Dagbani Wikipedia
dagwiki
https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u
MediaWiki 1.47.0-wmf.13
first-letter
Miidiya
Diŋ'gahim
Yɛltɔɣa
Ŋun su
Ŋun su yɛltɔɣa
Wikipedia
Wikipedia yɛltɔɣa
Lahabali kɔligu
Lahabali kɔligu yɛltɔɣa
MiidiyaWiki
MiidiyaWiki yɛltɔɣa
Tɛmplet
Tɛmplet yɛltɔɣa
Sɔŋsim
Sɔŋsim yɛltɔɣa
Pubu
Pubu yɛltɔɣa
Salima
Salima yɛltɔɣa
MOS
MOS yɛltɔɣa
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Kintampo Waterfalls
0
17452
145571
115015
2026-08-04T18:26:34Z
Yakubu Asana Neena
8847
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
145571
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{E-Class}}
'''Kintampo waterfalls''' nyɛla [[Ghana]] kom din luri na pam pam ni zaɣi yini din be [[Bono East Region|Bono East]]. Bɛ daa na booni li mi ''Sanders Falls'' Ghana ni daa na be sulinsi ni saha shɛli.<ref name=":0" /> Di bela Pumpum moɣili ni, Black Volta kuldaa la, kamani 4 kilometres (2.5 mi) Kintampo tuduu polo tiŋ-titali, din be [[Kumasi|Kumahi]] zaŋ chaŋ [[Tamali]] palli zuɣu. Di kuli bela Falls Rest Stop tooni a yi kpari tuduu polo, palli maa nudirigu polo. Lala kom ŋɔ soɣi la tihi ni ka luri na buta zuɣu, ka din waɣi di zaani nyɛ 25 metres (82 ft), kamali dubu dubu mini zo bihi bihi, ka moɣili maa luri na kamani 70 metres (230 ft).<ref>{{Cite web|title=Kintampo Waterfall|url=http://www.ghana.photographers-resource.com/locations/Landscape/LG/Kintampo_waterfall.htm|publisher=ghana.photographers-resource.com|access-date=2022-12-27|archive-date=2020-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021014654/http://ghana.photographers-resource.com/locations/Landscape/LG/Kintampo_waterfall.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kintampo Waterfalls|url=http://www.ghana.travel/touring_ghana/eco_tourism/waterfalls/kintampo_waterfalls/|url-status=dead|publisher=Ghana Tourism Authority|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617190509/http://www.ghana.travel/touring_ghana/eco_tourism/waterfalls/kintampo_waterfalls/|archivedate=2012-06-17|access-date=2022-12-27|archive-date=2012-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20120617190509/http://www.ghana.travel/touring_ghana/eco_tourism/waterfalls/kintampo_waterfalls/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kintampo Waterfalls|url=http://www.ghanaexpeditions.com/regions/highlight_detail.asp?id=&rdid=44|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825184630/http://ghanaexpeditions.com/regions/highlight_detail.asp?id=&rdid=44|archive-date=2016-08-25|access-date=2012-10-30|work=Wildlife and Nature Reserves|publisher=ghanaexpeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=tourism attractions|url=http://kintamponorth.ghanadistricts.gov.gh/?arrow=atd&_=37&sa=321|work=about this district|publisher=Kintampo North Municipal Assembly|access-date=2022-12-27|archive-date=2011-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110819114252/http://kintamponorth.ghanadistricts.gov.gh/?arrow=atd&_=37&sa=321|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=WhiteOrange|title=Brong Ahafo|url=https://www.ghana.travel/places-to-visit/regions/brong-ahafo/|access-date=2020-01-31|website=Ghana Tourism Authority|language=en|archive-date=2020-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206010630/https://www.ghana.travel/places-to-visit/regions/brong-ahafo/|url-status=dead}}</ref>
==Taarihi ==
Bɛ daa yihi la lala kom lubu na sheei ŋɔ yuuni1992 ka di niŋ ninliha lihibu sheei, bɛ ni daa nyɛli 18th century nyaaŋa.<ref name=":0">{{Cite web|title=Kintampo Waterfalls|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/kintampo-waterfalls.html|access-date=2022-05-22|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref>
== Din niŋ ni ==
Silimin [[goli]] 20 March yuuni 2017, ninvuɣi pishi ni anii (28 people) daa kpila ni ka shɛba nyɛ dansi ka di nyɛla ti'titali n-daa lu bi zuɣu, ʒɛɣu n daa daali luhi.<ref>{{Cite news|date=2017-03-19|title=Ghana waterfall: Many dead in Kintampo freak tree accident|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-39323826|access-date=2022-12-27}}</ref> yɛltɔɣa wuhiya, ni pirinsi lahabali wuhiya ni ninvuɣi pishi ni ayi (22 people) ka bɛ daa tooi faai.<ref>{{Cite web|date=20 March 2017|title=Falling tree kills at least 18 at Ghana waterfall|url=https://af.reuters.com/article/topNews/idAFKBN16R0WD-OZATP|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320144432/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFKBN16R0WD-OZATP|archive-date=20 March 2017|access-date=21 March 2017|website=[[Reuters]]}}</ref> Niŋsim ŋɔ nyaaŋa, Ghanaian Ministry of Tourism, Arts and Culture daa naa kparili mi, ni bɛ niŋ vihigu ka bɔ gubu sɔya, ka lahi labi mali li.<ref>{{cite web|title=Kintampo waterfalls closed down indefinitely {{!}} Ghana News|url=https://citifmonline.com/2017/03/21/kintampo-waterfalls-closed-down-indefinitely/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170321095421/http://citifmonline.com/2017/03/21/kintampo-waterfalls-closed-down-indefinitely/|archive-date=2017-03-21|website=citifmonline.com}} </ref> Poi ka bɛ naan yi yooi li ti salo yuuni 2019,bɛ daa mali la "canopy walkway" ni maa ni.<ref>{{Cite web|last=Tosogha|date=2020-01-22|title=Refurbished Kintampo Waterfalls see surge in tourist visits …over 23,000 people visited the site in 2019|url=https://tosogha.com/2020/01/22/refurbished-kintampo-waterfalls-see-surge-in-tourist-visits-over-23000-people-visited-the-site-in-2019/|access-date=2021-01-22|website=Tourism Society of Ghana|language=en|archive-date=2021-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129212532/https://tosogha.com/2020/01/22/refurbished-kintampo-waterfalls-see-surge-in-tourist-visits-over-23000-people-visited-the-site-in-2019/|url-status=dead}}</ref>
== Buɣisibu ==
Kom maa zori mi yirina Pumpum moɣili ni, Black Volta kuldaa din yirina Pumpumatifi. Lala kom ŋɔ luri mi na buta zuɣu. Tuuli buyi lubu na maa nyɛ la nira ni ni tooi paai shɛli pirim la din bi du la zuɣu. Din pahiri buta maa mali paai dubu kɔbigu ni pisopɔin ni ata zaŋ sirigi tiŋa (173 stairs down) ni kamani dubu kɔbigu ni pihinu ni yini zaŋ du zuɣusaa (151 stairs up). Kom maa zori mi luri na kamani waɣilim 25 metres.<ref name=":0" />
[[Lahabali kɔligu:Kintampo waterfalls side view.jpg|thumb|Kintampo waterfalls ]]
=== Bin-yarsi din mali sɔŋsim ===
Saha ŋɔ lala kom lubu na sheei ŋɔ mali la maʒina zalibu sheei (Car Park), dubu dubu (stairs), "receptive center" n-ti pahi "canopy walkway".<ref name=":0" />
[[Lahabali kɔligu:The Kintampo water falls.jpg|thumb|kintampo waterfalls]]
== Anfooni nima ==
<gallery>
File:Kintampo_waterfalls_3.jpg|Main drop (front view)
File:Kintampo_waterfalls.jpg|Main drop (lateral view)
File:Kintampo_waterfalls_staircase.jpg|Staircase leading to the waterfall
</gallery>
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Pubu:Bono East Region]]
[[Pubu:Waterfalls of Ghana]]
bp69ij0h6uu7sn6l5bqswpreu8jep9n
Hawa Abdi
0
33606
145572
144582
2026-08-05T10:25:42Z
Alhaj Darajaati
22
/* O daŋ behigu */
145572
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hawa Abdi Dhiblawe''' (Somali: Xaawo Cabdi, Arabic: حواء عبدي, May dabaa pishi ni ayopɔin 1947 – August dabaa anu 2020) daa nyɛla Somali tingbana ninvuɣu so ŋun kpaŋsiri adam biɛhigu tuma mini dɔɣite. O daa nyɛla ŋun piligi n-ti pahi kpamba kpema zaa Dr. Hawa Abdi Foundation (DHAF), komitii so ŋun bi puri liɣiri.[1]
== Piligu biɛhigu ==
Abdi daa dɔɣi o la Mogadishu ka lahi be Somali south-central. O ma kani ka o daa nyɛ yuun pinaayi. Din nyaaŋa Abdi daa zaŋ o maani o yili tuma zuɣu, di puuni yini nyɛla o ni daa wumsi o tizopaɣaba anahi. O ba daa nyɛla tuma niŋda so ŋun tumdi tiŋzuɣu teeku ni.
O piligu shikuru puuni, Abdi daa chaŋla tiŋgbani shikuru nima ni - primary, intermediate, n-ti pahi secondary. Yuuni 1964, o daa nya la shikuru sɔŋsim Soviet Union Paɣaba Komitii sani. Din nyaaŋa Abdi daa chaŋla Kiev Medical Institute n-ti bɔhim dɔɣite tuma, ka daa naai yuuni 1971. Yuuni din paya, o daa pilila alikali bɔhimbu Somali National University din daa pa yo Mogadishu. O daa tumdila dɔɣite tuma zɔŋa, ka lahi bɔhim alikali o wahala ni, hali ka o daa deei li yuuni 1979.
== O daŋ biɛhigu ==
Abdi yuun pinaayi, bɛ daa niŋ o amiliya ni doo so ŋun gari o yuun pam ka lahi nyɛ puliisi. Amiliya ŋɔ daa bi yuui pam, ka daa naai yuun shɛm nyaaŋa, pɔi ka o naan yi chɛ Somali n-chaŋ Moscow, din nyaaŋa Kyiv. O ni daa be Soviet Union saha, o daa lahi la Aden Mohammed ŋun daa lahi nyɛ Somali shikuru bihi bɔhimdi.
Yuuni 1973, Abdi daa niŋla Aden amiliya, ka daa dɔɣi o tuuli bia yuun ayi nyaaŋa. Bɛ daa dɔɣi bihi ata: Deqo, Amina, ni Ahmed. Ahmed daa kani yuuni 2005 mota aksidɛnti ni Hargeisa, o ni daa chaŋ o ba sani o ni daa naan yi paŋ o mini Abdi. Deqo mini Amina zaa daa lee dɔɣite nima.
Abdi daa kani la August dahin yini 2020, o yili ni Mogadishu. O daa nyɛla yuun pihii ni ata; bɛ bi wuhi shɛli din kahi o.
== Tuma ==
=== Konsa(Alaafee)Tuma Niŋsim Komitii ===
Yuuni 1983, Abdi daa yo la Rural Health Development Organization (RHDO) o daŋ kɔnsa tiŋgbani zuɣu Lower Shebelle south. Di piligu daa nyɛla yili yini ashibiti so ŋun wumdira paɣaba ban pa bɛ bihi di kɔnʒina, dabsi yini ni daa wumda paɣaba pishi ni anahi. Din nyaaŋa di daa lee ashibiti din mali buɣim kɔbisinaanu.
Yuun 1990s piligu, wɔɣu ni daa pili Somali, Abdi daa bi chɛ tiŋa. O maama daa yɛli o mi ni o zaŋ o bohimbu sɔŋ ninvuɣu shɛba ban mali kɔŋ. Din nyaaŋa o daa yo la ashibiti paa mini shikuru ninvuɣu shɛba ban ka yili mini bihi ban ka ba mini ma zuɣu.
Yuuni 2007, bɛ daa taɣi RHDO yuli n-lee Dr. Hawa Abdi Foundation (DHAF). Di daa piligi n-naagi hali ka di mali sɔŋsim kɔmpaund, din ni yuuni 2011 kom kɔŋ saha daa mali ninvuɣu tuhi pia ni awɔi ka be ashibiti maa gbunni tiŋgbani akari tuhi yini ni kɔbisita zuɣu.
Yuun ayi pɔi ni maa, saha shɛli wɔɣu daa gahim southern Somalia, ninvuɣu shɛba ban mali wɔɣu daa kpaɣiri n-kpaɣiri ashibiti maa, ka bɔri ni Abdi zaŋ li n-dɔ. O daa zaŋ o yɛlimaŋli, ka ninvuɣu shɛba ban be tiŋa ni, UN, n-ti pahi komitii shɛba n-daa ti kɔŋ bɛ suhiri. Di nyaaŋa bɛ daa chɛli. Bɛ daa lahi labi n-kpaɣiri February 2012, ka di daa chɛ ka Abdi ti tuma saha shɛm hali ka bɛ chɛli.
==== Dr. Hawa Abdi Foundation ====
Dr. Hawa Abdi Foundation (DHAF) daa be la Abdi mini o bihi paɣaba dɔɣite ayi nuu ni - CEO Deqo Adan n-ti pahi o sɔŋda Amina Adan. Bɛ ayi mi lahi nyɛla dɔɣite paɣaba bihi wumbu baŋdiba kamani o ma. Yuuni 2012, komitii ŋɔ daa mali tumtumdiba kɔbiga ni ayi ban yi tiŋgbana ni, ka lahi mali voluntia nima, kom nimba n-ti pahi kɔnsa tuma nimba kɔbiga ni pihinu.
DHAF bi be paati ni, ka di lahi bi laɣim government, paati, dini, bee zuliya ni. DHAF m-miri tuma shɛli o niŋ n-ti pahi sɔŋsim shɛli o ni ti n-nya tiŋa ni bɔhim shɛli. DHAF lahi nyɛla komitii so ŋun mali o liɣiri o ko. Liɣiri maa zaa yiɣirila.
== Pina mini sanyobo ==
Yuuni 2007, bɛ daa piigi Abdi n-lee Hiiraan Online Yuun maa Ninvuɣu. Glamour magazine mi daa lahi piigi o mini o bihi paɣaba ayi yuuni 2010 "Yuun maa Paɣaba" puuni. Yuun ayi nyaaŋa, bɛ daa piigi o n-ti Nobel Suhudoo Pini. O lahi deei WITW Foundation sani Women of Impact Pini, BET Social Humanitarian Pini, n-ti pahi John Jay Medal for Justice.
<nowiki>*</nowiki>Yuuni 2014, Abdi daa deei Roosevelt Four Freedoms Pini Middelburg, Netherlands. Yuuni din paya, bɛ daa ti o la Pilosio Building Peace Pini.*
Yuuni 2016 May, University of Pennsylvania daa ti o la pini Doctorate of Science so bɛ mi ni "honorary". Yuuni din paya May dabaa pishi ni anu, Abdi daa lahi deei Harvard University sani pini Doctor of Laws so bɛ mi ni "honorary".
== O sabbu tuma ==
Keeping Hope Alive: Paɣa Yini — Ninvuɣu Tuhi Pia ni Awɔi Bɛhɛm Pa.
New York City: Grand Central Publishing. 2013. <nowiki>ISBN 9781455599295</nowiki>.
Dr. '''Hawa Abdi''' daa nyɛla Somali tingbana dɔɣite, alihaali n-ti pahi ninvuɣu so ŋun kpaŋsiri adam biɛhigu tuma. Somali tingbana tobu saha, o daa yo la ashibiti mini ninvuɣu shɛba ban ka behigu shee ban be o tiŋgbani ni. O daa tibirila dɔriti yoli yoli ka di kɔnʒina, ka lahi tiri bindira ninvuɣu shab ban gari tuhi pia ni awɔi. O lahi tuhi n-zaŋ n-ti paɣaba ban gbaari bɛ niŋgbuna n-ti pahi bia paɣaba niŋ amiliya. Ninvuɣu pam boli o mi ni "Somalia Maama Teresa" o suhigu ni o kpɛma zuɣu. O daa zaŋ o biɛhigu zaa n-tiri paɣaba mini bihi sɔŋsim.http://in-sightjournal.com/2013/08/17/dr-hawa-abdi-m-d-physician-human-rights-activist-hawa-abdi-foundation/
== Kundivihira ==
3wwdd477wbxufe4ox6omwyp56otw2cw
Nawal El Saadawi
0
33625
145573
145489
2026-08-05T10:27:48Z
Alhaj Darajaati
22
Added a databox
145573
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Nawal El Saadawi'''
Arabic: نوال السعداوي (27 October bɛgu pishi ni ayɔpoiy 1931 – 21 March bɛgu pishi ni yini 2021)
Nawal El Saadawi daa nyɛla Egypt paɣa sabira, tuhira, dɔɣite, n-ti pahi dɔɣite so ŋun tumdi yɛlimaŋli polo. O daa sabi buku pam paɣaba polo Islam ni, ka o zaŋ o suhiri paɣaba ban be Global South toba: bɛ niŋsim polo, doo nam, bɛ ni be bɔbigu polo, n-ti pahi tiŋgbani yaɣa ni daa di ba saha.
O daa nyɛla ŋun pili ka lahi nyɛ kpema Arab Women's Solidarity Association. O lahi daa nyɛla ŋun sɔŋ ka bɛ pili Arab Association for Human Rights.
University nima pishi ata zuɣu daa ti o shɛhira gbaŋ pini. Yuuni 2004, Council of Europe daa ti o North–South Pini. Yuuni 2005, o daa deei Inana International Pini Belgium. Yuuni 2012, International Peace Bureau daa ti o Seán MacBride Peace Pini.
== Piligu biɛhigu ==
O daa nyɛla bɛ bihi awɔi puuni ayi. Bɛ daa dɔɣi o October dabaa pishi ni ayɔbu 1931, Kafr Tahla tiŋkpaŋa, Egypt. Bɛ daa niŋ o female genital mutilation o ni daa nyɛ yuun ayɔbu, amaa o ba daa mi ni bidibisi mini bihi paɣaba zaa kpa ni bɛ karim. O daa yɛliya ni o ba mini o ma daa nyɛla ban mali yɛm o ni daa zoora.
O ba ŋun daa yi Upper Egypt daa nyɛla government tuma tumda Education Ministry ni, ka o daa lahi chɛri British nim ni daa di Egypt yuuni 1919 Revolution saha. Di zuɣu bɛ daa chɛ o ka o chaŋ Nile Delta tiŋkpaŋa, ka government daa bi kpaŋsi o tuma yuun pii. O ba daa nyɛla ninvuɣu so ŋun mali yɛm, ka wuhi o bia ni o zɔŋ o maŋa ka yɛli o suhiri. O lahi daa kpaŋsi o ni o karim Arabic. Amaa o ni daa paai yuun pii, o daŋa daa bɔri ni bɛ ti o awaro, amaa o ma daa sɔŋ o ka o chɛ li. O ba mini o ma daa kpi o ni daa nyɛ bia, ka di daa che ka Saadawi yo o daŋa pam tuma. O ma yuli daa booni o la Zaynab, ka o yi Ottoman daŋa so ŋun mali liɣiri. Saadawi daa yɛliya ni o ma ba Shoukry, n-ti pahi o ma, zaa yi la Ottoman. O ni daa nyɛ bia, o daa bi di doo nima ni nam di paɣaba suhiri. O daa bi suhi o ma ni daa yɛli ni "bidibiga galisi paɣaba pinaayɔbu... paɣaba nyɛla laaŋa." O ni daa nyɛ bia, o daa niŋ o maŋa yeliman ni o nyɛla Egypt paɣa ŋun kulisi.
== Tuma ==
Saadawi daa naai ka lee dɔɣite yuuni 1955 Cairo University. Yuuni maa puuni, o daa awara Ahmed Helmi, ŋun daa lahi be dɔɣite shikuru ni. Bɛ mali bia paɣa, Mona Helmi. Bɛ daa taɣi taba yuun ayi nyaaŋa. O ni daa tum dɔɣite tuma, o daa nya paɣaba dɔro ni suhigu galisim, ka o daa laɣim li ni alahaala, doo nam, bɔbigu nam, n-ti pahi tiŋgbani yaɣa ni daa di ba saha.
O awaro ayi daa nyɛla o tuma tɔɣada, Rashad Bey.
O ni daa tum dɔɣite o dɔɣim tiŋa Kafr Tahla, o daa nya laaŋa ni bɔbigu din be tiŋgbani paɣaba zuɣu. O ni daa bɔri ni o sɔŋ o daŋ shɛli doo ni daa be niŋdi o galisim, bɛ daa bol o ka o labi Cairo. Nyaaŋa o daa lee Director Ministry of Public Health, ka daa lahi nya o awaro ata, Sherif Hatata, saha shɛli bɛ ni daa tumdi office yini Health Ministry ni. Hatata mi gba daa nyɛla dɔɣite ni sabira, ka daa be yɔɣu yuun pinaata. Bɛ daa awara yuuni 1964 ka mali bidibiga. Saadawi mini Hatata daa be taba yuun pihinahi ni ata, ka bɛ daa taɣi taba yuuni 2010.
Saadawi daa chaŋ Columbia University, ka daa deei master's shɛhira gbaŋ public health polo yuuni 1966. Yuuni 1972, o daa yihi buku na ka boli li Woman and Sex (المرأة والجنس), ka o yɛli yaa ni bɛ ni niŋdi paɣaba niŋsim galisim: kamani paɣaba niŋsim chɛbu. Buku maa daa lee tuuli buku shɛli feminist nima ayi saha. Di mini o siyaasa tuma zuɣu, bɛ daa chɛ Saadawi ka o yi Health Ministry tuma ni. Bɛ lahi daa deei o lahiʒibu journal kpema tuma, n-ti pahi Egypt Medical Association Assistant General Secretary tuma. Yuuni 1973 hali ni 1976, Saadawi daa tum Ain Shams University Faculty of Medicine ni o bɔri baŋsim paɣaba mini yɛlimaŋli doro polo. Yuuni 1979 hali ni 1980, o daa nyɛla United Nations Advisor paɣaba tuma polo Africa (ECA) ni Middle East (ECWA).
Kootu tɔbu o zuɣu
Yuuni 2002, Nabih el-Wahsh daa chaŋ Egyptian Kootu ni o taɣi Saadawi mini o awara domin hesba, shariah bɔra din yi 9th century na. Di wuhiri ni bɛ tooi gbubi Musulunsi so bɛ ni nya ni o gaŋdi Musulunsi. Be ni daa zaŋ sɛli ti Saadawi daa nyɛla March interview, ka el-Wahsh yɛli ni di wuhiri ni o chɛ Musulunsi. Bɛ daa bi nya nasara.
Yuuni 2008, bɛ lahi daa bɔri ni bɛ deei o Egypt bilichinima tuma domin o yɛltɔɣa ni o sabu galisi. Lala tɔbu maa gba daa bi nya nasara.
'''Yɔɣu ni daa gba o''';
Egypt government daa kuli nya Saadawi ka o galisi ka o kɔŋdi salo. Yuuni 1981, Saadawi daa sɔŋ ka bɛ yihi feminist magazine na ka boli li Confrontation. President Anwar Sadat daa gbubi o September. Saadawi daa yɛli interview ni: "Bɛ daa gba n-domin n daa deei Sadat. O daa yɛli ni di nyɛla democracy, ka bɛ mali party pam, ka n tooi yɛli bɛ tuma. N daa piligi n-yɛra o siyaasa polo, ka n-kpe yɔɣu." Sadat daa yɛliya ni government maa nyɛla salo democracy, ka democracy wɔɣira ni yɛli yaɣili. Saadawi yɛlima ni, Sadat daa gba o domin o ni daa yɛri o "democracy" polo.
O ni daa be yɔɣu, o daa bi chɛ paɣaba tɔbu. O daa pili Arab Women's Solidarity Association yɔɣu ni. Di daa nyɛla Egypt tuuli legal feminist laɣingu. Bɛ daa bi ti o pen mini paper, amaa di daa bi che o. O daa zaŋ "black eyebrow pencil kpɛma" ni "toilet paper kpɛma" n-sabiri o yɛltɔɣa. Bɛ daa wɔli o yuuni maa puuni, President ni daa kpi o nyaaŋa dabaa yini. O ni daa nya di ni, o daa yɛli: "Galisim nyɛla n-biɛhigu yaɣili tun n-zaŋ pen n-sabi. Dunia din yɛra ni, ariziki yɛlimaŋli gari yaa."
Yuuni 1982, o daa pili Arab Women's Solidarity Association. O daa boli o laɣingu ni "tarihi, socialist, ni feminist".
Saadawi daa nyɛla paɣaba shɛba bɛ ni daa gbubi Qanatir Women's Prison. O ni daa be di ni daa che ka o sabi o buku Memoirs from the Women's Prison (Arabic: مذكرات في سجن النساء) yuuni 1983. O ni daa niŋ paɣa yini yɔɣu ni Qanatir, yuun awɔi o ni daa naayi kpe di ni, daa che ka o sabi buku shɛli din yuli Woman at Point Zero (Arabic: امرأة عند نقطة الصفر, 1975).
'''Tɔbu naabu, o ni daa karim America, ni o tuma naabu;'''
Yuuni 1993, Islamists ni siyaasa tɔbu daa kpaŋsi o biɛhigu, ka o daa chɛ Egypt. O daa deei o ni o chaŋ Duke University, Asian and African Languages Department, North Carolina, n-ti pahi University of Washington. Nyaaŋa o daa lahi tum university kpema pam: Cairo University, Harvard, Yale, Columbia, Sorbonne, Georgetown, Florida State University, ni University of California, Berkeley. Yuuni 1996, o daa labi Egypt.
Saadawi daa naan kpaŋsi o tuma, ka daa lahi mi ni o kpe 2005 Egyptian presidential election, amaa o daa chɛ li domin di bɔra galisi tuuli nim. O daa be Tahrir Square ni niriba ni daa protesti yuuni 2011. O daa yɛli ni bɛ chɛ religious karimbu Egyptian shikuru nima ni.
Council of Europe daa ti o 2004 North–South Pini. July 2016, o daa nyɛla kpema Royal African Society "Africa Writes" literature festival London, ka o daa yɛli yɛltɔɣa.https://en.wikipedia.org/wiki/Margaret_Busby.
== Lahibali gmahi laɣimbu; ==
'''Short story collections'''
* ''Ta'allamt al-hubb'' (Cairo, 1957). ''I Learned Love''
* ''Lahzat sidq'' (Cairo, 1959). ''Moment of Truth''
* ''Little Tenderness'' (Cairo, 1960)
* ''al-Khayt wa-l-jidar'' (1972). ''The Thread and the Wall''
* ''Ain El Hayat'' (Beirut, 1976)
* ''Kānat hiya al-aḍʻaf'' ["She Was the Weaker"] (1979). ''She Has No Place in Paradise'', trans. Shirley Eber (Methuen, 1987). Includes three additional stories: "She Has No Place in Paradise", "Two Women Friends", and "'Beautiful'".
* ''Adab Am Kellet Abad'' (Cairo, 2000)
== Memoirs; ==
* ''Mudhakkirat fi Sijn al-Nisa'' (Cairo, 1983). ''Memoirs from the Women's Prison'', trans. Marilyn Booth (The Women's Press, 1986)
* ''Rihlati hawla al-'alam'' (Cairo, 1986). ''My Travels Around the World'', trans. Shirley Eber (Methuen, 1991)
* ''Memoirs of a Child Called Soad'' (Cairo, 1990)
* ''Awraqi hayati'', first volume (Cairo, 1995). ''A Daughter of Isis'', trans. Sherif Hetata (Zed Books, 1999)
* ''Awraqi hayati'', second volume (Cairo, 1998). ''Walking Through Fire'', trans. Sherif Hetata (Zed Books, 2002)
* ''My Life, Part III'' (Cairo, 2001)
== Non-fiction; ==
* ''Women and Sex'' (Cairo, 1969)
* ''Woman Is the Origin'' (Cairo, 1971)
* ''Men and Sex'' (Cairo, 1973)
* ''The Naked Face of Arab Women'' (Cairo, 1974)
* ''Women and Neurosis'' (Cairo, 1975)
* ''Al-Wajh al-'ari lil-mar'a al-'arabiyy'' (1977). ''The Hidden Face of Eve: Women in the Arab World'', trans. Sherif Hetata (Zed Press, 1980)
* ''On Women'' (Cairo, 1986)
* ''A New Battle in Arab Women Liberation'' (Cairo, 1992)
* ''Collection of Essays'' (Cairo, 1998)
* ''Collection of Essays'' (Cairo, 2001)
* ''Breaking Down Barriers'' (Cairo, 2004)
== Kundivihira ==
* https://en.wikipedia.org/wiki/Channel_4_News
* https://egyptianstreets.com/2021/03/21/pioneering-egyptian-feminist-nawal-el-saadawi-dies-aged-89/
* El Saadawi, Nawal (1986), Memoirs from the Women's Prison, University of California Press, p. 64, <nowiki>ISBN 0520088883</nowiki>, My eyes widened in astonishment. Even my maternal grandmother used to sing, although she was born to a Turkish mother and lived in my grandfather's house in the epoch when harems still existed.
itwqq3ivnerkgiue0os2nzdskzgl610
Mona Hanna-Attisha
0
33645
145574
145492
2026-08-05T10:34:16Z
Alhaj Darajaati
22
Added a databox
145574
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mona Hanna'''
Bɛ dɔɣi o la silimiin-goli December dabaa awɔi dali, yuuni 1976 ni, Sheffield, England
O daa na mi o yuli: Mona Hanna-Attisha
Dr. Mona Hanna nyɛla bihi dɔɣite, karim baŋda, ni salo lahiʒibu tuhira. O research daa wuhiya Flint kom doro maa. Silimiin-goli January puuni yuuni 2024 ni, o daa pili tiŋa zaa "prenatal ni bia cash prescription" program din tuuli US - o boli li *Rx Kids. O lahi sabi buku yuuni 2018 ka boli li What the Eyes Don't See. The New York Times daa piigi li yuun maa buku 100 din be tooni ni.
=== '''Piligu biɛhigu;''' ===
Bɛ daa dɔɣi Mona Hanna Sheffield, England. O ba mini o ma nyɛla Iraqi scientists ban daa bolgi Baath gomnanti saha. O daa zooi Royal Oak, Michigan ka naai Kimball High School.
Karimbu
O daa deei Bachelor of Science University of Michigan School for Environment and Sustainability. O daa lahi deei Master of Public Health Management and Policy University of Michigan School of Public Health. O daa lahi deei medical degree Michigan State University College of Human Medicine.
O daa naai o residency ni chief residency Wayne State University / Children's Hospital of Michigan.
===== '''Tuma'''; =====
Yuuni 2009, Hanna daa tum associate pediatric program director Children's Hospital of Michigan. O daa wuhiri residents 100+, ka pili karimbu, ni online karimbu.
Yuuni 2011, bɛ daa piigi o director Hurley Medical Center pediatric residency program. O daa lahi wuhi faculty ni "master clinical teacher series". Yuuni 2012, bɛ daa piigi o Michigan Board of Directors American Academy of Pediatrics (AAP).
Yuuni 2013, Michigan Governor Rick Snyder daa piigi o Public Health Code Advisory Committee ni bɛ ti lihi Michigan Public Health Code.
Yuuni 2015, Hanna daa chɛ ka Hurley Children's Clinic labi Flint Farmers' Market zuɣu domin dɔɣite nima ni tooi yɛli o bɔra ni bɛ di binbindira din mali vitamins. O peers daa ti o Michigan State University's William B. Weil, Jr., MD Endowed Distinguished Pediatric Faculty Award domin o tuma nabiɛla.
====== Flint Kom Doro ======
Late 2015, o zɔɣu Elin Betanzo daa yɛli o ni Flint kom puuni ka treatment ka, ka lead tooi be di ni. Engineer Marc Edwards mi daa nya ni corrosion inhibitors ka ka di che ka lead kpɛ kom ni.
Hanna daa pili research ni electronic medical records data. O daa nya ni bihi ban mali lead pam 5 micrograms blood ni daa yi 2.1% kpaŋ chaŋ 4% saha shɛli bɛ ni taɣi Flint kom Lake Huron ni ka chaŋ Flint River. Tiŋa yaɣa kom ni lead pam maa, bihi maa lead mi daa kpaŋ pam.
Domin di nyɛla salo doro, o daa yɛli salo o nyaaŋa September 24, 2015 press conference ni, ka o research na bi peer-review. Nandoya Flint daa yɛli ni niriba, taba bihi, chɛ Flint tap kom. Michigan Department of Environmental Quality daa wuɣi o ka boli o "unfortunate researcher". Amaa dabaa 10 nyaaŋa Detroit Free Press daa lahi nya din gba gari o ni nya. Di nyaaŋa Michigan gomnanti daa saɣiti ni o daa yɛli tiɛhi.
Bɛ daa lahi pahi o Flint Water Interagency Coordinating Committee ni Michigan Child Lead Poisoning Elimination Board.
January 14, 2016, Michigan State University ni Hurley Children's Hospital daa yɛli ni Hanna kpɛm "Pediatric Public Health Initiative" ni bɛ sɔŋ Flint bihi ban nya lead. Governor Snyder daa lahi teei o ni Edwards January 19, 2016. Community Foundation of Greater Flint mi daa pili "Flint Child Health and Development Fund" - yuun yini ni bɛ daa laɣim liɣiri 17 million dollars.
O research daa bahi American Journal of Public Health February 2016. O daa lahi yɛli US House of Representatives April 2016 ni bɛ sɔŋ Flint. July 2016, CDC daa lahi saɣiti o nyaaŋa. Di zuɣu federal gomnanti daa ti Flint 100 million dollars, state mi 250 million dollars.
January 2017, Hanna daa nya grant ni o pili "Flint Registry" - program din lihiri Flint kom doro niriba yuun kpee. March 2017, Governor daa piigi o vice-chair Child Lead Exposure Elimination Commission.
====== Buku ======
Yuuni 2018, o buku What the Eyes Don't See daa bahi Random House. Bɛ daa yɛli ni di nyɛla "Grisham thriller" bɛhigu. New York Times daa piigi li 100 Notable Books 2018, n-ti pahi NPR Science Friday "Best Science Book 2018". O daa bo liɣiri shɛli ni o ti Flint Child Health and Development Fund. Hollywood mi daa ti o soli ni bɛ zaŋ li n-lee movie.
Yuuni 2019, Michigan daa lahi piigi li "Michigan Notable Book". Shikuru nima pam Michigan, Rhode Island, Maryland daa lahi zaŋ li n-ti karim.;
February 2020
Hanna daa chaŋ yɛli U.S. House of Representatives Committee on Energy and Commerce Subcommittee on Environment and Climate Change ni EPA's Lead and Copper Rule taɣibu maa nyɛla "din nyɛ bɔbigu ka bi galisi". O daa yɛli ni "di bi saɣi di tuuli doro maa, ka di bi che ka bɛ nya salo doro din be ti kom ni namin."[68]
July 2020
Bɛ daa piigi Hanna C.S. Mott Endowed Professor of Public Health Michigan State University College of Human Medicine. Bɛ daa lahi piigi o ni o ni Michigan Governor Gretchen Whitmer kpɛm "Protect Michigan Commission".[69][70]
April 2021
Hanna daa lahi chaŋ yɛli U.S. House of Representatives' Committee on Ways and Means ni bɛ sɔŋ tiŋgbani maa kom tuunsi, ni bɛ niŋ maani ni bɛ yi lead pipes ni.[71][72]
February 2022
O daa lahi yɛli Committee on Ways and Means Subcommittee on Select Revenue Measures ni "ti kom tuunsi nyɛla salo doro" ka yɛli ni Infrastructure Investment and Job Act sɔŋbu galisi ni bɛ yi lead pipes ni.[73][74]
March 2023
Bɛ daa piigi Hanna Associate Dean for Public Health Michigan State University College of Human Medicine.[75]
Rx Kids Program - Liɣiri Sɔŋsim Bihi mini Ma
April 2023
Charles Stewart Mott Foundation daa ti liɣiri sɔŋ Hanna ni o kpɛm Rx Kids - US puuni tuuli tiŋa zaa program din bɔri ni di chɛ biɛhigu tuhi ka che doro. Di nyɛla ni bɛ ti ma ban be puu ni ni bihi liɣiri ka bi bɔri ni bɛ labi.[76]
Bɛ daa pili Rx Kids domin research wuhi ni yili ni liɣiri soŋdi paa ka bihi dɔɣim naai, ka biɛhigu tuhi kpaŋ chaŋ yuun yini puuni. Bɛ daa nya sɔɣu Child Tax Credit 2021 ni daa chɛ ka bihi biɛhigu tuhi gbai hali. Dr. Hanna mi daa yɛli ni "biɛhigu tuhi chɛbu nyɛla dɔɣite tuma".[77][78][79][80][81]
Di ni tumdi shɛm:
Ma ni be puu ni: $1,500 cash
Bia ni dɔɣi hali ni yuun yini: $500 yuuni kam
Di niya nyɛla ni di chɛ biɛhigu tuhi, n-ti pahi ni ma mini bia nya lahiʒibu.[81]
August 2024
Rx Kids daa yɛli ni Kalamazoo lee o tuuli tiŋa din pahi. Bɛ daa mi ni yuuni kam di tooi sɔŋ bihi 800. Bɛ daa pili niŋdi yuli February 1, 2025.[82][83]
2025
Hanna daa kpaŋsi Rx Kids chaŋ Michigan yaɣa pam: Upper Peninsula, Detroit, ni Lansing yaɣa.[84][85][86][87][88][89]
June 2025
Rx Kids daa yɛli ni bɛ daa ti Michigan yili nima liɣiri gari $10 million. July 2025 data wuhi ni:
Kom di bɔra kpaŋa
Yili tuhi gbaai gbai
Bihi dɔɣim piligu ni doro gbaai gbai[90][91]
October 2025
Michigan gomnanti daa ti liɣiri $270 million ni bɛ kpaŋsi program maa tiŋgbani zaa yuun 3 puuni. Bɛ daa mi ni di tooi pa bihi 100,000.[92][93]
January - May 2026
Rx Kids daa lahi kpaŋ chaŋ Michigan yaɣa pam. Detroit daa lee tiŋa din galisi - yuuni kam o sɔŋdi bihi 8,000. Bɛ daa lahi kpe Upper Peninsula, Montmorency County, Mount Clemens, ni Center Line.
Di nyaaŋa program maa daa pa tiŋsi 60+, ka yuuni kam o sɔŋdi bihi 23,000.[94][95][96][97][98]
Bɛ ni nya shɛli:
Bɛ daa nya ni bihi dɔɣim piligu gbaai, bia niɣisi gbaai, ni NICU kpibu gbaai. Yili ni liɣiri lihibu mi kpaŋa, ka bihi yɛligu doro gbaai. Liɣiri mi lahi wolgi tiŋsi ni daa.[99][100]
== Awards and Honors; ==
==== 2016 ====
* Time Magazine's 100 Most Influential People of 2016
* Politico 50 visionaries transforming American politics in 2016
* Ridenhour Prize for Truth-Telling
* PEN American Center James C. Goodale Freedom of Expression Courage Award
* One of the Ten Outstanding Young Americans of 2016.
* Michiganian of the Year by the Detroit News.
* Rose Nader Award for Arab American activism by the American-Arab Anti-Discrimination Committee (ADC)
* Champion of Justice by Arab Community Center for Economic and Social Services.
* 2016 commencement speaker at Michigan State University, Johns Hopkins School of Public Health, Virginia Tech as well as two other universities.
===== 2017 =====
* Commencement speaker at the University of Michigan School for Environment and Sustainability.<sup>[''citation needed'']</sup>
* Recognized by environmental organizations, including the Michigan League of Conservation Voters, the Michigan Environmental Council, the Ecology Center and Children's Environmental Health Network. She was also named a Union of Concerned Scientists 2016 Got Science? Champion.
* Honorary co-chair of the March for Science
* Disobedience Award by the MIT Media Lab for "defying conventions of peer review as they sought to bring attention to Flint's water crisis before more people were affected." Hanna and Edwards donated the $250,000 award to victims of the crisis.
* 22nd Heinz Award for Public Policy
====== 2018 ======
* Inducted to the Michigan Women's Hall of Fame by the Michigan Women's Historical Center.
* Honorary Co-Chair of Governor Gretchen Whitmer's Transition Team.
====== 2019 ======
* Vilcek-Gold Award for Humanism in Healthcare in 2019. The award is a joint award presented in partnership between The Vilcek Foundation and the Arnold P. Gold Foundation. The award is bestowed to a foreign-born individual in the United States who has demonstrated an extraordinary impact on humanism in healthcare through their professional achievements.
====== 2020 ======
* Najeeb Halaby Award for Public Service, Arab American Institute Foundation<sup>[''citation needed'']</sup>
* Changemakers for Children's Health Award, Children's Miracle Network Hospitals
* 41st Telly Award, Political/Commentary, Story in the Public Square, The Telly Awards
* Fries Prize for Improving Health, Centers for Disease Control and Prevention (CDC) Foundation
* Scroll for Merit Award, National Medical Association
* 100 Women of the Century, USA Today
====== 2021 ======
* 32 of the Region's Most Influential People of Color, Madison365 Midwest Power Brokers
* Detroit Duchess Award, Detroit Duchess Society<sup>[''citation needed'']</sup>
* Environmental Hero Award, Healthcare Without Harm
* James Shea Award, National Association of Geoscience Teachers
* 100 Most Influential Women, Crain's Detroit Business
====== 2022 ======
* Excellence in Instruction Award, Michigan State University & Hurley Children's Hospital Pediatric Public Health Initiative<sup>[''citation needed'']</sup>
* John P. McGovern Award, Medical Library Association
* Inaugural Bernard Lown Award for Social Responsibility, Lown Institute
* Inaugural Social Justice Medicine in Action Award - The Blue Flame, Columbia University Postbac Premed Student Council, Social Justice Medicine Club<sup>[''citation needed'']</sup>
====== 2024 ======
* National Humanism in Medicine Medal from the Arnold P. Gold Foundation
====== 2025 ======
* ''USA Today'' 2025 Women of the Year for her leadership in children's public health, including her work on the Flint water crisis and the creation of the Rx Kids program.
====== 2026 ======
* Time100 Health Award for leadership in founding Rx Kids, a maternal and infant cash assistance program that provides unconditional payments during pregnancy and early infancy to improve health and economic stability for families.
== Kundivihira; ==
3g5njpllo1jm2lkmoxckungv5r76cda
145575
145574
2026-08-05T10:39:49Z
Alhaj Darajaati
22
Made corrections
145575
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mona Hanna'''
Bɛ dɔɣi o la silimiin-goli December dabaa awɔi dali, yuuni 1976 ni, Sheffield, England
O daa na mi o yuli: Mona Hanna-Attisha
Dr. Mona Hanna nyɛla bihi dɔɣite, karim baŋda, ni salo lahiʒibu tuhira. O research daa wuhiya Flint kom doro maa. Silimiin-goli January puuni yuuni 2024 ni, o daa pili tiŋa zaa "prenatal ni bia cash prescription" program din tuuli US - o boli li *Rx Kids. O lahi sabi buku yuuni 2018 ka boli li What the Eyes Don't See. The New York Times daa piigi li yuun maa buku 100 din be tooni ni.
== Piligu biɛhigu ==
Bɛ daa dɔɣi Mona Hanna Sheffield, England. O ba mini o ma nyɛla Iraqi scientists ban daa bolgi Baath gomnanti saha. O daa zooi Royal Oak, Michigan ka naai Kimball High School.
Karimbu
O daa deei Bachelor of Science University of Michigan School for Environment and Sustainability. O daa lahi deei Master of Public Health Management and Policy University of Michigan School of Public Health. O daa lahi deei medical degree Michigan State University College of Human Medicine.
O daa naai o residency ni chief residency Wayne State University / Children's Hospital of Michigan.
== Tuma ==
Yuuni 2009, Hanna daa tum associate pediatric program director Children's Hospital of Michigan. O daa wuhiri residents 100+, ka pili karimbu, ni online karimbu.
Yuuni 2011, bɛ daa piigi o director Hurley Medical Center pediatric residency program. O daa lahi wuhi faculty ni "master clinical teacher series". Yuuni 2012, bɛ daa piigi o Michigan Board of Directors American Academy of Pediatrics (AAP).
Yuuni 2013, Michigan Governor Rick Snyder daa piigi o Public Health Code Advisory Committee ni bɛ ti lihi Michigan Public Health Code.
Yuuni 2015, Hanna daa chɛ ka Hurley Children's Clinic labi Flint Farmers' Market zuɣu domin dɔɣite nima ni tooi yɛli o bɔra ni bɛ di binbindira din mali vitamins. O peers daa ti o Michigan State University's William B. Weil, Jr., MD Endowed Distinguished Pediatric Faculty Award domin o tuma nabiɛla.
=== Flint Kom Doro ===
Late 2015, o zɔɣu Elin Betanzo daa yɛli o ni Flint kom puuni ka treatment ka, ka lead tooi be di ni. Engineer Marc Edwards mi daa nya ni corrosion inhibitors ka ka di che ka lead kpɛ kom ni.
Hanna daa pili research ni electronic medical records data. O daa nya ni bihi ban mali lead pam 5 micrograms blood ni daa yi 2.1% kpaŋ chaŋ 4% saha shɛli bɛ ni taɣi Flint kom Lake Huron ni ka chaŋ Flint River. Tiŋa yaɣa kom ni lead pam maa, bihi maa lead mi daa kpaŋ pam.
Domin di nyɛla salo doro, o daa yɛli salo o nyaaŋa September 24, 2015 press conference ni, ka o research na bi peer-review. Nandoya Flint daa yɛli ni niriba, taba bihi, chɛ Flint tap kom. Michigan Department of Environmental Quality daa wuɣi o ka boli o "unfortunate researcher". Amaa dabaa 10 nyaaŋa Detroit Free Press daa lahi nya din gba gari o ni nya. Di nyaaŋa Michigan gomnanti daa saɣiti ni o daa yɛli tiɛhi.
Bɛ daa lahi pahi o Flint Water Interagency Coordinating Committee ni Michigan Child Lead Poisoning Elimination Board.
January 14, 2016, Michigan State University ni Hurley Children's Hospital daa yɛli ni Hanna kpɛm "Pediatric Public Health Initiative" ni bɛ sɔŋ Flint bihi ban nya lead. Governor Snyder daa lahi teei o ni Edwards January 19, 2016. Community Foundation of Greater Flint mi daa pili "Flint Child Health and Development Fund" - yuun yini ni bɛ daa laɣim liɣiri 17 million dollars.
O research daa bahi American Journal of Public Health February 2016. O daa lahi yɛli US House of Representatives April 2016 ni bɛ sɔŋ Flint. July 2016, CDC daa lahi saɣiti o nyaaŋa. Di zuɣu federal gomnanti daa ti Flint 100 million dollars, state mi 250 million dollars.
January 2017, Hanna daa nya grant ni o pili "Flint Registry" - program din lihiri Flint kom doro niriba yuun kpee. March 2017, Governor daa piigi o vice-chair Child Lead Exposure Elimination Commission.
====== Buku ======
Yuuni 2018, o buku What the Eyes Don't See daa bahi Random House. Bɛ daa yɛli ni di nyɛla "Grisham thriller" bɛhigu. New York Times daa piigi li 100 Notable Books 2018, n-ti pahi NPR Science Friday "Best Science Book 2018". O daa bo liɣiri shɛli ni o ti Flint Child Health and Development Fund. Hollywood mi daa ti o soli ni bɛ zaŋ li n-lee movie.
Yuuni 2019, Michigan daa lahi piigi li "Michigan Notable Book". Shikuru nima pam Michigan, Rhode Island, Maryland daa lahi zaŋ li n-ti karim.;
February 2020
Hanna daa chaŋ yɛli U.S. House of Representatives Committee on Energy and Commerce Subcommittee on Environment and Climate Change ni EPA's Lead and Copper Rule taɣibu maa nyɛla "din nyɛ bɔbigu ka bi galisi". O daa yɛli ni "di bi saɣi di tuuli doro maa, ka di bi che ka bɛ nya salo doro din be ti kom ni namin."[68]
July 2020
Bɛ daa piigi Hanna C.S. Mott Endowed Professor of Public Health Michigan State University College of Human Medicine. Bɛ daa lahi piigi o ni o ni Michigan Governor Gretchen Whitmer kpɛm "Protect Michigan Commission".[69][70]
April 2021
Hanna daa lahi chaŋ yɛli U.S. House of Representatives' Committee on Ways and Means ni bɛ sɔŋ tiŋgbani maa kom tuunsi, ni bɛ niŋ maani ni bɛ yi lead pipes ni.[71][72]
February 2022
O daa lahi yɛli Committee on Ways and Means Subcommittee on Select Revenue Measures ni "ti kom tuunsi nyɛla salo doro" ka yɛli ni Infrastructure Investment and Job Act sɔŋbu galisi ni bɛ yi lead pipes ni.[73][74]
March 2023
Bɛ daa piigi Hanna Associate Dean for Public Health Michigan State University College of Human Medicine.[75]
Rx Kids Program - Liɣiri Sɔŋsim Bihi mini Ma
April 2023
Charles Stewart Mott Foundation daa ti liɣiri sɔŋ Hanna ni o kpɛm Rx Kids - US puuni tuuli tiŋa zaa program din bɔri ni di chɛ biɛhigu tuhi ka che doro. Di nyɛla ni bɛ ti ma ban be puu ni ni bihi liɣiri ka bi bɔri ni bɛ labi.[76]
Bɛ daa pili Rx Kids domin research wuhi ni yili ni liɣiri soŋdi paa ka bihi dɔɣim naai, ka biɛhigu tuhi kpaŋ chaŋ yuun yini puuni. Bɛ daa nya sɔɣu Child Tax Credit 2021 ni daa chɛ ka bihi biɛhigu tuhi gbai hali. Dr. Hanna mi daa yɛli ni "biɛhigu tuhi chɛbu nyɛla dɔɣite tuma".[77][78][79][80][81]
Di ni tumdi shɛm:
Ma ni be puu ni: $1,500 cash
Bia ni dɔɣi hali ni yuun yini: $500 yuuni kam
Di niya nyɛla ni di chɛ biɛhigu tuhi, n-ti pahi ni ma mini bia nya lahiʒibu.[81]
August 2024
Rx Kids daa yɛli ni Kalamazoo lee o tuuli tiŋa din pahi. Bɛ daa mi ni yuuni kam di tooi sɔŋ bihi 800. Bɛ daa pili niŋdi yuli February 1, 2025.[82][83]
2025
Hanna daa kpaŋsi Rx Kids chaŋ Michigan yaɣa pam: Upper Peninsula, Detroit, ni Lansing yaɣa.[84][85][86][87][88][89]
June 2025
Rx Kids daa yɛli ni bɛ daa ti Michigan yili nima liɣiri gari $10 million. July 2025 data wuhi ni:
Kom di bɔra kpaŋa
Yili tuhi gbaai gbai
Bihi dɔɣim piligu ni doro gbaai gbai[90][91]
October 2025
Michigan gomnanti daa ti liɣiri $270 million ni bɛ kpaŋsi program maa tiŋgbani zaa yuun 3 puuni. Bɛ daa mi ni di tooi pa bihi 100,000.[92][93]
January - May 2026
Rx Kids daa lahi kpaŋ chaŋ Michigan yaɣa pam. Detroit daa lee tiŋa din galisi - yuuni kam o sɔŋdi bihi 8,000. Bɛ daa lahi kpe Upper Peninsula, Montmorency County, Mount Clemens, ni Center Line.
Di nyaaŋa program maa daa pa tiŋsi 60+, ka yuuni kam o sɔŋdi bihi 23,000.[94][95][96][97][98]
Bɛ ni nya shɛli:
Bɛ daa nya ni bihi dɔɣim piligu gbaai, bia niɣisi gbaai, ni NICU kpibu gbaai. Yili ni liɣiri lihibu mi kpaŋa, ka bihi yɛligu doro gbaai. Liɣiri mi lahi wolgi tiŋsi ni daa.[99][100]
== Kpaŋmaŋ pina mini sanyobo ==
==== 2016 ====
* Time Magazine's 100 Most Influential People of 2016
* Politico 50 visionaries transforming American politics in 2016
* Ridenhour Prize for Truth-Telling
* PEN American Center James C. Goodale Freedom of Expression Courage Award
* One of the Ten Outstanding Young Americans of 2016.
* Michiganian of the Year by the Detroit News.
* Rose Nader Award for Arab American activism by the American-Arab Anti-Discrimination Committee (ADC)
* Champion of Justice by Arab Community Center for Economic and Social Services.
* 2016 commencement speaker at Michigan State University, Johns Hopkins School of Public Health, Virginia Tech as well as two other universities.
===== 2017 =====
* Commencement speaker at the University of Michigan School for Environment and Sustainability.<sup>[''citation needed'']</sup>
* Recognized by environmental organizations, including the Michigan League of Conservation Voters, the Michigan Environmental Council, the Ecology Center and Children's Environmental Health Network. She was also named a Union of Concerned Scientists 2016 Got Science? Champion.
* Honorary co-chair of the March for Science
* Disobedience Award by the MIT Media Lab for "defying conventions of peer review as they sought to bring attention to Flint's water crisis before more people were affected." Hanna and Edwards donated the $250,000 award to victims of the crisis.
* 22nd Heinz Award for Public Policy
====== 2018 ======
* Inducted to the Michigan Women's Hall of Fame by the Michigan Women's Historical Center.
* Honorary Co-Chair of Governor Gretchen Whitmer's Transition Team.
====== 2019 ======
* Vilcek-Gold Award for Humanism in Healthcare in 2019. The award is a joint award presented in partnership between The Vilcek Foundation and the Arnold P. Gold Foundation. The award is bestowed to a foreign-born individual in the United States who has demonstrated an extraordinary impact on humanism in healthcare through their professional achievements.
====== 2020 ======
* Najeeb Halaby Award for Public Service, Arab American Institute Foundation<sup>[''citation needed'']</sup>
* Changemakers for Children's Health Award, Children's Miracle Network Hospitals
* 41st Telly Award, Political/Commentary, Story in the Public Square, The Telly Awards
* Fries Prize for Improving Health, Centers for Disease Control and Prevention (CDC) Foundation
* Scroll for Merit Award, National Medical Association
* 100 Women of the Century, USA Today
====== 2021 ======
* 32 of the Region's Most Influential People of Color, Madison365 Midwest Power Brokers
* Detroit Duchess Award, Detroit Duchess Society<sup>[''citation needed'']</sup>
* Environmental Hero Award, Healthcare Without Harm
* James Shea Award, National Association of Geoscience Teachers
* 100 Most Influential Women, Crain's Detroit Business
====== 2022 ======
* Excellence in Instruction Award, Michigan State University & Hurley Children's Hospital Pediatric Public Health Initiative<sup>[''citation needed'']</sup>
* John P. McGovern Award, Medical Library Association
* Inaugural Bernard Lown Award for Social Responsibility, Lown Institute
* Inaugural Social Justice Medicine in Action Award - The Blue Flame, Columbia University Postbac Premed Student Council, Social Justice Medicine Club<sup>[''citation needed'']</sup>
====== 2024 ======
* National Humanism in Medicine Medal from the Arnold P. Gold Foundation
====== 2025 ======
* ''USA Today'' 2025 Women of the Year for her leadership in children's public health, including her work on the Flint water crisis and the creation of the Rx Kids program.
====== 2026 ======
* Time100 Health Award for leadership in founding Rx Kids, a maternal and infant cash assistance program that provides unconditional payments during pregnancy and early infancy to improve health and economic stability for families.
== Kundivihira ==
0y969fm19ui2q2y19ki0wrstmi0mdjf
145576
145575
2026-08-05T10:45:08Z
Alhaj Darajaati
22
145576
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mona Hanna''' Bɛ dɔɣi o la silimiin-goli December dabaa awɔi dali, yuuni 1976 ni, Sheffield, England
O daa na mi o yuli: Mona Hanna-Attisha
Dr. Mona Hanna nyɛla bihi dɔɣite, karim baŋda, ni salo lahiʒibu tuhira. O research daa wuhiya Flint kom doro maa. Silimiin-goli January puuni yuuni 2024 ni, o daa pili tiŋa zaa "prenatal ni bia cash prescription" program din tuuli US - o boli li *Rx Kids. O lahi sabi buku yuuni 2018 ka boli li What the Eyes Don't See. The New York Times daa piigi li yuun maa buku 100 din be tooni ni.
== Piligu biɛhigu ==
Bɛ daa dɔɣi Mona Hanna Sheffield, England. O ba mini o ma nyɛla Iraqi scientists ban daa bolgi Baath gomnanti saha. O daa zooi Royal Oak, Michigan ka naai Kimball High School.
Karimbu
O daa deei Bachelor of Science University of Michigan School for Environment and Sustainability. O daa lahi deei Master of Public Health Management and Policy University of Michigan School of Public Health. O daa lahi deei medical degree Michigan State University College of Human Medicine.
O daa naai o residency ni chief residency Wayne State University / Children's Hospital of Michigan.
== Tuma ==
Yuuni 2009, Hanna daa tum associate pediatric program director Children's Hospital of Michigan. O daa wuhiri residents 100+, ka pili karimbu, ni online karimbu.
Yuuni 2011, bɛ daa piigi o director Hurley Medical Center pediatric residency program. O daa lahi wuhi faculty ni "master clinical teacher series". Yuuni 2012, bɛ daa piigi o Michigan Board of Directors American Academy of Pediatrics (AAP).
Yuuni 2013, Michigan Governor Rick Snyder daa piigi o Public Health Code Advisory Committee ni bɛ ti lihi Michigan Public Health Code.
Yuuni 2015, Hanna daa chɛ ka Hurley Children's Clinic labi Flint Farmers' Market zuɣu domin dɔɣite nima ni tooi yɛli o bɔra ni bɛ di binbindira din mali vitamins. O peers daa ti o Michigan State University's William B. Weil, Jr., MD Endowed Distinguished Pediatric Faculty Award domin o tuma nabiɛla.
=== Flint Kom Doro ===
Late 2015, o zɔɣu Elin Betanzo daa yɛli o ni Flint kom puuni ka treatment ka, ka lead tooi be di ni. Engineer Marc Edwards mi daa nya ni corrosion inhibitors ka ka di che ka lead kpɛ kom ni.
Hanna daa pili research ni electronic medical records data. O daa nya ni bihi ban mali lead pam 5 micrograms blood ni daa yi 2.1% kpaŋ chaŋ 4% saha shɛli bɛ ni taɣi Flint kom Lake Huron ni ka chaŋ Flint River. Tiŋa yaɣa kom ni lead pam maa, bihi maa lead mi daa kpaŋ pam.
Domin di nyɛla salo doro, o daa yɛli salo o nyaaŋa September 24, 2015 press conference ni, ka o research na bi peer-review. Nandoya Flint daa yɛli ni niriba, taba bihi, chɛ Flint tap kom. Michigan Department of Environmental Quality daa wuɣi o ka boli o "unfortunate researcher". Amaa dabaa 10 nyaaŋa Detroit Free Press daa lahi nya din gba gari o ni nya. Di nyaaŋa Michigan gomnanti daa saɣiti ni o daa yɛli tiɛhi.
Bɛ daa lahi pahi o Flint Water Interagency Coordinating Committee ni Michigan Child Lead Poisoning Elimination Board.
January 14, 2016, Michigan State University ni Hurley Children's Hospital daa yɛli ni Hanna kpɛm "Pediatric Public Health Initiative" ni bɛ sɔŋ Flint bihi ban nya lead. Governor Snyder daa lahi teei o ni Edwards January 19, 2016. Community Foundation of Greater Flint mi daa pili "Flint Child Health and Development Fund" - yuun yini ni bɛ daa laɣim liɣiri 17 million dollars.
O research daa bahi American Journal of Public Health February 2016. O daa lahi yɛli US House of Representatives April 2016 ni bɛ sɔŋ Flint. July 2016, CDC daa lahi saɣiti o nyaaŋa. Di zuɣu federal gomnanti daa ti Flint 100 million dollars, state mi 250 million dollars.
January 2017, Hanna daa nya grant ni o pili "Flint Registry" - program din lihiri Flint kom doro niriba yuun kpee. March 2017, Governor daa piigi o vice-chair Child Lead Exposure Elimination Commission.
====== Buku ======
Yuuni 2018, o buku What the Eyes Don't See daa bahi Random House. Bɛ daa yɛli ni di nyɛla "Grisham thriller" bɛhigu. New York Times daa piigi li 100 Notable Books 2018, n-ti pahi NPR Science Friday "Best Science Book 2018". O daa bo liɣiri shɛli ni o ti Flint Child Health and Development Fund. Hollywood mi daa ti o soli ni bɛ zaŋ li n-lee movie.
Yuuni 2019, Michigan daa lahi piigi li "Michigan Notable Book". Shikuru nima pam Michigan, Rhode Island, Maryland daa lahi zaŋ li n-ti karim.;
February 2020
Hanna daa chaŋ yɛli U.S. House of Representatives Committee on Energy and Commerce Subcommittee on Environment and Climate Change ni EPA's Lead and Copper Rule taɣibu maa nyɛla "din nyɛ bɔbigu ka bi galisi". O daa yɛli ni "di bi saɣi di tuuli doro maa, ka di bi che ka bɛ nya salo doro din be ti kom ni namin."[68]
July 2020
Bɛ daa piigi Hanna C.S. Mott Endowed Professor of Public Health Michigan State University College of Human Medicine. Bɛ daa lahi piigi o ni o ni Michigan Governor Gretchen Whitmer kpɛm "Protect Michigan Commission".[69][70]
April 2021
Hanna daa lahi chaŋ yɛli U.S. House of Representatives' Committee on Ways and Means ni bɛ sɔŋ tiŋgbani maa kom tuunsi, ni bɛ niŋ maani ni bɛ yi lead pipes ni.[71][72]
February 2022
O daa lahi yɛli Committee on Ways and Means Subcommittee on Select Revenue Measures ni "ti kom tuunsi nyɛla salo doro" ka yɛli ni Infrastructure Investment and Job Act sɔŋbu galisi ni bɛ yi lead pipes ni.[73][74]
March 2023
Bɛ daa piigi Hanna Associate Dean for Public Health Michigan State University College of Human Medicine.[75]
Rx Kids Program - Liɣiri Sɔŋsim Bihi mini Ma
April 2023
Charles Stewart Mott Foundation daa ti liɣiri sɔŋ Hanna ni o kpɛm Rx Kids - US puuni tuuli tiŋa zaa program din bɔri ni di chɛ biɛhigu tuhi ka che doro. Di nyɛla ni bɛ ti ma ban be puu ni ni bihi liɣiri ka bi bɔri ni bɛ labi.[76]
Bɛ daa pili Rx Kids domin research wuhi ni yili ni liɣiri soŋdi paa ka bihi dɔɣim naai, ka biɛhigu tuhi kpaŋ chaŋ yuun yini puuni. Bɛ daa nya sɔɣu Child Tax Credit 2021 ni daa chɛ ka bihi biɛhigu tuhi gbai hali. Dr. Hanna mi daa yɛli ni "biɛhigu tuhi chɛbu nyɛla dɔɣite tuma".[77][78][79][80][81]
Di ni tumdi shɛm:
Ma ni be puu ni: $1,500 cash
Bia ni dɔɣi hali ni yuun yini: $500 yuuni kam
Di niya nyɛla ni di chɛ biɛhigu tuhi, n-ti pahi ni ma mini bia nya lahiʒibu.[81]
August 2024
Rx Kids daa yɛli ni Kalamazoo lee o tuuli tiŋa din pahi. Bɛ daa mi ni yuuni kam di tooi sɔŋ bihi 800. Bɛ daa pili niŋdi yuli February 1, 2025.[82][83]
2025
Hanna daa kpaŋsi Rx Kids chaŋ Michigan yaɣa pam: Upper Peninsula, Detroit, ni Lansing yaɣa.[84][85][86][87][88][89]
June 2025
Rx Kids daa yɛli ni bɛ daa ti Michigan yili nima liɣiri gari $10 million. July 2025 data wuhi ni:
Kom di bɔra kpaŋa
Yili tuhi gbaai gbai
Bihi dɔɣim piligu ni doro gbaai gbai[90][91]
October 2025
Michigan gomnanti daa ti liɣiri $270 million ni bɛ kpaŋsi program maa tiŋgbani zaa yuun 3 puuni. Bɛ daa mi ni di tooi pa bihi 100,000.[92][93]
January - May 2026
Rx Kids daa lahi kpaŋ chaŋ Michigan yaɣa pam. Detroit daa lee tiŋa din galisi - yuuni kam o sɔŋdi bihi 8,000. Bɛ daa lahi kpe Upper Peninsula, Montmorency County, Mount Clemens, ni Center Line.
Di nyaaŋa program maa daa pa tiŋsi 60+, ka yuuni kam o sɔŋdi bihi 23,000.[94][95][96][97][98]
Bɛ ni nya shɛli:
Bɛ daa nya ni bihi dɔɣim piligu gbaai, bia niɣisi gbaai, ni NICU kpibu gbaai. Yili ni liɣiri lihibu mi kpaŋa, ka bihi yɛligu doro gbaai. Liɣiri mi lahi wolgi tiŋsi ni daa.[99][100]
== Kpaŋmaŋ pina mini sanyobo ==
==== 2016 ====
* Time Magazine's 100 Most Influential People of 2016
* Politico 50 visionaries transforming American politics in 2016
* Ridenhour Prize for Truth-Telling
* PEN American Center James C. Goodale Freedom of Expression Courage Award
* One of the Ten Outstanding Young Americans of 2016.
* Michiganian of the Year by the Detroit News.
* Rose Nader Award for Arab American activism by the American-Arab Anti-Discrimination Committee (ADC)
* Champion of Justice by Arab Community Center for Economic and Social Services.
* 2016 commencement speaker at Michigan State University, Johns Hopkins School of Public Health, Virginia Tech as well as two other universities.
===== 2017 =====
* Commencement speaker at the University of Michigan School for Environment and Sustainability.<sup>[''citation needed'']</sup>
* Recognized by environmental organizations, including the Michigan League of Conservation Voters, the Michigan Environmental Council, the Ecology Center and Children's Environmental Health Network. She was also named a Union of Concerned Scientists 2016 Got Science? Champion.
* Honorary co-chair of the March for Science
* Disobedience Award by the MIT Media Lab for "defying conventions of peer review as they sought to bring attention to Flint's water crisis before more people were affected." Hanna and Edwards donated the $250,000 award to victims of the crisis.
* 22nd Heinz Award for Public Policy
====== 2018 ======
* Inducted to the Michigan Women's Hall of Fame by the Michigan Women's Historical Center.
* Honorary Co-Chair of Governor Gretchen Whitmer's Transition Team.
====== 2019 ======
* Vilcek-Gold Award for Humanism in Healthcare in 2019. The award is a joint award presented in partnership between The Vilcek Foundation and the Arnold P. Gold Foundation. The award is bestowed to a foreign-born individual in the United States who has demonstrated an extraordinary impact on humanism in healthcare through their professional achievements.
====== 2020 ======
* Najeeb Halaby Award for Public Service, Arab American Institute Foundation<sup>[''citation needed'']</sup>
* Changemakers for Children's Health Award, Children's Miracle Network Hospitals
* 41st Telly Award, Political/Commentary, Story in the Public Square, The Telly Awards
* Fries Prize for Improving Health, Centers for Disease Control and Prevention (CDC) Foundation
* Scroll for Merit Award, National Medical Association
* 100 Women of the Century, USA Today
====== 2021 ======
* 32 of the Region's Most Influential People of Color, Madison365 Midwest Power Brokers
* Detroit Duchess Award, Detroit Duchess Society<sup>[''citation needed'']</sup>
* Environmental Hero Award, Healthcare Without Harm
* James Shea Award, National Association of Geoscience Teachers
* 100 Most Influential Women, Crain's Detroit Business
====== 2022 ======
* Excellence in Instruction Award, Michigan State University & Hurley Children's Hospital Pediatric Public Health Initiative<sup>[''citation needed'']</sup>
* John P. McGovern Award, Medical Library Association
* Inaugural Bernard Lown Award for Social Responsibility, Lown Institute
* Inaugural Social Justice Medicine in Action Award - The Blue Flame, Columbia University Postbac Premed Student Council, Social Justice Medicine Club<sup>[''citation needed'']</sup>
====== 2024 ======
* National Humanism in Medicine Medal from the Arnold P. Gold Foundation
====== 2025 ======
* ''USA Today'' 2025 Women of the Year for her leadership in children's public health, including her work on the Flint water crisis and the creation of the Rx Kids program.
====== 2026 ======
* Time100 Health Award for leadership in founding Rx Kids, a maternal and infant cash assistance program that provides unconditional payments during pregnancy and early infancy to improve health and economic stability for families.
== Kundivihira ==
hufibxfyna5tijy2sxrh0e3rchajekf
Margaret Chan
0
33656
145581
145416
2026-08-05T11:01:09Z
Alhaj Darajaati
22
Added a databox
145581
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Margaret Chan''' nyɛla China mini Canada bilchina ka bɛ dɔɣi o silimin goli August biɛɣu pishi ni yini dali, yuuni 1947. O nyɛla ʒɛmana alaafee baŋda mini siyaasa nira. O nyɛla dooyili lana ŋun yidana yuli booni David Chan ŋun nye nina dokte.
== O Pilli mini Shikuru ==
Margaret Chan nyɛla bɛ ni dɔɣi so ka lahi wumsi o Hong Kong. O yaan nim' yila Shunde Guangdong. Margaret Chan nyɛla ŋun daa chaŋ Northecote college of Education nti Karim ka deei degree din jɛndi Home Economics. O daa Lani chaŋ University of Western Ontario din be Canada la nti karim alaafee bomma baŋsim shɛli ti ni booni Doctor of Medicine yuuni 1977. O daa lahi chaŋ National University Of Singapore nti Karim Masters din jɛndi salo alaafee ti ni mi shɛli Public Health yuuni 1985.
== Tuma ==
Margaret Chan ni daa yɛn pili tuma o daa pilimi ni dokte tuma yuuni 1978 silimin goli December Hong Kong dundoŋ ni. Di yuun' pia ni yini nyaanga, silimin goli November yuuni 1989, ka o daa nye kpamli n-lɛbi kpeen paa zaŋti Hong Kong yaɣili. Yuuni 1994, silimin goli June ni Margaret Chan daa lɛbi Hong Kong paɣ' tuuli bɛ ni pii so ni o lɛbi kpɛma nti bɛ alaafee yaɣili ( department of Health).
Margaret Chan ni daa nye Hong Kong alaafee yaɣili kpema daa chaŋ viɛnyala amaa doriti ayi ndaa nahim bɛ tiŋgbani maa ka daa bii o zuɣu pam. Tuuli maa n-nye doro daa kana ka di yuli booni Influenza. Lala doro daa gbaarila binkobiri nti tabili daadama. Binkobiri kamani noonsi, ni nohi ka lala doro ŋɔ daa gbaara. Di ni daa kana o daa niŋ kam ni o tɔɣisi ti salo maa ka bɛ baŋ doro ni yi shɛli na. O daa moni mi hali nti yɛri ba ni biɛɣu kam ŋun ŋubirila noo nimdi. Doro ŋɔ ni daa chaŋ ka ti labina, bɛ daa galim o pam amaa baŋdiba ni daa niŋ bɛ vihigu, bɛ daa yɛliya ni ka o sani bee o gɛltoɣ' yɛra ndaa che ka doro ŋɔ labina.
Doro din pahi ayi ndaa nye ti ni boli shɛli SARS bee Severe acute respiratory syndrome. Lala doro ŋɔ daa kamina yuuni 2002. Lala doro ŋɔ daa kula niriba paa kobisita yini ka ka di daa che ka niri galim ka feei Margaret Chan pam.
Margaret Chan daa lɛbi andunia alaafee laɣingu (World Health Organization) zuɣulan' paa. Poi ka o daa naan lɛbi zuɣulan' paa ŋɔ, o daa chala o Hong Kong alaafee yaɣili (department of health) zuɣulan' talila ka daa naan yi chaŋ ti doli lala Andunia alaafee laɣingu (World Health Organization) yuuni 2003. O daa lɛbila zuɣulan' paa nti andunia alaafee laɣingu (World Health Organization) yuuni 2005.
Margaret Chan daa lɛbi anduniya alaafee laɣingu (World Health Organization) zuɣulana yuuni 2006 hali ni yuuni 2017. Andunia alaafee laɣingu (World health organization) zuɣulana tali nyɛla din diri yuma anu anu ka Margaret Chan dili buyi zuɣu din gbai silimin goli November yuuni 2006 hali ni silimin goli June yuuni 2012 ka bɛ daa naan labi piigi o silimin goli July dahin yini yuuni 2012 hali ni silimin goli June biɛɣu pihita yuuni 2017.
=== O Tuuli Saha - First Term ===
Margaret Chan ni Russian Prime Minister Vladimir Putin 2009
February 2007, Chan daa chɛ ka humanitarian ni civil society niriba ni Doctors Without Borders yina ka bɔli o zuɣu. Di sɔŋ o ni daa chaŋ Thailand ka yɛli ni generic medicines maa viɛla ka.[24]
2010, ninsala daa yina ka bɔli Chan ni o "crying wolf" 2009 flu pandemic zuɣu, dama di daa bi galisi ka bɛ ni daa teei shɛm.[25]
April 2010 o ni daa chaŋ North Korea, Chan daa yɛli ni kom bɔbu be tiŋgbani maa ni, amma North Korea lafee yaɣili nyɛla tiŋgbana pam ni bori ni bɛ mali shɛm dama doctor nima galisi. O daa lahi yɛli ni buɣim ka bɛ niŋ tiŋgbani maa ni, ka di nyɛla yɛla paa Asia yaɣili shɛŋa ni.
Chan yɛltɔɣa maa daa yo ka gari o paɣa Gro Harlem Brundtland so ŋun daa yɛli 2001 ni North Korea lafee yaɣili bɛhi ka di kɔhira. Ninsala pam daa yina ka bɔli o yɛltɔɣa maa, ni Wall Street Journal editorial shɛli ni daa boli di "surreal". Di daa lahi yɛli, _"Ms. Chan either winking at the reality to maintain contact with the North bee o zali o maŋa ka bɛ nyaɣisi o."_[26][27][28]
2011, dama donor tiŋgbana mali laɣiri taɣibu, WHO daa gbarigi o budget $1 billion ka yi tuma 300 headquarters ni Chan sani.[29]
O 2nd Saha - Second Term
Margaret Chan ni Brazilian President Dilma Rousseff 2016
WHO daa bɔli ni o daa sabi Syria government President Bashar al-Assad zuɣu saha ka polio labi tiŋgbani maa ni 2013 naabu.[30]
2014 ni 2015, bɛ daa lahi bɔli Chan pam dama WHO daa bi yɛri yɛri Ebola virus West Africa ni.[31][32]
2016, WHA ni daa bɔli o, Chan daa pili Health Emergencies Programme.
WHO Nyaaŋa
2018, Chan daa kpe Task Force on Fiscal Policy for Health ni, group shɛli Michael R. Bloomberg ni Lawrence H. Summers ni daa kpa ka di tooi chɛ ka niriba ku ni noncommunicable diseases laɣiri policy ni.
Di yuuni maa, bɛ daa lahi pi o Boao Forum for Asia Council of Advisors.[33][34]
December 2021, 2021 Hong Kong legislative election saha, Chan daa yɛli ni election maa ni "patriots" ko ka tooi tum government ni:
_"Election system paa maa nyɛla din viɛla Hong Kong, ni o yuma naabu, ni Hong Kong democracy ni yi kpe dabisili dabisili."_[35]
Silimiin-goli August puuni yuuni 2022 ni, Nancy Pelosi ni daa chaŋ Taiwan, Chan daa yɛli:
_"O nyɛla US government niriba ŋun pahi ata , Pelosi ni daa chaŋ Taiwan US sooja bɔri puuni nyɛla China yili yɛla kpebu, ka di chɛ ka China suhudoo ni o tiŋgbani gɔli, ka nyɛ one-China yɛltɔɣa taɣibu, ka chɛri Taiwan Strait suhudoo ni Sino-US yɛltɔɣa taɣibu."_[36]
== Kundivihira ==
* http://lfpress.ca/newsstand/News/Local/2006/10/13/2017113.html
* https://www.bloomberg.org/press/releases/task-force-address-preventable-leading-causes-death-noncommunicable-diseases-fiscal-policy/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190325075143/https://www.bloomberg.org/press/releases/task-force-address-preventable-leading-causes-death-noncommunicable-diseases-fiscal-policy/ |date=2019-03-25 }}
* https://news.rthk.hk/rthk/en/component/k2/1624924-20211219.htm
* Ma, Ngok (2004). "SARS and the Limits of the Hong Kong SAR Administrative State". Asian Perspective. 28 (1): 107. doi:10.1353/apr.2004.0035.
* https://web.archive.org/web/20061114235812/http://www.who.int/dg/chan/en/index.html
* http://english.boaoforum.org/gyltqrlsen/index.jhtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304013130/http://english.boaoforum.org/gyltqrlsen/index.jhtml |date=2021-03-04 }}
8hghrqcz25p4e3bhz4yqv4wcu4pezz2
Nancy Dickey
0
33657
145577
145383
2026-08-05T10:49:19Z
Alhaj Darajaati
22
145577
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Nancy Dickey''' nyɛla American doctor bɛ doɣi o la siliminn-goli September bɛɣu pia dali, yuuni 1950 ni. O nyɛla paɣa tuuli so ŋun daa leei American Medical Association (AMA) zuɣulana yuuni 1997 mali hali ni yuuni 1998 ni.
Pɔi ni maa, o daa lahi nyɛla AMA Board of Trustees zuɣulana ni o daa chaŋdi Council on Ethical and Judicial Affairs zuɣu.
O lahi nyɛla paɣa tuuli so ŋun daa leei Texas A&M Health Science Center President yuuni 11.[1][2]
== O piligu ni shikuru ==
Bɛ daa dɔɣim o Clark, South Dakota niŋdi o ba ni ma farm. O ba ni ma yuya nyɛla Ed ni Mary Wilson.
O yuun 9, o daŋ daa yi chaŋ Sacramento, California. Yuuni 5 nyaaŋa bɛ daa lahi yi chaŋ Katy, Texas din be Houston sani.
O daa deei bachelor's degrees dibaayi - psychology ni sociology ka di yina Stephen F. Austin State University.[3][4]
High school counselor daa yɛli o ni "a bi tooi leei doctor ka lahi mali daŋ". Amma o yidana Frank daa yɛli o "go for it" ka sɔŋ o ni o chaŋ medical school.
O daa deei o M.D. ka di yina McGovern Medical School, University of Texas Health Science Center at Houston, ka daa lahi tiŋgi residency din maa.
O nyɛla Family Practice board certified doctor. O maŋmaŋa ni o tɛhi ni o dɔɣim bia 4,000+ o private practice ni.
O nyɛla Family Practice Residency of the Brazos Valley tuuli director.[3]
== O tuma ==
Yuuni shɛŋa naayi, o tuma kpe la "health policy, health care delivery, medical ethics, ni professionalism".
O n-daa mɛ AMA's Patient Bill of Rights. O ŋmɛri yɛltɔɣa pam professional ni civic groups ni, ka lahi chaŋ Congress ti yɛli America medical care jɛndi.[5][2]
Texas A&M Health Science Center
1999, bɛ daa pi o leei Professor Department of Family and Community Medicine, Texas A&M Health Science Center.
2002, bɛ daa pi o leei President ni Vice-Chancellor for Health Affairs. O daa be di zuɣu hali ni 2012.[1]
O saha, Center maa daa yɛligi pam:
Bɛ daa pahi campuses 3
Colleges daa yi 4 chaŋ 6 - bɛ daa pahi College of Pharmacy ni College of Nursing
Students daa yi 880 chaŋ 2,000+ - yiɣisi dibaa ayi
October 2012, o daa yi o tuma maa, dama Texas A&M University System daa bɔri ni bɛ deei Health Science Center maa nuu ni.
2013-2014, o daa leei Senior Scholar for Association of Academic Health Centers.[5][6]
== O daŋ ==
O Yili
Nancy W. Dickey bɛ daa dɔɣi o 11 September 1950, United States ni. O daa zaŋ o yili ni o yili yɛla nya o maŋa pam.
Ninsala tooi baŋ shɛli nyɛla:
O mali paɣa bee doo.
O ni o yidana mali bidibisi, amma bɛ daa bi bɔri ni bɛ yɛli o yili yɛla pam ninsala.
O tuma zaa puuni, o yili daa sɔŋ o medicine, medical education, ni healthcare toondaanitali tuma ni.
O daa bɔri ni ninsala yɛli o o tuma viɛnyɛla ka bi bɔri o yili yɛla.
== Pina ==
Nancy Dickey nya pina pam o doctor tuma din galisi ni:
American Medical Association AMA tuuli paɣa President 1998–1999 - di nyɛla taarihi club maa puuni.
Bɛ daa te o ni o toondaanitali viɛnyɛla family medicine ni medical ethics ni.
Medical organizations pam daa ti o pina o ni sɔŋ healthcare toondaanitali, medical education, ni patient care zuɣu.
Universities ni professional societies daa lahi te o teebu dama o daa yɛri medical tuma tooni.
Distinguished service awards shɛŋa organizations ni daa ti o ka bɛ bɔri family medicine ni doctor toondaanitali viɛnyɛla.
== O Zaɣisi ==
Ninsala pam teeri Nancy Dickey ka o nyɛ doctor, karim ba, ni healthcare toondana. O ni daa leei AMA tuuli paɣa President daa kpaŋ paɣaba pam suhigu ka bɛ bɔ toondaanitali medicine ni.
O daa lahi tum academic toondaanitali pam, ni Texas A&M Health Science Center, ka o daa sɔŋ medical education ni healthcare policy pam.
O zaɣisi nyɛla o ni kpaŋ o maŋa ka sɔŋ patient care, sɔŋ doctor nima, ni yihi paɣaba shee ka bɛ tooi tum medicine tuma.
O ku o yidana Frank, ka bɛ mali bipuɣinsi ata.[2]
== Kundivihira ==
c6ymu7t44ar3qlnxz21f4j81ty5evcz
Julie Gerberding
0
33670
145578
145218
2026-08-05T10:53:44Z
Alhaj Darajaati
22
Added section
145578
wikitext
text/x-wiki
Julie Gerberding nyɛla bini dɔɣi so silimin goli August biɛɣu pishi ni ayi dabisili yuuni 1955. Julie Gerberding nyɛla America dokte ŋun nye tuuli paɣ' so ŋun lɛbi kpema nti America Center for Disease Control and Prevention (CDC).
== O Pilli mini Shikuru ==
Julie Gerberding zoola South Dakota yaɣili yuli booni Estelline. O chaŋla Brooking High School ni Case Western Reserve University nti Karim ka deei degree din jɛndi Biology yuuni 1977 ni Masters yuuni 1981.
== Tuma ==
O daa lɛbi assistant professor nti university of California San Francisco yuuni 1988 hali ni 1995. O daa lahi nyɛla kpema zaŋti San Francisco ashibiti yaɣili yuli Epidemiology and Prevention Interventions Center yuuni 1990 hali ni 1998.
O daa yuli HIV AIDS barinima San Francisco ashibiti ni. O daa vihi baŋ so' shɛŋa dini yɛn doli tibi AIDS bara ka doro maa bi loogi a. O daa kpala yaɣili San Francisco ashibiti maa ni ni di yuuni HIV AIDS barinima.
Yuuni 1998 bɛ daa pii o la kpema nti U. S Centers for Disease Control and Prevention yaɣili din yuli nye Healthcare Quality Promotion. O daa kpaŋsi barinim' gu ka taɣi ka che barinanima ni bin'yara pam.
Silimin goli September yuuni 2001, Gerberding daa nyɛla ŋun lɛbi kpeen' paa zaŋti National Center for Infectious Disease (NCID). Doro shɛli bɛni booni Anthrax la ni daa kana yuuni 2001 Gerberding daa pahi ninvuɣ' shɛba bɛn daa gilindi yɛri di yɛltɔɣa tiri niriba hali ka daa kpe America jina duu din yuli booni Congress nti baŋsi jin'toriba maa lala doro maa ni nye shɛm.
Silimin goli July yuuni 2002 America secretary of health and human services, Tommy Thompson daa pii Gerberding kpema zaŋti Center for Disease Control and prevention( CDC) nti tabili Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR).
Gerberding daa wuɣi o nuhi ka che o CDC toon' tali kpamli maa silimin goli January biɛɣ' pishi yuuni 2009.
Silimin goli December yuuni 2009, Gerberding daa lɛbi zuɣulana nti merck's vaccine division.
Silimin goli March yuuni 2022 bɛ daa moliya ni Gerberding chariya o tuma tumti Merck din yɛn ti o soli ka o deei Yili yidan' tali bee tuma ni Kpeen' tali ti ni mi shɛli CEO la zaŋti Foundation for the National Institutes of Health (FNIH).
== Honors ==
* 2005 Time “100 Most Influential People in the World"
* ''Forbes'' “100 Most Powerful Women in the World” 2005-2008,{{R|"harvardbio"}}
* 2012 Distinguished Alumnus Award, Case Western Reserve University{{R|"casewesternalumni"}}
* Honorary Doctor of Science, Mercer University{{R|"mercer"}}
* Surgeon General's Medallion{{R|"harvardbio"}}
* U.S. Department of Health and Human Services (DHHS) distinguished service award{{R|"merckbio"}}
* Healthcare Businesswomen Association's Woman of the Year 2018{{R|"hba"}}
== Kundivihira ==
74rn4iwmqhc0ulq2rh4kvswm11q7mm6
145579
145578
2026-08-05T10:57:33Z
Alhaj Darajaati
22
Bolded a text
145579
wikitext
text/x-wiki
'''Julie Gerberding''' nyɛla bini dɔɣi so silimin goli August biɛɣu pishi ni ayi dabisili yuuni 1955. Julie Gerberding nyɛla America dokte ŋun nye tuuli paɣ' so ŋun lɛbi kpema nti America Center for Disease Control and Prevention (CDC).
== O Pilli mini Shikuru ==
Julie Gerberding zoola South Dakota yaɣili yuli booni Estelline. O chaŋla Brooking High School ni Case Western Reserve University nti Karim ka deei degree din jɛndi Biology yuuni 1977 ni Masters yuuni 1981.
== Tuma ==
O daa lɛbi assistant professor nti university of California San Francisco yuuni 1988 hali ni 1995. O daa lahi nyɛla kpema zaŋti San Francisco ashibiti yaɣili yuli Epidemiology and Prevention Interventions Center yuuni 1990 hali ni 1998.
O daa yuli HIV AIDS barinima San Francisco ashibiti ni. O daa vihi baŋ so' shɛŋa dini yɛn doli tibi AIDS bara ka doro maa bi loogi a. O daa kpala yaɣili San Francisco ashibiti maa ni ni di yuuni HIV AIDS barinima.
Yuuni 1998 bɛ daa pii o la kpema nti U. S Centers for Disease Control and Prevention yaɣili din yuli nye Healthcare Quality Promotion. O daa kpaŋsi barinim' gu ka taɣi ka che barinanima ni bin'yara pam.
Silimin goli September yuuni 2001, Gerberding daa nyɛla ŋun lɛbi kpeen' paa zaŋti National Center for Infectious Disease (NCID). Doro shɛli bɛni booni Anthrax la ni daa kana yuuni 2001 Gerberding daa pahi ninvuɣ' shɛba bɛn daa gilindi yɛri di yɛltɔɣa tiri niriba hali ka daa kpe America jina duu din yuli booni Congress nti baŋsi jin'toriba maa lala doro maa ni nye shɛm.
Silimin goli July yuuni 2002 America secretary of health and human services, Tommy Thompson daa pii Gerberding kpema zaŋti Center for Disease Control and prevention( CDC) nti tabili Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR).
Gerberding daa wuɣi o nuhi ka che o CDC toon' tali kpamli maa silimin goli January biɛɣ' pishi yuuni 2009.
Silimin goli December yuuni 2009, Gerberding daa lɛbi zuɣulana nti merck's vaccine division.
Silimin goli March yuuni 2022 bɛ daa moliya ni Gerberding chariya o tuma tumti Merck din yɛn ti o soli ka o deei Yili yidan' tali bee tuma ni Kpeen' tali ti ni mi shɛli CEO la zaŋti Foundation for the National Institutes of Health (FNIH).
== Honors ==
* 2005 Time “100 Most Influential People in the World"
* ''Forbes'' “100 Most Powerful Women in the World” 2005-2008,{{R|"harvardbio"}}
* 2012 Distinguished Alumnus Award, Case Western Reserve University{{R|"casewesternalumni"}}
* Honorary Doctor of Science, Mercer University{{R|"mercer"}}
* Surgeon General's Medallion{{R|"harvardbio"}}
* U.S. Department of Health and Human Services (DHHS) distinguished service award{{R|"merckbio"}}
* Healthcare Businesswomen Association's Woman of the Year 2018{{R|"hba"}}
== Kundivihira ==
k1073qmsqzf05lsaz6to13b8o7zp5i4
145580
145579
2026-08-05T10:59:14Z
Alhaj Darajaati
22
Added a databox
145580
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Julie Gerberding''' nyɛla bini dɔɣi so silimin goli August biɛɣu pishi ni ayi dabisili yuuni 1955. Julie Gerberding nyɛla America dokte ŋun nye tuuli paɣ' so ŋun lɛbi kpema nti America Center for Disease Control and Prevention (CDC).
== O Pilli mini Shikuru ==
Julie Gerberding zoola South Dakota yaɣili yuli booni Estelline. O chaŋla Brooking High School ni Case Western Reserve University nti Karim ka deei degree din jɛndi Biology yuuni 1977 ni Masters yuuni 1981.
== Tuma ==
O daa lɛbi assistant professor nti university of California San Francisco yuuni 1988 hali ni 1995. O daa lahi nyɛla kpema zaŋti San Francisco ashibiti yaɣili yuli Epidemiology and Prevention Interventions Center yuuni 1990 hali ni 1998.
O daa yuli HIV AIDS barinima San Francisco ashibiti ni. O daa vihi baŋ so' shɛŋa dini yɛn doli tibi AIDS bara ka doro maa bi loogi a. O daa kpala yaɣili San Francisco ashibiti maa ni ni di yuuni HIV AIDS barinima.
Yuuni 1998 bɛ daa pii o la kpema nti U. S Centers for Disease Control and Prevention yaɣili din yuli nye Healthcare Quality Promotion. O daa kpaŋsi barinim' gu ka taɣi ka che barinanima ni bin'yara pam.
Silimin goli September yuuni 2001, Gerberding daa nyɛla ŋun lɛbi kpeen' paa zaŋti National Center for Infectious Disease (NCID). Doro shɛli bɛni booni Anthrax la ni daa kana yuuni 2001 Gerberding daa pahi ninvuɣ' shɛba bɛn daa gilindi yɛri di yɛltɔɣa tiri niriba hali ka daa kpe America jina duu din yuli booni Congress nti baŋsi jin'toriba maa lala doro maa ni nye shɛm.
Silimin goli July yuuni 2002 America secretary of health and human services, Tommy Thompson daa pii Gerberding kpema zaŋti Center for Disease Control and prevention( CDC) nti tabili Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR).
Gerberding daa wuɣi o nuhi ka che o CDC toon' tali kpamli maa silimin goli January biɛɣ' pishi yuuni 2009.
Silimin goli December yuuni 2009, Gerberding daa lɛbi zuɣulana nti merck's vaccine division.
Silimin goli March yuuni 2022 bɛ daa moliya ni Gerberding chariya o tuma tumti Merck din yɛn ti o soli ka o deei Yili yidan' tali bee tuma ni Kpeen' tali ti ni mi shɛli CEO la zaŋti Foundation for the National Institutes of Health (FNIH).
== Honors ==
* 2005 Time “100 Most Influential People in the World"
* ''Forbes'' “100 Most Powerful Women in the World” 2005-2008,{{R|"harvardbio"}}
* 2012 Distinguished Alumnus Award, Case Western Reserve University{{R|"casewesternalumni"}}
* Honorary Doctor of Science, Mercer University{{R|"mercer"}}
* Surgeon General's Medallion{{R|"harvardbio"}}
* U.S. Department of Health and Human Services (DHHS) distinguished service award{{R|"merckbio"}}
* Healthcare Businesswomen Association's Woman of the Year 2018{{R|"hba"}}
== Kundivihira ==
2xvrgj717ub7b3txkwuzeie0c9upmfa