣa zuɣu. Lala zuɣu o gba daa girila o loŋ ka zaɣisi  ni o bi  yɛn pii zɔsimo. Bɛ ni daa ti tiba dabisa biɛla ni bɛ kuli yiŋa n-ti vuhi, Blackwell daa labi o biɛhigu shee (Philadelphia) n-ti be o beli so sani. Nimaani, o daa sabi n-ti tiŋ' maa ni ashibiti nimani bɛ ti o soli ka o mali o ni daa bɔɣim sheli biɛla maa n kuri anfaani. Ashibiti yuli daa booni "Blockley Almshouse" daa ti o soli ka o chaŋ n-ti be nimaani m bɔhindi m paɣira. Hali di daa bi niŋ tom ti o maa zaa yɔli, dɔɣite bihi sheba bin daa be nimaani maa daa je o soŋbu zaŋ kpa barinima tibbu pɔlo. Blackwell daa lebiginsim pam o bohimbu maa nimaani amaa binshɛɣu din daa nyɛ o muhisuɣu daa nyela "Typhus" ( dori biɛhu din sahindi niri binnyori ni o sopuhu zaa} barinima lala yahili maa. Dimbɔŋɔ zuɣu daa che ka o sabi n jendi "Typhus" doro ŋo bɛ naabu saha  (Geneva Medical College). Lala sabbu maa nyɛbili daa kuli jendila ninsalinima daalaafee ni bɛ biɛrisuŋ din kuli yɛn niŋ ka bɛ daalaafee niŋ tabata<ref name=":2" />. Yuuni 1849 January 23rd, Blackwell daa leei paɣa so ŋun nyɛ piligu n karim deei dohite tali shehira gbaŋ (Degree) United States zaa <ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1364175916|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-20}}</ref><ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1364175916|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-20}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-03-10|title=Elizabeth Blackwell {{!}} Walnut Hills Historical Society|url=https://walnuthillsstories.org/stories/elizabeth-blackwell/|access-date=2026-07-20|language=en-US}}</ref>Tiŋ' maa ni lahibaya kpanjɔɣu daa yihi o karim naai (graduation) maa polo ni, din daa poli gili luhili kam naa, Charles Lee daa wuhi o o nintiɣili ka da ti o o (Blackwell) jilima ni nyɛ shɛli <ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1364175916|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-20}}</ref> === Medical Education in Europe === Yuuni 1869 April ni, Blackwell daa gbaai ya ni o labi Europe n-ti tuhi o bɔhimbu. O daa gili kaai ashibiti nim biɛla ka daa lahi labi paris tingbani. Europe maa, Asibiti nim pam daa zahisi o ka di nyela o ni yere paɣa maa zuɣu. Silimiin goli June ni, "La Martenitē"<ref name=":5" /> daa sahiya n-ti Blackwell ni o tum bɛ daa ashibiti ni  amaa ka daa leei yeli o ni bɛ yen gbubi  o mi ka nŋn na nye shikuru bil' la amaa ka dohite maŋli. Ashibiti maa ni, Blackwell daa zaŋ o maŋa n tabili Hippolyte Blot, ŋun daa nye dohite bila ka be La Maternite ashibiti ma ni. O daa nye baŋsim pam dohite ŋo sani. Yuuni maa bahigu polo, Paul Dubois (dohite) daa yina ti di alizama ka di wuhiri ni Blackwell nyela ŋun ni tooi leei dohite biŋ ŋun yen lihiri paɣ'punim alaafee zuɣu United States zaa <ref name=":5" /> Yuuni 1849 November 4th dali, Blackwell daa tibiri bara ( bia) ka o nuu to ti' kom ka di chahisi n lu o ninni ka o nuzaa polo nimbila daa zom, dimbɔŋɔ daa sahim o suhu pam dama di daa naan pa tooi moŋ o ka o ku tooi lahi karim o dɔhite tali maa<ref name=":4" />. O ni daa nya alaafee naai, bɛ daa kpuhi o ashibiti yuli daa booni " St Bartholomew's" London tingbani yuuni 1850. O daa bɔhim o yaa tariga nimaani dibahi bahindi James Paget's sani. Blackwell daa soŋ ashibiti maa o ya tariga dama bi daa bi tuhiri o kamani o ni daa be United States <ref name=":2" /> Blackwell daa tehiya ka paɣaba mali jilma London gari United States, dimboŋɔ zuhu daa che ka o niŋ nia ni o ni labi United States (New York) n-ti yooi m mammaŋ' tibbu shee nimaani yuuni 1851<ref name=":2" /> ====== Career at  Home and Abroad ====== Blackwell daa goya bushem n chaŋ British n-ti tum m bo lihiri ka o niya nyɛ ni o kuli yooi o tuma nimaani. Naawuni daa yu Blackwell ka British nim mi dohite saamba ban be tingbani maa puuni ka dizuɣu daa che ka o lee piligu ŋun mali "Degree" ka be British ni tumdi o tuma yuuni  1858, dimbɔŋɔ zuɣu daa che ka be sabi o yuli ni niŋ be kundinima puuni ka di wuhiri ni ŋuni n-nyɛ piligu ŋun nyɛ paɣa m mali Degree ( 1 January, 1859). Yuuni 1866, barinima daa paa tusaapoin 7,000  n nye alaafee Blackwell ni daa tumda ashibiti shɛli ni maa ka dimbɔŋɔ zuɣu daa che ka United States nim bori ni o labina nimaani. Yuuni 1868, "pararrel project" daa kparimi ka bɛ daa lahi yooi (USA) "women Medical College"  n zali dizaani. Lala shikuru maa daa kuli doli la Blackwell hankali parigi sheli o ni daa mali dohite tali ni maa, yuma anahi ka bɛ daa mali n leri shikurubihi baŋsim<ref name=":2" /> Lala saha maa, nyenyonigu daa kpe o mini Emily sunsuuni. Bɛ niribi ayi maa daa kpahirila taba zan kpa ŋun yen lihiri (management) shikuru maa zuɣu. Blackwell nyee ni daa ti nyoni nimaani o daa gbaaiya ni o ni chaŋ Britin n-ti buhisi nya o ni tooi kpa paɣaba dohite tali shikuru ni. Yuuni 1869 July ni, Blackwell daa kpuhi napoŋ n labi Britin. Yuuni 1874, Blackwell mini Jex Blake(student of the New York Infirmary)daa lahim ya n kpa "women medica school London". Poin shikuru maa yoobu, Blakwell daa na malila zilisigu zan kpa Jex Blake polo dama o ni tooi mali tehi sheli din nye zah' biɛhu. O nini ni daa paa tihi o naai, ka bɛ daa naan yi yoogi lala shikuru maa lala yuuni maa (1874) ka  nia kpani daa kuli nye ni bɛ leri bɛ paɣa tab' baŋsim ka bɛ tumdi ashibiti nim puuni. Blackwell daa zahisiya ni bɛ ti zaŋ bin niɛŋ n buhisiri (experiment)  n wuhiri shikurubihi maa dama o daa nyɛli ka di nyela nahingu n ti lala bin niɛŋ maa. Bɛ ni daa kpa shikuru maa n naai, Sophia Jex Blake daa pa bi lahi doli o karimba kuro( Blackwell ) noli. Blackwell well n daa leri shikurubihi maa pahidohisotɔhin' tali baŋsim. O daa tum li hali ni yuuni 18744 ka daa labi yiŋ ni o ti vuhi (retirement). Blackwell shikuru bihi maa daa nyeya ka paɣaba gba ni tooi kuli tum dohite tali ka mani dobba ni tumdili shem maa. Dimbɔŋɔ<ref>{{Cite journal|last=Morantz|first=R. M.|date=1982|title=Feminism, professionalism, and germs: the thought of Mary Putnam Jacobi and Elizabeth Blackwell|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11634502|journal=American Quarterly|volume=34|issue=5|pages=459–478|issn=0003-0678|pmid=11634502}}</ref> === Time in Europe-Social and Moral Reform === Blackwell ni daa labi Britin, yuuni 1869, 0 daa lahi yihi o kpaŋ maŋ polo ka daa lahi soŋdi ni bɛ bo bɛrisun n niŋ tingbani maa puuni. O daa "National Health Society" yuuni 1871[31]. O daa kpahimya kadama o mali saha ni lihiri din yen sɔŋ ka o tooi soŋdi tingbani maa ni biehigu ka di cheni viɛnyɛliŋga. Barbara Bodichon ŋun daa nye o zo daa sɔŋ Blackwell ka o go n gili dunia luhi shɛŋa ka mani; England, France, Wales, Italy ni Switzerlan. <ref name=":2" /> Blackwell daa ku o saha niŋ tingbani maa ni lebiginsim pam yuma din daa kuli gbaai 1880-1895, o ni daa che dohite tuma maa ka labi yiŋ ni o ti vuhi. O ni daa kuli lebiginsim sheli ka niŋdi da nyela, paɣa mini doo laɣimbu doriti gu ka taɣi, dɔɣi sahisi, binneembihi nahimbu yiriŋ ni bɛ dolo dolo Yisa daadiini. Blakwell daa kuli kperimi ka yiri n loɣiri lala  biehigu yeligola maa zaa puuni ka o nia kuli nye kadama di zaa nye naba zani biehigu puuni. O lala kpaŋ maŋ sababiya puuni daa nam tiŋsi ayi, Starnthwaite mini Hadleigh yuuma din gbaai 1880s maa puuni <ref name=":2" /> Blackwell daa dihitabili ni kadama ni bɛ biehisuŋ bɛ dolo daadiini maani nyela din mali sɔŋsim din ka zaŋ buɣisi bɛ dohite bohimbu mini di tuma ni ka dizuɣu daa che ka o yeli karimbanima ni bɛ zaŋ mi li n pahi bɛ wuhibu puuni. O daa lahi che ka bɛ baŋ kadama ni binneembihi sheba tini tehiri ni bɛ tiri ti doriti maa dii ka zah' biɛtali kamani tini tehiri ba shem<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1365141407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> Blackwell daa tuhiya pam n guri ka tahiri dohisahisi tima nyubu ni pagorisuhu. O daa galim ka fee zalikpan' sheŋa (Contagius Diseases Acts) ŋan che ka bɛ niŋdi lala binyɛra maa tingbani maa ni. Yuuni 1878,O daa sabi o buku ka boli di yuli " book councel to parents on the moral education of their children", buku maa puuni, o daa yelimi ni kadama paɣa mini doo zaa ni tooi gu bɛ maŋ ka  che be mini so laɣimbu<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1365141407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. O daa lahi yeliya, ni paɣa n dii ka kore n zaŋ kpa tab lahimbu polo n gari doo gba. Niriba ban daa mali buku nima n wuhiri salo nim daa zahisiya ni bɛ ku che ka o zaŋ buku maa yihina polo ni amaa di nyaaŋa, Hatchard daa soŋ o ka bɛ ŋme buku maa n niŋ takada nim puuni. Diyaa yoli, bɛ daa bahi zahisi yu sheli o ni ti buku maa ka daa yeli o ni o tahimili ka bɛ naan yi tooi yihili polo ni. <ref name=":2" /> === Family and frieds === Blackwell daa mali niriba pam United States mini United Kingdom zaa. O daa tooi sabiri washika nim n tiri  Lady Baron ka o mini o diri fiila zaŋ jendi di ni tu paɣaba mali bɛ yubu shem ka dimboŋo daa che ka o mini Florence nightigale niŋ zori ni taba ka gbaai ni yoogi ashibiti. Blackwell mini Barbara daa niŋ ningbuna yuui hali ka o mini Elizabeth Cady Snaton naan yi ti niŋ zori ni taba. O daa tooi kaari o mini o daŋ din deei yi daa ti niŋ ka o chaŋ bɛ ni be sheli maa. <ref name=":2" /> Amaa, Blackwell daa mali hanli biela di bahi bahindi o yi daa ti galindi so. O mini Florence nightingale daa ŋme nangbankpeeni o ni daa kana o sa "Crimean war" maa saha. Nightingale daa yeli o ni o zŋami o zahisim n labi neesi nim wumsibu shee ka che dohite nim wumsibu[25]. O ni daa yeli o lala, Blackwell ni daa labisi o shem maa daa bi niŋ o nyahisim[35]. O daa galindi ashibiti nim pam bibahi bahindi o mini ban daa ka yɛltɔɣa ni taba hali ka booni be sheba yuya[36]. Blackwell daa lahi mali gaaba ni o shikurubihi maa pam di bahi bahindi bɛ yi daa kuli naai ka ti yɛn tum o ni be yahisheli n tumdi maa. <ref name=":2" /> ==== Kitty Barry ==== [[Lahabali kɔligu:Elizabeth Blackwell, 1905.jpg|thumb|Blackwell mini kitty Barry ]] Yuuni 1856, Blackwell man daa mali niya ni o kpa ashibiti maa, o daa chaŋla kalaamba yili ( Orphanage house) ni n-ti bi' yuli daa  booni Kitty Barry  (1848 -1936) Randall's tingbani ni o ti wumsi o. Sabbu wuhiya ni o konko tali zuɣu ka o da piigi o ma ni din kuli yen che ka o mali ŋun yen soŋdi o tuma yiŋa<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1365141407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. O daa kuli gbubila bi' maa kamani daŋ la ka niŋdi o nirilim ni din tu shem. Blackwell daa wuhiri Barry shikuru, hali ka daa ti ti Barry tuma ni o niŋ vihigu ka yeli binshehu sheli din nye  " the law of life with reference to Girl's Education"<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1365141407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. Amaa, Blackwell daa bi sahiri ka Barry mini zah'kura miriti taba, paɣaba mini dabba zaa. Barry ŋun maŋmaŋ daa pin nyela vizɔra ka dii je niriba ni kpebu. O daa doli Blackwell n go n gili paai buyɔbu poi ka o (Blackwell) daa naan ti ʒini o yiŋa(Rock house) din daa Hastings, 1879 yuuni. Barry mini Blackwell n daa ku beni hali ni o nyevili tariga. Blackwell ni daa kani naai, Barry daa niŋ yili maa ni dabaayi ka daa naan ti labi Scotland, bɛ ni daa sɔhi Blackwell sheli maa( St Munn's Parish Church)<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1365141407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> Barry ni daa ti do o kum bindora zuɣu n yen kpi, o daa yeliya ni o yuri Blackwell pam ni dizuɣu ni o yi kpi ni ban sɔhimi o mini o luhuyini<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1365141407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> ==== Private Life ==== Blackwell tizobihi maa so da bi kuli doo, Blackwell daa tehiya kadama tab' lahibu nyela bin shahu hankali man ku tooi deei sheli. Hali doo yi daa tahi o zali n yeri o lahibu yɛltɔɣa , o yeri o mi ni o kuto pirigi o maŋa ka o suhu be sheli polo ka o maŋmaŋ be sheli polo.[13]. Hali o ni daa be Geneva Medical College dabbba pam daa lahi o ka o bi deei<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1365141407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> To amaa niriba pam daa zilisirimi kadama nachimbil' yuli daa booni Alfred Sachs daa nyela ŋuŋ lahiri Blackwell. Lala nachimbil' maa mini Blackwell daa niŋdi ningbuna ni tab' pam ka dizuɣu daa che ka niriba pam zilisira, Barry gba suhu daa gbaai lala nachimbil' maa pam ka dizuɣu daa che ka o zabiri Blackwell nyuli o suhuni<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1365141407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. Blackwell daa malila niya ni o tahi tahi Sachs biehigu ka o gba zaɣa ka paɣaba ni, hali o buka sheli o ni daa yihina 1878, o mini lala nachimbil' maa ni daa diri fiila sheŋa n daa kuli pali di puuni. Lahiʒiba n daa boŋo, Blackwell ni daa kuli yihi lala buku maa na o daa yila Sachs yela ni[8]. === Last Years and Death === Blackwell daa na mali yaa ka kpaŋdi o maŋ pam, yuuni 1895, o daa sabi o maŋmaŋ taarihi ka boli lala buku maa " pioneer Work in Opening the Medical Profession to Women"<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1365141407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. O daa  kohi buku maa paai kobisinu polo[8] o ni daa yihi lala buku maa polo naai, Blackwell daa ku saha pam n gori n gindi duniya ka kaairi o zonima o daa yi chaŋ sheli kam bɛ ni be. O daa chaŋ United States yuuni 1906, ni ka o daa duhi o loori bahigu ka bi lahi duhi. Yuuni 1907, blackwell daa bela Scotland n diri o vuhi dabisa ka luna steps zuɣu ka daa gbarigi pam<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1365141407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. O lubu na maa sababiya daa gbaigi o la gbali ni bɔhu. Yuuni 1910 May 31st ni, Blackwell daa zaŋ o nuu dihi buha tiŋa o yiŋa. Bɛ daa sohi o la St Munn's Parish Church ni. Lahabaya kpanjɔri ban daa sabi ka yihi o kum maa polo n da nye " The lancet" ni "the British Medica Journal"<ref>{{Citation|title=Elizabeth Blackwell|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Blackwell&oldid=1365141407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-03-10|title=Elizabeth Blackwell {{!}} Walnut Hills Historical Society|url=https://walnuthillsstories.org/stories/elizabeth-blackwell/|access-date=2026-07-22|language=en-US}}</ref>. == Kundivihira == <references /> a9oyuixnzhlbylwq9lmijknvbi65947 Gro Harlem Brundtland 0 33612 145490 145315 2026-08-02T12:10:51Z Issah Rufai 8632 /* Kundivihira; */ 145490 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gro Brundtland''' (Norwegian yuli bolibu: [ˈɡruː ˈhɑ̀ːlɛm ˈbrʉ̀ntlɑnː]; o yuli dɔɣim yuli daa nyɛla Harlem; bɛ dɔɣi o la April bɛgu pishi 1939), ka bɛ lahi booni o Gro Harlem Brundtland, o nyɛla Norway tingbana dɔɣite ni siyaasa nira Labour Party ni. O daa nyɛla Norway tiŋzuɣu kpema pam pɔi, o daa tum li goli ata: yuuni 1981, 1986–1989, n-ti pahi 1990–1996. O lahi daa nyɛla o paati kpema yuuni 1981 hali ni 1992, n-ti pahi World Health Organization kpamba kpema yuuni 1998 hali ni 2003. Bɛ lahi mi o mi ni o daa nyɛla ŋun du Brundtland Komitii zuɣu ka komitii maa daa ti Brundtland Report din jɛndi "sustainable development" - biɛhigu din yɛn naagi.Bɛ ni daa wuhi o dɔɣite tuma, Brundtland daa kpɛ Labour Party ni ka lahi kpe government ni yuuni 1974 ka daa nyɛ Environment Minister. O daa lee Norway tuuli paɣa so ŋun lee tiŋzuɣu kpema yuuni February dabaa anahi 1981, amaa ka chɛ li October dabaa pinaayi 1981. O daa lahi labi n-lee tiŋzuɣu kpema May dabaa awɔi 1986 ka tum hali ni October dabaa pia ni ayɔbu 1989. O daa lahi labi o tuuni ata November dabaa ata 1990. O ni daa chɛ tiŋzuɣu kpema tali yuuni 1996, o daa lee dunia zaa toondana "sustainable development" ni salo dɔro wumbu polo, ka daa tum World Health Organization kpamba kpema, n-ti pahi UN tuma daan so Climate Change polo yuuni 2007 hali ni 2010. O lahi nyɛla The Elders kpamba kpema sɔŋda, n-ti pahi Socialist International vice-president kura. Brundtland daa be la o paati sunsuuni yaɣili, ka daa sɔŋ Norway ni o kpe European Union ni yuuni 1994 bɔhimbu puuni. O ni daa nyɛ tiŋzuɣu kpema saha, bɛ daa bɔnna o mi ni "tiŋa maa ma". Brundtland daa deei 1994 Charlemagne Pini, ka lahi deei pina pam. == Piligu biɛhigu == Gro Harlem bɛ dɔɣi o la Oslo yuuni 1939. O nyɛla dɔɣite mini siyaasa nira Gudmund Harlem mini Inga Margareta Elisabet Brynolf (1918–2005) bia. O mali o tizodoo yini, Lars, n-ti pahi o tizopaɣa yini, Hanne. Yuuni 1963, Brundtland daa naai University of Oslo ka deei dɔɣite shɛhira gbaŋ, <nowiki>http://cand.med</nowiki>. O daa lahi chaŋ Harvard University yuuni 1965 n-ti deei o master's degree, Master of Public Health. Yuuni 1966 hali ni 1969, o daa tum dɔɣite tuma Directorate of Health (Helsedirektoratet) ni, ka yuuni 1969 piligi, o daa lahi tum dɔɣite tuma Oslo public shikuru dɔro wumbu tuma ni. Siyaasa tuma  Brundtland daa nyɛla Environment Minister yuuni 1974 hali ni 1979. ==== Norway Tiŋzuɣu Kpema ==== Brundtland daa lee Norway tuuli paɣa so ŋun lee tiŋzuɣu kpema yuuni 1981. O daa tum February hali ni October. O ni daa nyɛ yuun pihinahi ni yini, o daa lee niriba puuni so ŋun daa nyɛ biɛɣu ka lee Norway tiŋzuɣu kpema. Brundtland daa lahi tum tiŋzuɣu kpema tuma goli ayi, ka di daa yuui pam. O tuuni ayi daa nyɛla May dabaa awɔi 1986 hali ni October dabaa pia ni ayɔbu 1989. Cabinet ŋɔ daa du dunia zaa yuli domin paɣaba pam ni daa be di ni: di zaɣ'kpani, bihi wɔbu ni, ministeri pishi ni anii puuni, paɣaba anii n-daa be di ni. O tuuni ata daa nyɛla November dabaa ata 1990 hali ni October dabaa pishi ni anu 1996. Brundtland daa lee Labour Party kpema yuuni 1981 ka daa be nam maa ni hali ni yuuni 1992, o ni daa chɛ tiŋzuɣu kpema tali o tuuni ata saha. Yuuni 1996, o daa chɛ nam maa ka zali siyaasa gbaŋsabila. Ŋun daa zani o zaani nyɛla Thorbjørn Jagland, o daa lee Labour Party kpema yuuni 1992, n-ti pahi tiŋzuɣu kpema yuuni 1996. Brundtland daa lee Labour Party kpema yuuni 1981 ka daa be nam maa ni hali ni yuuni 1992, o ni daa be o tiŋzuɣu kpema tali tuuni ata ni. Yuuni 1996, o daa chɛ nam maa ka zali siyaasa gbaŋsabila. Ŋun daa zani o zaani nyɛla Thorbjørn Jagland, o daa lee Labour Party kpema yuuni 1992, n-ti pahi tiŋzuɣu kpema yuuni 1996. === Tiŋa ni siyaasa === Brundtland daa labi siyaasa ni saha shɛli o ni daa lee Oslo City Council bɔhira yuuni 2023 tiŋa ni piibupiibu ni. Ka o daa di kuɣu din ni. ==== Dunia zaa tuma ==== Yuuni 1983, United Nations Secretary-General saha maa, Javier Pérez de Cuéllar daa boli Brundtland ni o yo World Commission on Environment and Development (WCED), ka o lahi du li zuɣu. Bɛ mi li mi ni Brundtland Commission. O daa yo siyaasa yaɣili din nyɛ "sustainable development" - biɛhigu din yɛn naagi, ka di daa niŋla ninvuɣu pam bɔhimbu ni, ka di mali ninvuɣu zaa. Komitii maa daa yihi o lahabali "Our Common Future" April 1987, ka di daa che ka bɛ tiŋgi 1992 Earth Summit/UNCED. Maurice Strong ŋun daa be komitii maa ni daa nyɛla ŋun du li zuɣu. Brundtland Commission lahi daa che ka Agenda 21 fa. O ni daa be o tuuni ata ni, Norway government daa pili tuma yuuni 1993 ni bɛ sɔŋ secret suhudoo yɛltɔɣa Israel Government ni, Yitzchak Rabin ŋun daa nyɛ Labour Party kpema kamani Brundtland, n-ti pahi PLO ni Yasser Arafat. Di daa naai la Oslo Accords nuu sabbu. Yuun pam nyaaŋa, Norway daa lahi nyɛla ŋun be tooni Israeli-Palestinian suhudoo tuma ni, amaa America mi daa nyaaŋa deei bɛ zaani saha ŋmabu ni. O ni daa naai o tiŋzuɣu kpema tali, bɛ daa piigi Brundtland n-lee world Health Organization kpamba kpema May 1998. O saha ni, o daa zaŋla dɔro wumbu nɔhi waɣila. O daa yo Commission on Macroeconomics and Health, Jeffrey Sachs ni daa du zuɣu,ka lahi yɛli ni wɔɣu nyɛla dɔro wumbu tuma kpema. Brundtland daa nyɛla ŋun tooni dunia zaa tuma ni bɛ chɛ cigarette niŋbu ni bɛ wuhiri salo, ni bɛ yɛri ba, n-ti pahi ni bɛ kpaɣiri liɣiri maa zuɣu. O ni daa du zuɣu, World Health Organization daa nyɛla tuuli kompini shɛŋa ban yɛli ni yɛn tum bɛ ni, a kɔŋ mi ni chɛ cigarette niŋbu. Brundtland saha ni, bɛ daa lahi yɛliya ni dɔɣu kompini nima mali nuu pam World Health Organization tuma ni. Yuuni 2003, Scientific American daa yɛli ni Brundtland nyɛla 'Yuun maa Siyaasa Toondana' domin o ni daa sɔŋ ni bɛ dam SARS yɛligibu dunia zaa. Jong-Wook Lee daa zani o zaani July dabaa pishi ni yini 2003. Yuuni 1994, bɛ daa ti Brundtland Charlemagne Pini Aachen tiŋa ni. Yuuni 2006 Brundtland daa nyɛla Panel of Eminent Persons ni, ban daa lihi United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD) tuma. May 2007, UN Secretary-General Ban Ki-moon daa piigi Brundtland, n-ti pahi Ricardo Lagos (Chile tuuli tiŋzuɣu kpema), n-ti pahi Han Seung-soo (South Korea tuuli tiŋgbani naa), ni bɛ ti tum UN tuma daanima Climate Change polo. == O '''Kun'nyɛhigi''' == == Brundtland daa nyɛla ninvuɣ'so ŋun di nasara dini daa niŋ ka Anders Behring Breivik daa na o kubu nari yuuni 2011 silimin goli July biɛɣu pishi ni ayi dali. Brundtland daa chaŋla Utoya fiila dibu ka Breivik daa na o kubu nari m-bori ni o paa Brundtland Utoya ŋɔ nti di o nyevuli amaa ka yɛl' kpahira daa gbai ŋun Breivik soli ni ka o daa ti yɛn paai ka Brundtland daa yi Utoya hawa dibaayi nyaanga. Kootu ni daa diri Breivik sariya zaŋ jɛndi o ni daa bori ni o ku Brundtland o daa yɛliya ni o daa borimi ni o gbaa Brundtland ka che ka Brundtland karim ŋun Brundtland Karim o raya din che ka o yɛn ku o maa.   == == '''Dooyili Biɛhigu''' == O daa kulila o yidana ŋun yuli booni Arne Olav Brundtland yuuni 1960 silimin goli December dabaawei. Bɛ dɔɣila bihi anahi ka yino lahi kani. Bɛ mɛla bɛ yili France. == '''O daalaafee''' == Di bi soɣi ni yuuni 2002 Brundtland daa niŋla apulesa n-yihi <nowiki>''</nowiki>Uterine cancer<nowiki>''</nowiki> ashibiti shɛli ni din be Oslo University la. Yuuni 2008 salo daa baŋya ni yuun' shɛli din daa gari maa Brundtland daa nyɛla ŋun chaŋ Ulleval ashibiti buyi zaa nti tibi o maŋa ka di nyɛla Norway gomnanti n daa yo di zuɣu. Di nyaanga, o daa baŋsi Norway nim' ni o yi pa yila Norway n-kuli France. Di nyaanga Norway salo daa galim ka feegi o pam ka o daa lahi labina Norway. Brundtland yɛliya ni o biɛrimi ka di nyɛla <nowiki>''electrical sensitive''</nowiki> din tiri o zuɣuyaali sahakam so yi ti ʒini baɣi o ka mali tabgalu mia( Phone) kuri bukaata. == Kundivihira; == https://en.wikipedia.org/wiki/Council_of_Women_World_Leaders fzilmabnugjtfhny8gxxdao2rtn232u Emily Blackwell 0 33616 145496 145339 2026-08-02T16:12:49Z N-Nyeyam4 8708 145496 wikitext text/x-wiki == Emily Blackwell == Emily Blackwell nyɛla bɛ ni dɔɣi so silimiin-goli October dabaa nii dali, yuuni 1826 ni - ka o kani silimiin - goli "September" dabaa ayɔpoin dali, 1910 yuuni ni.Daa nyɛla America physician ŋun lahi nyɛ paɣaba yee duhibu Nira.O daa nyɛla paɣa so ŋun pahi ayi nyɛ ŋun mali "medical degree" shikuru shɛli din boli Case Western Reserve University, ŋuni daa pa Nancy Talbot Clark zuɣu ŋun daa nyɛ tuuli niri la. O daa nye nasara kurili Medical tuma ni, O daa sɔla New York infirmary for indigent women and children<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-26}}</ref> ka lahi kpa "Women's Central Association of Relief"<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-26}}</ref>. Blackwell ti pahi O tuzo paɣa Elizabeth daa zali Medical College New York City.<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-26}}</ref> Di daa bi yuui ka O daa sɔŋ ka bɛ kpa "London School of Medicine for women"<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-26}}</ref>. Yuuni 1993, bɛ daa kpehi O la "National Women's Hall of Fame". '''O yiɣisibu na biɛhigu mini baŋsim bɔbu''' [[Lahabali kɔligu:Emily-Blackwell.jpg|thumb|Emily Blackwell's picture ]] Bɛ daa dɔɣi la Blackwell Bristol, England, October 8, yuuni 1826. Bihi awei puuni, ŋuna daa pahiri ayɔbu zaŋ ti Samuel mini Hannah Lane Blackwell. Blackwell daŋ maa daa nyɛla ban tibigi lala saha maa, bɛ daa nyala karimbanima ti Emily kɔ ka bɛ wuhiri O. Bɛ yɛliya ni Blackwell daŋ maa daa nyɛla ban mali baŋsim pam. Di daa sɔŋ O pam di bahi bahindi O ba Samuel ni daa di nyɛ binyɛra pam nti pahi O daa nyɛla "dissident", O daa lahi nyɛla ŋun bɔri lɛbiginsim, ka lahi nyɛ ŋun yɛri Naawuni yɛltɔɣa. Emily daa zɔri vi pam O ni daa nyɛ bia amaa ka lee mali baŋsim. O daa niŋdi "expirements" balibu bi daŋ yili ni. Yaha, O paɣasarilim ni O daa lɛbi "amateur" baŋda yaɣa kamani "flowers" mini noombihi. O daa nye yuli ŋɔ ka di nyala O ni daa karim di ka lahi kpahindi "flowers" mini noombihi bɛ yiŋ la<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-26}}</ref>. Ka O ba daa kani lala saha maa, yuuni 1838, Emily daa nyɛ yuun pia ni yini ka zaŋ chaŋ yuuni 1844, O mini yiŋnima daa be Lane Theological Seminar din be Walnut Hills. Dini ka bihi maa mini Henry Ward Beecher ni Harriet Beecher Stowe ban ba daa mali Seminar maa daa laɣi taba zɔri<ref name=":0">{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-30}}</ref>. O beli, Elizabeth ni daa be shem maa ka O suhu daa gbaai ka Blackwell daa bi doli ni O karim bohim tima tuma Geneva Medical College, Geneva, New York. Di ni ka O beli daa karim naai yuuni 1849 amaa O daa bi nya soli ni O kpe di ni. Shikuruti pam daa zaɣisi O kpuɣibu, yuuni 1853 ka O daa ti nya soli kpe Rush Medical College, Chicago. Di ni ka O daa karim yuuni. Yuuni 1853 maa, bidibisi ban daa karimdi di ni maa daa mali muɣisigu zaŋ chaŋ bɛ mini bipuɣinga karimbu polo ka shikuru maa daa yɛli ni bɛ ku lahi deei gi O ka O daa nya soli kpe Medical College of Cleveland, Ohio, Western Reserve University kpatuɣili ka daa leei dɔɣite 1954 ni jilima<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> Western Reserve University, paɣaba dɔɣite tali shikuru baŋsim bɔbu daa pilila di ni daa niŋ ka John Delamater daa zabi di zuɣu, Ohio Female Medical Society, bɛ ni daa zali shɛli yuuni 1952 daa zani O nyaaŋa. Bɛ daa kpala ŋa ni bɛ sɔŋ paɣaba ban daa chani Medical shikuruti. Pirim la bɛ kpaŋmaŋa maa zaa yoli, Western Reserve Faculty daa niŋ piibupiibu zaɣisi Delamater zalisi yuuni 1856. Bɛ daa nyaya ka di ka nini bɛ yi kpuɣiri paɣaba shikuru maa ni (America Medical Association daa deei yɛltɔɣa yuuni 1956 n-zaɣisi "coeducation" dɔɣite tali tuma bohimbu ni). Yuuni 1879, Western Reserve nima daa lahi pili paɣaba kpuɣibu amaa ka daa lee niŋ ŋa yuma anu ko. Paɣaba kpuɣibu Western Reserve daa niŋ nimmohi yuuni 1918. O ni daa deei O shɛhira gbaŋ nyaaŋa, O daa tuɣi bohimbu Erdhinburg, Sir James Young Simpson sani, London, William Jenner sani, nti pahi Parisi, Berlin mini Dresden sani. '''O tuma''' Yuuni 1857, Blackwell ti pahi O beli Elizabeth ni Marie Zakrzewska daa zali New York infirmary for indigent women and children. Yaha Blackwell daa laɣim la $50,000 n-yooi shikuru yuuni 1859. Yuuni 1860, bɛ daa pilila paɣaba wuhibu infirmary maa ni ni bi lee "assistant physicians"<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref>. Piligu maa, Emily Blackwell daa lihiri infirmary maa ka lahi laɣindi di liɣiri. Zaŋ chaŋ yuun pihinu, ŋuna daa lihiri infirmary maa ka di chani viɛnyɛla, O daa niŋdi "surgery", neesi tali ni "bookkeeping". Blackwell daa go n-chaŋ Albany ni O ti yeli "legislature" maa ka bɛ lee sɔŋ ashibiti ni liɣiri mini dini bɔri neen' shɛŋa ka di na gu ka che liɣiri dibu. Yuuni 1871, New York county Medical Society daa saɣi ti ni Emily nyɛla bɛ puuni<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref>. Zaŋ chaŋ yuuni 1874, infirmary maa daa tibi niriba gari tusa ayɔpoin. Blackwell n-su kpaŋmaŋa kam zaŋ chaŋ New York Infirmary for indigent women and children<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref>. Blackwell"assistant" puuni, infirmary maa daa nyɛla din sɔŋdi paɣaba mini bihi zaa<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref>. "America civil wari" la ni, Blackwell daa sɔŋya ka bɛ laɣim Women's Central Association of Relief, din daa pii ka lahi wuhi neesinima ni bɛ be tobu maa ni. WCAR maa daa wuhi paɣaba gari paɣaba tusa anahi ni bɛ tooi faari niriba bahira United States. Yuma 1861 zaŋ chaŋ 1863 sunsuuni, laɣiŋgu maa tari nɛma kama 470,000 ni zaŋ chaŋ 300,000 bindora.<ref name=":0" /> Emily mini Elizabeth Blackwell ti pahi Mary Livermore gba daa kpaŋ bɛ maŋa zali United States Sanitary Commission<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref>. Tobu maa nyaaŋa, yuuni 1868, Blackwell bipuɣinsi maa daa zali Women's Medical College, New York City. == Kundivihira == qj027d5jpjs9sarazcxfepcpsfluier 145536 145496 2026-08-03T03:02:30Z Nasiba Haruna 7415 Added an article 145536 wikitext text/x-wiki == Emily Blackwell == Emily Blackwell nyɛla bɛ ni dɔɣi so silimiin-goli October dabaa nii dali,(8th October ) yuuni 1826 ni - ka o kani silimiin - goli "September" dabaa ayɔpoin dali, (7th September ) yuuni 1910. ni daa nyɛla America physician ŋun lahi nyɛ paɣaba yee ( activist )duhibu Nira.O daa nyɛla paɣa so ŋun pahi ayi nyɛ ŋun mali "medical degree" shikuru shɛli din boli Case Western Reserve University, Nancy Talbot Clark nyaaŋa,zuɣu ŋun daa nyɛ tuuli niri la. O daa nyɛ nasara kurili Medical tuma ni, O daa sɔya zaha pala ( New York infirmary for indigent women and children)<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-26}}</ref> ka daa lahi kpa "Women's Central Association of Relief"<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-26}}</ref>. Blackwell ti pahi O tuzo paɣa Elizabeth daa zali tima shikuru (Medical College New York City) .<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-26}}</ref> Di daa bi yuui ka O daa sɔŋ ka bɛ kpa "London School of Medicine for women"<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-26}}</ref>. Yuuni 1993, bɛ daa kpehi O la "National Women's Hall of Fame". '''O yiɣisibu na biɛhigu mini baŋsim bɔbu''' [[Lahabali kɔligu:Emily-Blackwell.jpg|thumb|Emily Blackwell's picture ]] Bɛ daa dɔɣi la Blackwell Bristol, England, silimiŋ goli October da baa ani (October 8th) yuuni 1826. Bihi awei puuni, ŋuna daa pahiri ayɔbu zaŋ ti Samuel mini Hannah Lane Blackwell. Blackwell daŋ maa daa nyɛla ban tibigi lala saha maa, bɛ daa nyala karimbanima ti Emily kɔ ka bɛ wuhiri O. Bɛ yɛliya ni Blackwell daŋ maa daa nyɛla ban mali baŋsim pam. Di daa sɔŋ O pam di bahi bahindi O ba Samuel ni daa di nyɛ binyɛra pam nti pahi O daa nyɛla "dissident", O daa lahi nyɛla ŋun bɔri lɛbiginsim, ka lahi nyɛ ŋun yɛri Naawuni yɛltɔɣa. Emily daa zɔri vi pam O ni daa nyɛ bia amaa ka lee mali baŋsim. O daa niŋdi "expirements" balibu bi daŋ yili ni. Yaha, O paɣasarilim ni O daa lɛbi "amateur" baŋda yaɣa kamani "flowers" mini noombihi. O daa nye yuli ŋɔ ka di nyala O ni daa karim di ka lahi kpahindi "flowers" mini noombihi bɛ yiŋ la<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-26}}</ref>. Ka O ba daa kani lala saha maa, yuuni 1838, Emily daa nyɛ yuun pia ni yini ka zaŋ chaŋ yuuni 1844, O mini yiŋnima daa be Lane Theological Seminar din be Walnut Hills. Dini ka bihi maa mini Henry Ward Beecher ni Harriet Beecher Stowe ban ba daa mali Seminar maa daa laɣi taba zɔri<ref name=":0">{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-30}}</ref>. O beli, Elizabeth ni daa be shem maa ka O suhu daa gbaai ka Blackwell daa bi doli ni O karim bohim tima tuma Geneva Medical College, Geneva, New York. Di ni ka O beli daa karim naai yuuni 1849 amaa O daa bi nya soli ni O kpe di ni. Shikuruti pam daa zaɣisi O kpuɣibu, yuuni 1853 ka O daa ti nya soli kpe Rush Medical College, Chicago. Di ni ka O daa karim yuuni. Yuuni 1853 maa, bidibisi ban daa karimdi di ni maa daa mali muɣisigu zaŋ chaŋ bɛ mini bipuɣinga karimbu polo ka shikuru maa daa yɛli ni bɛ ku lahi deei gi O ka O daa nya soli kpe Medical College of Cleveland, Ohio, Western Reserve University kpatuɣili ka daa leei dɔɣite 1954 ni jilima<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> Western Reserve University, paɣaba dɔɣite tali shikuru baŋsim bɔbu daa pilila di ni daa niŋ ka John Delamater daa zabi di zuɣu, Ohio Female Medical Society, bɛ ni daa zali shɛli yuuni 1952 daa zani O nyaaŋa. Bɛ daa kpala ŋa ni bɛ sɔŋ paɣaba ban daa chani Medical shikuruti. Pirim la bɛ kpaŋmaŋa maa zaa yoli, Western Reserve Faculty daa niŋ piibupiibu zaɣisi Delamater zalisi yuuni 1856. Bɛ daa nyaya ka di ka nini bɛ yi kpuɣiri paɣaba shikuru maa ni (America Medical Association daa deei yɛltɔɣa yuuni 1956 n-zaɣisi "coeducation" dɔɣite tali tuma bohimbu ni). Yuuni 1879, Western Reserve nima daa lahi pili paɣaba kpuɣibu amaa ka daa lee niŋ ŋa yuma anu ko. Paɣaba kpuɣibu Western Reserve daa niŋ nimmohi yuuni 1918. O ni daa deei O shɛhira gbaŋ nyaaŋa, O daa tuɣi bohimbu Erdhinburg, Sir James Young Simpson sani, London, William Jenner sani, nti pahi Parisi, Berlin mini Dresden sani. '''O tuma''' Yuuni 1857, Blackwell ti pahi O beli Elizabeth ni Marie Zakrzewska daa zali New York infirmary for indigent women and children. Yaha Blackwell daa laɣim la $50,000 n-yooi shikuru yuuni 1859. Yuuni 1860, bɛ daa pilila paɣaba wuhibu infirmary maa ni ni bi lee "assistant physicians"<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref>. Piligu maa, Emily Blackwell daa lihiri infirmary maa ka lahi laɣindi di liɣiri. Zaŋ chaŋ yuun pihinu, ŋuna daa lihiri infirmary maa ka di chani viɛnyɛla, O daa niŋdi "surgery", neesi tali ni "bookkeeping". Blackwell daa go n-chaŋ Albany ni O ti yeli "legislature" maa ka bɛ lee sɔŋ ashibiti ni liɣiri mini dini bɔri neen' shɛŋa ka di na gu ka che liɣiri dibu. Yuuni 1871, New York county Medical Society daa saɣi ti ni Emily nyɛla bɛ puuni<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref>. Zaŋ chaŋ yuuni 1874, infirmary maa daa tibi niriba gari tusa ayɔpoin. Blackwell n-su kpaŋmaŋa kam zaŋ chaŋ New York Infirmary for indigent women and children<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref>. Blackwell"assistant" puuni, infirmary maa daa nyɛla din sɔŋdi paɣaba mini bihi zaa<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref>. "America civil wari" la ni, Blackwell daa sɔŋya ka bɛ laɣim Women's Central Association of Relief, din daa pii ka lahi wuhi neesinima ni bɛ be tobu maa ni. WCAR maa daa wuhi paɣaba gari paɣaba tusa anahi ni bɛ tooi faari niriba bahira United States. Yuma 1861 zaŋ chaŋ 1863 sunsuuni, laɣiŋgu maa tari nɛma kama 470,000 ni zaŋ chaŋ 300,000 bindora.<ref name=":0" /> Emily mini Elizabeth Blackwell ti pahi Mary Livermore gba daa kpaŋ bɛ maŋa zali United States Sanitary Commission<ref>{{Citation|title=Emily Blackwell|date=2026-05-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Blackwell&oldid=1353741705|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref>. Tobu maa nyaaŋa, yuuni 1868, Blackwell bipuɣinsi maa daa zali Women's Medical College, New York City. == Kundivihira == 0fsx6y8argtuhlf99x478gl6yafwgxp Mary Putnam Jacobi 0 33618 145509 145428 2026-08-02T21:31:18Z Issah Rufai 8632 145509 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Lahabali kɔligu:Mary Putnam Jacobi.jpg|thumb|Mary Putnam portrait ]] '''Mary Corinna Putnam Jacobi''' (o dɔɣim yuli n daa nyɛ Putnam; bɛ dɔɣi o la silimiin-goli August biɛɣu pihita ni yini dali, yuuni 1842. Ka o kani silimiin-goli June biɛɣu pia dali, yuuni 1906). O nyɛla England-American dɔɣite, karim baŋda, scientist, sasabira, n-ti pahi paɣaba nam bɔra. O daa nyɛla tuuli paɣa so bɛ ni daa yɛli ni o karim dɔɣite tuma bikura shikuru yuli booni University of Paris ni, n-ti pahi tuuli paɣa so ŋun daa naai pharmacy shikuru United States. Jacobi daa mali tuma yuun pam dɔɣite tuma, karimbu, sabu, n-ti pahi paɣaba hakki bɔbu, di pam daa nyɛla dɔɣite karimbu yaɣili. O scientific anfaani n-daa che ka ninvuɣu nya ka yɛltɔɣa shɛli bɛ ni yɛri ni paɣaba haidiya saha ka chɛ karimbu bi galisi di bi tu ni di zali. Di daa sɔŋ pam paɣaba karimbu yɛligibu tɔbu ni. Jacobi daa nyɛla ŋun pili League for Political Education mini Women's Medical Association of New York City, ka bɛ lahi zaŋ o kpe National Women's Hall of Fame yuuni 1993. == Piligu biɛhigu == Bɛ dɔɣi la Jacobi Mary Corinna Putnam August biɛɣu pihita ni yini 1842, London, England. O nyɛla American nira, George Palmer Putnam bia, n-ti pahi British paɣa, Victorine Haven Putnam, ban daa yi New York City. O daa nyɛla bɛ bihi pia ni yini puuni tuuli. Jacobi dɔɣim saha, bɛ daa be London domin o ba George daa yori o New York City buku sabu kompini, Wiley & Putnam yaɣili din be London. Yuuni 1848, o ni daa nyɛ yuma ayɔbu, Jacobi mini o yiŋ',nima daa yi London chaŋ New York, ka o daa be di ni hali ka o zo. Mary daa karimla o yili ni o ma saha tuuli, ka nyaaŋa chaŋ private shikuru Yonkers. Nyaaŋa, o daa chaŋla public shikuru paɣaba 12th Street, Manhattan, ka o daa naai di ni yuuni 1859. O ni naai, o daa lahi karimla Greek, science, n-ti pahi dɔɣite tuma o maŋmaŋa Elizabeth Blackwell mini niriba shɛba sani. O ni daa nyɛ bia, Jacobi daa piligi sabu The Atlantic Monthly ni o ni daa nyɛ yuun pia ni anu, ka nyaaŋa sabu New York Evening Post ni. == Tuma == === Dɔɣite karimbu === Amaa George Putnam ni daa mi ni dɔɣite tuma nyɛla "tuma din bi galisi", o daa yɛli ka sɔŋ o bia liɣiri ni o niŋ o bɔri shɛli, din daa nyɛla o ni daa bɔri li o biɛhigu piligu. Yuuni 1863, Jacobi daa naai New York College of Pharmacy, ka di daa che ka o lee tuuli paɣa so ŋun naai America pharmacy shikuru. Yuuni 1864, o daa deei Doctor of Medicine shɛhira gbaŋ Female Medical College of Pennsylvania. O daa tum clinical dɔɣite tuma yuun pɔi Marie Zakrzewska mini Lucy Sewall sani New England Hospital for Women and Children. O lahi tum American Civil War ni dɔɣite sɔŋda. O ni daa tum internship pɔi New England Hospital for Women and Children, Jacobi daa niŋ n-yurilim ni o yɛligi o dɔɣite karimbu, ka daa zaŋ o Application University of Paris, École de Médecine. Bɛ ni daa yɛl' pam nyaaŋa, ni psychiatrist Benjamin Ball sɔŋbu, yuuni 1868 bɛ daa deei o ka o lee tuuli paɣa so ŋun kpe École de Médecine, amaa domin o nyɛ paɣa bɛ daa yɛli ni o kpe lecture hall zuɣu noli din puni, ka zali tooni kpamba sani. July 1871, Jacobi daa naai ka deei nasara gbaŋ, ka lee tuuli ayi paɣa so ŋun deei shɛhira gbaŋ University of Paris, École de Médecine. (Elizabeth Garret Anderson daa nyɛla tuuli). Jacobi lahi daa deei bronze pini o thesis zuɣu. O Paris karimbu daa niŋla Franco-Prussian War saha. August 1871 Scribner's Monthly ni, o daa sabi lahabali French nam paɣaba ban daa deei nam yaakɔŋ nyaaŋa. ==== Dɔɣite Tuma mini Awaro ==== O ni daa karim Paris yuun anu nyaaŋa, Jacobi daa labi United States fall 1871. O ni daa labi New York City, Jacobi daa yo o maŋmaŋa dɔɣite tuma. Jacobi lahi daa tum baŋsim bɔbu, ka lee professor Women's Medical College of the New York Infirmary mini Mount Sinai Hospital. Jacobi daa lee Medical Society of the County of New York paɣa ayi, ka bɛ lahi deei o American Medical Association. Yuuni 1872, o daa sɔŋ ka bɛ yo Women's Medical Association of New York City, ka daa nyɛ o kpema yuuni 1874 hali ni 1903. O daa kuli tumdila ni bɛ deei paɣaba leading dɔɣite shikuriti ni, kamani Johns Hopkins School of Medicine. O karimbu Medical College ni daa galisi ka o shikuru bihi na bi paai di yaa, ka di daa che ka o chɛ tuma maa yuuni 1888. Yuuni 1873, o daa awarila Abraham Jacobi, New York dɔɣite ni baŋsim bora, saha ŋɔ bɛ booni o "American pediatrics ba". Bɛ daa dɔɣi bihi ata, bihi paɣa ayi, ni bidibiga yini. Bɛ tuuli bia paɣa daa kpila dɔɣim saha, ka bɛ bidibiga mi daa kpi yuun ayɔbu. Abraham mini Mary daa mali bia yini ko ŋun daa zo hali ni o nyɛ biga, bɛ bia paɣa Marjorie Jacobi McAneny. Jacobi daa wuhi o bia o karimbu bɔhimbu zuɣu. == Sabu == Yuuni 1876, Jacobi daa deei Harvard University Boylston Pini o sabu shɛli bɛ ni daa lahi yihi li buku ni, _The Question of Rest for Women during Menstruation_. O daa nyɛla tuuli paɣa so ŋun deei Boylston Pini. Jacobi sabu maa daa nyɛla o ni daa yɛli Dr. Edward H. Clarke buku _Sex in Education; or, A Fair Chance for the Girls_ (1875) anfaani. Buku maa daa yɛliya ni paɣa ni tum tuma bee ni o miha haidiya saha yɛn che ka o ku tooi dɔ. Jacobi daa bi deei li, ka o daa laɣim paɣaba dɔɣite baŋsim haidiya saha zaa, kamani nuu gɔli bɔbu haidiya tooni ni nyaaŋa. O daa naai ka yɛli ni "haidiya puuni ka ka shɛli din wuhiri ni di kpa, bee di galisi ka paɣa dɔɣi." Jacobi daa sabi dɔɣite yɛltɔɣa pishi ni yini n-gari 120, n-ti pahi buku awɔi, amaa o daa chɛ fiction sabu yuuni 1871 ni. Yuuni 1891 o daa sabi "Woman in Medicine" din wuhi paɣaba dɔɣite tuma America, ka di be _Women's Work in America_ buku ni. Di daa mali American paɣaba dɔɣite nima sabu pina, ka daa tooi yɛli o maŋmaŋa tuma pihinahi n-gari. Yuuni 1894, o daa sabi _Common Sense Applied to Women's Suffrage_, ka bɛ daa lahi yihi li ka di sɔŋ paɣaba nam bɔbu America. Di daa yi la o yɛltɔɣa 1894 Albany constitutional convention. Bɛ daa lahi yihi li yuuni 1915 ka di sɔŋ paɣaba nam bɔbu naai. Yuuni 1894 mi, paɣaba nam bɔbu ni daa kɔŋ New York State Constitution ni, Jacobi daa nyɛla suffragist anu sunsuuni ban daa pili League for Political Education. Elizabeth Blackwell (1821–1910) ni daa nya dɔɣite tuma ni nyɛla soli ni bɛ taɣi tiŋa ni yɛlim, Jacobi daa nya li ka di nyɛla biological science. Blackwell daa mi ni paɣaba yɛn nya nasara dɔɣite tuma ni domin bɛ suhi pam, amaa Jacobi mi daa mi ni paɣaba sɔŋbu yi la bɛ ni baŋ baŋsim bɔbu pam. == Tuma shɛŋa oni pii bee/Tuma shɛŋa o ni sabi == * Niɣili bee niɣili ku niŋdi a ni nimdi acids (1871) * 2.Paɣaba suhudoo yɛla nimmohi saha (1876) * 3.Bilichɛɣu niŋgɔŋko niɣili niŋsim bɔbu (1878) * 4.Nyɛvuli ni nyɛla din mali dariza (1879) * 5 Kom yɛlima n-ti paɣibu dɔriti (1880) * 6 Yaɣa dɔriti kpɛmbu yaɣa (1881) * 7."Yaɣa dɔri ban pa be asibiti ni bɛ laasabu" (1882) * 8."Paɣa yili puuni dɔriti baŋsim" (1885) * 9.Sabbu nima "Bihi ŋabila" ni "Ŋabila ni tooi gbigba" zuɣu (1888) * 10.Suhudoo bɔbu ni sabbu kampeela (1888) * 11.Laasabu baŋsim tuma shikuru bihi karimbu ni yɛltɔɣa baŋsim zuɣu (1889) * 12."Ninmohi baŋsim" din niŋdi paɣaba votu (1894) N nya ka n kɔhi (1894) * 13.Massachusetts zaŋ chaŋ Turkey (1896) * 14.Meningeal kpɛŋkpɛŋa alama shɛŋa din daa kɔhi m-brain kɔbigili. Dini ka o kani. O maŋmaŋa n sabi li. (1906) == Kum mini O Simsibu == Bɛ ni daa baŋ ni o biɛra ka di nyɛla dor' shɛli din nye tumor m mali o, Jacobi daa sabi o doro lahibaya ka yihi paper _Descriptions of the Early Symptoms of the Meningeal Tumor Compressing the Cerebellum. From Which the Writer Died. Written by Herself_. O daa kpila New York City June biɛɣu pia yuuni 1906. Bɛ daa simsi o la Green-Wood Cemetery, Brooklyn, New York. Bɛ daa zaŋ o kpe National Women's Hall of Fame yuuni 1993. == Kundivihira == # https://www.nytimes.com/2013/11/12/science/extraordinary-women-in-science-and-medicine-exhibit-offers-up-little-known-details.html # https://web.archive.org/web/20180425183741/http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/deepLink?_collection=oasis&uniqueId=sch00063 # https://doi.org/10.2307%2F1834966 # https://web.archive.org/web/20180425183741/http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/deepLink?_collection=oasis&uniqueId=sch00063 # Carol B. Gartner (1999). "Jacobi, Mary Corinna Putnam". American National Biography (online ed.). New York: Oxford University Press # Denise Grady (November 11, 2013). "Honoring Female Pioneers in Science". New York Times. Retrieved December 14, 2014. Mary Corinna Putnam Jacobi, born in 1842 in London, grew up in New York and began publishing short stories at 17. But what she really wanted was to be a doctor. ... khqqhrgj4ibx0253kla7amkyc1eixcx Mary Edwards Walker 0 33620 145563 144305 2026-08-03T11:40:42Z Issah Rufai 8632 /* Kundivihira */ 145563 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Mary Edwards Walker''' ( Bɛ dɔɣi o la silimiingoli November bɛgu pishi ni ayɔbu dali, yuuni 1832 ni – February bɛgu pishi ni yini dali, yuuni 1919 ni), bɛ booni o la Dr. Mary Walker, daa nyɛla American nira ŋun daa chɛri yɛl' biɛɣu, ŋun daa chɛri diɣu niŋbu, yaakɔŋ saha American Civil War ni daa nyɛ yɔɣu nira, n-ti pahi dɔɣite so ŋun tumdi operation. O nyɛla paɣa yini ko ka deei Medal of Honor. Yuuni 1855, o daa deei o dɔɣite shɛhira gbaŋ Syracuse Medical College, New York, ka daa awara ka piligi o dɔɣite tuma. O ni daa bɔri ni o kpe Union Army Civil War piligu, bɛ daa yɛli ka o chɛ. O daa tumla dɔɣite tuma temporary hospital Washington, D.C. ni, ka nyaaŋa Union Forces daa piigi o ka o chaŋ Army of the Cumberland, ka nyaaŋa 52nd Ohio Infantry, ka o lee US Army tuuli paɣa dɔɣite. Confederate nima daa gba o saha shɛli o ni daa kpe o dimba yaɣili ni o ti wari ninvuɣu ban daa galisi, ka bɛ daa gba o ka yɛli ni o nyɛla spy. Bɛ daa zaŋ o n-lee yɔɣu nira Richmond, Virginia, hali ka bɛ daa taɣi o ni yɔɣu niriba shɛba. Yaakɔŋ nyaaŋa, bɛ daa ti o Medal of Honor domin o ni daa tum tuma ni o wari ban daa galisi tobu ni n-ti pahi o dimba yaɣili Civil War saha. Di saha maa, pini maa daa bi nyɛla pini bɛ ni tiri ninvuɣu so ŋun tum tobu din galisi, ka di daa nyɛ tobu pini yini ko saha maa. Walker nyɛla paɣa yini ko ŋun deei pini maa, n-ti pahi ninvuɣu pɔi ka bɛ bi tum tobu bunii ka bɛ ti ba li. Bɛ daa deei o yuli Army Medal of Honor buku ni yuuni 1917 (ninvuɣu kɔbisɔŋ wɔbu n-gari 900 mini ba); amaa bɛ daa labi zaŋ li yuuni 1977. Yaakɔŋ nyaaŋa, o daa lee sabira ni karim baŋda ŋun daa sɔŋ paɣaba nam bɔbu hali ni o ni daa kpi yuuni 1919. == Piligu biɛhigu mini karimbu   == Bɛ dɔɣi la Mary Edwards Walker Oswego Town, New York, November bɛgu pishi ni ayɔbu 1832, Alvah (ba) mini Vesta (ma) Walker bia. O mali o tizopaɣaba anahi ka mali o tizodoo yini. Alvah mini Vesta daa wuhi bɛ bidibiga mini bɛ bihi paɣaba yaɣili din daa nyɛ din taɣi saha maa. Bɛ wumbu yaɣili din bi dii nyaaŋa daa che ka Mary mali o maŋa yɛlim ni tɛhi suhiri, ka o daa wuhiri li o biɛhigu zaa. Bɛ ni daa nyɛ Naawuni yɛnda nira, Walker nim daa nyɛla Freethinkers ban wuhi bɛ bihi ni bɛ bɔhi adiini yaɣa bɔra mini di bɔra. Walker ba mini ma lahi daa wuhila paɣa mini doo tuma taɣibu kpamkpariga zuɣu: Vesta daa kuli tumdi tuma din galisi ka Alvah mi daa tumdi yili tuma. Walker daa tumdi tuma o yili kpamkpariga ni o ni daa nyɛ bia. O daa bi pɛri paɣaba pɛri tuma saha domin o daa mi ni di kpaɣi o pam. O ma daa lahi sɔŋ o yɛltɔɣa ni corset mini pɛri din kpaɣi nyɛla din bi galisi niŋdiba. O karimbu piligu daa nyɛla o ni daa chaŋ shikuru shɛli o ba mini o ma ni daa yo. Walker nim daa niŋ n-yurilim ni bɛ bihi paɣaba mi karim kamani bɛ bidibiga, din zuɣu bɛ daa yo tuuli yoli shikuru Oswego yuuni 1830s naai. O ni naai primary shikuru, Mary mini o tizopaɣaba ayi daa chaŋ Falley Seminary, Fulton, New York. Falley daa bi nyɛla karim shee ko, di daa lahi nyɛla shee bɛ ni kpaŋsiri saha ŋɔ taɣibu paɣa mini doo tuma, karimbu, n-ti pahi lahiʒibsi. Di bɔhimbu daa lahi kpaŋsi Mary ni o yɛli ni o ku deei paɣaba biɛhigu din bi galisi. O ni daa mali waɣa, Mary daa kuli karimda o ba dɔɣite buku nima anatomy mini physiology polo; o bɔri dɔɣite tuma daa yi la o ni daa nya dɔɣite buku o biɛhigu piligu. O ni daa nyɛ paɣa, o daa karimda shikuru Minetto, New York, ka nyaaŋa o daa laɣim liɣiri ka o tooi chaŋ Syracuse Medical College, ka o daa naai ka deei nasara yuuni 1855 ka lee dɔɣite, ka o daa nyɛ o Karim zoŋ puuni paɣa yini ko. ; O daa kulila  o karimba so ŋun daa be dɔɣite shikuru ni, Albert Miller, November dabaa pia ni ayɔbu 1855, ka di daa nyɛ o ni daa naayi paai yuun pishi ni ata. Walker daa pɛrila pɛri kpɛma ka daa pɛri pɛntɔɣu di gbaŋ ni, o daa yɛli ka bɛ di pɛ "niŋ n-na" o nuu tiibu ni, ka lahi zaŋ o yuli. Bɛ daa yo bɛ maŋmaŋa dɔɣite tuma Rome, New York. Tuma maa daa bi yɛligi, domin saha maa bɛ daa bi di bɛ mi ni paɣaba dɔɣite nima, ka bɛ mi bi zɔŋ ba. Bɛ daa naai ka taɣi taba, domin Miller daa nyɛla ŋun daa di o ba. Walker daa lahi chaŋ Bowen Collegiate Institute (ka bɛ daa naayi booni li Lenox College) Hopkinton, Iowa, yuuni 1860, hali ka bɛ daa chɛ o ka o zali domin o ni daa yɛli ni o ku yi school maa yɛltɔɣa tɔbu laɣingu ni, ka di daa nyɛla doo nima ko hali ni o ni daa kpe di ni. == '''America dundoŋni tobu/America civil war''' == Di ni daa niŋ ka America nim<nowiki>' ŋmeri bɛ tobu maa, Walker daa pirigimi zani ni o tibi ninvuɣ' shɛba ban nye dan'tula. Tuuli o daa yimi na ni o ti sɔŋ linjima nima bee soojanima  ka soojanim' ŋɔ daa zaɣisi domishi o nye paɣa la zuɣu. Di mini o pun tumtum la zaa yoli bɛ daa zaɣisi mi o ku too tum o ''surgeon'' tuma maa ka daa leei ti o soli ni o tum ''nurse'' tali nti lala soojanim' maa. Lala saha ŋɔ, o daa tumdila ''First Battle of Bull Run'' yuuni 1861 silimin goli July biɛɣu pishi ni yini. O daa lahi tum Washington DC ashibiti yuli booni Patent Office Hospital. O daa nyɛla ŋun tumdi ka yori kani lala saha maa hali o ni daa tum tuun' shɛŋa zaa ''Battle of Fredericksburg and the battle of Chattanooga''</nowiki> daa ka yori. Di nyaanga, o daa sabi gbaŋ yuuni 1862 September ni nti <nowiki>''War department'' n yɛriba ni bɛ kpuɣi mi o tuma ni amaa bɛ daa zaɣisi mi. Silimin goli September yuuni 1863 ka Army Of Cumberland daa kpuɣi o tuma ni ka di nyɛla o yɛn lɛbila ''contract Acting assistant Surgeon (civilian)'' ka o daa lɛbi tuuli paɣa so America soojanim' ni kpuɣi bɛ ''surgeon''</nowiki>.   Silimin goli April biɛɣu pia yuuni 1864, Walker daa nyɛla 'Confederate troops' nim' ni daa gbai so sahashɛli o ni daa sɔŋsi ka bɛ so gbali. Bɛ daa zaŋ o mi chaŋ Castle thunder din be Richmond,  Virginia la. Ni ka o daa hali ni silimin goli August biɛɣu pia ni ayi yuuni 1864 ka daa naan' ti bahi o. O ni daa be dansarika maa ni o daa zaɣisila bɛni ti o nieen' shɛŋa maa.   O daa ti lɛbi kpema zaŋ ti paɣiba prison din be Louisville, Kentucky yiŋa nti tabili kpibisi ya din be Tennessee la. == '''Kunduvihira''' == 2qpbg008iahiobxtia9nebxurt5wbbj Indira Hinduja 0 33622 145538 144242 2026-08-03T03:20:08Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145538 wikitext text/x-wiki Indira Hinduja, nyɛla paɣa ŋun yina india tiŋgban, ka bi daa dɔɣu anashaara goli (august 21), yuuni 1946.ka daa nyɛ india paɣa Dɔɣita kpɛma, ŋun nyɛ 'paɣaba Dɔɣitɛ, dɔɣite sɔŋda, ni duɣibu wahala din be mumbai.<ref>{{Cite web|title=India first test tube baby.|url=https://en.wikipedia.org/Winkipidia/indira hinduja|url-status=live|website=Wikimedia}}</ref> O daa nyɛla tuuli ninvuɣu so ŋun tumdi gift technique ka di sɔŋ ni bɛ dɔɣi India tuuli gift bia yuuni 1988.ka daa lahi dɔɣi tuuli test bia din pahiri ayi KEM HOSPITAL yuuni 1986.ka daa lahi tum o tuma zaŋ jɛndi kɔhi nina (oocyte donation) ni di sɔŋ paɣaba ban dɔɣibu naayi ni ban dɔɣim surigu(ovary) nyɛri wahala.<ref>{{Cite news|last=Indira|first=Hinduja|date=20 july,2026.|title=Test tube baby|work=Wikimedia|url=https://en.wikipidia.orga/wiki/indira hinduja}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> O daa nyɛla ŋun deei o PHD ka di yina Bombay University ni. o daa deei padma shiri pini, yuuni 2011. Saha ŋɔ,o nyɛla ŋun tumdi o tuma P.D hinduja hospital din be mahim West mumbai ni, ka lahi wuhiri karim'bila. ndmstzxd54rq8zflagzpiw2mx8zsdr0 Rebecca Lee Crumpler 0 33626 145516 145483 2026-08-02T22:44:04Z Iddrisu Rahama 7426 Corrections 145516 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Mary Eliza Mahoney photo.jpg|thumb|Rebecca lee Crumpler]] = Rebecca Lee Crumpler = Rebecca Lee Crumpler nyɛla bɛ ni dɔɣ' so February 8, 1831. O laamba n daa nyɛ Matilda Webber mini Absolum Davis. O piriba n daa nyɛ ŋun wumsi o tiŋ shɛli din yuli booni Pennsylvania. O piriba maa daa nyɛla ŋun zaŋ o maŋa zali dɔɣ'tɛ zaani n zaŋti bɛ tiŋ maa, ka daa lahi nyɛ ŋun kpaŋsi Crumpler zaŋ chaŋ tib'bu baŋsim bɔhimbu polo.O daa nyɛla ŋun chaŋ shikuru shɛli din za di gama zuɣu bee din ka gomnanti sulinsi ni, dini n nyɛ West Newton English and Classical School din bɛ West Newton, Massachusetts. Crumpler daa nyɛla ŋun kpuɣi napɔŋ chaŋ Charlestown, Massachusetts, yuuni 1852.<ref>{{Cite journal|last=Tilak|first=Aditi|last2=Sheriar|first2=Nozer|last3=Kasodekar|first3=Shilpa|last4=Bhatia|first4=Rajneet|date=2021-06-10|title=Undiagnosed Peripartum Cardiomyopathy for emergency Caesarean section: Lessons learnt|url=https://doi.org/10.31254/jmr.2021.7307|journal=The Journal of Medical Research|volume=7|issue=3|pages=97–99|doi=10.31254/jmr.2021.7307|issn=2395-7565}}</ref> Din gbaai 1855 - 1864, bɛ daa kpuɣila Crumpler 'nurse' tuma. O daa nyɛla bɛ ni deei so niŋ New England Female Medical College din gbaai 1859 - 1860 bɔhimbu yuuni (academiyear) .<ref>{{Citation|title=Rebecca Lee Crumpler|date=2026-06-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rebecca_Lee_Crumpler&oldid=1359853314|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> Bɛ daa ti o la 'scholarship' yuma ata lala shikuru maa ni ka di sɔŋsim maa daa yirina Commonwealth of Massachusetts hali ka Wade Scholarship Fund daa ti dɔli nyaaŋa na n ti deei li. John Wade of Woburn, ŋun daa nyɛ daa bia ka lahi nyɛ Massachusetts 'legislator' la n daa zali lala Wade Scholarship Fund maa. Crumpler ko ni daa nyɛ African - American Karim bia lala shikuru maa ni .<ref>{{Citation|title=Rebecca Lee Crumpler|date=2026-06-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rebecca_Lee_Crumpler&oldid=1359853314|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> Din gbaai mid' 19th Century saha maa, di daa bi niŋ bayana ni paɣa bee dabba ban nyɛ gbaŋ sabila ni bɛ nyɛ soli chaŋ Medical Shikuru. Yuuni 1860, pirimla yɛl'bɔra tibisa zaŋ chaŋ Medical care zaŋ ti American civil war Veterans, soya pam daa nyɛla di yooi ti paɣ'ba ban daa nyɛ dɔɣ'tɛ nima mini 'physicians'. O baŋsim maa zuɣu, Crumpler daa nyɛla bɛ ni ti so soli ni o chaŋ lala shikuru maa ka di nyɛla ŋun daa nyɛ of 'supervising physician' o ni daa na nyɛ 'medical apprentice' la n daa ti o lala soli ni o chaŋ shikuru maa. <ref>{{Citation|title=Rebecca Lee Crumpler|date=2026-06-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rebecca_Lee_Crumpler&oldid=1359853314|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> 36xcpj94rxez6wq1hms1haaq6coozt3 Jennifer Doudna 0 33635 145555 145296 2026-08-03T05:37:52Z Abdul Gafaru 100% 6794 Added information 145555 wikitext text/x-wiki === <ref>{{Citation|last=Rodrigues|first=Taciane Cintra Taveira|title=ANEMIA EM PACIENTES COM ANOREXIA NERVOSA|date=2020|url=https://doi.org/10.35587/brj.ed.0000453|work=Perspectiva Contemporânea das Ciências da Saúde (3a Edição)|pages=74–81|publisher=Brazilian Journals Editora|isbn=978-65-86230-25-3|access-date=2026-07-21|last2=Sanches|first2=João Paulo Pini|last3=Manochio-Pina|first3=Marina Garcia}}</ref>'''JENNIFER DOUDNA;''' === Jennifer Anne Doudna ForMemRS [[Lahabali kɔligu:Jennifer Doudna (2016).jpg|thumb|Dr. Jennifer Anne DoudnaBɛ dɔɣi o February dabaa 19, 1964 - Washington, D.C., America   Yuuni 2023 ni o daa nyɛ yuun 62 Karimbu Pomona College (BA)   Harvard University (MA, PhD) Bɛ mi o ni Tuuli X-ray structure zaŋ n-ti catalytic RNA   RNA interference   CRISPR O Yidaana Tom Griffin (bɛ kuli 1988, bɛ daa che)   Jamie Cate (bɛ kuli 2000) Awards - Pina o deei Alan T. Waterman Award (2000)   Jacob Heskel Gabbay Award (2014)   Breakthrough Prize in Life Sciences (2015)   Princess of Asturias Award (2015)   Tang Prize in Biopharmaceutical Science (2016)   Japan Prize (2017)   Kavli Prize in Nanoscience (2018)   Wolf Prize in Medicine (2020)   Nobel Prize in Chemistry (2020)   List kam O Tuma Zaŋ n-ti Baŋsim Yaɣili: Chemistry - Kombuŋgbani Baŋsim   Tuma shee:   University of Colorado, Boulder   Yale University   University of California, Berkeley   Gladstone Institutes   University of California, San Francisco O PhD Tesis "Towards the Design of an RNA Replicase" (1989) O Karim Baŋda PhD karim baŋda: Jack Szostak   O karim baŋda so: Thomas Cech O Bihi Ŋun Naai PhD Rachel Haurwitz   Janice Chen   Lei Stanley Qi   Samuel H. Sternberg]] Bɛ dɔɣi o February bɛgu pishi ni awɔi 1964<ref><nowiki>https://www.britannica.com/biography/Jennifer-Doudna</nowiki></ref> Jennifer Anne Doudna nyɛla American [[:en:Biochemist|biochemist]] so ŋun daa pili [[:en:CRISPR_gene_editing|CRISPR gene]] editing tuma, ka lahi tum tuma pam biochemistry ni genetics polo. O mini [[:en:Emmanuelle_Charpentier|Emmanuelle]] Charpentier daa deei 2020 [[:en:Nobel_Prize_in_Chemistry|Nobel Pini Chemistry]] polo, "bɛ ni daa yihi soli genome editing<ref><nowiki>https://www.nytimes.com/2020/10/07/science/nobel-prize-chemistry-crispr.html</nowiki></ref><ref><nowiki>https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2020/press-release/</nowiki></ref> polo" zuɣu. O nyɛla Li Ka Shing Chancellor's Chair Professor University of California, Berkeley. O nyɛla investigator Howard Hughes Medical Institute ni yuuni 1997 naai. Yuuni 2012, Doudna mini Emmanuelle Charpentier daa nyɛla tuuli ban yɛli ni CRISPR-[[:en:Cas9|Cas9]] (bacteria ni yina enzyme shɛŋa din kpaŋsiri microbial immunity) tooi tumdi genome editing.<ref><nowiki>https://alumni.berkeley.edu/california-magazine/winter-2014-gender-assumptions/cracking-code-jennifer-doudna-and-her-amazing</nowiki></ref> Bɛ booni li "[[:en:History_of_biology|biology tarihi]]<ref><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/The_New_York_Times</nowiki></ref> puuni anfaani din galisi yini". Di nyaaŋa, Doudna daa lee toondana "[[:en:CRISPR|CRISPR]] revolution" ni domin o tuma ni o zaashee CRISPR-mediated genome [[:en:Genome_editing|editing polo]]. == Pina mini Shɛhira gbaŋ pini == Doudna pina ni fellowship shɛŋa puuni: yuuni 2000 Alan T. Waterman Award o ni daa bɔri ribozyme structure, ka o daa zaŋ X-ray crystallography nya li; n-ti pahi yuuni 2015 Breakthrough Prize in Life Sciences CRISPR-Cas9 genome editing technology zuɣu, ni Charpentier. O mini o tɔɣada daa lahi deei Gruber Prize in Genetics (2015), Tang Prize (201 6), Canada Gairdner International Award (2016), ni Japan Prize (2017). Yuuni 2015, Time magazine daa boli o ni o be Time 100 ninvuɣu shɛba ban mali yaa, ka yuuni 2023 bɛ daa zaŋ o kpe National Inventors Hall of Fame. == Piligu biɛhigu ni karimbu == Bɛ daa dɔɣi Jennifer Doudna February dabaa pishi ni awɔi 1964, Washington, D.C., ka o nyɛ Dorothy Jane (Williams) mini Martin Kirk Doudna<ref><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Britannica.com</nowiki></ref><ref><nowiki>https://books.google.com.gh/books?id=voRmAAAAMAAJ&q=%22Arthur+Bundy+and+Ruth+Edson+(+Dewey+)+D+.%3B+m+.+Dorothy+Jane+Williams+,+Sept.+15.+1962+%3B+children+:+Jennifer+Anne%22&redir_esc=y</nowiki></ref> bia. O ba daa deei Ph.D. English literature [[:en:University_of_Michigan|University of Michigan]], ka o ma mali master's degree<ref><nowiki>https://alumni.berkeley.edu/california-magazine/winter-2014-gender-assumptions/cracking-code-jennifer-doudna-and-her-amazing</nowiki></ref> karimbu polo. Doudna ni daa nyɛ yuun ayɔbu, bɛ daŋa daa chaŋ Hawaii ni o ba chaŋ wuhi American literature [[:en:University_of_Hawaiʻi_at_Hilo|University of Hawaii at Hilo]].<ref><nowiki>https://alumni.berkeley.edu/california-magazine/winter-2014-gender-assumptions/cracking-code-jennifer-doudna-and-her-amazing</nowiki></ref> O ma daa lahi deei master's degree ayi Asian history polo, ka o daa wuhi history community college ni. O ni daa zoori Hilo, Hawaii, Doudna daa bɔri tiŋa maa binda ni binwɔbiri. O ba daa bɔri ni o karim science buku, ka bɛ mali popular science buku yili. O ni daa be sixth grade, o ba daa ti o James Watson 1968 buku The Double Helix din yɛli DNA structure piligu. Di daa kpaŋsi o pam. Doudna lahi daa bɔri science ni mathematics shikuru. O ni daa be Hilo High School, o 10th-grade chemistry karim baŋda Jeanette Wong daa kpaŋsi o pam ni o zaŋ o suhiri pa science. Cancer cell karim baŋda so ŋun daa kana gba daa kpaŋsi o. O daa tum wuntaŋi yini University of Hawaii at Hilo lab mycologist Don Hemmes sani, ka naai Hilo High School yuuni 1981. Doudna daa chaŋ Pomona College, Claremont, California, ka o daa karim biochemistry. O freshman year, o ni daa be general chemistry class, o daa nya suhi ka o bɔri ni o taɣi o major French. Amaa o French karim baŋda daa yɛli o ni o ti be science. Pomona chemistry professors Fred Grieman ni Corwin Hansch daa tum o zuɣu pam. O daa piligi o tuuli research professor Sharon Panasenko lab ni. O daa deei Bachelor of Arts degree biochemistry yuuni 1985. O daa pili o Ph.D. Harvard Medical School, ka daa naai ka deei Ph.D. biological chemistry ni molecular pharmacology yuuni 1989. O Ph.D. sabu daa nyɛla system shɛli din kpaŋsiri self-replicating catalytic RNA, ka Jack W. Szostak daa su o. <references /> == Kundivihira; == m0g6cdnr0d6vod5fu9l5ccxundzejno Dorothy Lavinia Brown 0 33637 145554 145381 2026-08-03T05:34:05Z Abdul Gafaru 100% 6794 Added information 145554 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Dorothy Lavinia Brown.jpg|thumb|'''Bɛ dɔɣi o:''' January dabaa ayɔbu, 1914  '''Be:''' Philadelphia, Pennsylvania, U.S. '''O kpi:''' June dabaa pinaata, 2004 (o ni daa nyɛ yuun 90)  '''Be:''' Nashville, Tennessee, U.S. '''O tuma:'''  dɔɣite so ŋun chɛri niriba, siyaasa nira, karim baŋda '''Bɛ mi o:''' tuuli African American paɣa so ŋun kpe Tennessee General Assembly ni '''O siyaasa laɣingu:''' Democratic Party.]] === '''Dorothy Lavinia Brown;''' === Dr. Dorothy Lavinia Brown "Dr. D."<ref>{{Cite web|last=Rust|first=Randal|title=Brown, Dorothy Lavinia|url=https://tennesseeencyclopedia.net/entries/dorothy-lavinia-brown/|access-date=2026-07-28|website=Tennessee Encyclopedia|language=en-US}}</ref>   Bɛ dɔɣi o January dabaa ayɔbu dali, yuuni 1914 – ka o kani silimiin-goli June bɛgu pinaata dali, yuuni 2004 ni Dr. Dorothy Lavinia Brown daa nyɛla African-American dɔɣite so ŋun chɛri, siyaasa nim kpema, ni karim baŋda. O daa nyɛla tuuli paɣa African-American ancestry so ŋun lee surgeon United States Southeast yaɣili. O lahi nyɛla tuuli African American paɣa so ŋun tum Tennessee General Assembly ni domin bɛ daa piigi o Tennessee House of Representatives.<ref>{{Cite book|last=Windsor|first=Laura|url=https://books.google.com.gh/books?id=QtZtkf35CF0C&pg=PA37&redir_esc=y|title=Women in Medicine: An Encyclopedia|date=2002-11-14|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-57607-392-6|language=en}}</ref> O ni daa be House of Representatives, Brown daa tuhiri paɣaba hakki ni black nima hakki. Yuuni 1956, Brown daa lee tuuli paɣa so ŋun bi mali awara Tennessee ka bɛ ti o soli ni o deei bia. ==== Piligu biɛhigu ni Karimbu ==== January 1914, bɛ daa dɔɣi Brown Philadelphia, Pennsylvania. O ni daa nyɛ dabaa anu, o ma Edna Brown daa chɛ o Troy Orphan Asylum, orphanage Troy, New York. Dorothy daa be orphanage maa hali o ni daa pa yuun 12. O ma ni daa bɔri ni o chaŋ be o sani, Brown daa bolgi o maŋa dabaa anu, amaa o daa labi orphanage maa o dabaa zaa. O ni daa pa yuun 15, Brown daa kpe Troy High School. Shikuru kpema daa baŋ ni Brown bi mali yili, ka o daa saɣisi ni Lola mini Samuel Wesley Redmon zaŋ o. O daa lahi tum mother's helper Mrs. W. F. Jarrett yili Albany, New York. O ni daa nyɛ yuun 15, o daa lahi tum self-service laundry. O ni naai high school, Brown daa chaŋ Bennett College, historically black college Greensboro, North Carolina. Women's Division of Christian Service of the Methodist Church daa ti o scholarship. Saha maa o daa lahi tum inspector Rochester Army Ordnance Department. O daa naai o class puuni niriba ayi yuuni 1941. Yuuni 1944, bɛ daa deei Brown ni o chaŋ karim dɔɣite tuma Meharry Medical College, historically black college Nashville. O daa tum internship Harlem Hospital New York City. O ni naai yuuni 1948, ka o be o class puuni niriba ata puuni yini, Brown daa lee resident Hubbard Hospital Meharry yuuni 1949, di ni daa bi bɔri ni bɛ wuhi paɣaba surgery maa. Chief surgeon Matthew Walker, Sr., M.D. daa saɣiti li. Brown daa naai o residency yuuni 1954. Shɛli din kpaŋsi Brown ni o lee surgeon: o ni daa nya lihibu o ni daa chɛri o tonsil, n-ti pahi o ni daa nya wumbu din che ka o bɔri ni o tum shɛli din che ka African Americans yɛli ba ni ba yɛla. ===== Tuma ===== O piligu, Brown daa sɔŋ World War II ni o dɔɣite tuma. O daa lahi tum inspector Rochester Army Ordnance Department. Brown daa nyɛla chief surgeon Riverside Hospital Nashville yuuni 1957 hali ni 1983. Yuuni 1966, o daa lee tuuli African-American paɣa so bɛ ni piigi Tennessee General Assembly, ka o daa tum di ni yuun ayi. O ni daa be siyaasa ni, o daa kpaŋma ni bɛ saɣiti abortion rape bee incest ni, n-ti pahi "ma biɛhigu be goli ni" saha. O lahi daa sɔŋ Negro History Act, din yɛli ni public shikuru nima Tennessee niŋ program Negro History Week ni bɛ teei African Americans tuma. Yuuni 1959, Brown daa lee tuuli black paɣa surgeon so ŋun lee fellow American College of Surgeons. Yuuni 1968, Brown daa bɔri ni o kpe Tennessee Senate, amaa o daa bi nya nasara domin o ni daa sɔŋ abortion soli zuɣu. Di nyaaŋa o daa labi o dɔɣite tuma Riverside Hospital. O daa lahi tum attending surgeon George W. Hubbard mini General Hospitals, ka o daa nyɛ director education Riverside mini Meharry Hospitals. O daa lahi nyɛla surgery professor Meharry Medical College, ka sɔŋ National Institutes of Health National Heart, Lung and Blood Institute. Brown daa lahi be Joint Committee on Opportunities for Women in Medicine, American Medical Association ni daa pili li. O daa nyɛla NAACP member ni o tuhiri black nima hakki. Brown daa sabi o biɛhigu taarihi, yɛltɔɣa, ni kpaŋsibu buku. ====== Pina ====== Yuuni 1959, o daa lee paɣaba ata so ŋun lee Fellow American College of Surgeons, ka o nyɛ tuuli African-American paɣa. Yuuni 1971, bɛ daa zaŋ o yuli boli Dorothy L. Brown Women's Residence Meharry Medical College. O daa lahi deei honorary doctorate degree Russell Sage College Troy, New York, ni Bennett College Greensboro, North Carolina. Bennett College ni Cumberland University daa lahi ti o honorary degree Humanities polo. Brown daa be Bennett College board of trustees ni Delta Sigma Theta sorority. Bɛ daa ti o Horatio Alger Award yuuni 1994 ni Carnegie Foundation humanitarian award yuuni 1993. ====== O biɛhigu ====== Yuuni 1956, Brown daa saɣiti ni o deei bia so o patient so ŋun daa bi mali awara Riverside Hospital ni daa dɔɣi. Brown daa bɔri bia ka mi ni di kani. Di zuɣu o daa lee tuuli paɣa so ŋun bi mali awara Tennessee ka bɛ saɣiti ni o deei bia. O daa boli bia maa Lola Denise Brown, ni o teei o so ŋun zooi o Lola. Nyaaŋa o daa lahi deei bidibiga Kevin. Brown daa nyɛla United Methodist Church member. == Kundivihira; == <references group="http://archives.gcah.org/bitstream/handle/10516/7304/article24.aspx.htm?sequence=2" /> <references group="Warren, Wini (1999). Black women scientists in the United States. Bloomington, Ind.: Indiana University Press. pp. 19–23. ISBN 978-0-253-33603-3." />https://chaamp.virginia.edu/node/4175 c35lqzri9rtcf2iaja5321xbxsfl5cr Agnes Yewande Savage 0 33644 145533 144875 2026-08-03T02:34:36Z Nasiba Haruna 7415 Edit an article 145533 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:AgnesSavage (cropped).jpg|thumb|Agnes Yewande Savage ]] == Agness Yewande Savage == Agness Tewande Savage daa nyela paɣa so be ni dɔɣi silimiin goli bɛha pishi ni Yini (21st February )yuuni 1906 - silimiŋ gɔli daa baa poɣ' (7th September 1964)[[Page 1|[1]]. O daa nyɛla Nigeria scorttish tima doctor tooli west Africa paɣa ŋɔ bohim ka dɛɛ shahara gbana Orthodox tima yahali. [2[3[4[5[6. Savege gba daa lahi nyɛla west africa paɣa ŋɔn daa dɛɛ university degree zaŋ kpa tima malibu polo ka daa graduati first class university din bɛ edinburgh yuuni 1929 di saha o yum pishi ni ata n- bala (23)[2[4. Yuuni 1933 sierra leonean jingoes( activist) ni shikʋrʋ zuhu pioneer, enden elliott Horton ŋɔ daa paɣila niribaa ayi West Africa paɣaba ban graduati university ka mali bachelor degree in Liberia arts [7. Yewande n daa nyɛ paɣa ŋun nye piligu ŋun karim deei dɔhite tali gbana " degree" West Africa" zaa shikuru yuli daa booni " University . of Edinburgh", o yuun pishi ni ata ni n daa bala<ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref><ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> Yuuni 1933, Edna Ellliott-Horton gba n daa nye ŋun karim deei Degree ka yina Sierra Leone tingbani<ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. = Piligu Biɛhigu Ni Karimbu; = Bɛ daa dɔhila Savage 21 February 1906. O ba yuli n daa booni Richard Akinwande Savage ( Nigerian M<ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>edical Doctor and news Publisher)[2], ka o ma yuli booni Maggie S. Bowie ( a working class Scotswoman)[2]. O tuzodoo n daa nyɛ Richard Gabiel akinwande Savage ŋun gba karim deei dɔhite tali gbaŋ (Degreee) yuuni 1926[2]. Savage daa paasila exams shikuru yuli daa booni Royal College of Music yuuni 1919 ka bɛ daa ti o skolaship ni o chaŋ Geoge Watson's Ladies College n-ti karim. Nimaani, o daa kpaŋ o maŋ ka bɛ daa ti o pini (award<ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref><ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> Yuuni 1924,[<ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> Savage daa nyɛ" admission" n kpe Edinburgh University ni o ti karim deei dɔhite tali baŋsim. ŋuna n daa nyɛ tuuli ŋun yina Nigeria ka chaŋ shikuru maa[9]. O yumaanahi ni, Sabvage daa nyɛla nasara o zahimbu ni zaa ka dimbɔŋo zuɣu daa che ka bɛ ti o pina pam din gbai ( a prize in Diseasesof the skin, Medal in Forencic Merdicine ni Gilfillan Memorial prizeyuuni 1929.o daa lahi deei " A Medal for most oustanding Female Graduate) shikuru maa ni[<ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>]. O daa lahi deei " qualification of a M.C CHB<ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> din gba daa nyɛ shehira gbaŋ Merdicine mini Surgery puuni. Dɔɣite Tuma; Savage ni daa nyɛ paɣa maa zuɣu daa che ka anfaani sheŋa bi too paari o o tuma ni. O ni daa naa, o daa chaŋla " Gold Coast" tin pa mi sheli Ghana la n-ti tumda. Savage daa mi tuma maa n nyaŋ dohite sheba amaa pirimla bɛ daa nyɛ dabba zuɣu ka di che ka bɛ diri anfaani sheŋa ka ŋun bi nyarili. Hali bɛ daa chemi ka o gberi du sheŋa ni ŋan daa   dii ka jilma <ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> Yuuni 1931, Achimota karimba kpema, Alec Garden Fraser daa kpohi Savage n niŋ o shikuru maa puuni ka o wuhira ka ;lahi tibiri shikurubihi maa. Yumaanahi ka o daa tum Achimota shikuru maa puuni. Achimota maa, shikurubil' yuli daa booni Susan de Graft Johnson daa kuli zaŋla o maŋ n tabili Savage ka soŋdi o o tuma shee( sick bay) [13] ka gba daa ti bahi chaŋ Edinburgh University n-ti karim deei dohite tali degree n daa lee tuuli paɣa so ŋun karim nya lala baŋsim maa Ghana. Bipuɣinbil' so ŋun gba daa karim deei lala shihira gbana maa n daa nyɛ Matilda J. Clerc. Ŋuna n daa nyɛ ŋun pahiri niriba anahi ban karim deei lala gbana maa West Africa zaa<ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref><ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> Yuuni 1945, Savage daa labi " colonial Medical Service" ka bɛ daa ti piigi o ni tum Korlebu hospital, Accra. Korlebu maa, bɛ daa piigi o ka o lee Assistant medical Officer, n tumdi paɣaba daalaafe bonti duu puuni. O daa lahi zan ti ka bɛ daa kpa Korlebu nursing training college ka dimbɔŋɔ zuɣu daa che ka bɛ pii dugrera sheli n zaŋ o yuli m bolli ni di zaŋ wuhi kpaŋ maŋ shɛli o ni niŋ nimaani <ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. = Okum; = Savage ni daa che tuma ka yen vuhi, o daa labila Scotland n ti gbubi ŋahinsi, Margaret mini Mark[14]. O biɛhigu shee Frithen copse ka o mini o zosimo Esther appleyard ŋun gba daa nyɛ chief education officer la n daa be dini[3][11]. Gbali ni bɔhu n daa gbaai Savage ka o kpi ashibiti yuli daa booni St Paul's Hodpital, Hemel Hempstead, ngland, yuuni Semptember 7th 1964.<ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref><ref>{{Citation|title=Agnes Yewande Savage|date=2026-06-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agnes_Yewande_Savage&oldid=1358881893|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> lt76j6o2qgptytj2t22sz96b6p08hfe Mona Hanna-Attisha 0 33645 145491 145371 2026-08-02T13:12:37Z Abdul Gafaru 100% 6794 Added information 145491 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Dr. Mona Hanna-Attisha .jpg|thumb|Dr. Mona Hanna Attisha {| class="wikitable" !Born |Mona Hanna9 December 1976 (age&#x20;49) Sheffield, England, UK |- !Other&#x20;names | * Dr. Mona * Mona Hanna-Attisha |- !Alma&#x20;mater |University of Michigan (B.S., M.P.H)Michigan State University (M.D.) |- !Occupations |Pediatrician and professor |- !Employer(s) |Michigan State University (professor)Hurley Medical Center (pediatrician) |- !Known&#x20;for |Uncovering the Flint water crisis |- !Awards | * Time100 Impact Awards in Health (2026) * Bernard Lown Award for Social Responsibility in Medicine (2022) * Vilcek-Gold Award for Humanism in Healthcare (2019) * Heinz Award in Public Policy (2017) * Time Magazine's Most Influential People (2016) * Politico 50 (2016) * Ridenhour Prize for Truth-Telling (2016) * PEN American Center James C. Goodall Freedom of Expression Award (2016) |} ]] == '''Dr. Mona Hanna''' ; == Bɛ dɔɣi o la silimiin-goli December dabaa awɔi dali, yuuni 1976 ni, Sheffield, England   O daa na mi o yuli: Mona Hanna-Attisha Dr. Mona Hanna nyɛla bihi dɔɣite, karim baŋda, ni salo lahiʒibu tuhira. O research daa wuhiya Flint kom doro maa. Silimiin-goli January puuni yuuni 2024 ni, o daa pili tiŋa zaa "prenatal ni bia cash prescription" program din tuuli US - o boli li *Rx Kids. O lahi sabi buku yuuni 2018 ka boli li What the Eyes Don't See. The New York Times daa piigi li yuun maa buku 100 din be tooni ni. === '''Piligu biɛhigu;''' === Bɛ daa dɔɣi Mona Hanna Sheffield, England. O ba mini o ma nyɛla Iraqi scientists ban daa bolgi Baath gomnanti saha. O daa zooi Royal Oak, Michigan ka naai Kimball High School. Karimbu O daa deei Bachelor of Science University of Michigan School for Environment and Sustainability. O daa lahi deei Master of Public Health Management and Policy University of Michigan School of Public Health. O daa lahi deei medical degree Michigan State University College of Human Medicine. O daa naai o residency ni chief residency Wayne State University / Children's Hospital of Michigan. ===== '''Tuma'''; ===== Yuuni 2009, Hanna daa tum associate pediatric program director Children's Hospital of Michigan. O daa wuhiri residents 100+, ka pili karimbu, ni online karimbu. Yuuni 2011, bɛ daa piigi o director Hurley Medical Center pediatric residency program. O daa lahi wuhi faculty ni "master clinical teacher series". Yuuni 2012, bɛ daa piigi o Michigan Board of Directors American Academy of Pediatrics (AAP). Yuuni 2013, Michigan Governor Rick Snyder daa piigi o Public Health Code Advisory Committee ni bɛ ti lihi Michigan Public Health Code. Yuuni 2015, Hanna daa chɛ ka Hurley Children's Clinic labi Flint Farmers' Market zuɣu domin dɔɣite nima ni tooi yɛli o bɔra ni bɛ di binbindira din mali vitamins. O peers daa ti o Michigan State University's William B. Weil, Jr., MD Endowed Distinguished Pediatric Faculty Award domin o tuma nabiɛla. ====== Flint Kom Doro ====== Late 2015, o zɔɣu Elin Betanzo daa yɛli o ni Flint kom puuni ka treatment ka, ka lead tooi be di ni. Engineer Marc Edwards mi daa nya ni corrosion inhibitors ka ka di che ka lead kpɛ kom ni. Hanna daa pili research ni electronic medical records data. O daa nya ni bihi ban mali lead pam 5 micrograms blood ni daa yi 2.1% kpaŋ chaŋ 4% saha shɛli bɛ ni taɣi Flint kom Lake Huron ni ka chaŋ Flint River. Tiŋa yaɣa kom ni lead pam maa, bihi maa lead mi daa kpaŋ pam. Domin di nyɛla salo doro, o daa yɛli salo o nyaaŋa September 24, 2015 press conference ni, ka o research na bi peer-review. Nandoya Flint daa yɛli ni niriba, taba bihi, chɛ Flint tap kom. Michigan Department of Environmental Quality daa wuɣi o ka boli o "unfortunate researcher". Amaa dabaa 10 nyaaŋa Detroit Free Press daa lahi nya din gba gari o ni nya. Di nyaaŋa Michigan gomnanti daa saɣiti ni o daa yɛli tiɛhi. Bɛ daa lahi pahi o Flint Water Interagency Coordinating Committee ni Michigan Child Lead Poisoning Elimination Board. January 14, 2016, Michigan State University ni Hurley Children's Hospital daa yɛli ni Hanna kpɛm "Pediatric Public Health Initiative" ni bɛ sɔŋ Flint bihi ban nya lead. Governor Snyder daa lahi teei o ni Edwards January 19, 2016. Community Foundation of Greater Flint mi daa pili "Flint Child Health and Development Fund" - yuun yini ni bɛ daa laɣim liɣiri 17 million dollars. O research daa bahi American Journal of Public Health February 2016. O daa lahi yɛli US House of Representatives April 2016 ni bɛ sɔŋ Flint. July 2016, CDC daa lahi saɣiti o nyaaŋa. Di zuɣu federal gomnanti daa ti Flint 100 million dollars, state mi 250 million dollars. January 2017, Hanna daa nya grant ni o pili "Flint Registry" - program din lihiri Flint kom doro niriba yuun kpee. March 2017, Governor daa piigi o vice-chair Child Lead Exposure Elimination Commission. ====== Buku ====== Yuuni 2018, o buku What the Eyes Don't See daa bahi Random House. Bɛ daa yɛli ni di nyɛla "Grisham thriller" bɛhigu. New York Times daa piigi li 100 Notable Books 2018, n-ti pahi NPR Science Friday "Best Science Book 2018". O daa bo liɣiri shɛli ni o ti Flint Child Health and Development Fund. Hollywood mi daa ti o soli ni bɛ zaŋ li n-lee movie. Yuuni 2019, Michigan daa lahi piigi li "Michigan Notable Book". Shikuru nima pam Michigan, Rhode Island, Maryland daa lahi zaŋ li n-ti karim.; February 2020 Hanna daa chaŋ yɛli U.S. House of Representatives Committee on Energy and Commerce Subcommittee on Environment and Climate Change ni EPA's Lead and Copper Rule taɣibu maa nyɛla "din nyɛ bɔbigu ka bi galisi". O daa yɛli ni "di bi saɣi di tuuli doro maa, ka di bi che ka bɛ nya salo doro din be ti kom ni namin."[68] July 2020 Bɛ daa piigi Hanna C.S. Mott Endowed Professor of Public Health Michigan State University College of Human Medicine. Bɛ daa lahi piigi o ni o ni Michigan Governor Gretchen Whitmer kpɛm "Protect Michigan Commission".[69][70] April 2021 Hanna daa lahi chaŋ yɛli U.S. House of Representatives' Committee on Ways and Means ni bɛ sɔŋ tiŋgbani maa kom tuunsi, ni bɛ niŋ maani ni bɛ yi lead pipes ni.[71][72] February 2022 O daa lahi yɛli Committee on Ways and Means Subcommittee on Select Revenue Measures ni "ti kom tuunsi nyɛla salo doro" ka yɛli ni Infrastructure Investment and Job Act sɔŋbu galisi ni bɛ yi lead pipes ni.[73][74] March 2023 Bɛ daa piigi Hanna Associate Dean for Public Health Michigan State University College of Human Medicine.[75] Rx Kids Program - Liɣiri Sɔŋsim Bihi mini Ma April 2023 Charles Stewart Mott Foundation daa ti liɣiri sɔŋ Hanna ni o kpɛm Rx Kids - US puuni tuuli tiŋa zaa program din bɔri ni di chɛ biɛhigu tuhi ka che doro. Di nyɛla ni bɛ ti ma ban be puu ni ni bihi liɣiri ka bi bɔri ni bɛ labi.[76] Bɛ daa pili Rx Kids domin research wuhi ni yili ni liɣiri soŋdi paa ka bihi dɔɣim naai, ka biɛhigu tuhi kpaŋ chaŋ yuun yini puuni. Bɛ daa nya sɔɣu Child Tax Credit 2021 ni daa chɛ ka bihi biɛhigu tuhi gbai hali. Dr. Hanna mi daa yɛli ni "biɛhigu tuhi chɛbu nyɛla dɔɣite tuma".[77][78][79][80][81] Di ni tumdi shɛm: Ma ni be puu ni: $1,500 cash Bia ni dɔɣi hali ni yuun yini: $500 yuuni kam Di niya nyɛla ni di chɛ biɛhigu tuhi, n-ti pahi ni ma mini bia nya lahiʒibu.[81] August 2024 Rx Kids daa yɛli ni Kalamazoo lee o tuuli tiŋa din pahi. Bɛ daa mi ni yuuni kam di tooi sɔŋ bihi 800. Bɛ daa pili niŋdi yuli February 1, 2025.[82][83] 2025 Hanna daa kpaŋsi Rx Kids chaŋ Michigan yaɣa pam: Upper Peninsula, Detroit, ni Lansing yaɣa.[84][85][86][87][88][89] June 2025 Rx Kids daa yɛli ni bɛ daa ti Michigan yili nima liɣiri gari $10 million. July 2025 data wuhi ni: Kom di bɔra kpaŋa Yili tuhi gbaai gbai Bihi dɔɣim piligu ni doro gbaai gbai[90][91] October 2025 Michigan gomnanti daa ti liɣiri $270 million ni bɛ kpaŋsi program maa tiŋgbani zaa yuun 3 puuni. Bɛ daa mi ni di tooi pa bihi 100,000.[92][93] January - May 2026 Rx Kids daa lahi kpaŋ chaŋ Michigan yaɣa pam. Detroit daa lee tiŋa din galisi - yuuni kam o sɔŋdi bihi 8,000. Bɛ daa lahi kpe Upper Peninsula, Montmorency County, Mount Clemens, ni Center Line. Di nyaaŋa program maa daa pa tiŋsi 60+, ka yuuni kam o sɔŋdi bihi 23,000.[94][95][96][97][98] Bɛ ni nya shɛli: Bɛ daa nya ni bihi dɔɣim piligu gbaai, bia niɣisi gbaai, ni NICU kpibu gbaai. Yili ni liɣiri lihibu mi kpaŋa, ka bihi yɛligu doro gbaai. Liɣiri mi lahi wolgi tiŋsi ni daa.[99][100] == Awards and Honor; == == Kundivihira; == qm2pxvgq75zzem0yoamejkzc5d4gl18 145492 145491 2026-08-02T13:14:38Z Abdul Gafaru 100% 6794 /* Awards and Honor; */ added information 145492 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Dr. Mona Hanna-Attisha .jpg|thumb|Dr. Mona Hanna Attisha {| class="wikitable" !Born |Mona Hanna9 December 1976 (age&#x20;49) Sheffield, England, UK |- !Other&#x20;names | * Dr. Mona * Mona Hanna-Attisha |- !Alma&#x20;mater |University of Michigan (B.S., M.P.H)Michigan State University (M.D.) |- !Occupations |Pediatrician and professor |- !Employer(s) |Michigan State University (professor)Hurley Medical Center (pediatrician) |- !Known&#x20;for |Uncovering the Flint water crisis |- !Awards | * Time100 Impact Awards in Health (2026) * Bernard Lown Award for Social Responsibility in Medicine (2022) * Vilcek-Gold Award for Humanism in Healthcare (2019) * Heinz Award in Public Policy (2017) * Time Magazine's Most Influential People (2016) * Politico 50 (2016) * Ridenhour Prize for Truth-Telling (2016) * PEN American Center James C. Goodall Freedom of Expression Award (2016) |} ]] == '''Dr. Mona Hanna''' ; == Bɛ dɔɣi o la silimiin-goli December dabaa awɔi dali, yuuni 1976 ni, Sheffield, England   O daa na mi o yuli: Mona Hanna-Attisha Dr. Mona Hanna nyɛla bihi dɔɣite, karim baŋda, ni salo lahiʒibu tuhira. O research daa wuhiya Flint kom doro maa. Silimiin-goli January puuni yuuni 2024 ni, o daa pili tiŋa zaa "prenatal ni bia cash prescription" program din tuuli US - o boli li *Rx Kids. O lahi sabi buku yuuni 2018 ka boli li What the Eyes Don't See. The New York Times daa piigi li yuun maa buku 100 din be tooni ni. === '''Piligu biɛhigu;''' === Bɛ daa dɔɣi Mona Hanna Sheffield, England. O ba mini o ma nyɛla Iraqi scientists ban daa bolgi Baath gomnanti saha. O daa zooi Royal Oak, Michigan ka naai Kimball High School. Karimbu O daa deei Bachelor of Science University of Michigan School for Environment and Sustainability. O daa lahi deei Master of Public Health Management and Policy University of Michigan School of Public Health. O daa lahi deei medical degree Michigan State University College of Human Medicine. O daa naai o residency ni chief residency Wayne State University / Children's Hospital of Michigan. ===== '''Tuma'''; ===== Yuuni 2009, Hanna daa tum associate pediatric program director Children's Hospital of Michigan. O daa wuhiri residents 100+, ka pili karimbu, ni online karimbu. Yuuni 2011, bɛ daa piigi o director Hurley Medical Center pediatric residency program. O daa lahi wuhi faculty ni "master clinical teacher series". Yuuni 2012, bɛ daa piigi o Michigan Board of Directors American Academy of Pediatrics (AAP). Yuuni 2013, Michigan Governor Rick Snyder daa piigi o Public Health Code Advisory Committee ni bɛ ti lihi Michigan Public Health Code. Yuuni 2015, Hanna daa chɛ ka Hurley Children's Clinic labi Flint Farmers' Market zuɣu domin dɔɣite nima ni tooi yɛli o bɔra ni bɛ di binbindira din mali vitamins. O peers daa ti o Michigan State University's William B. Weil, Jr., MD Endowed Distinguished Pediatric Faculty Award domin o tuma nabiɛla. ====== Flint Kom Doro ====== Late 2015, o zɔɣu Elin Betanzo daa yɛli o ni Flint kom puuni ka treatment ka, ka lead tooi be di ni. Engineer Marc Edwards mi daa nya ni corrosion inhibitors ka ka di che ka lead kpɛ kom ni. Hanna daa pili research ni electronic medical records data. O daa nya ni bihi ban mali lead pam 5 micrograms blood ni daa yi 2.1% kpaŋ chaŋ 4% saha shɛli bɛ ni taɣi Flint kom Lake Huron ni ka chaŋ Flint River. Tiŋa yaɣa kom ni lead pam maa, bihi maa lead mi daa kpaŋ pam. Domin di nyɛla salo doro, o daa yɛli salo o nyaaŋa September 24, 2015 press conference ni, ka o research na bi peer-review. Nandoya Flint daa yɛli ni niriba, taba bihi, chɛ Flint tap kom. Michigan Department of Environmental Quality daa wuɣi o ka boli o "unfortunate researcher". Amaa dabaa 10 nyaaŋa Detroit Free Press daa lahi nya din gba gari o ni nya. Di nyaaŋa Michigan gomnanti daa saɣiti ni o daa yɛli tiɛhi. Bɛ daa lahi pahi o Flint Water Interagency Coordinating Committee ni Michigan Child Lead Poisoning Elimination Board. January 14, 2016, Michigan State University ni Hurley Children's Hospital daa yɛli ni Hanna kpɛm "Pediatric Public Health Initiative" ni bɛ sɔŋ Flint bihi ban nya lead. Governor Snyder daa lahi teei o ni Edwards January 19, 2016. Community Foundation of Greater Flint mi daa pili "Flint Child Health and Development Fund" - yuun yini ni bɛ daa laɣim liɣiri 17 million dollars. O research daa bahi American Journal of Public Health February 2016. O daa lahi yɛli US House of Representatives April 2016 ni bɛ sɔŋ Flint. July 2016, CDC daa lahi saɣiti o nyaaŋa. Di zuɣu federal gomnanti daa ti Flint 100 million dollars, state mi 250 million dollars. January 2017, Hanna daa nya grant ni o pili "Flint Registry" - program din lihiri Flint kom doro niriba yuun kpee. March 2017, Governor daa piigi o vice-chair Child Lead Exposure Elimination Commission. ====== Buku ====== Yuuni 2018, o buku What the Eyes Don't See daa bahi Random House. Bɛ daa yɛli ni di nyɛla "Grisham thriller" bɛhigu. New York Times daa piigi li 100 Notable Books 2018, n-ti pahi NPR Science Friday "Best Science Book 2018". O daa bo liɣiri shɛli ni o ti Flint Child Health and Development Fund. Hollywood mi daa ti o soli ni bɛ zaŋ li n-lee movie. Yuuni 2019, Michigan daa lahi piigi li "Michigan Notable Book". Shikuru nima pam Michigan, Rhode Island, Maryland daa lahi zaŋ li n-ti karim.; February 2020 Hanna daa chaŋ yɛli U.S. House of Representatives Committee on Energy and Commerce Subcommittee on Environment and Climate Change ni EPA's Lead and Copper Rule taɣibu maa nyɛla "din nyɛ bɔbigu ka bi galisi". O daa yɛli ni "di bi saɣi di tuuli doro maa, ka di bi che ka bɛ nya salo doro din be ti kom ni namin."[68] July 2020 Bɛ daa piigi Hanna C.S. Mott Endowed Professor of Public Health Michigan State University College of Human Medicine. Bɛ daa lahi piigi o ni o ni Michigan Governor Gretchen Whitmer kpɛm "Protect Michigan Commission".[69][70] April 2021 Hanna daa lahi chaŋ yɛli U.S. House of Representatives' Committee on Ways and Means ni bɛ sɔŋ tiŋgbani maa kom tuunsi, ni bɛ niŋ maani ni bɛ yi lead pipes ni.[71][72] February 2022 O daa lahi yɛli Committee on Ways and Means Subcommittee on Select Revenue Measures ni "ti kom tuunsi nyɛla salo doro" ka yɛli ni Infrastructure Investment and Job Act sɔŋbu galisi ni bɛ yi lead pipes ni.[73][74] March 2023 Bɛ daa piigi Hanna Associate Dean for Public Health Michigan State University College of Human Medicine.[75] Rx Kids Program - Liɣiri Sɔŋsim Bihi mini Ma April 2023 Charles Stewart Mott Foundation daa ti liɣiri sɔŋ Hanna ni o kpɛm Rx Kids - US puuni tuuli tiŋa zaa program din bɔri ni di chɛ biɛhigu tuhi ka che doro. Di nyɛla ni bɛ ti ma ban be puu ni ni bihi liɣiri ka bi bɔri ni bɛ labi.[76] Bɛ daa pili Rx Kids domin research wuhi ni yili ni liɣiri soŋdi paa ka bihi dɔɣim naai, ka biɛhigu tuhi kpaŋ chaŋ yuun yini puuni. Bɛ daa nya sɔɣu Child Tax Credit 2021 ni daa chɛ ka bihi biɛhigu tuhi gbai hali. Dr. Hanna mi daa yɛli ni "biɛhigu tuhi chɛbu nyɛla dɔɣite tuma".[77][78][79][80][81] Di ni tumdi shɛm: Ma ni be puu ni: $1,500 cash Bia ni dɔɣi hali ni yuun yini: $500 yuuni kam Di niya nyɛla ni di chɛ biɛhigu tuhi, n-ti pahi ni ma mini bia nya lahiʒibu.[81] August 2024 Rx Kids daa yɛli ni Kalamazoo lee o tuuli tiŋa din pahi. Bɛ daa mi ni yuuni kam di tooi sɔŋ bihi 800. Bɛ daa pili niŋdi yuli February 1, 2025.[82][83] 2025 Hanna daa kpaŋsi Rx Kids chaŋ Michigan yaɣa pam: Upper Peninsula, Detroit, ni Lansing yaɣa.[84][85][86][87][88][89] June 2025 Rx Kids daa yɛli ni bɛ daa ti Michigan yili nima liɣiri gari $10 million. July 2025 data wuhi ni: Kom di bɔra kpaŋa Yili tuhi gbaai gbai Bihi dɔɣim piligu ni doro gbaai gbai[90][91] October 2025 Michigan gomnanti daa ti liɣiri $270 million ni bɛ kpaŋsi program maa tiŋgbani zaa yuun 3 puuni. Bɛ daa mi ni di tooi pa bihi 100,000.[92][93] January - May 2026 Rx Kids daa lahi kpaŋ chaŋ Michigan yaɣa pam. Detroit daa lee tiŋa din galisi - yuuni kam o sɔŋdi bihi 8,000. Bɛ daa lahi kpe Upper Peninsula, Montmorency County, Mount Clemens, ni Center Line. Di nyaaŋa program maa daa pa tiŋsi 60+, ka yuuni kam o sɔŋdi bihi 23,000.[94][95][96][97][98] Bɛ ni nya shɛli: Bɛ daa nya ni bihi dɔɣim piligu gbaai, bia niɣisi gbaai, ni NICU kpibu gbaai. Yili ni liɣiri lihibu mi kpaŋa, ka bihi yɛligu doro gbaai. Liɣiri mi lahi wolgi tiŋsi ni daa.[99][100] == Awards and Honors; == ==== 2016 ==== * Time Magazine's 100 Most Influential People of 2016 * Politico 50 visionaries transforming American politics in 2016 * Ridenhour Prize for Truth-Telling * PEN American Center James C. Goodale Freedom of Expression Courage Award * One of the Ten Outstanding Young Americans of 2016. * Michiganian of the Year by the Detroit News. * Rose Nader Award for Arab American activism by the American-Arab Anti-Discrimination Committee (ADC) * Champion of Justice by Arab Community Center for Economic and Social Services. * 2016 commencement speaker at Michigan State University, Johns Hopkins School of Public Health, Virginia Tech as well as two other universities. ===== 2017 ===== * Commencement speaker at the University of Michigan School for Environment and Sustainability.<sup>&#x5B;''citation needed''&#x5D;</sup> * Recognized by environmental organizations, including the Michigan League of Conservation Voters, the Michigan Environmental Council, the Ecology Center and Children's Environmental Health Network. She was also named a Union of Concerned Scientists 2016 Got Science? Champion. * Honorary co-chair of the March for Science * Disobedience Award by the MIT Media Lab for "defying conventions of peer review as they sought to bring attention to Flint's water crisis before more people were affected." Hanna and Edwards donated the $250,000 award to victims of the crisis. * 22nd Heinz Award for Public Policy ====== 2018 ====== * Inducted to the Michigan Women's Hall of Fame by the Michigan Women's Historical Center. * Honorary Co-Chair of Governor Gretchen Whitmer's Transition Team. ====== 2019 ====== * Vilcek-Gold Award for Humanism in Healthcare in 2019. The award is a joint award presented in partnership between The Vilcek Foundation and the Arnold P. Gold Foundation. The award is bestowed to a foreign-born individual in the United States who has demonstrated an extraordinary impact on humanism in healthcare through their professional achievements. ====== 2020 ====== * Najeeb Halaby Award for Public Service, Arab American Institute Foundation<sup>&#x5B;''citation needed''&#x5D;</sup> * Changemakers for Children's Health Award, Children's Miracle Network Hospitals * 41st Telly Award, Political/Commentary, Story in the Public Square, The Telly Awards * Fries Prize for Improving Health, Centers for Disease Control and Prevention (CDC) Foundation * Scroll for Merit Award, National Medical Association * 100 Women of the Century, USA Today ====== 2021 ====== * 32 of the Region's Most Influential People of Color, Madison365 Midwest Power Brokers * Detroit Duchess Award, Detroit Duchess Society<sup>&#x5B;''citation needed''&#x5D;</sup> * Environmental Hero Award, Healthcare Without Harm * James Shea Award, National Association of Geoscience Teachers * 100 Most Influential Women, Crain's Detroit Business ====== 2022 ====== * Excellence in Instruction Award, Michigan State University & Hurley Children's Hospital Pediatric Public Health Initiative<sup>&#x5B;''citation needed''&#x5D;</sup> * John P. McGovern Award, Medical Library Association * Inaugural Bernard Lown Award for Social Responsibility, Lown Institute * Inaugural Social Justice Medicine in Action Award - The Blue Flame, Columbia University Postbac Premed Student Council, Social Justice Medicine Club<sup>&#x5B;''citation needed''&#x5D;</sup> ====== 2024 ====== * National Humanism in Medicine Medal from the Arnold P. Gold Foundation ====== 2025 ====== * ''USA Today'' 2025 Women of the Year for her leadership in children's public health, including her work on the Flint water crisis and the creation of the Rx Kids program. ====== 2026 ====== * Time100 Health Award for leadership in founding Rx Kids, a maternal and infant cash assistance program that provides unconditional payments during pregnancy and early infancy to improve health and economic stability for families. == Kundivihira; == gtvnyqz3fvib5phdeawdbhtiqcmw948 Gerty Cori 0 33646 145512 145223 2026-08-02T22:07:57Z Khadi Baby 7437 145512 wikitext text/x-wiki = Gerty Cori = UpGerty Cori daa nyɛla  bɛ ni dɔɣi so yuuni 1896 ni, silimiin-goli August biɛɣu pinaanu dali,- ka o kani yuuni 1957 ni, silimiin-goli October biɛɣu pinaayɔbu dali<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>, O daa nyɛla Czech mini America tiŋ bia ŋun pahiri paɣaba ata ni ŋun deei pini  science bɔhimbu puuni. Ŋuna n daa lahi nyɛ tuuli paɣa so ŋun deei pini "medicine" bohimbu puuni ka di nyɛla o bohim mi n ti baŋ "The course of the catalytic conversion of the glycogen" [[Lahabali kɔligu:Gerty Theresa Cori.jpg|thumb|Gerty Cori's picture ]] Bɛ daa dɔɣila Cori tiŋ yuli booni Praque. Cori ni daa zoori na O daa nye ya ka paɣaba shikuruti dii bi chani tooni kaman dabba, amaa ka O lo niya ni O chaŋ shikuru n paa dabba maa ni kuli paari shɛli maa. O daa chaŋ la Medical shikuru ka Naawuni daa yu ka O daa nya Cari Ferdinand Cori karimduyini puuni ka O mini O suhuri gbaai taba[<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>]. Bɛ ni daa kuli karim naai nimaani Cori mini doo maa daa bola taba.  Biɛhigu daa bi chani viɛnyɛliŋga n tiba Europe ka dizuɣu daa che ka bɛ yihisi ni n labi U.S.A yuuni 1922. Nimaani, Cori mini O yidana daa kuli sɔŋdi la taba laboratory puuni n lihiri ka niŋdi vihigu dɔɣite tali ni. O daa tooi sɔŋdi O yidana ka bɛ sabira n wuhiri salo bɛ ni nya bin pali shɛŋa bɛ vihigu maa ni. Cori daa dii bi ka vihigu maa baŋsim ka mani o yidana, hali o yi daa moni n-ti nya binsehu di dii bi yihiri lihiri tiri o na ka mani o ni tiehiri  shem. Cori yidaan daa kuli kpaŋsiri  o mi ni o pahiri sɔŋda ka bɛ be niŋdi vihigu (research) maa amaa o ni daa ti kuli nya tuma, o daa zomi ka che o Yuuni 1947, Cori mini o yidana ni Bernado Houssay daa niŋ vihigu n-ti yihi " Cori circle" na ka bɛ daa tiba pini gahindili dizuɣu. Yuuni 2004, Cori mini o yidaan n daa pahiri buta ni ban deei lala pini maa. <ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> Cori daa kuli bela o vihigu maa ni hali ni yuuni 1957 doro ni daa gbaai gi o n nahimmi o paai yuun' pia ka naan yi ti ku o. O kum nyaaŋa, bɛ daa puhi o chuhiri pam ka ti niriba pina ni bɛ mali ŋa n teeiri o yela. = '''O Piligu Yiɣisibu Mini Baŋsim Bɔbu''' = Gerty Theresa Radnitz ni daa dɔɣi Gerty Cori Jewish daŋ puuni, Prague, Bohemia, Austria-Hungary (zamaani Czech Republic) yuuni 1896, O ba Otto Radnitz daa nyɛla"Chemist" ŋun daa leei"Manager" zaŋ ti shikiri malibu tuma yili nima di ni daa niŋ ka O niŋ vihigu ti baŋ bɛ ni maani shikiri shem la. O ma, Martha daa nyɛla Franz Kafka zo ŋun daa nyɛ paɣa ŋun mali zalisi<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. Poi ka Cori daa kpe shikuru, O laamba daa wuhi o yiŋa poi ka naan yi zaŋ O ti niŋ shikuru yuli booni Iyceum for girls, O ni daa paai yuun pia ni ayobu ka O daa bori ni O lɛbi Medical Doctor. O ni daa bohim di Science, Gerty daa kpahim ya ka o baŋsim dii bi yahi lala n ni too karim dɔɣite tali maa Latin, Chemistry, Physics ni Mathematics puuni, O daa zaŋla yuuni n bohim kamani yuma anu bohimbu mathematics mini physics ni Chemistry puuni<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> O ŋahiba ŋun daa nye Professor daa kuli kpaŋsiri O mi ni O chami Dɔɣite tali shikuru, dizuɣu daa che ka O karim pam ka daa paasi O zahimbu n daa chaŋ " Karl-Ferdinands-universitat", Praque tingbani ni yuuni 1914. Paɣaba yino yino n daa naan tooi nye lala sɔŋsim maa lala saha maa. '''O dooyili mini O piligu tuma''' O bohimbu ni, O daa nya Carl Cori ŋun daa yu O viɛlim, bindira, O ninsalisili, O ni daa yu sambani ni diɛma nti pahi zoya dubu la<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. Bɛ daa bo taba laa yuuni maa. Gerty daa lɛbi Catholic Dolodolo nira ka O mini Carl daa lo bɛ daamiliya Catholic daasori duu.<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref><ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. Bɛ daa labi Vienna, Austria tiŋ zuɣu. Dini Gerty daa niŋla tuma ayi Carolinen bihi daashibiti ni ka O yidana mii daa tumdi "Laboratory" ni<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. Ashibiti maa ni, Gerty Cori daa tumdila "Pediatrics" duu ka daa niŋ vihigu "temperature regulations" ni. O ni daa buɣisi "temperature" poi "thyroid" tibbu ka daa zaŋ ʒim doro ni be shɛm n-wuhi salo<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. Bɛ daa zaŋ Carl pahi Austria Army ni ka O daa tumdi tiriba bɛ tɔbu ni (world wari I)<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. Biɛhigu daa niŋ tom tɔbu maa nyaaŋa, ka Gerty daa nya nimbɔɣu ( dry eye) di ni daa niŋ ka O bi diri viɛnyɛla maa dama bindirigu daa pooba ka zuɣu. Yela ŋɔ zuɣu, "anti-semitism" daa kpaŋsiri mi, ka O daa daa doli Cori ka bɛ yi Europe.<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref> '''Bɛ ni yiri bɛ yiŋ maani labiri United States''' Yuuni 1922, bɛ zaa (Coris) daa labila United States (Gerty daa niŋla chira ayɔbu poi ka naan yi paai Carl di ni daa niŋ ka di niŋ tom ni O nya zaashee la zuɣu) ni O niŋ "Medical Research" New York States Institute bohim zaŋ kpa Malignant doro la polo yuuni 1912 zaŋ chaŋ 1945, Roswell Park Institute, Buffalo, New York nyaaŋa. Yuuni 1928, ka bɛ daa pahi bɛ niriba ni<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref><ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. Laa Institute maa director daa yɛli Gerty ni O ni kari O tuma maa ni O yi che ka O mini O yidana na tumdi sɔŋdi taba. O mini Carl daa na kuli sɔŋdi la taba amaa ka bi na che O tuma maa ni. Di mini bi daa bi saɣi ni Coris sɔŋdi taba Roswell maa zaa yoli bɛ daa bi che. Bɛ daa zaŋbɛ zaɣa niŋ "Carbohydrate Metabolism" vihigu ni. Bɛ daa zaŋ bɛ zaɣa niŋ "glucose" ni tumdi tuma daadam ningbuna ni shɛm<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. Bɛ daa zaŋ gbana pihinu n-wuhi salo ka na be Roswell. Ŋun daa bɛ bɛ gbaŋ kam tooni daa nyɛla ŋun niŋ vihigu viɛnyɛla. Gerty Cori daa zaŋla gbana pia ni yini n-wuhi salo ka di nyala ŋuni n-suli. Yuuni 1929,bɛ daa yiɣira "theoretical cycle" na ka daa di pini ka daa bolli ni "Cori cycle".<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref> Lala cycle ŋɔ muɣisiri la daadam ningbuna ni tuma tuma shem kamani glucose ni tumdi shɛm<ref>{{Citation|title=Gerty Cori|date=2026-07-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerty_Cori&oldid=1363958840|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. '''Washington University''' Coris daa yi Roswell yuuni 1931 bɛ ni daa zaŋ Carbohydrate Metabolism wuhi salo ka nyaaŋa. Universities zaɣ' bɔbigu daa bori ni bɛ kpuɣi Carl amaa ka lee zaɣ' di Gerty kpuɣibu. Gerty daa wum lahibali University shɛli ni dini daa niŋ ka O "interview" di ni maa ni di ka bɛ America zalisi ni ni doo mini O paɣa ku tooi laɣim tumdi tuma. Carl daa zaɣisi tuma maa University of Buffalo dama shikuru maa daa bi saɣiti ni O mini O paɣa laɣim tum. Yuuni 1931, bɛ daa chaŋ st. Louis, Missouri, Washington University ni daa kpuɣI bɛ zaa ni Carl mini Gerty tum luɣ' yini la, di mini Gerty yɔri daa pɔri ni Carl yɔri ka zaa yoli. Di mini Gerty daa mali vihigu baŋsim ka, bɛ daa zaŋla "research associate" ti O ka O yidana yɔri daa galisi gari O<ref>{{Citation|title=Kadambini Ganguly|date=2026-06-19|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kadambini_Ganguly&oldid=1360109954|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. Bɛ daa yali Gerty ni O kpaɣiri ka O yidana tuma<ref>{{Citation|title=Kadambini Ganguly|date=2026-06-19|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kadambini_Ganguly&oldid=1360109954|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. Washington University Chancellor, Arthur Compton daa pahi Gerty yɔri din yi di ko ka ni O mali zaashee tuma maa ni. O baɣa daa ka tuma maa zalisi ni. Gerty daa guhi ka tuma pia ni ata poi ka daa naan yi paai O yidana ni daa be zaashee shɛli ni maa<ref>{{Citation|title=Kadambini Ganguly|date=2026-06-19|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kadambini_Ganguly&oldid=1360109954|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. Yuuni 1943, bɛ daa zaŋla"associate research Professor of Biological Chemistry and Pharmacology" n-ti O. Chira pɔi ka O naan yi di pini. Ka bɛ daa lahi taɣi O tooi ka ti lɛbi Professor maŋmaŋa, di ni ka O daa gbubi hali ti naan yi kani 1957<ref>{{Citation|title=Kadambini Ganguly|date=2026-06-19|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kadambini_Ganguly&oldid=1360109954|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-28}}</ref>. == Kundivihira == n11zc765poljb9mx6883z9lmyjajjjj Bofrot 0 33655 145510 144871 2026-08-02T21:58:12Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145510 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Bofrot''' nyɛla karakaasi shɛli bini zaŋ ziŋ-ŋɔritili chim shɛli, ka di nyɛ bini diri shɛli West-African zaa, di bahibamdi tiŋ shɛŋa din bɛ wuliluhili polo maa. Di nyɛla [[Nigeria]] nim ni booni shɛli <nowiki>''</nowiki>Puff-puff<nowiki>''</nowiki>, ka tiŋsi pam nyɛ din mali yuli n ti li ni di balibu. Bofrot nyɛla bini zaŋ ziŋ-ŋɔritili din laɣim [[zim]], yeast, sichiri, maagirim, [[kom]] n ti pahi gala zuɣu ( ayi bora), ka bi chimdili kpam pam puuni hali ka di ti niŋ zaɣa tankpaɣu. A ni tooi zaŋ Baking powder n zali yeast zaani, amaa yeast maa n nyɛ din vɛla.<ref name=":0">{{Cite web|last=Tuntamilore|date=2021-07-24|title=How To Make Puff Puff|url=https://www.zikoko.com/chopist/how-to-make-puff-puff/|access-date=2026-07-23|website=Zikoko!|language=en-US}}</ref> A yi chimli n naagi ani tooi ni sichiri n yuɣusi bofrot maa zuɣu. Kamani French beignet mini Italian zeppole, a ni tooi zaŋ bofrot maa n niŋ binyoma shɛŋa bee bin vum shɛŋa ani bori ni kamani cinnamon, vanilla mini nutmeg. Bi tooi diri dimini lamalee kamani strawberry dini bee raspberry dini. == Di balibu mini di yuya == [[Lahabali kɔligu:Botokoin.JPG|thumb|Botokoin, Togo nim dini]] Di yi kana Francophone West-Africa puuni bi mili la '''gato''' [[Guinea]] mini [[Mali]] tiŋgbani, (ka di yina French bachi ŋɔ ni gateau) mini '''beignet''' di yi kana [[Senegal]] mini [[Cameroon]] tiŋgbani n ti pahi [[Gambia]] tiŋgbani. Senegal ni din maa nyɛla bini zaŋdi [[Kariwana|karwana]] zim  ka chɛ alikama zim.<ref>{{Cite news|date=2018-05-10|title=Beignets dougoub (beignets de mil soufflés) - Senecuisine - cuisine sénégalaise|language=fr-FR|work=Senecuisine - cuisine sénégalaise|url=https://senecuisine.com/beignets-dougoub/|access-date=2026-07-23|archive-date=2025-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20250223141839/http://senecuisine.com/beignets-dougoub/|url-status=dead}}</ref> Cameroon nim nyɛla ban diri beignet ŋɔ mini tuya.<ref name=":0" /> Lala karakaasi ŋɔ ni mali yu shɛŋa n nyɛ '''buffloaf''' ( bee '''bofrot''') [[Ghana]] nim bolibu, [[Togo]] nim booni li '''botokoin''',<ref>{{Cite web|last=Togo|first=Saveurs du|date=2020-06-22|title=Botocoin|url=https://saveurstogo.com/recette/botocoin-beignet-dore-irresistible-cuisine-togolaise/|access-date=2026-07-23|language=fr-FR}}</ref> [[Ivory Coast]] nim booni li '''bofloto''', Congo nim bolindili '''mikate''', [[Angola]] mi bi bolindili '''micate''' bee '''bolinho''', [[Chad]] nim bolindili '''fungasa''', [[Sudan]] nim bolindili '''legemat''', bi bolindili '''kala''' [[Liberia]] mini vetkoek tiŋgbani, bi booni li '''amagwinya''' bee '''magwinya''' [[South Africa|South Africa,]] [[Botswana]] mini [[Zimbabwe]] tiŋgbani, n ti '''burmas''' [[Burkina Faso]] tiŋgbani n ti pahi Nigeria tiŋgbani bi bolindili '''puff-puff'''. Lala bindirigu ŋɔ milinsi nyɛla din gili southern mini eastern yaɣali [[Afrika]] puuni, lala yaɣa ŋɔ bi mili la [[mandazi]].<ref>{{Cite web|last=Nke|first=Lilian|title=Nigerian Puff Puff Recipe : How to make Puff puff – Nigerian Food TV|url=https://www.nigerianfoodtv.com/puff-puff-how-to-make-nigerian-puff/|access-date=2026-07-23|language=en-US}}</ref> Binidiri shɛli bɛni ka ŋmanili ka bɛ [[Tonga]], yaɣa shɛli bini mi li '''keke'isite''' ( ka gbeni nyɛ yeast cake).<ref>{{Cite web|title=Keke ‘Isite — thecoconet.tv - The world’s largest hub of Pacific Island content.uu|url=https://www.thecoconet.tv/coco-cookbook/pacific-recipes-and-food-tips/keke-isite/|access-date=2026-07-23|website=www.thecoconet.tv}}</ref> Di nyɛla din kuli ŋmani bofrot, amaa saha shɛŋa bi chinmdili shortening puuni bee dripping puuni ka chɛ kpam. == Lahi nyama == * Lokma * Bolinho de chuva * Boortsog * Buñuelo * Chin chin * Gulab jamun * [[Kulikuli|Kuli-kuli]] * Ziŋ-ŋɔritili bindira balibu * Loukoumades * [[Mandazi]] * Oliebol * Beignet == Kunduvihira == dggcj5hznwhtot88yy44qly0d37ck17 Virginia Apgar 0 33679 145497 145475 2026-08-02T18:10:30Z WATTARA TIZAABENI 6486 145497 wikitext text/x-wiki Virginia Apgar Virginia Apgar (June 7, 1909 - August 7,1974), nyɛla bipuɣiŋbila n.zaŋ ti Helen May (Clarke) mini Charles Emery Apgar. Bɛ daa dɔɣi o mi ka wumsi o Westfield, New Jersey. O ba daa nyɛla 'business executive' ka lahi nyɛ 'amateur astronomer' ŋun 'amateur radio' tuma daa viigi o daa shili tuuli dunia zaa tɔbu la. O bɛli kpem sani daa nyɛla ŋun daa kɔŋ o nyɛvuli ka di nyɛla kɔhinditɔŋtɔŋ, ka o bɛli ŋun daa pahi maa gba zaa daa nyɛla ŋun mali 'Chronic Illness'. O daa karim mi n naai Westfield High School, yuuni 1925, ka mi o suhuni ni ka dama, o bɔrimi ni o ti lɛbi dɔɣ'tɛ ka na kuli nyɛ bipɔlli.<ref>{{Citation|title=Virginia Apgar|date=2026-07-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virginia_Apgar&oldid=1364382203|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-31}}</ref> Apgar daa karim mi naai Mount Holyoke College, yuuni 1929, ka daa lahi bɔhim 'zoology' baŋsim bɛla ni 'physiology' mini 'chemistry' zaa ni maa ni. Yuuni 1933,O daa karim mi naai Columbia University College of Physicians and Surgeons (P&S). Apgar daa nyɛla ŋun pahi niriba awɔi zuɣu ban daa kpaŋ bɛ maŋa shikuru bihi ban kalinli daa yiɣisi nivuɣ' pihiwɔi la ni. <ref>{{Citation|title=Virginia Apgar|date=2026-07-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virginia_Apgar&oldid=1364382203|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-31}}</ref> [[Lahabali kɔligu:Virginia-Apgar-July-6-1959.jpg|thumb|335x335px|Virginia Apgar]] Allen Whipple, chairman of Surgeon zaŋti Columbia -PresbyterianMedical Center daa nyɛla ŋun feeigi o zaŋ chaŋ o bɔhimbu maa polo domi o daa pun nya paɣaba pam ni mɔ di zuɣu ka daa bɛ nyɛ nasara pirimla bɛ ni daa nyɛ paɣaba maa zuɣu. Allen daa nyɛla ŋun kpaŋsi o ni o bɔhim 'anesthesiology' dɔmi o daa tɛhimi ni o toon tibɔ zaŋ chaŋ 'anesthesia' daa nyɛla din yɛn sɔŋsi ka bɛ lahi bɔrili ni bɛ kpaŋsi 'Surgery' ka daa kpahim ka o “yaa mini o yiko” maa daa nyɛla din ni tooi sɔŋ viɛnyɛliŋga. <ref>{{Citation|title=Virginia Apgar|date=2026-07-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virginia_Apgar&oldid=1364382203|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-31}}</ref> O ni daa tɛhiri bee m-bɔri ni o kpaŋsi o tuma anesthesiology puuni la zuɣu, o daa nyɛla ŋun chaŋ n ti bɔhim chira ayɔbu Ralph Waters sani, University of Wisconsin Madison. Ni maa ka o daa kpuri 'anesthesiology' 'department', America yiŋ dundɔŋni. Waters 1937 anfoonima puuni, o ko n daa nyɛ paɣa n-ti pahi dabba pia ni anu. O daa lahi bɔhim la chira awɔbu yaɣ'. Emery Rovenstine, New York, Bellevue Hospital sani ka o daa lahi niŋ lala chira ayɔbu <ref>{{Citation|title=Virginia Apgar|date=2026-07-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virginia_Apgar&oldid=1364382203|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-31}}</ref> = Work and Research   = Apgar n daa nye tuuli paɣa so ŋun leei toondana n-zaŋ ti Colombia-Prebytarian Merdical Centre ni Colombia University College of Physicians and Surgeons. O mini Allen Whipple ni daa lahim, o daa soŋ o ka o kpa P&S's anesthesia division. Bɛ daa piigi o m pahi ban soŋ di ka ashibiti maa chani viɛnyɛlinga puuni ka daa lahi che ka o nuu be ashibiti maa yahayaha gbubisuŋ puuni. 1940's yuma maa ni, o daa nyela administrater, teacher, recruiter, co ordinater ni practicing physician. <ref name=":0">{{Citation|title=Virginia Apgar|date=2026-07-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virginia_Apgar&oldid=1364382203|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> Di daa niŋ tom pam ni o too nya dua n zaŋ ti lala bohimbu yahili maa, dama lala baŋsim din jendi  (anesthesia)  maa daa na dii bi niŋ bayana n zaŋ ti dohite nim pam. Anesthesia dohite nim daa yi malila yɛltɔɣabihi ni dohite ban daa bi tumdi lala yahili maa sahashɛlikam bi daa daa yi be operation duu. Lala yɛltɔɣabihi ŋo zuhu daa che ka lala yahili maa daa ti Apgar soŋsim din nye lah' piɛligi na. Emerica nim ni daa yen chaŋ World war II, bɛ daa sabi dohite nim pam yuya m pahi bɛ soojanima zuɣu ni bɛ ti tibiri sooja sheba ban nye daŋsi tobu maa ni, dimboŋo daa nahim dohite tali yaha pam ni ashibiti nim nangbanyini.  Apgar ni daa tumdi sheli maa gba nuu daa pahiya. <ref name=":0" /> 6bxlqp9zdcpnip03g29qo220g6i6hd0 145511 145497 2026-08-02T22:06:39Z Iddrisu Rahama 7426 Corrections 145511 wikitext text/x-wiki Virginia Apgar Virginia Apgar (June 7, 1909 - August 7,1974), nyɛla bipuɣiŋbila n.zaŋ ti Helen May (Clarke) mini Charles Emery Apgar. Bɛ daa dɔɣi o mi ka wumsi o Westfield, New Jersey. O ba daa nyɛla 'business executive' ka lahi nyɛ 'amateur astronomer' ŋun 'amateur radio' tuma daa viigi o daa shili tuuli dunia zaa tɔbu la. O bɛli kpɛm sani daa nyɛla ŋun daa kɔŋ o nyɛvuli ka di nyɛla kɔhingitɔŋtɔŋ doro la puuni, ka o bɛli ŋun daa pahi maa gba zaa daa nyɛla ŋun mali 'Chronic Illness'. O daa karim mi n naai Westfield High School, yuuni 1925, ka mi o suhuni ni ka dama, o bɔrimi ni o ti lɛbi dɔɣ'tɛ ka na kuli nyɛ bipɔlli.<ref>{{Citation|title=Virginia Apgar|date=2026-07-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virginia_Apgar&oldid=1364382203|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-31}}</ref> Apgar daa karim mi naai Mount Holyoke College, yuuni 1929, ka daa lahi bɔhim 'zoology' baŋsim bɛla ni 'physiology' mini 'chemistry' zaa ni maa ni. Yuuni 1933,O daa karim mi naai Columbia University College of Physicians and Surgeons (P&S). Apgar daa nyɛla ŋun pahi niriba awɔi zuɣu ban daa kpaŋ bɛ maŋa shikuru bihi ban kalinli daa yiɣisi nivuɣ' pihiwɔi la puuni. <ref>{{Citation|title=Virginia Apgar|date=2026-07-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virginia_Apgar&oldid=1364382203|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-31}}</ref> [[Lahabali kɔligu:Virginia-Apgar-July-6-1959.jpg|thumb|335x335px|Virginia Apgar]] Allen Whipple, chairman of Surgeon zaŋti Columbia -PresbyterianMedical Center daa nyɛla ŋun feeigi o zaŋ chaŋ o bɔhimbu maa polo domi o daa pun nya paɣaba pam ni mɔ di zuɣu ka daa bɛ nyɛ nasara pirimla bɛ ni daa nyɛ paɣaba maa zuɣu. Allen daa nyɛla ŋun kpaŋsi o ni o bɔhim 'anesthesiology' dɔmi o daa tɛhimi ni o toon tibɔ zaŋ chaŋ 'anesthesia' daa nyɛla din yɛn sɔŋsi ka bɛ lahi bɔrili ni bɛ kpaŋsi 'Surgery' ka daa kpahim ka o “yaa mini o yiko” maa daa nyɛla din ni tooi sɔŋ viɛnyɛliŋga. <ref>{{Citation|title=Virginia Apgar|date=2026-07-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virginia_Apgar&oldid=1364382203|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-31}}</ref> O ni daa tɛhiri bee m-bɔri ni o kpaŋsi o tuma anesthesiology puuni la zuɣu, o daa nyɛla ŋun chaŋ n ti bɔhim chira ayɔbu Ralph Waters sani, University of Wisconsin Madison. Ni maa ka o daa kpuri 'anesthesiology' 'department', America yiŋ dundɔŋni. Waters 1937 anfoonima puuni, o ko n daa nyɛ paɣa n-ti pahi dabba pia ni anu. O daa lahi bɔhim la chira awɔbu yaɣ'. Emery Rovenstine, New York, Bellevue Hospital sani ka o daa lahi niŋ lala chira ayɔbu <ref>{{Citation|title=Virginia Apgar|date=2026-07-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virginia_Apgar&oldid=1364382203|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-31}}</ref> = Work and Research   = Apgar n daa nye tuuli paɣa so ŋun leei toondana n-zaŋ ti Colombia-Prebytarian Merdical Centre ni Colombia University College of Physicians and Surgeons. O mini Allen Whipple ni daa laɣim, o daa sɔŋ o ka o kpa P&S's anesthesia division. Bɛ daa piigi o m pahi ban sɔŋ di ka ashibiti maa chani viɛnyɛliŋga puuni ka daa lahi che ka o nuu bɛ ashibiti maa yahayaha gbubisuŋ puuni. 1940's yuma maa ni, o daa nyɛla administrater, teacher, recruiter, co-ordinater ni practicing physician. <ref name=":0">{{Citation|title=Virginia Apgar|date=2026-07-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virginia_Apgar&oldid=1364382203|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> Di daa niŋ tom pam ni o too nyɛ dua n zaŋ ti lala bohimbu yaɣili maa, dama lala baŋsim din jɛndi  (anesthesia)  maa daa na dii bi niŋ bayana n zaŋ ti dohite nim pam. Anesthesia dohite nim daa yi malila yɛltɔɣabihi ni dohite ban daa bi tumdi lala yaɣili maa sahashɛlikam bi daa yi bɛ operation duu. Lala yɛltɔɣ'bihi ŋɔ zuhu daa che ka lala yaɣili maa daa ti Apgar soŋsim din nyɛ lah' piɛligi na. America nim ni daa yɛn chaŋ World war II, bɛ daa sabi dohite nim pam yuya m pahi bɛ soojanima zuɣu ni bɛ ti tibiri sooja sheba ban nyɛ daŋsi tobu maa ni, dimbɔŋɔ daa nahim dohite tali pam ni ashibiti nim nangbanyini.  Apgar ni daa tumdi shɛli maa gba nuu daa pahiya. <ref name=":0" /> 8mke33flruj9y5pu55o67x83jw8tjjn Frances Kathleen Oldham Kelsy 0 33680 145560 145429 2026-08-03T09:13:55Z Fawuzan Abdul Somed 6463 Pahigu 145560 wikitext text/x-wiki Frances Kathleen Oldham Kelsy FrancesKathleen OldhamKelsey (née Oldham; July 24, 1914 - August 7, 2015) daa nyɛla Canadian - American 'harmacologistka lahi nyɛ 'physician' ŋun daa tum tuma m-paai yuun pihinahi ni anu zaŋ ti U.S Food and Drugs Administration (FDA). O ni daa nyɛ vihira maa zuɣu, o daa nyɛla ŋun zaɣisi ni bɛ zaŋ 'thalidomide' n niŋ daa biligu zaŋti salo maa dɔmi o daa malila zilisigu zaŋ chaŋ lala tim maa daa laafeei zuɣu. O zilisigu maa daa ti nyɛla din tam kalinli zuɣu dini daa ti niŋka di wuhi nika dama, 'thalidomide' namla nimmɔhi dɔɣim yɛl'gɔla. <ref>{{Citation|title=Frances Oldham Kelsey|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Frances_Oldham_Kelsey&oldid=1365113573|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-01}}</ref> Kelsey n-daa nyɛ tuuli paɣa so ŋun daa deei President's Award for Distinguished Federal Civilian Service. John F. Kennedy n-daa nyɛ ŋun zaŋ lala pini maa n-ti o, yuuni 1962 puuni. <ref>{{Citation|title=Frances Oldham Kelsey|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Frances_Oldham_Kelsey&oldid=1365113573|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-01}}</ref> Bɛ daa dɔɣi o la Cobble Hill, British Columbia. Kelsey daa chaŋ la St. Margaret's school din be Victoria, British Columbia, ka daa naai o yuun pia ni anu ni. Din gbaai 1939-1931,o daa chaŋ la Victoria College (din pa nyɛ University of Victoria). O daa lahi chaŋ la McGill University, ni maa ni ka o daa deei o B.Sc.(1934) mini o M.Sc.1935) pharmacology yaɣili. O “daa sabila EMK Geiling M.D. a noted researcher ” ŋun daa piini bee n kpuriti 'Pharmacology Department' palli University of Chicago, ka daa suhiri bɔri zaashee <ref>{{Citation|title=Frances Oldham Kelsey|date=2026-07-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Frances_Oldham_Kelsey&oldid=1365113573|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-03}}</ref> lhxvg36l8w9zjts3uur1r9t1aag7fbm 2022–23 La Liga 0 33681 145504 145469 2026-08-02T19:24:34Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 11 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 145504 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''2022–23 La Liga''', shɛba nyɛla ban booni li '''La Liga Santander''' pirinla ban deegi di laɣa dibu, din bɔŋɔ n daa nyɛ [[La Liga]] yuuni din pahiri pihiwɔi ni ayi, Spain's bolli kompatiisa puuni. Di nyɛla din daa piligi Silimiin goli August biɛɣ'pinaayi dali yuuni 2022 ka daa naai Silimiin goli June dabaa anahi dali yuuni 2023. [[Real Madrid CF|Real Madrid]] nyɛ ban daa kpuɣi lala kɔpu ŋɔ ka di daa pahi bɛ bupihita ni anu bɛ ni kpuɣi li. Silimiin goli May dabaa anahi dali, Barcelona nyɛla ban daa kpuɣi li ka nyɛ ban daa na mali bolla anahi ni bɛ ŋmɛ din daa niŋ ka bɛ nyaa nasara 4–2 ka chɛ Espanyol din daa pahi bɛ bupishi ni ayopɔin bɛ ni kpuɣi li tum 2018-2019 yuuni.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/3344756/fc-barcelona-liga-champions-202223|title=FC Barcelona, Liga champions 2022/23!|publisher=FC Barcelona|date=14 May 2023|access-date=15 May 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.bbc.com/sport/football/65590309|title=Espanyol 2–4 Barcelona: Robert Lewandowski scores two as Barca wrap up title|date=14 May 2023|work=BBC Sport|access-date=16 May 2023}}</ref> ==Boliŋmɛriyanima == {| class="wikitable" |- ! Promoted from<br>[[2021–22 Segunda División]] ! Relegated from<br>[[2021–22 La Liga]] |- | [[UD Almería|Almería]]<br>[[Real Valladolid|Valladolid]]<br>[[Girona FC|Girona]] | [[Granada CF|Granada]]<br>[[Levante UD|Levante]]<br>[[Deportivo Alavés|Alavés]] |} === Bolli paakinima mini di ni be luɣ'shɛŋa === {{Location map+|Spain|width=500|float=right|caption=Location of teams in '''2022–23 La Liga'''|places= {{location map~ |Spain |lat=40.4168|long= -3.7038|label= <small>[[Community of Madrid]]</small>|mark=Blue pog.svg|position=bottom}} {{Location map~ |Spain |lat=36.8402227 |long=-2.435334 |label=<small>[[UD Almería|Almería]]</small> |position=bottom}} {{Location map~ |Spain |lat=43.2641327 |long=-2.949438 |label=<small>{{nowrap|[[Athletic Bilbao]]}}</small> |position=left}} {{Location map~ |Spain |lat=41.380889 |long=2.1228167 |label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small> |position=right}} {{Location map~ |Spain |lat=41.961389 |long=2.828611 |label=<small>[[Girona FC|Girona]]</small> |position=left}} {{Location map~ |Spain |lat=36.502778 |long=-6.273056 |label=<small>[[Cádiz CF|Cádiz]]</small> |position=right}} {{Location map~ |Spain |lat=42.211854 |long=-8.73972 |label=<small>[[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]</small> |position=right}} {{Location map~ |Spain |lat=38.267111 |long=-0.663272 |label=<small>[[Elche CF|Elche]]</small> |position=bottom}} {{Location map~ |Spain |lat=41.347973 |long=2.074765 |label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small> |position=left}} {{Location map~ |Spain |lat=39.589936 |long=2.6300778 |label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small> |position=bottom}} {{Location map~ |Spain |lat=42.796675 |long=-1.637128 |label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small> |position=bottom}} {{Location map~ |Spain |lat=37.356419 |long=-5.981750 |label=<small>[[Real Betis]]</small> |position=left}} {{Location map~ |Spain |lat=43.301393 |long=-1.973682 |label=<small>{{nowrap|[[Real Sociedad]]}}</small> |position=right}} {{Location map~ |Spain |lat=37.384039 |long=-5.970583 |label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small> |position=right}} {{Location map~ |Spain |lat=39.474604 |long=-0.358225 |label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small> |position=left}} {{Location map~ |Spain |lat=41.644519 |long=-4.761233 |label=<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small> |position=bottom}} {{Location map~ |Spain |lat=39.944128 |long=-0.103472 |label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> |position=top}} <!--DISPLAY OF COMMUNITY OF MADRID TEAMS IN BOTTOM RIGHT CORNER--> {{Location map~ |Spain |mark=TransparentPlaceholder.png |marksize=1 |lat=36.0 |long=-0.5 |label_size=80|label='''{{nowrap|[[Football in Madrid|Community of Madrid]] teams:}}'''<br /> [[Atlético Madrid]]<br /> [[Getafe CF|Getafe]]<br /> [[Rayo Vallecano]]<br /> [[Real Madrid CF|Real Madrid]]|position=right}} }} {{Location map+ |Spain Community of Madrid|width=250|float=right| caption=Location of Community of Madrid teams in '''2022–23 La Liga''' |places= {{Location map~ |Spain Community of Madrid |lat=40.325728 |long=-3.714950 |label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small> |position=right}} {{Location map~ |Spain Community of Madrid |lat=40.436227 |long=-3.6000022 |label=<small>{{nowrap|[[Atlético Madrid]]}}</small> |position=right}} {{Location map~ |Spain Community of Madrid |lat=40.453054 |long=-3.688344 |label=<small>[[Real Madrid CF|Real Madrid]]</small> |position=top}} {{Location map~ |Spain Community of Madrid |lat=40.391828 |long=-3.658586 |label=<small>{{nowrap|[[Rayo Vallecano]]}}</small> |position=left}} }} {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |- ! Team ! Location ! Stadium ! Capacity |- |[[UD Almería|Almería]]||[[Almería]]||[[Power Horse Stadium]]|| align="center" |{{nts|15000}}<ref>{{cite web|title=Estadio de los Juegos del Mediterráneo|url=https://www.udalmeriasad.com/club/datosdelclub/estadio-juegos-del-mediterraneo|publisher=UD Almería|access-date=29 May 2022|archive-date=26 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181026001056/https://www.udalmeriasad.com/club/datosdelclub/estadio-juegos-del-mediterraneo|url-status=dead}}</ref> |- |[[Athletic Bilbao]]||[[Bilbao]]||[[San Mamés Stadium (2013)|San Mamés]]|| align="center" |{{nts|53289}}<ref>{{cite web|title=The Stadium|url=https://www.athletic-club.eus/en/san-mames/the-stadium|publisher=Athletic Bilbao|access-date=1 July 2019|archive-date=14 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414111222/https://www.athletic-club.eus/en/san-mames/the-stadium|url-status=live}}</ref> |- | data-sort-value="Madrid" | [[Atlético Madrid]] | [[Madrid]] | [[Metropolitano Stadium|Cívitas Metropolitano]] | align="center" |{{nts|68,456}}<ref>{{Cite web|title=A spectacular stadium|url=http://en.atleticodemadrid.com/atm/features|access-date=3 March 2021|website=Wanda Metropolitano|archive-date=22 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161122130046/http://en.atleticodemadrid.com/atm/features|url-status=live}}</ref> |- |[[FC Barcelona|Barcelona]]||[[Barcelona]]||[[Camp Nou|Spotify Camp Nou]]|| align="center" |{{nts|99354}}<ref>{{cite web|title=Facilities – Camp Nou|url=https://www.fcbarcelona.com/en/club/facilities/camp-nou|publisher=FC Barcelona|access-date=3 March 2021|archive-date=9 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160609044121/http://www.fcbarcelona.com/club/facilites-and-services/camp_nou|url-status=live}}</ref> |- |[[Cádiz CF|Cádiz]]||[[Cádiz]]||[[Nuevo Mirandilla]]|| align="center" |{{nts|20,724}}<ref>{{cite web|url=https://www.camisetasstore.com/lazio-camisetas-129-144.html|title=Estadio Nuevo Mirandilla|publisher=Cádiz CF|language=es|access-date=19 October 2019}}</ref> |- |[[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]||[[Vigo]]||[[Balaídos|Abanca-Balaídos]]|| align="center" |{{nts|29000}}<ref>{{cite web|title=Facilities|url=http://www.rccelta.es/index.php/en/club-en/facilities|publisher=Celta Vigo|access-date=1 July 2019|archive-date=17 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117105207/http://www.rccelta.es/index.php/en/club-en/facilities|url-status=live}}</ref> |- | [[Elche CF|Elche]] || [[Elche]] || [[Estadio Manuel Martínez Valero|Martínez Valero]] || align="center" | {{nts|31388}}<ref>{{Cite web|url=https://www.elchecf.es/estadio|title=Estadio|website=www.elchecf.es}}</ref> |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]]||[[Cornellà de Llobregat]]||[[RCDE Stadium]]|| align="center" |{{nts|40000}}<ref>{{cite web|title=Facilities – RCDE Stadium|url=https://www.rcdespanyol.com/en/instalations|publisher=RCD Espanyol|access-date=1 July 2019|archive-date=18 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151218073440/https://www.rcdespanyol.com/en/instalations|url-status=dead}}</ref> |- |[[Getafe CF|Getafe]]||[[Getafe]]||[[Coliseum Alfonso Pérez]]|| align="center" |{{nts|16500}}<ref>{{Cite web|url=https://www.getafecf.com/en/facilities|title=Facilities|website=www.getafecf.com}}</ref> |- |[[Girona FC|Girona]]||[[Girona]]||[[Estadi Montilivi|Montilivi]]|| align="center" | {{nts|13400}}<ref>{{cite news |title=Montilivi se prepara para la Primera División |url=https://as.com/futbol/primera/montilivi-se-prepara-para-la-primera-division-n/ |access-date=21 June 2023 |date=27 June 2022 |language=es}}</ref> |- |[[RCD Mallorca|Mallorca]]||[[Palma de Mallorca|Palma]]||[[Estadi Mallorca Son Moix|Son Moix]]|| align="center" | {{nts|23142}}<ref>{{cite web|url=http://stadiumdb.com/stadiums/esp/ono_estadi|title=Son Moix Iberostar Estadi (Son Moix)|publisher=StadiumDB|access-date=13 July 2019|archive-date=17 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121217041918/http://stadiumdb.com/stadiums/esp/ono_estadi|url-status=live}}</ref> |- |[[CA Osasuna|Osasuna]]||[[Pamplona]]||[[El Sadar Stadium|El Sadar]]|| align="center" |{{nts|23576}}<ref>{{cite web|url=https://www.osasuna.es/el-club/instalaciones.html|title=Instalaciones – Estadio El Sadar|publisher=CA Osasuna|language=es|access-date=1 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190716130202/https://www.osasuna.es/el-club/instalaciones.html|archive-date=16 July 2019|url-status=dead}}</ref> |- |[[Rayo Vallecano]]||[[Madrid]]||[[Campo de Fútbol de Vallecas|Vallecas]]|| align="center" |{{nts|14708}}<ref>{{cite web |url=http://www.rayovallecano.es/club/estadio |title=Estadio de Vallecas |publisher=Rayo Vallecano |language=es |access-date=20 July 2018 |archive-date=8 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708210040/http://www.rayovallecano.es/club/estadio |url-status=live }}</ref> |- |[[Real Betis]]||[[Seville]]||[[Estadio Benito Villamarín|Benito Villamarín]]|| align="center" |{{nts|60721}}<ref>{{cite web |url=https://www.realbetisbalompie.es/club/estadio-benito-villamarin/ |title=Estadio Benito Villamarín |publisher=Real Betis |language=es |access-date=4 July 2018 |archive-date=4 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004104158/https://www.realbetisbalompie.es/club/estadio-benito-villamarin/ |url-status=live }}</ref> |- |[[Real Madrid CF|Real Madrid]]||[[Madrid]]||[[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]]|| align="center" |{{nts|65000}}<ref name="liga23cap">{{cite news |title=LaLiga bate record histórico de asistencia a los estadios con más de 15 millones de espectadores |url=https://www.laliga.com/noticias/laliga-bate-record-historico-de-asistencia-a-los-estadios-con-mas-de-15-millones-de-espectadores |access-date=20 June 2023 |publisher=La Liga |date=19 June 2023 |language=es}}</ref> |- |[[Real Sociedad]]||[[San Sebastián]]||[[Anoeta Stadium|Reale Arena]]|| align="center" |{{nts|39500}}<ref>{{cite web|title=Facilities – Anoeta|url=https://www.realsociedad.eus/en/club/facilities?area=#/anoeta|publisher=Real Sociedad|access-date=1 July 2019|archive-date=25 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825074125/https://www.realsociedad.eus/en/club/facilities?area=#/anoeta|url-status=live}}</ref> |- |[[Sevilla FC|Sevilla]]||[[Seville]]||[[Ramón Sánchez Pizjuán Stadium|Ramón Sánchez Pizjuán]]|| align="center" |{{nts|43883}}<ref>{{cite web |title=Sevilla F.C. |url=https://www.sevillafc.es/es/el-club/la-entidad/sevilla-fc |publisher=Sevilla FC |access-date=3 March 2021 |language=es |archive-date=25 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025003316/https://www.sevillafc.es/es/el-club/la-entidad/sevilla-fc |url-status=live }}</ref> |- |[[Valencia CF|Valencia]]||[[Valencia]]||[[Mestalla Stadium|Mestalla]]|| align="center" |{{nts|49430}}<ref>{{cite web|title=Facilities – Mestalla|url=https://www.valenciacf.com/en/club/facilities/mestalla|access-date=1 July 2019|archive-date=2 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702002543/https://www.valenciacf.com/en/club/facilities/mestalla|url-status=live}}</ref> |- |[[Real Valladolid|Valladolid]]||[[Valladolid]]||[[Estadio José Zorrilla|José Zorrilla]]|| align="center" |{{nts|28012}}<ref>{{cite web |title=Estadio José Zorrilla |url=http://www.realvalladolid.es/elclub/estadiojosezorrilla/ |publisher=Real Valladolid |access-date=30 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004064128/http://www.realvalladolid.es/elclub/estadiojosezorrilla/ |archive-date=4 October 2018 |url-status=dead}}</ref> |- |[[Villarreal CF|Villarreal]]||[[Villarreal]]||[[Estadio de la Cerámica]]|| align="center" |{{Nts|23008}}<ref>{{cite web|url=https://villarrealcf.es/estadiodelaceramica/informacion-basica/|title=Estadio de la Cerámica|date=13 January 2021|publisher=Villarreal CF|access-date=1 January 2023|language=es}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ===Manijanima taɣibu === {| class="wikitable sortable" |- !Team !Outgoing manager !Manner of<br>departure !Date of vacancy !Position in table !Incoming manager !Date of<br>appointment |- |Espanyol |{{flagicon|ESP}} [[Luis Blanco (footballer, born 1978)|Luis Blanco]] | align="center" |End of caretaker spell | align="center" |13 May 2022 | align="center" rowspan="3" |''Pre-season'' | {{flagicon|ESP}} [[Diego Martínez (Spanish footballer, born 1980)|Diego Martínez]] | align="center" |31 May 2022 |- |Valencia |{{flagicon|ESP}} [[José Bordalás]] | align="center" |Sacked | align="center" |22 May 2022 | {{flagicon|ITA}} [[Gennaro Gattuso]] | align="center" |9 June 2022 |- |Athletic Bilbao |{{flagicon|ESP}} [[Marcelino García Toral|Marcelino]]<ref>{{cite news|url=https://www.athletic-club.eus/en/news/2022/05/24/marcelino-steps-down-as-athletic-club-head-coach|title=Marcelino steps down as Athletic Club head coach|publisher=Athletic Bilbao|date=24 May 2022|access-date=24 May 2022|archive-date=24 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524111843/https://www.athletic-club.eus/en/news/2022/05/24/marcelino-steps-down-as-athletic-club-head-coach|url-status=live}}</ref> | align="center" |Resigned | align="center" |24 May 2022 |{{flagicon|ESP}} [[Ernesto Valverde]]<ref>{{cite news|url=https://www.athletic-club.eus/en/news/2022/06/30/ernesto-valverde-appointed-athletic-club-head-coach|title=Ernesto Valverde appointed Athletic Club head coach|publisher=Athletic Bilbao|date=30 June 2022|access-date=30 June 2022|archive-date=6 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220706015012/https://www.athletic-club.eus/en/news/2022/06/30/ernesto-valverde-appointed-athletic-club-head-coach|url-status=live}}</ref> | align="center" |30 June 2022 |- |Elche |{{flagicon|ESP}} [[Francisco (footballer, born 1978)|Francisco]]<ref>{{cite web|url=https://www.elchecf.es/noticia/oficial-francisco|title=OFICIAL {{!}} Francisco|trans-title=OFFICIAL {{!}} Francisco|publisher=Elche CF|language=es|date=4 October 2022|accessdate=4 October 2022|archive-date=11 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221011090559/https://www.elchecf.es/noticia/oficial-francisco|url-status=live}}</ref> | rowspan="2" align="center" |Sacked | align="center" |4 October 2022 | align="center" |20th |{{flagicon|ESP}} [[Alberto Gallego (footballer)|Alberto Gallego]] (caretaker)<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/primera/alberto-gallego-y-nino-apuntan-al-banquillo-del-elche-frente-al-mallorca-n/|title=Alberto Gallego y Nino apuntan al banquillo del Elche frente al Mallorca|trans-title=Alberto Gallego and Nino point to the bench of Elche against Mallorca|publisher=[[Diario AS]]|language=es|date=7 October 2022|accessdate=7 October 2022|archive-date=7 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007144816/https://as.com/futbol/primera/alberto-gallego-y-nino-apuntan-al-banquillo-del-elche-frente-al-mallorca-n/|url-status=live}}</ref> | align="center" |7 October 2022 |- |Sevilla |{{flagicon|Spain}} [[Julen Lopetegui]]<ref>{{cite web|url=https://sevillafc.es/en/actual/news/lopetegui-relieved-of-duties|title=JULEN LOPETEGUI RELIEVED OF HIS DUTIES|publisher=Sevilla FC CF|language=en|date=5 October 2022|accessdate=5 October 2022|archive-date=5 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005222157/https://www.sevillafc.es/en/actual/news/lopetegui-relieved-of-duties|url-status=live}}</ref> | align="center" |5 October 2022 | align="center" |17th |{{flagicon|ARG}} [[Jorge Sampaoli]]<ref>{{cite web|url=https://sevillafc.es/en/actual/news/jorge-sampaoli-sevilla-fc-new-coach-22-23|title=JORGE SAMPAOLI RETURNS TO SEVILLA FC AS FIRST-TEAM COACH|publisher=Sevilla FC CF|language=en|date=6 October 2022|accessdate=6 October 2022|archive-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006151952/https://sevillafc.es/en/actual/news/jorge-sampaoli-sevilla-fc-new-coach-22-23|url-status=live}}</ref> | align="center" |6 October 2022 |- |Elche |{{flagicon|ESP}} [[Alberto Gallego (footballer)|Alberto Gallego]] | align="center" |End of caretaker spell | align="center" |12 October 2022 | align="center" |20th |{{flagicon|ARG}} [[Jorge Almirón]]<ref>{{cite web|url=https://www.elchecf.es/noticia/oficial-jorge-almiron-nuevo-entrenador-del-elche-c-f|title=OFICIAL {{!}} Jorge Almirón, nuevo entrenador del Elche C.F.|trans-title=OFFICIAL {{!}} Jorge Almirón, new manager of Elche C.F.|publisher=Elche CF|language=es|date=12 October 2022|accessdate=13 October 2022|archive-date=20 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020005009/https://www.elchecf.es/noticia/oficial-jorge-almiron-nuevo-entrenador-del-elche-c-f|url-status=live}}</ref> | align="center" |12 October 2022 |- |Villarreal |{{flagicon|Spain}} [[Unai Emery]]<ref>{{cite web|url=https://villarrealcf.es/en/news/item/35945-official-statement-unai-emery|title=Official statement: Unai Emery|publisher=Villarreal CF|date=24 October 2022|accessdate=3 November 2022|archive-date=11 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221111065431/https://villarrealcf.es/en/news/item/35945-official-statement-unai-emery|url-status=live}}</ref> | align="center" | Signed by [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | align="center" | 24 October 2022 | align="center" | 7th |{{Flagicon|Spain}} [[Quique Setién]]<ref>{{cite web|url=https://villarrealcf.es/en/news/item/35953-welcome-quique-setien|title=Welcome, Quique Setién!|publisher=Villarreal CF|date=25 October 2022|accessdate=3 November 2022|archive-date=31 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221031043259/https://villarrealcf.es/en/news/item/35953-welcome-quique-setien|url-status=live}}</ref> | align="center" |25 October 2022 |- |Celta Vigo |{{flagicon|Argentina}} [[Eduardo Coudet]]<ref>{{cite web|url=https://rccelta.es/en/club/actualidad/chacho-coudet-y-el-rc-celta-separan-sus-caminos/|title=Chacho Coudet and RC Celta part ways|publisher=Celta Vigo|date=2 November 2022|accessdate=3 November 2022|archive-date=25 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221125115404/https://rccelta.es/en/club/actualidad/chacho-coudet-y-el-rc-celta-separan-sus-caminos/|url-status=live}}</ref> | rowspan="2" align="center" | Sacked | align="center" | 2 November 2022 | align="center" | 16th |{{Flagicon|Portugal}} [[Carlos Carvalhal]]<ref>{{cite web|url=https://rccelta.es/en/club/actualidad/carlos-carvalhal-sera-entrenador-del-rc-celta-hasta-2024/|title=Carlos Carvalhal to coach RC Celta until 2024|publisher=Celta Vigo|date=2 November 2022|accessdate=3 November 2022|archive-date=28 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128042201/https://rccelta.es/en/club/actualidad/carlos-carvalhal-sera-entrenador-del-rc-celta-hasta-2024/|url-status=live}}</ref> | align="center" | 2 November 2022 |- |Elche |{{flagicon|Argentina}} [[Jorge Almirón]] | align="center" | 7 November 2022 | align="center" | 20th |{{flagicon|Spain}} [[Pablo Machín]]<ref>{{cite news|url=https://www.elchecf.es/noticia/oficial-pablo-machin-nuevo-entrenador-del-elche-cf|title=OFICIAL {{!}} Pablo Machin, nuevo entrenador del Elche CF|trans-title=OFFICIAL {{!}} Pablo Machín, new manager Elche CF|publisher=Elche CF|language=es|date=17 November 2022|accessdate=18 November 2022|archive-date=22 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122180938/https://www.elchecf.es/noticia/oficial-pablo-machin-nuevo-entrenador-del-elche-cf|url-status=live}}</ref> | align="center" | 17 November 2022 |- | rowspan="2" |Valencia |{{flagicon|Italy}} [[Gennaro Gattuso]] | align="center" | Mutual consent | align="center" | 31 January 2023 | align="center" | 14th |{{flagicon|Spain}} [[Voro (footballer)|Voro]] (interim) |align="center" | 31 January 2023 |- |{{flagicon|Spain}} [[Voro (footballer)|Voro]] (interim) | align="center" | End of caretaker spell | align="center" | 14 February 2023 | align="center" | 18th |{{flagicon|Spain}} [[Rubén Baraja]] |align="center" | 14 February 2023 |- |Elche |{{flagicon|Spain}} [[Pablo Machín]]<ref>{{cite news|url=https://www.elchecf.es/noticia/comunicado-oficial-pablo-machin|title=COMUNICADO OFICIAL {{!}} Pablo Machín|trans-title=OFFICIAL ANNOUNCEMENT {{!}} Pablo Machin|publisher=Elche CF|language=es|date=20 March 2023|access-date=20 March 2023|archive-date=21 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321113525/https://www.elchecf.es/noticia/comunicado-oficial-pablo-machin|url-status=dead}}</ref> | rowspan="5" align="center" | Sacked | align="center" | 20 March 2023 | align="center" | 20th |{{flagicon|Argentina}} [[Sebastián Beccacece]] | rowspan="2" align="center" | 21 March 2023 |- |Sevilla |{{flagicon|Argentina}} [[Jorge Sampaoli]]<ref>{{cite news|url=https://www.sevillafc.es/en/actual/news/jorge-sampaoli-relieved-duties|title=Jorge Sampaoli relieved of his duties as Sevilla FC coach|publisher=Sevilla FC|date=21 March 2023|access-date=21 March 2023}}</ref> | align="center" | 21 March 2023 | align="center" | 14th |{{flagicon|Spain}} [[José Luis Mendilibar]] |- |Valladolid |{{flagicon|Spain}} [[Pacheta]]<ref>{{cite news|url=https://www.realvalladolid.es/noticias/pacheta-no-continuara-en-el-real-valladolid_|title=Pacheta no continuará en el Real Valladolid|publisher=Real Valladolid|language=es|date=3 April 2023|access-date=3 April 2023}}</ref> | rowspan="2" align="center" | 3 April 2023 | align="center" | 15th |{{flagicon|Uruguay}} [[Paulo Pezzolano]]<ref>{{cite news|url=https://www.realvalladolid.es/noticias/paulo-pezzolano-nuevo-entrenador-del-real-valladolid|title=Paulo Pezzolano, nuevo entrenador del Real Valladolid|publisher=Real Valladolid|language=es|date=4 April 2023|access-date=4 April 2023}}</ref> | align="center" | 4 April 2023 |- |Espanyol |{{flagicon|Spain}} [[Diego Martínez (Spanish footballer, born 1980)|Diego Martínez]]<ref>{{cite news|url=https://www.rcdespanyol.com/en/new/diego-martinez-leaves-rcd-espanyol/15411|title=Diego Martínez leaves RCD Espanyol |publisher=RCD Espanyol|date=3 April 2023|access-date=3 April 2023}}</ref> | align="center" | 17th |{{flagicon|Spain}} [[Luis García (footballer, born 1981)|Luis García]]<ref>{{cite news|url=https://www.rcdespanyol.com/en/new/luis-garcia-becomes-new-rcd-espanyol-coach/15412|title=Luis García becomes new RCD Espanyol coach |publisher=RCD Espanyol|date=3 April 2023|access-date=4 April 2023}}</ref> |align="center" | 3 April 2023 |- |Getafe |{{flagicon|Spain}} [[Quique Sánchez Flores]]<ref>{{cite news|url=https://tntsports.com.br/melhorfuteboldomundo/Getafe-anuncia-a-demissao-de-Quique-Flores-20230427-0004.html|title=Getafe anuncia a demissão de Quique Flores|publisher=TNT Sports|date=27 April 2023|access-date=29 April 2023|archive-date=3 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230503045459/https://tntsports.com.br/melhorfuteboldomundo/Getafe-anuncia-a-demissao-de-Quique-Flores-20230427-0004.html|url-status=dead}}</ref> | align="center" | 27 April 2023 | align="center" | 18th |{{flagicon|Spain}} [[José Bordalás]]<ref>{{cite news|url=https://trivela.com.br/espanha/la-liga/o-getafe-recorre-novamente-a-pepe-bordalas-para-tentar-evitar-o-rebaixamento-em-la-liga/|title=O Getafe recorre novamente a Pepe Bordalás para tentar evitar o rebaixamento em La Liga |publisher=Trivela|date=29 April 2023|access-date=29 April 2023}}</ref> | align="center" | 29 April 2023 |} ==League table== {{2022–23 La Liga table}} ==Results== {{#invoke:sports results|main |source=[https://www.laliga.com/en-ES/laliga-santander/results La Liga] | update = complete | a_note = yes | matches_style = FBR |team_order= BAR, RMA, ATM, RSO, VIL, BET, OSA, ATH, MLL, GIR, RAY, SEV, CEL, CAD, GET, VAL, ALM, VLL, ESP, ELC | name_ALM = [[UD Almería|Almería]] | name_ATH = [[Athletic Bilbao]] | name_ATM = [[Atlético Madrid]] | name_BAR = [[FC Barcelona|Barcelona]] | name_CAD = [[Cádiz CF|Cádiz]] | name_CEL = [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]] | name_ELC = [[Elche CF|Elche]] | name_ESP = [[RCD Espanyol|Espanyol]] | name_GET = [[Getafe CF|Getafe]] | name_GIR = [[Girona FC|Girona]] | name_MLL = [[RCD Mallorca|Mallorca]] | name_OSA = [[CA Osasuna|Osasuna]] | name_RAY = [[Rayo Vallecano]] | name_BET = [[Real Betis]] | name_RMA = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | name_RSO = [[Real Sociedad]] | name_SEV = [[Sevilla FC|Sevilla]] | name_VIL = [[Villarreal CF|Villarreal]] | name_VAL = [[Valencia CF|Valencia]] | name_VLL = [[Real Valladolid|Valladolid]] | match_ALM_ATH = 1–2 | match_ALM_ATM = 1–1 | match_ALM_BAR = 1–0 | match_ALM_CAD = 1–1 | match_ALM_CEL = 3–1 | match_ALM_ELC = 2–1 | match_ALM_ESP = 3–1 | match_ALM_GET = 1–0 | match_ALM_GIR = 3–2 | match_ALM_MLL = 3–0 | match_ALM_OSA = 0–1 | match_ALM_RAY = 3–1 | match_ALM_BET = 2–3 | match_ALM_RMA = 1–2 | match_ALM_RSO = 0–2 | match_ALM_SEV = 2–1 | match_ALM_VAL = 2–1 | match_ALM_VLL = 0-0 | match_ALM_VIL = 0–2 | match_ATH_ALM = 4–0 | match_ATH_ATM = 0–1 | match_ATH_BAR = [[Athletic–Barcelona clásico|0–1]] | match_ATH_CAD = 4–1 | match_ATH_CEL = 2-1 | match_ATH_ELC = 0-1 | match_ATH_ESP = 0–1 | match_ATH_GET = 0–0 | match_ATH_GIR = 2–3 | match_ATH_MLL = 0–0 | match_ATH_OSA = 0–0 | match_ATH_RAY = 3–2 | match_ATH_BET = 0–1 | match_ATH_RMA = [[El Viejo Clásico|0–2]] | match_ATH_RSO = [[Basque derby|2–0]] | match_ATH_SEV = 0–1 | match_ATH_VAL = 1–0 | match_ATH_VLL = 3–0 | match_ATH_VIL = 1–0 | match_ATM_ALM = 2–1 | match_ATM_ATH = 1–0 | match_ATM_BAR = 0–1 | match_ATM_CAD = 5–1 | match_ATM_CEL = 4–1 | match_ATM_ELC = 2–0 | match_ATM_ESP = 1–1 | match_ATM_GET = 1–1 | match_ATM_GIR = 2–1 | match_ATM_MLL = 3–1 | match_ATM_OSA = 3-0 | match_ATM_RAY = 1–1 | match_ATM_BET = 1–0 | match_ATM_RMA = [[Madrid derby|1–2]] | match_ATM_RSO = 2-1 | match_ATM_SEV = 6–1 | match_ATM_VAL = 3–0 | match_ATM_VLL = 3–0 | match_ATM_VIL = 0–2 | match_BAR_ALM = 2–0 | match_BAR_ATH = [[Athletic–Barcelona clásico|4–0]] | match_BAR_ATM = 1–0 | match_BAR_CAD = 2–0 | match_BAR_CEL = 1–0 | match_BAR_ELC = 3–0 | match_BAR_ESP = [[Derbi Barceloní|1–1]] | match_BAR_GET = 1–0 | match_BAR_GIR = 0–0 | match_BAR_MLL = 3-0 | match_BAR_OSA = 1–0 | match_BAR_RAY = 0–0 | match_BAR_BET = 4–0 | match_BAR_RMA = [[El Clásico|2–1]] | match_BAR_RSO = 1–2 | match_BAR_SEV = 3–0 | match_BAR_VAL = 1–0 | match_BAR_VLL = 4–0 | match_BAR_VIL = 3–0 | match_CAD_ALM = 1–1 | match_CAD_ATH = 0–4 | match_CAD_ATM = 3–2 | match_CAD_BAR = 0–4 | match_CAD_CEL = 1-0 | match_CAD_ELC = 1–1 | match_CAD_ESP = 2–2 | match_CAD_GET = 2–2 | match_CAD_GIR = 2–0 | match_CAD_MLL = 2–0 | match_CAD_OSA = 0–1 | match_CAD_RAY = 1–0 | match_CAD_BET = 0–0 | match_CAD_RMA = 0–2 | match_CAD_RSO = 0–1 | match_CAD_SEV = 0–2 | match_CAD_VAL = 2–1 | match_CAD_VLL = 2–0 | match_CAD_VIL = 0–0 | match_CEL_ALM = 2–2 | match_CEL_ATH = 1–0 | match_CEL_ATM = 0–1 | match_CEL_BAR = 2–1 | match_CEL_CAD = 3–0 | match_CEL_ELC = 1–0 | match_CEL_ESP = 2–2 | match_CEL_GET = 1–1 | match_CEL_GIR = 1–1 | match_CEL_MLL = 0–1 | match_CEL_OSA = 1–2 | match_CEL_RAY = 3–0 | match_CEL_BET = 1–0 | match_CEL_RMA = 1–4 | match_CEL_RSO = 1–2 | match_CEL_SEV = 1–1 | match_CEL_VAL = 1–2 | match_CEL_VLL = 3–0 | match_CEL_VIL = 1–1 | match_ELC_ALM = 1–1 | match_ELC_ATH = 1–4 | match_ELC_ATM = 1–0 | match_ELC_BAR = 0–4 | match_ELC_CAD = 1–1 | match_ELC_CEL = 0–1 | match_ELC_ESP = 0–1 | match_ELC_GET = 0–1 | match_ELC_GIR = 1–2 | match_ELC_MLL = 1–1 | match_ELC_OSA = 1–1 | match_ELC_RAY = 4–0 | match_ELC_BET = 2–3 | match_ELC_RMA = 0–3 | match_ELC_RSO = 0–1 | match_ELC_SEV = 1–1 | match_ELC_VAL = 0–2 | match_ELC_VLL = 1–1 | match_ELC_VIL = 3–1 | match_ESP_ALM = 3–3 | match_ESP_ATH = 1–2 | match_ESP_ATM = 3–3 | match_ESP_BAR = [[Derbi Barceloní|2–4]] | match_ESP_CAD = 0–0 | match_ESP_CEL = 1–3 | match_ESP_ELC = 2–2 | match_ESP_GET = 1–0 | match_ESP_GIR = 2–2 | match_ESP_MLL = 2–1 | match_ESP_OSA = 1–1 | match_ESP_RAY = 0–2 | match_ESP_BET = 1–0 | match_ESP_RMA = 1–3 | match_ESP_RSO = 2–3 | match_ESP_SEV = 2–3 | match_ESP_VAL = 2–2 | match_ESP_VLL = 1–0 | match_ESP_VIL = 0–1 | match_GET_ALM = 1–2 | match_GET_ATH = 2–2 | match_GET_ATM = 0–3 | match_GET_BAR = 0–0 | match_GET_CAD = 0–0 | match_GET_CEL = 1–0 | match_GET_ELC = 1–1 | match_GET_ESP = 1–2 | match_GET_GIR = 3–2 | match_GET_MLL = 2–0 | match_GET_OSA = 2-1 | match_GET_RAY = 1–1 | match_GET_BET = 0–1 | match_GET_RMA = 0–1 | match_GET_RSO = 2–1 | match_GET_SEV = 2–0 | match_GET_VAL = 1–0 | match_GET_VLL = 2–3 | match_GET_VIL = 0–0 | match_GIR_ALM = 6–2 | match_GIR_ATH = 2–1 | match_GIR_ATM = 0–1 | match_GIR_BAR = 0–1 | match_GIR_CAD = 1–1 | match_GIR_CEL = 0–1 | match_GIR_ELC = 2–0 | match_GIR_ESP = 2–1 | match_GIR_GET = 3–1 | match_GIR_MLL = 2–1 | match_GIR_OSA = 1–1 | match_GIR_RAY = 2–2 | match_GIR_BET = 1-2 | match_GIR_RMA = 4–2 | match_GIR_RSO = 3–5 | match_GIR_SEV = 2–1 | match_GIR_VAL = 1–0 | match_GIR_VLL = 2–1 | match_GIR_VIL = 1-2 | match_MLL_ALM = 1–0 | match_MLL_ATH = 1–1 | match_MLL_ATM = 1–0 | match_MLL_BAR = 0–1 | match_MLL_CAD = 1–0 | match_MLL_CEL = 1–0 | match_MLL_ELC = 0–1 | match_MLL_ESP = 1–1 | match_MLL_GET = 3–1 | match_MLL_GIR = 1–1 | match_MLL_OSA = 0–0 | match_MLL_RAY = 3–0 | match_MLL_BET = 1–2 | match_MLL_RMA = 1–0 | match_MLL_RSO = 1–1 | match_MLL_SEV = 0–1 | match_MLL_VAL = 1–0 | match_MLL_VLL = 1–0 | match_MLL_VIL = 4–2 | match_OSA_ALM = 3–1 | match_OSA_ATH = 2–0 | match_OSA_ATM = 0–1 | match_OSA_BAR = 1–2 | match_OSA_CAD = 2–0 | match_OSA_CEL = 0–0 | match_OSA_ELC = 2–1 | match_OSA_ESP = 1–0 | match_OSA_GET = 0–2 | match_OSA_GIR = 2–1 | match_OSA_MLL = 1–0 | match_OSA_RAY = 2–1 | match_OSA_BET = 3–2 | match_OSA_RMA = 0–2 | match_OSA_RSO = 0–2 | match_OSA_SEV = 2–1 | match_OSA_VAL = 1–2 | match_OSA_VLL = 2–0 | match_OSA_VIL = 0–3 | match_RAY_ALM = 2–0 | match_RAY_ATH = 0–0 | match_RAY_ATM = 1–2 | match_RAY_BAR = 2–1 | match_RAY_CAD = 5–1 | match_RAY_CEL = 0–0 | match_RAY_ELC = 2–1 | match_RAY_ESP = 1–2 | match_RAY_GET = 0–0 | match_RAY_GIR = 2–2 | match_RAY_MLL = 0–2 | match_RAY_OSA = 2–1 | match_RAY_BET = 1–2 | match_RAY_RMA = 3–2 | match_RAY_RSO = 0–2 | match_RAY_SEV = 1–1 | match_RAY_VAL = 2–1 | match_RAY_VLL = 2–1 | match_RAY_VIL = 2-1 | match_BET_ALM = 3–1 | match_BET_ATH = 0–0 | match_BET_ATM = 1–2 | match_BET_BAR = 1–2 | match_BET_CAD = 0–2 | match_BET_CEL = 3–4 | match_BET_ELC = 3–0 | match_BET_ESP = 3–1 | match_BET_GET = 0–1 | match_BET_GIR = 2–1 | match_BET_MLL = 1–0 | match_BET_OSA = 1–0 | match_BET_RAY = 3–1 | match_BET_RMA = 0–0 | match_BET_RSO = 0–0 | match_BET_SEV = [[Seville derby|1–1]] | match_BET_VAL = 1–1 | match_BET_VLL = 2–1 | match_BET_VIL = 1–0 | match_RMA_ALM = 4–2 | match_RMA_ATH = [[El Viejo Clásico|1–1]] | match_RMA_ATM = [[Madrid derby|1–1]] | match_RMA_BAR = [[El Clásico|3–1]] | match_RMA_CAD = 2–1 | match_RMA_CEL = 2–0 | match_RMA_ELC = 4–0 | match_RMA_ESP = 3–1 | match_RMA_GET = 1–0 | match_RMA_GIR = 1–1 | match_RMA_MLL = 4–1 | match_RMA_OSA = 1–1 | match_RMA_RAY = 2–1 | match_RMA_BET = 2–1 | match_RMA_RSO = 0–0 | match_RMA_SEV = 3–1 | match_RMA_VAL = 2–0 | match_RMA_VLL = 6–0 | match_RMA_VIL = 2–3 | match_RSO_ALM = 1–0 | match_RSO_ATH = [[Basque derby|3–1]] | match_RSO_ATM = 1–1 | match_RSO_BAR = 1–4 | match_RSO_CAD = 0–0 | match_RSO_CEL = 1–1 | match_RSO_ELC = 2–0 | match_RSO_ESP = 2–1 | match_RSO_GET = 2–0 | match_RSO_GIR = 2–2 | match_RSO_MLL = 1–0 | match_RSO_OSA = 2–0 | match_RSO_RAY = 2–1 | match_RSO_BET = 0–2 | match_RSO_RMA = 2–0 | match_RSO_SEV = 2–1 | match_RSO_VAL = 1–1 | match_RSO_VLL = 0–1 | match_RSO_VIL = 1–0 | match_SEV_ALM = 2–1 | match_SEV_ATH = 1–1 | match_SEV_ATM = 0–2 | match_SEV_BAR = 0–3 | match_SEV_CAD = 1–0 | match_SEV_CEL = 2–2 | match_SEV_ELC = 3–0 | match_SEV_ESP = 3–2 | match_SEV_GET = 2–1 | match_SEV_GIR = 0–2 | match_SEV_MLL = 2–0 | match_SEV_OSA = 2–3 | match_SEV_RAY = 0–1 | match_SEV_BET = [[Seville derby|0–0]] | match_SEV_RMA = 1–2 | match_SEV_RSO = 1–2 | match_SEV_VAL = 1–1 | match_SEV_VLL = 1–1 | match_SEV_VIL = 2–1 | match_VAL_ALM = 2–2 | match_VAL_ATH = 1–2 | match_VAL_ATM = 0–1 | match_VAL_BAR = 0–1 | match_VAL_CAD = 0–1 | match_VAL_CEL = 3–0 | match_VAL_ELC = 2–2 | match_VAL_ESP = 2-2 | match_VAL_GET = 5–1 | match_VAL_GIR = 1–0 | match_VAL_MLL = 1–2 | match_VAL_OSA = 1–0 | match_VAL_RAY = 1–1 | match_VAL_BET = 3–0 | match_VAL_RMA = 1-0 | match_VAL_RSO = 1–0 | match_VAL_SEV = 0–2 | match_VAL_VLL = 2–1 | match_VAL_VIL = [[Derbi de la Comunitat|1–1]] | match_VLL_ALM = 1–0 | match_VLL_ATH = 1–3 | match_VLL_ATM = 2–5 | match_VLL_BAR = 3–1 | match_VLL_CAD = 0–1 | match_VLL_CEL = 4–1 | match_VLL_ELC = 2–1 | match_VLL_ESP = 2–1 | match_VLL_GET = 0–0 | match_VLL_GIR = 1–0 | match_VLL_MLL = 3–3 | match_VLL_OSA = 0–0 | match_VLL_RAY = 0–1 | match_VLL_BET = 0–0 | match_VLL_RMA = 0–2 | match_VLL_RSO = 1–0 | match_VLL_SEV = 0–3 | match_VLL_VAL = 1–0 | match_VLL_VIL = 0–3 | match_VIL_ALM = 2–1 | match_VIL_ATH = 5–1 | match_VIL_ATM = 2–2 | match_VIL_BAR = 0–1 | match_VIL_CAD = 2–0 | match_VIL_CEL = 3–1 | match_VIL_ELC = 4–0 | match_VIL_ESP = 4–2 | match_VIL_GET = 2–1 | match_VIL_GIR = 1–0 | match_VIL_MLL = 0–2 | match_VIL_OSA = 2–0 | match_VIL_RAY = 0–1 | match_VIL_BET = 1–1 | match_VIL_RMA = 2–1 | match_VIL_RSO = 2–0 | match_VIL_SEV = 1–1 | match_VIL_VAL = [[Derbi de la Comunitat|2–1]] | match_VIL_VLL = 1–2 }} ==Season statistics== ===Scoring=== *'''Tuuli pɔɣu zaŋ n-ti lala yuuni ŋɔ:'''<br>{{flagicon|ARG}} [[Ezequiel Ávila]] zaŋ n-ti [[CA Osasuna|Osasuna]] bɛ mini [[Sevilla FC|Sevilla]] (12 August 2022) *'''Final goal of the season:'''<br>{{flagicon|ESP}} [[Adrián Embarba|Adri Embarba]] zaŋ n-ti [[UD Almería|Almería]] bɛ mini [[RCD Espanyol|Espanyol]] (4 June 2023) ===Top goalscorers=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Rank !Player !Club !Goals<ref>{{Cite web |title=Spanish La Liga Top Scorers |url=https://www.laliga.com/en-GB/stats/laliga-santander/scorers |publisher=La Liga |access-date=22 September 2022 |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922103953/https://www.laliga.com/en-AU/stats |url-status=live }}</ref> |- |1 |align="left"|{{flagicon|POL}} [[Robert Lewandowski]] |align="left"|Barcelona |23 |- |2 |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]] |align="left"|Real Madrid |19 |- |3 |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Joselu]] |align="left"|Espanyol |16 |- |rowspan="3"|4 |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]] |align="left"|Atlético Madrid |rowspan="3"|15 |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Borja Iglesias]] |align="left"|Real Betis |- |align="left"|{{flagicon|KOS}} [[Vedat Muriqi]] |align="left"|Mallorca |- |7 |align="left"|{{flagicon|TUR}} [[Enes Ünal]] |align="left"|Getafe |14 |- |rowspan="2"|8 |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Taty Castellanos]] |align="left" |Girona |rowspan="2"|13 |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Álvaro Morata]] |align="left"|Atlético Madrid |- |rowspan="3"|10 |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Iago Aspas]] |align="left"|Celta Vigo |rowspan="3"|12 |- |align="left"|{{flagicon|SEN}} [[Nicolas Jackson]] |align="left"|Villarreal |- |align="left"|{{flagicon|NOR}} [[Alexander Sørloth]] |align="left"|Real Sociedad |} ===Top assists=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Rank ! Player ! Club ! Assists<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/stats/_/league/ESP.1/season/2022|title=Spanish LALIGA Scoring Stats - 2022-23|access-date=4 September 2024|publisher=ESPN}}</ref> |- |1 |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]] |align="left"|Atlético Madrid |16 |- |2 |align="left"|{{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] |align="left"|Real Madrid |10 |- |3 |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Mikel Merino]] |align="left"|Real Sociedad |9 |- |rowspan="2"|4 |align="left"|{{flagicon|POL}} [[Robert Lewandowski]] |align="left"|Barcelona |rowspan="2"|8 |- |align="left"|{{flagicon|BRA}} [[Rodrygo]] |align="left"|Real Madrid |- |rowspan="8"|6 |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] |align="left"|Barcelona |rowspan="8"|7 |- |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Rodrigo De Paul]] |align="left"|Atlético Madrid |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Brian Oliván]] |align="left"|Espanyol |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Isi Palazón]] |align="left"|Rayo Vallecano |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Yeremy Pino]] |align="left"|Villarreal |- |align="left"|{{flagicon|BRA}} [[Raphinha]] |align="left"|Barcelona |- |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Lucas Robertone]] |align="left"|Almería |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Dani Rodríguez (footballer, born 1988)|Dani Rodríguez]] |align="left"|Mallorca |} ===Hat-trick=== {| class="wikitable sortable" |- ! Player !! For !! Against !! Result !! Date !! Round |- |{{flagicon|ESP}} [[Oihan Sancet]] |Athletic Bilbao |Cádiz |[https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2022-2023-laliga-santander-athletic-club-cadiz-cf-20 4–1 (H)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230204084332/https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2022-2023-laliga-santander-athletic-club-cadiz-cf-20 |date=2023-02-04 }} |3 February 2023 | rowspan="2" align="center" |20 |- |{{flagicon|ESP}} [[Pere Milla]] |Elche |Villarreal |[https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2022-2023-laliga-santander-elche-cf-villarreal-cf-20 3–1 (H)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230204201341/https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2022-2023-laliga-santander-elche-cf-villarreal-cf-20 |date=2023-02-04 }} |4 February 2023 |- |{{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]] |Real Madrid |Valladolid |[https://www.laliga.com/en-PH/match/temporada-2022-2023-laliga-santander-real-madrid-real-valladolid-cf-27 6–0 (H)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230402170152/https://www.laliga.com/en-PH/match/temporada-2022-2023-laliga-santander-real-madrid-real-valladolid-cf-27 |date=2023-04-02 }} |2 April 2023 |align=center|27 |- |{{flagicon|ARG}} [[Taty Castellanos]]<sup>4</sup> |Girona |Real Madrid |[https://www.laliga.com/en-PH/match/temporada-2022-2023-laliga-santander-girona-fc-real-madrid-31 4–2 (H)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250809222708/https://www.laliga.com/en-PH/match/temporada-2022-2023-laliga-santander-girona-fc-real-madrid-31 |date=2025-08-09 }} |25 April 2023 |align=center|31 |- |{{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]] |Real Madrid |Almería |[https://www.laliga.com/en-ES/match/temporada-2022-2023-laliga-santander-real-madrid-ud-almeria-32 4–2 (H)]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |29 April 2023 |align=center|32 |- |{{flagicon|BRA}} [[Lázaro (footballer, born 2002)|Lázaro]] |Almería |Mallorca |[https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2022-2023-laliga-santander-ud-almeria-rcd-mallorca-35 3–0 (H)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521022839/https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2022-2023-laliga-santander-ud-almeria-rcd-mallorca-35 |date=2023-05-21 }} |20 May 2023 |align=center|35 |} ===Discipline=== ====Player==== * Most yellow cards: '''14''' ** {{flagicon|ESP}} [[Fede San Emeterio]] (Cádiz) ** {{flagicon|ESP}} [[Óscar Gil (footballer, born 1998)|Óscar Gil]] (Espanyol) * Most red cards: '''3''' ** {{flagicon|FRA}} [[Florian Lejeune]] (Rayo Vallecano) ** {{flagicon|ARG}} [[Germán Pezzella]] (Real Betis) ** {{flagicon|ESP}} [[Isaac Carcelén]] (Cádiz) ** {{flagicon|ITA}} [[Luiz Felipe (footballer, born March 1997)|Luiz Felipe]] (Real Betis) ** {{flagicon|ARG}} [[Marcos Acuna]] (Sevilla) ** {{flagicon|SEN}} [[Pape Alassane Gueye|Pape Gueye]] (Sevilla) ====Team==== * Most yellow cards: '''121''' ** [[RCD Mallorca|Mallorca]] * Most red cards: '''15''' ** [[Real Betis|Betis]] * Fewest yellow cards: '''68''' ** [[Real Madrid CF|Real Madrid]] * Fewest red cards: '''2''' ** [[Real Sociedad]] ==Pina == ===Player of the Season=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{Tooltip|Pos.|Position}} !Player !Club !{{Abbr|Ref.|Reference}} |- |{{Tooltip|GK|Goalkeeper}} |align=left|{{flagicon|Germany}} [[Marc-André ter Stegen]] |align=left|Barcelona | rowspan="14" | <ref>{{cite news |title= OFFICIAL: Marc-Andre ter Stegen named as 22/23 La Liga Player of the Season|publisher=Tribuna |date=13 June 2023|url= https://tribuna.com/en/news/fcbarcelona-2023-06-12-official-marcandre-ter-stegen-named-as-2223-la-liga-player-of-the-season/|access-date=26 October 2023}}</ref> |} ===Player of the Month=== {| class="wikitable" |- !rowspan="2"|Month !colspan="2"|[[La Liga Player of the Month|Player of the Month]] !rowspan="2"|Reference |- !Player !Club |- |August |{{flagicon|ESP}} [[Borja Iglesias]] |Real Betis |align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/borja-iglesias-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-august|title=Borja Iglesias named LaLiga Santander Player of the Month for August|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022|publisher=La Liga|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922010609/https://www.laliga.com/en-GB/news/borja-iglesias-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-august|url-status=live}}</ref> |- |September |{{flagicon|URU}} [[Federico Valverde]] |Real Madrid |align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/fede-valverde-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-september|title=Fede Valverde named LaLiga Santander Player of the Month for September|date=29 September 2022|access-date=29 September 2022|publisher=La Liga|archive-date=17 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221017165451/https://www.laliga.com/en-GB/news/fede-valverde-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-september|url-status=live}}</ref> |- |October |{{flagicon|POL}} [[Robert Lewandowski]] |Barcelona |align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/robert-lewandowski-mejor-jugador-de-laliga-santander-en-octubre|title=Robert Lewandowski, Mejor Jugador de LaLiga Santander en octubre|trans-title=Robert Lewandowski, Best Player of LaLiga Santander in October|date=4 November 2022|access-date=5 November 2022|publisher=La Liga|archive-date=5 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221105221210/https://www.laliga.com/en-GB/news/robert-lewandowski-mejor-jugador-de-laliga-santander-en-octubre|url-status=live}}</ref> |- |January |{{flagicon|NOR}} [[Alexander Sørloth]] |Real Sociedad |align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/alexander-sorloth-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-january|title=Alexander Sørloth named LaLiga Santander Player of the Month for January|date=1 February 2023|access-date=1 February 2023|publisher=La Liga|archive-date=29 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329154303/https://www.laliga.com/en-GB/news/alexander-sorloth-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-january|url-status=dead}}</ref> |- |February |{{flagicon|ESP}} [[Gabri Veiga]] |Celta Vigo |align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/gabri-veiga-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|title=Gabri Veiga named LaLiga Santander Player of the Month for February|date=2 March 2023|access-date=5 March 2023|publisher=La Liga|archive-date=8 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608175923/https://www.laliga.com/en-GB/news/gabri-veiga-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|url-status=dead}}</ref> |- |March |{{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]] |Atlético Madrid |align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/antoine-griezmann-i-laliga-santander-player-of-the-month-for-march|title=Antoine Griezmann named LaLiga Santander Player of the Month for March|date=30 March 2023|access-date=30 March 2023|publisher=La Liga|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923044853/https://www.laliga.com/en-GB/news/antoine-griezmann-i-laliga-santander-player-of-the-month-for-march|url-status=dead}}</ref> |- |April |{{flagicon|MAR}} [[Youssef En-Nesyri]] |Sevilla |align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/youssef-en-nesyri-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-april|title=Youssef En-Nesyri named LaLiga Santander Player of the Month for April|date=4 May 2023|access-date=5 May 2023|publisher=La Liga|archive-date=19 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019120038/https://www.laliga.com/en-GB/news/youssef-en-nesyri-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-april|url-status=dead}}</ref> |- |May |{{flagicon|SEN}} [[Nicolas Jackson]] |Villarreal |align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/nicolas-jackson-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-may|title=Nicolas Jackson named LaLiga Santander Player of the Month for May|date=1 June 2023|access-date=1 June 2023|publisher=La Liga|archive-date=6 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230606032810/https://www.laliga.com/en-GB/news/nicolas-jackson-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-may|url-status=dead}}</ref> |} ===Team of the season=== ====EA Sports==== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{Tooltip|Pos.|Position}} !Player !Club !{{Abbr|Ref.|Reference}} |- |{{Tooltip|GK|Goalkeeper}} |align=left|{{flagicon|GER}} [[Marc-André ter Stegen]] |align=left|Barcelona |rowspan=15|<ref>{{cite news|title=Los Premios 'Team Of The Season' de EA SPORTSTM y LaLiga revelan a los mejores 15 jugadores de la temporada |trans-title=The EA SPORTSTM and LaLiga 'Team Of The Season' Awards reveal the best 15 players of the season|url=https://www.laliga.com/noticias/los-premios-team-of-the-season-de-ea-sportstm-y-laliga-revelan-a-los-mejores-15-jugadores-de-la-temporada|date=19 May 2023|access-date=21 May 2023|publisher=La Liga}}</ref> |- |rowspan=5|{{Tooltip|DF|Defender}} |align=left|{{flagicon|ARG}} [[Nahuel Molina]] |align=left|Atlético Madrid |- |align=left|{{flagicon|FRA}} [[Jules Koundé]] |align=left|Barcelona |- |align=left|{{flagicon|BRA}} [[Éder Militão]] |align=left|Real Madrid |- |align=left|{{flagicon|ESP}} [[David García (footballer, born 1994)|David García]] |align=left|Osasuna |- |align=left|{{flagicon|ESP}} [[Alejandro Balde]] |align=left|Barcelona |- |rowspan=5|{{Tooltip|MF|Midfielder}} |align=left|{{flagicon|ESP}} [[Gabri Veiga]] |align=left|Celta Vigo |- |align=left|{{flagicon|URU}} [[Federico Valverde]] |align=left|Real Madrid |- |align=left|{{flagicon|ESP}} [[Mikel Merino]] |align=left|Real Sociedad |- |align=left|{{flagicon|ESP}} [[Pedri]] |align=left|Barcelona |- |align=left|{{flagicon|CRO}} [[Luka Modrić]] |align=left|Real Madrid |- |rowspan=4|{{Tooltip|FW|Forward}} |align=left|{{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]] |align=left|Atlético Madrid |- |align=left|{{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]] |align=left|Real Madrid |- |align=left|{{flagicon|POL}} [[Robert Lewandowski]] |align=left|Barcelona |- |align=left|{{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] |align=left|Real Madrid |} == Kundivihira == hg1ndhuaexx52ooogyzpeebf9c2mynu Ŋun su yɛltɔɣa:Revi C. 3 33684 145493 145472 2026-08-02T14:20:23Z Pathoschild 630 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 145493 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] '''<span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span>''' Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> 5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8 Tu Youyou 0 33685 145498 145478 2026-08-02T18:11:45Z WATTARA TIZAABENI 6486 145498 wikitext text/x-wiki = Tu Youyou = Bɛ daa dɔɣ'la Tu Nigbo, Zhejiang, China, yuuni 30 December, 1930. [N tuuli yuli, Youyou daa nyɛla m ba ni tima shɛli. O daa nyɛli mi yɛltɔɣili ŋɔ ni “ 呦呦鹿鳴, 食野之蒿”, din lɛbigi ka nyɛ “Deer bleat youyou while eating wild Hao ” ka daa be Chinese book of Odes puuni. Lala ka ŋɔ maa daa kana n ti ŋmahindi m biɛhigu ni qinghao, ka di che ka di nyɛ 'interesting coincidence forever '].<ref>{{Citation|title=Tu Youyou|date=2026-07-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tu_Youyou&oldid=1363215095|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> - Tu Youyou, bɛ daa niŋ o vihigu yuuni 2011, bɛ ni daa ti o 2011 Lasker-DeBakey Clinical Medical Research Award pini la nyaaŋa, o daa chaŋ la Xiaoshi Middle School, junior high school yaɣ'li ni o tuuli yuuni zaŋ chaŋ High school yaɣili, pɔi ka daa yi n-chaŋ Ningbo Middle School, yuuni 19948. Kɔhindɔtɔntɔn (tuberculosis) daa nyɛla chilim o High School Education, amaa ka daa kpaŋsi o ni o chaŋ Medical Research yaɣili. Din gbaai 1951-1955, o daa chaŋ la Peking University Medical School / Beijing Medical College. Yuuni 1955, Youyou Tu daa karim mi naai Beijing Medical University school of Pharmacy ka daa tuɣi o vihigu zaŋ chaŋ Chinese Herbal Medicine, China Academy of Medical Sciences. Tu daa bɔhindila yaɣili din nyɛ Department of Pharmaceutical Sciences ka daa naai yuuni 1955. Di nyaaŋa, Tu daa nyɛla ŋun bɔhim 'Traditional Chinese Medicine ' yuma ayi ni pirigili. <ref>{{Citation|title=Tu Youyou|date=2026-07-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tu_Youyou&oldid=1363215095|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> O ni daa karim naai, Tu daa tumdila o tuma Academy of Traditional Chinese Medicine (din pa nyɛ China Medical of Traditional Chinese Medical Sciences, Beijing) .<ref>{{Citation|title=Tu Youyou|date=2026-07-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tu_Youyou&oldid=1363215095|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> 5386rwwpvypsqmzd93s1wso639xa9js 145499 145498 2026-08-02T18:14:55Z WATTARA TIZAABENI 6486 145499 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Tu Youyou 5012-1-2015.jpg|thumb|Tu Youyou]] = Tu Youyou = Bɛ daa dɔɣ'la Tu Nigbo, Zhejiang, China, yuuni 30 December, 1930. [N tuuli yuli, Youyou daa nyɛla m ba ni tima shɛli. O daa nyɛli mi yɛltɔɣili ŋɔ ni “ 呦呦鹿鳴, 食野之蒿”, din lɛbigi ka nyɛ “Deer bleat youyou while eating wild Hao ” ka daa be Chinese book of Odes puuni. Lala ka ŋɔ maa daa kana n ti ŋmahindi m biɛhigu ni qinghao, ka di che ka di nyɛ 'interesting coincidence forever '].<ref>{{Citation|title=Tu Youyou|date=2026-07-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tu_Youyou&oldid=1363215095|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> - Tu Youyou, bɛ daa niŋ o vihigu yuuni 2011, bɛ ni daa ti o 2011 Lasker-DeBakey Clinical Medical Research Award pini la nyaaŋa, o daa chaŋ la Xiaoshi Middle School, junior high school yaɣ'li ni o tuuli yuuni zaŋ chaŋ High school yaɣili, pɔi ka daa yi n-chaŋ Ningbo Middle School, yuuni 19948. Kɔhindɔtɔntɔn (tuberculosis) daa nyɛla chilim o High School Education, amaa ka daa kpaŋsi o ni o chaŋ Medical Research yaɣili. Din gbaai 1951-1955, o daa chaŋ la Peking University Medical School / Beijing Medical College. Yuuni 1955, Youyou Tu daa karim mi naai Beijing Medical University school of Pharmacy ka daa tuɣi o vihigu zaŋ chaŋ Chinese Herbal Medicine, China Academy of Medical Sciences. Tu daa bɔhindila yaɣili din nyɛ Department of Pharmaceutical Sciences ka daa naai yuuni 1955. Di nyaaŋa, Tu daa nyɛla ŋun bɔhim 'Traditional Chinese Medicine ' yuma ayi ni pirigili. <ref>{{Citation|title=Tu Youyou|date=2026-07-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tu_Youyou&oldid=1363215095|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> O ni daa karim naai, Tu daa tumdila o tuma Academy of Traditional Chinese Medicine (din pa nyɛ China Medical of Traditional Chinese Medical Sciences, Beijing) .<ref>{{Citation|title=Tu Youyou|date=2026-07-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tu_Youyou&oldid=1363215095|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> jevt76ksxbqm2nwx0hn9eekpp9rrkc8 Ŋun su yɛltɔɣa:-revi 3 33686 145495 2026-08-02T15:33:51Z Pathoschild 630 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 145495 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Revi C.]] o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o