Dagbani Wikipedia
dagwiki
https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u
MediaWiki 1.47.0-wmf.14
first-letter
Miidiya
Diŋ'gahim
Yɛltɔɣa
Ŋun su
Ŋun su yɛltɔɣa
Wikipedia
Wikipedia yɛltɔɣa
Lahabali kɔligu
Lahabali kɔligu yɛltɔɣa
MiidiyaWiki
MiidiyaWiki yɛltɔɣa
Tɛmplet
Tɛmplet yɛltɔɣa
Sɔŋsim
Sɔŋsim yɛltɔɣa
Pubu
Pubu yɛltɔɣa
Salima
Salima yɛltɔɣa
MOS
MOS yɛltɔɣa
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Tamali
0
6835
146052
140273
2026-08-10T02:57:29Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146052
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{C-Class}}
'''Tamale''' n-nyɛ [[Northern Region|'''Northern region''']] din be '''[[Ghana]]''' la tinzuɣu.<ref>{{cite web|url=http://www.tamale.climatemps.com/|title=Tamale Climate & Temperature|language=English|publisher=tamale.climatemps.com|access-date=2015-07-03|archive-date=2015-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150818121342/http://www.tamale.climatemps.com/|url-status=dead}}</ref> Saha ŋɔ [[Tamali]] nyɛla furila ni nyo n-kpa tiŋ' shɛli zaŋ chaŋ daabiligu polo West '''[[Africa]]''' yaɣili zaa. [[Suhudoo]] be [[Tamali]] ka mali tahama pam n-zaŋ ti daabihi. Tamalinima biɛh' suŋ ni saamba gbubibu polo nyɛla sokam ni di shɛhira ka lahi kpaŋsiri zosimli. [[Tamali]] m-pahi tiŋ' kara dibaata din galisi '''[[Ghana]]'''<ref>{{Cite web|title=Tamale – Travel guide at Wikivoyage|url=https://en.wikivoyage.org/wiki/Tamale|access-date=2021-11-15|website=en.wikivoyage.org|language=en}}</ref>. Ninvuɣ' biɛlim kamani 950,124 m-be [[Tamali]]. Di daadam biɛlim gbirisim nyɛla {{#function:Z22322|2,310,939|750}} people/km². Di lahi nyɛla tiŋ' shɛli din zoori pam n-gari tinsi zaa din be West Africa.<ref>{{cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=270959|title=Tamale – West Africa’s Fastest Growing City|publisher=GhanaWeb|date=Sunday, 14 April 2013|language=English}}</ref><ref>{{cite web|url=https://population.mongabay.com/population/ghana/|title=Largest cities in Ghana|publisher=mongabay|language=English}}</ref> Tamalinima nyɛla ban nyee yo '''[[Pu'kparilim|pukparilim]],''' daabiligu n-lahi mali gumdi mibu mini kpakahili shitɔri<ref>{{Cite web|title=Tamale {{!}} Ghana {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Tamale-Ghana|access-date=2021-11-15|website=www.britannica.com|language=en}}</ref>. Pal' daa yila [[Kumahi]] n-kpa yaɣili ŋɔ n-ti gari [[Tamali]] tiŋ' puuni n-chaŋ '''[[Bolgatanga]],''' ka pal' chira yiri wulimpuɣili ni wulimluɣili na n-ti tuɣi li. Ka Airport(aleepile paaki) gba beni.[[Tamali]] nyɛla din zooi musulinima ka di zuɣu che ka jiŋa kalinli zooi tiŋa maa ni. Jiŋa kamani; Afa Ajura Jiŋli (Ambariyyah jiŋli), Ahmadiyyah jiŋli, Zaamiɣu jiŋli (Central Mosque) ni Afa Basha jiŋli (Nuuria mosque) n-ti pahi Mal-haliya jiŋli (Afa Issah Bello) nyɛla niriba pam ni mi.
'''[[Tamali]]''' mali zuliya balibu pam amaa '''[[Dagbamba]]''' n-galisi pam n-gari balli kam ban be Tamali<ref>{{Cite book|last=Eades|first=Jeremy Seymour|url=https://books.google.com.gh/books?id=IjlzSYnAKdQC&printsec=frontcover&dq=history+of+Tamale,+Ghana&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=history%20of%20Tamale,%20Ghana&f=false|title=Strangers and Traders: Yoruba Migrants, Markets, and the State in Northern Ghana|date=1994|publisher=Africa World Press|isbn=978-0-86543-420-2|language=en}}</ref>.
== Taarihi ==
'''[[Tamali]]''' bɛla '''[[Ghana]]''' tudu polo, ka lahi za '''[[Ghana]]''' Tiŋzuɣiri ata sunsuuni tum kurumbuna saha. Di bala daansi ni '''[[Savannah Region]], [[Upper West Region]]''' ni '''[[North East Region]].''' Vihigu wuhuya ni '''[[Tamali]]''' lɛbigimsim biɛɣukulo puuni n-galisi gari tiŋ kam West Africa zaa. Vihigu lahi wuhuya ni daabiligu, kɔhimma ni damma lahi zooya pam [[Tamali]]. [[Tamali]] mali nanima pam, bɛ zuɣulana n-nyɛ Gukpe-naa. Gukpɛɣu mali tiŋkpansi pam ka lɛbigimsim paari di zaa<ref>{{Cite book|last=Bellwood-Howard|first=Imogen|url=https://books.google.com.gh/books?id=c-mpCgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Tamale,+Ghana&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Tamale,%20Ghana&f=false|title=Characteristics of Urban and Peri-urban Agriculture in West Africa: Results of an Exploratory Survey Conducted in Tamale (Ghana) and Ouagadougou (Burkina Faso)|last2=Häring|first2=Volker|last3=Karg|first3=Hanna|last4=Roessler|first4=Regina|last5=Schlesinger|first5=Johannes|last6=Shakya|first6=Martina|date=2015-10-06|publisher=International Water Management Institute (IWMI)|isbn=978-92-9090-821-0|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Bening|first=R. Bagulo|url=https://books.google.com.gh/books?id=6nKcAAAAMAAJ&q=history+of+Tamale,+Ghana&dq=history+of+Tamale,+Ghana&hl=en&sa=X&redir_esc=y|title=A History of Education in Northern Ghana, 1907-1976|date=1990|publisher=Ghana Universities Press|isbn=978-9964-3-0215-3|language=en}}</ref>.
== Go n-gili ==
[[Tamali]] mali alepile paaki titali ka di bi waɣa ni [[Tamali]] tiŋpuuni. Alepile paaki ŋɔ n-zani ti tudu yaɣa ŋɔ zaa.
Di mali alepilenima ka bɛ chani '''[[Ankara]]''', ka lahi mali alepilenima ka bɛ yiri Ankara kanna [[Tamali]]. Alepilenima ŋɔ shɛŋa n-nyɛ
* Africa World Airlines
* Passion Airlines
[[Tamali]] lahi mali lɔra bee loorinima kpɛbu shee, ka a yi yɛn go n-chaŋ [[Ghana]] tiŋzuɣu n-nya a ni tooi nya di loori ka di bi muɣisi a. [[Tamali]] mali lɔra ka di kuni tiŋsi kamani [[Ankara]], Kumahi, '''[[Sunyani]], [[Tema]], [[Cape Coast]],[[Takoradi]]''', Ho, '''[[Bolgatanga]], [[Wa]],''' ni tiŋ shɛŋa din pahi. Loori teesanima shɛŋa n-nyɛ Metro Mass teesa, Bus Stop, Saŋkpaɣala teesa, VVIP Legion, Taxi Rank, Abaabuu teesa. Binshɛŋa nira ni ni tooi zaŋ n-gili '''[[Tamali]]''' n nyɛ;
[[File:Rainbow Over A Clear Sunny Day.jpg|thumb|Yellow Yellow]]
'''Yellow Yellow''': Di nyɛla cheche buɣim din nyɛ nabaata shɛli din ʒiri niriba anahi di puuni. Di yi ti niŋ ka daadama galisim paai niriba ayɔbu di puuni, bee n-yaɣi niriba anahi, din ŋuna di kpuɣimi yaɣi maa. Di kamanima zooya pam kamani; zaɣ' piɛlli, zaɣ' dozim, zaɣ' ʒee, zaɣ' sabinli, zaɣ' vakahili ni din pahi.
'''Teezini (Taxi):''' Di nyɛla loori saɣisinli n-kpuɣiri niriba anahi m-pahi ŋun duhiri maa zuɣu anu.
== Mabi' Tinsi ==
[[Tamali]] mali mabiligu ni zɔsimli zaŋ chaŋ tiŋsi din be tiŋduya ni polo. Lala tiŋsi maa n-nyɛ:
* Louisville, Kentucky din be United State of America la.
* Fada N'gourma din be [[Burkina Faso|'''Burkina Faso''']] tiŋ gbani la.
* Commune II Niamey din be [[Niger]] tiŋgbani
== '''Shikuru baŋsim''' ==
[[Tamali]] nyɛla din nyɛ baŋsim bɔbu shee n-ti sokam. Di mali karimbanima karinzɔŋ kara, shikuru bihi kura shikuruti nti pahi m mayaankalɛhi shikuruti. [[Tamali]] shikuruti galisim paagi 742 ka di puuni 94 n-nyɛ m mayaankalɛhi shikuruti, 304 primari shikuruti, 112 JHS shikuruti ni 14 SHS shikuruti. [[Tamali]] lahi mali nuuni tuumbaŋsim bɔhinbu shikuruti ka a ni tooi bɔhim baŋsim balibu kam n-di anfaani sɔhibiɛɣuni.
:''Karim pahi: [[Tamali shikuruti|'''Tamali shikuruti''']]''
== '''Ninvuɣu gahinda''' ==
* '''[[Mahamudu Bawumia]],''' bɛ dɔɣi o la yuuni 1963 ka o nyɛ tiŋgbani zuɣulaampaa nti Nana Akufu Addo ka lahi nyɛ siyaasa nira.
* [[Haruna Iddrisu|'''Haruna Iddrisu''']] bɛ dɔɣi o la yuuni 1970 ka o nyɛ jintɔra zaŋ ti Tamale-South piibupiibu yaɣili n-lahi nyɛ toondana n-ti jintɔriba ban bi galisi jina duu.<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=231|access-date=2021-11-16|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130070345/https://www.parliament.gh/mps?mp=231|url-status=dead}}</ref>
* [[Ibrahim Basha|'''Sheikh Bayaan Ibrahim Basha''']]
* [[Alhassan Yahaya Seini|'''Alhassan Yahaya Seini''']], alikaalimi mini legal aid kpɛma.
* '''[[Mubarak Wakaso]],''' yuuni 1990 ka bɛ dɔɣi o ka o nyɛ boliŋmɛri baŋda.<ref>{{Cite web|title=Mubarak Wakaso, Biography|url=https://mobile.ghanaweb.com/person/Mubarak-Wakaso-5323|access-date=2021-11-16|website=mobile.ghanaweb.com|archive-date=2021-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116203006/https://mobile.ghanaweb.com/person/Mubarak-Wakaso-5323|url-status=dead}}</ref>
* [[Abdul Majeed Waris|'''Abdul Majeed Waris''']], bɛ dɔɣi o la yuuni 1991 ka o nyɛ boliŋmɛra.<ref>{{Cite web|title=Abdul Majeed Waris, Biography|url=https://mobile.ghanaweb.com/person/Abdul-Majeed-Waris-5356|access-date=2021-11-16|website=mobile.ghanaweb.com|archive-date=2021-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116203503/https://mobile.ghanaweb.com/person/Abdul-Majeed-Waris-5356|url-status=dead}}</ref>
* [[Fancy Gadam|'''Fancy Gadam''']], yiliyiina ka bɛ dɔɣi o yuuni 1988.
* [[Saeed Abubakr Zakaria|'''Saeed Abubakar Zakaria''']].
*'''[[Abdul Rahman Baba]],''' o nyɛla boli'ŋmɛra, bɛ dɔɣi la yuuni 1994 silimin gɔli July daa baa ayi dali
== '''Tuma''' ==
Tuun'shɛŋa [[Tamali]] nim ni zooi kabi tumda n-nyɛ kpaluu tuma, teela, ni fita tali. Din lahi pahi n-nyɛ macheligu, nakɔhigu, daabiligu, tanmɛbo, kaapinta tuma, weera tuma, peenta tuma, anfooni yaabu tuma, kperigu kperibu tuma, bindira kɔhibu, loori duhibu tuma ni pukparilim<ref>{{Cite book|last=MacGaffey|first=Wyatt|url=https://books.google.com.gh/books?id=6MQ-5Elyg2kC&printsec=frontcover&dq=history+of+Tamale,+Ghana&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiRxLXIz5v1AhXMCuwKHXLTAUwQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=history%20of%20Tamale,%20Ghana&f=false|title=Chiefs, Priests, and Praise-singers: History, Politics, and Land Ownership in Northern Ghana|date=2013|publisher=University of Virginia Press|isbn=978-0-8139-3386-3|language=en}}</ref>.
== '''Dahi din be [[Tamali]] tingbani''' ==
Tamali nyɛla tiŋ shɛli din mali dahi pam, Dahi maa shɛŋa n-nyɛ;
* Tamali Dakurili li
*Abaaboo daa
*Piikɔna daa
*Lamashaɣu daa<ref>{{Cite web|title=Tamale central market, Ghana {{!}} Africa, Ghana, African life|url=https://www.pinterest.com/pin/382806037065419686/|access-date=2021-11-16|website=www.pinterest.com|language=en}}</ref>
*Kakpaɣiyili daa
*Guu daa (niɣi daa)
*Kalpohin daa
*Kukuo daa
*
== '''Piibupiibu jintɔri yaɣa din be Tamali''' ==
Tamali nyɛla tiŋ shɛli din mali piibupiibu yaɣa anahi; ŋan nima n-nyɛ:
# Tamali Central piibupiibu yaɣili
# Tamali North piibupiibu yaɣili
# [[Sagnarigu]] piibupiibu yaɣili<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=233|access-date=2021-11-16|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130065046/https://www.parliament.gh/mps?mp=233|url-status=dead}}</ref>
# [[Tamale South Constituency|Tamali South]] piibupiibu yaɣili
#
== '''Lahibali wuligibu teesa tuma duri''' ==
Biɛɣu kulo kam Tamali tingbani lahibaya tuma duri kuli pahirimi, Lahibaya teesanima ŋɔ pula buyi, walansi (Radio) teesanima mini ninliha kpanjɔɣu (TV) teesanima.
'''TV teesa''' shɛŋa din be Tamali n-nyɛ;
# Sagani TV
# NTV
# Zaa TV
# Might TV.
# Neesim TV
# Nasarah TV
'''Radio teesa''' shɛŋa din be Tamali n-nyɛ;
# Fiila FM 89.3 Mhz
# Radio Savanna 91.3 Mhz
# Zaa Radio 99.3 Mhz
# Bishara Radio 97.7 Mhz
# Justice FM 98.5 Mhz
# Diamond 93.7 Mhz
# North Star 92.1 Mhz
# Radio Tamale 91.7 Mhz
#Kesmi FM 107.1 MHz
#Neesim FM 100.1 MHz
#Suhupiɛlli Radio 103.3 MHz
#Gbangu FM 97.3 MHz
#Amana Radio 96.3 MHz
#123 Radio 99.7 MHz
#ABC Radio 100.9 MHz
#Angel FM 96.9 MHz
#Dagban Radio 102.5
#Kingdom Fm
#Tawasul FM 95.7
== '''Pal' dahi din be Tamali''' ==
* Tamali zaŋ chaŋ [[Bolgatanga|Bolga]] palli
* Tamali zaŋ chaŋ [[Kumahi|Kumasi]] palli
* Tamali zaŋ chaŋ Salaga palli
* Tamali zaŋ chaŋ [[Naya]] (Yendi) palli
*Tamali zaŋ chaŋ [[Nantɔŋ|Nanton]] palli
*Aboabo zaŋ chaŋ [[Nyohini]] palli
*Aboabo zaŋ chaŋ [[Choggu]] palli
*Tamali zaŋ chaŋ Daboya palli
*Tamali zaŋ chaŋ Kumbungu palli
*Tamali zaŋ chaŋ [[Tolon]] palli
*Tamali zaŋ chaŋ Ankara [Ankara|Accra] palli
== '''Fɔŋdi mini tiŋkpaŋsi''' ==
Tamali bɔba pula bu nahi zuƔu. Bɔba maa n-nyɛ Tamali-north constituency, Tamali-south constituency, Tamali-central constituency n-ti pahi Sagnarigu constituency. Fɔŋdi mini tiŋkpaŋsi ŋan be constituency nim ŋɔ ni shɛŋa n-nyɛ [[Lamashaɣu]], [[Jisonaayili]], [[Banvum|Banvim]], [[Yapalisi]], Katariga, Gumbihini, Chaŋli, Ni din kam kpalim.
: ''Yulimi [[Tamale foŋdi mini tiŋkpaŋsi|Tamale fɔŋdi mini tiŋkpaŋsi]] zaa kpɛ''
== '''Dundɔŋni Gomnanti''' ==
Tamali mali la gominanti kpeen' so bɛ ni boli meyor la ka meyor maa sani yaa pam nyɛla din be o nuu ni ka o tumdi zaani [[gominanti]]. Mayor maa nyɛla [[Ghana]] tiŋgbani zuɣulana ni pii so ka o lee kuna ka kaansili (council) kpamba ti saɣi ti o. Tɔ amaa punpɔŋɔ salo ban be Tamali yɛliya ni di tu ni di yi pa nyɛla salo zaa piibu din yɛn kpaŋsi o kpamli maa ka che n-ti li dariza. Punpɔŋɔ Tamali mayor nyɛla [[Sule Salifu|Hon. Sule Salifu]].<ref>{{Cite web|title=I will consult broadly - New Mayor of Tamale - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/i-will-consult-broadly-new-mayor-of-tamale/|access-date=2021-11-15|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> maa nyɛla din zani ti dundɔŋ ni jintɔri duu (local Parliament) ka lahi zani ti dundɔŋ ni kpamba (local executive).
== '''Dundɔŋni Gɔmnanti Kura''' ==
#Hon Sule Salifu
== '''Saha Taɣibu Tamali puuni''' ==
Tamali mali la shɛɣini mini wuuni yuuni kam puuni, ka di be koppen's climate pubu ni. Tamali saa piini la silimin goli [[April]] hali ti kpa [[September]] bee [[October]] ka di yaa be [[July]] mini [[August]] ni.
Wuuni mi piini la silimin gɔli November nti kpe April Piligu.
Tamali mali la saha di baa ayi yuuni kam puuni. Dini n nyɛ
'''Siɣili Saha'''
'''Siɣili saha ka pukpa'''riba gbandi ni bi kɔ. Saha ŋɔ, saa pilindi la mibu. Saa piligiri la silimin gɔli [[April]] zaŋ chaŋ silimin gɔli [[June]], di saha pukpariba kɔya ka biri bimbira ka shaɣu naan shɛi. Shaɣu shɛɛri la silimin gɔli [[July]] hali ni silimin gɔli [[September]] sunsuuni.
'''Wuuni Saha'''
Saha ŋɔ ka pukpariba kpuɣiri bindira.
Wuuni pilindi la silimin gɔli [[October]] saha zaŋ hali ni silimin gɔli [[April]]. Di pilindimi ni wuntaŋ yaɣi yaɣi saha din gbai silimin gɔli [[October]] haali ni silimin gɔli [[December]] sunsuuni, ka kikaa mi dɛi hali ni silimin gɔli [[March]]. Din saha walugu gba dɛɛi n zaŋ kpɛ siɣili saha.<ref>{{Cite web|title=University for Development Studies, Tamale, Ghana {{!}} Climate Change and Food Security - Academia.edu|url=https://universityfordevelopmentstudies.academia.edu/Departments/Climate_Change_and_Food_Security/Documents|access-date=2021-11-16|website=universityfordevelopmentstudies.academia.edu}}</ref> Wuuni saha nyɛla tankpagbuligu ni tooi zooi pam ka di nyɛla mori mini tihi zaa kuumi.
<center>
{{Weather box
|location = Tamale
|single line = Yes
|metric first = Yes
|Jan record high C = 40.0
|Feb record high C = 41.5
|Mar record high C = 42.7
|Apr record high C = 42.8
|May record high C = 40.2
|Jun record high C = 37.8
|Jul record high C = 35.6
|Aug record high C = 35.4
|Sep record high C = 34.8
|Oct record high C = 38.2
|Nov record high C = 39.2
|Dec record high C = 38.6
|year record high C = 42.8
|Jan high C = 35.4
|Feb high C = 36.9
|Mar high C = 37.1
|Apr high C = 35.4
|May high C = 33.6
|Jun high C = 31.1
|Jul high C = 29.8
|Aug high C = 29.2
|Sep high C = 29.9
|Oct high C = 32.2
|Nov high C = 34.8
|Dec high C = 34.9
|year high C = 33.4
|Jan mean C = 27.9
|Feb mean C = 30.1
|Mar mean C = 30.9
|Apr mean C = 29.8
|May mean C = 28.6
|Jun mean C = 26.8
|Jul mean C = 26.0
|Aug mean C = 25.8
|Sep mean C = 25.9
|Oct mean C = 27.3
|Nov mean C = 28.2
|Dec mean C = 27.5
|year mean C = 27.9
|Jan low C = 20.4
|Feb low C = 22.8
|Mar low C = 24.6
|Apr low C = 24.6
|May low C = 23.6
|Jun low C = 22.5
|Jul low C = 22.1
|Aug low C = 21.9
|Sep low C = 21.8
|Oct low C = 21.9
|Nov low C = 21.6
|Dec low C = 20.3
|year low C = 22.3
|Jan record low C = 15.0
|Feb record low C = 16.1
|Mar record low C = 18.9
|Apr record low C = 19.4
|May record low C = 18.9
|Jun record low C = 18.9
|Jul record low C = 18.3
|Aug record low C = 18.9
|Sep record low C = 18.9
|Oct record low C = 18.9
|Nov record low C = 16.1
|Dec record low C = 13.9
|year record low C = 13.9
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 4
|Feb precipitation mm = 12
|Mar precipitation mm = 48
|Apr precipitation mm = 88
|May precipitation mm = 112
|Jun precipitation mm = 146
|Jul precipitation mm = 142
|Aug precipitation mm = 198
|Sep precipitation mm = 231
|Oct precipitation mm = 92
|Nov precipitation mm = 14
|Dec precipitation mm = 3
|year precipitation mm = 1090
|unit precipitation days = 0.3 mm
|Jan precipitation days = 1
|Feb precipitation days = 1
|Mar precipitation days = 4
|Apr precipitation days = 7
|May precipitation days = 10
|Jun precipitation days = 12
|Jul precipitation days = 13
|Aug precipitation days = 15
|Sep precipitation days = 19
|Oct precipitation days = 12
|Nov precipitation days = 2
|Dec precipitation days = 1
|year precipitation days = 97
|Jan humidity = 27
|Feb humidity = 32
|Mar humidity = 45
|Apr humidity = 61
|May humidity = 70
|Jun humidity = 77
|Jul humidity = 80
|Aug humidity = 79
|Sep humidity = 80
|Oct humidity = 74
|Nov humidity = 59
|Dec humidity = 40
|year humidity = 60
|Jan sun = 266.6
|Feb sun = 237.3
|Mar sun = 251.1
|Apr sun = 231.0
|May sun = 248.0
|Jun sun = 204.0
|Jul sun = 161.2
|Aug sun = 139.5
|Sep sun = 156.0
|Oct sun = 260.4
|Nov sun = 282.0
|Dec sun = 272.8
|year sun =
|Jand sun = 8.6
|Febd sun = 8.4
|Mard sun = 8.1
|Aprd sun = 7.7
|Mayd sun = 8.0
|Jund sun = 6.8
|Juld sun = 5.2
|Augd sun = 4.5
|Sepd sun = 5.2
|Octd sun = 8.4
|Novd sun = 9.4
|Decd sun = 8.8
|yeard sun = 7.4
|source 1 = [[Deutscher Wetterdienst]]<ref name = DWD>
{{cite web
| url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_654180_kt.pdf
| title = Klimatafel von Tamales / Ghana
| work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| language = de
| access-date = 18 October 2016}}</ref>
}}
</center>
== Feera duri din be Tamali ==
Tamali nyɛla din mali feera duri pam, ka di pam nyɛla ban kpuɣiri tumtumdiba n niŋdi dinni. Di shɛŋa n-nyɛ Anashaara Tiles, Malitima n-ti pahi Wun-nam company Ltd.
: ''Krimmin pahi: [[Tamale feera duri]]''
== Banki tuma duri ==
Tamali nyɛla tiŋ sheli Banki tuma duri ni zooi pam, shɛŋa nyɛla Gomnanti ni su shɛli ka shɛŋa nyɛ salinima gba ni su shɛli. Banki shɛŋa din be Tamali n-nyɛ [[Ghana Commercial Bank Ltd]] (GCB)<ref>{{Cite web|title=Banks companies in Tamale, Ghana - Page 1 - GhPlaces|url=https://ghplaces.com/Tamale/list/banks/c-884-273-1|access-date=2021-11-17|website=ghplaces.com|archive-date=2021-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117025300/https://ghplaces.com/Tamale/list/banks/c-884-273-1|url-status=dead}}</ref>, [[National Investment Bank]] ni [[Zenith Bank]].
: ''Karimmi pahi: [[Tamale banki tuma duri]]''
: 1.Bonzali Rural Bank
: 2.Baobab Micro Finance
: 3.Agric Development Bank (ADB)
: 4.Cal Bank
: 5.Absa Bank
: 6.
== Alepile paaki ==
Alepile paaki nyɛla bɛ ni daa zali ka di yabili nyɛ din kpaŋsiri linjimanima tuma [[dunia]] tɔbu shɛli din daa ŋme m-pahiri ayi la saha (World War II). [[Matuuka yiɣirigu]] lubu shee polo daa nyɛla bɛ ni bɔ shɛli Nyohini, kamani maali ayi Nuzaa Tamali yaɣili December,1940<ref>{{Cite web|title=Tamale Airport – GACL|url=https://www.gacl.com.gh/tamale-airport/|access-date=2021-11-15|language=en}}</ref>. Tuuli Gomnanti zaŋ ti Ghana tingbani daa dihi o nuu gbana zuɣu ni bɛ mɛ airport shɛli din nyɛ din ni tooi yi Dunia luɣili kam ni di zaŋ zali linjimanima maali pinyini Tamali wulimpuhili ni di zaŋ baŋsi di sochibisi zaashee/anfaani.<ref>{{Citation|title=Tamale Airport|date=2021-10-31|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tamale_Airport&oldid=1052898804|work=Wikipedia|language=en|access-date=2021-11-15}}</ref> Di ni daa pili viɛnyɛla maa zuɣu, di daa ti chemi zali ni bɛ ni daa ŋme m-paai gomnanti di saha maa yuuni 1996 la.
== Alaafee tuma duri ==
Tamali nyɛla tiŋ shɛli din mali alaafee tuma duri pam, di shɛŋa n-nyɛ;
# KABSAD Scientific Hospital
# Kalpohini Health Centre
# Bagabaga CHPS Zone
# [[Tamale West Hospital]]<ref>{{Cite web|title=Tamale West Hospital • Hospitals - Public • Tamale, Tamale|url=https://www.medpages.info/sf/index.php?page=organisation&orgcode=301633|access-date=2021-11-19|website=www.medpages.info}}</ref>
# Tamale Central Hospital<ref>{{Cite web|title=Ghanahospitals.org|url=http://www.ghanahospitals.org/regions/district_facilities.php?r=northern&d=tamale%20municipal|access-date=2021-11-19|website=www.ghanahospitals.org|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119100443/http://www.ghanahospitals.org/regions/district_facilities.php?r=northern&d=tamale%20municipal|url-status=dead}}</ref>
# [[Lahabali kɔligu:Tamale Teaching Hospital 18.jpg|thumb|Tamale Teaching Hospital]]Tamale Teaching Hospital<ref>{{Cite web|title=Hospitals in Tamale: List of Health Facilities in Northern Region - Contact Details - YellGh.com|url=https://yellgh.com/hospitals-in-tamale-list-of-health-facilities-in-northern-region/|access-date=2021-11-19|language=en-GB|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119101913/https://yellgh.com/hospitals-in-tamale-list-of-health-facilities-in-northern-region/|url-status=dead}}</ref>
# Bilpiela Health Centre
#Kpanvo CHPS Zone
#Vittin RCH
#Malshegu CHPS Zone
#Garizegu CHPS Zone
#Lahagu CHPS
#DUNGU CHPS ZONE
#Habanna Medical Center
#Rabito Clinic
#God's care community hospital<ref>{{Cite web|title=God Cares Community Hospital, Northern|url=https://vymaps.com/GH/God-Cares-Community-Hospital-O6644165408/|access-date=2021-11-19|website=vymaps.com}}</ref>
#Nyohini clinic
#Gbambaya clinic
#Marshal Medical Centre Limited
#Mansusu Clinic and Diagnostic Centre
#St Lucy Polyclinic
#Ghoggu CHPS
#Shakinah medical center
== Tuunshɛŋa din na tumda ==
*
*
* Tamale interchange din saɣi naabu kaman vaabu pihinii pubu kobgi puuni. Tahama beni n wuhi ni tuma ŋɔ nyɛla din yɛn naai yuuni 2021 bahigu.<ref>{{Cite web|last=Bureau|first=Communications|title=Tamale Interchange 80% Complete; Tamale-Daboya Road To Be Completed In November 2023|url=https://presidency.gov.gh/index.php/briefing-room/news-style-2/1980-tamale-interchange-80-complete-tamale-daboya-road-to-be-completed-in-november-2023|access-date=2021-11-15|website=presidency.gov.gh|language=en-gb|archive-date=2021-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20211115151222/https://presidency.gov.gh/index.php/briefing-room/news-style-2/1980-tamale-interchange-80-complete-tamale-daboya-road-to-be-completed-in-november-2023|url-status=dead}}</ref>
* Tamale International Airport phase two la nyɛla beni na tumdi shɛli.
* Vitting Harbour & Mall
*
== Saamba Du' gbɛra ==
1. Picona Hotel
2. Radarch Lodge and Conference Centre
3. Miricha Hotel
4. Nim Avenue
5. Modern City Hotel
6. Sabonkudi estates
7. Regal hotel
8. Target Hills hotel
9. Pioneer lodge
10. B Sheini hotel
11. Naat guesthouse
12. Ganaa hotel
13. Global dream hotel
14. Mariam hotel
15. Walji lodge
16.Zeinabu Guest House
17.My Time Guest House
18.Gariba lounge
19.King David Lounge
== Anfoonima ==
<gallery mode="packed" widths="150" heights="200">
Lahabali kɔligu:Road, Tamale.jpg|<center>Tamali palli</center>
Lahabali kɔligu:Highway, Tamale.jpg|<center>Tamali palli daa</center>
Lahabali kɔligu:Stadium tamale2.jpg|<center>Tamali yiɣi jam paaki</center>
Lahabali kɔligu:Tamale fashion week 2020 2.jpg|<center>Tamale fashion week</center>
Lahabali kɔligu:Agriculture Factory, Tamale.jpg|<center>Agriculture Factory in Tamale</center>
Lahabali kɔligu:Tamale Teaching Hospital 4.jpg|<center>[[Tamale Teaching Hospital|Tamali ashipti titali]]</center>
Lahabali kɔligu:Tamale Airport, Northern Ghana.jpg|<center>Alapele paaki</center>
Lahabali kɔligu:Aboabo-market Tamale.jpg|<center>Abaaboo daa</center>
Lahabali kɔligu:Tamale Central.jpg|<center>Tamali sunsuuni</center>
</gallery>
== Kundivihira ==
<references responsive="" />
[[Pubu:Ghana bɔba tinzuɣa]]
[[Pubu:C-Class]]
[[Pubu:Tiŋsi]]
[[Pubu:Africa]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
6ce80a54fme932eadwzvk24mqfoa1jo
Wahab Wumbei Suhuyini
0
7277
146060
98309
2026-08-10T04:51:43Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146060
wikitext
text/x-wiki
{{ Bio }}
'''Wahab Wumbei Suhuyini''' (Dɔɣim dabisili silimiin goli [[September]] biɛɣu pihita dali yuuni 1955) nyɛla [[Ghana]] bilichini so ŋun nyɛ siyaasa nira ka daa lahi nya palimenti jintɔra zaŋ ti [[Tolon]] yaɣili jinaduu din pahiri buyɔpɔi zuɣu Ghana republic dibaa nahi la ni tuduu yaɣili palo. O nyala wabigu paati siyaaasa nira.<ref>{{cite web|url=https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5382|title=GHANA MPs|language=English|accessdate=29 June 2021|accessyear=2021|access-date=29 June 2021|archive-date=29 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629115638/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5382|url-status=dead}}</ref>
== O Piligu ni O Shikuru ==
Suhuyini nyɛla bin dɔɣi so 30 September 1955. O yila Gburimani din be Northern Region of Ghana. O daa chaŋ [[University of Education, Winneba|University of Education]], [[Winneba Senior High School|Winneba]] n-ti dɛɛ o Bachelor of Education in Ghanaian Languages shahara gban yuuni 1997.<ref name=":0" />
== O Tuma ==
• O daa nyɛla kpɛm paa zaŋ ti [[Ghanaian-Danish Community Programme]] Training (zingama tuma),[[Dalun Nawunni|Dalun]]<ref name=":0">{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2023-10-10|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref>
• O daa tum [[Ghana Education service (GES)|Ghana Education service]], [[Choggu]] JSS [[Tamali|Tamale]].<ref>{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2023-10-10|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref>
== O maŋbɛhigu ==
Suhuyini nyɛla musulimi. O mali paɣa ni bihi ayubu,<ref name=":0" />
== O Siyaasa ==
Suhuyini nyɛla ŋun niŋdi o siyaasa n-tiri Wabgu ( [[New Patriotic Party]], NPP ). Yuuni 2012, o daa kpari n bo [[Tolon constituency]] jintori kuɣu maa n-ti NPP ka daa nyɛ nasara.<ref name=":0" /> O nyɛla ninvuɣ so bɛn daa labi piigi jintɔra zaŋ n-ti Tolon piibu- piibu yaɣili Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana.
=== Yuuni 2012 piibu- piibu ===
Hon. Suhuyini nyɛla ninvuɣ so ŋun daa kpaɣiri m-bo [[Tolon (Ghana parliament constituency)]] jintɔri kuɣ zaŋ n-ti Wɔbigu paati (New Patriotic Party) yuuni [[2012 Ghanaian general election|2012 Ghana nim piibu- piibu]] ka daa di ni kalinli din yiɣisi 18, 113 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 48.89% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ lala piibu- piibu ŋɔ puuni. O daa nya la nasara ka che Umar Abdul- Razak zaŋ n-ti National Democratic Congress, Kass Abdul Latif Tuahir zaŋ n-ti IND, Ziblila Baba Issfu zaŋ n-ti PPP n-ti pahi Alhassan Adam Damba zaŋ n-ti Convention People's Party. Bɛ daa nya la kalinli din yiɣisi 15, 699, 2, 478, 398 n-ti pahi 361 gabaadaya. Ka din bɔŋɔ zani kɔbigi puuni vaabu 42.37%, 6.69%, 1.07% n-ti pahi 0.97% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ lala piibu- piibu ŋɔ puuni.<ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=Tolon Constituency Results - Election 2012 |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/northern/tolon/ |access-date=2023-11-03 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2024-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925232101/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/northern/tolon/ |url-status=dead }}</ref>
=== Yuuni 2016 piibu- piibu ===
Suhuyini nyɛla ninvuɣ so ŋun daa lahi kpaɣiri m-bo Tolon piibu- piibu yaɣili jintɔri kuɣ zaŋ n-ti New Patriotic yuuni [[2016 Ghanaian general election|2016 Ghana nim piibu- piibu]] ka daa di ni kalinli din yiɣisi 21, 782 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 50.58% ninvuɣ shɛba shɛba ban daa niŋ piibu- piibu ŋɔ puuni. O daa nya la nasara ka che Umar Abdul- Razak zaŋ n-ti [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]] ŋun daa nya kalinli din yiɣisi 20, 725 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 48.12%, jintɔra zaŋ n-ti PPP Ziblila Baba Issfu daa nya kalinli din yiɣisi 304 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 0.17% n-ti pahi jintɔra zaŋ n-ti [[Convention People's Party]] Salifu Samson Hussein daa nya kalinli din yiɣisi 254 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 0.59% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu- piibu ŋɔ ni.<ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=Tolon Constituency Results - Election 2016 |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/northern/tolon/ |access-date=2023-11-03 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209171023/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/northern/tolon/ |url-status=dead }}</ref>
== Kundivihira ==
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
<references />
[[Pubu:Siyaasa nira]]
[[Pubu:Doo]]
[[Pubu:Karim ba]]
bd0za98mhjf3xjkslons8akfkle8iyu
Sevilla
0
16081
146018
52936
2026-08-09T19:06:52Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146018
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{E-Class}}
'''Sevilla''' nyɛla gbampiɛla tiŋ' titali, din nyɛ din be [[Spain]]
== Taarihi/History ==
'''Seville''' (/səˈvɪl/ sə-VIL; Spanish: ''Sevilla'', bɛ ni yɛri shɛli [seˈβiʎa] ) nyɛla tiŋzuɣu mini tiŋa din galisi paai Andalusia zuliya tiŋgbani shɛŋa Spain puuni, ka lahi nyɛ Seville tiŋgbani zuɣu.
Di be ''River Guadalquivir'' kɔɣu naani, Iberia Peninsula southwest yaɣili.
---
'''Tiŋa mini niriba'''
Yuuni 2024, Seville tinsi ni niriba kalinli nyɛla bɛ ni mali niŋ 686,741. Ka di metropolitan yaɣili maa mali niriba kamani 1.5 million. Di nyɛla tiŋa din galisi Andalusia, ka daɣiri na Spanish tiŋgbana puuni.
Di "old town" yaɣili maa galisim nyɛ 4 square kilometres. Di puuni ka UNESCO duu din mali duunima ata be: ''Alcázar'' fɔŋ, ''Cathedral'' chiŋa, ni ''General Archive of the Indies''.
Seville Kom, ka di be Atlantic Ocean kom naai kamani 80km, nyɛla kom duu kara din be kɔɣu zuɣu tiŋa kamani Spain puuni.
Andalusia tiŋzuɣu maa kum nyɛla din kpe kuli, kamani July mini August dabsili tuuli yuɣu ni tooi paai 35°C ni pahi.
---
'''Taarihi'''
Romans nima daa pun mi li ''Hispalis''. Muslim nima ni daa di li yuuni 711 nyaaŋa, bɛ daa boli li ''Ishbiliyah''. Di daa leei ''Taifa of Seville'' zuɣu yuuna 11th century saha, Córdoba Caliphate ni daa gbaai nyaaŋa. Nyaaŋa Almoravids mini Almohads nima daa di li, hali ka Castile nima daa di li yuuni 1248.
16th century, Seville daa leei tiŋa din be Europe din galisi, dama di daa nyɛla soya din che ka Spanish nima niŋdi trans-Atlantic daabiligu ''Casa de Contratación'' ni.
Guadalquivir kɔɣu ni kom ni daa ŋmani, bɛ daa taɣi daabiligu maa chaŋ Bay of Cádiz. Yuuni 1680 ni 1717, bɛ daa taɣi ''Indies fleet'' ni ''Casa de Contratación'' zaa chaŋ Cádiz.
20th century ni, Seville daa nya Spanish Civil War yɛlha, ka lahi nya yaɣa din kpeera kamani Ibero-American Exposition yuuni 1929, ni Expo '92. Ka di daa leei Andalusia Autonomous Community tiŋzuɣu.
---
'''Yuli pili'''
Manuel Pellicer Catalán yɛliya ni "Sevilla" yuli maa yila Phoenician yuli ''Spal'' ni na, ka di gb meaning "gbunni" bee "kɔɣu yaɣili". Di lahi pili Phoenician boli ''sefela'' "plain, valley".
Romans saha bɛ daa boli li ''Hispalis''. Muslim nima saha bɛ daa taɣi li ''Išbīliya'' (إشبيلية), dama Arabic puuni /p/ ku be.
Muslim nima saha bɛ daa lahi boli li ''Ḥimṣ al-Andalus'' (حمص الأندلس), di nyɛla bɛ ni daa paai li ni Syria tiŋa Homs.
---
'''Tiŋa yɛltɔɣa: NO8DO'''
''NO8DO'' nyɛla Seville motto. Ninvuɣu shɛba yɛliya ni di gb meaning "No me ha dejado" - "O ku chɛ n ni". Di puuni "8" maa nyɛla ''madeja'' "sike".
Di yɛlimaŋli ni yɛliya ni King Alfonso X daa ti o, saha shɛli o bia Sancho IV ni daa bɔri ni o deei o nam.
Motto maa be Seville flag zuɣu, ka lahi be kom kɔbiga tɔbu shɛŋa, ni Christopher Columbus kubu Cathedral puuni
== Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu ==
*
== Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu ==
== Bomma ni nyamma soya/Economy ==
== Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government ==
== Baŋsim Bɔbu/Education ==
== Kaya ni taɣada/Culture ==
== Lahabali churi/Media ==
== Binkpɛra/Transportation ==
== Kundivihira ==
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Spain tinsi]]
[[Pubu:Tinsi]]
[[Pubu:Tiŋa]]
7ke10d26m2vtcagj6bwtgwfrg3l3s2q
146020
146018
2026-08-09T19:10:08Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146020
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{E-Class}}
'''Sevilla''' nyɛla gbampiɛla tiŋ' titali, din nyɛ din be [[Spain]]
== Taarihi/History ==
'''Seville''' (/səˈvɪl/ sə-VIL; Spanish: ''Sevilla'', bɛ ni yɛri shɛli [seˈβiʎa] ) nyɛla tiŋzuɣu mini tiŋa din galisi paai Andalusia zuliya tiŋgbani shɛŋa Spain puuni, ka lahi nyɛ Seville tiŋgbani zuɣu.
Di be ''River Guadalquivir'' kɔɣu naani, Iberia Peninsula southwest yaɣili.
---
'''Tiŋa mini niriba'''
Yuuni 2024, Seville tinsi ni niriba kalinli nyɛla bɛ ni mali niŋ 686,741. Ka di metropolitan yaɣili maa mali niriba kamani 1.5 million. Di nyɛla tiŋa din galisi Andalusia, ka daɣiri na Spanish tiŋgbana puuni.
Di "old town" yaɣili maa galisim nyɛ 4 square kilometres. Di puuni ka UNESCO duu din mali duunima ata be: ''Alcázar'' fɔŋ, ''Cathedral'' chiŋa, ni ''General Archive of the Indies''.
Seville Kom, ka di be Atlantic Ocean kom naai kamani 80km, nyɛla kom duu kara din be kɔɣu zuɣu tiŋa kamani Spain puuni.
Andalusia tiŋzuɣu maa kum nyɛla din kpe kuli, kamani July mini August dabsili tuuli yuɣu ni tooi paai 35°C ni pahi.
---
'''Taarihi'''
Romans nima daa pun mi li ''Hispalis''. Muslim nima ni daa di li yuuni 711 nyaaŋa, bɛ daa boli li ''Ishbiliyah''. Di daa leei ''Taifa of Seville'' zuɣu yuuna 11th century saha, Córdoba Caliphate ni daa gbaai nyaaŋa. Nyaaŋa Almoravids mini Almohads nima daa di li, hali ka Castile nima daa di li yuuni 1248.
16th century, Seville daa leei tiŋa din be Europe din galisi, dama di daa nyɛla soya din che ka Spanish nima niŋdi trans-Atlantic daabiligu ''Casa de Contratación'' ni.
Guadalquivir kɔɣu ni kom ni daa ŋmani, bɛ daa taɣi daabiligu maa chaŋ Bay of Cádiz. Yuuni 1680 ni 1717, bɛ daa taɣi ''Indies fleet'' ni ''Casa de Contratación'' zaa chaŋ Cádiz.
20th century ni, Seville daa nya Spanish Civil War yɛlha, ka lahi nya yaɣa din kpeera kamani Ibero-American Exposition yuuni 1929, ni Expo '92. Ka di daa leei Andalusia Autonomous Community tiŋzuɣu.
---
==== '''Yuli pili''' ====
Manuel Pellicer Catalán yɛliya ni "Sevilla" yuli maa yila Phoenician yuli ''Spal'' ni na, ka di gb meaning "gbunni" bee "kɔɣu yaɣili". Di lahi pili Phoenician boli ''sefela'' "plain, valley".
Romans saha bɛ daa boli li ''Hispalis''. Muslim nima saha bɛ daa taɣi li ''Išbīliya'' (إشبيلية), dama Arabic puuni /p/ ku be.
Muslim nima saha bɛ daa lahi boli li ''Ḥimṣ al-Andalus'' (حمص الأندلس), di nyɛla bɛ ni daa paai li ni Syria tiŋa Homs.
---
[[Lahabali kɔligu:Havana - Sevilla reading room.jpg|thumb|Havana Sevilla reading room ]]
=== '''Tiŋa yɛltɔɣa: NO8DO''' ===
''NO8DO'' nyɛla Seville motto. Ninvuɣu shɛba yɛliya ni di gb meaning "No me ha dejado" - "O ku chɛ n ni". Di puuni "8" maa nyɛla ''madeja'' "sike".
Di yɛlimaŋli ni yɛliya ni King Alfonso X daa ti o, saha shɛli o bia Sancho IV ni daa bɔri ni o deei o nam.
Motto maa be Seville flag zuɣu, ka lahi be kom kɔbiga tɔbu shɛŋa, ni Christopher Columbus kubu Cathedral puuni
== Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu ==
*
== Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu ==
== Bomma ni nyamma soya/Economy ==
== Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government ==
== Baŋsim Bɔbu/Education ==
== Kaya ni taɣada/Culture ==
== Lahabali churi/Media ==
== Binkpɛra/Transportation ==
== Kundivihira ==
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Spain tinsi]]
[[Pubu:Tinsi]]
[[Pubu:Tiŋa]]
5it7bo44lgg6esiy2bzyilabv7bh6v1
146022
146020
2026-08-09T19:17:34Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146022
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{E-Class}}
'''Sevilla''' nyɛla gbampiɛla tiŋ' titali, din nyɛ din be [[Spain]]
'''Seville''' (/səˈvɪl/ sə-VIL; Spanish: ''Sevilla'', bɛ ni yɛri shɛli [seˈβiʎa] ) nyɛla tiŋzuɣu mini tiŋa din galisi paai Andalusia zuliya tiŋgbani shɛŋa Spain puuni, ka lahi nyɛ Seville tiŋgbani zuɣu.
Di be ''River Guadalquivir'' kɔɣu naani, Iberia Peninsula southwest yaɣili.
---
'''Tiŋa mini niriba'''
Yuuni 2024, Seville tinsi ni niriba kalinli nyɛla bɛ ni mali niŋ 686,741. Ka di metropolitan yaɣili maa mali niriba kamani 1.5 million. Di nyɛla tiŋa din galisi Andalusia, ka daɣiri na Spanish tiŋgbana puuni.
Di "old town" yaɣili maa galisim nyɛ 4 square kilometres. Di puuni ka UNESCO duu din mali duunima ata be: ''Alcázar'' fɔŋ, ''Cathedral'' chiŋa, ni ''General Archive of the Indies''.
Seville Kom, ka di be Atlantic Ocean kom naai kamani 80km, nyɛla kom duu kara din be kɔɣu zuɣu tiŋa kamani Spain puuni.
Andalusia tiŋzuɣu maa kum nyɛla din kpe kuli, kamani July mini August dabsili tuuli yuɣu ni tooi paai 35°C ni pahi.
---
'''Taarihi'''
Romans nima daa pun mi li ''Hispalis''. Muslim nima ni daa di li yuuni 711 nyaaŋa, bɛ daa boli li ''Ishbiliyah''. Di daa leei ''Taifa of Seville'' zuɣu yuuna 11th century saha, Córdoba Caliphate ni daa gbaai nyaaŋa. Nyaaŋa Almoravids mini Almohads nima daa di li, hali ka Castile nima daa di li yuuni 1248.
16th century, Seville daa leei tiŋa din be Europe din galisi, dama di daa nyɛla soya din che ka Spanish nima niŋdi trans-Atlantic daabiligu ''Casa de Contratación'' ni.
Guadalquivir kɔɣu ni kom ni daa ŋmani, bɛ daa taɣi daabiligu maa chaŋ Bay of Cádiz. Yuuni 1680 ni 1717, bɛ daa taɣi ''Indies fleet'' ni ''Casa de Contratación'' zaa chaŋ Cádiz.
20th century ni, Seville daa nya Spanish Civil War yɛlha, ka lahi nya yaɣa din kpeera kamani Ibero-American Exposition yuuni 1929, ni Expo '92. Ka di daa leei Andalusia Autonomous Community tiŋzuɣu.
=== ---Taarihi; ===
Yɛltɔɣa yɛliya ni Hercules (Heracles) n-nyɛ tiŋa maa tuuli nambu. Bɛ lahi boli o Melqart - Phoenicia nima Nyɛvuu. Bɛ yɛliya ni o daa tɔɣi Strait of Gibraltar chaŋ Atlantic, ka daa kpa daabiligu duunima Cádiz mini Seville saha ŋɔ.
Tiŋa maa tuluɣili daa be "Cuesta del Rosario" jaangbo yaɣili. Di daa pili BC yuuni 8th. Saha ŋɔ Seville daa be kɔɣu Guadalquivir la puuni island.
Archaeology nima ni daa gbubi yuuni 1999, bɛ daa nya niriba niŋbu shɛhirili Real Alcázar bini nɛma puuni din yi BC yuuni 8th–7th.
Phoenicia nima mini Tartessians nima, ban daa nyɛ pre-Roman Iberia nima, daa boli li Hisbaal. Bɛ n-daa dii di Guadalquivir Valley saha ŋɔ.
Romans saha bɛ daa boli li Hispal ka nyaaŋa leei Hispalis. Hispalis daa leei daabiligu mini tuma duu kara zuɣu Hispania puuni. Ka Italica - saha ŋɔ Santiponce, din daa nyɛ Roman namdiba Trajan mini Hadrian dɔɣim shee, daa nyɛ Roman nima yiŋsi. A yi kana Santiponce mini Carmona a ni tooi nya Roman yela pam.
Seville puuni Roman yɛltɔɣa shɛŋa din be na zuŋɔ:
Metropol Parasol bini nɛma puuni Antiquarium
Kom kɔɣu tuhi shɛŋa
Duu taafira tɔbu ata Mármoles Street
La Alameda de Hércules tɔbu nima
Patio de Banderas yaɣili Cathedral sani
Tiŋa bini maa daa tuuli kpɛhi Julius Caesar saha, amaa Moor nima n daa labi mɛ li.
Roman nima nyaaŋa, Germanic zuliya nima - Vandals, Suebi, ni Visigoths - daa di Hispania Baetica 5th mini 6th century.
Middle Ages - Tuma saha
Islam nima ni daa di Iberia Peninsula nyaaŋa, Musa ibn Nusayr daa di Seville (Spalis) yuuni 712 summer naa. Ammaa bɛ daa labi di li yuuni 713 July, o bia Abd al-Aziz ibn Musa ni, dama Visigoths nima ban daa chɛ li chaŋ Beja daa labi.
Wali of Al-Andalus - Umayyad Caliphate tiŋgbani kpɛma daa be Seville hali ni yuuni 716. Nyaaŋa bɛ daa taɣi li chaŋ Córdoba.
Yuuni 9th century sunsuuni, Vikings nima daa kpɛ Seville (Ishbīliya) ka saɣi li. Bɛ daa paai 25th September 844, ka di li 1st October, ka be di ni dabsili 40 ka chɛ li.
Umayyad saha, niriba pam daa nyɛla Muslim nima - Muladi, ka Christian mini Jewish nima gba be.
Hali ni Almohads nima ni daa naan yi na yuuni 12th century, Seville daa lahi nyɛla Christian Archbishop so shɛli - Christian nima kpɛma Al-Andalus puuni.
Yuuni 1023 nyaaŋa, fitna of al-Andalus nyaaŋa, Abbadid zuliya daa kpai Taifa kingdom ka di tiŋzuɣu be Seville. Di daa leei bɔhimbu mini sabbu yaɣili. Almoravids nima daa di li yuuni 1091.
Almohads nima daa di li 17th January 1147. Bɛ daa labi mɛ tiŋa maa pam. Yuuni 12th century naabu, tiŋa bini maa puuni niriba daa paai 80,000.
Castile nima ni di li
Yuuni 13th century, King Ferdinand III daa kpaŋsi o tɔbu ka kpa Seville 1247. O daa kpa kom zuɣu ka chɛ ka tiŋa maa ku tooi nya sɔŋsim. Tiŋa maa daa ti o nuu yuuni 1248 23rd November, yuun' 15 tɔbu nyaaŋa. Di ni daa tiŋa niŋda maa nyɛla niriba pam ni daa chɛ tiŋa maa.
Castile nima ni daa di li nyaaŋa, tiŋa maa daa lahi yiɣisi. Bɛ daa mɛ duunima pam - chiŋa kamani Seville Cathedral din daa pili 15th century Gothic nahingbaŋ ni. Moor nima duunima pam bɛ daa taɣi li leei Christian chiŋa. Moor nima fɔŋ maa daa leei Castile nam kpɛma yiŋa, ka nyaaŋa bɛ daa mɛ Alcázar - saha ŋɔ Spanish namdiba lahi diri di zuɣusaa Seville.
==== '''Yuli pili''' ====
Manuel Pellicer Catalán yɛliya ni "Sevilla" yuli maa yila Phoenician yuli ''Spal'' ni na, ka di gb meaning "gbunni" bee "kɔɣu yaɣili". Di lahi pili Phoenician boli ''sefela'' "plain, valley".
Romans saha bɛ daa boli li ''Hispalis''. Muslim nima saha bɛ daa taɣi li ''Išbīliya'' (إشبيلية), dama Arabic puuni /p/ ku be.
Muslim nima saha bɛ daa lahi boli li ''Ḥimṣ al-Andalus'' (حمص الأندلس), di nyɛla bɛ ni daa paai li ni Syria tiŋa Homs.
---
[[Lahabali kɔligu:Havana - Sevilla reading room.jpg|thumb|Havana Sevilla reading room ]]
=== '''Tiŋa yɛltɔɣa: NO8DO''' ===
''NO8DO'' nyɛla Seville motto. Ninvuɣu shɛba yɛliya ni di gb meaning "No me ha dejado" - "O ku chɛ n ni". Di puuni "8" maa nyɛla ''madeja'' "sike".
Di yɛlimaŋli ni yɛliya ni King Alfonso X daa ti o, saha shɛli o bia Sancho IV ni daa bɔri ni o deei o nam.
Motto maa be Seville flag zuɣu, ka lahi be kom kɔbiga tɔbu shɛŋa, ni Christopher Columbus kubu Cathedral puuni
== Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu ==
*
== Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu ==
== Bomma ni nyamma soya/Economy ==
== Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government ==
== Baŋsim Bɔbu/Education ==
== Kaya ni taɣada/Culture ==
== Lahabali churi/Media ==
== Binkpɛra/Transportation ==
== Kundivihira ==
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Spain tinsi]]
[[Pubu:Tinsi]]
[[Pubu:Tiŋa]]
79ixgjw3rahbldhspm4behowsbnbviw
William Ofori Boafo
0
17363
146061
98548
2026-08-10T04:59:41Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146061
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''William Ofori Boafo''' (bɛ dɔɣi o la silimin goli December 30, 1946) nyɛla [[Ghana]] alikaale nira mini siyaasa nira. Ŋuni n daa nya jintɔri zaŋ n-ti [[Akropong]] piibupiibu yaɣali din be [[Eastern region]] ,[[Ghana]] jinaduu din daa pahiri anahi, anu ni ayobu Ghana.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=114|title=Ghana MPs – MP Details – Boafo, William Ofori|website=www.ghanamps.com|access-date=January 30, 2020|archive-date=January 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114080329/http://ghanamps.com/mps/details.php?id=114|url-status=dead}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.ghananewsagency.org/politics/boafo-to-seek-re-election-25347|title=Members of Parliament in Ghana}}</ref>
== Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim bobu ==
Boafo nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so silimin goli December 30, 1946. O nyɛla ŋun yina Akropong, tiŋ ŋan be Eastern region, Ghana.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.ghananewsagency.org/politics/boafo-to-seek-re-election-25347|title=Member of Ghana parliament}}</ref><ref name=":0" /> O nyɛla [[University of Ghana]] shikuru bil' kuro.<ref name=":0" /> O daa deela o shɛhirili gbaŋ din nya Bachelor of Law degree la univɛsiti maa.<ref name=":0" /> This was in 1969.<ref name=":0" /> O lahi nyɛla Ghana School of Law shikuru bil' kuro, ka o daa lahi bohim di ni ka deei o alikaale shɛhirili gbaŋ din nya [[Bachelor of Laws|Bachelor of Law]] degree.<ref name=":1" /> This was also in 1970.<ref name=":0" />
== Tuma ==
Boafo nyɛla alikaale biŋ.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> O daa nyɛla ŋun be Onimpa Akouku & Company.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Siyaasa tuma ==
Boafo nyɛla ŋun be [[New Patriotic Party]].<ref name=":0" /><ref name=":2" /> O daa nyɛla jintɔri ŋun daa be jinaduu din daa pahiri anahi, anu, ayobu ni ayopɔin din daa kuli niŋ ka o kpe jinaduu tum silimin goli January 2005.<ref>{{Cite web|title=Ghana MPs – MP Details – Boafo, William Ofori|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=114|access-date=July 6, 2020|website=www.ghanamps.com|archive-date=January 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114080329/http://ghanamps.com/mps/details.php?id=114|url-status=dead}}</ref> O daa kpaɣiri labi bo jintɔri tali piibupiibu kam din daa niŋ Akropong piibupiibu yaɣali ka di di zaa. Ŋuni n daa kuli za' n-ti o yaɣali hali yuuni 2021.<ref name=":3">{{Cite web|title=Ghana Parliament member William Ofori Boafo|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=40|access-date=July 6, 2020|website=www.ghanaweb.com|archive-date=July 7, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707000527/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=40|url-status=dead}}</ref> He was a committee member for Defence and interior, Standing Orders<ref name=":1" />
== Piibupiibu ==
Boafo daa tuui Akropong piibupiibu yaɣali ŋɔ jintɔri tali yuuni 2004 Ghana piibupiibu maa ni.<ref name=":4">{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2004 Results – Akwapim North Constituency|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/eastern/92/index.php|access-date=August 6, 2020|website=Ghana Elections – Peace FM|archive-date=August 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230826104051/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/eastern/92/index.php|url-status=dead}}</ref><ref name=":5">{{Cite book|title=Elections 2004; Ghana's Parliamentary and Presidential Elections|publisher=Electoral Commission of Ghana; Friedrich Ebert Stiftung|year=2005|location=Accra|pages=152}}</ref> He won on the ticket of the [[New Patriotic Party]].<ref name=":4" /><ref name=":5" /> O yaɣali ŋɔ daa pahila kuɣusi pishi ni ayi shɛli New Patriotic Party ni daa di kuɣusi pihita ayi'ka puuni Eastern Region.<ref name=":3" /> New Patriotic Party daa dila kuɣu bobigu ka mani kuɣusi kobigi ni pihita ayi'ka kuɣusi kobishii ni pihita ni.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2004 Results – President|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/president/index.php|access-date=August 6, 2020|website=Ghana Elections – Peace FM|archive-date=November 6, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231106102817/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/president/index.php|url-status=dead}}</ref> O daa diya ni vooti gbaŋ tuhi pishi ni yini ni kobisiyobu ni pihinu ni anu (21,655), vooti gbaŋ tuhi pihita ni anahi ni kobishii yin'ka (34,199) puuni ka di yiɣisi vaabu pihiyobu ni ata ni chɛnji (63.3%) kobigi puuni.<ref name=":4" /><ref name=":5" /> Bɛ daa piigi o mi ka che Ohene Nyarkoh, [[People's National Convention (Ghana)|People's National Convention]] jintɔri bɔra, Richie Agyemfra-Kumi, [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]] jintɔri bɔra, Kwabena Awuku-Lokko, [[Convention People's Party]] jintɔri bɔra ni Ronni Nanan Esi Botsio ŋun daa nya zangama jintɔri bɔra.<ref name=":4" /><ref name=":5" /> These obtained 0%, 28.9%, 3.7% and 4% respectively of total valid votes cast.<ref name=":4" /><ref name=":5" />
Yuuni 2008, o daa zani n-ti [[New Patriotic Party]] ka di.<ref name=":6">{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2008 Results – Akwapim North Constituency|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/eastern/92/index.php|access-date=August 6, 2020|website=Ghana Elections – Peace FM|archive-date=August 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230826051300/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/eastern/92/index.php|url-status=dead}}</ref><ref name=":7">{{Cite book|title=Ghana Elections 2008|publisher=Friedrich Ebert Stiftung|year=2010|location=Ghana|pages=86}}</ref> O yaɣali maa pahila kuɣusi pishi yin'ka shɛli [[New Patriotic Party]] ni daa di kuɣusi pihita ayi'ka puuni [[Eastern Region (Ghana)|Eastern Region]].<ref name=":3" /> [[New Patriotic Party]] daa di kuɣusi din bi zooi ka mani kuɣusi kobigi ni diba awɔi kuɣusi kobishii ni pihita puuni.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2008|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/index.php|access-date=August 6, 2020|website=Ghana Elections – Peace FM}}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> O daa diya ni vooti gbaŋ tuhi pishi ni kobishii ni pihinahi ni anu (20,245) vooti gbaŋ tuhi pihita ni anahi ni kobisita ni pihinu (34,350) puuni ka di yiɣisi vaabu pihiyobu ayi'ka ni chɛnji (58.94%).<ref name=":7" /><ref name=":6" /> Bɛ daa piigi o mi ka che Hawa Isaka, [[People's National Convention (Ghana)|People's National Convention]] jintɔri bɔra, Anthony Gyampo, [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]] jintɔri bɔra, Augustus Osae-Akonnor, [[Convention People's Party]] jintɔri bɔra, ni Samuel Apenteng ŋun daa nya zangama jintɔri bɔra.<ref name=":6" /><ref name=":7" /> Bɛ vooti ŋɔ daa yiɣisi la 0.85%, 30.64%, 6.75% ni 2.82% ka mani bɛ yuya ni pɔ' n doya shɛm maa.<ref name=":6" /><ref name=":7" />
== Maŋmaŋa biɛhigu ==
Boafo niŋ amiliya ka dɔɣi bi' yino. O nyɛla dolodolo nira ka chani [[Presbyterian]] choochi.<ref name=":0" />
== Kundivihira ==
<references />
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:1946 births]]
[[Pubu:New Patriotic Party politicians]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:University of Ghana alumni]]
[[Pubu:Politicians from Eastern Region (Ghana)]]
[[Pubu:Ghana School of Law alumni]]
[[Pubu:20th-century Ghanaian lawyers]]
[[Pubu:Ghanaian MPs 2005–2009]]
[[Pubu:Ghanaian MPs 2009–2013]]
[[Pubu:Ghanaian MPs 2013–2017]]
[[Pubu:Ghanaian MPs 2017–2021]]
o8vzw094sznwqskl26anuozkddhekx8
Navrongo Senior High School
0
17910
146031
136479
2026-08-09T22:50:05Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146031
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Navrongo Senior High School''' nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be [[Navrongo]] ka di nyɛ bini daa zali shɛli silimi gɔli September yuuni 1960 ka di nyɛla Ghana tuuli Gomlanti Osagyefo Dr. [[Kwame Nkrumah]]. Bi daa bolili la '''President's College'''. Gomlanti maa daa yɛli o niya ni lala shikuru maa ni lɛbi shikuru karili north yaɣali ŋɔ ka yɛli ni o ni zaŋ o zaŋsim ni di zoobu ni.<ref>{{Cite web|last=Online|first=Africa Schools|title=NAVRONGO SENIOR HIGH - News - Gallery - Videos - Events|url=http://www.africaschoolsonline.com/institute.php?ins_id=55|access-date=2026-05-01|website=www.africaschoolsonline.com}}</ref> Di daa nyɛla bini pa bolidi shɛli '''Navrongo School (NAVASCO)'''. Bi matcot nyɛla bani, di nyɛla Northern Ghanaian anfooni kpani din wuhiri nam, yaa ni toontali. Shikuru maa taachi n nyɛ <nowiki>''LUX BOREALIS''</nowiki> Latin ni m bala. Ka di gbɛni nyɛ neesim n ti North yaɣali( light of the north). Bi bolidi bi shikuru bihi kura maa NABIA ka di gbɛni nyɛ tiŋbihi.<ref>{{Cite web|title=Ghana Broadcasting Corporation|url=https://www.gbcghana.com/1.8591533|access-date=2026-05-01|website=www.gbcghana.com|archive-date=2025-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125143113/https://www.gbcghana.com/1.8591533|url-status=dead}}</ref>
== Biɛhisi Shɛi ==
Navrongo nyɛla shikuru shɛli din pahi northern Ghana shikuru shɛŋa di gahim ka yi di ko di yi kana duri maa polo, din nyɛ talahi ka bi tooi kpehiri bihi pam. Di nyɛla din nyɛ Upper East shikuru kurili ka nyɛ gomlanti secondary shikuru shɛli din yi di ko ka nagban kpeeni kana, di nahi nyɛla ni pahi shikuruti ayobu northern Ghana din yi di ko. Yuuni 1979s, di daa nyɛla din yi polo ka di nyɛ bi pukparim baŋsim ka de nyɛ Mr. MacDonald ŋun daa nyɛ veteran Britain Educator kpaŋmaŋni.<ref>{{Cite web|title=Navasco – The great school {{!}} Ghanaian Chronicle|url=http://thechronicle.com.gh/navasco-the-great-school|access-date=2026-05-01|website=thechronicle.com.gh|language=en-US}}</ref> Shikuru maa nyɛla di mali mɔɣili ka bi malili n kuri bi kobu bukaata no Orchard din ka kantiŋ ka chɛ bi chapel maa. Shikuru maa nyɛla din niŋ zuɣusuŋ ka mali akanima zaŋ ti pukparim ka karimbanima mini ban pa karimbanima nyɛ ban kora dini. Bi mali dɛma dɛmbu shɛi ka bi boli kasadjan Sport Stadium. Bi mali kariŋzoŋ ka bi boli MacDonald Hall ka di nyɛla bi laɣimgu mini dɛma dɛmbu shɛi. Shikuru maa du shɛli bini boli Library nyɛla din suŋ shikuru maa mini tiŋgbani maa.yuun gbaliŋ. NAVASCO Workshop nyɛla din kpaŋdimaŋ ka bini ʒɛri bin shɛŋa n kperi shikuru maa ni bi yaɣala. Diyi kana Capinta tali bɛi weldertali tuma n ti shikuru maa bin yɛra maa pam nyɛla din niŋdi workshop maa puuni. Yuuni 2025 la puuni bi daa nyɛla ban mali shikurubihi biɛhigu shɛi pia ni anahi, din n daa nyɛ Kwegyir Aggrey, John F. Kennedy, Livingtone, Abatey, Ferguson, Garvey, Guggisberg, Nkrumah, Volta, and Abavana halls zaa nyɛla bidibisi biɛhigu shɛi. Slessor, Tono, Independence, and Luther King halls mi nyɛ bipuɣisi biɛhigu shɛi. Saha ŋɔ Shikuru bihi kura mini gomlanti nyɛla ban naagi karinzoŋ fin nyɛ giraminsa, NAVASCO Clinic ni Abavana ICT centre.
== Bɔhimbu Yaɣa ==
NAVASCO nyɛla ban niŋ baŋsim tabibi yaɣa kama Agricultural Science, General Science General Business, General Arts, Visual Arts and Home Economics. Shikuru bihi mali soli ni bi piigi baŋsim yaɣa shɛli bini bora lala baŋsima ni ŋɔ puuni. Shikuru maa nyɛla din mali Science Laboratory din mali bohimbu binyɛra ni shikuru maa pu ni ka shikurubihi ban bohindi Science tabibi maa tooi mali bini bohim shɛli karizoŋni maa n tumdi tuma. Debating society nyɛla din yoogi n ti shikurubili kam amaa ban galisi di puuni nyɛla General Arts baŋsim yaɣali shikuru bihi ka bi tooi mali n bohindi fila di zamani.<ref>{{Cite news|date=2016-05-23|title=NAVASCO overpowers AWESCO to win in Upper East debate - No Yawa|language=en-US|work=No Yawa|url=http://noyawagh.com/events/navasco-overpowers-awesco-win-upper-east-debate/|access-date=2026-05-01|archive-date=2016-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613172507/http://noyawagh.com/events/navasco-overpowers-awesco-win-upper-east-debate/|url-status=dead}}</ref> Shikuru ŋun nyɛla tidu ŋɔ na yaɣa siyaasa nim pam ni naagi shikuru shɛli. Karimba nim ban gahim nyɛla ban wuhi NAVASCOshɛba n nyɛ Maths teacher so ŋun daa di pinil, Samuel Gaewu mini Ayi Kwei Armah ŋun daa wuhi ni maa yuuni 1960s sunsuni.
== Shikurubihi. ==
NAVACO nyɛla niriba ni piiri shikuru shɛli pam ka nyɛ din bɛ tooini n ti shikuru bihi pam north yaɣali mini tiŋgbani ŋɔ zaa. Ka di daliri nyɛmi bini mali kpaŋmaŋ zaŋ chaŋ bi baŋsim bobu polo, shikurubihi maa biɛhigu mini milinsi, mini bi biɛhi suma polo.<ref>{{Cite web|last=Appiah|first=Salomey|date=2013-03-22|title=Salomey Reports: WAEC honours students for excellence Daily Graphic March 15, 2013|url=https://salomeyappiah.blogspot.com/2013/03/waec-honours-students-for-excellence.html|access-date=2026-05-01|website=Salomey Reports}}</ref> Shikurubihi ban chaŋ ni nyɛla ban pahira yuuni kam. NAVASCO nyɛla ban mali kalinli gahindili shɛli bini mali n tiri bi shikurubihi ka bi boli Folios. Shikurubili kam malila o kalinli so ka kalinli yini. Shikurubihi kura maa nyɛla ban mali Folios number nim maa n mali baŋdi taba. Lala folios system ŋɔ nyɛla din wuhiri ŋun daŋ chaŋ NAVASCO ka di nyɛla bini niŋdi li shɛma maa zuɣu. Shikuru maa nyɛla din mali Shikurubihi kura ban bɛ UK,<ref>{{Cite web|title=OLD NAVASCANS UNION, UK|url=http://www.schoolius.com/school/100879636704726/OLD%20NAVASCANS%20UNION,%20UK|access-date=2026-05-01|website=www.schoolius.com|language=en|archive-date=2017-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202070039/http://www.schoolius.com/school/100879636704726/OLD%20NAVASCANS%20UNION,%20UK|url-status=dead}}</ref> North American mini East Asia.
== Toontali ==
J.k. Fiegbor n daa nyɛ di tuuli Headmaster. Ka ban doya ŋun daa nyɛ ban doli o nyaaŋa, Agyemang Dickson, Crawford n ti pa Mr. C. G. MacDonald ŋun daa nyɛ sokam ni mi headmaster so. O daa nyɛla ŋun zaŋ o shikuru bihi maa m mɛ MacDonald hall, luɣu shɛŋa shikurubihi maa ni laɣinda. O kpaŋmaŋ ni Mathematics tabibi baŋsim yaɣali daa nyɛla din yaligi ka daa nyɛ din daa yoogi soli n ti shikurubihi pam ban daa mali baŋsim ka bori ni bi yaligi bi Maths baŋsim yaɣali ka tooi chaŋ tooni . Mr. Adenze Kangah mini Mr. Alosius Alexis Abem gba daa nyɛla headmaster shɛba sokam ni ms hishikuru maani yuuni 1980s maa puuni poi ka Madam Katumi daa nyɛ ŋun piligi tuma yuuni 1990s o niya daa nyɛmi ni o kpaŋsi biɛhisuŋ ka kpaŋsi baŋsim. Mr. Tangonyire daa nyɛla ŋun dɛigi yuuni 2000s maa ni. Saha ŋɔ NAVASCO nyɛla Madam Mercy Baba Chuweh ni pa nyɛ shɛli toondana.
== Shikurubihi kura ==
North yaɣali baŋdi kuɣula nyɛla ban naagi shikuru ŋɔ. Shɛba gba daa nyɛla ban yi Southern yaɣali Ghana puuni. Asazani ban nyɛ shikurubihi kura maa shɛba n nyɛ:
* [[Samson Lardy Anyenini]]
* [[Joseph Yieleh Chireh]]
* [[Hawa Yakubu]]
* Paul Afoko
* [[James Agalga]]
* [[Cletus Avoka]]
* John Ndebugre
* Gheysika Agambila
* [[Martin Amidu]]
* [[Haruna Iddrisu]]
* [[Ambrose Dery]]
* Issaku Salia
* Misbahu Mahama Adams
* [[Abdul-Rauf Tanko Ibrahim]]
* Adam Mahama
* [[Gaaga Akayeri Azitariga]]
* Henry Anthony Kwofie
* Gbiel Simon Suurbaareh
* Samuel Marful-Sau<ref>{{Cite web|title=DSpace Repository :: Home|url=https://repository.parliament.gh/|access-date=2026-05-01|website=repository.parliament.gh}}</ref>
* Michael Samson-Oje<ref>{{Cite web|title=ghananewsagency.org|url=https://forsale.godaddy.com/forsale/ghananewsagency.org?utm_source=TDFS_BINNS2&utm_medium=parkedpages&utm_campaign=x_corp_tdfs-binns2_base&traffic_type=TDFS_BINNS2&traffic_id=binns2&oref=https://en.wikipedia.org/|access-date=2026-05-01|website=forsale.godaddy.com|language=fr|archive-date=2025-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20251222225926/https://forsale.godaddy.com/forsale/ghananewsagency.org?utm_source=TDFS_BINNS2&utm_medium=parkedpages&utm_campaign=x_corp_tdfs-binns2_base&traffic_type=TDFS_BINNS2&traffic_id=binns2&oref=https://en.wikipedia.org/|url-status=dead}}</ref>
* Henry Ford Kamel
* Roland Agambire<ref>{{Cite web|last=kikitek.blogspot.com|title=How Roland Agambire rose from Grass To Grace.|url=http://kikitek.blogspot.com/2015/02/how-roland-agambire-rose-from-grass-to.html|access-date=2026-05-01}}</ref>
* [[Amin Alhassan]]
== Taarihi ==
[[Category:High schools in Ghana]]
[[Category:Upper East Region]]
[[Category:Educational institutions established in 1960]]
[[Category:1960 establishments in Ghana]]
== Kundivihira ==
<references />
c7jjmq57jz8638b3ow0gyppdd5nniab
Yaw Osei Adutwum
0
18367
146064
132974
2026-08-10T05:15:34Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146064
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{E-Class}}
'''Dr. Yaw Osei Adutwum''' nyɛla [[Ghana]] [[siyaasa]] nira ka lahi be "Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana" , o zani mi n-ti [[Bosomtwe Constituency]] din be [[Ashanti Region]],<ref name=":2">{{Cite web |title=Yaw Osei Adutwum, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163 |access-date=2023-09-13 |website=www.ghanaweb.com}}</ref> o daa zani mi ti wɔbigu paati ([[New Patriotic Party]]).<ref name=":1">{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=90|access-date=2023-04-24|archive-date=2023-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231214022812/https://www.parliament.gh/mps?mp=90|url-status=dead}}</ref> O nyɛla bɛ ni mi so ka o tooi chirigiri n-wuhiri shikuru bihi amaa ka wuhibu n-dii nyɛ o tuma.<ref>{{Cite web|title=Yaw Adutwum teaches Kwaso JHS students in an unannounced visit|url=https://www.myjoyonline.com/news/education/yaw-adutwum-teaches-kwaso-jhs-students-in-an-unannounced-visit/|access-date=2020-12-07|website=MyJoyOnline.com|language=en-US|archive-date=2020-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105112617/https://www.myjoyonline.com/news/education/yaw-adutwum-teaches-kwaso-jhs-students-in-an-unannounced-visit/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=14 May 2019|title=Leading by example: Dep Education Minister takes students through Maths class|url=https://www.myjoyonline.com/leading-by-example-dep-education-minister-takes-students-through-maths-class/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-30|website=MyJoyOnline.com|language=en-US}}</ref> Silimiin goli March dabaa anu yuuni 2021, tiŋgbani zuɣulana Nana Akufo-Addo daa piigi o la "Minister of Education".<ref>{{cite web |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Akufo-Addo-swears-in-the-first-batch-of-Ministers-1196833 |website=Akufo-Addo swears in the first batch of Ministers |access-date=19 March 2021|title=Akufo-Addo swears in the first batch of Ministers |date=5 March 2021 }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-05-19|title=We're on course with TVET promotion – Education Minister|url=https://citinewsroom.com/2021/05/were-on-course-with-tvet-promotion-education-minister/|access-date=2021-05-21|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|title=STEM education key feature in model schools — Education Minister|url=https://www.graphic.com.gh/news/education/ghana-news-stem-education-key-feature-in-model-schools-education-minister.html|access-date=2021-05-30|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref>
== O piligu mini o shikuru baŋsim bɔbu ==
O zooi la tiŋa yuli booni Jachie din be Ashanti region, Ghana tiŋgbani ni.<ref name=":0" /> Dr. Yaw Osei Adutwum mali la shɛhira gbaŋ din nyɛ "bachelor's degree din n jɛndi Land Economy (Business Administration with a major in Real Estate)", o daa deei li la Kwame [[Nkrumah University of Science and Technology]] saha shɛli o ni daa yɛn chaŋ tingban shɛli din yuli booni USA ka lahi mali "master's degree in Education Management, o daa deei li la University of La Verne nima sani, ka daa lahi deei "PhD in Educational Policy, Planning and Administration" University of Southern California.<ref name="Hon. Dr. Yaw Osei Adutwum">{{Cite web|url=http://moe.gov.gh/index.php/profile/hon-dr-yaw-osei-adutwum/|title=Hon. Dr. Yaw Osei Adutwum|website=Ministry of Education|language=en-US|access-date=2019-05-25|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525204406/http://moe.gov.gh/index.php/profile/hon-dr-yaw-osei-adutwum/|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Osei Adutwum, Yaw|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5317|access-date=2020-12-07|website=www.ghanamps.com|archive-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714062701/http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5317|url-status=dead}}</ref><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|title=Yaw Osei Adutwum, Biography|url=https://mobile.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163|access-date=2023-11-01|website=mobile.ghanaweb.com}}</ref>O lahi nyɛla [[Kumasi High School]] din be Ashanti Region-Ghana karimbi kurili,ni ka o daa deei o "Advanced level education" shɛhira gbaŋ.<ref>{{Cite web|date=2020-08-03|title=PERSONALITY PROFILE. CoEWJ Interview with Dr. Yaw Osei Adutwum, Deputy Minister for Education. MP, Bosomtwe Constituency. » Colleges of Education News Portal|url=https://coenewsportal.com/?p=972|access-date=2020-12-29|website=Colleges of Education News Portal|language=en-US|archive-date=3 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003205939/https://coenewsportal.com/?p=972|url-status=dead}}</ref>
== Tuma ==
Silimin gɔli September yuuni 2004, o daa kpa "New Designs Charter Schools" din be Carlifonia, USA.<ref>{{cite web|url=https://lasentinel.net/president-of-new-designs-charter-school-dr-yaw-adutwum-talks-about-educational-success.html|title=President of New Design Charter Schools Talls about my educational success|access-date=2023-09-06}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyiboke |first=Amen |date=March 23, 2016 |title=President of New Designs Charter School Dr. Yaw Adutwum talks about educational success |url=https://lasentinel.net/president-of-new-designs-charter-school-dr-yaw-adutwum-talks-about-educational-success.html |access-date=28 July 2023 |website=Los Angeles Sentinel}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bulmuo |first=Bruce Misbahu |date=12 February 2022 |title=Dr. Yaw Osei Adutwum: A renowned educationist and minister of excellence |url=https://www.modernghana.com/news/1139212/dr-yaw-osei-adutwum-a-renowned-educationist.html |access-date=28 July 2023 |website=Modern Ghana}}</ref>
Pɔi ni dina, o daa nyɛla ŋun tumdi laasabu malibu yaɣili mini kompiuta tabiibi yaɣili karimba tali n-tiri "[[Manual Arts High School]]", yuun pia ka o daa wuhi li. Lala saha ŋɔ o da kpa "[[International Studies Academy]]" din yina ni di ti wumsi bihi ni shikuru baŋsim mini biɛhigu yɛltɔɣa.<ref>{{Cite web |title=Yaw Osei Adutwum, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163 |access-date=2023-09-13 |website=www.ghanaweb.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-10-28 |title=The Minister - Ministry of Education Ghana |url=https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |access-date=2023-09-13 |language=en-US |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195143/https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nartey |first=Laud |date=2021-01-12 |title=Make Adutwum the substantive Education Minister – Send Gh to Akufo-Addo |url=https://3news.com/make-adutwum-the-substantive-education-minister-send-gh-to-akufo-addo/ |access-date=2023-07-28 |website=3News.com |language=en-US |archive-date=2023-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728194253/https://3news.com/make-adutwum-the-substantive-education-minister-send-gh-to-akufo-addo/ |url-status=dead }}</ref> Ŋun daa lahi nyɛ laasabu malibu karimba kpɛma zaŋ n-ti USC/Manual Arts Neighborhood Academic Initiative (NAI).<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=2020-10-28 |title=The Minister - Ministry of Education Ghana |url=https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |access-date=2023-09-13 |language=en-US |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195143/https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |url-status=dead }}</ref> .O daa lahi be la National Research for Career and Technical ni daa pii shɛba ni bɛ be farigu deebu ni ni di soŋ lɛbigi tiŋgbani tuma mini nuuni tuunbaŋsim Zaŋ chaŋ "High" shikuruti mini Collɛji nima ni.<ref>{{Cite web |title=Yaw Osei Adutwum, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163 |access-date=2023-09-13 |website=www.ghanaweb.com}}</ref><ref name="Hon. Dr. Yaw Osei Adutwum" /><ref>{{Cite web |last=Online |first=Peace FM |title=Meet Dr Yaw Osei Adutwum: The Teacher And Chief Servant |url=https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/202102/439850.php |access-date=2023-07-28 |website=Peacefmonline.com - Ghana news |archive-date=2023-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728194253/https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/202102/439850.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Abisoye |first=Adeyiga |date=2022-05-03 |title=Dr. Yaw Osei Adutwum: Making Strides in Ghana’s Educational Sector |url=https://www.africanleadershipmagazine.co.uk/dr-yaw-osei-adutwum-making-strides-in-ghanas-educational-sector/ |access-date=2023-07-28 |website=African Leadership Magazine |language=en-US}}</ref>
Silimin gɔli September dabaa awɔi dali yuuni 2021, Dr. Yaw Osei Adutwum nyɛla bɛn daa piigi so pahi "Advisory Board of the Capacity Building Center (CBC) din nyɛ shikuru baŋsim mini lahabali tibu bɔhimbu ka be [[University of California, Los Angeles]] (UCLA).<ref>{{Cite web|url=https://citinewsroom.com/2021/09/education-minister-appointed-member-of-university-of-califonia-advisory-board/|title=Education Minister, Yaw Adutwum joins advisory board of the University of California|access-date=2023-07-12 |website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Education Minister, Yaw Adutwum joins advisory board of the University of California|url=https://www.myjoyonline.com/education-minister-yaw-adutwum-joins-advisory-board-of-the-university-of-california|access-date=2023-07-12 |website=www.myjoyonline.com|language=en}}</ref>
== Initiative ==
Yuuni 2022, o nyɛla ŋun daa sɔŋ shikuru bihi ban kalinli yiɣisi pihiyobu ni yini ka bɛ kpɛ bɔhimbu yaɣili din yuli booni "engineering and medical students" ka bɛ zaa daa yina o piibu- piibu yaɣili n-ti yuuni 2022 academic year.<ref>{{Cite web |last=Quist |first=Ebenezer Agbey |date=2022-01-16 |title=Ghanaian MP gives full scholarships & laptops to 61 students going to university |url=https://yen.com.gh/people/200720-mp-bosomtwe-constituency-pays-fees-61-medicine-engineering-students/ |access-date=2023-09-28 |website=Yen.com.gh - Ghana news. |language=en}}</ref> Di nyaaŋa jintɔra ŋɔ daa lahi sɔŋ shikuru bihi kpɛhi bɔhimbu yaɣa shɛli din yuli booni "engineering and medicine" ka bɛ kalinli pa paai pihiwɔyi ni yini ka di pa che bɛla ni di paai nia shɛli o ni daa kpaɣi ni o sɔŋ shikuru bihi kɔbigi (100 students) yuun pia sunsuun.<ref>{{Cite web |title=Education Minister gives scholarships to 61 Engineering and Medical students from Bosomtwe |url=https://www.myjoyonline.com/education-minister-gives-scholarships-to-61-engineering-and-medical-students-from-bosomtwe |access-date=2023-07-12 |website=www.myjoyonline.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Adutwum Gives Scholarships To 61 Bosomtwe Students|url=https://dailyguidenetwork.com/adutwum-gives-scholarships-to-61-bosomtwe-students/|access-date=2023-07-12 |website=DailyGuide Network |language=en-US}}</ref>
== Siyaasa tali ==
Hon. Yaw Osei Adutwum nyɛla ŋun be Wɔbigu paati (New Patriotic Party) ka daa nyɛ jintɔra zaŋ n-ti Bosomtwe piibu- piibu yaɣili din be Ashanti Region Seventh mini Eighth Parliament of the Fourth Republic of Ghana.<ref name=":1" />
=== Yuuni 2016 Piibu- piibu ===
O nyɛla ŋun daa kpaɣiri m-bo Bosomtwe piibu- piibu yaɣali jintɔri kuɣ din be Ashanti yaɣili, Ghana tiŋgbanni yuuni [[2016 Ghanian general election|2016 Ghana nim piibu- piibu]] ka daa nya nuu dihibu din kalinli yiɣisi tuhi pihinahi ni ayɔbu,ni kobishii ni pihita ni anii (46,238) vootibu din kalinli daa yiɣisi tuhipihinu ni anahi,ni kobigu ni pihinahi ni anahi (54,144) ka di zani vaabu pihinii ni anu ni tobu pihinii ni ayi kobigu puuni (85.82%) ka ŋun daa pahi o zuɣu ka daa nyɛ "District Chief Executive" (DCE) zaŋ ti Bosomtwe District, Veronica Antwi-Adjei ŋun daa nyɛ lɛm paati nira (National Democratic Congress) (NDC) mi daa nyɛ tusaa ayopɔin,ni kɔbishii ni pia ni anu 7,215 ka di za vaabu pia ni ata ni tobu pihita ni awɔi kobigu puuni 13.39%. <ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=2016 Election - Bosomtwe Constituency Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/ashanti/bosomtwe/|access-date=2020-12-30|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2021-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129115017/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/ashanti/bosomtwe/|url-status=dead}}</ref>
==== Yuuni 2020 piibu- piibu ====
Hon. Yaw Osei Adutwum nyɛla ninvuɣ so bɛn daa labi piigi jintɔra zaŋ n-ti [[Bosomtwe (Ghana parliament constituency)]] din daa niŋ ka o zani n-ti New Patriotic Party yuuni [[2020 Ghanaian general election|2020 Ghana nim piibu- piibu]] ni kalinli din yiɣisi 57, 939 kalinli din yiɣisi 68, 327 puuni ka di zani kɔbigi puuni vaabu 84.80% ka che Priscilla Mercy Nketia zaŋ n-ti National Democratic Congress ŋun daa nya kalinli din yiɣisi 10, 388 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 15.2% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu-piibu ŋɔ viɛnyɛla puuni.<ref>{{Cite web |title=Parliamentary Results for Bosomtwe |url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=302 |access-date=2023-11-01 |website=mobile.ghanaweb.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=2020 Election - Bosomtwe Constituency Results |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/ashanti/bosomtwe/ |access-date=2023-11-01 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101203700/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/ashanti/bosomtwe/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Bosomtwe – Election Data Center – The Ghana Report |url=https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/ashanti-region/bosomtwe/ |access-date=2023-11-01 |language=en-US |archive-date=2023-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204133030/https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/ashanti-region/bosomtwe/ |url-status=dead }}</ref>
Ghana tiŋgbani zuɣulan [[Nana Akufo- Addo]] nyɛla ŋun daa piigi o deputy Education Minister silimin gɔli March yuuni 2017.<ref>{{cite web|url=https://educationweb.com.gh/opinion/dr-adutwum-as-education-minister/|title=Dr Adutwum appointment as Education Minister a sign of hope|website=education web|access-date=2023-09-13|archive-date=2023-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195143/https://educationweb.com.gh/opinion/dr-adutwum-as-education-minister/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/adutwum-voted-best-dep-minister-2019.html|title=Adutwum voted Best Dep Minister 2019 |website=graphic online|access-date=2023-09-13}}</ref> Yuuni 2020, o nyɛla Ghana tiŋgbani zuɣulan Nana Akufo Addo ni daa piigi so minista zaŋ n-ti shikuru baŋsim bɔhimbu (minister of education).<ref>{{cite web|url=https://educationweb.com.gh/education/profile-of-dr-yaw-adutwum/|title=Profile of Minister of Education, Dr. Osei Yaw Adutwum|website=EducationWeb|access-date=2023-09-13|archive-date=2023-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195146/https://educationweb.com.gh/education/profile-of-dr-yaw-adutwum/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.modernghana.com/news/1139212/dr-yaw-osei-adutwum-a-renowned-educationist.html|title=Dr. Yaw Osei Adutwum: A renowned educationist and minister of excellence|website=modernghana.com|access-date=2023-09-13}}</ref>
== Komitii nima ==
O pahi la "Works and Housing Committee" ni ka lahi be "Poverty Reduction Strategy Committee" zaŋ ti "7th Parliament of the 4th Republic of Ghana".<ref name=":1" />
Silimiin goli March yuuni 2017, tiŋgbani zuɣulana Nana Akufo-Addo daa pii la Adutwum ni o niŋ "Deputy Minister" zaŋ ti baŋsim bɔhimbu yaɣili.<ref>{{Cite web|date=2017-03-15|title=Akufo-Addo names 50 deputies, 4 ministers of state|url=https://citifmonline.com/2017/03/akufo-addo-names-50-deputies-4-ministers-of-state/|access-date=2020-12-30|website=Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always|language=en-US|archive-date=2021-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108143347/https://citifmonline.com/2017/03/akufo-addo-names-50-deputies-4-ministers-of-state/|url-status=dead}}</ref> Saha ŋɔ ŋuni n-nyɛ "Deputy Minister" zaŋ ti shikuru baŋsim bɔhimbu yaɣili ka o yaa jɛndi "Pre-tertiary Education".<ref>{{Cite news|last=Baidoo|first=Felix A.|date=11 September 2020|title=Govt to end double track system — Dep Education Minister|url=https://www.graphic.com.gh/news/education/govt-to-end-double-track-system-dep-education-minister.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-30|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-11-28|title=There will be 'no review' of PTA's participation in Free SHS - Dr. Adutwum|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/There-will-be-no-review-of-PTA-s-participation-in-Free-SHS-Dr-Adutwum-1120862|access-date=2020-12-30|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Meet Dr. Yaw Osei Adutwum, A Renowned Educationist|url=https://www.modernghana.com/news/898129/meet-dr-yaw-osei-adutwum-a-renowned-educationist.html|access-date=2020-12-30|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cudjoe|first=Joyceline Natally|date=2020-02-24|title=Create enabling environment for children to unleash potential - Dr Adutwum|url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/create-enabling-environment-for-children-to-unleash-potential-dr-adutwum/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-30|website=Ghanaian Times|language=en}}</ref> Yuuni 2019 bɛ daa piigi o la Deputy Minister ŋun kpaŋdi o maŋa pam lala yuuni ŋɔ,vihigu vihigu yaɣa buyi n-daa piigi o lala kpamli ŋɔ: "Alliance for Social Equity and Public Accountability (ASEPA)" ni "FAKS Investigative Services".<ref>{{Cite news|last=Kale-Dery|first=Severious|date=27 January 2020|title=Adutwum voted Best Dep Minister 2019|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/adutwum-voted-best-dep-minister-2019.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-07|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref>
== Minista zaŋ n-ti shikuru baŋsim bɔhimbu (Minister for Education) ==
Din daa niŋ ka tiŋgbani zuɣulan [[Nana Akufo-Addo]]'s labi di naai nyaaŋa, silimin gɔli January biɛɣ'pishi ni yini dali yuuni 2021, o daa piigi Dr. Yaw Osei Adutwum minista zaŋ n-ti shikuru baŋsim bɔhimbu (Minister for Education) din daa niŋ ka o nyɛ "Deputy Minister of Education" yuma anahi nyaaŋa.<ref>{{Cite web |author=Editorial Staff |date=2021-02-16 |title=I’ll still teach in classrooms if I become Education Minister - Adutwum |url=https://educationweb.com.gh/education/ill-still-teach-in-classrooms/ |access-date=2023-07-12 |website=EducationWeb |language=en-US |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712211004/https://educationweb.com.gh/education/ill-still-teach-in-classrooms/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=As Education Minister, I’ll consider myself a ‘teacher-in-chief’ Dr Adutwum |url=https://myinfo.com.gh/2021/02/as-education-minister-ill-consider-myself-a-teacher-in-chief-dr-adutwum/ |access-date=2023-07-12 |website=www.myinfo.com.gh |language=en-GB |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712211000/https://myinfo.com.gh/2021/02/as-education-minister-ill-consider-myself-a-teacher-in-chief-dr-adutwum/ |url-status=dead }}</ref>
=== STEM schools ===
Dr. Adutwum saha, o nyɛla ŋun niŋ "35 STEM" (Science, Technology, Engineering, n-ti pahi Mathematics) Senior High Schools (SHSs) mini 5 STEM universities yuuni poli ni. Soli shɛli o ni doli ni lala nia ŋɔ niŋ tabata, STEM nim ŋɔ pia nyɛla din daa piligi SHSs yuuni 2022.<ref>{{Cite web |date=13 December 2021 |title=Govt to construct 35 STEM SHSs, 5 varsities – Educ Minister |url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/govt-to-construct-35-stem-shss-5-varsities-educ-minister/}}</ref><ref>{{Cite web |last=FAAPA |title=Government to open six new STEM schools this year-Minister – FAAPA ENG |url=https://www.faapa.info/en/government-to-open-six-new-stem-schools-this-year-minister/ |access-date=2023-07-12 |language=en |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712211002/https://www.faapa.info/en/government-to-open-six-new-stem-schools-this-year-minister/ |url-status=dead }}</ref> Lala nia ŋɔ nyɛla din kpaŋsiri "STEM education" ka lahi sɔŋdi shikuru bihi ka bɛ bɔhindi baŋsim yaɣa pam.<ref>{{Cite web |last=GTonline |date=2022-09-07 |title=Take interest in STEM education – Dr Adutwum urges traditional leaders |url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/take-interest-in-stem-education-dr-adutwum-urges-traditional-leaders/ |access-date=2023-07-12 |website=Ghanaian Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Apinga |first=David |date=2023-06-24 |title=More STEM Centres Nearing Completion – Adutwum |url=https://www.theghanareport.com/more-stem-centres-nearing-completion-adutwum/ |access-date=2023-07-12 |website=The Ghana Report |language=en |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712211002/https://www.theghanareport.com/more-stem-centres-nearing-completion-adutwum/ |url-status=dead }}</ref>
== O maŋa maŋa biɛhigu ==
O nyɛla ŋun mali paɣa mini bia. O nyɛla Asori nira ka jɛmdi Naawuni "Pentecost church."<ref name=":0" />
== Kundivihira ==
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ghana siyaasanima]]
[[Pubu:Parliament of Ghana Contest]]
[[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
h7ar7k1qrmjme2awsu54rh2mujarlfr
Tina Gifty Naa Ayele Mensah
0
18471
146054
133074
2026-08-10T03:25:53Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146054
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{E-Class}}
'''Tina Gifty Naa Ayele Mensah''' (be dɔɣi o la silimin goli January 23, 1964) nyɛla Ghana siyaasa nira ŋun nya jintɔri zaŋ n-ti [[Weija-Gbawe]] [[constituency]]. O nyɛla wabigu paati nira, [[New Patriotic Party]] ka tiŋgbani zuɣulana [[Nana Addo Dankwa Akufo-Addo|Nana Addo]] daa piigi o leei minisita paa zaŋ n-ti alaafeei yaɣali silimin goli March 15, 2017.<ref>{{Cite web|title=MyJoyOnline.com - Myjoyonline (Ghana News) Ghana's most comprehensive website. Independent, Fearless and Credible journalism|url=https://www.myjoyonline.com/|access-date=2023-04-23|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-03-13|title=Tina Mensah picked as Deputy Health Minister|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Tina-Mensah-picked-as-Deputy-Health-Minister-518413|access-date=2023-04-23|website=GhanaWeb|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Boateng|first=Kojo Akoto|date=2017-03-15|title=Nana Addo’s ministers now 110|url=https://citifmonline.com/2017/03/nana-addos-ministers-now-110/|access-date=2023-04-23|website=Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always|language=en-US|archive-date=2023-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230716135927/https://citifmonline.com/2017/03/nana-addos-ministers-now-110/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=MyNewsGH|date=2017-03-17|title=How Tina Mensah Responded to Her Appointment|url=https://www.mynewsgh.com/how-tina-mensah-responded-to-her-appointment/|access-date=2023-04-23|website=MyNewsGh|language=en-us}}</ref>
== O pilligu mini shikuru baŋsim bohimbu ==
Mensah nyɛla be ni daa dɔɣi silimin goli January 23, 1964 tiŋ.yuli booni Jamestown, British Accra din be [[Greater Accra Region]]. O chaŋla o sekendiri shikuru Accra Girls School. O.nyɛla ŋun gbubi shɛhirili gbaŋ din nya degree in Public Administration mi Masters din jɛndi mabiligu ni tiŋduya [[Ghana Institute of Management and Public Administration]].<ref name=":0">{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2023-04-23|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tina Gifty Naa Ayeley Mensah|url=https://www.moh.gov.gh/tina-gifty-naa-ayeley-mensah/|access-date=2023-04-23|website=Ministry Of Health|language=en-US}}</ref>
== Siyaasa tali ==
Hon. Tina Gifty nyɛla ninvuɣ so ŋun be Wɔbigu paati (New Patriotic Party) ka daa nyɛ jintɔra zaŋ n-ti Weija- Gbawe piibu- piibu yaɣili din be Greater Accra Region n-ti "Seventh" mini "Eighth Parliament of the Fourth Republic of Ghana".<ref>{{Cite web |title=Parliament of Ghana |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=43 |access-date=2023-11-03 |website=www.parliament.gh }}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Yuuni 2016 piibu- piibu ===
Hon. Tina Gifty daa nya la kalinli din yiɣisi 34,216 kalinli din yiɣisi 59,926 puuni din daa niŋ ka o kpaɣiri m-bo Weija- Gbawe jintɔri kuɣ yuuni [[2016 Ghanaian general election|2016 Ghana nim piibu- piibu]]. O daa nya la nasara ka che [[Obuobia Darko-Opoku]] miniJessica Adwoa Mannuel.<ref name="ghanamps.com">{{Cite web|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5503|title=Ghana MPs – MP Details – Mensah, Tina Gifty Naa Ayeley|website=www.ghanamps.com|access-date=9 March 2019|archive-date=31 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031132946/http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5503|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=Weija Constituency Results - Election 2016 |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/greateraccra/weija/ |access-date=2023-11-03 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209172410/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/greateraccra/weija/ |url-status=dead }}</ref>
==== Yuuni 2020 piibu- piibu ====
O nyɛla ninvuɣ so ŋun daa lahi kpaɣiri m-bo [[Weija-Gbawe (Ghana parliament constituency)|Weija- Gbawe (Ghana parliament constituency)]] jintɔri kuɣ yuuni [[2020 Ghanaian general election|2020 Ghana nim piibu piibu]] din daa niŋ ka o zani n-ti New Patriotic Party ka daa di ni kalinli din yiɣisi 36, 875 kalinli din yiɣisi 70, 399 puuni ka di zani kɔbigi puuni vaabu 52.38%. O daa nya la nasara ka che Cleland Nii Ayaa Ayison zaŋ n-ti [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]], Nii Djaban Abbey Oromasis zaŋ n-ti GUM, Saviour Kofi Gdedze zaŋ n-ti [[Convention People's Party]] Rita Dugah zaŋ n-ti APC n-ti pahi Thomas Moon Jnr zaŋ n-ti PPP. Bɛ daa nya la kalinli din yiɣisi 32, 218, 654, 652, 0 n-ti pahi 0 gabaadaya. Ka din bɔŋɔ zani kɔbigi puuni vaabu 45.76%, 0.93%, 0.93%, 0.00% n-ti pahi 0.00% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu- piibu ŋɔ puuni gabaadaya.<ref>{{Cite web |title=Parliamentary Results for Weija-gbawe |url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=328 |access-date=2023-11-03 |website=mobile.ghanaweb.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=2020 Election - Weija Constituency Results |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/greateraccra/weija/ |access-date=2023-11-03 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2024-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625141759/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/greateraccra/weija/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Weija / Gbawe – Election Data Center – The Ghana Report |url=https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/greater-accra-region/weija-gbawe/ |access-date=2023-11-03 |language=en-US |archive-date=2023-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103195930/https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/greater-accra-region/weija-gbawe/ |url-status=dead }}</ref>
== Tuma ==
Ŋuni n daa nya kpɛm zaŋ n-ti Gemens Company LTD. in Mamprobi, Accra.<ref name=":1" />
== Pina ==
Silimin goli August 4, 2017, o daa nyɛla Ghana-[[Nigeria]] Youth Organization ni yina n-ti ti o pini zaŋ jɛndi o kpɛm tali kpaŋmaŋa.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanareel.com/npps-tina-mensah-awarded/ |title=Archive copy |access-date=2023-04-23 |archive-date=2019-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724045456/http://www.ghanareel.com/npps-tina-mensah-awarded/ |url-status=dead }}</ref>
== O biɛhigu ==
Tina is married with three children. She identifies as a Christian.[5]
Tina nyɛla ŋun niŋ amiliya ka bihi ata. O nyɛla dolo dolo nira.<ref name=":0" />
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ghana siyaasanima]]
[[Pubu:Parliament of Ghana Contest]]
[[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
sjen1v21cjw4qw81jg2on8mkzewykem
Peter Nortsu-Kotoe
0
18511
146036
103773
2026-08-10T00:26:59Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146036
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{E-Class}}
'''Peter Kwasi Nortsu-Kotoe''' (bɛ dɔɣi o la silimiin goli 6 May 1956)ka o nyɛ Ghana siyaasa nira ŋun be [[MPs elected in the Ghanaian parliamentary election, 2016|Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana]] ka zani n-ti Akatsi North Constituency din be [[Volta Region]]<ref>{{Cite web|title=Muslim community in Akatsi North encouraged to educate children - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/muslim-community-in-akatsi-north-encouraged-to-educate-children/|access-date=2021-05-19|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> , National Democratic Congress ka o be.<ref name="PETER">{{Cite web|title=Ghana MPs - List of MPs|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5332|access-date=2019-02-15|website=www.ghanamps.com|archive-date=2024-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927081732/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5332|url-status=dead}}</ref><ref name="NORTSU-KOTOE">{{cite web|title=Member of Parliament Peter Nortsu-Kotoe|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=125|publisher=Ghana Web|accessdate=4 February 2020}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Classroom block for Islamic School commissioned in Akatsi North - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/classroom-block-for-islamic-school-commissioned-in-akatsi-north/|access-date=2021-05-18|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref>
== O piligu ==
Nortsu-Kotoe nyɛla bɛ ni dɔɣi so silimiin goli 6 May 1956. ka o zooi Kpeduhoe din be [[Volta Region|Volta Region of Ghana]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=27|access-date=2019-04-27|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230930225604/https://parliament.gh/mps?mp=27|url-status=dead}}</ref><ref name="PETER" /><ref name="NORTSU-KOTOE" />
== Shikuru ==
Nortsu-Kotoe naai la [[University of Ghana]] ka deei "bachelor of degree in English". O daa lahi chaŋ ti deei "master of development management" [[Ghana Institute of Management and Public Administration]].<ref name=":0" /><ref name="PETER" /><ref name="NORTSU-KOTOE" />
== Tuma ==
Nortsu-Kotoe nyɛla ŋun karim shikuru. O daa nyɛla karimba n-wuhiri [[Accra Academy]] ka lahi nyɛ "assistant director" n-ti [[Ghana Education Service]] .<ref name=":0" /><ref name="PETER" /><ref name="NORTSU-KOTOE" />
== Siyaasa ==
Nortsu-Kotoen n-daa nyɛ "District Chief Executive" n-ti [[Akatsi District]] mini [[Akatsi South District]] bini din gbaai April 2009pɔi ka ti kpe jintɔri duu silimiin goli 7 January 2013.Bɛ daa piigi o ka o zani n-ti [[Akatsi North (Ghana parliament constituency)|Akatsi North Constituency]], [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]] ka o daa zani n-ti yuuni [[2012 Ghanaian general election|2012 Ghana piibu piibu]] ni. Yuuni 2016, Bɛ daa lahi piigi o ka o niŋ yuma anahi m-pahi.<ref name=":0" /><ref name="PETER" /><ref name="NORTSU-KOTOE" />
== O biɛhigu ==
Nortsu-Kotoe mali la paɣa ni bihi ata. O nyɛla dolodolo nira ŋun doli [[Evangelical Presbyterian Church, Ghana]].<ref name=":0" /><ref name="PETER" /><ref name="NORTSU-KOTOE" />
== Tuma kpuɣibu ==
* Ghana Education Service (tutor, Accra Academy, Bubiashie-Accra / Assistant Director)<ref name="mps">{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Nortsu-Kotoe, Peter|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5332|access-date=2020-02-24|website=www.ghanamps.com|archive-date=2024-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927081732/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5332|url-status=dead}}</ref>
* District Chief Executive (Akatsi District / Akatsi South District), April, 2009 – January 6, 2013<ref name="mps" />
* MP (January 7, 2013 – present; 2nd term)<ref name="mps" />
== Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
3xccg31cx961yseut5j1ix2jrkhsudn
Mark Kurt Nawaane
0
18524
146024
103730
2026-08-09T20:12:19Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146024
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{E-Class}}
'''Mark Kurt Nawaane''' (bɛ dɔɣi o la silimiin goli 21 April 1966) ka o nyɛ [[Ghanaians|Ghana]] siyaasa nira ŋun be [[MPs elected in the Ghanaian parliamentary election, 2016|Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana]] ka zani ti [[Nabdam (Ghana parliament constituency)|Nabdam Constituency]] din be [[Upper East Region]], [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]] ka o be.<ref>{{Cite web|title=Ghana MPs - List of MPs|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5490|access-date=2019-02-15|website=www.ghanamps.com|archive-date=2024-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240926043554/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5490|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=269|access-date=2022-11-16|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20231201201333/https://parliament.gh/mps?mp=269|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nabdam MP demand District Police Station|url=https://www.modernghana.com/news/1170329/nabdam-mp-demand-district-police-station.html|access-date=2022-11-16|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
== O piligu mini shikuru baŋsim bɔhimbu ==
Nawaane zooi la Kongo-Nangodi. O daa chaŋ Paris Graduate School of Management n-ti karim deei [[Master of Business Administration|M.B.A]] shɛhira gbaŋ ka daa lahi chaŋ Institute of Medicine and Hygiene, [[Saint Petersburg|St.Petersburg]], [[Russia]] n-ti karim deei [[Doctor of Medicine|M.D]] shɛhira gbaŋ.<ref>{{Cite web|title=Nawaane, Mark Kurt|url=https://ghanamps.com/mp/nawaane-mark-kurt/|access-date=2022-11-16|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Mark Kurt Nawaane, Biography|url=https://www.ghanaweb.com/person/Mark-Kurt-Nawaane-3016|access-date=2022-11-16|website=www.ghanaweb.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Odekro|url=http://www.odekro.org/Profile/Details/29|access-date=2022-11-16|website=www.odekro.org|archive-date=2022-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116041101/http://www.odekro.org/Profile/Details/29|url-status=dead}}</ref>
== Tuma ==
Mark Kurt Nawaane daa nyɛla Senior Medical Officer n zaŋ ti Dunkwa Government Hospital bini din gbaai yuuni 1996 zaŋ hali ni yuuni 1999, ka daa lahi nyɛ "medical director" n ti Dunkwa Continental Hospital bini din gbaai yuuni 1999 zaŋ hali ni yuuni 2003, O daa lahi niŋ C.E.O n ti St.Mark Hospital (Dunkwa-On-Offin) bini din gbaai yuuni 2004 zaŋ hali ni yuuni 2016, ka daa lahi niŋ C.E.O n ti St. Mark Hospital Wassa Akropong bini din gbaai yuuni 2015 hali ni yuuni 2016.<ref>{{Cite web|title=Mark Kurt Nawaane, Biography|url=https://mobile.ghanaweb.com/person/Mark-Kurt-Nawaane-3016|access-date=2023-06-19|website=mobile.ghanaweb.com}}</ref>
== Piibu piibu ==
Jintɔra ŋun na be nam ni Nabdam Constituency, Dr Mark Kurt Nawaane nyɛla ŋun di nasara ni o zani n gari toni kpaɣiri m-bɔ yuuni 2024 piibu piibu jintɔri tali yaɣili.
O daa nyɛla nuudihibu kalinli din yiɣisi kɔbisita ni dibaa ata (303 votes) vootibu kalinli din daa yiɣisi kalinli kɔbisinahi ni pihinii ni ayi (482) ka daa nyɛ nasara o nyintaa ŋun daa nyɛ vooti kalinli ka di nɔ naba ni o dini maa, Lawyer Lamtiig Apanga ŋun daa nya vooti kalinli kɔbigu ni pisopɔin ni ayopɔin (177 votes) ka Francis Zuure mi nya vooti yini.<ref>{{Cite web|last=Azongo|first=Albert|date=2023-05-13|title=Nabdam: Mark Kurt Nawaane wins primaries » DreamzFMOnline|url=https://www.dreamzfmonline.com/news/nabdam-mark-kurt-nawaane-wins-primaries/index.html|access-date=2023-06-19|website=DreamzFMOnline|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Pubu:Ghanaian MPs 2017–2021]]
[[Pubu:1966 births]]
[[Pubu:Living people]]
[[Pubu:National Democratic Congress (Ghana) politicians]]
[[Pubu:Ghanaian MPs 2021–2025]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
2r06ovyr93j41qha1rihiyw9pdzmpd1
Stephen Cobbinah B. Karikari
0
19916
146048
99031
2026-08-10T02:39:05Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146048
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Stephen Cobbinah Buor-Karikar'''i nyɛla Ghana siyaasa nira ka lahi nyɛ ninvuɣi so ŋun daa be Ghana jinaduu din pahiri ata zaŋ ti "Fourth Republic",o daa zani mi n ti [[Amansie West (Ghana parliament constituency)|Amansie West]] piibu piibu yaɣili din be [[Ashanti Region]],[[Ghana]] tiŋgbani ni.<ref>{{Cite web|title=Ghana MPs – List of 2013 – 2017 (6th Parliament) MPs|url=http://www.ghanamps.com/mps-by-year-group/index.php?group=2463|access-date=2 September 2020|website=www.ghanamps.com|archive-date=3 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803144702/http://www.ghanamps.com/mps-by-year-group/index.php?group=2463|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Members of Parliament of Greater Accra Region|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/members_parliament.php|access-date=2 September 2020|website=www.ghanaweb.com|archive-date=21 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621050058/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/members_parliament.php|url-status=dead}}</ref>
== Siyaasa ==
Buor-Karikari daa be "3rd parliament of the 4th republic of Ghana".Bɛ daa piigi o la [[2000 Ghanaian general election]] ni ka o zani n ti [[New Patriotic Party]].O daa nyɛla vooti Kalinli tuhipishi ni ani,ni kɔbisiyɔbu ni pihinu ni ayopɔin (28,657 votes) ka di zani nti kɔbigu puuni vaabu pisopɔin ni ayopɔin ni tɔbu pihinii ni ayi 77.82%.<ref>{{Cite web|title=Ghana Election amansie-west Constituency Results|url=https://www.graphic.com.gh/elections/constituency-details/2000/amansie-west|access-date=6 September 2020|website=www.graphic.com.gh}}</ref> O daa kɔŋ kuɣu ŋɔ yuuni 2004 ka [[Kofi Krah Mensah]] ŋun daa zani n ti (NPP) daa di li.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Parliament – Ashanti Region Election 1996 Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/parliament/ashanti/index.php|access-date=2 September 2020|website=Ghana Elections – Peace FM|archive-date=27 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127043305/http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/parliament/ashanti/index.php|url-status=dead}}</ref>
== Tuma ==
Buor-Karikari nyɛla jintɔri kuro n zaŋ ti Amansie West piibu piibu yaɣli din be Ashanti region, Ghana tiŋgbani ni.<ref name=":0">{{Cite web|date=17 May 2005|title=British NGO Exposes Ex-MP|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/British-NGO-Exposes-Ex-MP-81637|access-date=6 September 2020|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref> pɔi ka o naan kpe siyaasa ni o daa nyɛla karimba n be [[University of Cape Coast]].<ref name=":0" />
== Kundivihira ==
{{reflist}}{{DEFAULTSORT:Karikari, Stephen}}{{Ghana-politician-stub}}
clbbm6u8tmcpzar19eeexn7aom7wj3r
Ziblim Iddi
0
25852
146065
98315
2026-08-10T05:52:11Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146065
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Ziblim Iddi''' Nyɛla Ghana siyaasa nira ŋun daa be [[MPs elected in the Ghanaian parliamentary election, 2016|Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana]] ka zaani n-tiri [[Gushegu|Gushiegu]] Constituensi din be Tuduu poloka nyɛ ŋun be New Patriotic Party.<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5368|title=Ghana MPs - List of MPs|website=www.ghanamps.com|access-date=2019-02-15|archive-date=2019-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190212084819/http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5368|url-status=dead}}</ref>
== Shikuru baŋsim ==
O malila "doctor of philosophy in political science" (international relations and comparative politics) shɛhira gbɔŋ shɛli o ni deei [[Clark University]], [[Atlanta]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Political Science lecturer Dr Ziblim Barri Iddi appointed Deputy Tourism Minister – GhanaPoliticsOnline.com|url=https://ghanapoliticsonline.com/political-science-lecturer-dr-ziblim-barri-iddi-appointed-deputy-tourism-minister/|access-date=2023-10-06|website=ghanapoliticsonline.com}}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
O lahi nyɛla ŋun mali "Bachelor of Arts in Political Science" shɛhira gbɔŋ shɛli o ni deei [[University Of Ghana|University of Ghana]] ni "Masters in International Affairs and Development" (MIAD) shɛhira gbɔŋ shɛli o ni dee Clark University.<ref name=":0" />
O ni mali baŋsim yaɣishɛŋa n-nyɛ 'political economy", "comparative politics", n-ti pahi "international relations".<ref name=":0" />
== Tuma ==
O daa nyɛla "Library assistant" n tumdi [[Fulton County Library]] bini din gbaai yuuni 1996 zaŋ chaŋ yuuni 2004 ka naan yi lahi niŋ "Teaching Assistant" bini din gbaai yuuni 2004 zaŋ chaŋ yuuni 2008 n-ti Clark Atlanta University ka naan yi leei karimba n-ti University of Ghana bini din gbaa yuuni 2008 zaŋ chaŋ yuuni 2016.<ref>{{Cite web|title=Ziblim Iddi, Biography|url=https://mobile.ghanaweb.com/person/Ziblim-Iddi-2323|access-date=2023-10-06|website=mobile.ghanaweb.com}}</ref>
== Siyaasa tali ==
Iddi nyɛla ŋun be Wɔbigu paati ([[New Patriotic Party]]) ka daa nyɛ jintɔra zaŋ n-ti [[Gushegu (Ghana parliament constituency)|Gushegu (Ghana parliament constituency]]) be Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana.<ref>{{Cite web |title=Iddi, Ziblim |url=https://ghanamps.com/mp/iddi-ziblim/ |access-date=2023-10-31 |website=Ghana MPS |language=en-US}}</ref>
=== Yuuni 2016 piibu- piibu ===
Iddi nyɛla ŋun daa kpaɣiri m-bo Gushegu piibu- piibu yaɣili zaŋ n-ti New Patriotic Party yuuni [[2016 Ghanaian general election|2016 Ghana nim piibu- piibu]] ka daa di ni kalinli din yiɣisi 22, 529 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 54.22% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ lala piibu- piibu ŋɔ puuni. O daa nyɛla nasara ka che Kwesi Thomas Nassan zaŋ n-ti [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]] ŋun daa nya kalinli din yiɣisi 18, 479 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 44.47%, jintɔra zaŋ n-ti PPP daa nya kalinli din yiɣisi 316 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 0.76% n-ti pahi jintɔra zaŋ n-ti [[Convention People's Party]] Issah Baba daa nya kalinli din yiɣisi 228 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 0.55% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu- piibu ŋɔ ni.<ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=Gusheigu Constituency Results - Election 2016 |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/northern/gusheigu/ |access-date=2023-10-31 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206012510/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/northern/gusheigu/ |url-status=dead }}</ref>
Hon. Iddi nyɛla ŋun daa yɛli ni o bi lahi yɛn zani yuuni 2020 New Patriotic Party mabiligu piibu- piibu. <ref>{{Cite web |date=2020-06-08 |title=NPP primaries: Polls for Gushegu, two other constituencies put on hold |url=https://citinewsroom.com/2020/06/npp-primaries-polls-for-gushegu-two-other-constituencies-put-on-hold/ |access-date=2023-10-31 |website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana |language=en-US}}</ref>
==Kundivihira==
{{reflist}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
{{Ghana-politician-stub}}
tvubcam1ntltjjzc0frf629ivkeizcw
Stephen Michael Essuah Kofi Ackah
0
25860
146049
140759
2026-08-10T02:39:09Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146049
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Stephen Michael Essuah Kofi Ackah''' nyɛla Ghana siyaasa nira ka nya jintɔri ŋun be [[MPs elected in the Ghanaian parliamentary election, 2016|Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana]] n zaŋ n-ti Suaman piibupiibu yaɣali din be [[Western Region]] ka nya National Democratic Congress nim puuni yino.<ref name=”mps”>{{Cite web|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5519|title=Ghana MPs – List of MPs|website=www.ghanamps.com|access-date=2019-02-15|archive-date=2024-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20240517164238/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5519|url-status=dead}}</ref><ref name=”:0”>{{Cite web|last=UKGCC|date=2018-07-11|title=HON. STEPHEN MICHAEL ESSUAH KOFI ACKAH|url=https://ukgcc.com.gh/hon-stephen-michael-essuah-kofi-ackah/|access-date=2020-08-03|website=UK-Ghana Chamber of Commerce|language=en-US|archive-date=2019-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427151123/https://ukgcc.com.gh/hon-stephen-michael-essuah-kofi-ackah/|url-status=dead}}</ref>
== Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim bobu ==
Ackah nyɛla ŋun yina Suaman-Dadieso din be [[Western Region]]. O chaŋla o chicha tali shikuru [[Wesley College, Kumasi]] ka daa yi dini chaŋ Specialist Training College (STC), [[Winneba]] ka daa deei o shɛhirili gbaŋ sin nya diploma. O deeila o shɛhirili gbaŋ din nya [[Bachelor of Education]] (Bed) ka jɛndi [[Physical Education]] la [[University of Education, Winneba]] yuuni 2000, ni Executive Masters din jɛndi Governance and Leadership (EMGL) [[Ghana Institute of Management and Public Administration]] (GIMPA) yuuni 2000.<ref name=”:0” />
== Tuma ==
O nyɛla ŋun daa tum [[Ghana Education Service]] GES) ka nya kpɛm paa ni karimba Ejisuman Senior High School.<ref name=”mps” /><ref name=”:0” />
== Siyaasa ==
Ackah daa kpɛ jina duu la silimin goli January 7, 2005 ka nyɛla jintɔri zaŋ n-ti [[Suaman (Ghana parliament constituency)|Suaman]] piibupiibu yaɣali,[[National Democratic Party (Ghana)|National Democratic Party]]. O kuli kpɛ jina duu n pataba siɣim bunahi.<ref name=”STEPHEN”>{{cite web |url=https://ukgcc.com.gh/hon-stephen-michael-essuah-kofi-ackah/ |title=HON. STEPHEN MICHAEL ESSUAH KOFI ACKAH |publisher=UKGCC |accessdate=29 January 2020 |access-date=10 October 2023 |archive-date=27 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190427151123/https://ukgcc.com.gh/hon-stephen-michael-essuah-kofi-ackah/ |url-status=dead }}</ref><ref name=”ACKAH”>{{cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=229 |title=HON. STEPHEN MICHAEL ESSUAH KOFI ACKAH |publisher=Parliament of Ghana |accessdate=29 January 2020 }}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Ghana Election suaman Constituency Results|url=https://www.graphic.com.gh/elections/constituency-details/2016/suaman|access-date=2020-08-03|website=www.graphic.com.gh}}</ref>
=== Yuuni 2012 piibu- piibu ===
Hon. Ackah nyɛla ninvuɣ so ŋun daa kpaɣiri m-bo [[Suaman (Ghana parliament constituency]]) jintɔri kuɣ zaŋ n-ti [[National Democratic Congress]] yuuni [[2012 Ghanian general election|2012 Ghana nim piibu- piibu]] ka daa di ni kalinli din yiɣisi 9, 588 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 63.02% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ lala piibu- piibu ŋɔ ni. O daa nya nasara ka che Philip Kwabena Boahen zaŋ n-ti [[New Patriotic Party]] ŋun daa nya kalinli din yiɣisi 5, 454 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 35.85% n-ti pahi jintɔra zaŋ n-ti [[Progressive People's Party]] Andrews Boafo daa nya kalinli din yiɣisi 172 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 1.13% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu- piibu ŋɔ ni.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Suaman Constituency Results - Election 2012|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/westernnorth/suaman/|access-date=2023-11-09|website=Ghana Elections - Peace FM}}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Yuuni 2016 piibu- piibu ===
Hon. Ackah nyɛla ninvuɣ so ŋun daa lahi kpaɣiri m-bo Suaman piibu- piibu yaɣili zaŋ n-ti New Patriotic Party yuuni [[2016 Ghanaian general election|2016 Ghana nim piibu- piibu]] ka daa di ni kalinli din yiɣisi 6, 185 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 47.95% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ lala piibu- piibu ŋɔ puuni ni. O daa di la jintɔri kuɣ ŋɔ ka che Christian Baah zaŋ n-ti New Patriotic Party ŋun daa nya kalinli din yiɣisi 6, 173 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 47.86%, jintɔra zaŋ n-ti Progressive People's Party Andrews Boafo daa nya kalinli din yiɣisi 466 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 3.61% n-ti pahi jintɔra zaŋ n-ti [[Convention People's Party]] Kingsford Quaicoe daa nya kalinli din yiɣisi 74 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 0.57% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu- piibu ŋɔ puuni. <ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Suaman Constituency Results - Election 2016|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/westernnorth/suaman/|access-date=2023-11-09|website=Ghana Elections - Peace FM}}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Jina duu ni, o nyɛla ŋun tum n-ti komitii bobigu ka mani, Nɛɛma boobu komitii, Local Government ni Rural Development komitii, bipɔla, yiɣijam ni kaya ni ta’ada komitii, ni Special Budget Committee.<ref name=”ACKAH” />
== Maŋmaŋa biɛhigu ==
Ackah nyɛla ŋun niŋ amiliya ka dɔɣi bihi ata. O nyɛla dolodolo nira ka chani Methodist choochi.<ref name=”mps”/>
== Kundivihira ==
[[Pubu:Ghanaian MPs 2017–2021]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:National Democratic Congress (Ghana) siyaasa nima]]
[[Pubu:University of Education, Winneba alumni]]
[[Pubu:Ghanaian MPs 2001–2005]]
[[Pubu:Ghanaian MPs 2005–2009]]
[[Pubu:Ghanaian MPs 2009–2013]]
[[Pubu:Ghanaian MPs 2013–2017]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
ccybldb00960i7pm7pom0e017oexd12
Yaw Afful
0
25866
146063
103851
2026-08-10T05:15:25Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146063
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Yaw Maama Afful'''<ref name=":0">{{Cite book|url=https://library.fes.de/pdf-files/bueros/ghana/10489.pdf|title=Ghana Elections 2008|publisher=Friedrich-Ebert-Stiftung|year=2010|location=Ghana|pages=71}}</ref> (bɛ daa dɔɣi o la silimin gɔli June biɛɣ'pia dali yuuni 1959) o nyɛla Ghana nim siyaasa nira ka daa be [[List of MPs elected in the 2008 Ghanaian parliamentary election|Fifth]] mini [[MPs elected in the Ghanaian parliamentary election, 2016|Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana]] zaŋti [[Jaman South (Ghana parliament constituency)|Jaman South Constituency]] din be [[Brong-Ahafo Region|Brong-Ahafo Region,]] o niŋdi la siyaasa n-tiri Wɔbigu paati([[New Patriotic Party|New Patriotic Party)]].<ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=131|title=Parliament of Ghana|access-date=2023-10-10|archive-date=2023-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216195438/https://www.parliament.gh/mps?mp=131|url-status=dead}}</ref>
== Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim ==
Afful dɔɣim dabisili nyɛ silimin gɔli June biɛɣ'pia dali yuuni 1959.<ref name="details">{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Afful, Yaw|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5514|access-date=2020-02-09|website=www.ghanamps.com|archive-date=2020-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200109123103/http://ghanamps.com/mps/details.php?id=5514|url-status=dead}}</ref> O ya nyɛ Mpuasu, tiŋ shɛli din be Brong Ahafo Region, [[Ghana]].<ref name="details" /> O daa kpɛ Kennesaw State University, Atlanta, USA n-ti nya o Bachelor of Arts degree in International Affairs mini Political Science yuuni 1997.<ref name="details" />
== Tuma ==
Afful n-daa nyɛ CEO zaŋti EO, Kids Heaven Learning Centre din be Aworth, Atlanta(US).<ref name="details" /> O nyɛla daabia.<ref>{{Cite web|date=2016-04-25|title=Ghana MPs - MP Details - Afful, Yaw|url=http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=2551|archive-url=https://web.archive.org/web/20160425030000/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=2551|url-status=dead|archive-date=2016-04-25|access-date=2020-07-09}}</ref>
== Siyaasa tali ==
Afful nyɛla ŋun be Wɔbigu paati([[New Patriotic Party|New Patriotic Party)]]. Yuuni 2008, bɛ daa piigi o jintɔra zaŋti [[Jaman South (Ghana parliament constituency)|Jaman South]] piibu piibu yaɣili. Ŋun daa nyɛ jintɔra zaŋti piibu piibu yaɣili ŋɔ [[List of MPs elected in the 2008 Ghanaian parliamentary election|5th, 6th n-ti pahi 7th parliament of the 4th republic of Ghana]].<ref name=":0" /> <ref>{{Cite journal|last=Koi-Akrofi|first=Godfred Yaw|last2=Afful|first2=Eleanor|last3=Akwetey Matey|first3=Henry|date=2019-09-30|title=I.T. Project Success: Practical Frameworks Based on Key Project Control Variables|url=http://dx.doi.org/10.5121/ijsea.2019.10504|journal=International Journal of Software Engineering & Applications|volume=10|issue=5|pages=55–69|doi=10.5121/ijsea.2019.10504|issn=0976-2221}}</ref>
=== Yuuni 2008 piibu- piibu ===
Hon. Yaw Afful nyɛla ŋun daa kpaɣiri m-bo Jaman South piibu- piibu yaɣili jintɔri kuɣ ka daa di ni kalinli din yiɣisi 16,878 kalinli din yiɣisi 30,266 puuni ka di zani kɔbigi puuni vaabu 55.77% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu piibu ŋɔ ni.<ref name=":0" /> O daa nyɛla nasara ka che Ofori Aikins ŋun daa zani n-ti [[People's National Convention (Ghana)|People's National Convention]], Peter Kwabena Ankomah ŋun daa zani n-ti [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]], Jacob Oteng-Ahyemang daa zanimi zaŋti [[Convention People's Party]] n-ti pahi Kwadwo Boakye Djan ŋun daa zani o gama.<ref name=":0" /> Bɛ daa nyɛla kɔbigi puuni vaabu 0.75%, 34.27%, 0.44% n-ti pahi 8.77% gabaadaya ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu piibu ŋɔ viɛnyɛla ni.<ref name=":0" /> O daa yina n-ti lahi kpaɣiri m-bo Jaman South North jintɔri kuɣ ŋɔ zaŋti Wɔbigu paati(NPP) [[List of MPs elected in the 2016 Ghanaian parliamentary election|sixth parliament of the fourth republic]] ka daa nya nasara.<ref name="details" />
==== Yuuni 2012 piibu- piibu ====
Hon. Yaw Afful nyɛla ninvuɣ so bɛn daa labi piigi so jintɔra zaŋ n-ti Jaman South piibu- piibu yaɣili din daa niŋ ka o zani n-ti Wɔbigu paati (New Patriotic Party) yuuni [[2012 Ghanaian general election|2012 Ghana nim piibu- piibu]] ni kalinli din yiɣisi 22, 835 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 57.81% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ lala piibu- piibu ŋɔ puuni. Bɛ daa piigi o ka che Kojo Boakye Djan zaŋ n-ti National Democratic Congress ŋun daa nya kalinli din yiɣisi 16, 123 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 40.82%, jintɔra zaŋ n-ti PPP Kyere Diabour Amankona daa nya kalinli din yiɣisi 403 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 1.02%, jintɔra zaŋ n-ti PNC Ofori Emmanuel Aikins daa nya kalinli din yiɣisi 82 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 0.21% n-ti pahi Agyenim Boateng John zaŋ n-ti NDP daa nya kalinli din yiɣisi 57 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 0.14% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu- piibu ŋɔ puuni. <ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=Jaman South Constituency Results - Election 2012 |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/bono/jaman_south/ |access-date=2023-10-31 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218105741/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/bono/jaman_south/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Results of Presidential and Parliamentary Elections 2012 |url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2012/elections.results.php |access-date=2023-10-31 |website=mobile.ghanaweb.com |archive-date=2023-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216173724/https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2012/elections.results.php |url-status=dead }}</ref>
=== Yuuni 2016 piibu- piibu ===
Hon. Yaw Afful nyɛla ninvuɣ bɛn daa labi piigi so jintɔra zaŋ n-ti [[Jaman South (Ghana parliament constituency)]] yuuni [[2016 Ghanaian general election|2016 Ghana nim piibu- piibu]] ni kalinli din yiɣisi 24, 616 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 64.86% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ lala piibu -piibu ŋɔ ni. O daa nya la nasara ka che Kojo Boakye Djan zaŋ n-ti National Democratic Congress, Joyce Asare Bediako zaŋ n-ti NDP, David Awupori Vugushe zaŋ n-ti PPP, Osei Kyereme Emmanuel zaŋ n-ti Convention People's Party n-ti pahi Addai Daniel zaŋ n-ti PNC. Bɛ daa nya la kalinli din yiɣisi 12, 777, 197, 189, 95, n-ti pahi 72 gabaadaya. Ka din bɔŋɔ zani kɔbigi puuni vaabu 33.67%, 0.52%, 0.50%, 0.25% n-ti pahi 0.19% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ lala piibu- piibu ŋɔ puuni.<ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=Jaman South Constituency Results - Election 2016 |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/bono/jaman_south/ |access-date=2023-10-31 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218001241/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/bono/jaman_south/ |url-status=dead }}</ref>
===== Yuuni 2020 piibu- piibu =====
Hon. Yaw Afful nyɛla ŋun daa koŋ Jaman South piibu- piibu yaɣili jintɔri kuɣ zaŋ n-ti [[Williams Okofo-Dateh|Williams Okofo- Dateh]] ŋun daa nyɛ jintɔra zaŋ n-ti National Democratic Congress yuuni [[2020 Ghanaian general election|2020 Ghana nim piibu- piibu.]]<ref>{{Cite web |title=Parliamentary Results for Jaman South |url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=59 |access-date=2023-10-31 |website=mobile.ghanaweb.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-12-09 |title=Election 2020: At least 108 current MPs are not returning to Parliament - MyJoyOnline |url=https://www.myjoyonline.com/election-2020-at-least-113-current-mps-are-not-returning-to-parliament/ |access-date=2023-10-31 |website=www.myjoyonline.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=Jaman South Constituency Results - Election 2020 |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/bono/jaman_south/ |access-date=2023-10-31 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217193526/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/bono/jaman_south/ |url-status=dead }}</ref>
== Maŋmaŋ biɛhigu ==
Afful nyɛla dolodolo nira(Presbyterian). O nyɛla ŋun mali paɣa ni bihi ata.<ref name="details" />
==Kundivihira==
{{reflist}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ghana siyaasanima]]
[[Pubu:Parliament of Ghana Contest]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
mgxm3pa8b50svrjehpool17xo79a31q
Samuel Abdulai Jabanyite
0
25893
146042
79760
2026-08-10T01:39:51Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146042
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{short description|Ghanaian politician}}
{{Use Ghanaian English|date=January 2023}}
{{BLP sources|date=August 2020}}
{{Use dmy dates|date=August 2020}}
'''Samuel Abdulai Jabanyite''' nyɛla bɛ di dɔɣi so Anashaara goli March 4, 1972 ka o nyɛ Ghana siyaasa nira ŋun daa be [[MPs elected in the Ghanaian parliamentary election, 2016|Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana]] ka zaani n-tiri Chereponi Constituensi din betuduu yaɣili, National Democratic Congress ka o be.<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5365|title=Ghana MPs - List of MPs|website=www.ghanamps.com|access-date=2019-03-11|archive-date=23 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250223210321/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5365|url-status=dead}}</ref>
== Shikuru ==
O deei la "Master of Governance" shɛhira gbɔŋ shikuru din yuli booni Governance and Leadership, GIMPA, ka deei B.ED (Social Studies) shɛhira gbɔŋ University of Cape Coast, ka lahi deei shɛhira gbana Cranfield University, Ghana Armed Forces n-ti pahi Staff Command College, Management Development and Productivity Institute, Institute of Local Government Studies n-ti pahi Madison Pine, U.K.<ref name=":0">{{Cite web|title=Samuel Abdulai Jabanyite, Biography|url=https://mobile.ghanaweb.com/person/Samuel-Abdulai-Jabanyite-2440|access-date=2023-10-05|website=mobile.ghanaweb.com}}</ref>
== Siyaasa tali ==
Samuel Abdulai Jabanyite nyɛla jintɔra n zaŋ ti Chereponi tum yuuni 2012. O daa lahi nyɛla C.E.O n-ti Satco Limited tum yuuni 2013 n-ti pahi "board Chairman" zaŋ ti Y.E.A tum yuuni 2015.<ref name=":0" />
==Kundivihira==
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ghana siyaasanima]]
[[Pubu:Parliament of Ghana Contest]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
evzu2yvqs4wglzi7apa9whkwnl8aqre
Rockson-Nelson Etse Kwami Dafeamekpor
0
25897
146039
98999
2026-08-10T01:22:18Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146039
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{short description|Ghanaian politician}}
{{Use Ghanaian English|date=January 2023}}
{{BLP sources|date=August 2020}}
{{Use dmy dates|date=August 2020}}
'''Rockson-Nelson Etse Kwami Dafeamekpor''' nyɛla Ghana syaasa nira mini jintɔra ŋun zaani n-tiri [[South Dayi (Ghana parliament constituency)|South Dayi constituensi]] din be [[Volta Region]]. O be la [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]].<ref name="ghanamps">{{Cite web|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5393|title=Ghana MPs - List of MPs|website=www.ghanamps.com|access-date=2019-02-15|archive-date=28 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928151027/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5393|url-status=dead}}</ref>
==O piligu mini shikuru baŋsim==
Dafeamekpor deei la "B.Sc. degree in tourism" shɛhira gbɔŋ [[University of Cape Coast]]. O daa lahi naai la [[LL. B.]] shikuru din yuli booni [[University of Ghana]]. O daa tirisi tooni n chaŋ [[Ghana School of Law]] n daa ti leei "[[Barrister-at-Law]]".<ref name="ghanamps"/>
==Tuma==
Pɔi ka o niŋ jintɔra, Dafeamekpor daa nyɛla "Senior Associate" n be "Hayibor, Djarbeng and Company law firm" din be [[Kokomlemle]], [[Accra]] tiŋgbani yaɣishɛli.<ref name="ghanamps"/>
==Siyaasa==
O tuumi n kpe jintɔri duu yuuni [[2016 Ghanaian general election|2016 Ghana piibupiibu]] ni ka daa di kuɣu maa ni vooti kalinli vaabu 71.44% vootibu kalinli din daa niŋ puuni. Din bɔŋɔ daa ti o la niriba pam vaabu dibaa anii kɔbigu puuni.<ref name="ecg2016results">{{cite web |title=Electoral Commission of Ghana - Detailed Parliamentary Election Results - Date of Election :- 7th & 8th December 2016 |url=https://ec.gov.gh/wp-content/uploads/2020/02/2016-Parliamentary-Results.pdf |website=Official website |publisher=Electoral Commission of Ghana |accessdate=15 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026004342/https://ec.gov.gh/wp-content/uploads/2020/02/2016-Parliamentary-Results.pdf |archivedate=26 October 2020 |location=Accra |pages=27 |date=27 December 2016 |url-status=dead |access-date=10 October 2023 |archive-date=26 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026004342/https://ec.gov.gh/wp-content/uploads/2020/02/2016-Parliamentary-Results.pdf }}</ref><ref>{{cite web |title=Parliamentary Results for South Dayi |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2016/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=277 |website=ghanaweb.com |publisher=GhanaWeb |accessdate=15 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190904232625/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2016/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=277 |archivedate=4 September 2019 |access-date=10 October 2023 |archive-date=4 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904232625/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2016/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=277 |url-status=dead }}</ref><ref name="electionpassport">{{cite web |last1=Lublin |first1=David |title=Election Passport |url=http://www.electionpassport.com/ |website=electionpassport.com |publisher=American University |accessdate=15 December 2020}}</ref> Yuuni "[[2020 Ghanaian general election|2020 general election]]", O daa labi di o kuɣu maa ni salo pam nyaaŋa labbu 1.26%, ka di vaabu 72.7% vooti kalinli din daa niŋ maa puuni.<ref>{{cite web |title=2020 Election - South Dayi Constituency Results |url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/volta/south_dayi/ |website=Ghana Elections - Peace FM |access-date=15 December 2020 |archive-date=13 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113060200/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/volta/south_dayi/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Parliamentary Results for South Dayi |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=251 |website=www.ghanaweb.com |access-date=15 December 2020}}</ref>
==Maŋmaŋa biɛhigu==
Dafeamekpor nyɛla Dolodolo nira ŋun mali paɣa ni bihi Anahi.<ref name="ghanamps"/>
== Sarati ==
Anashaara goli 14 August 2021, lahabali daa yina wuhiri ni o nyɛla gama Aveyime palli din be Volta region zuɣu. Bɛ daa yɛliya ni o loori maa bilim la buyi di ni daa niŋ ka "[[Kia]]" kpe o ni.<ref>{{Cite web|title=South Dayi MP escapes death in accident - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/south-dayi-mp-escapes-death-in-accident/|access-date=2021-08-16|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-14|title=Rockson Dafeamekpor involved in near-fatal accident in Volta Region|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Rockson-Dafeamekpor-involved-in-near-fatal-accident-in-Volta-Region-1333000|access-date=2021-08-16|website=GhanaWeb|language=en|archive-date=29 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230429080722/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Rockson-Dafeamekpor-involved-in-near-fatal-accident-in-Volta-Region-1333000|url-status=dead}}</ref> Din nyaaŋ bɛ daayihi o [[37 Military Hospital]] o tibbu nyaaŋa.<ref>{{Cite web|date=2021-08-15|title=Rockson Dafeamekpor discharged from Hospital after Saturday’s car crash|url=https://citinewsroom.com/2021/08/rockson-dafeamekpor-discharged-from-hospital-after-saturdays-car-crash/|access-date=2021-08-16|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-15|title=Rockson Dafeamekpor safe, discharged from hospital after accident|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Rockson-Dafeamekpor-safe-discharged-from-hospital-after-accident-1333414|access-date=2021-08-16|website=GhanaWeb|language=en|archive-date=29 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230429025531/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Rockson-Dafeamekpor-safe-discharged-from-hospital-after-accident-1333414|url-status=dead}}</ref>
==Kundivihira==
{{reflist}}
{{s-start}}
{{s-par|gh}}
{{s-bef|before=[[Simon Edem Asimah]]}}
{{s-ttl|title=[[Parliament of Ghana|Member of Parliament]] for [[South Dayi (Ghana parliament constituency)|South Dayi]]|years=[[2016 Ghanaian general election|2017]]–present}}
{{s-inc}}
{{s-end}}
{{DEFAULTSORT:Dafeamekpor, Rockson-Nelson}}
[[Category:1976 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:National Democratic Congress (Ghana) politicians]]
[[Category:Ghanaian MPs 2017–2021]]
[[Category:University of Cape Coast alumni]]
[[Category:University of Ghana alumni]]
[[Category:Ghanaian MPs 2021–2025]]
{{Ghana-politician-stub}}
tfcrng9s0hpfell6hzbsw25r397wwy8
Sulemana Alijata
0
25907
146050
79828
2026-08-10T02:42:19Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146050
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Sulemana Alijata''' (bɛ daa dɔɣi o silimin gɔli August biɛɣ'pishi ni anu dali yuuni 1975) o nyɛla jintɔri kuro zaŋti Sissala East din be Upper West region,Ghana.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2666|title=Ghana MPs - MP Details - Gbentie, Alijata Sulemana|website=www.ghanamps.com|access-date=2020-01-31|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113090036/http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2666|url-status=dead}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=181|title=Ghana Parliament member Alijata Sulemana|website=www.ghanaweb.com|access-date=2020-01-31}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/Petition-For-The-Disqualification-Of-Hon-Alijata-Sulemana-388028|title=Petition For The Disqualification Of Hon. Alijata Sulemana ...|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2020-01-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newsghana.com.gh/npps-ridwan-dauda-unseats-hajia-alijata/|title=NPPs Ridwan Dauda Unseats Hajia Alijata|publisher=NewsGhana.com|language=en-US|access-date=2020-01-31}}</ref>
== Maŋmaŋ biɛhigu ==
Alijata nyɛla ŋun mali yidana ni bihi. O nyɛla musulimi.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim ==
Alijata nyɛla bɛn daa dɔɣi so silimin gɔli August biɛɣ'pishi ni anu dali yuuni 1975 tiŋ yuli booni Tumu ka di be Upper West region.<ref name=":0" />
O daa nya o diploma in Community Development shikuru yuli booni Rural Development College bin din gbaai yuuni 2005 hali ni yuuni 2007.<ref name=":1" />
== Siyaasa tali ==
Alijata nyɛla ŋun be lɛm paati([[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress)]].<ref name=":0" /><ref name=":2" />
O nyɛla ŋun daa be Gender and Children komitii, Lands and Forestry komitii .<ref name=":1" />
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ghana siyaasanima]]
[[Pubu:Parliament of Ghana Contest]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
ttwgr35qxiakn9dt6h1nt27knc3zcpe
Tosin Igho
0
25953
146056
89531
2026-08-10T03:36:27Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146056
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{short description|Nigerian film director}}
'''Tosin Igho''' nyɛla Nigeria producer mini filim darɛta.
== O biɛhigu mini o tuma ==
O nyɛla [[NTA Film Network|NTA]] veteran Peter Igh [[NTA Film Network|bia]]<nowiki/>o.<ref name=":2">{{Cite web|date=2021-11-22|title=Nollywood director, Tosin Igho set to launch films showcasing Nigeria|url=https://www.vanguardngr.com/2021/11/nollywood-director-tosin-igho-set-to-launch-films-showcasing-nigeria/|access-date=2022-07-20|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref>O daa deela o tuuli degree din n jɛndi Visual Efects [[AFDA, The School for the Creative Economy|AFDA]] [[Cape Town]], [[South Africa|South Africaka daa lahi deegi]] o bachelo degree [[South Africa|din n jɛndi]] motion picture medium.<ref name=":1">{{Cite web|date=2020-12-18|title=Here is why Tosin Igho is currently one of the leading movie directors in Africa|url=https://www.vanguardngr.com/2020/12/here-is-why-tosin-igho-is-currently-one-of-the-leading-movie-directors-in-africa/|access-date=2022-07-20|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-12-16|title=Meet Nollywood leading movie director, Tosin Igho, flying Africa|url=https://guardian.ng/art/meet-nollywood-leading-movie-director-tosin-igho-flying-africas-banner-high/|access-date=2022-07-20|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=2022-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220813173445/https://guardian.ng/art/meet-nollywood-leading-movie-director-tosin-igho-flying-africas-banner-high/|url-status=dead}}</ref>O pilila o tuma n-nyɛ yiliyiina ka darɛti [[Music video|music videos]].[[Music video|O nyɛla ŋun n darɛti]] music videos zaŋ n-ti yiliyiiniba ban n mali yuli kamani [[Mo' Hits Records]]' [[D'banj]], [[Terry G]], [[Faze (musician)|Faze]], [[Yung L]], [[Aramide (musician)|Aramide]] ni [[Sammie Okposo]].<ref name=":0">{{Cite web|last=ogunlami|first=yinka|date=2018-04-11|title=This might be the most colourful Nollywood film you'll see in 2018|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-eve-this-might-be-the-most-colourful-nollywood-film-youll-see-in-2018/cwqgv7b|access-date=2022-07-20|website=Pulse Nigeria|language=en|archive-date=2022-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220719150122/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-eve-this-might-be-the-most-colourful-nollywood-film-youll-see-in-2018/cwqgv7b|url-status=dead}}</ref>
== Filmography ==
H nyɛla <nowiki>''xecutive producer ''</nowiki>wnihit tv shows like ''Once Upon A Time'', ''Judging Matters'', ''Love Come Back'',''I am Laycon''.<ref name=":1" /><ref name=":2" />
Heni n daa nyɛ rarɛtafzaŋ n-ti [[Seven (2019 Nigerian film)|ven]] 2019 anfilim ka tumdi spicion (2023 scheduled release date )
== Kundivihira ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Igho, Tosin}}
{{Nigeria-cinematographer-stub}}
99217vwje3og5zq4wpugbdyl0kqqhik
Longquan celadon
0
26422
146023
122270
2026-08-09T19:20:54Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146023
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|Type of green-glazed Chinese ceramic}}
[[File:Longquan ware flask, China, Yuan dynasty, 1271-1368, glazed porcellanous stoneware - Royal Ontario Museum - DSC04234.JPG|thumb|Flask, Yuan dynasty, 1271-1368]]
[[File:Percival David Collection DSCF3122 17.jpg|thumb|Vase with unglazed medallions, here using moulds and a resist technique, 14th century.<ref>[http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3179870&partId=1 British Museum page]</ref>]]
[[File:Grès chinois Guimet.jpg|thumb|Group of 13th-century vessels]]
'''Longquan celadon''' (龍泉青瓷) nyɛla [[Chinese ceramic|Chinese]] kalo balishɛli, ka Westpolo bɛ booni li [[celadon]] bee "greenware", bɛ pili li la malibu 950 zaŋ chaŋ 1550. Kilns maa daa tooi zooi ka di be la "[[Lishui]] prefecture" din be southwestern [[Zhejiang]] tiŋgbani yaɣili China south polo, n-ti pahi[[Fujian]] tiŋgbani yaɣili north polo. 500 kilns ka bɛ tooi bɔ n-nya,<ref>Krahl and Harrison-Hall, 13; Gompertz, 158 has "over 200 kiln sites" showing the pace of Chinese archaeology in recent decades, and perhaps counting groups rather than individual kilns; Medley, 147, on their locations</ref> ka di zuɣu che ka Longquan celadon nyɛ taarihi puuni kalonima malibu sheei din galisi pam China. "Longquan-type" n tooi nyɛ yuli n-ti li, lala waliginsim ŋɔ ni, bee "southern celadon",<ref>Medley, 146</ref>kamani kilns kalinli ni daa lahi zooi China north polo ban maani [[Yaozhou ware]] bee [[Northern Celadon]] wares. Di ŋmani taba yaɣa pam, amaa ka leei mali waliginsim shɛŋa ni "Longquan-type celadon", ka di malibu daa kuli du zuɣusaa ka lahi sheei tiŋgbani ni saha bihi zuɣu ni.<ref>Medley, 115-118; Gompertz, 159, 98-125; for some reason one is typically capitalized and the other not.</ref>
Celadonmali taarihi waɣinli [[Longquan]] mini luɣ'shɛŋa din ŋmani li, amaa zaŋ kana [[Northern Song]] (960–1127) saha ka di malibu pam pam pili, ni di tiŋ'zuɣu yihi labisi [[Hangzhou]],din miri Longquan, [[Southern Song]] (1127–1279) ni piligi naai nyaaŋa, dini tooi nyɛ dini n daa su di yɛligibu pam mini di malibu viɛnyɛla ni maani. D zaa daa kuli nyɛla din duri zuɣusaa [[Yuan Dynasty|Yuan]] (1271–1368) ni [[Ming Dynasty|Ming]] (1368–1644) ni daa kuli pili saha shɛli. Longquan celadons daa nyɛla China bomma ni nyamna nɛma din duri tiŋ'duya yaa sheei n gari yuun pihinu ka tiŋsi pam daa tɔɣisi li, di bahi bahindi [[Korean pottery and porcelain|Korea]] mini [[Japanese pottery|Japan]]. Di kpila saha shɛli "[[Blue and white pottery|blue and white porcelain]]" ni kana ti deei li [[Jingdezhen porcelain|Jingdezhen]].<ref>Medley, 147</ref><ref>Gompertz, 22 quoted; Medley, 146 describes them as "stoneware and porcellanous ware".</ref><ref>Vainker, 108 (quoted); Clunas, 284-285 refers to celadons as porcelain, but not consistently.</ref>
Longquan celadons daa pahi la "celadon wares" viɛli shɛŋa bɛ ni mali China, ka di ʒi taɣibu nima na. Bɛ daa maani la kalonima maa ka di mali koma balibu, ka di yaa jɛndi "olive-green", amaa ka daa lahi tirisi chaŋ "greenish blues" ni (bɛ ni daa nya ka salo yu shɛli,amaa ka di dii bi yoli) n-ti pahi zaɣ'tankpaɣu. Lala ko'balibu ŋɔ zaa yimi na "glaze" maa ni; saha shɛŋa di yaɣ'shɛli din be gbunni maa bɛ bi taɣiri di kom maa ka di leei nachiinsi n-ti li, bɛ yihi wuhili buɣim ka di niŋ "[[terracotta]] brown". "Wares" peentibu niŋdi la tɔm; nachiinsi dihibu yirimi na kopu laasabu nahingbaŋ ni bee bɛ ni luɣi yaɣ'shɛŋ mini dizaan shɛŋa din be di puuni.
==Technical aspects and decoration==
Longquan celadon ningbungbaŋ, nyɛla din mali balibu kamani zaɣ'timsili, "compact grey stoneware" zaŋ ti tabili "white porcellaneous material", amaa luɣ'shɛli bɛ yi ti nyɔli buɣim di leeri la "[[terracotta]] reddish brown". Din bɔŋɔ n waligiri Longquan ka chari Northern Celadons. Amaa, din bɔŋɔ ni tooi pa zaɣ'gansi shɛŋa bɛ ni mali ni binyɛra din nyɛ "whitish, porcellanous," di ni tooi n niŋ ka luɣ'shɛli bɛ ni nyo buɣim maa gba niŋ "translucent" di yi niŋ ka di bi timsa.<ref>Medley, 147; Grove: "The body of Longquan celadon is a light grey stoneware, sometimes reaching the quality of a pure white porcelain".</ref> Western polo,bɛ tooi zaŋdi la zaɣ'gansi n niŋdi "stoneware",amaa bɛ ni tooi lahi boli shɛŋa "porcelain";<ref>Compare the text and captions at Clunas 284-285, fig. 250 is called "stoneware", fig. 251 (the Katzenelnbogen bowl) "porcelain". Both are Longquan celadon of 1400-50.</ref> binyɛra din yina China nima sani nyɛla bɛ ni ni tooi lahi buɣisi shɛli "porcelain".<ref>For example Fang, Lili, ''Chinese Ceramics'', 45-47, 2011, Cambridge University Press, {{ISBN|052118648X}}, 9780521186483, [https://books.google.com/books?id=Dc0zHfMyv7wC&pg=PA45 google books]</ref>
Di ningbungbaŋ daa tooi zooi la zaɣ'tamnkpaɣu "[[potter's wheel]]," ni ka bɛ tooi laɣindi maani di zaɣ'kara luɣ'yini. Di ŋmaya nima ka bɛ daa mali n tumdi tuma, ka saha shŋa bɛni ka bɛ mali yaɣiri, n-ti tabili yaɣiri din dihiri nachiinsi.<ref>Medley, 148-152</ref>
Di malila ko'balibu din mali waliginsim kamani "greyish" ni "blueish greens", ni zaɣ'dozim din ŋmani tankpaɣu.<ref>Valenstein, 101-102</ref> Di lala kom ŋɔ yirimi na [[iron oxide]] shɛli bɛ ni nyo buɣim ni "[[reducing atmosphere]]", ka kom kam doli saha shɛli tulim ni kpe li. Longquan celadon daa nyori mi ni [[dragon kiln]]s waɣinli, "brick tunnels rising up a slope", ka di mali garibu shɛhi zaɣ'bɔbigu (voya), ka duɣu maa maŋmaŋa yirina zuɣusaa steeji ni, din tuli chani saɣisiri ka doli taba. [[Saggar]]s n daa toooi zooi ka bɛ mali n tumdi tuma, ni kilns din waɣa, kamali paai soya bee voya pia ni ayi, din daa naan tooi ti binyɛra kalinli 25,000 tuli saha yini. Di buɣim tulim daa nyɛla kamani 1,180 °C mini 1,280 °C,ka tulim din nyɛ kamani 1,250 °C tiri kala vakahili mini nuɣiso.<ref>Medley, 147-148</ref><ref>Valenstein, 99-100</ref><ref>Medley, 147-148</ref> Nahingbaŋ din nyɛ zaɣ'ʒee maa yiririmi na saha shɛli buɣim maa yi kpeli n naai, di ni niŋ ka yaɣiri din kpe buɣum maa mini pɔhim din kpe kiln maa di laɣim taba maa, ka "iron" din bɛni maa leei [[Iron(III) oxide|ferrous oxide]].<ref>Gompertz, 164</ref> Bɛ tooi mali bɛ ni niŋdi shɛm pɔi ka daa naan yi pahi 1400 "splashes" "iron oxide" din yina gandimgandim; lala dina ŋɔ tiri la nahinggban tankpaɣu din daɣi.<ref>Medley, 152</ref>
Chinese mini Japanese zaa malila bɛ ni buɣisiri di ko'balibu maa mini di viɛlim shɛm; Japanesedina shɛŋ nyɛla din ni tooi zaŋ dalim bee n gɔhi Japan dina. Bachi din nyɛ ''kinuta'' (砧青瓷) gbunni nyɛla "mallet", di yi pa shɛli "mallet vase" shɛli nyaaŋa, zaanimi n-tiri "blue-green" ko'shɛli niriba suhu ni yu pam lala Song saha maa, ka bɛ tooi booni Siliminsili ni, ''tenryūji'' piɛlli malila "a faint yellowish-green tone", ka yina [[Yuan dynasty|Yuan]] mini [[Ming dynasty|Ming]]. Balishɛli din nyɛ ''shickikan'' yimi na Ming sunsuuni, kalo maa nachiinsi maa yi neei naau.<ref>Gompertz, 149-150</ref> Celadons din pahi ni, Chinese sani nahingbaŋ ŋmali din zaŋ ti [[jade]], n-nyɛ bɛ nini ni tiɣi shɛli [[Chinese art]] ni, di daa nyɛla din kpa talahi ka kalomaaniba bɔri ni bɛ pahirili saha shɛŋa.<ref>Medley, 150</ref>
Di shɛŋa nahingbana kuli nyɛla soochi amaa ka leei viɛla. Kalo kara mini nachiinsi dihibu kuli nyɛla di kuli pahiri Yuan mali chana, ka di zaɣ'kari shɛŋa nyɛ 14th century malibu. Lala "mallet" ŋɔ daa nyɛla bɛ ni yuri shɛli Longquan,ka di mali bingburbirisi kamani ʒerisi bee binkɔb'shɛba.<ref>Gompertz, 156, 162; Grove</ref> Funerary vases, bɛ ni daa maani shɛli ka di mali jahi, gba daa nyɛla din mali binkɔbiri nahingbana, di daa tooi zoi la gbuɣima mini ʒerisi. Southern Chinesepolo bɛ daa mali li mi nm-pahiri bɛ kpiimba sɔɣibu kali ni.<ref>Gompertz, 156; The British Museum [http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3179869&partId=1&searchText=Longquan&ware=11150&page=2 says of the pair illustrated below]: "These funerary urns are decorated with two ‘animals of the four directions’, called 'siling 四靈' in Chinese. The White Tiger of the West is pursuing a dog and the Green Dragon of the East is chasing a flaming pearl. The birds on the covers may allude to the Red Bird of the South; but the symbol of the north, a tortoise with a snake, is not present. In China, artists decorated coffins and tombs with these creatures from the Han dynasty (206 BC–AD 220) onwards. These jars stored provisions for the afterlife such as grain and are part of local southern burial practice."</ref> "Longquan style" daa nyɛla parante din mali zimbihi ayi bee zaɣ'bɔbigu ka bɛ duɣiri kom di sunsuuni, di daa tooi lahi zooya ka bɛ mali li n niŋdi di gɔlinsi kamani yɛltɔɣa ni pun' yɛi shɛm 14th-century.<ref>Medley, 148; Gompertz, 164-167</ref><ref>Gompertz, 164</ref><ref>Medley, 150-151</ref><ref>[http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=253183&partId=1 British Museum example], 1991,0304.3; Clunas, 212 has [http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=260263&partId=1 this shrine with gilded figures].</ref>
<gallery widths="200px" heights="200px">
File:Spotted Celadon KONOIKE.JPG|Vase with iron spot decoration, Yuan
File:Vase Phoenix Handles Celadon.JPG|"Mallet" vase with stylized animal handles, Southern Song, 12th century
File:Percival David Collection DSCF3122 12.jpg|Pair of funerary lidded vases with animals; left, tiger chasing a dog, right, dragon chasing a pearl, Southern Song
File:BLW Celadon dish with unglazed fish.jpg|dish with sprigged fish in biscuit, and effects from glaze collecting in the incised decoration, Yuan, 14th century
File:Dish with dragon and fish, Longquan ware, China, Song or Yuan dynasty, stoneware with celadon glaze - Östasiatiska museet, Stockholm - DSC09484.JPG|Dish with a dragon in the center
</gallery>
==Markets and later collecting==
[[File:Vase with applied peony scroll design, China, Longquan kiln, Southern Song dynasty, 13th century AD, celadon - Matsuoka Museum of Art - Tokyo, Japan - DSC07315.JPG|thumb|"Blueish green" celadon with applied peony scroll design, Southern Song dynasty, 13th century AD]]
Kamani Northern Celadon, Longquan ware daa pa "imperial court" ni mali shɛli n kuri bukaata Song saha,<ref>Vainker, 110-111, though see Valenstein, 99, and Clunas, 97, 100, 229, where court patronage is said to have ended with the reign of the [[Xuande Emperor]] (d. 1435); Krahl and Harrison-Hall, 44 say (of the Southern Song) "The Longquan kilns were non-official kilns whose workers nevertheless made ceramics for the imperial household ...", [http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3180452&partId=1 repeated by the British Museum]</ref> di mini bɛ daa mali Longquan kilns m-maani "official" Guan ware, Guan kilns ni daa naan ku tooi niŋ doli zalisi.<ref>Gompertz, 173; Vainker, 110-111; Rawson, 250</ref> Daa din daa kpa talahi n-nyɛ ''literati'' bee [[Scholar-official|scholar-gentleman]]. Wares dakulo kam zaŋ ku bukaata ni, sha shɛŋa bɛ daa mali li mi n sɔɣiri kpiimba. Nahingbaŋ bɔbigu,di bahi bahindi piligu saha dini, di daa chanimi n doli [[Chinese ritual bronze|ancient ritual bronze]] nahingbana, bɛ ni daa nya ka shɛli lu n zahim adiini bukaata kubu, amaa di daa ka nachiinsi din nyɛ "bronze" maŋli maa dini. Din bɔŋɔ daa lahi nyɛla bɛ ni mali shɛli n duri tiŋ'duya, di yi daa kuli bi chani shɛli di daa chani South-East Asian tiŋgbana ni kamani Japan mini Korea.<ref>Vainker, 110-112; Gompertz, 148, 171; Rawson, 250</ref>
Japan nima n daa ʒiri li n kpɛri bɛ ya pam, ni "beach" din be [[Kamakura]], bɛ ni daa maani Longquan luɣ'shɛli pam, daa mali 50,000 Longquan [[sherd]]s, amaa di shɛŋ daa nyɛla din ŋmari voyage din yina China. Japan daa dii bi yuui ka pili Longquan wares tɔɣisi mali, ka na kuli nyɛ ban niŋdi li, pam pam mini belabela zaa.<ref>Gompertz, 170-171</ref>
Di pam daa lahi nyɛla bɛ ni ʒiri shɛli n kpɛri Musulinsi adiini ni zooi luɣ'shɛŋa, ka bɛ ni laɣim shɛli pam zuŋɔ nyɛ kalinli 1,300 din yina [[Ottoman Emperor]]s, di pam din pa be [[Topkapi Palace]] din be [[Istanbul]].<ref>Gompertz, 26</ref> Di dariza daa duu la zuɣusaa [[Middle East]] mini Europe bɛ ni daa baŋ ni pooʒini yi lu din ni di ŋmarimi bee ka di taɣi nahingbaŋ la.<ref>Gompertz, 26</ref> Di shɛŋa lahi nyɛla din be East African teeku ni, n-ti pahi south [[Kenya]] mini [[Tanzania]].<ref>Gompertz, 147</ref>
Di bela n daa kpe Europe ka di nyɛla daabiligu n ʒili kpe bee Musulinsi adiini tinsi n-ti ba li.<ref>Massing, 132; Gompertz, 26</ref> Chinese kalo nima dibaa ata ko ka bɛ ni tooi sabi ni di kpe Europe pɔi ni 1500. Din bɔŋɔ nima puuni, tdin daŋ n-nyɛ [[Fonthill Vase]] (din pa nyɛ Dublin), din nyɛ [[qingbai]] porcelain, amaa dibaa ayi maa n-nyɛ Longquan celadon.<ref>Massing, 131-132</ref> Yuuni 1487 [[Lorenzo de' Medici]] daa ti Longquan parante, [[Qaitbay]] n daa ti li, [[Mamluk]] [[Sultan of Egypt]]. Katzenelnbogen ŋmani gba nyɛla "aristocratic German pilgrim" ni daa da shɛli [[Holy Land]] yuuni 1433/34.<ref>Massing, 132; Clunas, 285</ref> Lala Longquan Warham ŋmani ŋɔ, nyɛla bɛ ni daa zaŋ shɛli n-ti [[New College, Oxford]], [[William Warham]], [[Archbishop of Canterbury]] n daa ti li zaŋ chaŋ yuuni 1532 (bɛ ni pa paŋ shɛli n-ti [[Ashmolean Museum]]), di nyɛla din daa naan tooi kana nyaaŋ pɔi, kamani 1500, ka bɛ daa ti li bin tamdisi England.<ref>[http://www.jameelcentre.ashmolean.org/collection/921/per_page/50/offset/0/sort_by/date/category/ceramics/start/1500/end/1598/object/13216 Warham Bowl, Ashmolean] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240925095313/http://www.jameelcentre.ashmolean.org/collection/921/per_page/50/offset/0/sort_by/date/category/ceramics/start/1500/end/1598/object/13216 |date=2024-09-25 }}; Gompertz, 26</ref>
==Taarihi==
[[Image:Song Dynasty Celadon Vase.jpg|thumb|left|Southern Song Dynasty, 13th Century, Nantoyōsō Collection, Japan, with crackle.]]
Northern Song saha Dayao (大窯) kiln luɣ'shɛli din daa baɣi Longquan tiŋgbani ni daa maani la "wares" ni kilns konkɔba pishi ni ata; ni Jincun din miri li,nye bɛ ni daa nya ka shɛli nyɛ "kiln complexes" titali, ka maani "wares" gahinda.<ref>Valenstein, 99; Vainker, 108-109</ref> Kalo maŋa malibu daa na kani zŋ na hali ni [[Southern Song]] (1127–1279), din nyaaŋa ka di tuɣi [[Yuan Dynasty|Yuan]] (1271–1368) mini [[Ming Dynasty|Ming]] (1368–1644) saha.
Binsh`eɣu din daa yiɣisi zani Longquan celadon daa nyɛla "Northern Song court din kpalim zabili zaŋ chaŋ south, bɛ ni daa lahi ka bɛ ni yɛn niŋ shɛm north [[Jin–Song Wars#War against the Northern Song|Jin-Song wars of the 1120s]]. "[[Southern Song]] court" palli daa be [[Hangzhou]], ka baɣi Longquan.<ref>Rawson, 84; Vainker, 105; Grove; Gompertz, 156</ref> Lala Northern Celadon kilns daa pili tiŋgbani ni shheebu Longquan malibu ni.<ref>Gompertz, 125</ref> Longquan wares daa bɛ yirina [[Five Great Kilns]] shɛli ni, Chinese connoisseurs ni daa ti pu shɛli, ka di bi tooi zooi ka di be sabbu ni, amaa [[Qing dynasty]] tɔgisibu nyɛla bɛ ni daa mali shɛli.
Lahabali shɛli din kuli yirina Yuan labiri yirina, din dii bi zani tuhi, yari la niriba ayi yɛltɔɣa Zhang, ban zaa nyɛ Longquan kalo maaniba, m-pa shɛli ka yina Southern Song, amaa din bɔŋɔ dii bi neei dɔni. Kpɛma sani maa yimi na ni ware din gahim; di niŋ viɛnyɛla bee di bi niŋ lahabali din yina bahigu yɛliya ni di daa waligimi ni "crackled glaze", ka [[Ge ware]] (maɣina "kpɛma sani maa ware") tu ni di nyɛ lala balibu ŋɔ. Bia sani maa gba daa yimi na ni kalonima malibu din viɛla ka bɛ daa ti nya ka di nyɛ din gaŋdu Longquan ware ni.<ref>Gompertz, 155-158; Vainker, 108</ref>
Southern Song saha daa nya din viɛla, ni din mali ko'balibu, ka lahi nyɛ din malibu yɛligira. Kalibu din nyɛ yuuni 1988 Chinese "archaeologist" ni gdaa kali shɛli piligu daa nyɛla 39 din yina Northern Song,ka 61 yina Southern Song, ka din gari 70 yina Yuan. Kɔbigu puuni vaabu 20th century daa nyɛla 23%, <10% ni <5%,ka di wuhiri mali yaɣi, ka din daa kpalim nyɛ kilns din daa mali kpɛŋ.<ref>Deng, 61-62</ref>
Di zaɣi maŋ tali daa shee la tiŋa 14th century, amaa di tuuli malibu mini tiŋ'duya kpɛbu daa nyɛla din tiri tooni. Zaŋ chaŋ century maa sunsuuni [[Jingdezhen ware]] nyɛla bɛ ni daa maani shɛli "[[blue and white porcelain]]", ka lala "war" palli ŋɔ zani ti Longquan celadon dahi pam ni. Ko'kpɛɣu mini tɔbu nyɛla din che ka kilns shɛŋa kpihim zaa; kilns shɛŋa bɛ ni gbi n kurigi tooi zooi la ko'kpɛɣu ni zori ti luri shɛli. Amaa, hali "stoutly potted celadons" din yina Ming saha gba malila ban toɣisi di malibu [[Jingdezhen ware|Jingdezhen]] mini Japan. Daabiligu kopu din daa fim kom ni gba daa nyɛla bɛ ni nya shɛli [[Sinan, South Jeolla|Sinan County]] zaŋ du [[Korea]]n teeku ni yuuni 1976, din lɔɣu daa mali gari 9,600 celadon zaɣi gansi din yina [[Yuan period]],amaa ka di zaɣi maŋli maa. Di daa naan tooi nya Japan ka bɛ mali lala dina ŋɔ n-ti;di daa malila adiini binyɛra.<ref>[http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=253183&partId=1 British Museum]</ref> Di daa fim la yuuni 1323,<ref>Rawson, 274</ref> lahabali wuhiya ni bɛ na kuli maani la di tatabiti hali bɛ ni daa bi tɛhiri ni bɛ ni tooi mali li shɛm.<ref>Gompertz, 201; {{cite news |script-title=ko:중국보물선에 실린 용천청자(用天靑瓷) |author=어은영 |url=http://www.newshankuk.com/news/news_view.asp?articleno=s2007041419192607963 |publisher=Internet Daily NewsHankuk |date=2007-04-14 |accessdate=2008-03-22 |language=Korean |access-date=2023-12-18 |archive-date=2020-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216014706/http://www.newshankuk.com/news/news_view.asp?articleno=s2007041419192607963 |url-status=dead }}</ref>
Longquan celadon daa nyɛla din du zuɣusaa [[Ming dynasty]] piligu ha,di ni daa niŋ kiln shɛli sokam ni saɣiti ka bɛ maani li n-tiri kotu maa. Di fulaawaasi nima nachiinsi dihibu daa ŋmanila Jingdezhen nuɣiso mni zaɣ'piɛlli mini "court [[lacquerwork]]". Parante parilana daa bɛni ka di buɣi dibu tɔ pam. Zaŋ chaŋ 15th century sunsuuni kootu maa daa zaɣisi bɛ binyɛra deebu, ka kilnstiŋgbani ni dɔnibu lahi pili yaha.<ref>Clunas and Harrison-Hall, 97, 100</ref> Ming bahigu ha kilns bela ko n daa kpalim bɛni, ka bɛ tooi mali li m-maani binyɛra kamani "tiles" mini ko'duɣiri.<ref>Gompetz, 188-194</ref>
Zaŋ kana 20th century tiŋ'bihi mini tiŋ'duya nima ban niŋ zaɣa mini baŋdiba chaŋla lala kiln yaɣa ŋɔ ti gbi ni. Ʒemana Chinese baŋdiba,tuuli kilnni daa be shɛli nyɛla bɛ ni daa na vihi shɛli tuuli, Chen Wanli n-daa vihi li yuuni 1928 mini yuuni 1934, din ni daa niŋ ka shɛba pun' gbi li yuuni 1916 nyaaŋa.<ref>Gompertz, 157-158</ref>
== Noosi ==
{{Reflist|30em}}
==Kundivihira==
{{Commons category|Longquan celadon}}
*[[Craig Clunas|Clunas, Craig]] and Harrison-Hall, Jessica, ''Ming: 50 years that changed China'', 2014, British Museum Press, {{ISBN|9780714124841}}
*Deng, Gary, ''Maritime Sector, Institutions, and Sea Power of Premodern China'', 1999, Greenwood Publishing Group, {{ISBN|0313307121}}, 9780313307126
*Gompertz, G.St.G.M., ''Chinese Celadon Wares'', 1980 (2nd edn.), Faber & Faber, {{ISBN|0571180035}}
*"Grove": [[Oxford Art Online]], "China, §VIII, 3: Ceramics: Historical development", various authors
*Krahl, Regina and Harrison-Hall, Jessica, ''Chinese Ceramics: Highlights of the Sir Percival David Collection'', 2009, British Museum, {{ISBN|0714124540}}, 9780714124544
*Massing, Jean Michel, in Levinson, Jay A. (ed), ''Circa 1492: Art in the Age of Exploration'', 1991, Yale UP/National Gallery of Art, {{ISBN|0300051670}}, [https://books.google.com/books?id=wMK-Ba0-RG4C&pg=PA132 google books]
*Medley, Margaret, ''The Chinese Potter: A Practical History of Chinese Ceramics'', 3rd edition, 1989, Phaidon, {{ISBN|071482593X}}
*[[Jessica Rawson|Rawson, Jessica]] (ed). ''The British Museum Book of Chinese Art'', 2007 (2nd edn), British Museum Press, {{ISBN|9780714124469}}
*Vainker, S.J., ''Chinese Pottery and Porcelain'', 1991, British Museum Press, 9780714114705
*Valenstein, S. (1998). ''[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/38422/rec/3 A handbook of Chinese ceramics]'', Metropolitan Museum of Art, New York. {{ISBN|9780870995149}} (fully online)
==Karim pahi==
*Regina Krahl, et al., ''Chinese Ceramics in the Topkapi Saray Museum'', Istanbul, 3 vols, London, 1986
{{Chinese ceramics}}
{{Song dynasty topics}}
{{coord|28|04|30|N|119|07|15|E|region:CN-33_type:city(270000)_source:kolossus-dewiki|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Chinese pottery]]
[[Category:Intangible Cultural Heritage of Humanity]]
mtrti8cau77jirzcexhi06p40z0hslk
Sinjska alka
0
26451
146046
82428
2026-08-10T02:19:58Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146046
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sinjska alka''' ({{IPA|hr|sîːɲskaː âːlka}}) nyɛla "equestrian" kompateesa din niŋdi [[Croatia]]n tiŋ yuli booni [[Sinj]] silimin gɔli August alahiri dabisili kam tum yuuni 1715.<ref>{{cite web|last=|first=|title=Sinjska alka|url=https://www.alka.hr/en/|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-15|website=|publisher=Viteško alkarsko društvo Sinj}}</ref> Di niŋbu nyɛla din daa piligi Croatian–[[Venetian Republic|Venetian]] [[Ottoman–Venetian War (1714–18)#Austrian intervention and conclusion of the war|victory in the Ottoman–Venetian war]] silimin gɔli August biɛɣ'pinaanahi dali yuuni 1715, din daa niŋ ka [[Christians|dolodolo nim]] kalinli din yiɣisi kamani 700 [[Croats]] ni [[Venetian Republic|Venetians]] ban kalinli daa be galisi daa tooi kpaŋ bɛ maŋ luhi Sinj ban kalinli yiɣisi kamani 60,000 [[Ottoman Turks|Ottoman]] din daa niŋ ka sooja Mehmed-paša Ćelić daa gari tooni ka bɛ ŋmɛ lala tɔbu ŋɔ.<ref>{{Cite book|last=Marković|first=Ivan|chapter-url=https://books.google.com/books?id=2_1CAQAAMAAJ&q=%22Giornale+del+blocco+ed+assedio+della+fortezza+di+Sign%22&pg=PA34|title=Sinj i njegovo slavlje {{!}} god. 1887 {{!}} spomen knjiga su 11 slika|publisher=Dionička tiskara u Zagrebu|year=1898|isbn=|location=|pages=|language=hr|chapter=Giornale del blocco ed assedio della fortezza di Sign}}</ref> Din daa niŋ ka bɛ nya nasara naai Venetians nim daa nyɛla ban gbubi Sinj ka daa boli [[Venetian Dalmatia]] ka di nyɛla bɛ daa doli la [[Treaty of Passarowitz]] zalikpana yuuni 1718.<ref>{{cite web|last=Markovina|first=Dragan|date=2015-08-10|title=Par važnih napomena o tome za koga su Sinjani ginuli 1715.|url=http://www.telegram.hr/politika-kriminal/prava-istina-o-1715-nekoliko-vaznih-napomena-o-tome-za-koga-su-sinjani-ginuli/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108133735/https://www.telegram.hr/politika-kriminal/prava-istina-o-1715-nekoliko-vaznih-napomena-o-tome-za-koga-su-sinjani-ginuli/|archive-date=2020-11-08|access-date=2017-01-30|website=|publisher=telegram.hr}}</ref><ref>{{cite web|title=Alka – Mit koji se obnavlja|url=http://free-st.htnet.hr/Sinj/alka.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805203302/http://free-st.htnet.hr/Sinj/alka.html|url-status=live|access-date=2017-01-30|archive-date=2018-08-05}}</ref>
Ninvuɣ shɛba ban bɛ Sinj nyɛla ban mali dihitabili ni [[Our Lady of Sinj|Lady of Sinj]] nyɛla ŋun yɛn gu ka taɣiba. Vuhim dabisili dali zaŋ n-ti Mary (''Velika Gospa'') silimin gɔli August biɛɣ'pinaanu dali ka bɛ mali paɣari Lady of Sinj.
Alka ŋɔ maŋmaŋ nyɛla "equestrian" kompateesa, din ni ka niriba bari warinima kompateesa ka bɛ nyɛ ban tiri ŋun ni kpaŋmaŋ pini. Yuuni 2010, bɛ daa zaŋ Alka pahi [[UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]].<ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=UNESCO - Sinjska Alka, a knights' tournament in Sinj|url=https://ich.unesco.org/en/RL/sinjska-alka-a-knights-tournament-in-sinj-00357|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201208020216/https://ich.unesco.org/en/RL/sinjska-alka-a-knights-tournament-in-sinj-00357#video|archive-date=2020-12-08|access-date=2021-02-15|language=en}}</ref>
==Objective==
[[File:alka.svg|thumb|200px|right|Scoring in alka: bottom segments are worth 1 point, top segment is worth 2 points, and the central ring is worth 3 points.]]
[[File:Alka - Horseman.jpg|thumb|200px|right|Alkar Ante Zorica, 4-time winner]]
[[File:Alkarski Momak portrait.jpg|thumb|200px|right|Alkar's [[squire]] (''alkarski momak'')]]
Alka nyɛla yuli zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban niŋdi kompateesa ŋɔ; di nyɛla din mali "[[concentric]] ring" nim ayi ka di zaa laɣim taba "spaced bar" nim ata ni.<ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=Alkarsko natjecanje|trans-title=Alka tournament|url=http://www.alka.hr/anatjecanje.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120509124347/http://www.alka.hr/anatjecanje.html|archive-date=2012-05-09|access-date=2012-06-08|website=|publisher=Viteško alkarsko društvo Sinj|language=hr}}</ref> Kompateesa ŋɔ nyɛla buta niŋbu.
==Ninvuɣ shɛba ban niŋdi li==
Dabba shɛba bɛn dɔɣi [[Krajina#Geographical regions|''Cetinska krajina'']] koŋko kpaɣiri kompateesa ŋɔ (luɣ'shɛli din miri "valley of river" [[Cetina]] ka be Sinj).<ref name=":0" /><ref>{{Cite book|last=|first=|url=https://www.alka.hr/storage/upload/userfiles/files/statut-vad/statut-2018.pdf|title=Statut Viteškog alkarskog društva Sinj|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=|language=hr|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215144020/https://www.alka.hr/storage/upload/userfiles/files/statut-vad/statut-2018.pdf|archive-date=2021-02-15}}</ref> Bilichini nim koŋko nyɛ ban kpaɣiri kompateesa ŋɔ ka di zuɣu che ka di mali jilima pam zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban niŋdi li ŋɔ. Alkar kam nyɛla ŋun chani ni [[squire]] (''alkarski momak'') ban yɛri bɛ kali nima mini [[weapon]]s nima doli ba ([[yatagan]], [[flintlock]] [[musket]] n-ti pahi [[rifle]], [[Mace (bludgeon)|mace]], [[shield]]).<ref>{{Cite web |title=Alkarski momak |url=https://www.alka.hr/alka-wiki/alkarski-momak-a23 |access-date=2022-09-30 |website=alka.hr |archive-date=2021-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211130210028/https://www.alka.hr/alka-wiki/alkarski-momak-a23 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Alkars' squires |url=https://www.alka.hr/en/sinjska-alka/alkars-squires-s47 |access-date=2022-09-30 |website=alka.hr |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120083633/https://www.alka.hr/en/sinjska-alka/alkars-squires-s47 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Alka dress and weapons |url=https://www.alka.hr/en/sinjska-alka/alka-dress-and-weapons-s48 |access-date=2022-09-30 |website=alka.hr |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120081559/https://www.alka.hr/en/sinjska-alka/alka-dress-and-weapons-s48 |url-status=dead }}</ref> Alkars nyɛla ban bari warinima [[Alkars' Stud]].
==Taarihi ==
[[File:Sinjska alka - shield bearer and two squires.jpg|thumb|282x282px|Shield bearer (''štitonoša'') and two mace-bearers (''buzdovandžije'') in August 1969]]
Sinjska Alka nyɛla bɛn daa piligi shɛli 18th century piligu ka nyɛ kompateesa din niŋdi [[Venetian Dalmatia]]: [[Zadar]], [[Imotski]] n-ti pahi [[Makarska]]. Sabiri kurili zaŋ n-ti Alka wuhiya ni di nyɛla dibaa ata [[sonnet]]s mini [[ode]], ŋun daa sabi lala lahabali ŋɔ nyɛ Italian poet [[Julije Bajamonti]] yuuni 1784.
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
{{Commons category|Alka}}
* [https://www.alka.hr/en/ Sinjska alka] official website
*[https://www.alka.hr/en/museum Museum of Sinjska alka]
{{Intangible heritage of Croatia}}
{{Equestrian Sports}}
{{Authority control}}
[[Pubu: Lahabaya zaa]]
[[Pubu: Wiki World Heritage 2023]]
[[Category:Annual events in Croatia]]
[[Category:Culture of Croatia]]
[[Category:Equestrian sports competitions in Europe]]
[[Category:Recurring events established in 1715]]
[[Category:Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity]]
[[Category:History of Dalmatia]]
[[Category:Equestrian sports in Croatia]]
[[Category:1715 establishments in Europe]]
[[Category:Mounted games]]
[[Category:Jousting]]
[[Category:Summer events in Croatia]]
io3meboau1mvwzi1gk5ri1xf3f6uotj
Grade I listed buildings in Buckinghamshire
0
26659
146021
83098
2026-08-09T19:12:18Z
Mertbiol
9057
/* Wycombe */ Marlow Place
146021
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{short description|None}}
{{Use dmy dates|date=July 2013}}
{{Use British English|date=February 2023}}
[[File:Buckinghamshire UK locator map 2010.svg|thumb|Buckinghamshire shown in England]]
{{GeoGroup}}
Kalinli kamani 372,905 [[listed buildings]] nyɛla din be England ka di kɔbigi puuni vaabu 2.5% nyɛ din be [[Grade I]].<ref>{{Cite web |url=http://www.english-heritage.org.uk/caring/listing/listed-buildings/ |title=Listed Buildings |year=2010 |publisher=[[English Heritage]] |access-date=22 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126151823/http://www.english-heritage.org.uk/caring/listing/listed-buildings |archive-date=26 January 2013 |df=dmy-all }}</ref> Yaɣili ŋɔ nyɛla duu shɛŋa din be [[Buckinghamshire]] tiŋgbani ni,<ref>[http://www.imagesofengland.org.uk/AdvancedSearch/default.aspx?pid=2]{{dead link|date=August 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} National Heritage List for England] Images of England (original source)</ref><ref>http://www.heritagegateway.org.uk/Gateway/Advanced_Search.aspx?reset=true English Heritage Gateway (used to update)</ref>
==Aylesbury Vale==
{{EH listed building header
| show_listed = yes
| show_img = yes
| subdivision_area = [[Buckinghamshire]]
| subdivision_iso = GB-BKM
| lb_type = Grade I
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Cecilia, Adstock|Church of St Cecilia]]
| location= [[Adstock]], [[Aylesbury Vale]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP7350930110
| lat= 51.964618
| lon= -0.931498
| uid= 1288520
| show_img = yes
| image=St. Cecilia's, Adstock - geograph.org.uk - 349080.jpg
| commonscat= St Cecilia's Church, Adstock
| upload_desc= Church of St Cecilia
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Mary the Virgin, Ashendon|Parish Church of St Mary the Virgin]]
| location= [[Ashendon]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1110|Early 12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP7051114214
| lat= 51.82211
| lon= -0.978371
| uid= 1118370
| show_img = yes
| image=St Mary's, Ashendon - geograph.org.uk - 136562.jpg
| commonscat= St Mary's Church, Ashendon
| upload_desc= Parish Church of St Mary the Virgin
}}
{{EH listed building row
| name= [[St. Mary the Virgin, Aylesbury|Church of St Mary]]
| location= [[Aylesbury]]
| type= Church
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|04|07}}
| grid_ref= SP8170713913
| lat= 51.817882
| lon= -0.816036
| uid= 1160522
| show_img = yes
| image=Church of St Mary, Aylesbury - geograph.org.uk - 4572.jpg
| commonscat= St Mary's Church, Aylesbury
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St James, Bierton|Church of St James]]
| location= Bierton, [[Bierton with Broughton]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP8361615261
| lat= 51.829717
| lon= -0.788022
| uid= 1160435
| show_img = yes
| image=StJamesGreatBierton.jpg
| commonscat= St James the Great Church, Bierton
| upload_desc= Church of St James
}}
{{EH listed building row
| name= [[Boarstall Tower]]
| location= [[Boarstall]]
| type= House
|completed= {{sort|1312|Early 14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP6242014248
| lat= 51.823376
| lon= -1.095739
| uid= 1124280
| show_img = yes
| image=Boarstall Tower - geograph.org.uk - 1062939.jpg
| commonscat= Boarstall Tower
| upload_desc= Boarstall Tower
}}
{{EH listed building row
| name= [[Castle House, Buckingham|Castle House]]
| location= [[Buckingham]]
| type= Timber-framed house
|completed= {{sort|1490|Late 15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|10|13}}
| grid_ref= SP6940834015
| lat= 52.000248
| lon= -0.990389
| uid= 1282698
| show_img = yes
| image=Castle House, Buckingham (geograph 3343720).jpg
| commonscat= Castle House, Buckingham
| upload_desc= Castle House
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Peter and St Paul, Buckingham]]
| location= Buckingham
| type= Church
| completed= {{sort|1780|1777–80}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|10|13}}
| grid_ref= SP6946833780
| lat= 51.998128
| lon= -0.989562
| uid= 1282713
| show_img = yes
| image=Buckingham PeterandPaulParishChurch08.JPG
| commonscat=Sts Peter & Paul church, Buckingham
| upload_desc= Church of St Peter and St Paul
}}
{{EH listed building row
| name= [[Thornborough Bridge]]
| location= Buckingham
| type= Bridge
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP7292533163
| lat= 51.992139
| lon= -0.939349
| uid= 1276995
| show_img = yes
| image=Thornborough bridge (p9020964).jpg
| upload_desc= Thornborough Bridge
|commonscat=Thornborough Bridge, Buckinghamshire
}}
{{EH listed building row
| name= [[Thornborough Bridge]] (the part in Buckingham Civil Parish)
| location= Buckingham
| type= Bridge
|completed= {{sort|1450|15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|10|13}}
| grid_ref= SP7292633163
| lat= 51.992139
| lon= -0.939334
| uid= 1201358
| show_img = yes
| image=Thornborough bridge (p9020964).jpg
| upload_desc= Thornborough Bridge (the part in Buckingham Civil Parish)
|commonscat=Thornborough Bridge, Buckinghamshire
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Mary and St Nicholas, Chetwode|Church of St Mary and St Nicholas]]
| location= [[Chetwode]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1200|Early English}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6404329800
| lat= 51.963
| lon= -1.069311
| uid= 1211496
| show_img = yes
| image=St Mary and St Nicholas, Chetwode, Bucks - geograph.org.uk - 333897.jpg
| commonscat= St Mary and St Nicholas' church, Chetwode
| upload_desc= Church of St Mary and St Nicholas
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Mary's Church, Chilton, Aylesbury|Parish Church of St Mary]]
| location= [[Chilton, Buckinghamshire|Chilton]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP6867411608
| lat= 51.798911
| lon= -1.005535
| uid= 1118356
| show_img = yes
| image= Church of St. Mary, Chilton - geograph.org.uk - 65470.jpg
| commonscat= Saint Mary Church (Chilton, Buckinghamshire)
| upload_desc= Parish Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= Manor House
| location= [[Creslow]]
| type= House
| completed= {{sort|1330|''c''.1330}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP8116821837
| lat= 51.889189
| lon= -0.821995
| uid= 1117837
| show_img = yes
| image=Creslow Manor House and its history - geograph.org.uk - 890897.jpg
| commonscat= Manor House, Creslow
| upload_desc= Manor House
}}
{{EH listed building row
| name= Parish Church of Saints Peter and Paul
| location= [[Dinton, Buckinghamshire|Dinton]], [[Dinton-with-Ford and Upton]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP7668311069
| lat= 51.793027
| lon= -0.889535
| uid= 1319069
| show_img = yes
| image=SS Peter and Paul, Dinton - geograph.org.uk - 247492.jpg
| upload_desc= Parish Church of Saints Peter and Paul
|commonscat=St Peter & St Paul's, Dinton
}}
{{EH listed building row
| name= [[Dorton House, Buckinghamshire|Dorton House]]
| location= [[Dorton]]
| type= Country house
| completed= 1626
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP6791713894
| lat= 51.819554
| lon= -1.016064
| uid= 1124266
| show_img = yes
| image=View of Ashfold School (geograph 2854816).jpg
| commonscat= Dorton House, Buckinghamshire
| upload_desc= Ashfold School
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Mary, Drayton Beauchamp|Church of St Mary]]
| location= [[Drayton Beauchamp]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1450|15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP9016011884
| lat= 51.798346
| lon= -0.693964
| uid= 1124210
| show_img = yes
| image=St. Mary the Virgin, Drayton Beauchamp - geograph.org.uk - 87564.jpg
| commonscat= St Mary the Virgin Church, Drayton Beauchamp
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Edlesborough#Parish church|Church of St Mary]]
| location= [[Edlesborough]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|10|18}}
| grid_ref= SP9700419061
| lat= 51.86171
| lon= -0.592739
| uid= 1117908
| show_img = yes
| image=Edeslborough-St Mary the Virgin.jpg
| commonscat= St Mary the Virgin Church, Edlesborough
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Mary, Haddenham|Parish Church of St Mary]]
| location= Church End, [[Haddenham, Buckinghamshire|Haddenham]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP7416508002
| lat= 51.765795
| lon= -0.926692
| uid= 1118285
| show_img = yes
| image=Haddenham Church - geograph.org.uk - 42822.jpg
| commonscat= St Mary the Virgin's church, Haddenham, Buckinghamshire
| upload_desc= Parish Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[All Saints' Church, Hillesden|Church of All Saints]]
| location= [[Hillesden]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1451|Mid-15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6856928753
| lat= 51.95305
| lon= -1.003657
| uid= 1288641
| show_img = yes
| image=All Saints, Hillesden.jpg
| commonscat= All Saints Church (Hillesden)
| upload_desc= Church of All Saints
}}
{{EH listed building row
| name= [[Ickford#Parish church|Parish Church of St Nicholas]]
| location= [[Ickford]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP6459407372
| lat= 51.761316
| lon= -1.065479
| uid= 1159739
| show_img = yes
| image=Ickford StNicholas northwest.JPG
| commonscat= St Nicholas' Church, Ickford
| upload_desc= Parish Church of St Nicholas
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Mary the Virgin, Ivinghoe|Church of St Mary]]
| location= [[Ivinghoe]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|10|18}}
| grid_ref= SP9455316177
| lat= 51.836208
| lon= -0.629108
| uid= 1117874
| show_img = yes
| image=Ivinghoe, St Mary.JPG
| commonscat= St Mary the Virgin, Ivinghoe
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Tythrop Park]]
| location= [[Kingsey]]
| type= Country house
| completed= {{sort|1610|Early 17th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1949|08|26}}
| grid_ref= SP7395307022
| lat= 51.757014
| lon= -0.929972
| uid= 1159819
| show_img = yes
| image= Tythrop House (geograph 6212847).jpg
| commonscat= Tythrop Park
| upload_desc= Tythrop House
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Mary, Leckhampstead|Church of St Mary]]
| location= [[Leckhampstead, Buckinghamshire]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1150|Norman}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP7264037918
| lat= 52.034919
| lon= -0.942492
| uid= 1214985
| show_img = yes
| image=Leckhampstead Church - geograph.org.uk - 365473.jpg
| commonscat = Church of the Assumption, Leckhampstead
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Nicholas, Lillingstone Dayrell|Church of St Nicholas]]
| location= [[Lillingstone Dayrell with Luffield Abbey]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1150|Norman}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP7052839821
| lat= 52.052298
| lon= -0.972882
| uid= 1215097
| show_img = yes
| image=St. Nicholas, south end - geograph.org.uk - 1003148.jpg
| commonscat=St Nicholas church, Lillingstone Dayrell
| upload_desc= Church of St Nicholas
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Mary, Lillingstone Lovell|Church of St Mary]]
| location= [[Lillingstone Lovell]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1210|Early 13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP7124540491
| lat= 52.058229
| lon= -0.962288
| uid= 1215187
| show_img = yes
| image=Parish Church (geograph 2980002).jpg
| upload_desc= Church of St Mary
|commonscat=Church of the Assumption, Lillingstone Lovell
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Mary, Long Crendon|Church of St Mary]]
| location= Church End, [[Long Crendon]]
| type= Church
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP6984009060
| lat= 51.775862
| lon= -0.989141
| uid= 1214036
| show_img = yes
| image=LongCrendonChurch(DavidHawgood)Aug2005.jpg
| commonscat= St Mary the Virgin, Long Crendon
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Notley Abbey|Notley Abbey House]]
| location= Long Crendon
| type= House
| completed= {{sort|1162|''c''.1162}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP7154709197
| lat= 51.776878
| lon= -0.964376
| uid= 1213476
| show_img = yes
|image=Notley Abbey - geograph.org.uk - 54355.jpg
| commonscat= Notley Abbey
| upload_desc= Notley Abbey House
}}
{{EH listed building row
| name= Barn adjoining south-east corner of [[Notley Abbey House]]
| location= Long Crendon
| type= Barn
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP7158009183
| lat= 51.776748
| lon= -0.963901
| uid= 1213478
| show_img = yes
| image=Notley Tythe Barn - geograph.org.uk - 46711.jpg
| upload_desc= Barn adjoining south-east corner of Notley Abbey House
}}
{{EH listed building row
| name= Enclosing wall at [[Notley Abbey House]]
| location= Long Crendon
| type= Wall
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1981|06|19}}
| grid_ref= SP7156909222
| lat= 51.7771
| lon= -0.964052
| uid= 1289101
| show_img = yes
| image=
| upload_desc= Enclosing wall at Notley Abbey House
}}
{{EH listed building row
| name= [[Notley Farm dovecote|Dovecote to north-east of Notley Farm]]
| location= Long Crendon
| type= Dovecote
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP7140509317
| lat= 51.777975
| lon= -0.966409
| uid= 1289102
| show_img = yes
| image=Dovecote_to_north_east_of_Notley_Farm.jpg
| upload_desc= Dovecote to North East of Notley Farm
|commonscat=Notley Abbey
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Mary, Ludgershall|Church of St Mary]]
| location= [[Ludgershall, Buckinghamshire|Ludgershall]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1310|Early 14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP6598917204
| lat= 51.84954
| lon= -1.043401
| uid= 1124276
| show_img = yes
| image=St Mary, Ludgershall, Bucks - geograph.org.uk - 333940.jpg
| commonscat= Saint Mary Church (Ludgershall, Buckinghamshire)
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Edmund, Maids Moreton|Church of St Edmund]]
| location= [[Maids Moreton]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1450|15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP7063835166
| lat= 52.010439
| lon= -0.972238
| uid= 1215188
| show_img = yes
| image=Maids Moreton Church.JPG
| commonscat= St Edmund's church, Maids Moreton
| upload_desc= Church of St Edmund
}}
{{EH listed building row
| name= [[Mentmore Towers]]
| location= [[Mentmore]]
| type= Country house
| completed= 1851
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|26}}
| grid_ref= SP9025119659
| lat= 51.868217
| lon= -0.690619
| uid= 1117863
| show_img = yes
| image=Mentmore Towers from angle.jpg
| commonscat= Mentmore Towers
| upload_desc= Mentmore Towers
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of All Saints, Middle Claydon|Church of All Saints]]
| location= Claydon Park, [[Middle Claydon]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1300|''c''.1300}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP7189825296
| lat= 51.921554
| lon= -0.955947
| uid= 1214762
| show_img = yes
| image=Claydon house chapel.jpg
| commonscat= All Saints Church (Claydon House)
| upload_desc= Church of All Saints
}}
{{EH listed building row
| name= [[Claydon House]]
| location= Claydon Park, Middle Claydon
| type= House
| completed= 1771
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP7191725334
| lat= 51.921893
| lon= -0.955663
| uid= 1288461
| show_img = yes
| image=ClaydonHouseSWAnsicht.jpg
| commonscat= Claydon House
| upload_desc= Claydon House
}}
{{EH listed building row
| name= [[Nether Winchendon House]]
| location= Lower Winchendon, [[Nether Winchendon]]
| type= Country house
|completed= {{sort|1450|15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP7344512077
| lat= 51.802522
| lon= -0.936262
| uid= 1319088
| show_img = yes
| image=Charming cottage in Nether Winchendon - geograph.org.uk - 753863.jpg
| commonscat= Nether Winchendon House
| upload_desc= Nether Winchendon House
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Nicholas, Nether Winchedon|Parish Church of St Nicholas]]
| location= Lower Winchendon, Nether Winchendon
| type= Parish church
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP7326912252
| lat= 51.804118
| lon= -0.938777
| uid= 1159892
| show_img = yes
| image=The Church of St Nicholas - Nether Winchendon - geograph.org.uk - 450106.jpg
| commonscat= St Nicholas' church, Nether Winchendon
| upload_desc= Parish Church of St Nicholas
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Faith, Newton Longville|Church of St Faith]]
| location= [[Newton Longville]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1959|08|19}}
| grid_ref= SP8477431422
| lat= 51.97481
| lon= -0.767253
| uid= 1216499
| show_img = yes
| image=Newton_Longville,_St._Faith's_Church_-_geograph.org.uk_-_149212.jpg
| commonscat= St Faith's Church, Newton Longville
| upload_desc= Church of St Faith
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Mary's Church, North Marston|Church of St Mary]]
| location= [[North Marston]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1959|08|19}}
| grid_ref= SP7770522700
| lat= 51.897439
| lon= -0.87211
| uid= 1213264
| show_img = yes
| image=Church of the Assumption North Marston.jpg
| upload_desc= Church of St Mary
|commonscat=Church of the Assumption (North Marston)
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Mary's Church, Pitstone|Church of St Mary]]
| location= [[Pitstone]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1251|Mid-13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|10|18}}
| grid_ref= SP9423114937
| lat= 51.825117
| lon= -0.634117
| uid= 1117829
| show_img = yes
| image=Church Tower, Pitstone Church End - geograph.org.uk - 116139.jpg
| commonscat= Saint Mary the Virgin Church (Pitstone)
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Mary and the Holy Cross, Quainton|Church of St Mary and the Holy Cross]]
| location= [[Quainton]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP7499920155
| lat= 51.874932
| lon= -0.911981
| uid= 1319285
| show_img = yes
| image=Quainton church - geograph.org.uk - 4587.jpg
| commonscat= St Mary and Holy Cross Church, Quainton
| upload_desc= Church of St Mary and the Holy Cross
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St John, Radclive|Church of St John]]
| location= Radclive, [[Radclive-cum-Chackmore]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1200|Transitional}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6756533925
| lat= 51.999666
| lon= -1.017248
| uid= 1211600
| show_img = yes
| image=St. John the Evangelist, Radclive - geograph.org.uk - 348023.jpg
| upload_desc= Church of St John
| commonscat = St John the Evangelist's church, Radclive
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Michael, Stewkley|Church of St Michael]]
| location= [[Stewkley]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1151|Mid-12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1959|08|19}}
| grid_ref= SP8521126104
| lat= 51.926941
| lon= -0.762209
| uid= 1214007
| show_img = yes
| image=Stewkley StMichael SW.jpg
| commonscat= St Michael and All Angels Church, Stewkley
| upload_desc= Church of St Michael
}}
{{EH listed building row
| name= [[Hartwell House, Buckinghamshire|Hartwell House]]
| location= [[Hartwell, Buckinghamshire|Hartwell]], [[Stone with Bishopstone and Hartwell]]
| type= Country house
|completed= {{sort|1610|Early 17th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP7960112451
| lat= 51.805043
| lon= -0.846917
| uid= 1118471
| show_img = yes
| image=Hartwell House, Bucks.jpg
| commonscat= Hartwell House, Buckinghamshire
| upload_desc= Hartwell House
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe House]]
| location= [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Country house
| completed= 1680
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6746337436
| lat= 52.03124
| lon= -1.018043
| uid= 1289788
| show_img = yes
| image=Stowe House - geograph.org.uk - 837952.jpg
| commonscat= Stowe House
| upload_desc= The Mansion with Attached Service Ranges (now Nugent House, Cobham House and Grafton House)
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe House|Arches at each end of north front of Stowe House]]
| location= [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Wall
| completed= {{sort|1740|''c''.1740}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6735437459
| lat= 52.031459
| lon= -1.019627
| uid= 1211919
| show_img = yes
| image=Stowe House, north facade-geograph-2589334.jpg
| commonscat= North facade, Stowe House, Buckinghamshire
| upload_desc= Arches at each end of north front of Mansion
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Cook Monument|Captain Cook's Monument]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Monument
| completed= {{sort|1740|''c''.1740}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6774237338
| lat= 52.030325
| lon= -1.013996
| uid= 1211939
| show_img = yes
| image=Captain Cook's Monument, Stowe - geograph.org.uk - 886624.jpg
| commonscat= Captain Cook's Monument, Stowe
| upload_desc= Captain Cooks Monument the Shell Bridge
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#Dido's Cave|Dido's Cave]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Garden building
| completed= 1727
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6740837189
| lat= 52.029026
| lon= -1.018893
| uid= 1212154
| show_img = yes
| image=Dido's Cave, Stowe Landscape Gardens - geograph.org.uk - 837813.jpg
| commonscat= Dido's Cave, Stowe
| upload_desc= Didos Cave
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#Equestrian statue of George I|Equestrian statue of George I]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Statue
| completed= 1723
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6743737502
| lat= 52.031836
| lon= -1.018409
| uid= 1211872
| show_img = yes
| image=Statue of George I, Stowe - geograph.org.uk - 837967.jpg
| commonscat= George I by John van Nost the Younger
| upload_desc= Equestrian Statue of George I to North of the Mansion
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Cobham Monument|Lord Cobham's Column]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Column
| completed= {{sort|1740|Post ''c''.1740}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6792037774
| lat= 52.034222
| lon= -1.011315
| uid= 1289781
| show_img = yes
| image=Lord Cobhams Pillar at Stowe Park (geograph 3201712).jpg
| commonscat= Lord Cobham's Pillar, Stowe
| upload_desc= Lord Cobhams Column
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#Queen Caroline's Monument|Queen Caroline's Monument]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Commemorative monument
| completed= {{sort|1725|''c''.1725}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6717336907
| lat= 52.026519
| lon= -1.022373
| uid= 1212190
| show_img = yes
| image=Queen Caroline 2.jpg
| upload_desc= Queen Carolines Monument
|commonscat=Statue of Queen Caroline, Stowe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Boycott Pavilions|The Boycott Pavilions]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= House
| completed= {{sort|1728|''c''.1728}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6680537034
| lat= 52.027705
| lon= -1.027711
| uid= 1289656
| show_img = yes
| image=Stowe, One of the Boycott Pavilions - geograph.org.uk - 152745.jpg
| upload_desc= The Boycott Pavilions
|commonscat=The Boycott Pavilions, Stowe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Artificial Ruins & The Cascade|The Cascade]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Cascade
| completed= {{sort|1765|1760s}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6765636954
| lat= 52.026883
| lon= -1.015325
| uid= 1211949
| show_img = yes
| image=Stowe Octagon Lake.jpg
| upload_desc= The Cascade
|commonscat=Cascade and artificial ruins, Stowe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Congreve Monument|The Congreve Monument]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Obelisk
| completed= {{sort|1737|''c''.1737}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6783737062
| lat= 52.027832
| lon= -1.012666
| uid= 1289751
| show_img = yes
| image=Stowe, The Congreve Monument (geograph 3577611).jpg
| commonscat= Congreve's Monument, Stowe
| upload_desc= The Congreve Monument
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Corinthian Arch|The Corinthian Arch]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Arch
| completed= 1765
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6806036302
| lat= 52.020973
| lon= -1.009567
| uid= 1212239
| show_img = yes
| image=Stowe Corinthian Arch.jpg
| upload_desc= The Corinthian Arch
|commonscat=Corinthian Arch, Stowe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Doric Arch|The Doric Arch]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Arch
| completed= 1767
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6766037176
| lat= 52.028878
| lon= -1.015223
| uid= 1212030
| show_img = yes
| image=Stowe Doric Arch.jpg
| upload_desc= The Doric Arch
|commonscat=Doric Arch, Stowe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Fane of Pastoral Poetry|The Fane of Pastoral Poetry]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Belvedere
| completed= {{sort|1728|1727–28}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6774038126
| lat= 52.037408
| lon= -1.013869
| uid= 1289758
| show_img = yes
| image=The Fane of Pastorial Poetry, Stowe - geograph.org.uk - 836595.jpg
| commonscat= Fane of Pastorial Poetry, Stowe
| upload_desc= The Fane of Pastoral Poetry
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Gothic Temple|The Gothic Temple]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Pavilion
| completed= 1748
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6791037444
| lat= 52.031257
| lon= -1.011526
| uid= 1211945
| show_img = yes
| image=Stowe Gothic Temple.jpg
| upload_desc= The Gothic Temple
|commonscat=Gothic Temple, Stowe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Grenville Column|The Grenville Column]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Column
| completed= {{sort|1748|''c''.1748}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6767437374
| lat= 52.030657
| lon= -1.01498
| uid= 1289782
| show_img = yes
| image=Captain Grenville's Column, Stowe Landscape Gardens - geograph.org.uk - 837884.jpg
| upload_desc= The Grenville Column
|commonscat=Captain Grenville's Column, Stowe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Hermitage|The Hermitage]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Garden feature
| completed= {{sort|1732|Pre-1732}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6754636835
| lat= 52.025827
| lon= -1.016951
| uid= 1289654
| show_img = yes
| image=Stowe, The Hermitage (geograph 3577657).jpg
| upload_desc= The Hermitage
|commonscat=Hermitage, Stowe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Lake Pavilions|The Lake Pavilions]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Pavilion
| completed= {{sort|1730|''c''.1730}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6771836878
| lat= 52.026192
| lon= -1.014437
| uid= 1212104
| show_img = yes
| image=Western Lake Pavilion, Stowe - geograph.org.uk - 835336.jpg
| commonscat= Lake Pavilions, Stowe
| upload_desc= The Lake Pavilions
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Oxford Bridge|The Oxford Bridge]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Ornamental bridge
| completed= 1761
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6669936794
| lat= 52.025561
| lon= -1.029302
| uid= 1212221
| show_img = yes
| image=Stowe Oxford Bridge.jpg
| commonscat= Oxford Bridge, Stowe
| upload_desc= The Oxford Bridge
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Oxford Gates|The Oxford Gates]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Gate lodge
| completed= {{sort|1730|''c''.1730}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6660836663
| lat= 52.024394
| lon= -1.030654
| uid= 1212155
| show_img = yes
| image=Oxford Gate, Stowe Geograph-1904522-by-Steve-Daniels.jpg
| commonscat= Oxford Gate, Stowe
| upload_desc= The Oxford Gate, Gate Piers and Lodges
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Palladian Bridge|The Palladian Bridge]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Bridge
| completed= 1738
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6800437191
| lat= 52.028971
| lon= -1.010207
| uid= 1289750
| show_img = yes
| image=Stowe Park Palladian bridge.jpg
| commonscat= Palladian Bridge, Stowe
| upload_desc= The Palladian Bridge
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Queen's Temple|The Queen's Temple]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Garden temple
| completed= 1770
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6772337696
| lat= 52.033545
| lon= -1.014202
| uid= 1211938
| show_img = yes
| image=Queen's Temple, Stowe - Buckinghamshire, England - DSC07470.jpg
| upload_desc= The Queens Temple
|commonscat=Queen's Temple, Stowe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Rotondo|The Rotondo]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Rotunda
| completed= 1721
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6738737109
| lat= 52.028309
| lon= -1.019215
| uid= 1289655
| show_img = yes
| image=The Rotunda, Stowe - geograph.org.uk - 886659.jpg
| commonscat= Rotunda, Stowe
| upload_desc= The Rotondo
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Temple of Ancient Virtue|The Temple of Ancient Virtue]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Garden temple
| completed= 1730s
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6764637296
| lat= 52.029959
| lon= -1.015403
| uid= 1289786
| show_img = yes
| image=The Temple of Ancient Virtue - geograph.org.uk - 2472624.jpg
| commonscat= Temple of Ancient Virtue
| upload_desc= The Temple of Ancient Virtue
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Temple of British Worthies|The Temple of British Worthies]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Garden temple
| completed= {{sort|1735|''c''.1735}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6777437264
| lat= 52.029655
| lon= -1.013544
| uid= 1211946
| show_img = yes
| image=Temple of British Worthies .jpg
| commonscat= Temple of British Worthies
| upload_desc= The Temple of British Worthies
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#Temple of Concord and Victory|The Temple of Concord and Victory]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Garden temple
| completed= 1749
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6750637709
| lat= 52.033688
| lon= -1.017362
| uid= 1289755
| show_img = yes
| image=The Temple of Concord and Victory, Stowe Landscape Gardens.JPG
| commonscat= Temple of Concord and Victory, Stowe
| upload_desc= The Temple of Concord and Victory
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Temple of Friendship|The Temple of Friendship]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Garden temple
| completed= 1739
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6801836992
| lat= 52.027181
| lon= -1.010042
| uid= 1211947
| show_img = yes
| image=The Temple of Friendship, Stowe - geograph.org.uk - 886696.jpg
| upload_desc= The Temple of Friendship to South East of the Mansion
|commonscat=Temple of Friendship, Stowe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#The Temple of Venus|The Temple of Venus]]
| location= [[Stowe Gardens]], [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Garden temple
| completed= {{sort|1732|''c''.1732}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|09|25}}
| grid_ref= SP6740736661
| lat= 52.02428
| lon= -1.019011
| uid= 1212153
| show_img = yes
| image=Bridge Stowe Landscape Gardens BY ROBERT KILPIN.jpg
| upload_desc= The Temple of Venus
|commonscat=Temple of Venus, Stowe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stowe Gardens#Wider estate buildings|Wolfe Obelisk]]
| location= [[Stowe, Buckinghamshire|Stowe]]
| type= Obelisk
| completed= {{sort|1760|''c''.1760}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6746938661
| lat= 52.042251
| lon= -1.017714
| uid= 1211785
| show_img = yes
| image=Stowe, Wolfe's Obelisk - geograph.org.uk - 152791.jpg
| commonscat= Wolfe's Obelisk
| upload_desc= Wolfe Obelisk North of Stowe House
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Michael and All Angels' Church, Thornton|Church of St Michael]]
| location= [[Thornton, Buckinghamshire|Thornton]]
| type= Church
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP7521036233
| lat= 52.019431
| lon= -0.905404
| uid= 1232799
| show_img = yes
| image=St Michael and all Saints church (geograph 4514377).jpg
| upload_desc= Church of St Michael
|commonscat=St Michael and All Angels' Church, Thornton
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Mary
| location= [[Twyford, Buckinghamshire|Twyford]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6651126670
| lat= 51.934574
| lon= -1.034001
| uid= 1215009
| show_img = yes
| image=Assumption, Twyford, Bucks - geograph.org.uk - 333893.jpg
| commonscat = Church of the Assumption, Twyford
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= Parish Church of St Mary Magdalene
| location= [[Upper Winchendon]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP7459614494
| lat= 51.824097
| lon= -0.919053
| uid= 1124721
| show_img = yes
| image=Upper Winchendon, The Church of St Mary Magdalene - geograph.org.uk - 184578.jpg
| commonscat= St Mary Magdalene's Church, Upper Winchendon
| upload_desc= Parish Church of St Mary Magdalene
}}
{{EH listed building row
| name= [[Waddesdon Manor]]
| location= Waddesdon Manor Grounds, [[Waddesdon]]
| type= Country house
| completed= {{sort|1883|1874–83}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP7331116514
| lat= 51.842426
| lon= -0.937267
| uid= 1117804
| show_img = yes
| image=Waddesden Manor03.JPG
| upload_desc= Waddesdon Manor
| commonscat=Waddesdon Manor
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Giles
| location= [[Water Stratford]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1150|Norman}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|07|13}}
| grid_ref= SP6517034294
| lat= 52.003268
| lon= -1.052058
| uid= 1212825
| show_img = yes
| commonscat= St Giles' Church, Water Stratford
| upload_desc= Church of St Giles
|image=St Giles' Church - geograph.org.uk - 1343817.jpg
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Mary
| location= [[Weston Turville]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1967|12|21}}
| grid_ref= SP8593010287
| lat= 51.784655
| lon= -0.755683
| uid= 1118358
| show_img = yes
| image=Weston Turville, The Church of St Mary the Virgin - geograph.org.uk - 148351.jpg
| commonscat= St Mary the Virgin's church, Weston Turville
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Mary
| location= [[Whaddon, Buckinghamshire|Whaddon]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1959|08|19}}
| grid_ref= SP8053234074
| lat= 51.999278
| lon= -0.828373
| uid= 1216538
| show_img = yes
| image=Whaddon, St.Mary's Church - geograph.org.uk - 149243.jpg
| commonscat= St Mary's Church, Whaddon
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[All Saints' Church, Wing|Church of All Saints]]
| location= [[Wing, Buckinghamshire|Wing]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|950|10th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|10|18}}
| grid_ref= SP8802922582
| lat= 51.894846
| lon= -0.722138
| uid= 1320141
| show_img = yes
| image=All Saints, Wing Nov 2010.jpg
| upload_desc= Church of All Saints
| commonscat = All Saints' Church, Wing
}}
{{EH listed building row
| name= [[Winslow Hall]]
| location= [[Winslow, Buckinghamshire|Winslow]]
| type= Country house
| completed= 1700
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1959|08|19}}
| grid_ref= SP7709027590
| lat= 51.941481
| lon= -0.879952
| uid= 1279357
| show_img = yes
| commonscat= Winslow Hall
| upload_desc= Winslow Hall
|image=Winslow Hall Giano.gif
}}
{{EH listed building row
| name= [[Wotton House|Wotton House, with walls to pavilions]]
| location= [[Wotton Underwood]]
| type= Country house
| completed= {{sort|1714|1704–14}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP6854116191
| lat= 51.840127
| lon= -1.006558
| uid= 1124221
| show_img = yes
| image=Wotton House cropped.jpg
| commonscat=Wotton House
| upload_desc= Wotton House, with walls to pavilions
}}
{{EH listed building row
| name= Entrance gates and screen across east front of [[Wotton House]], with gazebo and walls to pavilions
| location= [[Wotton Underwood]]
| type= Gate
|completed= {{sort|1710|Early 18th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP6859916214
| lat= 51.840327
| lon= -1.005712
| uid= 1124222
| show_img = yes
| image=
| upload_desc= Entrance gates and screen across east front of Wotton House, with gazebo and walls to pavilions
}}
{{EH listed building row
| name= South Pavilion, [[Wotton House]]
| location= Wotton Underwood
| type= House
| completed= {{sort|1714|1704–14}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP6858016165
| lat= 51.839889
| lon= -1.005997
| uid= 1332825
| show_img = yes
| image=Wotton House cropped.jpg
| commonscat= Wotton House
| upload_desc= South Pavilion
}}
{{EH listed building row
| name= The Clock Pavilion, Wotton House
| location= Wotton Underwood
| type= House
| completed= {{sort|1714|1704–14}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|10|25}}
| grid_ref= SP6856816229
| lat= 51.840465
| lon= -1.006159
| uid= 1275066
| show_img = yes
| image=Wotton House cropped.jpg
| commonscat= Wotton House
| upload_desc= The Clock Pavilion
}}
|}
==Chiltern==
{{EH listed building header
| show_listed = yes
| show_img = yes
| subdivision_area = [[Buckinghamshire]]
| subdivision_iso = GB-BKM
| lb_type = Grade I
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Mary's Church, Old Amersham|Church of St Mary]]
| location= [[Amersham]]
| type= Church
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1958|12|22}}
| grid_ref= SU9580697380
| lat= 51.667039
| lon= -0.616101
| uid= 1124855
| show_img = yes
| image= Amersham Old Town, The Church of St Mary - geograph.org.uk - 419043.jpg
| commonscat= St Mary the Virgin Church, Amersham
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Shardeloes]]
| location= Amersham
| type= House
| completed= {{sort|1766|1758–66}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1958|12|22}}
| grid_ref= SU9383797811
| lat= 51.671245
| lon= -0.644448
| uid= 1238040
| show_img = yes
| image= Shardloes Mansion - geograph.org.uk - 1296907.jpg
| commonscat= Shardeloes Park
| upload_desc= Shardeloes
}}
{{EH listed building row
| name= [[Jordans Meeting House]]
| location= [[Jordans, Buckinghamshire|Jordans]], [[Chalfont St. Giles]]
| type= Friends meeting house
| completed= 1688
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1958|12|22}}
| grid_ref= SU9745291021
| lat= 51.609598
| lon= -0.594077
| uid= 1332449
| show_img = yes
| image= Jordans Meeting House exterior.jpg
| commonscat= Jordans Meeting House
| upload_desc= Jordans Meeting House
}}
{{EH listed building row
| name= [[Milton's Cottage]]
| location= Chalfont St. Giles
| type= Timber-framed house
|completed= {{sort|1610|Early 17th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1958|12|22}}
| grid_ref= SU9888893368
| lat= 51.630444
| lon= -0.572685
| uid= 1125006
| show_img = yes
| image= MiltonsCottage.jpg
| upload_desc= Milton's Cottage
|commonscat=Milton's Cottage
}}
{{EH listed building row
| name= Parish Church of St Giles
| location= Chalfont St. Giles
| type= Parish church
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1958|12|22}}
| grid_ref= SU9910293506
| lat= 51.631647
| lon= -0.569555
| uid= 1125011
| show_img = yes
| image= Chalfont St Giles Church.JPG
| commonscat= St Giles' church, Chalfont St Giles
| upload_desc= Parish Church of St Giles
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Michael's, Chenies|Church of St Michael]]
| location= [[Chenies|Chenies Village]], Chenies
| type= Parish church
|completed= {{sort|1450|15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1984|07|30}}
| grid_ref= TQ0157198364
| lat= 51.674872
| lon= -0.532486
| uid= 1158585
| show_img = yes
| image= St.Michael Church in Chenies from the east - geograph.org.uk - 7623.jpg
| commonscat= St Michael's church, Chenies
| upload_desc= Church of St Michael
}}
{{EH listed building row
| name= [[Chenies Manor House]]
| location= Chenies Village, Chenies
| type= Manor house
|completed= {{sort|1450|15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1958|12|22}}
| grid_ref= TQ0152698312
| lat= 51.674413
| lon= -0.533151
| uid= 1332531
| show_img = yes
| image= Chenies - The Manor House - geograph.org.uk - 139226.jpg
| commonscat= Chenies Manor House, Buckinghamshire
| upload_desc= The Manor House
}}
{{EH listed building row
| name= [[St. Mary's Church, Chesham|Church of St Mary]]
| location= [[Chesham]]
| type= Church
| completed= {{sort|1150|12th century and later}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1951|11|10}}
| grid_ref= SP9566901522
| lat= 51.704293
| lon= -0.616948
| uid= 1124655
| show_img = yes
| image= St Mary's Church Chesham.JPG
| commonscat= St. Mary's Church, Chesham
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Peter and St Paul, Great Missenden|Church of St Peter and St Paul]]
| location= [[Great Missenden]]
| type= Church
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1958|12|22}}
| grid_ref= SP9001501026
| lat= 51.700769
| lon= -0.698873
| uid= 1124812
| show_img = yes
| image= Church of St Peter and St Paul Great Missenden.jpg
| commonscat= SS Peter and Paul Church, Great Missenden
| upload_desc= Church of St Peter and Paul
}}
{{EH listed building row
| name= Parish Church of St John the Baptist
| location= [[Little Missenden]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|950|10th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1958|12|22}}
| grid_ref= SU9208798987
| lat= 51.682105
| lon= -0.669437
| uid= 1332450
| show_img = yes
| image= LMissenden Church.JPG
| upload_desc= Parish Church of St John the Baptist
|commonscat=St John the Baptist Church, Little Missenden
}}
{{EH listed building row
| name= Parish Church of Holy Trinity
| location= [[Penn, Buckinghamshire|Penn]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1250|13th to 15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1958|12|22}}
| grid_ref= SU9163193278
| lat= 51.630862
| lon= -0.677525
| uid= 1332439
| show_img = yes
| image= Holy Trinity, Penn, Bucks - geograph.org.uk - 333169.jpg
| commonscat= Holy Trinity, Penn, Buckinghamshire
| upload_desc= Parish Church of Holy Trinity
}}
{{EH listed building row
| name= [[The Lee#Churches|Old Church of St John the Baptist]]
| location= [[The Lee]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1958|12|22}}
| grid_ref= SP8977904385
| lat= 51.731
| lon= -0.701422
| uid= 1124881
| show_img = yes
| image= The Lee Old Church.JPG
| commonscat= St John the Baptist's Church, Lee, Buckinghamshire
| upload_desc= Old Church of St John the Baptist
}}
|}
==Milton Keynes==
{{EH listed building header
| show_listed = yes
| show_img = yes
| subdivision_area = [[Buckinghamshire]]
| subdivision_iso = GB-BKM
| lb_type = Grade I
}}
{{EH listed building row
| name= Chapel to North of Bradwell Abbey House
| location= [[Bradwell Abbey]]
| type= Chapel
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|03|03}}
| grid_ref= SP8272439580
| lat= 52.048448
| lon= -0.795122
| uid= 1125271
| show_img = yes
| image= Bradwell_abbey_chapel_0494.JPG
| commonscat= Priory Chapel of Our Lady, Bradwell Abbey
| upload_desc= Chapel to North of Bradwell Abbey House
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Lawrence's Church, Broughton|Church of St Lawrence]]
| location= Broughton
| type= Church
| completed= {{sort|1351|14th and 15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8938240109
| lat= 52.052171
| lon= -0.697922
| uid= 1332313
| show_img = yes
| image= St_Lawrence_Broughton_-_geograph.org.uk_-_1692242.jpg
| upload_desc= Church of St Lawrence
| commonscat=St Lawrence's Church, Broughton
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Mary Magdalene, Willen|Church of St Mary Magdalene]]
| location= [[Willen]], Campbell Park
| type= Church
| completed= 1678
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8784941221
| lat= 52.06241
| lon= -0.719987
| uid= 1160998
| show_img = yes
| image= MK_WillenChurch01.JPG
| commonscat= St Mary Magdalene Church, Willen
| upload_desc= Church of St Mary Magdalene
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Simon and St Jude, Castlethorpe|Church of St Simon and St Jude]] (formerly Church of St Simon and St Peter)
| location= [[Castlethorpe]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1190|Late 12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP7990944503
| lat= 52.093112
| lon= -0.835011
| uid= 1115933
| show_img = yes
| image=St Simon and St Jude, Castlethorpe, Bucks - geograph.org.uk - 333074.jpg
| upload_desc= Church of St Simon and St Jude Church of St Simon and St Peter
| commonscat= Saints Simon and Jude Church, Castlethorpe
}}
{{EH listed building row
| name= [[Chicheley Hall]]
| location= Chicheley
| type= Country house
| completed= {{sort|1721|1719–21}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|03|03}}
| grid_ref= SP9055645853
| lat= 52.103608
| lon= -0.679284
| uid= 1212277
| show_img = yes
| image= Chicheley_Hall.jpeg
| upload_desc= Chicheley Hall
|commonscat=Chicheley Hall, Buckinghamshire
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Laurence
| location= [[Chicheley]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP9045845863
| lat= 52.103714
| lon= -0.680712
| uid= 1289597
| show_img = yes
| image= St_Laurence,_Chicheley,_Bucks_-_geograph.org.uk_-_332132.jpg
| commonscat= St Laurence's Church, Chicheley
| upload_desc= Church of St Lawrence
}}
{{EH listed building row
| name= Parish Church of St Mary
| location= [[Clifton Reynes]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8990451380
| lat= 52.153392
| lon= -0.687341
| uid= 1289894
| show_img = yes
| image= Clifton_Reynes,_St_Mary.JPG
| commonscat= Saint Mary's Church, Clifton Reynes
| upload_desc= Parish Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Peter
| location= [[Gayhurst]]
| type= Parish church
| completed= 1728
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8465346255
| lat= 52.108155
| lon= -0.765346
| uid= 1211931
| show_img = yes
| image=St. Peter's, Gayhurst, (Milton Keynes) - geograph.org.uk - 1654108.jpg
| commonscat= St Peter's Church, Gayhurst
| upload_desc= Church of St Peter
}}
{{EH listed building row
| name= [[gayhurst House|Flat Numbers 13 to 26 (consecutively) (Gayhurst House or Court)]]
| location= [[Gayhurst]]
| type= Country house
| completed= {{sort|1603|1597–''c''.1603}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|03|03}}
| grid_ref= SP8456846260
| lat= 52.108213
| lon= -0.766586
| uid= 1115951
| show_img = yes
| image=Gayhurst House Geograph-2831357-by-Philip-Jeffrey.jpg
| commonscat= Gayhurst House
| upload_desc= Flat Numbers 13 to 26 (consecutively)
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St James the Great
| location= [[Hanslope]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8039446717
| lat= 52.112943
| lon= -0.827411
| uid= 1289671
| show_img = yes
| image= St_James_the_Great,_Hanslope,_Bucks_-_geograph.org.uk_-_333065.jpg
| commonscat= St James the Great Church, Hanslope
| upload_desc= Church of St James the Great
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Mary's Church, Hardmead|Church of St Mary]]
| location= [[Hardmead]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1251|13th–15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP9350047687
| lat= 52.119603
| lon= -0.635811
| uid= 1289532
| show_img = yes
| image= St Mary, Hardmead, Bucks - geograph.org.uk - 332136.jpg
| commonscat= Saint Mary Church (Hardmead)
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= Parish Church of St Mary
| location= [[Haversham]], [[Haversham-cum-Little Linford]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8276842753
| lat= 52.076962
| lon= -0.793713
| uid= 1212152
| show_img = yes
| image=St Mary's Church, Haversham - geograph.org.uk - 229520.jpg
| commonscat= St Mary's church, Haversham
| upload_desc= Parish Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[All Saints Church, Lathbury|All Saints Church]]
| location= [[Lathbury]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8745344991
| lat= 52.096359
| lon= -0.724797
| uid= 1115931
| show_img = yes
| image= All_Saints,_Lathbury,_Bucks_-_geograph.org.uk_-_333084.jpg
| commonscat= All Saints Church (Lathbury)
| upload_desc= Church of All Saints
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Michael
| location= [[Lavendon]]
| type= Church
| completed= {{sort|1000|Anglo-Saxon}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP9160953650
| lat= 52.173515
| lon= -0.661816
| uid= 1212619
| show_img = yes
| image=Lavendon Church - geograph.org.uk - 825.jpg
| commonscat= St Michael's Church, Lavendon
| upload_desc= Church of St Michael
}}
{{EH listed building row
| name= Church of All Saints
| location= Milton Keynes
| type= Church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8877439167
| lat= 52.043801
| lon= -0.707031
| uid= 1125254
| show_img = yes
| image=All Saints church, Milton Keynes Village - geograph.org.uk - 728891.jpg
| upload_desc= Church of All Saints
| commonscat=All Saints Church (Middleton, Milton Keynes)
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Mary
| location= [[Moulsoe]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP9065441743
| lat= 52.066651
| lon= -0.678945
| uid= 1212922
| show_img = yes
| image= St_Marys_Church_Moulsoe.jpg
| commonscat= Church of the Assumption, Moulsoe
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Peter and St Paul
| location= [[Newport Pagnell]]
| type= Parish church
| completed= 1355
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1950|10|24}}
| grid_ref= SP8779043957
| lat= 52.087012
| lon= -0.720144
| uid= 1332203
| show_img = yes
|image=St Peter's and St Paul's - geograph.org.uk - 368859.jpg
| upload_desc= Church of St Peter and St Paul
| commonscat = Saint Peter and Paul Church (Newport Pagnell)
}}
{{EH listed building row
| name= [[Tickford Bridge]]
| location= Newport Pagnell
| type= Road bridge
| completed= 1810
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1971|06|15}}
| grid_ref= SP8780343825
| lat= 52.085823
| lon= -0.719989
| uid= 1125464
| show_img = yes
| image= Tickford_Bridge_-_geograph.org.uk_-_824.jpg
| commonscat= Tickford Bridge, Newport Pagnell
| upload_desc= Tickford Bridge
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Firmin
| location= [[North Crawley]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1100|1100}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP9268644649
| lat= 52.092434
| lon= -0.648522
| uid= 1289229
| show_img = yes
| image= North_Crawley,_St_Firmin.JPG
| commonscat= St Firmin's Church, North Crawley
| upload_desc= Church of St Firmin
}}
{{EH listed building row
| name= Church of Saints Peter and Paul
| location= [[Olney, Buckinghamshire|Olney, Milton Keynes]]
| type= Church
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8898650968
| lat= 52.149837
| lon= -0.700863
| uid= 1125308
| show_img = yes
| image= Olney Church - geograph.org.uk - 195501.jpg
| upload_desc= Church of Saints Peter and Paul
| commonscat=St Peter and St Paul church, Olney, Buckinghamshire
}}
{{EH listed building row
| name= Church of All Saints
| location= [[Ravenstone, Buckinghamshire|Ravenstone]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1050|11th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8505150896
| lat= 52.14981
| lon= -0.758377
| uid= 1320219
| show_img = yes
| image=All Saints Church, Ravenstone - geograph.org.uk - 204392.jpg
| commonscat= All Saints Church, Ravenstone
| upload_desc= Church of All Saints
}}
{{EH listed building row
| name= [[St. Mary's Church, Shenley|Church of St Mary]]
| location= [[Shenley Church End]]
| type= Church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8318336700
| lat= 52.022492
| lon= -0.78913
| uid= 1160730
| show_img = yes
| image= Shenley,_Church_End_-_geograph.org.uk_-_149262.jpg
| commonscat= St Mary's Church, Shenley Church End
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Laud
| location= [[Sherington]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1251|Mid-13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8901946788
| lat= 52.112262
| lon= -0.701474
| uid= 1212353
| show_img = yes
| image=St Laud, Sherington, Bucks - geograph.org.uk - 332125.jpg
| commonscat= St Laud's Church, Sherington
| upload_desc= Church of St Laud
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Peter
| location= [[Stoke Goldington]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8316949193
| lat= 52.134788
| lon= -0.786293
| uid= 1289474
| show_img = yes
| image=Parish Church of St Peter, Stoke Goldington - geograph.org.uk - 249488.jpg
| commonscat= St Peter's Church, Stoke Goldington
| upload_desc= Church of St Peter
}}
{{EH listed building row
| name= Tyringham Bridge
| location= [[Tyringham]], [[Tyringham and Filgrave]]
| type= Bridge
| completed= 1793
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|03|03}}
| grid_ref= SP8579846526
| lat= 52.110415
| lon= -0.748564
| uid= 1320229
| show_img = yes
| image=Tyringham Bridge (geograph 3295576).jpg
| commonscat= Tyringham Bridge
| upload_desc= Tyringham Bridge
}}
{{EH listed building row
| name= [[Tyringham Hall]]
| location= Tyringham, Tyringham and Filgrave
| type= Country house
| completed= {{sort|1797|1793–97}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|03|03}}
| grid_ref= SP8557246909
| lat= 52.113893
| lon= -0.751767
| uid= 1115849
| show_img = yes
| image= Tyringham_Hall_-_geograph.org.uk_-_195373.jpg
| commonscat= Tyringham Hall
| upload_desc= Tyringham Hall
}}
{{EH listed building row
| name= Stable block to north-east of [[Tyringham Hall]]
| location= Tyringham, Tyringham and Filgrave
| type= Stable
| completed= 1793
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|03|03}}
| grid_ref= SP8566646985
| lat= 52.114561
| lon= -0.750375
| uid= 1289308
| show_img = yes
| image=
| upload_desc= Stable Block to North East of Tyringham Hall (including Stables Flats 1 and 2)
}}
{{EH listed building row
| name= Tyringham Lodges
| location= [[Tyringham and Filgrave]]
| type= Gate lodge
| completed= {{sort|1797|1793–97}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|03|03}}
| grid_ref= SP8580646393
| lat= 52.109218
| lon= -0.74848
| uid= 1115893
| show_img = yes
| image=Tyringham Lodges Geograph-4160400-by-Stephen-Richards.jpg
| commonscat= Tyringham Lodges
| upload_desc= Tyringham Lodges
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Mary
| location= [[Bletchley]], West Bletchley
| type= Church
| completed= {{sort|1290|Late 13th century onwards}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1954|06|28}}
| grid_ref= SP8630533789
| lat= 51.99585
| lon= -0.744375
| uid= 1125430
| show_img = yes
| image=St Mary's, Bletchley Geograph-1809287-by-Cameraman.jpg
| commonscat= St Mary's Church, Bletchley
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Lawrence
| location= [[Weston Underwood, Buckinghamshire|Weston Underwood]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1966|11|17}}
| grid_ref= SP8636350366
| lat= 52.144842
| lon= -0.739342
| uid= 1115832
| show_img = yes
| image=St Lawrence's Church, Weston Underwood-geograph.org.uk-4344066.jpg
| commonscat= St Lawrence's Church, Weston Underwood
| upload_desc= Church of St Lawrence
}}
|}
==South Bucks==
{{EH listed building header
| show_listed = yes
| show_img = yes
| subdivision_area = [[Buckinghamshire]]
| subdivision_iso = GB-BKM
| lb_type = Grade I
}}
{{EH listed building row
| name= [[Burnham Abbey]]
| location= [[Burnham, Buckinghamshire|Burnham]]
| type= Chapter house
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9307580463
| lat= 51.515433
| lon= -0.660059
| uid= 1124475
| show_img = yes
| image= Burnham_Abbey_-_geograph.org.uk_-_901602.jpg
| commonscat= Burnham Abbey
| upload_desc= Burnham Abbey
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Mary
| location= [[Hitcham, Buckinghamshire|Hitcham]], Burnham
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9200182588
| lat= 51.534711
| lon= -0.674978
| uid= 1309911
| show_img = yes
| image=St. Mary, Hitcham - geograph.org.uk - 120507.jpg
| commonscat= St Mary's Church, Hitcham
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Dropmore Park|Dropmore]]
| location= Burnham
| type= Country house
| completed= {{sort|1795|1792–95}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9266886027
| lat= 51.565515
| lon= -0.66446
| uid= 1317133
| show_img = yes
| image=Neale(1818) p1.106 - Dropmore, Buckinghamshire.jpg
| commonscat= Dropmore Park
| upload_desc= Dropmore
}}
{{EH listed building row
| name= Aviary at Dropmore
| location= Taplow
| type= Aviary
|completed= {{sort|1810|Early 19th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1985|04|26}}
| grid_ref= SU9256386046
| lat= 51.565703
| lon= -0.665969
| uid= 1332401
| show_img = yes
| image=
| upload_desc= Aviary at Dropmore
}}
{{EH listed building row
| name= Huntercombe Manor
| location= [[Burnham, Buckinghamshire|Burnham]]
| type= Hall house
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9314380652
| lat= 51.517121
| lon= -0.65903
| uid= 1309887
| show_img = yes
|image=The century book of gardening; a comprehensive work for every lover of the garden (1900) (20401221878).jpg
| upload_desc= Huntercombe Manor
|commonscat=Huntercombe Manor, Burnham, Buckinghamshire
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Mary
| location= [[Denham, Buckinghamshire|Denham]]
| type= Parish church
| completed= Norman
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= TQ0430286993
| lat= 51.572168
| lon= -0.496387
| uid= 1309616
| show_img = yes
| image= St Mary, Denham, Bucks - geograph.org.uk - 333152.jpg
| commonscat= Saint Mary Church (Denham, Buckinghamshire)
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[Denham Place, Buckinghamshire|Denham Place]]
| location= Denham
| type= Country house
| completed= {{sort|1701|1688–1701}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1954|09|22}}
| grid_ref= TQ0393387154
| lat= 51.573683
| lon= -0.501662
| uid= 1124467
| show_img = yes
| image=Denham Place, Buckinghamshire - Google Art Project.jpg
| commonscat= Denham Place, Buckinghamshire
| upload_desc= Denham Place
}}
{{EH listed building row
| name= [[Savay Farm]], The Savay
| location= [[Denham, Buckinghamshire|Denham]]
| type= Hall house
|completed= {{sort|1350|14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= TQ0468488047
| lat= 51.581571
| lon= -0.490563
| uid= 1332700
| show_img = yes
| image=
| upload_desc= Savay Farm, the Savay
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Mary Magdalene's Church, Boveney|Chapel of St Mary Magdalene]]
| location= [[Boveney]]
| type= Chapel
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9400277681
| lat= 51.490273
| lon= -0.647445
| uid= 1309414
| show_img = yes
| image= St Mary Magdalene, Boveney - geograph.org.uk - 93760.jpg
| commonscat=St Mary Magdalene Church, Boveney
| upload_desc= Chapel of St Mary Magdalene, Boveney
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St James
| location= [[Dorney]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9249379006
| lat= 51.502432
| lon= -0.668826
| uid= 1162809
| show_img = yes
| image=St. James, Dorney - geograph.org.uk - 1496405.jpg
| commonscat= St James' Church, Dorney
| upload_desc= Church of St James
}}
{{EH listed building row
| name= [[Dorney Court]]
| location= [[Dorney]]
| type= Country house
| completed= {{sort|1500|''c''.1500}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9252479028
| lat= 51.502624
| lon= -0.668374
| uid= 1124439
| show_img = yes
| image= Dorney_Court_-_geograph.org.uk_-_1496320.jpg
| commonscat= Dorney Court
| upload_desc= Dorney Court
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Peter
| location= [[Iver]]
| type= Church
| completed= {{sort|1050|11th–15th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= TQ0397881172
| lat= 51.519907
| lon= -0.502778
| uid= 1332743
| show_img = yes
| image=St Peters Church Iver Village - geograph.org.uk - 25033.jpg
| commonscat= St Peter's church, Iver
| upload_desc= Church of St Peter
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Giles, Stoke Poges|Church of St Giles]]
| location= [[Stoke Poges]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1150|12th–16th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9755482728
| lat= 51.535038
| lon= -0.594905
| uid= 1164966
| show_img = yes
| image= Stoke_Poges_Church.JPG
| commonscat= St. Giles, Stoke Poges
| upload_desc= Church of St Giles
}}
{{EH listed building row
| name= [[Stoke Park, Buckinghamshire|Stoke Park]]
| location= [[Stoke Poges]]
| type= Country house
| completed= 1789
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9700882653
| lat= 51.534458
| lon= -0.602795
| uid= 1332731
| show_img = yes
|image=Stoke Park (8533164168).jpg
| commonscat=Stoke Park Club
| upload_desc= Stoke Park & Stoke Poges Golf Club
}}
{{EH listed building row
| name= Manor House
| location= Stoke Park, Stoke Poges
| type= Manor house
| completed= {{sort|1550|''c''.1550}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9753782865
| lat= 51.536272
| lon= -0.595112
| uid= 1165194
| show_img = yes
|image=The Manor House, Stoke Poges, Buckinghamshire.png
| upload_desc= Manor House
|commonscat=Stoke Poges Manor House
}}
{{EH listed building row
| name= [[Cliveden]]
| location= Cliveden, Taplow
| type= Country house
| completed= {{sort|1677|1674–77}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9102885179
| lat= 51.558159
| lon= -0.688333
| uid= 1125041
| show_img = yes
| image= Cliveden_02.jpg
| commonscat= Cliveden
| upload_desc= Cliveden
}}
{{EH listed building row
| name= Blenheim Pavilion, Cliveden
| location= [[Cliveden]], Taplow
| type= Pavilion
| completed= {{sort|1735|''c''.1735}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9128385563
| lat= 51.561569
| lon= -0.684556
| uid= 1125045
| show_img = yes
| image=Cliveden, Blenheim Pavilion (geograph 2579436).jpg
| commonscat=Blenheim Pavilion, Cliveden
| upload_desc= Blenheim Pavilion, Cliveden
}}
{{EH listed building row
| name= Chapel
| location= [[Cliveden]], Taplow
| type= Gazebo
| completed= {{sort|1735|''c''.1735}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9091785058
| lat= 51.557089
| lon= -0.689965
| uid= 1165582
| show_img = yes
| image=Chapel (Octagon Temple) (7958617328).jpg
| commonscat= Octagon Temple, Cliveden
| upload_desc= Chapel
}}
{{EH listed building row
| name= Terrace wall to garden front, Cliveden
| location= Cliveden, Taplow
| type= Terrace
|completed= {{sort|1890|Late 19th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|09|23}}
| grid_ref= SU9100785164
| lat= 51.558027
| lon= -0.68864
| uid= 1125044
| show_img = yes
| image= Cliveden-2382.jpg
| commonscat=
| upload_desc= Terrace wall to garden front, Cliveden
}}
{{EH listed building row
| name= [[Maidenhead Bridge]]
| location= Taplow
| type= Bridge
| completed= 1777
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1950|02|27}}
| grid_ref= SU9014581356
| lat= 51.523935
| lon= -0.702045
| uid= 1117619
| show_img = yes
| image= Maidenhead_Bridge_(1).jpg
| commonscat= Maidenhead Bridge
| upload_desc= Maidenhead Bridge
}}
{{EH listed building row
| name= [[Maidenhead Railway Bridge]]
| location= Taplow
| type= Railway viaduct
| completed= {{sort|1893|1837–39 and 1890–93}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1985|04|26}}
| grid_ref= SU9016881045
| lat= 51.521136
| lon= -0.701793
| uid= 1125021
| show_img = yes
| image= Maidenhead_Railway_Bridge_and_Guards_Club_Island_(Nancy).JPG
| commonscat= Maidenhead Railway Bridge
| upload_desc= Maidenhead Railway Bridge (mln12327)
}}
|}
==Wycombe==
{{EH listed building header
| show_listed = yes
| show_img = yes
| subdivision_area = [[Buckinghamshire]]
| subdivision_iso = GB-BKM
| lb_type = Grade I
}}
{{EH listed building row
| name= Church of the Holy Trinity
| location= [[Bledlow]], [[Bledlow-cum-Saunderton]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|06|21}}
| grid_ref= SP7784302175
| lat= 51.712916
| lon= -0.874707
| uid= 1125801
| show_img = yes
| image= Bledlow_church.jpg
| upload_desc= Church of the Holy Trinity
| commonscat= Holy Trinity, Bledlow
}}
{{EH listed building row
| name= [[Chequers]]
| location= [[Ellesborough]]
| type= Country house
| completed= 1565
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|06|21}}
| grid_ref= SP8419605663
| lat= 51.743353
| lon= -0.781934
| uid= 1125879
| show_img = yes
| image= Chequers2.jpg
| commonscat= Chequers
| upload_desc= Chequers
}}
{{EH listed building row
| name= [[Fawley Court]]
| location= [[Fawley, Buckinghamshire|Fawley]]
| type= Country house
| completed= 1684
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1952|07|07}}
| grid_ref= SU7652084214
| lat= 51.551635
| lon= -0.897772
| uid= 1125740
| show_img = yes
| image=Fawley Court - geograph.org.uk - 956417.jpg
| commonscat= Fawley Court, Buckinghamshire
| upload_desc= Fawley Court (divine Mercy College)
}}
{{EH listed building row
| name= Church (of St Mary Magdalene)
| location= Little Hampden, [[Great and Little Hampden]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|06|21}}
| grid_ref= SP8605203552
| lat= 51.724096
| lon= -0.75558
| uid= 1125857
| show_img = yes
| image= Little_Hampden_Church.JPG
| commonscat= St Mary Magdalene's Church, Little Hampden
| upload_desc= Church
}}
{{EH listed building row
| name= [[Hampden House]]
| location= Great Hampden, Great and Little Hampden
| type= Country house
|completed= {{sort|1590|Late 16th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|06|21}}
| grid_ref= SP8486102456
| lat= 51.714425
| lon= -0.773085
| uid= 1311378
| show_img = yes
| image= Hampden_House.jpg
| commonscat= Hampden House
| upload_desc= Hampden House
}}
{{EH listed building row
| name= Church of All Saints
| location= Little Kimble, [[Great and Little Kimble]]
| type= Church
|completed= {{sort|1150|12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|06|21}}
| grid_ref= SP8265206414
| lat= 51.750334
| lon= -0.804113
| uid= 1158922
| show_img = yes
| image= All_Saints,_Little_Kimble_Exterior_from_south.jpg
| commonscat= All Saints Church (Little Kimble)
| upload_desc= Church of All Saints
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Nicholas
| location= Great and Little Kimble
| type= Parish church
|completed= {{sort|1250|13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|06|21}}
| grid_ref= SP8254705966
| lat= 51.746322
| lon= -0.80574
| uid= 1311260
| show_img = yes
| image= Great Kimble Church - geograph.org.uk - 94812.jpg
| upload_desc= Church of St Nicholas
| commonscat= St Nicholas' Church, Great Kimble
}}
{{EH listed building row
| name= [[Harleyford Manor]]
| location= [[Harleyford]], [[Great Marlow]]
| type= Villa
| completed= 1755
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1950|09|29}}
| grid_ref= SU8267684492
| lat= 51.553267
| lon= -0.808941
| uid= 1311225
| show_img = yes
| image= Harleyford_Manor_-_geograph.org.uk_-_292794.jpg
| commonscat= Harleyford Manor
| upload_desc= Harleyford Manor
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Bartholomew
| location= [[Fingest]], [[Hambleden]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1110|Early 12th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|06|21}}
| grid_ref= SU7767091149
| lat= 51.613822
| lon= -0.879658
| uid= 1125708
| show_img = yes
| image= Fingest_Church.JPG
| upload_desc= Church of St Bartholomew
| commonscat= St. Bartholomew, Fingest
}}
{{EH listed building row
| name= [[Hughenden Manor]]
| location= Hughenden Park, [[Hughenden Valley]]
| type= Country house
| completed= 1738
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|06|21}}
| grid_ref= SU8611995334
| lat= 51.650214
| lon= -0.756635
| uid= 1125785
| show_img = yes
|image=Hughenden Manor 2010.JPG
| upload_desc= Hughenden Manor
| commonscat=Hughenden Manor
}}
{{EH listed building row
| name= [[Marlow Bridge]]
| location= [[Marlow, Buckinghamshire|Marlow]]
| type= Suspension bridge
| completed= {{sort|1836|1831–36}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1949|07|16}}
| grid_ref= SU8511586123
| lat= 51.567567
| lon= -0.773377
| uid= 1332381
| show_img = yes
| image= Uk-marlow-bridge.jpg
| upload_desc= Marlow Bridge
| commonscat=Marlow Bridge
}}
{{EH listed building row
| name= [[Marlow Place]]
| location= Marlow
| type= House
| completed= 1720
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1949|07|16}}
| grid_ref= SU8509586395
| lat= 51.570015
| lon= -0.7736
| uid= 1234824
| show_img = yes
| image= Marlow Place, Station Road, Marlow, Buckinghamshire - August 2026 - 01.jpg
| commonscat= Marlow Place
| upload_desc= Marlow Place
}}
{{EH listed building row
| name= [[Church of St Dunstan, Monks Risborough|Church of St Dunstan]]
| location= [[Monks Risborough]], [[Princes Risborough]]
| type= Parish church
|completed= {{sort|1310|Early 14th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|06|21}}
| grid_ref= SP8126704419
| lat= 51.732603
| lon= -0.824637
| uid= 1125811
| show_img = yes
| image= Monks_Risborough-_St_Dunstans_Church.jpg
| commonscat= St Dunstan's (Monks Risborough)
| upload_desc= Church of St Dunstan
}}
{{EH listed building row
| name= Church of St Mary
| location= [[Radnage]]
| type= Parish church
| completed= {{sort|1190|Late 12th–early 13th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1955|06|21}}
| grid_ref= SU7860497948
| lat= 51.674812
| lon= -0.864646
| uid= 1310495
| show_img = yes
| image= St._Mary%27s_parish_Church_Radnage.jpg
| commonscat= Saint Mary Church (Radnage)
| upload_desc= Church of St Mary
}}
{{EH listed building row
| name= [[St Lawrence's Church, West Wycombe|Church of St Lawrence]]
| location= [[West Wycombe]]
| type= Church
| completed= {{sort|1763|1751–63}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1954|01|09}}
| grid_ref= SU8273794963
| lat= 51.647386
| lon= -0.805595
| uid= 1125117
| show_img = yes
| image= St_Lawrence_West_Wycombe.jpg
| commonscat= St Lawrence Church, West Wycombe
| upload_desc= Church of St Lawrence
}}
{{EH listed building row
| name= The Mausoleum
| location= [[West Wycombe]]
| type= Mausoleum
|completed= {{sort|1710|Early 18th century}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1954|01|09}}
| grid_ref= SU8278894917
| lat= 51.646965
| lon= -0.804869
| uid= 1160467
| show_img = yes
| image= Dashwood_Mausoleum.JPG
| commonscat= Dashwood Mausoleum, West Wycombe
| upload_desc= The Mausoleum
}}
{{EH listed building row
| name= [[West Wycombe Park]] House
| location= West Wycombe
| type= House
| completed= Late 17th century or early 18th century
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1954|01|09}}
| grid_ref= SU8288294290
| lat= 51.641315
| lon= -0.803659
| uid= 1160521
| show_img = yes
| image= West_Wycombe_3_(Giano).png
| commonscat= West Wycombe Park
| upload_desc= West Wycombe Park House
}}
{{EH listed building row
| name= Church of All Saints
| location= [[High Wycombe]]
| type= Church
| completed= {{sort|1273|Rebuilt 1273}}
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1954|01|09}}
| grid_ref= SU8656493084
| lat= 51.62992
| lon= -0.750761
| uid= 1125180
| show_img = yes
| image=All Saints Parish Church - geograph.org.uk - 528460.jpg
| upload_desc= Church of All Saints
| commonscat=All Saints Parish Church, High Wycombe
}}
{{EH listed building row
| name= [[High Wycombe Guildhall|Guildhall]]
| location= High Wycombe
| type= Guildhall
| completed= 1604
| show_listed = yes
| date_listed= {{dts|format=dmy|1954|01|09}}
| grid_ref= SU8652293021
| lat= 51.62936
| lon= -0.751383
| uid= 1332349
| show_img = yes
| image= High Wycombe Guildhall 2.JPG
| upload_desc= Guildhall
| commonscat=High Wycombe Guildhall
}}
|}
==Notes==
{{reflist|group=note}}
==Lihimi m-pahi==
* [[Grade II* listed buildings in Buckinghamshire]]
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
{{commons category-inline|Grade I listed buildings in Buckinghamshire}}
{{GradeIListedbuilding}}
{{DEFAULTSORT:Grade I Listed Buildings in Buckinghamshire}}
[[Category:Grade I listed buildings in Buckinghamshire| ]]
[[Category:Lists of Grade I listed buildings in Buckinghamshire|Buckinghamshire]]
jzqfcs0nfcryebj9pyrtbh8sutt5q28
Nnamdi Azikiwe University
0
27473
146033
104678
2026-08-09T23:16:45Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146033
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Public university in Awka, Nigeria}}
{{Use Nigerian English|date=July 2019}}
{{Use dmy dates|date=July 2019}}
{{Databox}}
{{Infobox university
| name = Nnamdi Azikiwe University
| image = Badge_of_Nnamdi_Azikiwe_University.png
| coordinates = {{coord|6.242889|7.118289|type:edu_region:GB_dim:100|format=dec|display=inline,title}}
| motto = Discipline, Self Reliance and Excellence<ref name="about"/>
| established = 1991
| type = [[Public university|Public]]
| chancellor = Da [[Jacob Gyang Buba]] (Gbong Gwong Jos)
| vice_chancellor = [[Charles Esimone]] (from 4 June 2019)
| city = [[Awka]]
| country = [[Nigeria]]
| administrative_staff =
| campus = [[urban area|Urban]]
| former_names = ASUTECH
| colours = [[Blue]] and [[Orange (colour)|orange]] {{colour box|Blue}}{{color box|Orange}}
| nickname = Unizik, NAU
| affiliations = [[Association of African Universities|AAU]],<ref>{{cite web |title=Nnamdi Azikiwe University |url=http://www.aau.org/content/nnamdi-azikiwe-university |website=www.aau.org [[Association of African Universities]] |access-date=2015-02-22 |archive-date=22 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222101022/http://www.aau.org/content/nnamdi-azikiwe-university |url-status=dead }}</ref> [[International Association of Universities|IAU]]<ref>{{cite web|title=Nnamdi Azikiwe University - WHED - IAU's World Higher Education Database |url=http://www.whed.net/detail_institution.php?id=12754 |website=www.whed.net |access-date=2015-02-22}}</ref>
| website = [http://www.unizik.edu.ng/ www.unizik.edu.ng], [http://portal.unizik.edu.ng]
| logo =
}}
'''Nnamdi Azikiwe University, Awka''', bɛ lahi booni li la '''UNIZIK''' bee '''NAU''' ka di nyɛ [[List of universities in Nigeria|federal university]] din be [[Nigeria]]. Di nyɛla buyi [[Anambra State]].<ref name=":0">{{Cite web|title=About NAU|url=https://unizik.edu.ng/about/|access-date=2021-05-19|website=Nnamdi Azikiwe University|language=en-US}}</ref> Di zaɣa titali maa be la [[Awka]] (tiŋzuɣu zaŋ n-ti Anambra State) ka din bala maa be [[Nnewi]]. Nnamdi Azikiwe University, Awka nyɛla din lahi be luɣ'shɛŋa. Di nima nyɛ [[Agulu]] din be Aniocha local government area n-ti pahi [[w: Ifite-Ogwuari| Ifite-Ogwuari]]<ref>{{cite journal |last1=Chiegboka |first1=A. B. C. |last2=Nwadialor |first2=K. L. |title=The imperative of social engagement for Unizik, Awka: a socioreligious discourse |journal=Journal of Religion and Human Relations |date=2015 |volume=7 |issue=1 |pages=8–16 |url=https://www.ajol.info/index.php/jrhr/article/download/119640/109100 }}</ref> din be Ayamelum local government area in [[Anambra State]].<ref>{{Cite web|title=Why UNIZIK?|url=https://unizik.edu.ng/about/why-unizik/|access-date=2021-05-19|website=Nnamdi Azikiwe University|language=en-US|archive-date=25 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525080143/https://unizik.edu.ng/about/why-unizik/|url-status=dead}}</ref> Dizuɣu Nnamdi Azikiwe University nyɛla din be Senatorial District nim ata ni [[Anambra State]], Nigeria mali la Awka campus [[Anambra Central Senatorial District]], Nnewi ka di be [[Anambra North Senatorial District]] n-ti pahi Ifite-Ogwuari din be [[Anambra North Senatorial District]].
Lala shikuruti ŋɔ zaa nyɛla din mali karimbu shee mini lahabali tibu shee zaŋ n-ti shikuru bihi mini karimba nima. Di nyɛla federal universities la yini din be [[National Universities Commission]] sulinsi ni. Bɛ ti la university ŋɔ yuli [[Nnamdi Azikiwe|Dr. Nnamdi Azikiwe]] ŋun daa kpi la nyaaŋa.<ref name=":0" />
Karimba nima zaŋ n-ti university ŋɔ nyɛla ban be [[Academic Staff Union of Universities]] (ASUU).<ref>{{Cite web|date=2021-05-13|title=Philanthropist lifts 10 UNIZIK students {{!}} The Nation News Nigeria|url=https://thenationonlineng.net/philanthropist-lifts-10-unizik-students/|access-date=2021-05-22|website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics|language=en-US}}</ref> University maa nyɛla din mali shikuru bihi ban kalinli yiɣisi kamani 34,000.
== Taarihi ==
Nnamdi Azikiwe University nyɛla din daa piligi nyɛ "offshoot' zaŋ n-ti Anambra State University of Technology (ASUTECH).<ref>{{Cite web |title=About NAU |url=https://unizik.edu.ng/about/ |access-date=2023-06-11 |website=Nnamdi Azikiwe University |language=en-US}}</ref> ASUTECH din daa kpa ni zalikpani (Law) No. 7 silimiin goli July biɛɣ;pihita dali yuuni 1980 ka ŋun daa kpali ŋɔ nyɛ gomnanti zaŋ n-ti old Anambra ni yaɣa din be [[Abakaliki|Abakiliki]], [[Enugu]], Awka n-ti pahi Nnewi.Yuuni 1991 din daa niŋ ka bɛ waligi old Anambra State ka di leei Anambra mini [[Enugu]] States, Awka mini Nnewi zaŋ n-ti ASUTECH kuro nyɛla bɛ ni daa zaŋ shɛli pahi Nnamdi Azikiwe University by the Anambra State Edict No.5 silimiin goli November biɛɣ'pishi ni ayobu dali yuuni1991.<ref>{{Cite web |title=About NAU |url=https://unizik.edu.ng/about/ |access-date=2023-06-11 |website=Nnamdi Azikiwe University |language=en-US}}</ref> Nnamdi Azikiwe University nyɛla Federal Government ni daa deei shɛli by Decree No. 34 silimin goli July biɛɣ'pinaanu dali yuuni 1992.<ref>{{Cite web|title=Nnamdi Azikiwe University - Discipline, Self-reliance and Excellence|url=https://unizik.edu.ng/|access-date=2021-05-22|website=Nnamdi Azikiwe University|language=en-US}}</ref>
Yuuni 1991, din daa niŋ ka bɛ waligi old Anambra State ka di leei Anambra mini [[Enugu]] States nyaaŋa, Awka mini Nnewi zaŋ n-ti ASUTECH kuro nyɛla bɛ ni daa zaŋ shɛli pahi Nnamdi Azikiwe University ka Federal gomnanti daa deei li di nyaaŋa.<ref>{{Cite web |title=Nnamdi Azikiwe University – ASA DUBLIN |url=https://asadublin.com/nnamdi-azikiwe-university/ |access-date=2023-06-11 |language=en-US |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129224256/https://asadublin.com/nnamdi-azikiwe-university/ |url-status=dead }}</ref> Bɛ daa ti la university ŋɔ yuli din daa niŋ ka Dr. [[Nnamdi Azikiwe]] kpi naai nyaaŋa, ŋun nyɛ tuuli gomnanti zaŋ n-ti Nigeria. Awka Campus daa leei Nnamdi Azikiwe University.<ref name="about">{{cite web|title=About Nnamdi Azikiwe University |url=http://www.unizik.edu.ng/about/?intdata=about#history |website=www.unizik.edu.ng |access-date=2015-02-22}}</ref>
== Dooshee ==
[[File:Nnamdi azikiwe university.jpg|thumb|Nnamdi Azikiwe University administration building]]
University ŋɔ dooshee titali nyɛla din be [[Onitsha]] – Enugu Expressway, Awka ka di din pahiri ayi nyɛ din be [[Nnewi]] (NAUTH mini Okofia) ka din pahiri ata mi be [[Agulu]] (Faculty of Pharmacy).<ref name=":0"/>
== Library ==
[[File:Prof Festus Aghagbo Nwako Library, Nnamdi Azikiwe University, Awka, Nigeria.jpg|alt=Prof. Festus Aghagbo Nwako Library, Nnamdi Azikiwe University, Awka, Nigeria|thumb|Prof. Festus Aghagbo Nwako Library, Nnamdi Azikiwe University, Awka, Nigeria]]
University karimbu shee nyɛla din be Nnamdi Azikiwe University,bɛ daa zaŋ Professor Festus Aghagbo Nwako yuli n-ti karimbu shee ŋɔ.<ref>{{Cite web |title=Festus Aghagbo Nwako Library |url=https://unizik.edu.ng/library/ |access-date=2023-06-11 |website=Nnamdi Azikiwe University |language=en-US |archive-date=29 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529162535/https://unizik.edu.ng/library/ |url-status=dead }}</ref> Di nyɛla din be di shikuru titali din be Awka maa, tiŋzuɣu zaŋ n-ti Anambra State. Karimbu shɛhi nyɛla din be shikuru shɛŋa din be Nnewi mini Agulu.<ref>{{Cite web |date=2023-04-05 |title=Nnamdi Azikiwe University School Fees |url=https://www.preps.ng/unizik-school-fees-schedule/ |access-date=2023-06-11 |website=PrepsNG Scholars |language=en}}</ref>Ŋun su karimbu shɛhi ŋɔ fukumsi nyɛ "librarians" ka nyɛ din mali soli kpɛri pɔhim zuɣu.<ref>{{Cite journal |last=Obianuju Emmanuela Agbasi and Charles Uchenna Onugu |date=2019 |title=THE AVAILABILITY AND UTILIZATION OF ELECTRONIC RESOURCES AMONG STUDENTS IN TERTIARY INSTITUTIONS IN NIGERIA: A STUDY OF NNAMDI AZIKIWE UNIVERSITY, AWKA |url=https://www.researchgate.net/publication/367157650 |journal=IJARS International Journal of Economics and Commerce |volume=7 |issue=9 |pages=476–487 |via=researchgate}}</ref> Talahi nyɛla ni bɛ chɛ ka lahabali mini bɔhimbu neema paari shikuru bihi mini karimba nima ban be university maa ni. University karimbu shee ŋɔ nyɛla bɛ ni lahi mali li niŋdi binyɛri shɛŋa dabam kamani "cultural festivals". <ref>{{Cite web |last=The Sun Nigeria |date=2019 |title=UNIZIK agog as students celebrate Oji Ofor festival |url=https://www.sunnewsonline.com/unizik-agog-as-students-celebrate-oji-ofor-festival/ |access-date=2023-01-05 |website=sunnewsonline}}</ref> Yuuni 2020, Vice Chancellor zaŋ n-ti Nnamdi Azikiwe University, Professor [[Charles Esimone]] daa pahi "internet bandwidth" yaa ka di leei "internet 3-STM-1' ka di pahi karimbu shɛhi din be Awka shikuru, Agulu shikuru n-ti pahi Nnewi Teaching hospital lahabali nyabu pɔhim zuɣu yaa. <ref>{{Cite web |last=Light |first=National |date=2020-07-23 |title=Esimone's one year in saddle: UNIZIK guns for excellence (II) |url=https://www.nationallightngr.com/2020/07/23/esimones-one-year-in-saddle-unizik-guns-for-excellence-ii-2/ |access-date=2023-01-06 |website=National Light |language=en-US}}</ref>
Medical Library din be Nnewi Campus nyɛla College of Health Sciences of Nnamdi Azikiwe University, Awka nim di ni. Di nyɛla din laɣim karimbu shɛhi dibaa ata; din nyɛ Nnamdi Azikiwe University Teaching Hospital, Nnewi, Pre-Clinical Campus ka di be Okofia mini Nnewi n-ti pahi Diagnostic and Healthcare Centre ka di mi be Neni din be Anaocha Local Government Area zaŋ n-ti Anambra State. <ref name=":1">{{Cite journal |last=Anyaoku, Ebele |date=2008 |title=APPLICATION OF ICT TO HEALTH INFORMATION SERVICE; THE EXPERIENCE OF THE MEDICAL LIBRARY OF NNAMDI AZIKIWE UNIVERSITY, NNEWI |url=https://lisdigest.org/index.php/lisd/article/view/5 |journal=Library and Information Science Digest |volume=2 |issue=3 |pages=28–36 }}</ref>
Medical library maa nyɛla din daa piligi yuuni 1986 din daa na nyɛ Anambra State University of Technology (ASUTECH) saha shɛli la pɔi ka bɛ daa yooi Anambra State palli yuuni 1991.Bɛ daa taɣi karimbu shee ŋɔ dooshee yuuni 2000 tahi Medical Library Complex din be teaching hospital.Lala saha ŋɔ di daa mali buku nima din kalinli yiɣisi kamani18,547 books mini 568 journal titles ka di tiri karimba nima mini shikuru bihi lahabaya. <ref name=":1" />
Karimbu shee ŋɔ nyɛla din lahi tiri karimba nima mini shikuru bihi "e-resources" .<ref>{{Cite journal |last=Udem, Obiora Kingsley; Ikenwe, Joy Iguehi; and Ugwuamoke, Ethel Chinenye |date=2020 |title=Undergraduates' Perception of Library Service Quality and Value in the 21st-Century in Southeast Nigeria: A Case Study |url=https://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/4501 |journal=Library Philosophy and Practice (E-journal) |volume=4501 |pages=1–26 |via=LPP}}</ref>
Karimbu shɛhi din be Nnamdi Azikiwe University din Awka, Nnew n-ti pahi Agulu nyɛla din na mali yɛlimuɣisira ni di tuma. Di yɛlimuɣisira shɛŋa nyɛ, lahabali nyabu tom, "computer hanging", "erratic power supply", liɣiri sɔŋsim n-ti pahi "low ICT literacy".<ref>{{Cite journal|last=Nwofor|first=Florence Amaka|last2=Chikaodi|first2=Hope Chinyere Ilorah|last3=Nwaede|first3=Vivian Uzoamaka|date=2023|title=Capacity Building for Effective Services Delivery of Library Staff in Festus Aghagbo Nwako Library (FANL), Nnamdi Azikiwe University, Awka|url=http://dx.doi.org/10.47772/ijriss.2023.70584|journal=International Journal of Research and Innovation in Social Science|volume=VII|issue=V|pages=1081–1098|doi=10.47772/ijriss.2023.70584|issn=2454-6186}}</ref>
== Academic Staff Union of Universities (ASUU) ==
ASUU nyɛ ban su karimba nima ban be government universities in Nigeria.<ref>{{Cite book|last=Etodike Victor Kosolucukwu|date=2020|title=The Staff Union Of Universities (ASUU) Strike On Public Universities in Nigeria. How Did it Impact Tertiary Education? |publisher=Grin Verlag |isbn=978-3346285959}}</ref> Unizik Chapter of the Academic Union of Universities (ASUU) nyɛla din mali kpaŋmaŋ zaŋ shikuru bihi ka niŋdi kam din yɛn chɛ bɛ tooi naai shikuru. Yuuni 2019/2020 academic session, bɛ daa piigi shikuru bihi ban kalinli yiɣisi pihita Nnamdi Azikiwe University, Awka, Anambra State.<ref>{{Cite web|date=2021-02-24|title=ASUU offers scholarship to 30 most-deserving UNIZIK students|url=https://tribuneonlineng.com/asuu-offers-scholarship-to-30-most-deserving-unizik-students/|access-date=2021-05-23|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> Bɛ daa ti ba laa liɣiri din kalinli yiɣisi N1.5million scholarship awards ka di nyɛla Academic Staff Union of Universities (ASUU) zaŋ n-ti university maa n-daa ti li.Lala shikuru bihi ŋɔ zaɣ'yino kam nyɛla ŋun daa deei N50,000.<ref>{{Cite web|date=2021-02-27|title=ASUU awards N1.5m scholarship to 30 indigent UNIZIK students {{!}} The Nation|url=https://thenationonlineng.net/asuu-awards-n1-5m-scholarship-to-30-indigent-unizik-students/|access-date=2021-05-22|website=Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics|language=en-US}}</ref> ASUU NAU yaɣili nyɛla bɛ ni daa labi lihi shɛli yuuni 2012. Prof Ike Odimegwu n-daa nyɛ tuuli ASUU NAU ʒi'ba (chairman) din daa niŋ ka bɛ ʒini yuuni 2012 laɣingu nyaaŋa.
==Notable alumni==
<!---♦♦♦ Only add a person to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦--->
<!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order by LAST NAME ♦♦♦--->
*[[Ijeoma Grace Agu]], Nigerian actress.<ref>{{Cite web |title=Ijeoma Grace Agu biography, net worth, age, family, contact & picture |url=https://www.manpower.com.ng/people/16421/ijeoma-grace-agu |access-date=2023-06-11 |website=www.manpower.com.ng}}</ref>
*[[Rita Edochie]], Nigerian veteran actress.{{cn|date=July 2023}}
*[[Uche Ekwunife]], Nigerian politician.<ref>{{Cite web |title=National Assembly {{!}} Federal Republic of Nigeria |url=https://nass.gov.ng/mps/single/341 |access-date=2023-06-11 |website=nass.gov.ng}}</ref>
*[[Ochuko Emuakpeje]] Nigerian chess player<ref>{{Cite web |title=Emuakpeje, Ochuko |url=https://ratings.fide.com/profile/8501300 |access-date=2023-06-11 |website=ratings.fide.com}}</ref>
*[[Destiny Etiko]], Nigerian actress.
*[[Mike Ezuruonye]], Nigerian actor., Professor of Laws<ref>{{Cite web |last=Martins |first=Ameh |date=2020-12-18 |title=EZURUONYE, Mike |url=https://blerf.org/index.php/biography/ezuruonye-mike/ |access-date=2023-06-11 |website=Biographical Legacy and Research Foundation |language=en-US}}</ref>
*[[Ebube Nwagbo]], Nigerian actress<ref>{{Cite web |title=Who Is Ebube Nwagbo? Everything to Know About the Nollywood Actress |url=https://buzznigeria.com/ebube-nwagbo-biography-husband/ |access-date=2023-06-11 |website=buzznigeria.com|date=17 July 2022 }}</ref>
*[[Queen Nwokoye]], Nigerian actress<ref>{{Cite web |title=Queen Nwokoye Biography: Who is the Actress and How Old is She? |url=https://buzznigeria.com/queen-nwokoye/ |access-date=2023-06-11 |website=buzznigeria.com|date=22 July 2022 }}</ref>
*[[Oge Okoye]], Nigerian actress<ref>{{Cite web |date=2021-01-26 |title=Oge Okoye Biography, Networth, Husband, Children, Siblings And Movies |url=https://www.styzic.com/oge-okoye/ |access-date=2023-06-11 |website=www.styzic.com |language=en-US |archive-date=11 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111065919/https://styzic.com/oge-okoye/ |url-status=dead }}</ref>
*[[Francisca Oladipo]], Nigerian computer scientist<ref>{{Cite web |last=Asia |first=VODAN Africa & |title=.:: VODANA Executive Secretary, Prof Francisca Oladipo appointed as the Pioneer Director of Quality Assurance, Federal University Lokoja, Nigeria {{!}} VODAN Africa & Asia |url=https://www.vodan-totafrica.info/vodan-news-page.php?i=28&a=vodana-executive-secretary-prof-francisca-oladipo-appointed-as-the-pioneer-director-of-quality-assurance-federal-university-lokoja-nigeria |access-date=2022-03-27 |website=www.vodan-totafrica.info |language=en |archive-date=7 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507042113/https://www.vodan-totafrica.info/vodan-news-page.php?i=28&a=vodana-executive-secretary-prof-francisca-oladipo-appointed-as-the-pioneer-director-of-quality-assurance-federal-university-lokoja-nigeria |url-status=dead }}</ref>
*[[Rita Orji]], Nigerian-Canadian Professor, [[Canada Research Chair]], Top 150 Canadian Women in Science, Technology, Engineering, and Mathematics (STEM).,<ref>{{Cite web|title=Rita Orji|url=https://www.africansinstem.co.uk/rita-orji.html|access-date=2021-05-23|website=Africans in STEM|language=en|archive-date=23 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523054554/https://www.africansinstem.co.uk/rita-orji.html|url-status=dead}}</ref> Member of [[Royal Society of Canada]], Member of [[Global Young Academy]], Top 100 Canada's Most Powerful Women
<!---♦♦♦ Only add a person to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦--->
<!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order by LAST NAME ♦♦♦--->
== Faculties and population ==
University ŋɔ nyɛla din mali shikuru bihi ban kalinli yiɣisi 24,706 zaŋ n-ti "regular students" mini shikuru bihi ban kalinli yiɣisi 12,476 zaŋ n-ti "part-time programme" yuuni 2004/2005 academic year.<ref name="faculties">{{cite web |title=List of Faculties in Nnamdi Azikiwe University |url=https://unizik.edu.ng/faculties/ |website=www.unizik.edu.ng |access-date=2018-12-08 |archive-date=25 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240525080145/https://unizik.edu.ng/faculties/ |url-status=dead }}</ref>
UNIZIK nyɛla din mali "faculties" pinaanahi mini bɔhimbu yaɣa pihinu ni ayopɔin. University maa mali la "faculity" shɛŋa din doli na ŋɔ:<br>
1. Faculty of Agriculture:<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://agriculture.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=Faculty of Agriculture |language=en-US}}</ref> 3000 students<ref>{{Cite web|title=Faculty of Agriculture|url=https://unizik.edu.ng/faculties/agriculture/|website=Nnamdi Azikiwe University|language=en-US|access-date=2020-05-25|archive-date=25 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525080144/https://unizik.edu.ng/faculties/agriculture/|url-status=dead}}</ref><br>
2. Faculty of Arts:<ref>{{Cite web |title=Faculty of Arts - Nnamdi Azikiwe University |url=https://arts.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=Faculty of Arts |language=en-US}}</ref> 3000 students <br>
3. Faculty of Basic Medical Sciences:<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://bms.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=Faculty of Basic Medical Sciences |language=en-US}}</ref> 2000 students <br>
4. Faculty of Biosciences<ref>{{Cite web |title=Courses |url=https://unizik.edu.ng/courses/ |access-date=2023-06-04 |website=Nnamdi Azikiwe University |language=en-US |archive-date=16 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416211359/https://unizik.edu.ng/courses/ |url-status=dead }}</ref><br>
5. Faculty of Education:<ref>{{Cite web |title=Home - |url=https://education.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=education.unizik.edu.ng |language=en-US}}</ref> 5000 students <br>
6. Faculty of Engineering:<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://engineering.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=Faculty of Engineering |language=en-US}}</ref> 4000 students<br>
7. Faculty of Environmental Sciences<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://environmentalsciences.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=Faculty Of Environmental Sciences |language=en-US}}</ref><br>
8. Faculty of Health Sciences and Technology<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://hst.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=Faculty of Health Sciences & Technology |language=en-US}}</ref><br>
9. Faculty of Law:<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://law.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=Faculty of Law |language=en-US}}</ref> 2000 students <br>
10. Faculty of Management Sciences<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://managementsciences.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=Faculty of Management Sciences |language=en-US}}</ref><br>
11. Faculty of Medicine<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://medicine.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=Faculty of Medicine |language=en-US}}</ref><br>
12. Faculty of Pharmaceutical Sciences<ref>{{Cite web|title=Faculty of Pharmaceutical Sciences, Nnamdi Azikiwe University, Awka, Anambra State|url=https://www.pcn.gov.ng/portfolio-item/faculty-of-pharmaceutical-sciences-nnamdi-azikiwe-university-awka-anambra-state/|access-date=2021-05-22|website=Pharmacists Council of Nigeria|date=23 September 2019|language=en-US|archive-date=25 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525080144/https://www.pcn.gov.ng/portfolio-item/faculty-of-pharmaceutical-sciences-nnamdi-azikiwe-university-awka-anambra-state/|url-status=dead}}</ref><br>
13. Faculty of Physical Sciences<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://physicalsciences.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=Faculty of Physical Sciences |language=en-US}}</ref><br>
14. Faculty of Social Sciences:<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://socialsciences.unizik.edu.ng/ |access-date=2023-06-04 |website=Faculty of Social Sciences |language=en-US}}</ref> 3000 students
==Kundivihira==
{{reflist}}
==External links==
* {{official website|http://www.unizik.edu.ng/}}
{{Association of African Universities}}
{{Universities in Nigeria}}
{{authority control}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Nnamdi Azikiwe University| ]]
[[Category:Universities and colleges in Nigeria]]
[[Category:Education in Anambra State]]
[[Category:Educational institutions established in 1991]]
[[Category:Public universities in Nigeria]]
[[Category:1991 establishments in Nigeria]]
6m0hmvvo92isqbss037wymhvz44462d
Universities Mini Colleges Din Be Ethiopia
0
27513
146057
109044
2026-08-10T04:17:06Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146057
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|none}}
{{use dmy dates|date=August 2013}}
{{Databox}}
Din bɔŋɔ nyɛla '''university''' nima mini '''collagɛ''' shɛŋa din be '''Ethiopia'''. Di nyɛla gomnanti mini ʒin'gama shikuruti .<ref name="stategov">{{Cite web|url=https://photos.state.gov/libraries/ethiopia/956093/PDF%20Files/List%20of%20Ethiopian%20Public%20Universities.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913112452/https://photos.state.gov/libraries/ethiopia/956093/PDF%20Files/List%20of%20Ethiopian%20Public%20Universities.pdf|archive-date=September 13, 2018|title=List of Ethiopian Public Universities
}}</ref><ref name="doendenkers">{{cite web |url=http://www.doendenkers.nl/user/file/ethiopia.pdf |title=Directory of Development Organizations |date=2011 |publisher=DoenDenkers |location=Netherlands |access-date=20 February 2013 |archive-date=17 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517181443/http://www.doendenkers.nl/user/file/ethiopia.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.moe.gov.et/Study_In_Ethiopia/Default.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090324000348/http://www.moe.gov.et/Study_In_Ethiopia/Default.aspx|archive-date=24 March 2009|title=List of Public Universities in Ethiopia|access-date=2 January 2022|website=[[Ministry of Education (Ethiopia)|Ministry of Education]]}}</ref>
==Universities mini collagɛ nima==
<!--INSTRUCTIONS FOR INCLUSION: If there is no Wikipedia article for the school, then include a citation in the Notes column.-->
<!--SORT ORDER: Alphabetically by institution name-->
{| class="wikitable sortable"
|+
! Name
! Location
! Region
! Established
! Notes
|-
| [[Adama University]]
| [[Adama]]
| [[Oromia]]
| 1993
| Science And Technology. Formerly called, Adama University, Nazret College of Technical Teachers Education preceding Nazret Technical College.
|-
| Addis Ababa Commercial College
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 1943
| Since 2001 it is part of [[Addis Ababa University]].<ref name=doendenkers />
|-
| [[Addis Ababa Science and Technology University]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2011
| Sciences and engineering
|-
| [[Addis Ababa University]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 1950
| Founded as University College of Addis Ababa; between 1962 and 1975 named Haile Selassie University
|-
| [[Addis College]]
|[[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2000
|
|-
| [[Addis Continental Institute of Public Health]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2006
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Adigrat University]]
| [[Adigrat]]
| [[Tigray Region|Tigray]]
| 2011
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Admas College|Admas University College]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 1998
| <!--NOTES-->
Gambella University .. Gambella Region
|-
| ALKAN Health Science Business and Technology College
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2002
| Private college, formerly known as ALKAN Health Science College, with campuses in Addis Ababa, Bahir Dar and Dessie.<ref>{{Cite web|url=http://alkancollege.com/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121040427/http://alkancollege.com/|archive-date=January 21, 2021|title=About the college|website=ALKAN Health Science Business and Technology College}}</ref>
|-
| [[Ambo University]]
| [[Ambo, Oromia|Ambo]]
| [[Oromia]]
| 2011
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Arba Minch University]]
| [[Arba Minch]]
| [[SNNPR]]
| 1986
| Initially founded as the Arba Minch Water Technology Institute (AWTI)
|-
| [[Arsi University]]
| [[Asella]]
| [[Oromia]]
| 2014
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Axum University]]
| [[Axum]]
| [[Tigray Region|Tigray]]
| 2007
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Bahir Dar University]]
| [[Bahir Dar]]
| [[Amhara Region|Amhara]]
| 2000
| Created by merger of Bahir Dar Polytechnic Institute (est. 1963) and Bahir Dar Teachers College (est. 1972).
|-
| [https://www.bitscollege.edu.et/ BITS College] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240604234044/https://www.bitscollege.edu.et/ |date=4 June 2024 }}
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2018
| Abbreviated to Business, Innovation, Technology, and System, it offers well-designed academic programs in software engineering and IT Management.
|-
| [[Bule Hora University]]
| [[Bule Hora (town)|Bule Hora]]
| [[Oromia]]
| 2001
| Public institution<ref>{{cite web |title=About Us |url=https://www.bhu.edu.et/?q=node/1 |publisher=Bule Hora University |access-date=21 August 2022 |archive-date=21 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220821021912/https://www.bhu.edu.et/?q=node/1 |url-status=dead }}</ref>
|-
| [[City University College (Ethiopia)|City University College]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2000
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Closys College]]
| [[Mekelle]]
| [[Tigray Region|Tigray]]
| 2014
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Dandii Boruu University College|Dandii Boruu College]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 1994
| Campuses in [[Assosa]], [[Jimma]], [[Shambu]] and [[Dessie]]
|-
| [[Debre Berhan University]]
| [[Debre Berhan]]
| [[Amhara Region|Amhara]]
| 2007
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Debre Markos University]]
| [[Debre Markos]]
| [[Amhara Region|Amhara]]
| 2005
| <!-- NOTES -->
|-
| Defence University College of Engineering
| [[Bishoftu]]
| [[Oromia]]
| 1997
| <ref name=stategov /><ref>{{Cite web|url=http://www.dec.edu.et/index.php?option=com_content&view=article&id=31&Itemid=238|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304125342/http://www.dec.edu.et/index.php?option=com_content&view=article&id=31&Itemid=238|archive-date=March 4, 2021|title=About Us|website=Defence University College of Engineering}}</ref>
|-
| [[Dembi Dolo University]]
| [[Dembidolo]]
| [[Oromia Region|Oromia]]
| 2015
|
|-
| [[Dessie Teacher's Education College]]
| [[Dessie]]
| [[Amhara Region|Amhara]]
| 1972
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Dilla University]]
| [[Dila, Ethiopia|Dila]]
| [[SNNPR]]
| 2004
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Dire Dawa University]]
| [[Dire Dawa]]
| [[Dire Dawa]]
| 2006
| <!-- NOTES -->
|-
| Dynamic International University College
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2005
| <!-- NOTES -->
|-
| Ethiopian Catholic University
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| <!-- YEAR -->
| <ref>{{Cite web|url=https://lasallefoundation.org/ethiopian-catholic-university-la-salle-ecu/|title=Ethiopian Catholic University - La Salle (ECU) : De La Salle Solidarietà Internazionale: Ethiopian Catholic University|website=[[De La Salle Brothers]]|access-date=26 May 2024|archive-date=9 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209170952/https://lasallefoundation.org/ethiopian-catholic-university-la-salle-ecu/|url-status=dead}}</ref>
|-
| [[Ethiopian Civil Service University]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 1993
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Ethiopian Institute of Architecture, Building Construction and City Development]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 1954
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Grace College of Business and Computer Science]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2001
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Haramaya University]]
| [[Haramaya (town)|Haramaya]]
| [[Oromia]]
| 1954
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Hawassa University]]
| [[Awasa]]
| [[Sidama Region|Sidama]]
| 1999
| Formed through the consolidation of three separate schools
|-
| [[Infonet College]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 1995
| <!-- NOTES -->
|-
| [[International Leadership Institute]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2001
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Jethro Leadership & Management Institute]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2009
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Jijiga University]]
| [[Jijiga]]
| [[Somali Region|Somali]]
| 2007
|
|-
| [[Jimma Teachers College|Jimma College of Teachers Education]]
| [[Jimma]]
| [[Oromia]]
| 1961
|
|-
| [[Jimma Teachers College]]
| [[Jimma]]
| [[Oromia]]
| 1969
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Jimma University]]
| [[Jimma]]
| [[Oromia]]
| 1952
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Jinka University]]
| [[Jinka]]
| [[SNNPR]]
| 2015
| <!--NOTES-->
|-
| [[Kunuz College]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2002
| private; focus on business
|-
| [[Madda Walabu University]]
| [[Bale Robe]]
| [[Oromia]]
| 2006
| <!--NOTES-->
|-
| [[Mekelle Institute of Technology]]
| [[Mekelle]]
| [[Tigray Region|Tigray]]
| 2002
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Mekelle University]]
| [[Mekelle]]
| [[Tigray Region|Tigray]]
| 1993
| Public; founded as the Arid Zone Agricultural College
|-
| [[Mizan–Tepi University]]
| [[Mizan Teferi]]
| [[South West Ethiopia Peoples' Region|South West]]
| 2006
| Campuses in [[Mizan Teferi]] and [[Tepi, Ethiopia|Tepi]]
|-
| [[New Generation University College]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2002
| <!-- NOTES -->
|-
| PESC Information Systems College
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2007
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Rift Valley University]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2000
| 53 campuses around the country. Headquarters in Addis Ababa.<!--https://riftvalleyuniversity.org/presidents-message/-->
|-
| [[Royal College/Ethiopia]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 1999
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Samara University]]
| [[Semera]]
| [[Afar Region|Afar]]
| 2008
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Select College]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2009
| <!-- NOTES -->
|-
| [[St. Mary's University (Addis Ababa)|St. Mary's University]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 1998
| 13 major distance education centres & 160 coordination offices throughout the country
|-
| [[St. Paul's Hospital Millennium Medical College]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 2007
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Unity University]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 1998
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Urban Planning College (Ecole)]]
| [[Addis Ababa]]
| [[Addis Ababa]]
| 1960
| <!-- NOTES -->
|-
| [[University of Gondar]]
| [[Gondar]]
| [[Amhara Region|Amhara]]
| 1954
| <!-- NOTES -->
|-
| Wachemo University
| [[Hosaena]]
| [[SNNPR]]
| 2009
| <!-- NOTES --><ref name=stategov /><ref>{{Cite web|url=http://wcu.edu.et/Aboutus.aspx|title=About Us|website=Wachemo University}}</ref>
|-
|Wolkite University
| [[welkite]]
| [[SNNPR]]
|2012
|<ref name="stategov" />
<ref>{{Cite web |url=https://www.wku.edu.et/en/index.php/en/about-us |website=wolkite university |title=Archive copy |access-date=26 May 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614055030/https://www.wku.edu.et/en/index.php/en/about-us |url-status=dead }}</ref>
|-
| [[Washera College]]
| [[Debre Markos]]
| [[Amhara Region|Amhara]]
| 2007
| <!-- NOTES -->
|-
| [[Wolaita Sodo University]]
| [[Sodo]]
| [[SNNPR]]
| 2007
| Another campuses are Gandaba Campus, Otona Campus and Tercha Campus.
|-
| [[Wollega University]]
| [[Naqamte]]
| [[Oromia]]
| 2007
| <!-- NOTES -->
|-
| Wollo University
| [[Kombolcha]], [[Dessie]]
| [[Amhara Region|Amhara]]
| 2007
| Wollo University is one of the federal universities in Ethiopia. There are two campuses, one in [[Dessie]] and one in [[Kombolcha]].<ref>{{Cite web|url=http://wollo.university/about-us/index.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211063930/http://wollo.university/about-us/index.php|archive-date=February 11, 2019|title=About Wollo University|website=Wollo University}}</ref>
| <!-- NOTES -->
|-
| Kamise College of Teachers Education
| [[Oromo special zone]], [[on Bora road]]
| [[Amhara Region|Amhara]], [[Kamise]]
| 2002
| Kamise College of Teachers Education is one of the Amhara region colleges in Ethiopia.{{Citation needed|date=February 2024}}
|}
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{Universities in Ethiopia}}
{{Africa topic|List of universities in}}
[[Category:Universities and colleges in Ethiopia| ]]
[[Category:Ethiopia education-related lists|Universities]]
[[Category:Lists of universities and colleges in Africa|Ethiopia]]
[[Category:Lists of universities and colleges by country|Ethiopia]]
0x3d8v7icjbtv5s5np005kst5jodohx
Sika Osei
0
28551
146045
132246
2026-08-10T02:09:36Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146045
wikitext
text/x-wiki
{{short description|Ghanaian actress}}
{{Bio}}
'''Sassy Sika Osei''' (bɛ daa dɔɣi o la yuuni 1985) nyɛla Ghana kpɛrikpɛrita ŋun nyɛ paɣa, sinii yaara n-ti pahi TV lahabalitira ŋun nyɛ "brand influencer" zaŋ n-ti brand nima kamani [[L'Oréal|L’Oreal Paris]] mini Woodin.<ref>{{Cite web |title=Photos: All you need to know about actress Sika Osei |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage//Photos-All-you-need-to-know-about-actress-Sika-Osei-382405 |access-date=2019-09-28 |website=GhanaWeb. |language=en }}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mybiohub.com/2016/04/sika-osei-biography-age.html/|title=Sika Osei Biography – Age|date=2016-04-08|website=MyBioHub|language=en-US|access-date=2019-09-28}}</ref> Saha ŋɔ ŋuna n-nyɛ ŋun niŋdi TV shows mini red carpet tuma kamani DStv's Studio 53 extra, [[Ndani TV|NdaniTV's]] Fashion Insider, 2019 VGMA red carpet experience, Channel O News Live din be Accra n-ti pahi Glitz Africa Fashion Week zaŋ n-ti Star Gist on DStv.<ref>{{Cite web |last=Igwe |first=H. |date=2016-06-14 |title=Sexy actress and TV star stuns in new photos, speaks on secret crush and more |url=https://www.legit.ng/859505-sexy-actress-tv-star-stuns-new-photos-speaks-secret-crush.html |access-date=2019-09-28 |website=Legit– Nigeria news. |language=en}}</ref>
== Shikuru baŋsim ==
Osei nyɛla bɛ ni daa dɔɣi Ghana amaa pirinla o ma biɛhigu shee, diplomat zaŋ n-ti [[United Nations]], lala zuɣu chɛmi ka o daa be tiŋgbana bɔbugu kamani [[South Africa]], [[United States|USA]] n-ti pahi India. O ni daa labirina Ghana, o daa chaŋ SOS n-daa nya bachelor's degree in art shikuru yuli booni [[University of Ghana]]. O daa tuɣi o shikuru baŋsim bɔhimbu [[Ghana Institute of Management and Public Administration|Ghana Institute of Management and Public Administration (GIMPA)]] ni ka o daa bɔhim alikaali tali.<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/celebrities/celebrity-birthdays-sika-osei-turns-a-year-older-today/f9rl7gy|title=Sika Osei turns a year older today|date=2015-06-12|website=Entertainment|language=en-US|access-date=2019-09-28}}</ref>
== Tuma ==
Osei's tuma nyɛla kpɛrigu kpɛribu, sinii nima yaabu n-ti pahi TV zuɣu lahabalitibu. Ŋun daa nyɛ tuuli paɣa ŋun nyɛ lahabalitira zaŋ n-ti Phamous TV.<ref>{{Cite web|url=https://www.glitzafrica.com/ndani-tvs-fashion-insiders-new-host-sika-osei/|title=Ndani TV's Fashion Insider's New Host – Sika Osei – Glitz Africa Magazine|language=en-US|access-date=2019-09-28|archive-date=2019-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815111213/https://www.glitzafrica.com/ndani-tvs-fashion-insiders-new-host-sika-osei/|url-status=dead}}</ref> Bin din gbaai yuuni 2017, ŋun daa nyɛ ŋun niŋdi Habiba Shea Butter din daa niŋ ka bɛ piigi o brand ambassador zaŋ n-ti Ghandour Cosmetics Limited, a Cosmetic Giant.<ref>{{Cite web|url=https://www.modernghana.com/entertainment/40800/sika-osei-and-kalybos-named-as-brand-ambassadors.html|title=Sika Osei And Kalybos Named As Brand Ambassadors Of Ghandour Cosmetic Product|website=Modern Ghana|language=en|access-date=2019-09-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ghanastar.com/news/podcastsonlive-sika-osei-talks-new-projects-and-career-on-live-fm/|title=#PodcastsOnLive – Sika Osei Talks New Projects and Career On Live FM|date=2017-02-21|website=The Ghana Star|language=en-US|access-date=2019-09-28}}</ref> Yuuni 2016, o daa tabi sɔŋ ka bɛ niŋ African Fashion and Design Week din be Nigeria.<ref>{{Cite web|url=http://music.com.gh/sika-osei-lands-african-fashion-and-design-week-afdw-2016-gig-in-nigeria/|title=Sika Osei Lands African Fashion and Design Week (AFDW) 2016 Gig In Nigeria {{!}} Latest Ghana Music|language=en-US|access-date=2019-09-28|archive-date=2019-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928181610/http://music.com.gh/sika-osei-lands-african-fashion-and-design-week-afdw-2016-gig-in-nigeria/|url-status=dead}}</ref> Yuuni 2019, o daa lahi tabi sɔŋ ka bɛ daa niŋ VGMA red carpet experience ni [[Giovani Caleb]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanacelebrities.com/2019/05/17/charterhouse-dumps-kod-picks-kwame-sefa-kayi-as-host-for-2019-vgma-giovani-caleb-and-sika-osei-for-red-carpet-hosting-roles/|title=Charterhouse Dumps KOD, Picks Kwame Sefa-Kayi As Host For 2019 VGMA; Giovani Caleb And Sika Osei For Red Carpet Hosting Roles|date=2019-05-17|website=GhanaCelebrities.Com|language=en-US|access-date=2019-09-28}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Saha ŋɔ, o nyɛla ŋun tabiri sɔŋdi ka bɛ niŋdi TV shows kamani DStv's Studio 53 extra mini Fashion Insider ka di ni niŋdi luɣ'shɛli nyɛ NdaniTV.<ref>{{Cite web|url=https://www.glamafrica.com/fashion-insider-season-3-sika-osei-grabs-hosting-gig/|title=Fashion Insider Season 3: Sika Osei Grabs Hosting Gig|last=Samuel|first=Amegavi|date=2019-03-07|website=Glam Africa|language=en-US|access-date=2019-09-28|archive-date=2021-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418073827/https://www.glamafrica.com/fashion-insider-season-3-sika-osei-grabs-hosting-gig|url-status=dead}}</ref>
== Maŋmaŋ biɛhigu ==
Silimiin goli October biɛɣ;pishi ni ayi dali yuuni 2021, Osei nyɛla ŋun daa kuli Sele Douglas ŋun be Accra, Ghana.<ref>{{Cite web |date=22 October 2021 |title=Actress and presenter Sika Osei ties the knot |url=https://www.myjoyonline.com/actress-and-presenter-sika-osei-ties-the-knot/ |access-date=21 April 2022 |website=My Joy Online |language=}}</ref><ref>{{Cite web |last=Debrah |first=Ameyaw |date=24 October 2021 |title=Highlights From Sika Osei And Sele Douglas' White Wedding - Ameyaw Debrah |url=https://ameyawdebrah.com/highlights-from-sika-oseis-white-wedding/ |access-date=21 April 2022 |website=Ameyaw Debrah |language=}}</ref>
== Filmography ==
* ''[[Grey Dawn (film)|Grey Dawn]] (2015) n-daa nyɛ Flora Davies''
* ''The Counselor''<ref>{{Cite web |title=Sika Osei |url=https://www.ghanafilmindustry.com/tag/sika-osei/ |access-date=2019-09-28 |website=Ghana Film Industry |language=en-US |archive-date=2019-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928183143/https://www.ghanafilmindustry.com/tag/sika-osei/ |url-status=dead }}</ref> (2015)
* ''3 Nights Ago (2016) n-daa nyɛ Ewurama''
* ''In Line (2017) n-daa nyɛ Bella''
* ''Hustle''<ref>{{Cite web|url=https://africamagic.dstv.com/show/hustle_23/sika-osei/character|title=Sika Osei|website=Africa Magic Official Website – Sika Osei|language=en|access-date=2019-09-28}}</ref>
* ''[[Public Property (film)|Public Property]] (2017)''
* ''Bad Luck Joe (2018) n-daa nyɛ Zuri Turkson''
* ''[[Sidechic Gang]] (2018) n-daa nyɛ Fella''
* ''Joseph (2020) n-daa nyɛ Abena''
* ''Little Problems (2021) n-daa nyɛ Pokua''
* ''Single Not Searching (2022) n-daa nyɛ Kisi''
* ''Nine (2023) n-daa nyɛ Lauren''
'''''As producer'''''
* ''Guilty''<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Sika Osei: Bold and brilliant |url=https://guardian.ng/guardian-woman/sika-osei/ |access-date=2019-09-28 |website=Guardian Nigeria}}</ref> (2015)
* ''3NA (2016)''
== Pina ==
* 2018 [[Golden Movie Awards]] – In Line won the Best Comedy award<ref>{{Cite web|url=https://yfmghana.com/full-list-of-winners-at-2018-golden-movie-awards-africa/|title=Full list of winners at 2018 Golden Movie Awards Africa|last=Abdullai|first=Isshak|website=YFM Ghana|language=en|access-date=2019-09-28}}</ref><ref>{{Cite web |title=Full list of winners at 2018 Golden Movie Awards Africa |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Full-list-of-winners-at-2018-Golden-Movie-Awards-Africa-657144 |access-date=2019-09-28 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-06-04 |title=Dumelo, McBrown and the full list of winners at 2018 Golden Movie Awards |url=https://www.pulse.com.gh/ece-frontpage/2018-gmaa-dumelo-mcbrown-and-the-full-list-of-winners-at-2018-golden-movie-awards/44z48fv |access-date=2019-09-28 |website=pulse ghana |language=en-US}}</ref>
* 2019 [[Golden Movie Awards]] – Bad Luck Joe nominated Best Comedy award<ref>{{Cite web |title=2019 Golden Movie Awards: Full list of nominees released |url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/July-23rd/2019-golden-movie-awards-full-list-of-nominees-released.php |access-date=2019-09-28 |website=Myjoyonline |archive-date=2019-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191010014133/https://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/july-23rd/2019-golden-movie-awards-full-list-of-nominees-released.php |url-status=dead }}</ref>
*[[Africa Movie Academy Awards]] 2018 – Sidechic Gang nominated for Best Actress in a Leading Role<ref>{{Cite web |title=AMAA 2018 Full List Of Winners |url=https://www.ama-awards.com/amaa-2018-winners.html |access-date=2019-09-28 |website=ama-awards. |archive-date=2019-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024102950/https://ama-awards.com/amaa-2018-winners.html |url-status=dead }}</ref>
* Lagos 30 Under 40 Award – nominated<ref>{{Cite web|url=https://ghanaguardian.com/sika-osei-nominated-lagos-30-40-award|title=Sika Osei nominated for Lagos 30 Under 40 Award|website=The Ghana Guardian News|language=en|access-date=2019-09-28|archive-date=2019-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928184855/https://ghanaguardian.com/sika-osei-nominated-lagos-30-40-award|url-status=dead}}</ref>
==Kundivihira==
{{reflist}}
==External links==
*{{IMDb name|7147923}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Osei, Sika}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Category:Ghanaian actresses]]
[[Category:1985 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:University of Ghana alumni]]
[[Category:Ghana Institute of Management and Public Administration alumni]]
[[Category:Ghanaian television producers]]
[[Category:Ghanaian women television producers]]
annlf0v29ldf3mx0suar47hlibo1g5j
List of twin towns and sister cities in Scotland
0
28750
146019
137148
2026-08-09T19:08:41Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146019
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|none}}
{{Use dmy dates|date=April 2021}}
[[File:Welcome to Carnoustie - geograph.org.uk - 16812.jpg|left|thumb|250px|Sign in [[Carnoustie]] with its twin town]]
[[File:Scotland map.png|right|thumb|180px|Map of Scotland]]
Ŋɔ nyɛla yaɣishɛŋa din be tinŋgbani yaɣili booni [[Scotland]] , din nyɛ din mali bɛhigu bee zosinli ni taba ni tingbani shɛŋa. Saha shɛŋa, lala laɣinsi ŋɔ, di bahibahindi local gomdanti ni ti dihi nuhi gbana shɛŋa zuɣu, nyɛla bɛ ni mi shɛli silimiingi zilinli zuɣu ni "[[Sister city|town twinning]]" (din tooi yu ka di too zooi Europe tingbanni ) be bɛ lahi mil'la ni "sister cities" (ka di mi tooi zoogi duniya yaangi zuɣu)
{{horizontal TOC|nonum=yes}}
{{clear}}
==A==
'''[[Aberdeen]]'''<ref>{{cite web |title='Twinning is about ordinary people making connections and forging friendships'|url=https://www.pressandjournal.co.uk/fp/news/1763560/twinning-is-about-ordinary-people-making-connections-and-forging-friendships/|website=pressandjournal.co.uk|publisher=The Press and Journal|date=2019-06-05|access-date=2020-05-08}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|ZWE}} [[Bulawayo]], Zimbabwe
*{{flagicon|FRA}} [[Clermont-Ferrand]], France
<!--Gomel - twinning ended-->
*{{flagicon|GER}} [[Regensburg]], Germany
*{{flagicon|NOR}} [[Stavanger]], Norway
{{div col end}}
'''[[Aberdour]]'''<ref name=fife/>
*{{flagicon|ITA}} [[Corte Franca]], Italy
'''[[Abernethy, Perth and Kinross|Abernethy]]'''<ref name=perth/>
*{{flagicon|FRA}} [[Grisy-Suisnes]], France
'''[[Aboyne]]'''<ref>{{cite web |title=French town honours Deeside residents for twinning efforts|url=https://www.pressandjournal.co.uk/fp/news/aberdeenshire/1804929/french-town-honours-deeside-residents-for-twinning-efforts/|website=pressandjournal.co.uk|publisher=The Press and Journal|date=2019-07-26|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Martignas-sur-Jalle]], France
'''[[Airdrie, North Lanarkshire|Airdrie]]'''<ref>{{cite web |title=RAF tech's drone captures the wild landscapes of the Falkland Islands|url=https://besttraveltale.com/travel/raf-techs-drone-captures-the-wild-landscapes-of-the-falkland-islands/|website=besttraveltale.com|publisher=Best Travel Tale|date=2019-04-29|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|FLK}} [[Stanley, Falkland Islands|Stanley]], Falkland Islands
'''[[Angus, Scotland|Angus]]'''<ref>{{cite web |title=Sadraudzības partneri|url=https://www.sigulda.lv/public/lat/siguldas_novads1/sadraudzibas_partneri/|website=sigulda.lv|publisher=Siguldas novads|language=lv|access-date=2020-05-10}}</ref><ref>{{cite web |title=Coronavirus: Forfar Rotary Club receives 7,000 face masks in latest show of Chinese support|url=https://www.thecourier.co.uk/fp/news/local/angus-mearns/1315720/coronavirus-forfar-rotary-club-receives-7000-face-masks-in-latest-show-of-chinese-support/|website=thecourier.co.uk|publisher=The Courier|date=2020-05-09|access-date=2020-05-10}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|LVA}} [[Sigulda Municipality|Sigulda]], Latvia
*{{flagicon|CHN}} [[Yantai]], China
{{div col end}}
'''[[Annan, Dumfries and Galloway|Annan]]'''<ref>{{cite web |title=Annan bomb-hit city gesture|url=https://www.dng24.co.uk/annans-sympathies-for-brussels/|website=dng24.co.uk|publisher=DnG24|date=2016-03-25|access-date=2020-05-10}}</ref>
*{{flagicon|BEL}} [[Watermael-Boitsfort]], Belgium
'''[[Anstruther]]'''<ref name=fife/>
*{{flagicon|FRA}} [[Bapaume]], France
'''[[Argyll and Bute]]'''<ref>{{cite web |title=Celebrating 50 years of twinning|url=https://www.helensburghadvertiser.co.uk/news/15600625.celebrating-50-years-of-twinning/|website=helensburghadvertiser.co.uk|publisher=Helensburgh Advertiser|date=2017-10-17|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|GER}} [[Amberg-Sulzbach|Amberg-Sulzbach (district)]], Germany
'''[[Ayr]]'''<ref name=southayrshire/>
*{{flagicon|FRA}} [[Saint-Germain-en-Laye]], France
==B==
'''[[Birnam, Perth and Kinross|Birnam]]'''<ref name=asheville>{{cite web |title=Twinning joy for Perthshire town|url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/local-news/twinning-joy-for-perthshire-town-10990117|website=dailyrecord.co.uk|publisher=Daily Record|date=2017-08-15|access-date=2020-05-10}}</ref>
*{{flagicon|USA}} [[Asheville, North Carolina|Asheville]], United States
'''[[Blairgowrie and Rattray]]'''<ref name=perth/>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|CAN}} [[Fergus, Ontario|Fergus (Centre Wellington)]], Canada
*{{flagicon|USA}} [[Pleasanton, California|Pleasanton]], United States
{{div col end}}
'''[[Bonnyrigg]]'''<ref name=midlothian>{{cite web|title=Midlothian turns its attention towards Europe|url=https://www.midlothianadvertiser.co.uk/news/midlothian-turns-its-attention-towards-europe-2116310|website=midlothianadvertiser.co.uk|publisher=Midlothian Advertiser|date=2016-12-15|access-date=2020-05-08}}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Saint-Cyr-l'École]], France
'''[[Bothwell]]'''<ref>{{cite web |title=Jouy-en-Josas, France|url=https://www.southlanarkshire.gov.uk/info/200168/getting_involved_in_your_community/621/town_twinning/5|website=southlanarkshire.gov.uk|publisher=South Lanarkshire Council|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Jouy-en-Josas]], France
'''[[Burntisland]]'''<ref name=fife/>
*{{flagicon|NOR}} [[Flekkefjord]], Norway
==C==
'''[[Carnoustie]]'''<ref>{{cite web|title=Carnoustie and Maule/ Aulnay Twinning|url=http://www.carnoustie-twinning.org.uk/|website=carnoustie-twinning.org.uk|publisher=Carnoustie Twinning Association|access-date=2020-05-08|archive-date=12 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230812171202/http://www.carnoustie-twinning.org.uk/|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Maule, Yvelines|Maule]], France
'''[[Clackmannanshire]]'''<ref>{{cite web |title=Youth Exchange Plans Launch|url=https://www.clacks.gov.uk/council/press/?release=3388|website=clacks.gov.uk|publisher=Clackmannanshire Council|date=2013-02-18|access-date=2020-05-08}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|ESP}} [[Espartinas]], Spain
*{{flagicon|FRA}} [[Vendargues]], France
{{div col end}}
'''[[Coatbridge]]'''<ref>{{cite web |title=Paris attacks: Coatbridge sends message of condolence to twin town St Denis in wake of atrocity|url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/local-news/paris-attacks-coatbridge-sends-message-6856300|website=dailyrecord.co.uk|publisher=Daily Record|date=2015-11-19|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]], France
'''[[Coldstream]]'''<ref>{{cite web |title=Organisations|url=http://www.coldstreamcommunity.com/organisations/|website=coldstreamcommunity.com|publisher=Coldstream Community|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Bennecourt]], France
'''[[Comrie, Perth and Kinross|Comrie]]'''<ref name=perth/>
*{{flagicon|CAN}} [[Carleton Place, Ontario|Carleton Place]], Canada
'''[[Crieff]]'''<ref>{{cite web |title=2018 Crieff Highland Gathering to celebrate tenth anniversary of USA link|url=https://www.thecourier.co.uk/fp/news/perth-kinross/589585/2018-crieff-highland-gathering-to-celebrate-tenth-anniversary-of-usa-link/|website=thecourier.co.uk|publisher=The Courier|date=2018-01-31|access-date=2022-01-06}}</ref>
*{{flagicon|USA}} [[Wellington, Ohio|Wellington]], United States
'''[[Cumbernauld]]'''<ref>{{cite web |title=Cumbernauld's twin town offers summer jobs to help improve French language skills|url=https://www.cumbernauld-news.co.uk/business/cumbernaulds-twin-town-offers-summer-jobs-help-improve-french-language-skills-98660|website=cumbernauld-news.co.uk|publisher=Cumbernauld News|date=2019-02-26|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Bron]], France
==D==
'''[[Dalgety Bay|Dalgety Bay and Hillend]]'''<ref name=ocsa>{{cite web |title=Testvérvárosaink|url=https://ocsa.hu/index.php?content=ocsa_testvervarosaink|website=ocsa.hu|publisher=Ócsa|language=hu|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|HUN}} [[Ócsa]], Hungary
'''[[Dalkeith]]'''<ref>{{cite web|title=No 84. A coin from the region of Charente|url=https://www.midlothianadvertiser.co.uk/news/no-84-coin-region-charente-2100202|website=midlothianadvertiser.co.uk|publisher=Midlothian Advertiser|date=2017-03-28|access-date=2020-05-08}}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Jarnac]], France
'''[[Danderhall]]'''<ref>{{cite web |title=Danderhall's French connection|url=https://www.midlothianadvertiser.co.uk/news/people/danderhalls-french-connection-2029669|website=midlothianadvertiser.co.uk|publisher=Midlothian Advertiser|date=2019-08-23|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Angres]], France
'''[[Dull, Perth and Kinross|Dull]]'''<ref>{{cite web |title=Towns Called Boring, Bland, And Dull All Joined Forces To Make A Trinity Of Tedium|url=https://www.thevintagenews.com/2019/05/03/boring-bland-and-dull/|website=thevintagenews.com|publisher=The Vintage News|date=2019-05-03|access-date=2020-05-08}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|AUS}} [[Bland Shire|Bland]], Australia
*{{flagicon|USA}} [[Boring, Oregon|Boring]], United States
{{div col end}}
'''[[Dumfries]]'''<ref>{{cite web |title=Dumfries Male Voice Choir|url=https://www.dumfriesmvc.org.uk/|website=dumfriesmvc.org.uk|publisher=Dumfries Male Voice Choir|access-date=2020-05-08}}</ref><ref>{{cite web|title=Cosa vedere a Dumfries in Scozia|url=https://www.onemag.it/cosa-vedere-a-dumfries-in-scozia/|website=onemag.it|publisher=Onemag|language=it|date=2018-12-14|access-date=2020-05-08|archive-date=2 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202072118/https://www.onemag.it/cosa-vedere-a-dumfries-in-scozia/|url-status=dead}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|USA}} [[Annapolis, Maryland|Annapolis]], United States
*{{flagicon|ITA}} [[Cantù]], Italy
*{{flagicon|GER}} [[Gifhorn]], Germany
{{div col end}}
'''[[Dunbar]]'''<ref name=eastlothian/>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|FRA}} [[Lignières, Cher|Lignières]], France
*{{flagicon|USA}} [[Martinez, California|Martinez]], United States
{{div col end}}
'''[[Dundee]]'''<ref>{{cite web|title=Dundee's Twins Around the World|url=https://www.dundeecity.gov.uk/service-area/corporate-services/democratic-and-legal-services/dundees-twins-around-the-world|website=dundeecity.gov.uk|publisher=Dundee City Council|access-date=2024-03-05|archive-date=25 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170725125917/http://www.dundeecity.gov.uk/supportservs/dundeetwins/|url-status=dead}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|USA}} [[Alexandria, Virginia|Alexandria]], United States
*{{flagicon|PSE}} [[Nablus]], Palestine
*{{flagicon|FRA}} [[Orléans]], France
*{{flagicon|GER}} [[Würzburg]], Germany
*{{flagicon|CRO}} [[Zadar]], Croatia
{{div col end}}
'''[[Dunfermline]]'''<ref name=fife/>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|POR}} [[Albufeira]], Portugal
*{{flagicon|ESP}} [[Logroño]], Spain
*{{flagicon|USA}} [[Sarasota, Florida|Sarasota]], United States
*{{flagicon|NOR}} [[Trondheim]], Norway
*{{flagicon|FRA}} [[Vichy]], France
*{{flagicon|GER}} [[Wilhelmshaven]], Germany
{{div col end}}
'''[[Dunkeld]]'''<ref name=asheville/>
*{{flagicon|USA}} [[Asheville, North Carolina|Asheville]], United States
'''[[Duns, Scottish Borders|Duns]]'''<ref>{{cite web |title=Statue of Polish 'Soldier Bear' to be unveiled in Duns|url=https://www.bbc.com/news/uk-scotland-south-scotland-35997020|website=bbc.com|publisher=BBC News|date=2016-04-08|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|POL}} [[Żagań]], Poland
==E==
'''[[Earlston]]'''<ref>{{cite web|title=Gemellaggio|url=http://www.comune.cappellamaggiore.tv.it/c026007/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/29|website=comune.cappellamaggiore.tv.it|publisher=Cappella Maggiore|language=it|access-date=2020-05-09|archive-date=16 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194044/http://www.comune.cappellamaggiore.tv.it/c026007/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/29|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|ITA}} [[Cappella Maggiore]], Italy
'''[[East Ayrshire]]'''<ref name=eastayrshire>{{cite web |title=Town Twinning|url=https://www.east-ayrshire.gov.uk/TourismAndVisitorAttractions/TouristInformation/Town-Twinning.aspx|website=east-ayrshire.gov.uk|publisher=East Ayrshire Council|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Joué-lès-Tours]], France
'''[[East Dunbartonshire]]'''<ref>{{cite web|title=Présentation de la ville de Corbeil-Essonnes|url=https://www.corbeil-essonnes.fr/presentation-de-la-ville-de-corbeil-essonnes/|website=corbeil-essonnes.fr|publisher=Corbeil-Essonnes|language=fr|access-date=2020-05-09|archive-date=27 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127070247/https://www.corbeil-essonnes.fr/presentation-de-la-ville-de-corbeil-essonnes/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Canal Festival to pay tribute to 'Mother of Japanese Whisky'|url=https://www.eastdunbarton.gov.uk/news/canal-festival-pay-tribute-mother-japanese-whisky|website=eastdunbarton.gov.uk|publisher=East Dunbarton Council|date=2019-06-13|access-date=2020-05-10|archive-date=4 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104195541/https://www.eastdunbarton.gov.uk/news/canal-festival-pay-tribute-mother-japanese-whisky|url-status=dead}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|FRA}} [[Corbeil-Essonnes]], France
*{{flagicon|JPN}} [[Yoichi, Hokkaido|Yoichi]], Japan
{{div col end}}
'''[[East Kilbride]]'''<ref>{{cite web |title=Ballerup, Denmark|url=https://www.southlanarkshire.gov.uk/info/200168/getting_involved_in_your_community/621/town_twinning/2|website=southlanarkshire.gov.uk|publisher=South Lanarkshire Council|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|DEN}} [[Ballerup Municipality|Ballerup]], Denmark
'''[[East Lothian]]'''<ref name=eastlothian>{{cite web|title=Town Twinning|url=https://www.eastlothian.gov.uk/info/210560/your_council/11956/town_twinning|website=eastlothian.gov.uk|publisher=East Lothian Council|access-date=2020-05-08|archive-date=22 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022040455/https://www.eastlothian.gov.uk/info/210560/your_council/11956/town_twinning|url-status=dead}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|ITA}} [[Barga, Tuscany|Barga]], Italy <!--Barga confirms-->
*{{flagicon|GER}} [[Spree-Neiße|Spree-Neiße (district)]], Germany
{{div col end}}
'''[[East Renfrewshire]]'''<ref>{{cite web |title=Venskabsbyer|url=https://albertslund.dk/om-kommunen/venskabsbyer/|website=albertslund.dk|publisher=Albertslund Kommune|language=da|access-date=2020-05-10}}</ref>
*{{flagicon|DEN}} [[Albertslund Municipality|Albertslund]], Denmark
'''[[Edinburgh]]'''<ref>{{cite web |title=Edinburgh's ten sisters: Why these remarkable cities are twinned with the capital|url=https://www.edinburghlive.co.uk/news/edinburgh-news/edinburghs-ten-sisters-remarkable-cities-18177349|website=edinburghlive.co.uk|publisher=Edinburgh Live|date=2020-04-30|access-date=2020-05-08}}</ref><ref>{{cite web|title=Shenzhen and Edinburgh Become Sister Cities|url=https://chinaminutes.com/News/News-Article/shenzhen-and-edinburgh-become-sister-cities|website=chinaminutes.com|publisher=China Minutes|date=2019-06-05|access-date=2020-07-08|archive-date=13 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230913042928/https://www.chinaminutes.com/News/News-Article/shenzhen-and-edinburgh-become-sister-cities|url-status=dead}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|DEN}} [[Aalborg Municipality|Aalborg]], Denmark
*{{flagicon|NZL}} [[Dunedin]], New Zealand
*{{flagicon|ITA}} [[Florence]], Italy
*{{flagicon|POL}} [[Kraków]], Poland
*{{flagicon|UKR}} [[Kyiv]], Ukraine
*{{flagicon|GER}} [[Munich]], Germany
*{{flagicon|FRA}} [[Nice]], France
*{{flagicon|USA}} [[San Diego]], United States
*{{flagicon|CHN}} [[Shenzhen]], China
*{{flagicon|CAN}} [[Vancouver]], Canada
*{{flagicon|CHN}} [[Xi'an]], China
{{div col end}}
'''[[Edzell]]'''<ref>{{cite web |title=Twinning|url=http://sauzedoulx.net/information/twinning/|website=sauzedoulx.net|publisher=Sauze d'Oulx|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|ITA}} [[Sauze d'Oulx]], Italy
'''[[Elgin, Moray|Elgin]]'''<ref name=elgin>{{cite web |title=Elgin twin-town group makes youth appeal|url=https://www.northern-scot.co.uk/news/elgin-twin-town-group-makes-youth-appeal-179270/|website=northern-scot.co.uk|publisher=The Northern Scot|date=2019-06-14|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|GER}} [[Landshut]], Germany
'''[[Ellon, Aberdeenshire|Ellon]]'''<ref>{{cite web |title=Armistice 100: Gordon Highlanders to be remembered in Chievres|url=https://www.ellontimes.co.uk/news/armistice-100-gordon-highlanders-be-remembered-chievres-222274|website=ellontimes.co.uk|publisher=The Ellon Times|date=2018-11-09|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|BEL}} [[Chièvres]], Belgium
'''[[Embo (village)|Embo]]'''<ref>{{cite web|title=County of Hawai'i Official Sister Cities|url=https://www.hawaiicounty.gov/our-county/mayor/county-of-hawai-i-official-sister-cities|website=hawaiicounty.gov|publisher=County of Maui|access-date=2021-04-27|archive-date=27 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210427184833/https://www.hawaiicounty.gov/our-county/mayor/county-of-hawai-i-official-sister-cities|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|USA}} [[Maui County, Hawaii|Maui County]], United States
'''[[Errol, Perth and Kinross|Errol]]'''<ref name=perth/>
*{{flagicon|FRA}} [[Mardié]], France
'''[[Eyemouth]]'''<ref>{{cite web |title=Comite de Jumelage - Eyemouth (Ecosse) + Veliko Trgovisce (Croatie)|url=https://www.ville-marle.com/_partenaire/comite-de-jumelage-eyemouth-ecosse-veliko-trgovisce-croatie-.html|website=ville-marle.com|publisher=Marle|language=fr|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Marle, Aisne|Marle]], France
==F==
'''[[Falkirk]]'''<ref>{{cite web |title=French students proudly sing their national anthem in Falkirk just days after Notre Dame fire|url=https://www.falkirkherald.co.uk/news/people/french-students-proudly-sing-their-national-anthem-falkirk-just-days-after-notre-dame-fire-982226|website=falkirkherald.co.uk|publisher=The Falkirk Herald|date=2019-04-23|access-date=2023-11-04}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|POL}} [[Chełmno]], Poland<ref>{{cite web|title=Nawiązanie współpracy partnerskiej ze szkockim miastem Falkirk, 14.02.2017 r.|url=https://chelmno.pl/pl/nawiazanie-wspolpracy-partnerskiej-ze-szkockim-miastem-falkirk-14-02-2017-r/?preview=true|website=chelmno.pl|publisher=Chełmno|language=pl|access-date=2023-11-04|archive-date=31 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230331071347/https://chelmno.pl/pl/nawiazanie-wspolpracy-partnerskiej-ze-szkockim-miastem-falkirk-14-02-2017-r/?preview=true|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Créteil]], France
*{{flagicon|GER}} [[Odenwaldkreis|Odenwald (district)]], Germany
<!--Quimper - not twinning-->
*{{flagicon|USA}} [[San Rafael, California|San Rafael]], United States
{{div col end}}
'''[[Fochabers]]'''<ref name=elgin/>
*{{flagicon|FRA}} [[Magnac-sur-Touvre]], France
'''[[Fife]]'''<ref name=fife>{{cite web|title=Town Twinning|url=https://www.nhsfife.org/topics/index.cfm?fuseaction=service.display&p2sid=D1176EDE-B2A0-52AA-C19C30E2EEB05302&themeid=98A56687-9A34-4494-A43C-68E07CCAE64E|website=nhsfife.org|publisher=Fife Council|access-date=2020-05-08}}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
*{{flagicon|CHN}} [[Gansu]], China
'''[[Forfar]]'''<ref>{{cite web|title=Forfar's twin-town Chabanais|url=https://lacroixspa.com/forfars-twin-town-chabanais/|website=lacroixspa.com|publisher=La Croix Spa|date=2015-09-12|access-date=2020-05-08|archive-date=28 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928175138/https://lacroixspa.com/forfars-twin-town-chabanais/|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Chabanais]], France
'''[[Forres]]'''<ref>{{cite web |title=Forres & District – Vienenburg & Goslar Twinning Association|url=https://forres-twinning.co.uk/|website=forres-twinning.co.uk|publisher=Forres & District – Vienenburg & Goslar Twinning Association|access-date=2020-05-08}}</ref><ref>{{cite web |title=Sister City – Forres, Scotland|url=https://ci.mount-dora.fl.us/119/Sister-City---Forres-Scotland|website=mount-dora.fl.us|publisher=Mount Dora|access-date=2020-05-08}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|GER}} [[Goslar]], Germany
*{{flagicon|USA}} [[Mount Dora, Florida|Mount Dora]], United States
{{div col end}}
'''[[Fort William, Highland|Fort William]]'''<ref>{{cite web |title=Former Mayor scaling the heights of Ben Nevis once more|url=http://www.blackcountryradio.co.uk/news/local-headlines/former-mayor-scaling-the-heights-of-ben-nevis-once-more/|website=blackcountryradio.co.uk|publisher=Black Country Radio|date=2019-05-20|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|ENG}} [[Metropolitan Borough of Dudley|Dudley]], England, United Kingdom
'''[[Fraserburgh]]'''<ref>{{cite web|title=Bressuire: Twinned with Fraserburgh|url=http://www.fraserburghfcsc.co.uk/bressuire/bressuire.htm|website=fraserburghfcsc.co.uk|publisher=Fraserburgh Football Club Supporters Club|access-date=2020-05-08|archive-date=18 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118193534/http://fraserburghfcsc.co.uk/bressuire/bressuire.htm|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Bressuire]], France
==G==
'''[[Girvan]]'''<ref name=southayrshire/>
*{{flagicon|FRA}} [[Torcy, Seine-et-Marne|Torcy]], France
'''[[Glasgow]]'''<ref>{{cite web|title=Twin Cities|url=https://www.glasgow.gov.uk/article/15944/Twin-Cities|website=glasgow.gov.uk|publisher=Glasgow City Council|access-date=2024-02-29|archive-date=17 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230317135912/https://www.glasgow.gov.uk/article/15944/Twin-Cities|url-status=dead}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|PSE}} [[Bethlehem]], Palestine
*{{flagicon|CHN}} [[Dalian]], China
*{{flagicon|CUB}} [[Havana]], Cuba
*{{flagicon|PAK}} [[Lahore]], Pakistan
*{{flagicon|FRA}} [[Marseille]], France
*{{flagicon|UKR}} [[Mykolaiv]], Ukraine
*{{flagicon|GER}} [[Nuremberg]], Germany
*{{flagicon|ITA}} [[Turin]], Italy
{{div col end}}
'''[[Glenrothes]]'''<ref name=fife/>
*{{flagicon|GER}} [[Böblingen]], Germany
'''[[Grangemouth]]'''<ref>{{cite web |title=History of Grangemouth|url=https://www.electricscotland.com/hiStory/falkirk/grangemouth/grangemouth.htm|website=electricscotland.com|publisher=Electric Scotland|access-date=2020-05-10}}</ref>
*{{flagicon|USA}} [[La Porte, Indiana|La Porte]], United States
==H==
'''[[Haddington, East Lothian|Haddington]]'''<ref name=eastlothian/>
*{{flagicon|FRA}} [[Aubigny-sur-Nère]], France
'''[[Hamilton, South Lanarkshire|Hamilton]]'''<ref>{{cite web |title=Châtellerault, France|url=https://www.southlanarkshire.gov.uk/info/200168/getting_involved_in_your_community/621/town_twinning/3|website=southlanarkshire.gov.uk|publisher=South Lanarkshire Council|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Châtellerault]], France
'''[[Hawick]]'''<ref>{{cite web |title=Scottish towns urged to apply for domestic twinning programme|url=https://www.scotsman.com/news/scottish-towns-urged-apply-domestic-twinning-programme-1465351|website=scotsman.com|publisher=The Scotsman|date=2016-10-09|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Bailleul, Nord|Bailleul]], France
'''[[Helensburgh]]'''<ref>{{cite web |title=Council gives cash for trip to Helensburgh's 'twin town'|url=https://www.helensburghadvertiser.co.uk/news/17734214.council-gives-cash-for-trip-to-helensburghs-twin-town/|website=helensburghadvertiser.co.uk|publisher=Helensburgh Advertiser|date=2019-06-27|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Thouars]], France
==I==
'''[[Innerleithen]]'''<ref>{{cite web|title=Introduction|url=https://www.innerleithen.org.uk/innerleithen.html|website=innerleithen.org.uk|publisher=Innerleithen Community|access-date=2020-05-09|archive-date=19 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919210129/https://www.innerleithen.org.uk/innerleithen.html|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Le Nouvion-en-Thiérache]], France
'''[[Inverness]]'''<ref>{{cite web |title=Home|url=http://www.inverness-town-twinning.com/|website=inverness-town-twinning.com|publisher=City of Inverness Town Twinning Committee|access-date=2022-06-26}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|GER}} [[Augsburg]], Germany
*{{flagicon|FRA}} [[La Baule-Escoublac]], France
*{{flagicon|FRA}} [[Saint-Valery-en-Caux]], France
{{div col end}}
'''[[Inverurie]]'''<ref>{{cite web |title=Twinned Visit|url=https://www.eveningexpress.co.uk/fp/news/local/town-to-say-bonjour-to-its-new-french-twin1/|website=eveningexpress.co.uk|publisher=Evening Express|date=2016-06-08|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Bagneres-de-Bigorre]], France
'''[[Irvine, North Ayrshire|Irvine]]'''<ref>{{cite web |title=Team from Irvine's twin town Voisin take in Scottish golf tour|url=https://www.irvinetimes.com/news/15365568.team-from-irvines-twin-town-voisin-take-in-scottish-golf-tour/|website=irvinetimes.com|publisher=Irvine Times|date=2017-06-24|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Voisins-le-Bretonneux]], France
==J==
'''[[Jedburgh]]'''<ref>{{cite web|title=Welcome|url=https://onlineborders.org.uk/community/jedta|website=onlineborders.org.uk|publisher=Jedburgh Twinning|access-date=2020-05-08|archive-date=11 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211184931/http://onlineborders.org.uk/community/jedta|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Malestroit]], France
==K==
'''[[Kelso, Scottish Borders|Kelso]]'''<ref>{{cite web|title=Sister Cities|url=https://www.kelso.gov/our-city/sister-cities|website=kelso.gov|publisher=Kelso, Washington|access-date=2020-05-08|archive-date=20 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620205037/https://www.kelso.gov/our-city/sister-cities|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Comité de Jumelage|url=http://www.ville-orchies.fr/associations/comitedejumelage.html|website=ville-orchies.fr|publisher=Orchies|language=fr|access-date=2020-05-08|archive-date=4 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104195543/http://www.ville-orchies.fr/associations/comitedejumelage.html|url-status=dead}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|USA}} [[Kelso, Washington|Kelso]], United States
*{{flagicon|FRA}} [[Orchies]], France
{{div col end}}
'''[[Kilmacolm]]'''<ref>{{cite web |last=Lowne|first=Rosemary|title=Kilmacolm villagers say they are 'determined' not to let Brexit affect their relationship with their sister village in France|url=https://www.greenocktelegraph.co.uk/news/16689677.kilmacolm-villagers-say-they-are-determined-not-to-let-brexit-affect-their-relationship-with-their-sister-village-in-france/|work=Greenock Telegraph|date=2018-09-07|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Mérignies]], France
'''[[Kilmarnock]]'''<ref name=eastayrshire/>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|FRA}} [[Alès]], France
*{{flagicon|BEL}} [[Herstal]], Belgium
*{{flagicon|GER}} [[Kulmbach]], Germany
<!--Santa Coloma de Gramenet - twinning ended-->
{{div col end}}
'''[[Kilsyth]]'''<ref>{{cite web |title=Town Twinning|url=http://kilsyth.org.uk/kilsyth/twinning/|website=kilsyth.org.uk|publisher=Kilsyth Community Council|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Meulan-en-Yvelines]], France
'''[[Kinross]]'''<ref>{{cite web |last=Chalmers|first=Robbie|title=Kinross' twin town pals get taste of local culture|url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/local-news/kinross-twin-town-pals-taste-18967602|publisher=Daily Telegraph|date=2019-08-20|access-date=2023-09-05}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Gacé]], France
'''[[Kirkcaldy]]'''<ref name=fife/>
*{{flagicon|GER}} [[Ingolstadt]], Germany
'''[[Kirkwall]]'''<ref>{{cite web|title=Costruire La Pace Con I Materiali Della Guerra: La Italian Chapel Nelle Isole Orcadi|url=https://www.combattentiereduci.it/notizie/costruire-la-pace-con-i-materiali-della-guerra-la-italian-chapel-nelle-isole-orcadi|website=combattentiereduci.it|publisher=Associazione Nazionale Combattenti e Reduci|language=it|date=2021-04-02|access-date=2021-05-26|archive-date=4 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104195542/https://www.combattentiereduci.it/notizie/costruire-la-pace-con-i-materiali-della-guerra-la-italian-chapel-nelle-isole-orcadi|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|ITA}} [[Moena]], Italy
'''[[Kirriemuir]]'''<ref>{{cite web |title=Plans to put fresh sparkle into 43-year Kirriemuir twinning link with French town of Volvic|url=https://www.thecourier.co.uk/fp/news/local/angus-mearns/973175/plans-to-put-fresh-sparkle-into-43-year-kirriemuir-twinning-link-with-french-town-of-volvic/|website=thecourier.co.uk|publisher=The Courier|date=2019-09-13|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Volvic]], France
==L==
'''[[Lanark]]'''<ref>{{cite web |title=Yvetôt, France|url=https://www.southlanarkshire.gov.uk/info/200168/getting_involved_in_your_community/621/town_twinning/7|website=southlanarkshire.gov.uk|publisher=South Lanarkshire Council|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Yvetot]], France
'''[[Largs]]'''<ref>{{cite web|title=Largs Town Twinning|url=http://www.largstowntwinning.com/twin-town/|website=largstowntwinning.com|publisher=Largs Town Twinning Association|access-date=2020-05-08|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926084300/http://www.largstowntwinning.com/twin-town/|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Andernos-les-Bains]], France
'''[[Larkhall]]'''<ref>{{cite web |title=Seclin, France|url=https://www.southlanarkshire.gov.uk/info/200168/getting_involved_in_your_community/621/town_twinning/6|website=southlanarkshire.gov.uk|publisher=South Lanarkshire Council|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Seclin]], France
'''[[Lasswade]]'''<ref name=midlothian/>
*{{flagicon|FRA}} [[Saint-Cyr-l'École]], France
'''[[Lerwick]]'''<ref>{{cite web |title=Culture|url=https://www.shetland.org/about/culture|website=shetland.org|publisher=Shetland Islands Council|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|NOR}} [[Måløy|Måløy (Kinn)]], Norway
'''[[Letham, Angus|Letham]]'''<ref>{{cite web|title=Letham Twinning Association|url=http://www.lethamangus.btck.co.uk/TwinningAssociation|website=lethamangus.btck.co.uk|publisher=Letham Village & District|access-date=2020-05-08|archive-date=16 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160116041638/http://www.lethamangus.btck.co.uk/TwinningAssociation|url-status=dead}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|FRA}} [[Léguillac-de-l'Auche]], France
*{{flagicon|IRL}} [[Monasterboice]], Ireland
{{div col end}}
'''[[Leven, Fife|Leven]]'''<ref name=fife/><ref>{{cite web |title=It's official – Levenmouth twinned with Bruges|url=https://www.fifetoday.co.uk/news/its-official-levenmouth-twinned-bruges-1223922|website=fifetoday.co.uk|publisher=Fife Today|date=2016-07-05|access-date=2020-05-08}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|FRA}} [[Bruges, Gironde|Bruges]], France
*{{flagicon|GER}} [[Holzminden]], Germany
{{div col end}}
'''[[Linlithgow]]'''<ref>{{cite web |title=Linlithgow Twinning Association|url=https://mylinlithgow.com/directory/listing/community-groups/linlithgow-twinning-association/|website=mylinlithgow.com|publisher=My Linlithgow|access-date=2020-05-10}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Guyancourt]], France
'''[[Lossiemouth]]'''<ref name=elgin/>
*{{flagicon|GER}} [[Hersbruck]], Germany
'''[[Lower Largo]]'''<ref name=fife/>
*{{flagicon|CHL}} [[Robinson Crusoe Island|Robinson Crusoe Island (Juan Fernández Islands)]], Chile
'''[[Lybster]]'''<ref>{{cite web |title=Calls for Lybster American link to be revived|url=https://www.johnogroat-journal.co.uk/news/calls-for-lybster-american-link-to-be-revived-148400/|website=johnogroat-journal.co.uk|publisher=John O'Groat Journal and Caithness Courier|date=2016-08-02|access-date=2022-04-11}}</ref>
*{{flagicon|USA}} [[Mackinac Island, Michigan|Mackinac Island]], United States
==M==
'''[[Maybole]]'''<ref name=southayrshire/>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|BEL}} [[Beloeil, Belgium|Belœil]], Belgium
*{{flagicon|FRA}} [[Crosne, Essonne|Crosne]], France
*{{flagicon|GER}} [[Schotten]], Germany
{{div col end}}
'''[[Midlothian]]'''<ref>{{cite web |title=Twinning – Report by Director, Resources|url=https://midlothian.cmis.uk.com/live/Document.ashx?czJKcaeAi5tUFL1DTL2UE4zNRBcoShgo=wdq2qzrIoLQm3dOSnetjYeyfmWNOeChD%2BrB%2FtGMwQlK6YygSG%2FW3aQ%3D%3D&rUzwRPf%2BZ3zd4E7Ikn8Lyw%3D%3D=pwRE6AGJFLDNlh225F5QMaQWCtPHwdhUfCZ%2FLUQzgA2uL5jNRG4jdQ%3D%3D&mCTIbCubSFfXsDGW9IXnlg%3D%3D=hFflUdN3100%3D&kCx1AnS9%2FpWZQ40DXFvdEw%3D%3D=hFflUdN3100%3D&uJovDxwdjMPoYv%2BAJvYtyA%3D%3D=ctNJFf55vVA%3D&FgPlIEJYlotS%2BYGoBi5olA%3D%3D=NHdURQburHA%3D&d9Qjj0ag1Pd993jsyOJqFvmyB7X0CSQK=ctNJFf55vVA%3D&WGewmoAfeNR9xqBux0r1Q8Za60lavYmz=ctNJFf55vVA%3D&WGewmoAfeNQ16B2MHuCpMRKZMwaG1PaO=ctNJFf55vVA%3D|website=midlothian.cmis.uk.com|publisher=Midlothian Council|date=2018-08-28|access-date=2023-05-12}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|GER}} [[Heinsberg (district)]], Germany
*{{flagicon|HUN}} [[Komárom-Esztergom County|Komárom-Esztergom]], Hungary
{{div col end}}
'''[[Moffat]]'''<ref>{{cite web |title=Moffat ready to 'sign on'|url=https://www.dng24.co.uk/14649-2/|website=dng24.co.uk|publisher=DnG24|date=2016-09-09|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Montreuil-sur-Ille]], France
'''[[Monifieth]]'''<ref>{{cite web|title=Les Villes jumelées|url=http://soyaux.fr/les-villes-jumelees/|website=soyaux.fr|publisher=Soyaux|language=fr|access-date=2020-05-08|archive-date=9 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230609202528/http://soyaux.fr/les-villes-jumelees/|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Soyaux]], France
'''[[Montrose, Angus|Montrose]]'''<ref>{{cite web|title=Welcome to Montrose Twinning Association|url=http://montrose-luzarches.co.uk/|website=montrose-luzarches.co.uk|publisher=Montrose Twinning Association|access-date=2020-05-08|archive-date=13 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813162104/http://montrose-luzarches.co.uk/|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Luzarches]], France
'''[[Moray]]'''<ref>{{cite web |title=Kreispartnerschaften|url=https://www.landkreis-kronach.de/landkreis-und-gemeinden/kreispartnerschaften/|website=landkreis-kronach.de|publisher=Landkreis Kronach|language=de|access-date=2023-05-12}}</ref>
*{{flagicon|GER}} [[Kronach (district)]], Germany
'''[[Musselburgh]]'''<ref name=eastlothian/>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|FRA}} [[Champigny-sur-Marne]], France
*{{flagicon|ITA}} [[Rosignano Marittimo]], Italy
{{div col end}}
==N==
'''[[Newport-on-Tay]]'''<ref name=fife/>
*{{flagicon|UKR}} [[Zolotarovo]], Ukraine
'''[[North Ayrshire]]'''<ref>{{cite web|title=Vänorter|url=https://www.uddevalla.se/kommun-och-politik/internationellt-arbete/vanorter.html|website=uddevalla.se|publisher=Uddevalla kommun|language=sv|access-date=2020-05-09|archive-date=23 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200623074726/https://www.uddevalla.se/kommun-och-politik/internationellt-arbete/vanorter.html|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|SWE}} [[Uddevalla Municipality|Uddevalla]], Sweden
'''[[North Lanarkshire]]'''
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|CAN}} [[Airdrie, Alberta|Airdrie]], Canada<ref>{{cite web |title=North Lanarkshire Council ends ring-fenced town twinning funding amid 'rising costs'|url=https://www.dailyrecord.co.uk/in-your-area/lanarkshire/north-lanarkshire-council-ends-ring-29889576|website=dailyrecord.co.uk|publisher=Daily Record|date=2023-05-05|access-date=2024-05-24}}</ref>
*{{flagicon|ITA}} [[Campi Bisenzio]], Italy<ref>{{cite web|title=Gemellaggi|url=https://www.comune.campi-bisenzio.fi.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/4528|website=comune.campi-bisenzio.fi.it|publisher=Campi Bisenzio|language=it|access-date=2024-05-24|archive-date=19 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219130052/https://www.comune.campi-bisenzio.fi.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/4528|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|GER}} [[Schweinfurt]], Germany<ref>{{cite web |title=North Lanarkshire Council arrange work placement for student from twin town|url=https://www.motherwelltimes.co.uk/education/north-lanarkshire-council-arrange-work-placement-student-twin-town-1421081|website=motherwelltimes.co.uk|publisher=Motherwell Times|date=2019-03-28|access-date=2024-05-24}}</ref>
{{div col end}}
==O==
'''[[Oban]]'''<ref>{{cite web |title=12 Amazing Facts About Oban|url=https://www.bonawehouse.co.uk/blog/12-amazing-facts-oban/|website=bonawehouse.co.uk|publisher=Bonawe House|date=2018-12-19|access-date=2020-05-08}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|IRL}} [[Gorey]], Ireland
*{{flagicon|USA}} [[Laurinburg, North Carolina|Laurinburg]], United States
{{div col end}}
'''[[Orkney]]'''<ref>{{cite web |title=Orkney Norway Friendship Association|url=http://www.orkneycommunities.co.uk/onfa/|website=orkneycommunities.co.uk|publisher=Orkney Communities|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|NOR}} [[Hordaland]], Norway
==P==
'''[[Paisley, Renfrewshire|Paisley]]'''<ref>{{cite web |title=International exchanges between schools to be supported thanks to new fund|url=https://www.paisley.org.uk/2019/06/international-exchanges-between-schools-to-be-supported-thanks-to-new-fund/|website=paisley.org.uk|publisher=Paisley Community|date=2019-06-06|access-date=2020-05-08}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|GER}} [[Fürth]], Germany
*{{flagicon|DEN}} [[Gladsaxe Municipality|Gladsaxe]], Denmark
{{div col end}}
'''[[Peebles]]'''<ref>{{cite web |title=Home|url=http://www.peebles-hendaye.com/|website=peebles-hendaye.com|publisher=Peebles Hendaye Twinning Association|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Hendaye]], France
'''[[Penicuik]]'''<ref>{{cite web|title=Penicuik Twinning Association|url=https://lslesurlasorgue.webs.com/|website=lslesurlasorgue.webs.com|publisher=Penicuik Twinning Association|access-date=2020-05-08|archive-date=4 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104201043/https://lslesurlasorgue.webs.com/|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[L'Isle-sur-la-Sorgue]], France
'''[[Perth, Scotland|Perth]]'''<ref name=perth>{{cite web |title=Perth's Provost praises the Fair City's relationships with {{sic|it|'s|nolink=y}} twin cities|url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/local-news/perths-provost-praises-fair-citys-8784951|website=dailyrecord.co.uk|publisher=Daily Record|date=2016-09-07|access-date=2020-05-09}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|GER}} [[Aschaffenburg]], Germany
*{{flagicon|POL}} [[Bydgoszcz]], Poland
*{{flagicon|FRA}} [[Cognac, France|Cognac]], France
*{{flagicon|CHN}} [[Haikou]], China
*{{flagicon|AUS}} [[City of Perth|Perth]], Australia
*{{flagicon|CAN}} [[Perth, Ontario|Perth]], Canada
<!--Pskov - twinning ended-->
{{div col end}}
'''[[Peterhead]]'''<ref>{{cite web |title=Britain's best chippies bring supply chain full circle in Norway|url=https://www.scotsman.com/country-and-farming/video-britains-best-chippies-bring-supply-chain-full-circle-norway-333411|website=scotsman.com|publisher=The Scotsman|date=2018-03-06|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|NOR}} [[Ålesund]], Norway
'''[[Pitlochry]]'''<ref name=perth/>
*{{flagicon|FRA}} [[Confolens]], France
'''[[Prestwick]]'''<ref name=southayrshire/>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|ITA}} [[Ariccia]], Italy
*{{flagicon|GER}} [[Lichtenfels, Bavaria|Lichtenfels]], Germany
*{{flagicon|USA}} [[Vandalia, Ohio|Vandalia]], United States
{{div col end}}
==S==
'''[[Selkirk, Scottish Borders|Selkirk]]'''<ref>{{cite web|title=The Selkirk – Plattling Twinning: Scotland and Bavaria|url=http://www.selkirkcommunitycouncil.co.uk/index.asp?pageid=122026|website=selkirkcommunitycouncil.co.uk|publisher=The Royal Burgh of Selkirk and District Community Council|access-date=2020-05-08|archive-date=20 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920054413/http://www.selkirkcommunitycouncil.co.uk/index.asp?pageid=122026|url-status=dead}}</ref>
*{{flagicon|GER}} [[Plattling]], Germany
'''[[South Ayrshire]]'''<ref name=southayrshire>{{cite web |title=Town twinning|url=https://www.south-ayrshire.gov.uk/town-twinning/|website=south-ayrshire.gov.uk|publisher=South Ayrshire Council|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|USA}} [[Newnan, Georgia|Newnan]], United States
'''[[South Lanarkshire]]'''<ref>{{cite web |title=Hemmingen, Germany|url=https://www.southlanarkshire.gov.uk/info/200168/getting_involved_in_your_community/621/town_twinning/4|website=southlanarkshire.gov.uk|publisher=South Lanarkshire Council|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|GER}} [[Hemmingen]], Germany
'''[[St Andrews]]'''<ref>{{cite web |title=Welcome to our website|url=http://www.standrewslochesalliance.org.uk/|website=standrewslochesalliance.org.uk|publisher=St Andrews Loches Alliance|access-date=2020-05-10}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Loches]], France
'''[[Stepps]]'''<ref>{{cite web |title=Location|url=https://www.reddeervillage.co.uk/location/|website=reddeervillage.co.uk|publisher=Red Deer Village|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Les Marches]], France
'''[[Stirling]]'''<ref>{{cite web |title=Stirling to become first UK city in more than 10 years to link with Turkey|url=https://www.bbc.com/news/uk-scotland-tayside-central-22063447|website=bbc.com|publisher=BBC News|date=2013-04-08|access-date=2020-05-08}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|USA}} [[Dunedin, Florida|Dunedin]], United States
*{{flagicon|TUR}} [[Keçiören]], Turkey
*{{flagicon|HUN}} [[Óbuda-Békásmegyer|Óbuda-Békásmegyer (Budapest)]], Hungary
*{{flagicon|CAN}} [[Summerside, Prince Edward Island|Summerside]], Canada
*{{flagicon|FRA}} [[Villeneuve-d'Ascq]], France
{{div col end}}
'''[[Stonehaven]]'''<ref>{{cite web |title=Local students win Scottish art contest; Artwork from Athens and Limestone County on display in Stonehaven, Scotland, business|url=http://quadcitiesdaily.com/?p=688234|website=quadcitiesdaily.com|publisher=Quad Cities Daily|date=2021-10-22|access-date=2022-05-25}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|FRA}} [[Achères, Yvelines|Achères]], France
*{{flagicon|USA}} [[Athens, Alabama|Athens]], United States
{{div col end}}
'''[[Stornoway]]'''<ref>{{cite web |title=Visitors from Pendleton|url=https://stornowayhistoricalsociety.org.uk/visitors-from-pendleton/|website=stornowayhistoricalsociety.org.uk|publisher=Stornoway Historical Society|date=2019-10-08|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|USA}} [[Pendleton, South Carolina|Pendleton]], United States
==T==
'''[[Thurso]]'''<ref>{{cite web |title=Thurso celebrates 40 years of Brilon twinning|url=https://www.johnogroat-journal.co.uk/news/thursos-twin-town-jubilee-celebrations-181493/|website=johnogroat-journal.co.uk|publisher=John O'Groat Journal|date=2019-08-09|access-date=2020-05-09}}</ref>
*{{flagicon|GER}} [[Brilon]], Germany
'''[[Troon]]'''<ref name=southayrshire/>
*{{flagicon|FRA}} [[Villeneuve-sur-Lot]], France
==W==
'''[[West Dunbartonshire]]'''<ref>{{cite web |title=Tourist information|url=https://www.west-dunbarton.gov.uk/leisure-parks-events/tourism-and-visitor-attractions/tourist-information/|website=west-dunbarton.gov.uk|publisher=West Dunbartonshire Council|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRA}} [[Argenteuil]], France
'''[[West Lothian]]'''<ref>{{cite web |title=West Lothian Grapevine Twinning Association|url=http://westlothiangrapevine.co.uk/|website=westlothiangrapevine.co.uk|publisher=West Lothian Grapevine Twinning Association|access-date=2020-05-09}}</ref><ref>{{cite web |title=West Lothian and Hochsauerland Twinning|url=http://www.westlothiantwinning.com/|website=westlothiantwinning.com|publisher=West Lothian Twinning Association|access-date=2020-05-09}}</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|USA}} [[Grapevine, Texas|Grapevine]], United States
*{{flagicon|GER}} [[Hochsauerlandkreis|Hochsauerland (district)]], Germany
{{div col end}}
'''[[Wick, Caithness|Wick]]'''<ref>{{cite web |title=Councillors defer a decision on Wick's twinning link with Klaksvik|url=https://www.bbc.com/news/uk-scotland-highlands-islands-35302326|website=bbc.com|publisher=BBC News|date=2016-01-13|access-date=2020-05-08}}</ref>
*{{flagicon|FRO}} [[Klaksvík Municipality|Klaksvík]], Faroe Islands
==Kundivihira==
{{reflist}}
{{Twin towns}}
{{Geography of Scotland}}
{{DEFAULTSORT:Twin towns and sister cities in Scotland}}
[[Category:Lists of twin towns and sister cities in Europe|Scotland]]
[[Category:Cities in Scotland]]
[[Category:Scotland-related lists]]
[[Category:Lists of cities in the United Kingdom|Scotland, Twin towns and sister cities]]
[[Category:Foreign relations of Scotland]]
[[Category:Scotland geography-related lists]]
[[Category:Populated places in Scotland]]
sysb9muga0bqmqjr2awzfyaagqejgpp
The Atuu Show
0
29175
146053
137203
2026-08-10T03:11:45Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146053
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|Ghanaian TV programme}}
{{Orphan|date=June 2020}}
'''The Atuu show''' nyɛla bɛ ni niŋdi prograam shɛoi [[Ghana]] TV siteesa zuɣu ka ŋun su lala ʒia ŋɔ nyɛ [[Abeiku Santana]] ka o niŋdi li [[United Television Ghana|United Television]] (UTV).<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/September-2nd/i-slept-in-room-where-corpses-were-dressed-for-3-years-mzbel.php|title=I slept in room where corpses were dressed for 3 years – Mzbel|website=www.myjoyonline.com|access-date=2020-02-05}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://ghanaguardian.com/im-disappointed-in-abeiku-santana-utv-jocelyn-dumas-fumes|title=I'm disappointed in Abeiku Santana, UTV — Jocelyn Dumas fumes|website=The Ghana Guardian News|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.primenewsghana.com/entertainment/video-you-are-a-bad-leader-abeiku-santana-blast-obour.html|title=Video : You are a bad leader - Abeiku Santana blasts Obour|date=2019-05-31|website=PrimeNewsGhana|language=en-us|access-date=2020-02-05}}</ref> Lala ʒia ŋɔ ni bɛ bɔhirila yiliyiiniba bɔhisi.
== Bɛ ni bɔhi shɛba bɔhisi ==
{{div col}}
* [[Nana Ama McBrown|Nana Ama mcbrown]]
* [[Abraham Attah]]<ref>{{Cite web|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201808/359808.php|title=I'll Only Feature In Ghanaian Movie If They Have A Future And Will Be On Netflix - Abraham Attah - VIDEO|last=Online|first=Peace FM|website=www.peacefmonline.com|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182432/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201808/359808.php|url-status=dead}}</ref>
* [[Joselyn Dumas|Jocelyn Dumas]]<ref name=":1" />
*Obaapa Christy
* [[Kuami Eugene]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ghgossip.com/i-felt-soo-bad-when-i-went-on-bbc-and-was-asked-why-i-loved-to-steal-other-peoples-lyrics-kuame-eugene/|title=I Felt Soo Bad When I Went on BBC and Was Asked Why I loved to Steal Other People's Lyrics - Kuami Eugene|date=2019-08-14|website=GhGossip|language=en-AU|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205184611/https://www.ghgossip.com/i-felt-soo-bad-when-i-went-on-bbc-and-was-asked-why-i-loved-to-steal-other-peoples-lyrics-kuame-eugene/|url-status=dead}}</ref>
* [[KiDi]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ghgossip.com/kidi-reveals-how-much-davido-charged-him/|title=Kidi Reveals How Much Davido Charged Him For His Odo Remix|date=2019-05-22|website=GhGossip|language=en-AU|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182442/https://www.ghgossip.com/kidi-reveals-how-much-davido-charged-him/|url-status=dead}}</ref>
*Piesie Esther
* [[Mzbel]]<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/23130-2/|title=I slept in room where corpses were dressed for 3 years – Mzbel|last=admin|date=2019-09-02|website=Ghanaian Times|language=en-US|access-date=2020-02-05}}</ref>
* Rosemond Brown
* Tracy Boakye<ref>{{Cite web|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201906/385171.php|title=I’m Still In A Relationship With My Sugar Daddy - Actress Tracy Boakye - VIDEO|last=Online|first=Peace FM|website=www.peacefmonline.com|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182439/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201906/385171.php|url-status=dead}}</ref>
* [[Fred Amugi]]<ref>{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2018/October-23rd/rosemond-brown-no-longer-my-friend-fred-amugi.php|title=Rosemond Brown no longer my friend – Fred Amugi|website=www.myjoyonline.com|access-date=2020-02-05}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* Efia Edo<ref>{{Cite web|url=https://yen.com.gh/136593-efia-odo-kwesi-arthur-a-kid-doesnt-spoil-him.html|title=Kwesi Arthur is a kid - Efia Odo opens up on report of dating the rapper|last=Quartey|first=Daniel|date=2019-11-01|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182433/https://yen.com.gh/136593-efia-odo-kwesi-arthur-a-kid-doesnt-spoil-him.html|url-status=dead}}</ref>
* [[Sista Afia]]<ref>{{Cite web|url=https://yen.com.gh/115078-my-bikini-restaurant-located-east-legon-sista-afia.html|title=Sista Afia finally reveals location of her 'bikini only' restaurant in new video|last=Lamptey|first=Edwin|date=2018-08-29|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182431/https://yen.com.gh/115078-my-bikini-restaurant-located-east-legon-sista-afia.html|url-status=dead}}</ref>
*Xandy Kamel
* [[Ebony Reigns|Ebony Reign]]<ref>{{Cite web|url=https://yen.com.gh/97968-only-brainless-people-im-talented-ebony.html|title=Only brainless people say I’m not talented – Ebony fires critics|last=Addo|first=Charles|date=2017-09-09|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182434/https://yen.com.gh/97968-only-brainless-people-im-talented-ebony.html|url-status=dead}}</ref>
*Nii Sika Brown
*[[Okyeame Kwame]]
* [[Yvonne Nelson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.primenewsghana.com/entertainment/yvonne-nelson-wishes-to-marry-her-baby-daddy.html|title=Yvonne Nelson wishes to marry her baby daddy|date=2019-02-12|website=PrimeNewsGhana|language=en-us|access-date=2020-02-05}}</ref>
* Daina Asamoah<ref>{{Cite web|url=https://www.ghgossip.com/watch-ive-built-a-house-in-kumasi-about-to-build-a-church-for-the-glory-of-god-evangelist-diana-asamoah-on-what-she-has-acquired-from-her-music-career/|title=I've Built A House In Kumasi & About To Build A Church For God - Evangelist Diana Asamoah On What She Has Acquired From Her Music Career|date=2019-08-21|website=GhGossip|language=en-AU|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182441/https://www.ghgossip.com/watch-ive-built-a-house-in-kumasi-about-to-build-a-church-for-the-glory-of-god-evangelist-diana-asamoah-on-what-she-has-acquired-from-her-music-career/|url-status=dead}}</ref>
* [[John Boye]]<ref>{{Cite web|url=http://utv.peacefmonline.com/pages/videos/201907/7024.php|title=John Boye on ATUU with Abeiku Santana, Video on Demand, UTV Ghana|last=Ghana|first=John Boye on ATUU with Abeiku Santana, Video on Demand, UTV|last2=Ghana|first2=John Boye on ATUU with Abeiku Santana, Video on Demand, UTV|website=utv.peacefmonline.com|language=en|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182441/https://utv.peacefmonline.com/pages/videos/201907/7024.php|url-status=dead}}</ref>
* [[Kwadwo Nkansah]]<ref>{{Cite web|url=http://www.peacefmonline.com/pages/videos/201811/73.php|title=Video: Kwadwo Nkansah Lilwin on ATUU with Abeiku Santana|last=Online|first=Peace FM|website=www.peacefmonline.com|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182446/https://www.peacefmonline.com/pages/videos/201811/73.php|url-status=dead}}</ref>
* [[Afia Schwarzenegger]]<ref>{{Cite web|url=https://yen.com.gh/125494-afia-schwar-reveals-aborting-baby-conceived-second-husband.html|title=Afia Schwar details how she aborted the baby she conceived|last=Quartey|first=Daniel|date=2019-04-03|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182435/https://yen.com.gh/125494-afia-schwar-reveals-aborting-baby-conceived-second-husband.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/celebrities/delay-is-a-visionary-and-determined-woman-though-i-met-her-very-broke-afia/sjh5l7m|title=VIDEO: Delay is a visionary and determined woman though I met her broke - Afia Schwarzenegger|date=2019-04-01|website=Entertainment|language=en-US|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182431/https://www.pulse.com.gh/entertainment/celebrities/delay-is-a-visionary-and-determined-woman-though-i-met-her-very-broke-afia/sjh5l7m|url-status=dead}}</ref>
* [[Guru (Ghanaian rapper)|Guru]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/I-have-about-one-thousand-songs-Guru-798571|title=I have about one thousand songs – Guru|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref>
* [[Emelia Brobbey]]<ref>{{Cite web|url=https://yen.com.gh/96800-i-regret-delays-advice-emelia-brobbey.html|title=I was intoxicated with love- Emelia Brobbey regrets not listening to Delay's advice about her marriage|last=Quarshie|first=M.|date=2017-08-11|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182442/https://yen.com.gh/96800-i-regret-delays-advice-emelia-brobbey.html|url-status=dead}}</ref>
* [[Benedicta Gafah]]<ref>{{Cite web|url=https://yen.com.gh/118191-social-media-user-alleged-mate-benedicta-gafah-claims-actress-lied-education.html|title=Social media user 'exposes' Benedicta Gafah for lying about school she attended|last=Lamptey|first=Edwin|date=2018-11-03|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182440/https://yen.com.gh/118191-social-media-user-alleged-mate-benedicta-gafah-claims-actress-lied-education.html|url-status=dead}}</ref>
*Kwame A Plus
* [[Patapaa]]<ref>{{Cite web|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201905/383150.php|title=‘I’m More Handsome Than Lilwin’- Patapaa|last=Online|first=Peace FM|website=www.peacefmonline.com|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182435/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201905/383150.php|url-status=dead}}</ref>
* [[Wanlov the Kubolor]]<ref>{{Cite web|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201904/380919.php|title=I Once Fought With Rawlings' Daughter – Wanlov Reveals|last=Online|first=Peace FM|website=www.peacefmonline.com|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182436/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201904/380919.php|url-status=dead}}</ref>
* [[Nikoletta Samonas|Nikki Samonas]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/I-will-never-date-or-marry-a-poor-man-Nikki-Samonas-790309|title=I will never date or marry a poor man – Nikki Samonas|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref>
*Doris Sakeitey
* [[Shatta Wale]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/I-ve-three-children-with-three-different-women-Shatta-Wale-discloses-618198|title=I’ve three children with three different women – Shatta Wale discloses|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://yen.com.gh/104255-stonebwoy-knew-bet-award-shatta-wale.html|title=Stonebwoy's BET Award was mine – Shatta Wale speaks|last=Addo|first=Charles|date=2018-01-18|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182436/https://yen.com.gh/104255-stonebwoy-knew-bet-award-shatta-wale.html|url-status=dead}}</ref>
* [[Samini]]<ref>{{Cite web|url=https://yen.com.gh/110460-i-composed-gyae-shi-i-mixed-akpeteshie-wee-afternoon-samini-reveals.html|title=Samini finally opens up on 'wild' personal experience which 'pushed' him to compose ‘Gyae Shi’|last=Lamptey|first=Edwin|date=2018-05-22|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182433/https://yen.com.gh/110460-i-composed-gyae-shi-i-mixed-akpeteshie-wee-afternoon-samini-reveals.html|url-status=dead}}</ref>
* maame serwaa
* [[Ebony Reigns|Ebony Reign]]
* [[Wendy Shay|Wendy shay]]<ref>{{Cite web|url=https://yen.com.gh/113190-i-ebony-sister-wendy-shay.html|title=Wendy Shay opens up on special bond she shared with Ebony before her death|last=Mensah|first=Jeffrey|date=2018-07-23|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182431/https://yen.com.gh/113190-i-ebony-sister-wendy-shay.html|url-status=dead}}</ref>
* King Promise
* Big Akwes<ref>{{Cite web|url=https://www.ghgossip.com/i-was-a-taxi-driver-before-becoming-an-actor-big-akwes/|title='I Was A Taxi Driver Before Becoming An Actor'- Big Akwes|date=2019-07-10|website=GhGossip|language=en-AU|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182514/https://www.ghgossip.com/i-was-a-taxi-driver-before-becoming-an-actor-big-akwes/|url-status=dead}}</ref>
* Diana Antwi Hamilton
* Archbishop Salifu Amoako<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/television/videos.php?ID=80371|title=Archbishop Salifu Amoako on ATUU with Abeiku Santana - PART 1|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref>
*[[DopeNation|Dope Nation]]<ref>{{Cite web|url=https://ghananewss.com/dopenation-reveals-how-edem-stopped-davido-from-recording-a-song-with-them-live-in-the-studio-video/|title=Dopenation reveals how Edem stopped Davido from recording a song with them live in the Studio (Video)|last=Safo|first=Ebo|date=2019-10-29|website=Ghana News|language=en-US|access-date=2020-02-20|archive-date=2020-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220105315/https://ghananewss.com/dopenation-reveals-how-edem-stopped-davido-from-recording-a-song-with-them-live-in-the-studio-video/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://m.peacefmonline.com/pages/videos/201910/13283.php|title=Video - DopeNation on ATUU with Abeiku Santana|last=Online|first=Peace FM|website=m.peacefmonline.com|language=en-US|access-date=2020-02-20|archive-date=2020-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220072243/https://m.peacefmonline.com/pages/videos/201910/13283.php|url-status=dead}}</ref>
* Nana Opoku Kwarteng<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/celebrities/video-i-made-a-loss-from-ebonys-funeral-nana-opoku-kwarteng/hmccn1x|title=I made a loss from Ebony's funeral - Nana Opoku Kwarteng|date=2018-08-20|website=Entertainment|language=en-US|access-date=2020-02-05}}</ref>
* [[Eazzy]]<ref>{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/March-27th/i-left-lynx-because-i-felt-sidelined-eazzy.php|title=I left Lynx because I felt sidelined – Eazzy|website=www.myjoyonline.com|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182434/http://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/March-27th/i-left-lynx-because-i-felt-sidelined-eazzy.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/celebrities/i-left-lynx-with-nothing-not-even-a-number-of-a-dj-eazzy/5kqzr1b|title=I left Lynx with nothing, not even a number of a DJ – Eazzy|date=2019-03-28|website=Entertainment|language=en-US|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182433/https://www.pulse.com.gh/entertainment/celebrities/i-left-lynx-with-nothing-not-even-a-number-of-a-dj-eazzy/5kqzr1b|url-status=dead}}</ref>
* [[Braimah Kamoko|Bukom Banku]]<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/sports/grass-to-grace-bukom-banku-narrates-how-boxing-transformed-his-life/xjsggmn|title=Grass to grace: Bukom Banku narrates how boxing transformed his life|date=2019-10-02|website=Pulse Gh|language=en-US|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182430/https://www.pulse.com.gh/sports/grass-to-grace-bukom-banku-narrates-how-boxing-transformed-his-life/xjsggmn|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/television/videos.php?ID=81295|title=Bukom Banku on ATUU with Abeiku Santana|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref>
*Tacha
* [[Kofi Mole]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ghgossip.com/kofi-mole-explains-the-meaning-of-his-name/|title=Kofi Mole Explains The Meaning Of His Name|date=2019-10-25|website=GhGossip|language=en-AU|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182503/https://www.ghgossip.com/kofi-mole-explains-the-meaning-of-his-name/|url-status=dead}}</ref>
*Bismark The Joke
* [[Eno Barony]]<ref>{{Cite web|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201907/387254.php|title=VIDEO: I Use My Body To Get What I Want – Rapper Eno Barony Reveals|last=Online|first=Peace FM|website=www.peacefmonline.com|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205182434/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201907/387254.php|url-status=dead}}</ref>
*Timothy Bentum
*[[Joyce Blessing]]
* [[Omar Sheriff Captan]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ghgossip.com/my-career-is-not-dead-the-movie-industry-is-omar-sheriff-captan/|title=My Career Is NOT Dead; The Movie Industry Is- Omar Sheriff Captan|date=2019-02-15|website=GhGossip|language=en-AU|access-date=2020-02-05|archive-date=2020-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128193223/https://www.ghgossip.com/my-career-is-not-dead-the-movie-industry-is-omar-sheriff-captan/|url-status=dead}}</ref>
*[[Vicky Zugah]]
*Adina Thembi
*Kelvin Bwoy
*StrongManBurner
*Biggie Boss Oteele
*Kwaku Twumasi
*[[Lord Kenya]]{{div col end}}
== Kundivihira ==
<references />
== External links ==
* [https://web.facebook.com/pages/category/TV-Show/Utv_atuu-1695603594070624/?_rdc=1&_rdr Facebook Page]
[[Category:Ghanaian television shows]]
[[Category:Television talk shows]]
[[Category:United Television Ghana original programming]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
{{DEFAULTSORT:Atuu Show}}
{{Ghana-tv-prog-stub}}
{{Talk-tv-prog-stub}}
b6t7r4z7wjoovns0q1dqdbozm36mk1x
Pheoris West
0
29807
146037
98433
2026-08-10T00:27:38Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146037
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Pheoris West''' (bɛ daa dɔɣi o la Silimiin goli August biɛɣ'pinaayopɔin dali yuuni 1950 ka daa kpi Silimiin goli January biɛɣ'pishi ni ata dali yuuni 2021)<ref>{{cite news|last1=Gordon|first1=Ken|title=Columbus artist Pheoris West dies at 70; remembered as teacher and storyteller|url=https://eu.dispatch.com/story/news/local/2021/01/26/columbus-artist-pheoris-west-dies-70-recalled-fondly-teacher/4251714001/|date=26 January 2021|accessdate=26 January 2021 |work=[[The Columbus Dispatch]]}}</ref><ref>{{cite web |title=Pheoris West |url=https://art.osu.edu/people/west.1 |website=art.osu.edu |accessdate=19 July 2020 |language=en |archive-date=22 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122134749/https://art.osu.edu/people/west.1 |url-status=dead }}</ref> daa nyɛla [[African-American]] nuchee ni baŋda. O daa nyɛla [[Associate Professor]] Emeritus [[Ohio State University]] College of the Arts, o daa chaŋ la ni yuuni 1976.<ref>{{cite news |last1=Thompson |first1=Erica |title='The Rising Spirit' of Pheoris West |url=https://www.columbusalive.com/entertainment/20170412/the-rising-spirit-of-pheoris-west |accessdate=19 July 2020 |work=Columbus Alive |language=en |archive-date=19 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719023025/https://www.columbusalive.com/entertainment/20170412/the-rising-spirit-of-pheoris-west |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Pheoris West |url=https://art.osu.edu/people/west.1 |website=art.osu.edu |accessdate=19 July 2020 |language=en |archive-date=22 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122134749/https://art.osu.edu/people/west.1 |url-status=dead }}</ref>
== Piligu biɛhigu ==
West nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so yuuni 1950 tiŋ yuli booni [[Albany, New York]].<ref name="Museum1980">{{cite book|author=Brockton Art Museum|title=Aspects of the 70's: Spiral, Afro-American art in the seventies|url=https://books.google.com/books?id=yJhPAAAAMAAJ|year=1980|publisher=s.n.}}</ref><ref name="Gaither1980">{{cite book|author=Edmund B. Gaither|title=Aspects of the 70's: Spiral : Afro-American Art of the 70's : May 17–June 15, 1980, the Museum of the National Center of Afro-American Artists, Roxbury, Massachusetts|url=https://books.google.com/books?id=5klLAAAAYAAJ|year=1980|publisher=The Museum}}</ref> O nyɛla ŋun daa chaŋ [[Pennsylvania Academy of the Fine Arts]] ka daa deegi Master of Fine Arts degree shikuru yuli booni [[Yale University]].<ref name="Company1978">{{cite journal|author=Johnson Publishing Company|title=Ebony|journal=Ebony|url=https://archive.org/details/bub_gb_Sc0DAAAAMBAJ|date=August 1978|publisher=Johnson Publishing Company|pages=[https://archive.org/details/bub_gb_Sc0DAAAAMBAJ/page/n147 150]–|issn=0012-9011}}</ref>
== Publications ==
=== Art included ===
* {{Citation
| last=Lewis | first= Samella S.
| year=1994
| title= African American Art and Artists
| publisher= University of California Press
| oclc=752317650
}}
* {{Citation
| last1=Powell | first1=Richard| last2=Reynolds | first2=Jock
| last3=Conwill | first3=Kinshasha
| year=1999
| title= To conserve a legacy: American art from historically black colleges and universities
| publisher=Addison Gallery of American Art, Phillips Academy
| oclc= 912153924
}}
* {{Citation
| last1=Riggs | first1=Thomas| last2=Dodson | first2=Howard
| year=1997
| title= St. James Guide to Black Artists
| publisher= St. James Press
| oclc= 36470125
}}
=== As writer ===
* {{Citation
| last1=West | first1=Pheoris| last2=Cox | first2=Chandra
| last3=Adams | first3=Alma S.
| year=1988
| title= American Homeland African Motherland: The Art of Pheoris West
| publisher=African American Atelier, Inc.
| oclc=1135758417
}}
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
* {{official website|http://www.pheoriswest.com/index.html }}
*[https://art.osu.edu/people/west.1 Ohio State Faculty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210122134749/https://art.osu.edu/people/west.1 |date=2021-01-22 }}
*[http://findarticles.com/p/articles/mi_m1546/is_4_14/ai_55450289 Visions from African American Artists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041208095257/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1546/is_4_14/ai_55450289 |date=2004-12-08 }}
*[http://216.197.120.164/artistbibliog.cfm?id=358 Pheoris West] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210307023313/http://216.197.120.164/artistbibliog.cfm?id=358 |date=2021-03-07 }} on the African American Visual Artists Database
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:West, Pheoris}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Category:1950 births]]
[[Category:2021 deaths]]
[[Category:20th-century American painters]]
[[Category:21st-century American painters]]
[[Category:American male painters]]
[[Category:20th-century African-American academics]]
[[Category:20th-century American academics]]
[[Category:Artists from Albany, New York]]
[[Category:Ohio State University faculty]]
[[Category:Pennsylvania Academy of the Fine Arts alumni]]
[[Category:Yale University alumni]]
[[Category:20th-century African-American painters]]
[[Category:21st-century African-American artists]]
[[Category:20th-century American male artists]]
rltcmq9gnvlu49nqa2b19bb1vvnbko8
Nayland Blake
0
30239
146032
103072
2026-08-09T22:50:39Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146032
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Nayland Blake''' nyɛla Americanima nuchee ni baŋda.<ref>Valdez, Sarah: [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1248/is_8_92/ai_n6196969 "Nayland Blake at Matthew Marks"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060209071743/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1248/is_8_92/ai_n6196969 |date=2006-02-09 }}; ''[[Art in America]]'', 2004 September</ref><ref>Rush, Michael: [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1248/is_9_88/ai_65069559 "Nayland Blake at Mattche Marks"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040830140951/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1248/is_9_88/ai_65069559 |date=2004-08-30 }}; ''Art in America'', 2000 September</ref><ref>Davies, Lillian: {{cite web|title=Nayland Blake|url=http://www.matthewmarks.com/press/127.pdf}}{{Dead link|date=November 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}; [[Artforum]], July 20, 2006.</ref>
==Selected solo exhibitions==
*''FREE!LOVE!TOOL!BOX!'', [[Yerba Buena Center for the Arts]], San Francisco<ref>[https://web.archive.org/web/20170516202133/https://visityerbabuena.org/events/nayland-blake-freelovetoolbox/#.WRtfV7_P2XI "Nayland Blake: FREE!LOVE!TOOL!BOX!"], Yerba Buena.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140703194636/https://ybca.org/nayland-blake Nayland Blake: FREE!LOVE!TOOL!BOX!]</ref>
*''Nayland Blake: Behavior,'' Location One, New York, curated by Maura Reilly
*''Nayland Blake, Some Kind of Love: Performance Video 1989-2002'', Center for Art and Visual Culture, University of Maryland, Baltimore. Traveled to The Tang Teaching Museum and Art Gallery, [[Skidmore College]], Saratoga Springs, NY.<ref>[https://tang.skidmore.edu/exhibitions/169-opener-3-br-nayland-blake-some-kind-of-love-performance-video-1989-2002 "Opener 3: Nayland Blake: Some Kind of Love — Performance Video, 1989-2002"], Past Exhibitions | 2003, Tang.</ref>
*''Hare Attitudes'', [[Contemporary Arts Museum Houston|Contemporary Arts Museum, Houston]]<ref>[http://camh.org/exhibitions/nayland-blake-hare-attitudes#.VifICLQ7n8s "Nayland Blake: Hare Attitudes"]{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (January 12–February 25, 1996), CAMH.</ref>
*''The Schreber Suite'', MATRIX Gallery, University of California, [[Berkeley Art Museum and Pacific Film Archive|Berkeley Art Museum]]<ref>{{Cite web |url=http://bampfa.berkeley.edu/exhibition/125 |title=BAM/PFA - Art Exhibitions - Nayland Blake / MATRIX 125 |access-date=2015-10-21 |archive-date=2013-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130907191201/http://www.bampfa.berkeley.edu/exhibition/125 |url-status=dead }}</ref>
*''Inscription'', XS Gallery, [[Western Nevada College|Western Nevada Community College]], Carson City, NV.
== Select Publications ==
* ''Nayland Blake, Behavior''<nowiki>. New York : Location One [2009], with essays by Maura Reilly.</nowiki><ref>{{Cite book|title=Worldcat|oclc = 316067146}}</ref>
* ''Nayland Blake'', ''Surfaced''<nowiki>. London : MOCA, [2008?]</nowiki><ref>{{Cite book|title=Worldcat|oclc = 572840737}}</ref>
* ''Nayland Blake,'' Also also also rises the sun. Calgary Alta., Canada : No Press, 2008<ref>{{Cite book|title=worldcat|oclc = 244007876}}</ref>
* ''Nayland Blake,'' Nayland Blake: some kind of love: performance video 1989-2002 / Ian Berry ; ni David Deitcher. Saratoga Springs, N.Y. : The Frances Young Tang Teaching Museum and Art Gallery at Skidmore College, 2003.<ref>{{Cite book|title=Worldcat|oclc = 55968713}}</ref>
* In a different light : visual culture, sexual identity, queer practice / edited by Nayland Blake, Lawrence Rinder, Amy Scholder. San Francisco : City Lights Books, 1995.<ref>{{Cite book|title=worldcat|oclc = 785273908}}</ref>
* ''Nayland Blake,'' Nayland Blake: Hare Attitudes. Houston : Contemporary Arts Museum, 1996.<ref>{{Cite book|title=Worldcat|oclc = 36724514}}</ref>
* ''Nayland Blake,'' The Library of Babel. Buffalo, N.Y. : Hallwalls Contemporary Arts Center, 1991.<ref>{{Cite book|title=Worldcat|oclc = 27142636}}</ref>
* ''Nayland Blake,'' Brains: The journal of egghead sexuality. San Francisco : B. Works, 1990.<ref>{{Cite book|title=worldcat|oclc = 84648267}}</ref>
==Public collections==
*[[Whitney Museum of American Art]], New York.<ref>[http://whitney.org/Events/NormalLove Nayland Blake, "Negative Bunny"]{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in ''America is Hard to See'', permanent collection inaugural exhibition of New Whitney.</ref>
*[[Orange County Museum of Art]], Santa Ana.<ref>[https://www.ocma.net/artist_work/26368/current Nayland Blake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150915000114/https://www.ocma.net/artist_work/26368/current |date=2015-09-15 }}, Orange County Museum of Art.</ref>
*[[Museum of Contemporary Art, Los Angeles|Museum of Contemporary Art]], Los Angeles.<ref>[http://www.moca.org/artist/nayland-blake Nayland Blake], MoCA, Los Angeles.</ref>
*[[Museum of Modern Art]], New York.<ref>[http://www.moma.org/collection/artists/27966?locale=en Nayland Blake], MoMA.</ref>
*[[San Francisco Museum of Modern Art|Museum of Modern Art]], San Francisco.<ref>The museum holds, besides other works by Blake, the painting [https://www.sfmoma.org/artwork/95.6 ''Made with pride by a Queen'']. Blake combined here a drawing by the German artist [[Fedor Flinzer]] with a phrase he wrote and laid out in type. [[commons:File:Painting_Nature.jpg|Flinzer’s illustration]] was originally published on page 186 in the second volume of the ''Deutsche Jugend'' from 1873.</ref>
* [[Di rosa|di Rosa Center for Contemporary Art]], Napa.<ref>{{cite web|title=The Collection|url=http://www.dirosaart.org/about/the-collection/|website=dirosaart.org|date=16 June 2010|access-date=2016-11-03}}</ref>
== Writings ==
*Artist's blog<ref>http://www.naylandblake.net Artist's blog</ref>
*Blake, N., Rinder, L., and Scholder, A. (1995)''In a different light''. San Francisco, CA: City Light Books.<ref>{{cite book|editor-first=Nayland|editor-last=Blake|title=In a different light : visual culture, sexual identity, queer practice|date=1995|publisher=City Lights Books|location=San Francisco|isbn=087286300X|edition=00.|url-access=registration|url=https://archive.org/details/indifferentlight00nayl}}</ref>
==Kundivihira==
{{Reflist|30em}}
==External links==
* [http://www.matthewmarks.com/new-york/artists/nayland-blake/ Nayland Blake at Matthew Marks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924201111/https://www.matthewmarks.com/new-york/artists/nayland-blake/ |date=2020-09-24 }}
* [http://naylandblake.net/ Artist's website]
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Blake, Nayland}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Ninsala]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
st77omy18sjbwew1nl6k9pq20o7u9wl
Sonia Boyce
0
30246
146047
145856
2026-08-10T02:23:46Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146047
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Dame Sonia Dawn Boyce''' {{Post-nominals|country=GBR|DBE|RA}} (bɛ daa dɔɣi o la yuuni 1962<ref name="Phaidon Editors">{{cite book |title=Great Women Artists |year=2019 |publisher=Phaidon Press |isbn=978-0714878775 |page=74}}</ref>) nyɛla British [[British African-Caribbean community|Afro-Caribbean]] nuchee ni baŋda ŋun be [[London]] ka lahi tumdi ni. O nyɛla baŋda zaŋ n-ti "Black Art and Design" din be [[University of the Arts London]].<ref>{{cite web|first=Tom |last=Banks|url=http://www.designweek.co.uk/news/ual-appoints-nine-new-cross-university-heads/3037733.article|title=UAL appoints nine new cross-university heads|date=3 January 2014|work=Design Week}}</ref>
==Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim==
Bɛ daa dɔɣi o la tiŋ yuli booni [[Islington]], London, yuuni 1962. Boyce nyɛla ŋun daa chaŋ Eastlea Comprehensive School din be [[Canning Town]], East London, bin din gbaai yuuni 1973 zaŋ hali ni yuuni 1979.<ref name=":02">{{Cite book|title=Sonia Boyce : speaking in tongues|url=https://archive.org/details/soniaboycespeaki0000gila|last=Tawadros, Gilane.|date=1997|publisher=Kala Press|others=Boyce, Sonia, 1962-|isbn=0947753095|location=London|oclc=40180489}}</ref> Bin din gbaai yuuni 1979 zaŋ hali ni yuuni 1980, o daa naai la Foundation Course in Art & Design shikuru yuli booni East Ham College of Art and Technology, o daa lahi deegi o BA degree in Fine Art din be [[Stourbridge College]] bin din gbaai yuuni 1980 zaŋ hali ni yuuni 1983 din be [[West Midlands (county)|West Midlands]].<ref name=":02" /><ref name=":0">Fortnum, Rebecca (2007), ''Contemporary British Women Artists: In Their Own Words'', I.B.Tauris, p. 113. {{ISBN|1-84511-224-5}}.</ref>
== Nintiɣili ==
Boyce nyɛla ninvuɣ so bɛ ni daa piigi [[Member of the Order of the British Empire]] (MBE) yuuni [[2007 Birthday Honours]],<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/low/england/london/6757091.stm "Birthday honours: London list"], BBC News, 16 June 2007. Retrieved 6 September 2007.</ref> [[Officer of the Order of the British Empire]] (OBE) yuuni [[2019 New Year Honours]]<ref>{{Cite web|title=UK New Year's Honours 2019: artists awarded include Sonia Boyce, Gillian Wearing, Tacita Dean and Alison Wilding|url=https://www.theartnewspaper.com/news/uk-new-year-s-honours-2019-awards-for-sonia-boyce-gillian-wearing-tacita-dean-and-alison-wilding|access-date=2020-06-10|website=www.theartnewspaper.com|first=Gareth|last= Harris|date=29 December 2018}}</ref> n-ti pahi [[Dame Commander of the Order of the British Empire]] (DBE) yuuni [[2024 New Year Honours]],<ref>{{London Gazette|issue=64269|supp=y|page=N9|date=30 December 2023}}</ref>
Silimiin goli March dabaa awɔi dali yuuni 2016, Boyce nyɛla ninvuɣ so bɛ ni daa piigi pahi [[Royal Academy]].<ref name="RA profile">[http://www.royalacademy.org.uk/artist/sonia-boyce-ra "Sonia Boyce RA"] (Profile and Selected CV), Royal Academy, 9 March 2016. Retrieved 24 April 2016.</ref><ref name="artnet">Rea, Naomi (12 February 2020), [https://news.artnet.com/art-world/sonia-boyce-represent-uk-2021-venice-biennale-1 "Artist Sonia Boyce Will Be the First Black Woman to Represent the UK at the Venice Biennale"], ''[[Artnet]]''.</ref>
==Art market==
Boyce nyɛla ŋun daa zani n-ti [[Hauser & Wirth]] yuuni 2023.<ref>Alex Greenberger (5 September 2023), [https://www.artnews.com/art-news/market/sonia-boyce-hauser-and-wirth-representation-1234678453/ Golden Lion Winner Sonia Boyce Joins Hauser & Wirth] ''[[ARTnews]]''.</ref> O nyɛla ŋun daa na tumdi [[Simon Lee Gallery]] bin din gbaai yuuni 2021 zaŋ hali ni yuuni 2023.<ref>Anny Shaw (5 June 2023), [https://www.theartnewspaper.com/2023/06/05/venice-biennale-artist-sonia-boyce-and-simon-lee-gallery-part-ways-after-just-two-years Venice Biennale artist Sonia Boyce and Simon Lee Gallery part ways after just two years] ''[[The Art Newspaper]]''.</ref>
==Maŋmaŋ biɛhigu==
Boyce's yidana nyɛla "curator" [[David A. Bailey]], ka bɛ nyɛ ban mali bihi ayi ban nyɛ paɣaba.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2022/apr/17/artist-sonia-boyce-paintings-are-not-born-on-walls|title=Interview {{!}} Artist Sonia Boyce: 'Paintings are not born on walls'|newspaper=[[The Observer]]|first=Tim|last=Adams|date=17 April 2022}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://thegentlewoman.co.uk/library/sonia-boyce|title=Sonia Boyce: The artist bringing everyone to the table|first=Cristina|last=Ruiz|magazine=The Gentlewoman|issue=25|date=Spring–Summer 2022|access-date=4 March 2023}}</ref>
Silimiin goli February yuuni 2023, Boyce nyɛla ŋun daa yina [[BBC Radio 4]]'s ''[[Desert Island Discs]]''.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m001jkfg|title=Desert Island Discs {{!}} Sonia Boyce, artist|website=BBC Radio 4|date=26 February 2023|access-date=4 March 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.standard.co.uk/showbiz/celebrity-news/sonia-boyce-britain-bbc-radio-lauren-laverne-jazz-b1063131.html|title=Sonia Boyce on using art to 'process' childhood trauma|newspaper=[[Evening Standard]]|first=Connie|last=Evans|date=26 February 2023}}</ref>
== Exhibitions ==
=== Solo ===
* ''Conversations'', The Black-Art Gallery, London (1986)
* ''Sonia Boyce,'' Air Gallery, London (1986)
* ''Sonia Boyce: recent work'', [[Whitechapel Art Gallery]], London (1988)
* ''Something Else'', Vanessa Devereux Gallery, London (1991)
* ''Do You Want To Touch?'', 181 Gallery, London (1993)
* ''Sonia Boyce: PEEP'', Royal Pavilion Art Gallery, Brighton (1995)<ref name=":02" />
* ''Recent Sonia Boyce: La, La, La'', [[Reed College]], [[Portland, Oregon]] (2001)
* ''Devotional'', [[National Portrait Gallery, London]] (2007)
* ''For you, only you'' (ed. Paul Bonaventura, [[Ruskin School of Drawing & Fine Art]], [[Oxford University]], and tour, 2007/2008)<ref name=":02" />
* ''Crop Over'', [[Harewood House]], [[Leeds]], and [[Barbados Museum]] & Historical Society (2007/2008)
* ''Like Love – Part One'', [[Spike Island, Bristol]], and tour (2009–2010);<sup>[[Sonia Boyce#cite note-20|[20]]]</sup> "Part 2 and Part 3" (2009–2010)
* ''Scat – Sound and Collaboration'', [[Iniva]], Rivington Place, London (2013)
* ''Paper Tiger Whisky Soap Theatre (Dada Nice)'', [[Villa Arson]], Nice (2016)
* [[Manchester Art Gallery]] (2018)
=== Group ===
* ''[[Five Black Women]]'', [[Africa Centre, London]] (1983)
* ''[[Black Woman Time Now]]'', Battersea Arts Centre, London (1983)
* ''Strip Language'', Gimpel Fils, London (1984)
* ''Into The Open,'' Mappin Art Gallery, Sheffield (1984)
* ''Heroes And Heroines'', The Black-Art Gallery, London (1984)
* ''Room At The Top'', Nicola Jacobs Gallery, London (1985)
* ''Blackskins/Bluecoat,'' Bluecoat Gallery, Liverpool (1985)<ref name=":02" />
* ''Celebrations/Demonstrations'', St Matthews Meeting Place, London (1985)<ref name=":02" />
* ''No More Little White Lies'', Chapter Arts Centre, Cardiff (1985)<ref name=":02" />
* ''Reflections'', [[Riverside Studios]], London (1985)<ref name=":02" />
* ''The Thin Black Line'', [[Institute of Contemporary Arts|ICA]], London (1985)<ref name=":02" />
* ''From Generation To Generation'', Black Art Gallery, London (1985)<ref name=":02" />
* ''Some Of Us Are Brave – All Of Us Are Strong'', Black Art Gallery London (1986)
* ''Unrecorded Truths'', Elbow Room, London (1986)
* ''From Two Worlds'', Whitechapel Art Gallery, London (1986)
* ''Caribbean Expressions In Britain'', Leicestershire Museum and Art Gallery (1986)
* ''Basel Art Fair'', Switzerland (1986)
* ''State Of The Art'', ICA, London (1986)
* ''A Cabinet Of Drawings'', Gimpel Fils, London (1986)
* ''The Image Employed – The Use Of Narrative In Black Art'', Cornerhouse, Manchester (1987)
* ''Critical Realism'', Nottingham Castle Museum and Art Gallery (1987)
* ''Basel Art Fair'', Switzerland (1987)
* ''Royal Overseas League'', London (1987)
* ''The Essential Black Art'', Chisenhale Gallery, London (1988)
* ''The Impossible Self'', Winnipeg Art Gallery, Winnipeg (1988)
* ''The Thatcher Years'', Angela Flowers Gallery, London (1988)
* ''Fashioning Feminine Identities'', University of Essex, Colchester (1988)
* ''Along The Lines of Resistance'', Cooper Art Gallery, Barnsley (1988)
* ''The Wedding'', Mappin Art Gallery, Sheffield (1989)
* ''[[The Other Story (exhibition)|The Other Story]]'', Hayward Gallery, London (1989)
* ''The Cuban Biennale'', Wifredo Lam Cultural Centre, Havana (1989)
* ''The British Art Show'', McLellan Galleries, Glasgow (1990)
* ''Distinguishing Marks'', University of London (1990)
* ''The Invisible City'', Photographers Gallery, London (1990)
* ''Black Markets'', Cornerhouse, Manchester (1990)
* ''Delfina Open Studios'', London (1991)
* ''Shocks To The System'', [[Southbank Centre]], London (1991)
* ''Delfina Annual Summer Show'', London (1991)
* ''An English Summer'', Palazzo della Crepadona, Belluna, Italy (1991)
* ''Photo Video'', [[Photographers' Gallery]], London (1991)
* ''Delfina Annual Summer Show'', London (1992)
* ''White Noise'', IKON Gallery, Birmingham (1992)
* ''Northern Adventures'', Camden Arts Centre and St Pancras Station, London (1992)
* ''Nosepaint Artist Club'', London (1992)
* ''Innocence And Experience'', Manchester City Art Galleries (1992)
* ''New England Purpose Built: Long Distance Information'', Real Art Ways, Hartford, USA (1993)
* ''Thinking Aloud'', Small Mansions Art Centre, London (1994)
* ''Wish You Were Here'', BANK, London (1994)
* ''Glass Vitrine'', INIVA Launch, London (1994)
* ''Free Stories'', LA Galerie, Frankfurt (1995)
* ''Portable Fabric Shelters'', London Printworks Trust, London (1995)
* ''Fetishism'', Brighton Museum, Brighton (1995)
* ''Mirage'', ICA, London (1995)
* ''Photogenetic'', Street Level, Glasgow (1995)
* ''Cottage Industry'', Beaconsfield, London (1995)
* ''Picturing Blackness in British Art'', Tate, London (1996)
* ''Kiss This'', Focalpoint Gallery, Southend (1996)<ref name=":02" />
* ''Video Positive: the Other Side of Zero'', Bluecoat Gallery, Liverpool (2000)<ref name="RA profile" />
* ''New Woman Narratives'', World-Wide Video Festival, Amsterdam (2000)<ref name="RA profile" />
* ''Century City: Art and Culture in the Modern Metropolis'', [[Tate Modern]], London (2001)<ref name="RA profile" />
* ''Sharjah International Biennial: 7'', [[Sharjah]] (2005)
* ''Menschen und Orte'', Kunstverein Konstanz, Konstanz (2008)<ref name="RA profile" />
* ''Praxis: Art in Times of Uncertainty'', Thessaloniki Biennal 2, [[Greece]] (2009)<ref name="RA profile" />
* ''Afro Modern: Journeys through the Black Atlantic'', [[Tate Liverpool]] and tour (2010)<ref name="RA profile" />
* ''Walls Are Talking: Wallpaper, Art and Culture'', Whitworth Art Gallery, Manchester (2010)<ref>[https://events.manchester.ac.uk/event/event:x53-g5zg8pgy-q1poo9/walls-are-talking-wallpaper-art-and-culture "Walls Are Talking: Wallpaper, Art and Culture"] (6 February–3 May 2010). Events at The University of Manchester.</ref>
* ''Griot Girlz: Feminist Art and the Black Atlantic'', Kunstlerhaus Büchenhausen, Innsbruck (2010)<ref name="RA profile" />
* ''¡Afuera! Art in Public Spaces'', Centro Cultural España/Cordoba, Argentina (2010)
* ''8+8 Contemporary International Video Art'', 53 Museum, [[Guangzhou]] (2011)<ref name="RA profile" />
* ''The Impossible Community'', [[Moscow Museum of Modern Art]] (2011)<ref name="RA profile" />
* ''Coming Ashore'', Berardo Collection Museum/P-28 Container Project, Lisbon (2011)<ref name="RA profile" />
* ''Black Sound White Cube'', Kunstquartier Bethanien, [[Berlin]] (2011)
* ''Migrations: Journeys into British Art'', [[Tate Britain]] (2012)
* ''There is no archive in which nothing gets lost'', [[Museum of Fine Arts, Houston]] (2012)<ref>[https://www.mfah.org/exhibitions/there-no-archive-which-nothing-gets-lost/ "There is no archive in which nothing gets lost"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250105142001/https://www.mfah.org/exhibitions/there-no-archive-which-nothing-gets-lost/ |date=2025-01-05 }} (6 September 2012—24 November 2012), The Museum of Fine Arts, Houston.</ref>
* ''Play! Re-capturing the Radical Imagination'', Göteborg International Biennial of Contemporary Art 7 (2013)<ref name="RA profile" />
* ''Keywords'', [[Rivington Place]], London (2013)
* ''Speaking in Tongues'', CCA, Glasgow (2014)<ref>Jeffrey, Moira (1 March 2014), [https://www.scotsman.com/arts-and-culture/art-review-boyce-buchler-and-hiller-glasgow-cca-1543637 "Art review: Boyce, Büchler and Hiller, Glasgow CCA: Three stars of contemporary art return to the CCA where they exhibited in the 1980s"], ''[[The Scotsman]]''.</ref>
* ''All the World's Futures'', 56th Venice Biennale of Contemporary Art, Venice (2015)<ref name="RA profile" />
* ''[[No Colour Bar: Black British Art in Action 1960–1990]]'', [[Guildhall Art Gallery]], London (2015–16)<ref>[http://huntleysonline.com/f-h-a-l-m-a/bbaa-art-exhibition/black-female-art-in-action/ "Female Art in Action"]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801225452/http://huntleysonline.com/f-h-a-l-m-a/bbaa-art-exhibition/black-female-art-in-action/ |date=1 August 2015 }}, ''The Radical Lives of Eric & Jessica Huntley'' website.</ref>
== Selected awards and recognition ==
* 2007: appointed a [[Order of the British Empire|Member of the Most Excellent Order of the British Empire]] (MBE) in the [[2007 Birthday Honours|Queen's Birthday Honours List]], for services to art
* 2016: elected to the [[Royal Academy of Arts]]<ref name="RA-WICKHAM">{{Cite web|last=Wickham|first=Annette|date=13 May 2018|title=A "female invasion" 250 years in the making|url=https://www.royalacademy.org.uk/article/magazine-ra250-female-invasion-women-at-the-ra|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230209104815/https://www.royalacademy.org.uk/article/magazine-ra250-female-invasion-women-at-the-ra|archive-date=9 Feb 2023|website=Royal Academy of Arts (RA)}}</ref>
* 2019: appointed an [[Order of the British Empire|Officer of the Order of the British Empire]] (OBE) in the [[2019 New Year Honours|New Year Honours]], for services to art
* 2020: selected to represent the United Kingdom at the [[59th Venice Biennale]]
* 2022: awarded the Venice Biennale's Golden Lion for her piece ''[[Feeling Her Way]]''
==Research positions==
* 1996–2002: Post-Doctoral Fellow, [[University of East London]]
* 1996–2002: Co-Director, AAVAA (the African and Asian Visual Artists Archive)<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=k5RPAAAAMAAJ&q=sonia+boyce+aavaa|title=Stranger than fiction|last1=Hayward Gallery|last2=Johnstone|first2=Isobel|last3=Sandhu|first3=Sukhdev|last4=Jones|first4=Ann|last5=Gallery|first5=Leeds (England) City Art|last6=Gallery|first6=Tullie House Museum and Art|last7=Centre|first7=University College of Wales (Aberystwyth, Wales) Arts|last8=Gallery|first8=Usher Art|last9=Museum|first9=Nottingham Castle|date=2004-01-01|publisher=Hayward Gallery|isbn=9781853322396|language=en}}</ref>
* 2004–2005: Artist Fellow, [[Nesta (charity)|NESTA]]
* 2008–2011: Research Fellow, [[Wimbledon College of Art|Wimbledon College of Art and Design]], [[University of the Arts London]]. [[Arts and Humanities Research Council|AHRC]].<ref name=ADRI>{{cite web|last=Boyce|first=Sonia|title=Art and Design Research Institute|url=http://adri.mdx.ac.uk.contentcurator.net/boyce-prof-sonia|access-date=25 April 2014|archive-date=25 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225170327/http://adri.mdx.ac.uk.contentcurator.net/boyce-prof-sonia|url-status=dead}}</ref><ref name="TrAIN">{{cite web|last1=Boyce|first1=Sonia|title=Professor Sonia Boyce: TrAIN Member|url=http://transnational.arts.ac.uk/professor-sonia-boyce/|access-date=21 April 2020|website=Transnational|publisher=University of the Arts London|archive-date=12 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190912224647/http://transnational.arts.ac.uk/professor-sonia-boyce/|url-status=dead}}</ref>
* 2015–2018: Principal Investigator, ''Black Artists and Modernism'' (BAM) <ref>{{cite web|title=BAM – Black Artists and Modernism|url=http://gtr.rcuk.ac.uk/projects?ref=AH/M008029/1|website=www.rcuk.ac.uk|publisher=Research Councils UK|access-date=16 May 2016|archive-date=30 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160530174157/http://gtr.rcuk.ac.uk/projects?ref=AH/M008029/1|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Black Artists and Modernism (BAM)|url=http://transnational.arts.ac.uk/black-artists-and-modernism-bam/|website=Transnational|publisher=University of the Arts London|access-date=21 April 2020|archive-date=7 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201007091502/http://transnational.arts.ac.uk/black-artists-and-modernism-bam/|url-status=dead}}</ref>
==Selected publications==
*Gilane Tawadros, ''Sonia Boyce: Speaking in Tongues'', London: Kala Press, 1997.
* ''Annotations 2/Sonia Boyce: Performance'' (ed. Mark Crinson, [[Iniva]] – the Institute of International Visual Arts, 1998)
*In 2007, Boyce, [[David A. Bailey]] mini Ian Baucom nyɛla ban daa laɣim deegi Taarihi zaŋ n-ti British Art Book Prize (USA) zaŋ n-ti ''Shades of Black: Assembling Black Art yuuni 1980s Britain maliniŋ'', ka [[Duke University Press]] daa zaŋ li wuhi salo ni Iniva and AAVAA.
* Allison Thompson, "Sonia Boyce and Crop Over", ''[[Small Axe: A Caribbean Journal of Criticism|Small Axe]]'', Volume 13, Number 2, 2009.<ref name=TrAIN />
*''Like Love'', Spike Island, Bristol, and tour (ed. [[Axel Lapp]]; Berlin: Green Box Press, 2010)<ref name=TrAIN /><ref>{{cite book|last=Boyce|first=Sonia|title=Like Love|date=2010|publisher=The Green Box|isbn=9783941644168|url=http://www.thisisliveart.co.uk/resources/catalogue/like-love}}</ref>
*Boyce nyɛla ŋun daa sɔŋ yuuni 2021 ''[[Art History (journal)|Art History]]'' yɛltɔɣa maliniŋ Black British Modernism ni [[Dorothy Price (art historian)|Dorothy Price]].<ref>{{Cite web|title=Art History {{!}} June 2021|url=https://arthistoryjournal.org.uk/issues/june-2021/|access-date=2021-11-08|website=Art History|language=en-GB|archive-date=2021-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108105023/https://arthistoryjournal.org.uk/issues/june-2021/|url-status=dead}}</ref>
*John Roberts, "Interview with Sonia Boyce", [http://thirdtext.org/issues?item_id0=740&issue_number=Volume%201,%201987&offset=100 Third Text], no. 1 (Autumn 1987), 55–64<ref>{{Cite journal|last=Roberts|first=Jone|date=1987|title=Sonia Boyce: in conversation with John Roberts|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09528828708576173|journal=Third Text|volume=1|issue=1 |pages=55–64|doi=10.1080/09528828708576173|via=Taylor & Francis}}</ref>
*Sonia Boyce, "Talking in Tongues", ''Storms of the Heart'', ka ŋun daa mali li niŋ nyɛ [[Kwesi Owusu]]<ref>Boyce, Sonia (1988), "Talking in Tongues" in {{Cite book|last=|first=|title=Storms of the Heart|url=https://archive.org/details/stormsofheartant0000unse|publisher=Camden Press|year=1988|isbn=9780948491351|location=London|pages=[https://archive.org/details/stormsofheartant0000unse/page/219 219]–224|language=English}}</ref>
*Facsimile zaŋ n-ti Sonia Boyce din be [[Veronica Ryan]]'s: ''Compartments/Apart-ments''<ref>{{Cite book|last=Ryan|first=Veronica|title=Veronica Ryan : compartments/apart-ments : Camden Arts Centre, Angel Row Gallery|publisher=Camden Arts Centre|year=1995}}</ref>
==Kundivihira==
{{Reflist}}
==Further reading==
*''Sonia Boyce'' (exhibition catalogue, intro [[Pitika Ntuli]]; London, Air Gallery, 1987) [texts by Boyce]
*''The Impossible Self'' (exhibition catalogue by B. Ferguson, S. Nairne, S. Boyce and others, Winnipeg, A.G., 1988)
*M. Corris: "Sonia Boyce at Vanessa Devereux Gallery", Artforum, xxx (1992), p. 124
*Gilane Tawadros, ''Sonia Boyce: Speaking in Tongues''. London: Kala Press, 1997. {{ISBN|0947753095}}
*''Recent Sonia Boyce: La, La, La'' (exhibition catalogue by S. Fillin-Yeh and M. Verhagen; Portland, OR, Reed Coll, Cooley A.G.; 2001)
*[[David A. Bailey]], [[Kobena Mercer]], [[Catherine Ugwu]] (eds), ''MIRAGE: Enigmas of Race, Difference and Desire'', ICA, 1995. {{ISBN|0905263847}}.
*M. Crinson (ed.): ''Sonia Boyce: Performance'', Institute of International Visual Arts in collaboration with Cornerhouse (London, 1998)
==External links==
* {{Art UK bio}}
* John Elmes, [https://www.timeshighereducation.com/people/interview-professor-sonia-boyce-university-of-the-arts-london "Interview with Sonia Boyce"], ''[[Times Higher Education]]'', 17 December 2015.
* [[InIVA]] [https://web.archive.org/web/20110928075846/http://www.iniva.org/library/archive/people/b/boyce_sonia on Sonia Boyce]
* [http://www.npg.org.uk/devotional/sonia_boyce.asp National Portrait Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081118143530/http://www.npg.org.uk/devotional/sonia_boyce.asp |date=2008-11-18 }}
* [[Sue Hubbard]], "Sonia Boyce at The Agency" (review), [http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20041206/ai_n12814644 ''The Independent'']{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 6 December 2004.
* [https://www.tate.org.uk/art/artists/sonia-boyce-obe-794/gathering-history-black-women "Sonia Boyce: 'Gathering a history of black women{{'"}}]. Interview 27 July 2018, Tate.
* [https://www.youtube.com/watch?v=_BaWZ6xZCqM&feature=youtu.be "Whoever Heard of a Black Artist - Britain's Hidden Art History"]
* [https://www.royalacademy.org.uk/art-artists/name/sonia-boyce-ra "Sonia Boyce RA"]. Profile on Royal Academy site
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Boyce, Sonia}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Ninsala]]
[[Pubu:Ninsala]]
6m1l74yeh9ygy39z3yy1qweqyj7hzfh
Siemon Allen
0
30327
146044
128021
2026-08-10T02:09:28Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146044
wikitext
text/x-wiki
'''Siemon Allen''' ( bɛ dɔɣɔ la tiŋyuli booni [[Durban]], n bebSouth Africa) o nyɛla nucheeni tuun tumdi so ŋun tuma jendi [[installation art|installations]]. O nyɛla ŋun tumdi ka be [[United States]]. Allen nyɛla bɛ ni mi so ka o nyɛ South Africa nucheeni tuun tumdibi ban yuya du Northeastern USA tingbana ni. <ref name="Williamson">{{cite book |last=Williamson |first=Sue |title=10 years 100 artists: art in a democratic South Africa |author2= |publisher=Struik |year=2004 |isbn=978-1-86872-987-6 |editor-last=Perryer |editor-first=Sophie |pages=34–37}}</ref>
== O bɛhigu taarihi ==
Siemon Allen nyɛla ŋun bɔhim nucheeni tuma shikuru yuli booni [[Technikon Natal]] n be [[Durban]], ka daa nyɛ ŋun yina ni shɛhira gbaŋ yuli booni Master din jendi nucheeni tuma yuuni 1999.
== Exhibitions ==
=== O konko Exhibition nima ===
* Yuuni 2010 Imaging South Africa: Collection Projects by Siemon Allen, Anderson Gallery, VCU, Richmond, VA, USA
* Yuuni 2009 Imaging South Africa: Records, BANK Gallery, Durban, South Africa
* Yuuni 2005 Cards II, FUSEBOX, Washington, DC, USA
* Yuuni 2004 Newspapers (Register), Drake University – Anderson Gallery, Des Moines, IA, USA
* Yuuni 2002 Newspapers (Post/Times), FUSEBOX, Washington, DC, USA
* Yuuni 2001 STAMP COLLECTION – Imaging South Africa, Hemicycle/Corcoran Museum, Washington, DC, USA
* Yuuni 1999 House, Gallery 400, Chicago, IL, USA
* Yuuni 1994 Songs for Nella, FLAT Gallery, Durban, South Africa
=== Bɛ daɣ'bɔbigu Exhibition nima ===
* Yuuni 2011 Desire, Ideal Narrative in Contemporary South African Art, South African Pavilion, 54. Biennale von Venedig, Venedig, Italy
* Yuuni 2010 Records, The Gordon Schachat Collection — Featured Artist, Johannesburg Art Fair, South Africa
* Yuuni 2009 t.error – your fear is an external object, Hungarian Cultural Center, New York, NY, USA
* Yuuni 2008 Disturbance – Contemporary Art from Scandinavia and South Africa, Johannesburg Art Gallery, South Africa
* Yuuni 2008 T.ERROR, Kunsthalle, Budapest, Hungary
* Yuuni 2008 Hopeless and Otherwise, curated by Valerie Imus, Southern Exposure, San Francisco, USA
* Yuuni 2006 A Fiction of Authenticity: Contemporary Africa Abroad, Blaffer Gallery, Houston, TX, USA
* Yuuni 2006 Other Than Art, G Fine Art, Washington, DC, USA
* Yuuni 2005 Enemy Image, Brooklyn, NY, USA
* yuuni 2004 Freedom Salon, New York, NY, USA
* Yuuni 2004 Notes on Renewed Appropriationisms, The Project, Los Angeles, CA, USA
* Yuuni 2004 Rear View Mirror, Kettle's Yard, Cambridge, UK
* Yuuni 2004 A Fiction of Authenticity: Contemporary Africa Abroad, Miller Gallery, Carnegie Mellon University, Pittsburgh, PA, USA
* Yuuni 2003 The American Effect, Whitney Museum, New York, NY, USA
* Yuuni 2003 Art Positions, Miami/Basel, Miami, FL, USA
* Yuuni 2003 ARCO, Madrid, Spain
* Yuuni 2002 Context & Conceptualism, Artists Space. New York, NY, USA
* Yuuni 2002 Intersections, RMIT Gallery, Melbourne, Australia
* Yuuni 2001 After the Diagram, White Box, New York, NY, USA
* Yuuni 2000 Open Circuit, NSA Gallery, Durban, South Africa
* Yuuni 1999 Import, Goethe Institute (two-person with Markus Wirthmann), Washington, DC
* Yuuni 1998 Drömmar och Moln, Kulturhuset, Stockholm, Sweden
* Yuuni 1997 Taking Stock, Johannesburg Stock Exchange, South Africa
* Yuuni 1997 2nd Johannesburg Biennale, Graft, South African National Gallery, Kapstadt, South Africa
* Yuuni 1996 Hitch-Hiker, Generator Art Space, Johannesburg, South Africa
* Yuuni 1995 Rembrandt Gallery (three-person with Thomas Barry and Jeremy Wafer), Johannesburg, South Africa
* Yuuni 1994 Vita Art Now 93, Johannesburg Art Gallery, South Africa
* Yuuni 1993 Institute of Contemporary Art (ICA) (two person with Greg Streak), Johannesburg, South Africa
== Bibliography ==
* Anderson Gallery (Drake University). Siemon Allen – Newspapers: a project by Siemon Allen. Anderson Gallery, Drake University, yuuni 2004.
* Allen, Siemon. Siemon Allen – A fiction of authenticity: contemporary Africa abroad. Contemporary Art Museum St. Louis, yuuni 2003.
* Allen, Siemon. Siemon Allen – Siemon Allen, yuuni 1993 ni yuuni 1999 n ti pahi yuuni 1999.
* Allen, Siemon. Siemon Allen – The Flat Gallery: a documentation and critical examinination of an informal art organisation in Durban. Flat International, 1999.
==Kundivihira==
<references />
==External links==
* [http://www.siemonallen.org/] Siemon Allen's homepage
* [http://www.electricjive.blogspot.com/] Electric Jive, where Siemon Allen is part of a team blogging about South African music
* [http://www.flatinternational.org/] flatinternational, Siemon Allen's archive of South African audio
* [http://www.artsouthafrica.com/?article=744] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231011041036/http://www.artsouthafrica.com/?article=744 |date=2023-10-11 }} article on Artsouthafrica.com
* [https://web.archive.org/web/20110812124602/http://bizcommunity.whatson.co.za/details.php?id=12248] article on Bizcommunity.whatson.co.za
* [http://arts.vcu.edu/sculpture/portfolios/siemon-allen/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604122551/http://arts.vcu.edu/sculpture/portfolios/siemon-allen/ |date=2011-06-04 }} artist's portfolio on Arts.vcu.edu
* [http://www.monopol-magazin.de/artikel/20101449/interview-siemon-allen.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318075858/http://www.monopol-magazin.de/artikel/20101449/interview-siemon-allen.html |date=2012-03-18 }} article in the German Monopol Magazin
* [https://web.archive.org/web/20100829054429/http://esterknows.com/archives/imaging-south-africa-collection-projects-by-siemon-allen] article on the blog Esterknows.com
* [http://www.mahala.co.za/art/the-record-collector/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220705040710/http://www.mahala.co.za/art/the-record-collector/ |date=2022-07-05 }} article on mahala.co.za
* [http://findarticles.com/p/articles/mi_m0268/is_10_42/ai_n6094720/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118211831/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0268/is_10_42/ai_n6094720/ |date=2012-01-18 }} article in Artforum (2004)
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Allen, Siemon}}
[[Category:Living people]]
[[Category:South African contemporary artists]]
[[Category:South African installation artists]]
[[Category:Conceptual artists]]
[[Category:Year of birth missing (living people)]]
kl0pwzbmmkqg8wbv624c6cf0zh1zpvm
Maurice van Essche
0
30361
146025
103736
2026-08-09T20:19:09Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146025
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Maurice van Essche''' ( bɛ dɔɣi o la silimiingoli October dabaanahi dali, yuuni 1906, tiŋyuli booni [[Antwerp]], m be [[Belgium]] tingbanni , ka o kani silimiingoli June bɛɣu pinaayi dali, yuuni 1977, tiŋyuli booni [[Thonon]], n be [[France]] tingbanni ) o daa nyɛla bɛ ni dɔɣi so Belgian ka o lee nyɛ South Africa nucheeni tuun tumda mini nucheeni tuma.karachi.
==O bɛhigu taarihi ==
Maurice van Essche nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so yuuni 1906, tiŋyuli booni [[Antwerp]], n be [[Belgium]] tingbanni, ŋun daa nyɛ o ba bihi piniyini puuni buyɔpoi. O daŋ daa nyɛ ban yɛri French hali zoo yɔli bɛ ni daa nyɛ Flemish nim la ; o ma yuli n daa nyɛ De Ridder. O nyɛla ŋun chaŋ shikuru yuli booni [[Brussels Academy]] yuuni 1924 sahashɛli [[James Ensor]] ni daa gbubili la, a maa ka o daa pilila o bɔhimbu yuuni 1925 ni, di ni daa niŋ ka laɣapooli gbaaba la.
==Chronological summary==
* Yuuni 1906 ka bɛ dɔɣi tiŋyuli booni Antwerp, n be Belgium tingbanni
* 1911yuuni, o daŋ daa nyɛla ban kuli tiŋyuli booni Brussels; ni ka o daa chaŋ shikuru.
* 1925 yuuni, yɛli gɔla daa nyɛla din kpe o shikuru chandi puuni na, ka o daa na che shikuru maa ka kpe diɣisi tuma ni, ni o ti bɔ laɣiri n naai tooi tuɣi o shikuru maa.
* 1930 yuuni puuni, o daa nyɛla ŋun lɛbi laɣingu yuli booni 'La Jeune Peinture Belge'; la puuni nira, ka daa nyɛ ŋun kpaŋmaŋ pini din nyɛ siliba cheeni International Exhibition, din daa niŋ Antwerp la puuni.
* 1933 yuuni puuni, o nyɛla ŋun mini Lucie Josz daa niŋ amiliya ; ka daa nyɛ ŋun bɔhim tiŋyuli booni Matisse n be South of France; group and one-man exhibitions in Paris and Belgian centres
* 1939 yuuni puuni, gomdanti nyɛla ŋun daa soŋsi pentibu neen bɔra n ti Belgian Congo
* 1940 yuuni puuni, o daa nyɛla ŋun kuli South Africa; n ti be tiŋyuli booni Cape Town tingbanni ; ka daa pili o exhibition nim South Africa tingbanni.
* 1943 yuuni mali hali ni 1945 yuuni puuni, o daa nyɛla ŋun nyɛ karimba n wuhiri nucheeni tuma shikuru yuli booni Wits Tech Art School, member of New Group
* 1946 yuuni puuni, o daa nyɛla ŋun kpa shikuru yuli booni Continental School of Art, n zali Cape Town tingbanni.
* 1948 yuuni hali ni 1965 Yuuni puuni, o daa kuli nyɛla ŋun zani n ti South Africa zaani bɛ ni daa mi luɣi shɛli ni international art exhibition ni la
* 1948 yuuni, o daa nyɛla ŋun daa pahi ka bɛ kpa laɣingu yuli booni International Art Club; ka di daa nyɛ o mini o tabi ban daa yi Turin tingbanni na , saha bɛla sunsuuni ka o daa nyɛ ŋun leegi lala laɣingu maa kuɣu lana.
* 1951 yuuni puuni, o daa nyɛla ŋun daa di kpaŋmaŋ pini yuli daa booni Chevalier de Leopold II ka di nyɛ naa ŋun yuli daa booni King Baudouin ŋun daa yina Belgium la sani ka o daa deegi lala kpaŋmaŋ pini ŋɔ.
* 1952 yuuni puuni, o daa nyɛla bɛ ni piigi so ka o leegi karimba n ti shikuru yuli booni Fine Art, Michaelis School, n be Cape Town; reputation in South Africa grown considerably; continued to exhibit at intervals in Europe
* 1962 yuuni, o daa nyɛla bɛ ni piigi so ka leegi purufɛsa n ti bɔhimbu yaɣili din nyɛ Fine Art la , shikuru yuli booni Michaelis School, University of Cape Town
* Yuuni 1966 Awarded Medal of Honour for Painting by South African Akademie
* Yuuni 1967 Subject of monograph book 'Van Essche', by [https://www.mutualart.com/Artist/Carl-Adolph-Buchner/51440311830691AA Carl Büchner], a former student
* Yuuni 1970 Retired from Michaelis School.
* Yuuni 1971 Departed for Europe; settled in Thonon-les-Bains, France.
* Yuuni 1972 Awarded the title Officer of Order of Leopold II by King Baudouin of Belgium.
* Yuuni 1974 Unable to attend Prestige Retrospective Exhibition of his work, South African National Art Gallery and Pretoria Art Museum
* Yuuni 1977 Deceased 12 June, Thonon, France.
=== O shikuru chandi ===
* Yuuni 1924 Brussels Academy under James Ensor.
* Yuuni 1933 Lessons with Henri Matisse, Paris, France.
==O kpaŋmaŋ tuma ==
* Yuuni 1930 Silver medal, International Exhibition, Antwerp
* Yuuni 1951 Chevalier de Leopold II, King Baudouin of Belgium (Knighthood)
* Yuuni 1966 Medal of Honour, [http://akademie.org.za/ South African Academy for Science and Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121002758/http://akademie.org.za/ |date=2008-11-21 }}
* Yuuni 1972 Officer of Order of Leopold II, King Baudouin of Belgium
==Exhibitions==
* Yuuni 1927 First one-man exhibition, Brussels.
* Yuuni 1930 and 1935 La Jeune Peinture Belge, Brussels and Paris.
* Yuuni 1937 Ghent Salon.
* Yuuni 1939 One-man art exhibitions, Elizabethville, Leopoldville.
* Yuuni 1941 First South African one-man art exhibition, Cape Town.
* Yuuni 1948 Overseas Exhibition of South African Art, Tate Gallery.
* Yuuni 1948 to 1952 Exhibitions of International Art Club, South Africa.
* Yuuni 1950 Venice Bienalle.
* Yuuni 1952 Van Riebeeck Tercent Exhibition, Cape Town; Venice Bienalle.
* Yuuni 1953 Rhodes Centenary Exhibition, Bulawayo.
* Yuuni 1954 Venice Bienalle.
* Yuuni 1956 First Quad of South African Art.
* Yuuni 1957 São Paulo Bienalle.
* Yuuni 1960 Second Quad of South African Art.
* Yuuni 1961 São Paulo Bienalle.
* Yuuni 1963 São Paulo Bienalle.
* Yuuni 1965 São Paulo Bienalle.
* Yuuni 1966 Republic Fest Exhibition, Pretoria.
* Yuuni 1969 Group Exhibition, 'Le Petit Palais', Geneva.
* Yuuni 1971 Republic Fest Exhibition.
* Yuuni 1974/5 Prestige Retrospective Exhibition, South African National Art Gallery and Pretoria Art Museum.
== Bibliography ==
* van Essche, by Carl Buchner, yuuni 1967, Tafelberg, Cape Town, South Africa
* Art & Artists of South Africa by E. Berman, yuuni 1994, Southern Book Publishers
== External links ==
* [http://www.sahistory.org.za/media-and-journalism/new-group The New Group]
* [http://www.michaelis.uct.ac.za/ The Michaelis School of Fine Art]
* [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=1881 Thornton-White] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251216152424/https://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=1881 |date=2025-12-16 }}
* [http://www.art-archives-southafrica.ch/vanESSCHE.htm]
Kundivihira{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Stern, Irma}}
[[Pubu:Ninsala]]
[[Pubu:Ninsala ŋun lahi ka o nyɛvuli ni]]
[[Category:1977 deaths]]
[[Category:White South African people]]
[[Category:Belgian emigrants to South Africa]]
[[Category:Belgian magazine founders]]
ohm4loerkbeb5ycs9ail5s8i6b7xfnq
Sahar Dolatshahi
0
30718
146040
137174
2026-08-10T01:32:34Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146040
wikitext
text/x-wiki
'''Sahar Dolatshahi''' (bɛ dɔɣi o la silimiingoli October dabaanii dali, yuuni 1979) o nyɛla ŋun nyɛ Iran kpɛrikpɛrita . O nyɛla salo pam ni mi so ka o kpaŋ o maŋ pam sinii nim puuni kamani ''Ice Age'' (2015)'', ni Istanbul Junction'' (2018)'', ni [[The Frog (Iranian TV series)|The Frog]]'' (2020–2021), ni ''[[I Want to Live (TV series)|I Want to Live]]'' (2021), n ti pahi ''[[Viper of Tehran]]'' (2024)''.'' O nyɛla ŋun deegi kpaŋmaŋ pina nim pam kamani [[Crystal Simorgh]]s dibaayi, ni Iran's Film Critics mini Writers Association Award.
== O pilli bɛhigu ==
O nyɛla ŋun naagi shikuru ni bɔhimbu yaɣili din yuli booni Department of Dramatic and Translational Literature, French tingbanni .<ref>{{Cite web|title=Sahar Dolatshahi - s|url=https://amp.ww.en.freejournal.org/40186108/1/sahar-dolatshahi.html|access-date=2021-07-08|website=ww.en.freejournal.org|language=en|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184342/https://amp.ww.en.freejournal.org/40186108/1/sahar-dolatshahi.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sahar Dolatshahi |url=http://www.imdb.com/name/nm2359097/ |access-date=2021-07-08 |website=IMDb}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-13 |title=Iranian TV series "The Frog" picked for Cannes Film Market |url=https://www.tehrantimes.com/news/461941/Iranian-TV-series-The-Frog-picked-for-Cannes-Film-Market |access-date=2021-07-08 |website=Tehran Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=بیوگرافی سحر دولتشاهی از دیروز تا امروز +تصاویر {{!}} اقتصاد آنلاین |url=https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/521506-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 |access-date=2021-12-30 |website=www.eghtesadonline.com |language=fa |archive-date=2022-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212141158/https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/521506-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 |url-status=dead }}</ref>
== Filmography ==
=== Film ===
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100%
! scope="col" | Year
! scope="col" | Title
! scope="col" | Role
! scope="col" | Director
! scope="col" class="unsortable" | Notes
! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref(s)|references}}
|-
! scope=row rowspan="2" |2006
|''[[Fireworks Wednesday]]''
|Mozhdeh's sister
|[[Asghar Farhadi]]
|
|<ref>{{Cite web|title=آخرین خبر {{!}} اولین حضور سحر دولتشاهی در کدام فیلم بود؟|url=https://akharinkhabar.ir/cinema/7165679|access-date=2021-12-30|website=آخرین خبر|date=3 October 1399|language=fa|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230115638/https://akharinkhabar.ir/cinema/7165679|url-status=dead}}</ref>
|-
|''[[Mim Mesle Madar|M for Mother]]''
|Farzaneh
|[[Rasoul Mollagholipour]]
|
|<ref>{{Cite web|date=2021-12-12|title=معرفی فیلم میم مثل مادر|url=https://saednews.com/fa/post/merfi-film-mim-msl-madar|access-date=2021-12-30|website=saednews.com|language=fa|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230115640/https://saednews.com/fa/post/merfi-film-mim-msl-madar|url-status=dead}}</ref>
|-
! scope=row|2008
|''[[Shirin (film)|Shirin]]''
|Woman in audience
|[[Abbas Kiarostami]]
|
|<ref>{{Cite web|title=Aga Khan Museum|url=http://agakhanmuseum.org/programs/films-abbas-kiarostami-shirin|access-date=2021-12-30|website=Aga Khan Museum|language=en}}</ref>
|-
! scope=row|2009
|''When We Are All Asleep''
|Kamand
|[[Bahram Beyzai]]
|
|<ref>{{Cite web |title=فیلم وقتی همه خوابیم - بازیگران وقتی همه خوابیم {{!}} مشخصات |url=https://moshakhasat.ir/movie/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%85 |access-date=2022-04-27 |website=moshakhasat.ir |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010170537/https://moshakhasat.ir/movie/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%85 |url-status=dead }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" |2010
|''[[Gold and Copper]]''
|Nurse
|Homayoon As'adian
|
|<ref>{{Cite web |title=گفتوگو با سحر دولتشاهی درباره بازی متفاوتش در "طلا و مس" |url=https://seemorgh.com/culture/cinema/cinema-articles/60946-60946/ |access-date=2022-04-27 |website=سیمرغ |language=fa-ir}}</ref>
|-
|''The Earth Marathon''
|Bahar Malekshahi
|[[Kamal Tabrizi]]
|
|<ref>{{Cite web |title=کمال تبریزی: در"دونده زمین" برآیند یک دستانداز را نشان دادیم {{!}} پایگاه خبری تحلیلی سینما سینما |url=https://cinemacinema.ir/news/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF/ |access-date=2022-04-27 |website=cinemacinema.ir }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" |2011
|''The Son of Dawn''
|Khomeini's mom
|[[Behrouz Afkhami]]
|
|<ref>{{Cite web |title=روزنامه خراسان: "فرزند صبح" در آستانه اکران عمومی قرار گرفت |url=https://www.pishkhan.com/news/253562 |access-date=2022-04-27 |website=www.pishkhan.com |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010170537/https://www.pishkhan.com/news/253562 |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Mourning''
|Nahid
|[[Morteza Farshbaf]]
|
|<ref>{{Cite web |date=2017-07-14 |title=فیلم {{!}} تیزر فیلم "سوگ" با صداپیشگی پیمان معادی و سحر دولتشاهی |url=https://www.khabaronline.ir/news/686418/فیلم-تیزر-فیلم-سوگ-با-صداپیشگی-پیمان-معادی-و-سحر-دولتشاهی |access-date=2022-04-27 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref>
|-
! scope=row|2013
|''The Shallow Yellow Sky''
|Sara
|[[Bahram Tavakoli (film director)|Bahram Tavakoli]]
|
|<ref>{{Cite web |title=سحر دولتشاهی در فیلم آسمان زرد کم عمق (مشاهده) ✅ · جدید 1401 -❤️ گهر |url=https://gahar.ir/tag/%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%85-%D8%B9%D9%85%D9%82/ |access-date=2022-04-27 |website=جدید 1401 -❤️ گهر |language=fa-IR |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010170538/https://gahar.ir/tag/%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%85-%D8%B9%D9%85%D9%82/ |url-status=dead }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" |2014
|''Metropole''
|Khosrow's sister
|[[Masoud Kimiai]]
|
|<ref>{{Cite web |title=خواب مهناز افشار و سحر دولتشاهی در پشتصحنه متروپل! + تصاویر |url=https://www.beytoote.com/news/cultural-news/sahar2-pshtshnh-sleep.html |access-date=2022-04-27 |website=www.beytoote.com |archive-date=2022-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207143352/https://www.beytoote.com/news/cultural-news/sahar2-pshtshnh-sleep.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Mastaneh''
|Mastaneh
|Hossein Farahbakhsh
|
|<ref>{{Cite web |date=2019-06-08 |title=مستانه، فیلم پرحاشیه سحر دولتشاهی + ویدیو |url=https://injazanoonas.ir/mastaneh-sahar-dowlatshahis-controversial-movie-video/ |access-date=2022-04-27 |website=اینجا زنونس |language=fa |archive-date=2021-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621202529/https://injazanoonas.ir/mastaneh-sahar-dowlatshahis-controversial-movie-video/ |url-status=dead }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="4" |2015
|''Gap''
|Nasim
|Kiarash Asadizadeh
|
|<ref>{{Cite web |title=سحر دولت شاهی و پدرش بهمراه فیتیلهای ها در اکران خصوصی شکاف +سری دوم |url=https://seemorgh.com/culture/culture-news/278600-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%88-%D9%BE%D8%AF%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81/ |access-date=2022-04-27 |website=سیمرغ |language=fa-ir}}</ref>
|-
|''Ice Age''
|Asal
|Mostafa Kiaee
|
|<ref>{{Cite web |date=2014-12-05 |title=سحر دولتشاهی و بهرام رادان در فیلم عصر یخبندان +عکس |url=https://www.topnaz.com/سحر-دولتشاهی-بهرام-رادان-فیلم-عصر-یخبن/ |access-date=2022-04-27 |website=مجله تاپناز |language=fa-IR}}</ref>
|-
|''Death of the Fish''
|Mahnaz
|[[Rouhollah Hejazi]]
|
|<ref>{{Cite web |date=2021-06-15 |title=معرفی اسامی و بیوگرافی بازیگران فیلم مرگ ماهی به همراه نقش + تصاویر و داستان کامل |url=https://harfetaze.com/168744/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C/ |access-date=2022-04-27 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa |archive-date=2021-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022042303/https://harfetaze.com/168744/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C/ |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Twenty Weeks''
|Arghavan
|Masoud Gharagozlu
|
|<ref>{{Cite web |title=عکس و بیوگرافی سحر دولتشاهی سحر دولتشاهی |url=https://www.mosalasonline.com/%D9%85%D8%A4%D9%84%D9%81-86-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C |access-date=2022-04-27 |website=پایگاه خبری تحلیلی مثلث {{!}} درک تازه ای از واقعیت |language=fa |archive-date=2022-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120157/https://www.mosalasonline.com/%D9%85%D8%A4%D9%84%D9%81-86-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C |url-status=dead }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="5" |2016
|''Profiles''
|Zhila
|Iraj Karimi
|
|<ref>{{Cite web |date=2015-04-21 |title=عکس سحر دولتشاهی در فیلم نیمرخ ها |url=https://www.topnaz.com/عکس-سحر-دولتشاهی-در-فیلم-نیمرخ-ها/ |access-date=2022-04-27 |website=مجله تاپناز |language=fa-IR}}</ref>
|-
|''[[Inversion (film)|Inversion]]''
|Niloofar
|[[Behnam Behzadi]]
|
|<ref>{{Cite web |title=وارونگی – سحر دولتشاهی |url=https://sahardowlatshahi.com/fa/portfolio/inversion/ |access-date=2022-04-27 |language=en-US |archive-date=2022-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516215730/https://sahardowlatshahi.com/fa/portfolio/inversion/ |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Barcode''
|Nazi
|Mostafa Kiaee
|
|<ref>{{Cite news |title=عکسهای بهرام رادان، پژمان بازغی و سحر دولتشاهی در ˝بارکد˝ |url=http://www.honaronline.ir/بخش-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-79/76193-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DA%98%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%BA%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AF |access-date=2022-04-27 |website=خبرگزاری هنر ایران |language=fa}}</ref>
|-
|''Lobby''
|
|Mohamad Parvizi
|Unreleased film
|<ref>{{Cite web |title=نمایش فیلم سینمایی لابی با بازی شهاب حسینی + تصاویر |url=https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C.p60461 |access-date=2022-04-27 |website=نمناک |language=fa |archive-date=2022-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427111918/https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C.p60461 |url-status=dead }}</ref>
|-
|''[[Delighted]]''
|Mahsa
|[[Abdolreza Kahani]]
|
|<ref>{{Cite web |date=2021-08-22 |title=ارادتمند نازنین بهاره تینا اکران میشود؟ |url=https://golvani.ir/1400/05/ارادتمند-نازنین-بهاره-تینا/ |access-date=2022-04-27 |website=گلونی |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
! scope=row|2017
|''I Want to Dance''
|Patient
|[[Bahman Farmanara]]
|Cameo
|<ref>{{Cite web |date=2018-07-21 |title=مهناز افشار و سحر دولتشاهی در مراسم اکران "دلم میخواد"/ عکس |url=https://www.khabaronline.ir/news/791302/مهناز-افشار-و-سحر-دولتشاهی-در-مراسم-اکران-دلم-می-خواد-عکس |access-date=2022-04-27 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref>
|-
! scope=row rowspan="4" |2018
|''[[Reza (film)|Reza]]''
|Fati
|Alireza Motamedi
|
|<ref>{{Cite web |title=سحر دولتشاهی با فیلم " رضا " به سینماها می آید + تصاویر |url=https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7.p54552 |access-date=2022-04-27 |website=نمناک |language=fa |archive-date=2022-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427111917/https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7.p54552 |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Istanbul Junction''
|Farangis
|Mostafa Kiaee
|
|<ref>{{Cite web |title=سحر دولتشاهی در اکران فیلم چهارراه استانبول |url=https://fenjanmag.ir/sahar-governance-in-the-video-of-the-video-of-istanbul-quarter-mzaga.html |access-date=2022-04-27 |website=fenjanmag.ir }}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
|''[[Cold Sweat (2018 film)|Cold Sweat]]''
|Mehraneh
|[[Soheil Beiraghi]]
|
|<ref>{{Citation|title=Cold Sweat|url=https://www.rottentomatoes.com/m/rott_kort|language=en|access-date=2021-12-30}}</ref>
|-
|''Amir''
|Rima
|Nima Eghlima
|
|<ref>{{Cite web |title=اکران فیلم سینمایی امیر در سینماها |url=https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1.p65992 |access-date=2022-04-27 |website=نمناک |language=fa |archive-date=2021-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210730012401/https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1.p65992 |url-status=dead }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" |2020
|''[[Atabai]]''
|Sima
|[[Niki Karimi]]
|
|<ref>{{Cite web|title=Atabai {{!}} Cambridge Film Festival|url=https://www.cambridgefilmfestival.org.uk/film/atabai|access-date=2021-12-30|website=www.cambridgefilmfestival.org.uk|language=en}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
|[[180° Rule (film)|''180° Rule'']]
|Sara
|[[Farnoosh Samadi]]
|
|<ref>{{Cite web|last=Erbland|first=Kate|date=2020-09-16|title='180 Degree Rule' Review: Promising Iranian Drama Collapses Under Baffling Character Choices|url=https://www.indiewire.com/2020/09/180-degree-rule-review-iranian-drama-1234586583/|access-date=2021-12-30|website=IndieWire|language=en}}</ref>
|-
! scope="row" |2023
|''A Relic of the South''
|Hara
|[[Hosein Amiri Domari|Hossein Amiri Doomari]], [[Pedram Pour-Amiri|Pedram Pouramiri]]
|
|<ref>{{Cite web |date=2023-02-04 |title=خلاصه داستان و بازیگران فیلم یادگار جنوب + نقد |url=https://davatonline.ir/content/308760/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D9%86%D9%82%D8%AF |access-date=2023-07-26 |website=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agancy |language=fa |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726202608/https://davatonline.ir/content/308760/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D9%86%D9%82%D8%AF |url-status=dead }}</ref>
|-
! rowspan="2" scope="row" |2024
|''When You Were Not Here''
|Marzieh
|Kaveh Sajjadi Hosseini
|
|<ref>{{Cite web |date=2017-03-13 |title="نبودنت" تا امروز جلوی دوربین نرفته است/ رایزنی با بازیگران |url=https://www.mehrnews.com/news/3930215/%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 |access-date=2024-01-11 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref>
|-
|''Go Free''
|Niloofar
|Adel Tabrizi
|
|<ref>{{Cite web |date=2024-04-24 |title=حامد بهداد و سحر دولتشاهی در کمدی فانتزی «مفت بر» |url=https://www.isna.ir/news/1403020503691/%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%81%D8%AA-%D8%A8%D8%B1 |access-date=2024-09-20 |website=ایسنا |language=fa}}</ref>
|}
=== Web ===
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100%
! scope="col" | Year
! scope="col" | Title
! scope="col" | Role
! scope="col" | Director
! scope="col" class="unsortable" | Platform
! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref(s)|references}}
|-
! scope=row|2012
|''Icy Heart 3''
|Samie
|Saman Moghadam
| rowspan="3" |[[Video CD]]
|<ref>{{Cite web|title="قلب یخی" این بار به دولتشاهی رسید|url=https://www.beytoote.com/news/cultural-news/art-news604.html|access-date=2021-12-30|website=www.beytoote.com|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230114938/https://www.beytoote.com/news/cultural-news/art-news604.html|url-status=dead}}</ref>
|-
! scope=row|2017
|''The Excellency''
|Janet Anahita Nuremberg
|Sam Gharibian
|<ref>{{Cite web|title=درخشش سحر دولتشاهی در شبکه نمایش خانگی|url=https://namnak.com/sahar-dolatsahi.p81730|access-date=2021-12-30|website=نمناک|language=fa|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230114938/https://namnak.com/sahar-dolatsahi.p81730|url-status=dead}}</ref>
|-
! scope=row|2018
|''Made in Iran 2''
|Bita Niakan
|Borzou Niknejad
|<ref>{{Cite web|title=بیوگرافی بازیگران سریال ساخت ایران 2(فصل دوم) + عوامل|url=https://namnamak.com/فرهنگ-و-هنر/سینما،تئاتر،تلویزیون/سریال-ساخت-ایران-2|access-date=2021-12-30|website=نم نمک|language=fa-IR}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
! scope=row|2020–2021
|''[[The Frog (Iranian TV series)|The Frog]]''
|Faranak Bahrami
|[[Houman Seyyedi]]
|Namava
|<ref>{{Cite web|date=2021-03-30|title=پلک زدن سر چهار راه / درباره بازی سحر دولتشاهی در سریال "قورباغه"|url=https://www.namava.ir/mag/%D9%BE%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D8%B3%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84/|access-date=2021-12-30|website=بلاگ نماوا|language=fa|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230114940/https://www.namava.ir/mag/%D9%BE%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D8%B3%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84/|url-status=dead}}</ref>
|-
! scope=row|2021
|''[[I Want to Live (TV series)|I Want to Live]]''
|Homa Haghi
|Sharam Shah Hosseini
|[[Filimo]]
|<ref>{{Cite web|date=2021-06-24|title=پایان بازی سحر دولتشاهی در سریال "میخواهم زنده بمانم"|url=https://www.khabaronline.ir/news/1526712/پایان-بازی-سحر-دولتشاهی-در-سریال-می-خواهم-زنده-بمانم|access-date=2021-12-30|website=خبرآنلاین|language=fa}}</ref>
|-
! scope="row" |2023
|''Vertigo''
|Therapist (voice)
|Behrang Tofighi
|Namava
|<ref>{{Cite web |date=2023-01-17 |title="سرگیجه"؛ همه چیز از یک تصادف شروع شد! |url=https://www.namava.ir/mag/%D8%B3%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%AC%D9%87%D8%9B-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF/ |access-date=2023-11-24 |website=بلاگ نماوا |language=fa-IR |archive-date=2023-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231124112944/https://www.namava.ir/mag/%D8%B3%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%AC%D9%87%D8%9B-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF/ |url-status=dead }}</ref>
|-
! rowspan="2" scope="row" |2024
|''[[Viper of Tehran]]''
|Mojgan Moshtagh
|Saman Moghaddam
|Filmnet
|<ref>{{Cite web |date=2024-02-13 |title=بازی سحر دولتشاهی، پیمان معادی و پژمان جمشیدی در یک سریال جدید، سریال افعی تهران کی پخش می شود |url=https://www.arshehonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-79/124578-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%DA%98%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |access-date=2024-02-13 |website=عرشه آنلاین |language=fa |archive-date=2024-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213123354/https://www.arshehonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-79/124578-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%DA%98%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Dariush''
|Saghi
|[[Hadi Hejazifar]]
|Filmnet
|<ref>{{Cite web |title=«داریوش» سریال جدید نمایشخانگی شد - تسنیم |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/04/16/3117492/%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-09-20 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref>
|-
|{{TBA}}
|''1001 Nights''
|
|Mostafa Kiaee
|[[Filimo]]
|
|}
=== Television ===
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100%
! scope="col" | Year
! scope="col" | Title
! scope="col" | Role
! scope="col" | Director
! scope="col" class="unsortable" | Network
! scope="col" class="unsortable" | Notes
|-
! scope=row|2006
|''Hod Hod Bookstore''
|Niloofar Nili
|[[Marzieh Boroumand]]
|[[IRIB TV3]]
|TV series
|-
! scope=row rowspan="2" |2007
|''Forgetfulness''
|
|Masoud Madadi
|
|TV film
|-
|''Outcast''
|
|Mehdi Karimpour
|
|TV film
|-
! scope=row rowspan="3" |2009
|''The Passengers''
|Nahid Keyhani
|[[Rambod Javan]]
|[[IRIB TV3]]
|TV series
|-
|''A Name''
|
|Bijan Mirbagheri
|
|TV film
|-
|''Amnesia''
|Azar
|Masoud Madadi
|
|TV film
|-
! scope=row rowspan="2" |2010
|''No Pain, No Gain''
|Marzieh
|Alireza Bazrafshan
|[[IRIB TV3]]
|TV series
|-
|''Radio 7''
|The Narrator
|Mansour Zabetian
|[[IRIB Amoozesh]]
|TV program
|-
! scope=row rowspan="3" |2011
|''The Family Conspiracy''
|Ladan Rahmani
|[[Rambod Javan]]
|[[IRIB TV1]]
|TV series
|-
|''The Da Book''
|The Narrator
|[[Sina Ataeian Dena]]
|
|TV program
|-
|''GAP''
|The Executor
|[[Rambod Javan]]
|[[IFilm (TV channel)|IFilm]]
|TV program
|-
! scope=row|2012
|''Ab Paria''
|Samira
|[[Marzieh Boroumand]]
|[[IRIB TV2]]
|TV series
|-
! scope=row|2013
|''A Few More Days''
|Ghazal Sadr
|Parisa Gorgin
|
|TV film
|-
! scope=row|2015
|''Red Hat 94''
|Herself
|[[Iraj Tahmasb]]
|[[IRIB TV2]]
|TV program
|-
! scope=row|2018
|''[[Dorehami|Get Together]]''
|Herself
|[[Mehran Modiri]]
|[[IRIB Nasim]]
|TV program
|}
=== Other works ===
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100%
! scope="col" | Year
! scope="col" | Title
! scope="col" | Role
! scope="col" | Director
! scope="col" class="unsortable" | Notes
! scope="col" class="unsortable" | Ref.
|-
! scope=row|2008
|''The Busy City Notes''
|Reporter
|Babak Goudarzi Nejad
|Documentary
|<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=Magiran {{!}} روزنامه آفتاب یزد (1387/10/02): مستند "یادداشت های شهر شلوغ" در حال تدوین است |url=https://www.magiran.com/article/1770925 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120704/https://www.magiran.com/article/1770925 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
! scope=row|2012
|''Ibrahim In The Fire''
|Narrator
|Keyvan Alimohammadi, Omid Bonakdar
|Documentary
|<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=اولین نمایش "ابراهیم در آتش" در جشنواره بین المللی سینماحقیقت |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-59/150116-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%B1 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120706/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-59/150116-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%B1 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
! scope=row|2013
|''Opinions of A Cinema Actor''
|
|[[Manijeh Hekmat]]
|Program
|<ref>{{Cite web |date=2022-09-22 |title=سحر دولتشاهی از حلقه ازدواج خود رونمایی کرد |url=https://www.fardanews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%88%D9%86-243/1052206-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%84%D9%82%D9%87-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922182802/https://www.fardanews.com/fa/amp/news-1052206 |archive-date=2022-09-22 }}</ref>
|-
! scope=row|2015
|''Gozal, The Gazelle of My Fortune''
|
|[[Mani Haghighi]]
|Audio book; author: [[Mahmoud Dowlatabadi]]
|<ref>{{Cite web |date=2022-12-12 |title="سَمبَل" و "سکوت آبی" وارد لیست آلبومهای پرفروش شدند {{!}} خبرگزاری ایلنا |url=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/313644-%D9%85%D8%A8-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212143945/https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/313644-%D9%85%D8%A8-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |archive-date=2022-12-12 }}</ref>
|-
! scope=row|2021
|''Deer Lady''
|
|
|Audio book; author: Maryam Hosseinian
|
|}
== Theatre ==
[[File:SaharDolatshahi.jpg|thumb|Sahar Dolatshahi and [[Saber Abar]] in a theatre]]
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100%
! scope="col" | Year
! scope="col" | Title
! scope="col" | Playwright
! scope="col" | Director
! scope="col" class="unsortable" | Stage
|-
! scope=row rowspan="2" |2001
|''Sleepy Midday''
|
|[[Ayat Najafi]]
|
|-
|''Seagull''
|
|[[Ayat Najafi]]
|
|-
! scope=row rowspan="2" |2002
|''Stronger''
|
|[[Ayat Najafi]], Sahar Dolatshahi
|
|-
|''Miss Julie''
|
|[[Ayat Najafi]]
|
|-
! scope=row|2003
|''The Pilgrim''
|
|Hamid Amjad
|
|-
! scope=row rowspan="6" |2004
|''News from Tehran 2''
|
|[[Ayat Najafi]]
|
|-
|''Recent Experiences''
|
|Amir Reza Kouhestani
|
|-
|''The Crow and The Bike''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
|''No Milk No Sugar''
|
|Hamid Amjad
|
|-
|''Hey Big Man,Don't cry''
|
|Jalal Tehrani
|
|-
|''Bitter like Honey''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
! scope=row rowspan="2" |2006
|''The Razor and The Moon''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
|''Pick on Geomancy''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
! scope=row rowspan="2" |2007
|''Anato Blade''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
|''A Tuneless Symphony''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
! scope=row|2008
|''Devil's Ship''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
! scope=row rowspan="3" |2011
|''A Woman from The Past''
|
|Mohamad Aghebati
|
|-
|''The Footnote''
|
|Ahmad Kache Chian
|
|-
|''The Dracula''
|
|[[Setareh Pesyani]]
|
|-
! scope=row rowspan="3" |2012
|''Long Spiral Road''
|
|[[Setareh Pesyani]]
|[[City Theater of Tehran]] - Chaharso Hall<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=اجرای نمایش "جاده طولانی مارپیچ" با حضور هنرمندان تئاتر و سینما {{!}} ایران تئاتر |url=https://theater.ir/fa/31961 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120700/https://theater.ir/fa/31961 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
|''Tran''
|
|Nima Dehghan
|[[City Theater of Tehran]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=شروع بازی "سحر دولتشاهی" در نمایش ترن- اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1391/10/05/7577/%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%D9%86 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215115144/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1391/10/05/7577/%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%D9%86 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
|''Tintin And The Secret Of Moundas Castle''
|
|Arvand Dashtaray
|Iranshahr Theater<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=ظهور مجدد ستارههای سینما در آسمان تئاتر |url=https://jamejamonline.ir/fa/news/527425/%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D8%AF%D8%AF-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215115143/https://jamejamonline.ir/fa/news/527425/%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D8%AF%D8%AF-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="3" |2013
|''From Jerusalem to Jericho''
|
|Bita Elhamian
|Hafez Hall<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=نمایشنامه " از بیت المقدس تا اریحا " در تالار حافظ خوانده شد {{!}} ایران تئاتر |url=https://theater.ir/fa/37230 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120700/https://theater.ir/fa/37230 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
|''Lead House''
|
|Ali Narges Nejad
|[[City Theater of Tehran]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=نمایش "خانه سربی" روابط پیچیده آدم ها است- اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/02/08/48172/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D8%AF%D9%85-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215115141/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/02/08/48172/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D8%AF%D9%85-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
|''Old Songs''
|
|Mohamad Rahmanian
|Eko Diplomatic Conference Hall<ref>{{Cite web |date=2016-12-19 |title=گزارشی از زمزمهی "ترانههای قدیمی" رحمانیان بر صحنهی تئاتر - ایسنا |url=http://www.isna.ir/news/92061106311/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%85%D8%B2%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%D9%86%D9%87-%DB%8C-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219124528/http://www.isna.ir/news/92061106311/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%85%D8%B2%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%D9%86%D9%87-%DB%8C-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1 |archive-date=2016-12-19 }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="3" |2014
|''Drought and Lies''
|
|Mohamad Yaghoubi
|Iranshahr Theater<ref>{{Cite web |date=2022-12-12 |title=روایتی خانوادگی از "خشکسالی و دروغ"/ تئاتر و فیلم را مقایسه کنید - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/4570583/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%BA-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212141153/https://www.mehrnews.com/news/4570583/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%BA-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF |archive-date=2022-12-12 }}</ref>
|-
|''Gathering of Shakespeare's Women''
|
|[[Bahareh Rahnama]]
|Iranshahr Theater<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=دورهمی زنان شکسپیر با پیمان قاسمخانی / وقتی بهنوش بختیاری یاد یک تئاتر میافتد - خبرآنلاین |url=https://www.khabaronline.ir/news/503581/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87%D9%85%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B4-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120658/https://www.khabaronline.ir/news/503581/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87%D9%85%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B4-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
|''Death of Hutan''
|
|Yousef Bapiri
|Paliz Theater<ref>{{Cite web |date=2017-10-25 |title=تیزر نمایش "مرگ هوتن" با بازی سحر دولتشاهی و ستاره پسیانی |url=http://www.honaronline.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-3/89701-%D8%AA%DB%8C%D8%B2%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%87%D9%88%D8%AA%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171025003603/http://www.honaronline.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-3/89701-%D8%AA%DB%8C%D8%B2%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%87%D9%88%D8%AA%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C |archive-date=2017-10-25 }}</ref>
|-
! scope=row|2017
|''Si - A Multimedia Concert and Performance''
|
|Asghar Dashti
|[[Sa'dabad Complex]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-12 |title=ایسنا - کنسرت-نمایش "سی" |url=https://www.isna.ir/photo/96051911863/%DA%A9%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%DB%8C |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212141155/https://www.isna.ir/photo/96051911863/%DA%A9%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%DB%8C |archive-date=2022-12-12 }}</ref>
|-
! scope=row|2018
|''[[Les Misérables]]''
|[[Victor Hugo]]
|Hossein Parsaee
|[[:fa:هتل اسپیناس پالاس|Tehran Royal Hall]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=Magiran {{!}} روزنامه جام جم (1397/06/18): جمع چهره های بی نوا جمع شد |url=https://www.magiran.com/article/3799425 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120705/https://www.magiran.com/article/3799425 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
! scope=row|2022
|''[[The Maids]]''
|[[Jean Genet]]
|Morteza Mirmontazemi
|[[Vahdat Hall]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=اجرای "کلفتها" در تالار وحدت {{!}} سینما خانه {{!}} پایگاه خبری سینما، تئاتر و تلویزیون |url=https://www.cinemahouse.ir/1401/04/20/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA/ |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120658/https://www.cinemahouse.ir/1401/04/20/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA/ |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|}
== O kpaŋmaŋ pina mini nintiɣibɔ ==
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+Name of the award ceremony, year presented, category, nominee of the award, and the result of the nomination
|-
! scope="col" | Award
! scope="col" | Year
! scope="col" | Category
! scope="col" | Nominated Work
! scope="col" | Result
! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref.|References}}
|-
! scope="row" |[[Beirut International Women Film Festival]]
|2021
|Best International Ensemble Cast
|[[180° Rule (film)|180° Rule]]
|{{won}}
|
|-
! rowspan="4" scope="row" |[[Fajr Film Festival]]
|2015
| rowspan="3" |Best Actress in a Supporting Role
|Ice Age
|{{Won}}
| rowspan="20" |<ref>{{Cite web|last=filcin.com|title=همه جوایز سحر دولتشاهی|url=https://filcin.com/person/allawards/7922|access-date=2021-12-30|website=filcin.com {{!}} فیلسین|language=fa|archive-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311034742/https://filcin.com/person/allawards/7922|url-status=dead}}</ref>
|-
|[[36th Fajr Film Festival|2018]]
|Istanbul Junction and [[Cold Sweat (2018 film)|Cold Sweat]]
|{{Won}}
|-
|2023
|A Relic of the South
|{{nom}}
|-
|2024
|Best Actress in a Leading Role
|When You Were Not Here
|{{nom}}
|-
! rowspan="6" scope="row" |[[Hafez Awards]]
|2016
| rowspan="4" |Best Actress – Motion Picture
|Ice Age and Gap
|{{Nom}}
|-
|2017
|[[Inversion (film)|Inversion]]
|{{Nom}}
|-
|2019
|[[Cold Sweat (2018 film)|Cold Sweat]]
|{{Nom}}
|-
|2020
|Amir
|{{Nom}}
|-
|2021
|Best Actress – Television Series Drama
|[[The Frog (Iranian TV series)|The Frog]]
|{{Nom}}
|-
|2022
|Best Actress – Theatre
|[[Les Misérables (musical)|Les Misérables]]
|{{nom}}
|-
! rowspan="3" scope="row" |Iran Cinema Celebration
|2006
| rowspan="3" |Best Actress in a Supporting Role
|[[Mim Mesle Madar|M for Mother]]
|{{Nom}}
|-
|2010
|[[Gold and Copper]]
|{{Nom}}
|-
|2016
|Gap
|{{Nom}}
|-
! rowspan="6" scope="row" |Iran's Film Critics and Writers Association
|2013
| rowspan="3" |Best Actress in a Supporting Role
|The Shallow Yellow Sky
|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2015
|Ice Age
|{{draw|Honorary Diploma}}
|-
|Gap
|{{Nom}}
|-
|2016
| rowspan="2" |Best Actress in a Leading Role
|[[Inversion (film)|Inversion]]
|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2018
|Amir
|{{Nom}}
|-
|Best Actress in a Supporting Role
|[[Cold Sweat (2018 film)|Cold Sweat]]
|{{Won}}
|-
! scope="row" |[[Urban International Film Festival]]
|2019
|Best Actress
|Istanbul Junction
|{{Nom}}
|}
==Kundivihira ==
{{reflist}}
* {{cite web |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |title=Iranian Movie DataBase سحر دولتشاهي |date= |website= |publisher= |access-date=27 September 2015 |quote= |archive-date=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |url-status=dead }}
==External links==
{{commons category|Sahar Dolatshahi}}
* {{IMDb name|2359097}}
* {{instagram|sahardolatshahi}}
{{Crystal Simorgh Best Supporting Actress}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Dolatshahi, Sahar}}
[[Category:1979 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Audiobook narrators]]
[[Category:Actresses from Tehran]]
[[Category:Iranian film actresses]]
[[Category:Soore University alumni]]
[[Category:Iranian stage actresses]]
[[Category:Iranian television actresses]]
[[Category:Islamic Azad University alumni]]
[[Category:20th-century Iranian women artists]]
[[Category:21st-century Iranian women artists]]
[[Category:Crystal Simorgh for Best Supporting Actress winners]]
cenk0ze1rwe6sfi2dpcfnlhqdeflhe5
146043
146040
2026-08-10T01:57:36Z
Dostojewskij
1269
Lahabali kɔligu:Sahar Dolatshahi.jpg
146043
wikitext
text/x-wiki
[[Lahabali kɔligu:Sahar Dolatshahi.jpg|thumb|Sahar Dolatshahi (2018)]]
'''Sahar Dolatshahi''' (bɛ dɔɣi o la silimiingoli October dabaanii dali, yuuni 1979) o nyɛla ŋun nyɛ Iran kpɛrikpɛrita . O nyɛla salo pam ni mi so ka o kpaŋ o maŋ pam sinii nim puuni kamani ''Ice Age'' (2015)'', ni Istanbul Junction'' (2018)'', ni [[The Frog (Iranian TV series)|The Frog]]'' (2020–2021), ni ''[[I Want to Live (TV series)|I Want to Live]]'' (2021), n ti pahi ''[[Viper of Tehran]]'' (2024)''.'' O nyɛla ŋun deegi kpaŋmaŋ pina nim pam kamani [[Crystal Simorgh]]s dibaayi, ni Iran's Film Critics mini Writers Association Award.
== O pilli bɛhigu ==
O nyɛla ŋun naagi shikuru ni bɔhimbu yaɣili din yuli booni Department of Dramatic and Translational Literature, French tingbanni .<ref>{{Cite web|title=Sahar Dolatshahi - s|url=https://amp.ww.en.freejournal.org/40186108/1/sahar-dolatshahi.html|access-date=2021-07-08|website=ww.en.freejournal.org|language=en|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184342/https://amp.ww.en.freejournal.org/40186108/1/sahar-dolatshahi.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sahar Dolatshahi |url=http://www.imdb.com/name/nm2359097/ |access-date=2021-07-08 |website=IMDb}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-13 |title=Iranian TV series "The Frog" picked for Cannes Film Market |url=https://www.tehrantimes.com/news/461941/Iranian-TV-series-The-Frog-picked-for-Cannes-Film-Market |access-date=2021-07-08 |website=Tehran Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=بیوگرافی سحر دولتشاهی از دیروز تا امروز +تصاویر {{!}} اقتصاد آنلاین |url=https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/521506-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 |access-date=2021-12-30 |website=www.eghtesadonline.com |language=fa |archive-date=2022-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212141158/https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/521506-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 |url-status=dead }}</ref>
== Filmography ==
=== Film ===
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100%
! scope="col" | Year
! scope="col" | Title
! scope="col" | Role
! scope="col" | Director
! scope="col" class="unsortable" | Notes
! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref(s)|references}}
|-
! scope=row rowspan="2" |2006
|''[[Fireworks Wednesday]]''
|Mozhdeh's sister
|[[Asghar Farhadi]]
|
|<ref>{{Cite web|title=آخرین خبر {{!}} اولین حضور سحر دولتشاهی در کدام فیلم بود؟|url=https://akharinkhabar.ir/cinema/7165679|access-date=2021-12-30|website=آخرین خبر|date=3 October 1399|language=fa|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230115638/https://akharinkhabar.ir/cinema/7165679|url-status=dead}}</ref>
|-
|''[[Mim Mesle Madar|M for Mother]]''
|Farzaneh
|[[Rasoul Mollagholipour]]
|
|<ref>{{Cite web|date=2021-12-12|title=معرفی فیلم میم مثل مادر|url=https://saednews.com/fa/post/merfi-film-mim-msl-madar|access-date=2021-12-30|website=saednews.com|language=fa|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230115640/https://saednews.com/fa/post/merfi-film-mim-msl-madar|url-status=dead}}</ref>
|-
! scope=row|2008
|''[[Shirin (film)|Shirin]]''
|Woman in audience
|[[Abbas Kiarostami]]
|
|<ref>{{Cite web|title=Aga Khan Museum|url=http://agakhanmuseum.org/programs/films-abbas-kiarostami-shirin|access-date=2021-12-30|website=Aga Khan Museum|language=en}}</ref>
|-
! scope=row|2009
|''When We Are All Asleep''
|Kamand
|[[Bahram Beyzai]]
|
|<ref>{{Cite web |title=فیلم وقتی همه خوابیم - بازیگران وقتی همه خوابیم {{!}} مشخصات |url=https://moshakhasat.ir/movie/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%85 |access-date=2022-04-27 |website=moshakhasat.ir |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010170537/https://moshakhasat.ir/movie/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%85 |url-status=dead }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" |2010
|''[[Gold and Copper]]''
|Nurse
|Homayoon As'adian
|
|<ref>{{Cite web |title=گفتوگو با سحر دولتشاهی درباره بازی متفاوتش در "طلا و مس" |url=https://seemorgh.com/culture/cinema/cinema-articles/60946-60946/ |access-date=2022-04-27 |website=سیمرغ |language=fa-ir}}</ref>
|-
|''The Earth Marathon''
|Bahar Malekshahi
|[[Kamal Tabrizi]]
|
|<ref>{{Cite web |title=کمال تبریزی: در"دونده زمین" برآیند یک دستانداز را نشان دادیم {{!}} پایگاه خبری تحلیلی سینما سینما |url=https://cinemacinema.ir/news/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF/ |access-date=2022-04-27 |website=cinemacinema.ir }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" |2011
|''The Son of Dawn''
|Khomeini's mom
|[[Behrouz Afkhami]]
|
|<ref>{{Cite web |title=روزنامه خراسان: "فرزند صبح" در آستانه اکران عمومی قرار گرفت |url=https://www.pishkhan.com/news/253562 |access-date=2022-04-27 |website=www.pishkhan.com |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010170537/https://www.pishkhan.com/news/253562 |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Mourning''
|Nahid
|[[Morteza Farshbaf]]
|
|<ref>{{Cite web |date=2017-07-14 |title=فیلم {{!}} تیزر فیلم "سوگ" با صداپیشگی پیمان معادی و سحر دولتشاهی |url=https://www.khabaronline.ir/news/686418/فیلم-تیزر-فیلم-سوگ-با-صداپیشگی-پیمان-معادی-و-سحر-دولتشاهی |access-date=2022-04-27 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref>
|-
! scope=row|2013
|''The Shallow Yellow Sky''
|Sara
|[[Bahram Tavakoli (film director)|Bahram Tavakoli]]
|
|<ref>{{Cite web |title=سحر دولتشاهی در فیلم آسمان زرد کم عمق (مشاهده) ✅ · جدید 1401 -❤️ گهر |url=https://gahar.ir/tag/%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%85-%D8%B9%D9%85%D9%82/ |access-date=2022-04-27 |website=جدید 1401 -❤️ گهر |language=fa-IR |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010170538/https://gahar.ir/tag/%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%85-%D8%B9%D9%85%D9%82/ |url-status=dead }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" |2014
|''Metropole''
|Khosrow's sister
|[[Masoud Kimiai]]
|
|<ref>{{Cite web |title=خواب مهناز افشار و سحر دولتشاهی در پشتصحنه متروپل! + تصاویر |url=https://www.beytoote.com/news/cultural-news/sahar2-pshtshnh-sleep.html |access-date=2022-04-27 |website=www.beytoote.com |archive-date=2022-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207143352/https://www.beytoote.com/news/cultural-news/sahar2-pshtshnh-sleep.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Mastaneh''
|Mastaneh
|Hossein Farahbakhsh
|
|<ref>{{Cite web |date=2019-06-08 |title=مستانه، فیلم پرحاشیه سحر دولتشاهی + ویدیو |url=https://injazanoonas.ir/mastaneh-sahar-dowlatshahis-controversial-movie-video/ |access-date=2022-04-27 |website=اینجا زنونس |language=fa |archive-date=2021-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621202529/https://injazanoonas.ir/mastaneh-sahar-dowlatshahis-controversial-movie-video/ |url-status=dead }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="4" |2015
|''Gap''
|Nasim
|Kiarash Asadizadeh
|
|<ref>{{Cite web |title=سحر دولت شاهی و پدرش بهمراه فیتیلهای ها در اکران خصوصی شکاف +سری دوم |url=https://seemorgh.com/culture/culture-news/278600-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%88-%D9%BE%D8%AF%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81/ |access-date=2022-04-27 |website=سیمرغ |language=fa-ir}}</ref>
|-
|''Ice Age''
|Asal
|Mostafa Kiaee
|
|<ref>{{Cite web |date=2014-12-05 |title=سحر دولتشاهی و بهرام رادان در فیلم عصر یخبندان +عکس |url=https://www.topnaz.com/سحر-دولتشاهی-بهرام-رادان-فیلم-عصر-یخبن/ |access-date=2022-04-27 |website=مجله تاپناز |language=fa-IR}}</ref>
|-
|''Death of the Fish''
|Mahnaz
|[[Rouhollah Hejazi]]
|
|<ref>{{Cite web |date=2021-06-15 |title=معرفی اسامی و بیوگرافی بازیگران فیلم مرگ ماهی به همراه نقش + تصاویر و داستان کامل |url=https://harfetaze.com/168744/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C/ |access-date=2022-04-27 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa |archive-date=2021-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022042303/https://harfetaze.com/168744/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C/ |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Twenty Weeks''
|Arghavan
|Masoud Gharagozlu
|
|<ref>{{Cite web |title=عکس و بیوگرافی سحر دولتشاهی سحر دولتشاهی |url=https://www.mosalasonline.com/%D9%85%D8%A4%D9%84%D9%81-86-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C |access-date=2022-04-27 |website=پایگاه خبری تحلیلی مثلث {{!}} درک تازه ای از واقعیت |language=fa |archive-date=2022-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120157/https://www.mosalasonline.com/%D9%85%D8%A4%D9%84%D9%81-86-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C |url-status=dead }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="5" |2016
|''Profiles''
|Zhila
|Iraj Karimi
|
|<ref>{{Cite web |date=2015-04-21 |title=عکس سحر دولتشاهی در فیلم نیمرخ ها |url=https://www.topnaz.com/عکس-سحر-دولتشاهی-در-فیلم-نیمرخ-ها/ |access-date=2022-04-27 |website=مجله تاپناز |language=fa-IR}}</ref>
|-
|''[[Inversion (film)|Inversion]]''
|Niloofar
|[[Behnam Behzadi]]
|
|<ref>{{Cite web |title=وارونگی – سحر دولتشاهی |url=https://sahardowlatshahi.com/fa/portfolio/inversion/ |access-date=2022-04-27 |language=en-US |archive-date=2022-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516215730/https://sahardowlatshahi.com/fa/portfolio/inversion/ |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Barcode''
|Nazi
|Mostafa Kiaee
|
|<ref>{{Cite news |title=عکسهای بهرام رادان، پژمان بازغی و سحر دولتشاهی در ˝بارکد˝ |url=http://www.honaronline.ir/بخش-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-79/76193-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DA%98%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%BA%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AF |access-date=2022-04-27 |website=خبرگزاری هنر ایران |language=fa}}</ref>
|-
|''Lobby''
|
|Mohamad Parvizi
|Unreleased film
|<ref>{{Cite web |title=نمایش فیلم سینمایی لابی با بازی شهاب حسینی + تصاویر |url=https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C.p60461 |access-date=2022-04-27 |website=نمناک |language=fa |archive-date=2022-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427111918/https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C.p60461 |url-status=dead }}</ref>
|-
|''[[Delighted]]''
|Mahsa
|[[Abdolreza Kahani]]
|
|<ref>{{Cite web |date=2021-08-22 |title=ارادتمند نازنین بهاره تینا اکران میشود؟ |url=https://golvani.ir/1400/05/ارادتمند-نازنین-بهاره-تینا/ |access-date=2022-04-27 |website=گلونی |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
! scope=row|2017
|''I Want to Dance''
|Patient
|[[Bahman Farmanara]]
|Cameo
|<ref>{{Cite web |date=2018-07-21 |title=مهناز افشار و سحر دولتشاهی در مراسم اکران "دلم میخواد"/ عکس |url=https://www.khabaronline.ir/news/791302/مهناز-افشار-و-سحر-دولتشاهی-در-مراسم-اکران-دلم-می-خواد-عکس |access-date=2022-04-27 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref>
|-
! scope=row rowspan="4" |2018
|''[[Reza (film)|Reza]]''
|Fati
|Alireza Motamedi
|
|<ref>{{Cite web |title=سحر دولتشاهی با فیلم " رضا " به سینماها می آید + تصاویر |url=https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7.p54552 |access-date=2022-04-27 |website=نمناک |language=fa |archive-date=2022-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427111917/https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7.p54552 |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Istanbul Junction''
|Farangis
|Mostafa Kiaee
|
|<ref>{{Cite web |title=سحر دولتشاهی در اکران فیلم چهارراه استانبول |url=https://fenjanmag.ir/sahar-governance-in-the-video-of-the-video-of-istanbul-quarter-mzaga.html |access-date=2022-04-27 |website=fenjanmag.ir }}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
|''[[Cold Sweat (2018 film)|Cold Sweat]]''
|Mehraneh
|[[Soheil Beiraghi]]
|
|<ref>{{Citation|title=Cold Sweat|url=https://www.rottentomatoes.com/m/rott_kort|language=en|access-date=2021-12-30}}</ref>
|-
|''Amir''
|Rima
|Nima Eghlima
|
|<ref>{{Cite web |title=اکران فیلم سینمایی امیر در سینماها |url=https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1.p65992 |access-date=2022-04-27 |website=نمناک |language=fa |archive-date=2021-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210730012401/https://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1.p65992 |url-status=dead }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" |2020
|''[[Atabai]]''
|Sima
|[[Niki Karimi]]
|
|<ref>{{Cite web|title=Atabai {{!}} Cambridge Film Festival|url=https://www.cambridgefilmfestival.org.uk/film/atabai|access-date=2021-12-30|website=www.cambridgefilmfestival.org.uk|language=en}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
|[[180° Rule (film)|''180° Rule'']]
|Sara
|[[Farnoosh Samadi]]
|
|<ref>{{Cite web|last=Erbland|first=Kate|date=2020-09-16|title='180 Degree Rule' Review: Promising Iranian Drama Collapses Under Baffling Character Choices|url=https://www.indiewire.com/2020/09/180-degree-rule-review-iranian-drama-1234586583/|access-date=2021-12-30|website=IndieWire|language=en}}</ref>
|-
! scope="row" |2023
|''A Relic of the South''
|Hara
|[[Hosein Amiri Domari|Hossein Amiri Doomari]], [[Pedram Pour-Amiri|Pedram Pouramiri]]
|
|<ref>{{Cite web |date=2023-02-04 |title=خلاصه داستان و بازیگران فیلم یادگار جنوب + نقد |url=https://davatonline.ir/content/308760/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D9%86%D9%82%D8%AF |access-date=2023-07-26 |website=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agancy |language=fa |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726202608/https://davatonline.ir/content/308760/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D9%86%D9%82%D8%AF |url-status=dead }}</ref>
|-
! rowspan="2" scope="row" |2024
|''When You Were Not Here''
|Marzieh
|Kaveh Sajjadi Hosseini
|
|<ref>{{Cite web |date=2017-03-13 |title="نبودنت" تا امروز جلوی دوربین نرفته است/ رایزنی با بازیگران |url=https://www.mehrnews.com/news/3930215/%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 |access-date=2024-01-11 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref>
|-
|''Go Free''
|Niloofar
|Adel Tabrizi
|
|<ref>{{Cite web |date=2024-04-24 |title=حامد بهداد و سحر دولتشاهی در کمدی فانتزی «مفت بر» |url=https://www.isna.ir/news/1403020503691/%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%81%D8%AA-%D8%A8%D8%B1 |access-date=2024-09-20 |website=ایسنا |language=fa}}</ref>
|}
=== Web ===
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100%
! scope="col" | Year
! scope="col" | Title
! scope="col" | Role
! scope="col" | Director
! scope="col" class="unsortable" | Platform
! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref(s)|references}}
|-
! scope=row|2012
|''Icy Heart 3''
|Samie
|Saman Moghadam
| rowspan="3" |[[Video CD]]
|<ref>{{Cite web|title="قلب یخی" این بار به دولتشاهی رسید|url=https://www.beytoote.com/news/cultural-news/art-news604.html|access-date=2021-12-30|website=www.beytoote.com|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230114938/https://www.beytoote.com/news/cultural-news/art-news604.html|url-status=dead}}</ref>
|-
! scope=row|2017
|''The Excellency''
|Janet Anahita Nuremberg
|Sam Gharibian
|<ref>{{Cite web|title=درخشش سحر دولتشاهی در شبکه نمایش خانگی|url=https://namnak.com/sahar-dolatsahi.p81730|access-date=2021-12-30|website=نمناک|language=fa|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230114938/https://namnak.com/sahar-dolatsahi.p81730|url-status=dead}}</ref>
|-
! scope=row|2018
|''Made in Iran 2''
|Bita Niakan
|Borzou Niknejad
|<ref>{{Cite web|title=بیوگرافی بازیگران سریال ساخت ایران 2(فصل دوم) + عوامل|url=https://namnamak.com/فرهنگ-و-هنر/سینما،تئاتر،تلویزیون/سریال-ساخت-ایران-2|access-date=2021-12-30|website=نم نمک|language=fa-IR}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
! scope=row|2020–2021
|''[[The Frog (Iranian TV series)|The Frog]]''
|Faranak Bahrami
|[[Houman Seyyedi]]
|Namava
|<ref>{{Cite web|date=2021-03-30|title=پلک زدن سر چهار راه / درباره بازی سحر دولتشاهی در سریال "قورباغه"|url=https://www.namava.ir/mag/%D9%BE%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D8%B3%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84/|access-date=2021-12-30|website=بلاگ نماوا|language=fa|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230114940/https://www.namava.ir/mag/%D9%BE%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D8%B3%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84/|url-status=dead}}</ref>
|-
! scope=row|2021
|''[[I Want to Live (TV series)|I Want to Live]]''
|Homa Haghi
|Sharam Shah Hosseini
|[[Filimo]]
|<ref>{{Cite web|date=2021-06-24|title=پایان بازی سحر دولتشاهی در سریال "میخواهم زنده بمانم"|url=https://www.khabaronline.ir/news/1526712/پایان-بازی-سحر-دولتشاهی-در-سریال-می-خواهم-زنده-بمانم|access-date=2021-12-30|website=خبرآنلاین|language=fa}}</ref>
|-
! scope="row" |2023
|''Vertigo''
|Therapist (voice)
|Behrang Tofighi
|Namava
|<ref>{{Cite web |date=2023-01-17 |title="سرگیجه"؛ همه چیز از یک تصادف شروع شد! |url=https://www.namava.ir/mag/%D8%B3%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%AC%D9%87%D8%9B-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF/ |access-date=2023-11-24 |website=بلاگ نماوا |language=fa-IR |archive-date=2023-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231124112944/https://www.namava.ir/mag/%D8%B3%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%AC%D9%87%D8%9B-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF/ |url-status=dead }}</ref>
|-
! rowspan="2" scope="row" |2024
|''[[Viper of Tehran]]''
|Mojgan Moshtagh
|Saman Moghaddam
|Filmnet
|<ref>{{Cite web |date=2024-02-13 |title=بازی سحر دولتشاهی، پیمان معادی و پژمان جمشیدی در یک سریال جدید، سریال افعی تهران کی پخش می شود |url=https://www.arshehonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-79/124578-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%DA%98%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |access-date=2024-02-13 |website=عرشه آنلاین |language=fa |archive-date=2024-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213123354/https://www.arshehonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-79/124578-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%DA%98%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |url-status=dead }}</ref>
|-
|''Dariush''
|Saghi
|[[Hadi Hejazifar]]
|Filmnet
|<ref>{{Cite web |title=«داریوش» سریال جدید نمایشخانگی شد - تسنیم |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/04/16/3117492/%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-09-20 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref>
|-
|{{TBA}}
|''1001 Nights''
|
|Mostafa Kiaee
|[[Filimo]]
|
|}
=== Television ===
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100%
! scope="col" | Year
! scope="col" | Title
! scope="col" | Role
! scope="col" | Director
! scope="col" class="unsortable" | Network
! scope="col" class="unsortable" | Notes
|-
! scope=row|2006
|''Hod Hod Bookstore''
|Niloofar Nili
|[[Marzieh Boroumand]]
|[[IRIB TV3]]
|TV series
|-
! scope=row rowspan="2" |2007
|''Forgetfulness''
|
|Masoud Madadi
|
|TV film
|-
|''Outcast''
|
|Mehdi Karimpour
|
|TV film
|-
! scope=row rowspan="3" |2009
|''The Passengers''
|Nahid Keyhani
|[[Rambod Javan]]
|[[IRIB TV3]]
|TV series
|-
|''A Name''
|
|Bijan Mirbagheri
|
|TV film
|-
|''Amnesia''
|Azar
|Masoud Madadi
|
|TV film
|-
! scope=row rowspan="2" |2010
|''No Pain, No Gain''
|Marzieh
|Alireza Bazrafshan
|[[IRIB TV3]]
|TV series
|-
|''Radio 7''
|The Narrator
|Mansour Zabetian
|[[IRIB Amoozesh]]
|TV program
|-
! scope=row rowspan="3" |2011
|''The Family Conspiracy''
|Ladan Rahmani
|[[Rambod Javan]]
|[[IRIB TV1]]
|TV series
|-
|''The Da Book''
|The Narrator
|[[Sina Ataeian Dena]]
|
|TV program
|-
|''GAP''
|The Executor
|[[Rambod Javan]]
|[[IFilm (TV channel)|IFilm]]
|TV program
|-
! scope=row|2012
|''Ab Paria''
|Samira
|[[Marzieh Boroumand]]
|[[IRIB TV2]]
|TV series
|-
! scope=row|2013
|''A Few More Days''
|Ghazal Sadr
|Parisa Gorgin
|
|TV film
|-
! scope=row|2015
|''Red Hat 94''
|Herself
|[[Iraj Tahmasb]]
|[[IRIB TV2]]
|TV program
|-
! scope=row|2018
|''[[Dorehami|Get Together]]''
|Herself
|[[Mehran Modiri]]
|[[IRIB Nasim]]
|TV program
|}
=== Other works ===
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100%
! scope="col" | Year
! scope="col" | Title
! scope="col" | Role
! scope="col" | Director
! scope="col" class="unsortable" | Notes
! scope="col" class="unsortable" | Ref.
|-
! scope=row|2008
|''The Busy City Notes''
|Reporter
|Babak Goudarzi Nejad
|Documentary
|<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=Magiran {{!}} روزنامه آفتاب یزد (1387/10/02): مستند "یادداشت های شهر شلوغ" در حال تدوین است |url=https://www.magiran.com/article/1770925 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120704/https://www.magiran.com/article/1770925 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
! scope=row|2012
|''Ibrahim In The Fire''
|Narrator
|Keyvan Alimohammadi, Omid Bonakdar
|Documentary
|<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=اولین نمایش "ابراهیم در آتش" در جشنواره بین المللی سینماحقیقت |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-59/150116-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%B1 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120706/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-59/150116-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%B1 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
! scope=row|2013
|''Opinions of A Cinema Actor''
|
|[[Manijeh Hekmat]]
|Program
|<ref>{{Cite web |date=2022-09-22 |title=سحر دولتشاهی از حلقه ازدواج خود رونمایی کرد |url=https://www.fardanews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%88%D9%86-243/1052206-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%84%D9%82%D9%87-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922182802/https://www.fardanews.com/fa/amp/news-1052206 |archive-date=2022-09-22 }}</ref>
|-
! scope=row|2015
|''Gozal, The Gazelle of My Fortune''
|
|[[Mani Haghighi]]
|Audio book; author: [[Mahmoud Dowlatabadi]]
|<ref>{{Cite web |date=2022-12-12 |title="سَمبَل" و "سکوت آبی" وارد لیست آلبومهای پرفروش شدند {{!}} خبرگزاری ایلنا |url=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/313644-%D9%85%D8%A8-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212143945/https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/313644-%D9%85%D8%A8-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |archive-date=2022-12-12 }}</ref>
|-
! scope=row|2021
|''Deer Lady''
|
|
|Audio book; author: Maryam Hosseinian
|
|}
== Theatre ==
[[File:SaharDolatshahi.jpg|thumb|Sahar Dolatshahi and [[Saber Abar]] in a theatre]]
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100%
! scope="col" | Year
! scope="col" | Title
! scope="col" | Playwright
! scope="col" | Director
! scope="col" class="unsortable" | Stage
|-
! scope=row rowspan="2" |2001
|''Sleepy Midday''
|
|[[Ayat Najafi]]
|
|-
|''Seagull''
|
|[[Ayat Najafi]]
|
|-
! scope=row rowspan="2" |2002
|''Stronger''
|
|[[Ayat Najafi]], Sahar Dolatshahi
|
|-
|''Miss Julie''
|
|[[Ayat Najafi]]
|
|-
! scope=row|2003
|''The Pilgrim''
|
|Hamid Amjad
|
|-
! scope=row rowspan="6" |2004
|''News from Tehran 2''
|
|[[Ayat Najafi]]
|
|-
|''Recent Experiences''
|
|Amir Reza Kouhestani
|
|-
|''The Crow and The Bike''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
|''No Milk No Sugar''
|
|Hamid Amjad
|
|-
|''Hey Big Man,Don't cry''
|
|Jalal Tehrani
|
|-
|''Bitter like Honey''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
! scope=row rowspan="2" |2006
|''The Razor and The Moon''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
|''Pick on Geomancy''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
! scope=row rowspan="2" |2007
|''Anato Blade''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
|''A Tuneless Symphony''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
! scope=row|2008
|''Devil's Ship''
|
|[[Atila Pesyani]]
|
|-
! scope=row rowspan="3" |2011
|''A Woman from The Past''
|
|Mohamad Aghebati
|
|-
|''The Footnote''
|
|Ahmad Kache Chian
|
|-
|''The Dracula''
|
|[[Setareh Pesyani]]
|
|-
! scope=row rowspan="3" |2012
|''Long Spiral Road''
|
|[[Setareh Pesyani]]
|[[City Theater of Tehran]] - Chaharso Hall<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=اجرای نمایش "جاده طولانی مارپیچ" با حضور هنرمندان تئاتر و سینما {{!}} ایران تئاتر |url=https://theater.ir/fa/31961 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120700/https://theater.ir/fa/31961 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
|''Tran''
|
|Nima Dehghan
|[[City Theater of Tehran]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=شروع بازی "سحر دولتشاهی" در نمایش ترن- اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1391/10/05/7577/%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%D9%86 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215115144/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1391/10/05/7577/%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%D9%86 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
|''Tintin And The Secret Of Moundas Castle''
|
|Arvand Dashtaray
|Iranshahr Theater<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=ظهور مجدد ستارههای سینما در آسمان تئاتر |url=https://jamejamonline.ir/fa/news/527425/%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D8%AF%D8%AF-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215115143/https://jamejamonline.ir/fa/news/527425/%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D8%AF%D8%AF-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="3" |2013
|''From Jerusalem to Jericho''
|
|Bita Elhamian
|Hafez Hall<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=نمایشنامه " از بیت المقدس تا اریحا " در تالار حافظ خوانده شد {{!}} ایران تئاتر |url=https://theater.ir/fa/37230 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120700/https://theater.ir/fa/37230 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
|''Lead House''
|
|Ali Narges Nejad
|[[City Theater of Tehran]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=نمایش "خانه سربی" روابط پیچیده آدم ها است- اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/02/08/48172/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D8%AF%D9%85-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215115141/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/02/08/48172/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D8%AF%D9%85-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
|''Old Songs''
|
|Mohamad Rahmanian
|Eko Diplomatic Conference Hall<ref>{{Cite web |date=2016-12-19 |title=گزارشی از زمزمهی "ترانههای قدیمی" رحمانیان بر صحنهی تئاتر - ایسنا |url=http://www.isna.ir/news/92061106311/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%85%D8%B2%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%D9%86%D9%87-%DB%8C-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219124528/http://www.isna.ir/news/92061106311/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%85%D8%B2%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%D9%86%D9%87-%DB%8C-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1 |archive-date=2016-12-19 }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="3" |2014
|''Drought and Lies''
|
|Mohamad Yaghoubi
|Iranshahr Theater<ref>{{Cite web |date=2022-12-12 |title=روایتی خانوادگی از "خشکسالی و دروغ"/ تئاتر و فیلم را مقایسه کنید - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/4570583/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%BA-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212141153/https://www.mehrnews.com/news/4570583/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%BA-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF |archive-date=2022-12-12 }}</ref>
|-
|''Gathering of Shakespeare's Women''
|
|[[Bahareh Rahnama]]
|Iranshahr Theater<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=دورهمی زنان شکسپیر با پیمان قاسمخانی / وقتی بهنوش بختیاری یاد یک تئاتر میافتد - خبرآنلاین |url=https://www.khabaronline.ir/news/503581/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87%D9%85%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B4-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120658/https://www.khabaronline.ir/news/503581/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87%D9%85%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B4-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
|''Death of Hutan''
|
|Yousef Bapiri
|Paliz Theater<ref>{{Cite web |date=2017-10-25 |title=تیزر نمایش "مرگ هوتن" با بازی سحر دولتشاهی و ستاره پسیانی |url=http://www.honaronline.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-3/89701-%D8%AA%DB%8C%D8%B2%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%87%D9%88%D8%AA%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171025003603/http://www.honaronline.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-3/89701-%D8%AA%DB%8C%D8%B2%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%87%D9%88%D8%AA%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C |archive-date=2017-10-25 }}</ref>
|-
! scope=row|2017
|''Si - A Multimedia Concert and Performance''
|
|Asghar Dashti
|[[Sa'dabad Complex]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-12 |title=ایسنا - کنسرت-نمایش "سی" |url=https://www.isna.ir/photo/96051911863/%DA%A9%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%DB%8C |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212141155/https://www.isna.ir/photo/96051911863/%DA%A9%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%DB%8C |archive-date=2022-12-12 }}</ref>
|-
! scope=row|2018
|''[[Les Misérables]]''
|[[Victor Hugo]]
|Hossein Parsaee
|[[:fa:هتل اسپیناس پالاس|Tehran Royal Hall]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=Magiran {{!}} روزنامه جام جم (1397/06/18): جمع چهره های بی نوا جمع شد |url=https://www.magiran.com/article/3799425 |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120705/https://www.magiran.com/article/3799425 |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|-
! scope=row|2022
|''[[The Maids]]''
|[[Jean Genet]]
|Morteza Mirmontazemi
|[[Vahdat Hall]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=اجرای "کلفتها" در تالار وحدت {{!}} سینما خانه {{!}} پایگاه خبری سینما، تئاتر و تلویزیون |url=https://www.cinemahouse.ir/1401/04/20/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA/ |access-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120658/https://www.cinemahouse.ir/1401/04/20/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA/ |archive-date=2022-12-15 }}</ref>
|}
== O kpaŋmaŋ pina mini nintiɣibɔ ==
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+Name of the award ceremony, year presented, category, nominee of the award, and the result of the nomination
|-
! scope="col" | Award
! scope="col" | Year
! scope="col" | Category
! scope="col" | Nominated Work
! scope="col" | Result
! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref.|References}}
|-
! scope="row" |[[Beirut International Women Film Festival]]
|2021
|Best International Ensemble Cast
|[[180° Rule (film)|180° Rule]]
|{{won}}
|
|-
! rowspan="4" scope="row" |[[Fajr Film Festival]]
|2015
| rowspan="3" |Best Actress in a Supporting Role
|Ice Age
|{{Won}}
| rowspan="20" |<ref>{{Cite web|last=filcin.com|title=همه جوایز سحر دولتشاهی|url=https://filcin.com/person/allawards/7922|access-date=2021-12-30|website=filcin.com {{!}} فیلسین|language=fa|archive-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311034742/https://filcin.com/person/allawards/7922|url-status=dead}}</ref>
|-
|[[36th Fajr Film Festival|2018]]
|Istanbul Junction and [[Cold Sweat (2018 film)|Cold Sweat]]
|{{Won}}
|-
|2023
|A Relic of the South
|{{nom}}
|-
|2024
|Best Actress in a Leading Role
|When You Were Not Here
|{{nom}}
|-
! rowspan="6" scope="row" |[[Hafez Awards]]
|2016
| rowspan="4" |Best Actress – Motion Picture
|Ice Age and Gap
|{{Nom}}
|-
|2017
|[[Inversion (film)|Inversion]]
|{{Nom}}
|-
|2019
|[[Cold Sweat (2018 film)|Cold Sweat]]
|{{Nom}}
|-
|2020
|Amir
|{{Nom}}
|-
|2021
|Best Actress – Television Series Drama
|[[The Frog (Iranian TV series)|The Frog]]
|{{Nom}}
|-
|2022
|Best Actress – Theatre
|[[Les Misérables (musical)|Les Misérables]]
|{{nom}}
|-
! rowspan="3" scope="row" |Iran Cinema Celebration
|2006
| rowspan="3" |Best Actress in a Supporting Role
|[[Mim Mesle Madar|M for Mother]]
|{{Nom}}
|-
|2010
|[[Gold and Copper]]
|{{Nom}}
|-
|2016
|Gap
|{{Nom}}
|-
! rowspan="6" scope="row" |Iran's Film Critics and Writers Association
|2013
| rowspan="3" |Best Actress in a Supporting Role
|The Shallow Yellow Sky
|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2015
|Ice Age
|{{draw|Honorary Diploma}}
|-
|Gap
|{{Nom}}
|-
|2016
| rowspan="2" |Best Actress in a Leading Role
|[[Inversion (film)|Inversion]]
|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2018
|Amir
|{{Nom}}
|-
|Best Actress in a Supporting Role
|[[Cold Sweat (2018 film)|Cold Sweat]]
|{{Won}}
|-
! scope="row" |[[Urban International Film Festival]]
|2019
|Best Actress
|Istanbul Junction
|{{Nom}}
|}
==Kundivihira ==
{{reflist}}
* {{cite web |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |title=Iranian Movie DataBase سحر دولتشاهي |date= |website= |publisher= |access-date=27 September 2015 |quote= |archive-date=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |url-status=dead }}
==External links==
{{commons category|Sahar Dolatshahi}}
* {{IMDb name|2359097}}
* {{instagram|sahardolatshahi}}
{{Crystal Simorgh Best Supporting Actress}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Dolatshahi, Sahar}}
[[Category:1979 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Audiobook narrators]]
[[Category:Actresses from Tehran]]
[[Category:Iranian film actresses]]
[[Category:Soore University alumni]]
[[Category:Iranian stage actresses]]
[[Category:Iranian television actresses]]
[[Category:Islamic Azad University alumni]]
[[Category:20th-century Iranian women artists]]
[[Category:21st-century Iranian women artists]]
[[Category:Crystal Simorgh for Best Supporting Actress winners]]
7npb5asjnru0u9ju0ee84wtltzr4eni
Fatemeh Goudarzi
0
30721
146041
132359
2026-08-10T01:36:38Z
Dostojewskij
1269
Lahabali kɔligu:Fatemeh Gudarzi.jpg
146041
wikitext
text/x-wiki
[[Lahabali kɔligu:Fatemeh Gudarzi.jpg|thumb|Fatemeh Goudarzi]]
'''Fatemeh Goudarzi''' ( bɛ dɔɣi o la silimiin goli July bɛɣu pia dali, yuuni 1963)<ref>{{cite web|title=زندگینامه فاطمه گودرزی|date=November 2008|url=http://hamshahrionline.ir/details/67189|publisher=[[Hamshahri]] website|access-date=2025-03-15|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003061929/http://hamshahrionline.ir/details/67189|url-status=dead}}</ref> o nyɛla ŋun nyɛ Iran kpɛrikpɛrita .
==Filmography==
*Yuuni 2017 [[Nafas (series)|Nafas]] (TV series)
*Yuuni 2008 [[Shirin (film)|Shirin]]
*Yuuni 2007 Dasthay-e Khali
*Yuuni 2006 [[Marriage, Iranian Style]]
*Yuuni 1996 The Gazelle
*Yuuni 1995 Mikhaham zende Bemanam
*Yuuni 1994 Behesht-e Penhan
*Yuuni 1993 Khaney-e Khalvat
*Yuuni 1992 Mohajeran
*Yuuni 1990 For Everything
*Yuuni 1990 Ra'na (TV series)
*Yuuni 1989 Galesh-haye Madarbozorg (TV series)
<ref>[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112190446/ Fatemeh Goudarzi on Sourehcinema]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==Kundivihira ==
<references />
==External links==
*{{IMDb name|1367061}}
*{{Instagram|fatemehgoudarzi}}
{{Crystal Simorgh Best Actress}}
{{DEFAULTSORT:Goudarzi, Fatemeh}}
[[Category:Iranian television actresses]]
[[Category:1964 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:20th-century Iranian actresses]]
[[Category:21st-century Iranian actresses]]
[[Category:Place of birth missing (living people)]]
[[Category:Crystal Simorgh for Best Actress winners]]
dq8vrg8ap2j08ljfqwiger2q33b6346
Vallari Viraj
0
30753
146058
106606
2026-08-10T04:43:24Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146058
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{Short description| Indian actress}}
'''Vallari Viraj''' (bɛ dɔɣi o la 20 July 1998; Vallari Viraj Londhe) ka o nyɛ India paɣa ŋun kpɛriti kpɛrigu ka lahi niŋdi daabiligu. O kpɛri kpɛriti kamani ''Punyashlok Ahilyabai, Navri Mile Hitlerla'' ni ''Kanni.''
[[File:Capture d'écran 2025-02-03 171650.png|thumb]]
== Filimnima ==
=== Television ===
{| class="wikitable"
!Year
!Title
!Role
!Channel
!Ref.
|-
|2021- 2023
|''[[Punyashlok Ahilyabai]]''
|Parvatibai Sahib Holkar
|[[Sony Entertainment Television]]
|<ref>{{cite web | url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/aetashaa-sansgiri-on-working-with-her-friend-vallari-on-screen-405718/ | title=Aetashaa Sansgiri on working with her friend Vallari on screen }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=4LUSSzc3I78 | title=Vallari Viraj on playing Parvati in Punyashlok Ahilyabai, historical shows & more | Exclusive | website=[[YouTube]] | date=27 April 2022 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://hindi.webdunia.com/bollywood-gossip/marathi-actress-vallari-viraj-hindi-tv-debut-with-punyashlok-ahilyabai-122032800076_1.html | title=मराठी अभिनेत्री वल्लारी विराज ने 'पुण्यश्लोक अहिल्याबाई' के साथ किया हिंदी टीवी में डेब्यू | marathi actress vallari viraj hindi tv debut with punyashlok ahilyabai }}</ref>
|-
|2024- until now
|''[[Navri Mile Hitlerla]]''
|Leela Abhiram Jahagirdar
|[[Zee Marathi]]
|<ref>{{cite web | url=https://www.loksatta.com/manoranjan/television/navri-mile-hitler-la-fame-actress-vallari-viraj-appeared-in-the-main-ladega-hindi-movie-pps-98-4354105/ | title='नवरी मिळे हिटलरला' मालिकेतील वल्लरी विराज झळकली हिंदी चित्रपटात, कामाचं होतंय कौतुक | date=4 May 2024 }}</ref>
|-
|2024
|''[[Chala Hawa Yeu Dya]]''
|Guest appearance
|[[Zee Marathi]]
|<ref>{{cite web | url=https://staging.culturecrossroads.ca/posts/chala-hawa-yeu-dya-bids-farewell-but-promises-to-return/ | title=Chala Hawa Yeu Dya bids farewell but promises to return | Culture Crossroads | date=16 March 2024 }}</ref>
|}
=== Films ===
{| class="wikitable"
!Year
!Title
!Role
!Language
!Ref.
|-
|2024
|''[[Main Ladega]]''
|Gauri
|[[Hindi]]
|<ref>{{cite web | url=https://www.loksatta.com/manoranjan/television/navri-mile-hitler-la-fame-actress-vallari-viraj-appeared-in-the-main-ladega-hindi-movie-pps-98-4354105/ | title='नवरी मिळे हिटलरला' मालिकेतील वल्लरी विराज झळकली हिंदी चित्रपटात, कामाचं होतंय कौतुक | date=4 May 2024 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-reviews/main-ladega/movie-review/109616650.cms | title=Main Ladega Movie Review : Heartfelt but not a knockout outing | work=The Times of India }}</ref>
|-
|2024
|''[[Kanni (2024 Marathi-language film)|Kanni]]''
|Nisha
|[[Marathi language|Marathi]]
|<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/regional/marathi/kanni-official-trailer/videoshow/108108257.cms | title=Kanni - Official Trailer | website=[[The Times of India]] }}</ref><ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-reviews/kanni/movie-review/108353435.cms | title=Kanni Movie Review : Expect laughter, drama, romance and some tears | work=The Times of India }}</ref>
|}
=== OTT Projects ===
{| class="wikitable"
!Year
!Title
!Role
!Channel
!Ref.
|-
|2023
|''[[Slum Golf]]''
|Aarushi
|[[Amazon miniTV]]
|<ref>{{cite web | url=https://www.tribuneindia.com/news/movie-review/simply-putt-engaging-golf-drama-565678/ | title=Simply putt, engaging golf drama }}</ref>
|}
== Pina ==
{| class="wikitable"
!Year
!Awards
!Category
!Nominated Work
!Role
!Result
!Ref.
|-
|2019
|[[Maharashtra Times]] Shravan Queen
|Maharashtra’s Shravan Queen
|{{NA}}
|{{NA}}
|{{won}}
|<ref>{{cite web | url=https://www.spotboye.com/marathi/marathi-news/maharashtra-times-shravan-queen-2019-vallari-londhe-wins-the-contest/5d5c12495203ad3741453525 | title=Maharashtra Times Shravan Queen 2019: Vallari Londhe Wins the Contest | | website=SpotboyE }}</ref>
|-
|rowspan="7"|2024
|rowspan="7"|[[Zee Marathi Utsav Natyancha Awards]]
|Best Mother-in-law
|rowspan="7"|''[[Navri Mile Hitlerla]]''
|rowspan="7"|Leela Abhiram Jahagirdar
|rowspan="4" {{won}}
|rowspan="4"|<ref>{{cite web | url=https://www.tv9marathi.com/entertainment/navri-mile-hitlerla-won-maximum-awards-in-zee-marathi-awards-starring-raqesh-bapat-and-vallari-viraj-1293405.html | title='झी मराठी अवॉर्ड्स'मध्ये या मालिकेने पटकावले सर्वाधिक पुरस्कार; पहा विजेत्यांची संपूर्ण यादी | website=TV9 Marathi | date=30 October 2024 }}</ref>
|-
|Best Daughter-in-law
|-
|Special Striking Face
|-
|Best Couple (Leela-AJ)
|-
|Best Actress
|rowspan="3" {{nom}}
|rowspan="3"|<ref>{{cite web | url=https://www.tv9marathi.com/photo-gallery/navri-mile-hitlerla-won-eight-awards-in-zee-marathi-awards-raqesh-bapat-vallari-viraj-1293435-5.html | title='झी मराठी पुरस्कार' सोहळ्यात एजे-लीलाचा डंका; पटकावले हे पुरस्कार | website=TV9 Marathi | date=30 October 2024 }}</ref>
|-
|Best Daughter
|-
|Best Sister
|-
|2025
|25th [[Maharashtra Times]] Awards
|Fresh face of the year
|''[[Navri Mile Hitlerla]]''
|Leela Abhiram Jahagirdar
|{{won}}
|<ref>{{cite web |url=https://marathi.indiatimes.com/entertainment/mata-sanmaan/news/mata-sanman-2025-winners-list-aadinath-kothare-vaidehi-parshurami-sharvari-jog-sameer-paranjape-won-best-actor-awards/articleshow/118915210.cms |title=पाणी, इंद्रायणीचा 'मटा सन्मान'वर ठसा; वैदेही, समीर, शर्वरी सर्वोत्कृष्ट, विजेत्यांची संपूर्ण यादी |trans-title=Paani, Indrayani's mark on 'Mata Samman'; Vaidehi, Sameer, Sharvari best, complete list of winners |access-date=2025-03-15 |archive-date=2025-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312154440/https://marathi.indiatimes.com/entertainment/mata-sanmaan/news/mata-sanman-2025-winners-list-aadinath-kothare-vaidehi-parshurami-sharvari-jog-sameer-paranjape-won-best-actor-awards/articleshow/118915210.cms |url-status=dead }}</ref>
|-
|}
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Viraj, Vallari}}
[[Category:Living people]]
[[Category:1998 births]]
[[Category:Indian actresses]]
g085aqrvks7dcrkbtvl03z3wtvrco1v
Vanita Kharat
0
30754
146059
125245
2026-08-10T04:44:04Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146059
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{Short description|Indian actress (born 1992)}}'''[[Vanita Kharat]]''' (bɛ dɔɣi o la 19 July 1992) ka o nyɛ India paɣa ŋun kpɛriti kpɛrigu ka yina [[Mumbai]], Maharashtra. O be kpɛrigu yuli booni [[Maharashtrachi Hasyajatra]] ni. Kharat daa be ''[[Vicky Velingkar]]'' mini [[Hindi]] filim yuli booni ''[[Kabir Singh]] ni''.
== Piligu mini maŋmaŋa biɛhigu ==
Kharat nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so 19 July 1992 tiŋa yuli booni Mumbai, Maharashtra.<ref>{{Cite web |date=2023-08-21 |title='मी जितकं हसवते आहे तितकचं...'; 'महाराष्ट्राची हास्यजत्रा' फेम वनिता खरातची पोस्ट चर्चेत |url=https://marathi.abplive.com/entertainment/bollywood/vanita-kharat-maharashtrachi-hasyajatra-kabir-singh-fame-actress-vanita-kharat-post-viral-on-social-media-actress-shared-birthday-related-post-entertainment-television-1202982 |access-date=2023-12-10 |website=[[ABP Majha]] |language=mr}}</ref> O niŋla amiliya 2 February 2023, ka o yidana nyɛ Sumeet Londhe.<ref>{{Cite news |date=2023-03-03 |title=Vanita Kharat and Sumeet Londhe celebrate one month of their wedding, share unseen moments from the grand affair |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/vanita-kharat-and-sumeet-londhe-celebrate-one-month-of-their-wedding-share-unseen-moments-from-the-grand-affair/articleshow/98381416.cms |access-date=2023-12-10 |issn=0971-8257}}</ref>
== Filimnima ==
=== Film ===
{{Pending films key}}
{| class="wikitable sortable"
|+
!Year
!Film
!Role
!Language
!Notes
!Ref(s)
|-
| rowspan="2" |2019
|''[[Kabir Singh]]''
|Kabir's Maid
|[[Hindi]]
|[[Bollywood]] debut
|<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=Shahid’s Kabir Singh co-star sets internet on fire with risque photo |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/shahid-kapoor-s-kabir-singh-co-star-vanita-kharat-sets-internet-on-fire-with-risque-photo-championing-body-positivity-see-here/story-AQgpAPgxKecat3TyLoVXhL.html |access-date=2023-12-10 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kabir Singh Actor Vanita Kharat Dares to Bare it All as She Promotes Body Positivity in Nude Photoshoot |url=https://www.india.com/entertainment/kabir-singh-actor-vanita-kharat-dares-to-bare-it-all-as-she-promotes-body-positivity-in-nude-photoshoot-4312121/ |access-date=2023-12-10 |website=[[India.com]] |language=en}}</ref>
|-
|''[[Vicky Velingkar]]''
|
|Marathi
|
|<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-06-10 |title='I Am Fit, Not Obese': Vanita Kharat Hits Back At Trolls |url=https://www.news18.com/movies/i-am-fit-not-obese-vanita-kharat-hits-back-at-trolls-8047459.html |access-date=2023-12-10 |website=[[News18]] |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2021
|''Justice For Good Content''
|
|Hindi
|
|
|-
|''Men Will Be Men''
|Jyoti
|Hindi
|Short film
|<ref>{{Cite web |title=Featuring Vanita Kharat as Jyoti Men Will be Men |url=https://www.instagram.com/p/CRleFyIF1LG/ |access-date=2023-12-10 |website=[[Instagram]]}}</ref>
|-
|2022
|''[[Luckdown Be Positive]]''
|Vasu's cousin
|Marathi
|
|<ref>{{Cite web |date=2022-02-16 |title=वनिता आणि ओंकारचा येतोय ' लकडाऊन बी पॉझिटिव्ह ' |url=https://pudhari.news/?p=121844&preview=true |access-date=2023-12-10 |website=[[Pudhari]] |language=mr-IN}}</ref>
|-
|2023
|''[[School College Ani Life]]''
|
|Marathi
|
|<ref>{{Cite web |date=2023-03-21 |title=रोहित शेट्टीच्या चित्रपटात झळकणार 'महाराष्ट्राची हास्यजत्रा' फेम वनिता खरात, ट्रेलरमध्ये दिसली झलक |url=https://www.loksatta.com/manoranjan/marathi-cinema/vanita-kharat-to-play-role-in-bollywood-director-rohit-shetty-first-marathi-film-school-college-and-life-kak-96-3534773/ |url-access=subscription |access-date=2023-12-10 |website=[[Loksatta]] |language=mr}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2023
|''Salman Society''
|
|Marathi
|
|<ref>{{Cite web |last=Borade |first=Aarti Vilas |title=Salman Society Trailer: गौरव मोरे- वनिता खरातच्या 'सलमान सोसायटी'चा ट्रेलर पाहिलात का? |url=https://marathi.hindustantimes.com/entertainment/gaurav-more-upcoming-movie-salman-society-trailer-is-out-141699272214964.html |access-date=2023-12-10 |website=[[Hindustan Times]] |language=mr |archive-date=2023-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210064207/https://marathi.hindustantimes.com/entertainment/gaurav-more-upcoming-movie-salman-society-trailer-is-out-141699272214964.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|''[[Ekda Yeun Tar Bagha]]''
|Shrivalli
|Marathi
|
|<ref>{{Cite web |title='एकदा येऊन तर बघा' मध्ये दिसणार वनिता खरातचा दाक्षिणात्य अंदाज, फोटो पाहून चाहते घायाळ |url=https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/vanita-kharat-new-movie-yeun-tar-bagha-is-coming-soon-her-south-indian-look-goes-viral/articleshow/104399059.cms |access-date=2023-12-10 |website=[[Maharashtra Times]] |language=mr}}</ref>
|-
|2024
|''[[Phullwanti]]''
|
|Marathi
|
|
|-
| rowspan="3" |2025
|''[[Ilu Ilu 1998]]''
|Jadhav Bai
|Marathi
|
|<ref>{{Cite web |title=आठवणींची स्लॅम बुक पुन्हा उघडणार! ९०च्या दशकातील लव्ह स्टोरी; 'इलू इलू'ची पहिली झलक आली समोर |url=https://marathi.indiatimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/ilu-ilu-1998-marathi-movie-first-motion-poster-release-starring-veena-jamkar-aroh-welankar-mira-jagannath-vanita-kharat/articleshow/115900910.cms |access-date=2024-12-03 |website=Maharashtra Times |language=mr |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203123052/https://marathi.indiatimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/ilu-ilu-1998-marathi-movie-first-motion-poster-release-starring-veena-jamkar-aroh-welankar-mira-jagannath-vanita-kharat/articleshow/115900910.cms |url-status=dead }}</ref>
|-
|''[[ChikiChiki BooBoomBoom]]''
|Babli
|Marathi
|
|<ref>{{Cite web |title=प्राजक्ता माळीच्या चाहत्यांसाठी न्यू इअर गिफ्ट, 'फुलवंती' दिसणार या सिनेमात, लूक आहे खूपच भारी |url=https://marathi.indiatimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/prajakta-mali-new-film-announcement-chiki-chiki-booboom-boom-directed-by-prasad-khandekar-starring-swapnil-joshi-prarthana-behere/articleshow/116824998.cms |access-date=2025-02-06 |website=Maharashtra Times |language=mr |archive-date=2025-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214152428/https://marathi.indiatimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/prajakta-mali-new-film-announcement-chiki-chiki-booboom-boom-directed-by-prasad-khandekar-starring-swapnil-joshi-prarthana-behere/articleshow/116824998.cms |url-status=dead }}</ref>
|-
|{{Pending film|Ye Re Ye Re Paisa 3}}
|{{TableTBA}}
|Marathi
|
|<ref>{{Cite web |last=Kulkarni |first=Priyanka |date=2024-05-10 |title=Ye Re Ye Re Paisa: "कुणी पैशात खेळतं, तर कुणी पैशासाठी..!"; 'येरे येरे पैसा 3' ची घोषणा, 'या' दिवशी रिलीज होणार चित्रपट |url=https://www.esakal.com/premier/ye-re-ye-re-paisa-3-siddharth-jadhav-tejaswini-pandit-and-umesh-kamat-marathi-movie-announcement-entertainment-news-pvk21 |access-date=2024-12-03 |website=Sakal |language=Mr}}</ref>
|}
=== Telivisa ===
{| class="wikitable sortable"
|+
!Year
!Title
!Role
!Language
!Notes
!Ref(s)
|-
|2018–present
|''[[Maharashtrachi Hasyajatra]]''
|Contestant
| rowspan="5" |Marathi
|
|<ref name=":0" />
|-
|2019
| ''[[Rang Maza Vegla (2019 TV series) | Rang Maza Vegla]]''
|Interview Candidate for Job
| Only One Episode
|
|-
|2021
|[[Sundari (Marathi TV series)|''Sundari'']]
|Saheb
|
|<ref>{{Cite web |last=Jadhav |first=Devendra |date=2023-10-31 |title=Vanita Kharat: 'महाराष्ट्राची हास्यजत्रा' फेम वनिता खरात होणार 'साहेब', या मालिकेत पहिल्यांदाच साकारणार खलनायिका |url=https://www.esakal.com/manoranjan/maharashtrachi-hasyajatra-fame-vanita-kharat-play-villain-in-upcoming-marathi-serial-sundari-drj96 |access-date=2023-12-10 |website=[[Sakal]] |language=mr}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2022
|''[[RaanBaazaar]]''
|Bina Singh
|Web series
|<ref name=":0" />
|-
|''[[Tuzech Mi Geet Gaat Aahe]]''
|Ranjana
|
|<ref>{{Cite web |date=2022-07-04 |title=‘तुझेच मी गीत गात आहे’ मालिकेत अभिनेत्री वनिता खरातची एण्ट्री, ‘रंजना’ बनून करणार स्वराची मदत! |url=https://marathi.abplive.com/entertainment/television/tujhech-mi-geet-gaat-aahe-kabir-singh-fame-actress-vanita-kharat-s-entry-in-serial-1076079 |access-date=2023-12-13 |website=[[ABP Majha]] |language=mr}}</ref>
|-
|2023
|''[[Half CA]]''
|Landlady
|Hindi
|
|<ref>{{Cite news |title=Half CA Season 1 Review : Ahsaas Channa and Gyanendra Tripathi show encourages CA aspirants to ‘Never Give Up’ |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/hindi/half-ca/season-1/seasonreview/102073648.cms |access-date=2023-12-10 |issn=0971-8257}}</ref>
|}
=== Steegi tuma ===
*''Thoda Tujha Thoda Majha''<ref>{{Cite web |title='कबीर सिंग'मध्ये शाहिदसोबत झळकली आहे वनिता, कॅलेंडर फोटोशूट बघून आईवडिलांची होती 'ही' प्रतिक्रिया |url=https://divyamarathi.bhaskar.com/entertainment/marathi-cinema/news/kabir-singh-fame-vanita-kharat-unknown-facts-128093893.html |access-date=2023-12-10 |website=[[Divya Marathi]] |language=mr}}</ref>
*''Shree Bai Samarth''<ref>{{Cite web |date=2022-03-07 |title=#Breakthebias : 'तुमची मुलगी एवढा वेळ बाहेर काय करते?' चाळीतल्या बायका वनिता खरातला टोमणे मारत.. |url=https://www.lokmat.com/sakhi/inspirational/breakthebias-marathi-actress-vanita-kharat-shares-a-success-journey-a648/ |access-date=2023-12-10 |website=[[Lokmat]] |language=mr}}</ref>
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
== External links ==
* {{IMDb name|id=10365157}}
[[Category:1992 births]]
[[Category:Indian actresses]]
[[Category:Marathi actresses]]
[[Category:Marathi comedians]]
[[Category:21st-century Indian actresses]]
[[Category:Indian theatre people]]
[[Category:Actresses in Marathi theatre]]
[[Category:Indian stage actresses]]
[[Category:Indian stand-up comedians]]
[[Category:Actresses from Mumbai]]
[[Category:Living people]]
eq2a2suqlchee1ozyff01fcgix25h2y
Supriya Pathak
0
30800
146051
107683
2026-08-10T02:47:22Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146051
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{short description|Indian actress (born 1961)}}
{{Use dmy dates|date=October 2022}}
{{Use Indian English|date=February 2016}}
'''Supriya Pathak Kapur''' (bɛ dɔɣi o la 7 January 1961) ka o nyɛ India paɣa ŋun kpɛriti kpɛrigu [[Gujarati Language|Gujarati]] mini [[Hindi]] filimnima ni.<ref>{{Cite web|url=https://theprint.in/features/brandma/idhar-udhar-the-hindi-sitcom-we-desperately-need-today/328085/|title=Idhar Udhar, the Hindi sitcom we desperately need today|last=Deol|first=Taran|date=1 December 2019|website=ThePrint|language=en-US|access-date=14 April 2020}}</ref>
== Piligu biɛhigu ==
Supriya nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so 7 January 1961,<ref>{{Cite web |date=7 January 2021 |title=Supriya Pathak plays Taapsee Pannu's mother in Rashmi Rocket, first look unveiled |work=Bollywood Hungama |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/supriya-pathak-plays-taapsee-pannus-mother-in-rashmi-rocket-first-look-unveiled/ |access-date=16 November 2021 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=B'day Special: 'खिचड़ी' की हंसा का बर्थडे है आज |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/movie-masti/news-from-bollywood/birth-anniv-of-actress-supriya-pathak/articleshow/67420070.cms |access-date=16 November 2021 |website=Navbharat Times |language=hi}}</ref> ban daa dɔɣi o n-nyɛ Kathiyawadi [[Gujarati people|Gujarati]] tiyaata baaŋa mini kpɛrikpɛrita [[Dina Pathak]] n-ti pahi o ba ŋun nyɛ [[Punjabis|Punjabi]], Baldev Pathak, ŋun shɛri [[Rajesh Khanna]] mini [[Dilip Kumar]] situra.<ref name=":1">{{Cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Supriya-Pathak-As-a-man-I-give-Pankaj-Kapur-9-out-of-10/articleshow/37521407.cms |title=Supriya Pathak: As a man, I give Pankaj Kapur 9 out of 10 - Times of India |website=[[The Times of India]] |date=July 2014 |access-date=21 July 2016}}</ref>
==Filimnima==
===Filimnima===
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|- style="text-align:center;"
! scope="col"|Year
! scope="col"|Film
! scope="col"|Role
! scope="col" class="unsortable"|Sources
|-
| 1981
!scope="row"| ''[[Kalyug (1981 film)|Kalyug]]''
| Subhadra
|
|-
| rowspan="3"|1982
!scope="row"| ''[[Vijeta (1982 film)|Vijeta]]''
| Anna Verghese
|
|-
!scope="row"| ''[[Bazaar (1982 film)|Bazar]]''
| Shabnam
|
|-
!scope="row"| ''[[Gandhi (film)|Gandhi]]''
| Manu
|
|-
| rowspan="2"|1983
!scope="row"| ''[[Bekaraar]]''
| Nisha
|
|-
!scope="row"| ''[[Masoom (1983 film)|Masoom]]''
| Bhavana
|
|-
| rowspan="2"|1984
!scope="row"| ''[[Dharm Aur Qanoon]]''
| Reshma
|
|-
!scope="row"| ''[[Awaaz]]''
| Priya
|
|-
| rowspan="5"|1985
!scope="row"| ''Bahu Ki Awaaz''
| Madhu V. Srivastav
|
|-
!scope="row"| ''[[Mirch Masala]]''
| Village Woman
|
|-
!scope="row"| ''[[Akalathe Ambili]]''
| Ambili
| Malayalam film
|-
!scope="row"| ''[[Arjun (1985 film)|Arjun]]''
| Sudha Malvankar
|
|-
!scope="row"| ''[[Jhoothi]]''
| Seema
|
|-
| 1986
!scope="row"| ''[[Dilwaala (1986 film)|Dilwaala]]''
| Kamla
|
|-
| rowspan="3"|1988
!scope="row"| ''[[Shahenshah (1988 film)|Shahenshah]]''
| Sheena
|
|-
!scope="row"| ''[[The Bengali Night]]''
| Gayatri
|
|-
!scope="row"| ''[[Falak (1988 film)|Falak]]''
| Champa
|
|-
|rowspan="4" |1989
!scope="row"| ''Akanksha''
| Seema
|
|-
!scope="row"| ''[[Kamla Ki Maut]]''
| Anju
|
|-
!scope="row"| ''[[Raakh]]''
| Nita
|
|-
!scope="row"| ''[[Daata (1989 film)|Daata]]''
| Suraiya Khan /Suraiya Rao
|
|-
| 1990
!scope="row"| ''Shadyantra''
| Bilkees
|
|-
| 1994
!scope="row"| ''[[Madhosh (1994 film)|Madhosh]]''
|
|
|-
| 2002
!scope="row"| ''Jackpot 2 Crore''
| Sonu Datta
|
|-
| rowspan="2"|2005
!scope="row"| ''[[Bewafaa (2005 film)|Bewafaa]]''
|
|
|-
!scope="row"| ''[[Sarkar (2005 film)|Sarkar]]''
| Pushpa Nagre
|
|-
| rowspan="2"|2007
!scope="row"| ''Panga Naa Lo''
|
|
|-
!scope="row"| ''[[Dharm (film)|Dharm]]''
| Parvati Chaturvedi
|
|-
| 2008
!scope="row"| ''[[Sarkar Raj]]''
| Pushpa Nagre
|
|-
| rowspan="2"|2009
!scope="row"| ''[[Delhi 6]]''
| Vimla
|
|-
!scope="row"| ''[[Wake Up Sid]]''
| Sarita Mehra
|
|-
| rowspan="2"|2010
!scope="row"| ''[[Khichdi: The Movie]]''
| Hansa Parekh
|
|-
!scope="row"| ''Awasthi''
| Rukmani
|
|-
| 2011
!scope="row"| ''[[Mausam (2011 film)|Mausam]]''
| Fatimah Bua
|
|-
| 2012
!scope="row"| ''[[Shanghai (2012 film)|Shanghai]]''
| Chief Minister Madamji
|
|-
|2013
!scope="row"| ''[[Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela]]''
| Dhankor "Baa" Sanera
|
|-
|rowspan="2"|2014
!scope="row"|''[[Bobby Jasoos]]''
| Ammi
|
|-
!scope="row"| ''[[Tigers (2014 film)|Tigers]]''
| Ayan's mother
|
|-
|rowspan="3"|2015
!scope="row"| ''[[All Is Well (2015 film)|All Is Well]]''
| Parminder "Pammi"
|
|-
!scope="row"| ''[[Kis Kisko Pyaar Karoon]]''
| Kapil's mom
|
|-
!scope="row"| ''[[UNindian]]''
| Meera's mum
| Australian film
|-
| rowspan="3"|2017
!scope="row"| ''[[Carry On Kesar]]''
| Kesar Patel
| Gujarati film
|-
!scope="row"|''[[Sarkar 3]]''
|Pushpa Nagre
|
|-
!scope="row"|''Best of Luck Lalu''
|Lalu's mom
|Gujarati Film
|-
|rowspan="2"|2018
!scope="row"|''[[Love per Square Foot]]''
|Lata Chaturvedi
|
|-
!scope="row" |''[[Aravinda Sametha Veera Raghava|Aravindha Sametha Veera Raghava]]''
|Jeji
|Telugu film
|-
|rowspan="3"|2019
!scope="row" |''[[Gaddalakonda Ganesh]]''
|Gaddalakonda Ganesh's mother
|Telugu film
|-
!scope="row" |''[[Ramprasad Ki Tehrvi]]''
|Amma
|
|-
!scope="row" |''[[Happi (film)|Happi]]''
|Rukmani
|Released on [[ZEE5]]<ref>{{Cite web |last=jha |first=subhash k |date=29 December 2019 |title=Happi is Pankaj's ode to Chaplin! |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/291219/happi-is-pankajs-ode-to-chaplin.html |access-date=4 May 2021 |website=Deccan Chronicle |language=en}}</ref>
|-
|2020
!scope="row"|''[[Jai Mummy Di]]''
|Laali Khanna
|<ref name=indtod>{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/sunny-singh-and-sonalli-seygall-s-film-jai-mummy-di-to-release-on-january-17-see-new-motion-poster-1596255-2019-09-06 |title=Sunny Singh and Sonnalli Seygall's film Jai Mummy Di to release on January 17. See new motion poster |work=India Today |date=6 September 2019 |access-date=10 September 2019}}</ref>
|-
|rowspan="4" |2021
!scope="row" |''[[The Big Bull]]''
|Hemant Shah's mother
|Released on [[Disney+ Hotstar]]
|-
!scope="row" |''[[Toofaan]]''
|Sister D'Souza
|Released on [[Amazon Prime Video]]
|-
!scope="row" | ''[[Mimi (2021 Hindi film)|Mimi]]''
| Mimi's mother
|Released On [[Netflix]] And [[JioCinema]]
|-
!scope="row" | ''[[Rashmi Rocket]]''
| Bhanuben Virah Chibber, Rashmi's mother
|Released on [[ZEE5]]
|-
|2022
!scope="row" | ''[[Kehvatlal Parivar]]''
|Kalindi Thakar
|Gujarati film<ref>{{Cite news |date=6 April 2022 |title=Kehvatlal Parivar promises to create history |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/kehvatlal-parivar-promises-to-create-history/articleshow/90671595.cms |access-date=6 April 2022}}</ref>
|-
|rowspan="2" |2023
!scope="row" | ''[[Satyaprem Ki Katha]]''
| Diwali
|
|-
!scope="row" | ''[[Khichdi 2: Mission Paanthukistan]]''
| Hansa Parekh
|
|-
|2024
!scope="row" | ''[[Luv Ki Arrange Marriage]]''
|Supriya
|<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2024-06-01 |title=Luv Ki Arrange Marriage: Sunny Singh-Avneet Kaur starrer to release on ZEE5 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/luv-ki-arrange-marriage-trailer-sunny-singh-avneet-kaur-starrer-release-zee5-date/ |access-date=2024-06-01 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref>
|}
===Telivisa===
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|- style="text-align:center;"
! scope="col"|Year
! scope="col"|Title
! scope="col"|Role
! scope="col" class="unsortable" |Episodes
|-
|1985
!scope="row"| ''[[List of programs broadcast by DD National|Darpan]]''
| || 1 Episode
|-
|1985
!scope="row"| ''[[Idhar Udhar]]''
| Poonam ||
|-
|1986
!scope="row"| ''[[Katha Sagar]]''
| Anuradha / Shabnam || 2 Episodes
|-
| rowspan="3"|1987
!scope="row"| ''Naqli Chehra''
| Asha
| Television film
|-
!scope="row"| ''Shahadat''
|
| Television film
|-
!scope="row"| ''[[List of programs broadcast by DD National|Zindagi]]''
| Kamal Gupta ||
|-
|1994
!scope="row"| ''[[Philips Top 10]]''
| || 1 Episode
|-
|1997–1998
!scope="row"| ''[[Idhar Udhar|Idhar Udhar (Season 2)]]''
| Poonam ||
|-
|1998
!scope="row"| ''[[Mohandas B.A.L.L.B.]]''
| Mohini ||
|-
|1999
!scope="row"| ''[[Ek Mahal Ho Sapno Ka (TV series)|Ek Mahal Ho Sapno Ka]]''
| Neelu Nanavati ||
|-
|1999–2000
!scope="row"|''Zindagi''
|Kamal
|<ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/1999/99oct17/sunday/filmtv.htm|title=Tribuneindia... Film and tv|website=www.tribuneindia.com}}</ref>
|-
|2002–2004
!scope="row"| ''[[Khichdi (2002 TV series)|Khichdi]]''
| Hansa Parekh ||
|-
|2005
!scope="row"| ''[[Instant Khichdi]]''
| Hansa Parekh ||
|-
| 2006
!scope="row"| ''[[Baa Bahoo Aur Baby]]''
| Gunvanti ||
|-
| 2006
!scope="row"| ''[[Office Office|Naya Office Office]]''
| Mahabali || Cameo
|-
| 2007–2009
!scope="row"| ''Remote Control''
| Baari Babulnath ||
|-
| 2010
!scope="row"| ''[[Taarak Mehta Ka Ooltah Chashmah]]''
| Hansa Parekh || Special appearance for promoting ''[[Khichdi: The Movie]]''
|-
| 2012
!scope="row"| ''[[Alaxmi Ka Super Parivaar]]''
| Shanti ||
|-
| 2013
!scope="row"| ''[[Chhanchhan]]''
| Umaben Borisagar ||
|-
| 2014
!scope="row"| ''Tu Mere Agal Bagal Hai''
| Ganga Mausi ||
|-
| 2015–2016
!scope="row"| ''[[Jaane Kya Hoga Rama Re]]''
| Rambhateri||
|-
| 2018
!scope="row"| ''[[Khichdi (2018 TV series)|Khichdi Returns]]''
| Hansa Parekh ||
|-
| 2019
!scope="row"| ''[[Mere Sai - Shraddha Aur Saburi]]''
| Geeta Maa ||
|-
|}
===Web series===
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|- style="text-align:center;"
! scope="col"|Year
! scope="col"|Title
! scope="col"|Role
! scope="col"|Platform
! scope="col"|Notes
|-
| rowspan="2"|2021
! scope="row"|''[[Cartel (web series)|Cartel]]''
| Rani Mai
| [[ALTBalaji]]
|
|-
! scope="row"|''[[Tabbar]]''
| Sargun Kaur
| [[SonyLIV]]
|
|-
| 2022
! scope="row"|''[[Home Shanti]]''
| Sarla Joshi
| [[Disney+ Hotstar]]
|
|}
==Pina==
{| class="wikitable"
|-
! Year
! Award
! Category
! Work
! Result
! Ref.
|-
![[29th Filmfare Awards|1982]]
|rowspan="6"|[[Filmfare Awards]]
|rowspan="5"|[[Filmfare Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]]
|''[[Kalyug (1981 film)|Kalyug]]''
|{{won}}
|
|-
![[30th Filmfare Awards|1983]]
|''[[Bazaar (1982 film)|Bazaar]]''
|{{won}}
|
|-
![[55th Filmfare Awards|2010]]
|''[[Wake Up Sid]]''
|{{nom}}
|<ref>{{Cite web |url=http://www.filmfare.com/articles/55th-idea-filmfare-awards-nominations-461.html |title=55th Idea Filmfare Awards Nominations |access-date=16 March 2025 |archive-date=13 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100213061715/http://www.filmfare.com/articles/55th-idea-filmfare-awards-nominations-461.html |url-status=dead }}</ref>
|-
![[56th Filmfare Awards|2011]]
|''[[Khichdi: The Movie]]''
|{{nom}}
|
|-
![[59th Filmfare Awards|2014]]
|''[[Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela]]''
|{{won}}
|<ref>{{cite magazine |url=http://www.filmfare.com/news/59th-idea-filmfare-awards-nominations-5138.html |title=59th Idea Filmfare Awards nominations |magazine=[[Filmfare]] |date=13 January 2014 |access-date=13 January 2014}}</ref>
|-
![[67th Filmfare Awards|2022]]
|[[Filmfare Critics Award for Best Actress|Best Actress (Critics)]]
|''[[Ramprasad Ki Tehrvi]]''
|{{nom}}
|<ref>{{Cite web|url=https://m.filmfare.com/features/nominations-for-the-67th-wolf777news-filmfare-awards-2022_-55253.amp |title=Nominations for the 67th Wolf777news Filmfare Awards 2022 |date=18 August 2022|access-date=28 January 2023|website=Filmfare|language=en}}</ref>
|-
!rowspan="2"|[[2022 Filmfare OTT Awards|2022]]
|rowspan="2"|[[Filmfare OTT Awards]]
|Best Actress in a Comedy Series
|''[[Home Shanti]]''
|{{nom}}
|<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/news/hindi/filmfare-ott-awards-2022-complete-nominations-list/articleshow/96390952.cms |title=Danube Properties Filmfare OTT Awards 2022: Complete Nominations List |date=21 December 2022|access-date=28 January 2023|website=Times of India|language=en}}</ref>
|-
|Best Supporting Actress in a Drama Series
|''[[Tabbar]]''
|{{won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-ott-awards-2022/winners|title=Filmfare OTT Awards 2022|date=21 December 2022|access-date=28 January 2023 |website=FilmFare|language=en}}</ref>
|-
!rowspan="2"|2022
|rowspan="2"|FOI Online Awards
|Best Actress in a Leading Role
|rowspan="2"|''[[Ramprasad Ki Tehrvi]]''
|{{nom}}
|rowspan="2"|<ref>{{Cite web |url=https://www.foionlineawards.com/7th-foi-online-awards |title=7th FOI Online Awards 2022 |language=en |access-date=16 March 2025 |archive-date=11 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711203723/https://www.foionlineawards.com/7th-foi-online-awards |url-status=dead }}</ref>
|-
|Best Performance by an Ensemble Cast
|{{won}}
|-
![[11th IIFA Awards|2010]]
|rowspan="2"|[[IIFA Awards]]
|[[IIFA Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]]
|''[[Wake Up Sid]]''
|{{nom}}
|<ref>{{cite web |url=http://www.sundaytimes.lk/100530/Magazine/sundaytimestvtimes_1.html |title=Colombo gets ready for IIFA 2010 |work=Sunday Times |accessdate=22 December 2019}}</ref>
|-
![[15th IIFA Awards|2014]]
|[[IIFA Award for Best Performance in a Negative Role|Best Performance in a Negative Role]]
|''[[Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela]]''
|{{nom}}
|<ref name="Bollyspice">{{cite web |url=http://bollyspice.com/76075/iifa-nominations-bhaag-milkhabhaag-leads-10 |title=IIFA Nominations Announced and Bhaag Mikha Bhaag leads with 10! |publisher=Bollyspice |date=20 February 2014 |accessdate=24 February 2014}}</ref>
|-
!2004
|rowspan="2"|[[Indian Television Academy Awards]]
|rowspan="2"|[[ITA Award for Best Actress - Comedy|Best Actress - Comedy]]
|''[[Khichdi (2002 TV series)|Khichdi]]''
|{{won}}
|<ref>{{Cite web |url=http://www.gr8mag.com/posts.php?id=323 |title=GR8! TV Magazine - THE INDIAN TELEVISION ACADEMY AWARDS, 2004 |website=gr8mag.com |access-date=25 September 2019 |archive-date=5 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211105165225/https://www.gr8mag.com/posts.php?id=323 |url-status=dead }}</ref>
|-
!2008
|''Remote Control''
|{{won}}
|<ref>{{Cite web |url=https://www.gr8mag.com/posts.php?id=327 |title=GR8! TV Magazine - THE INDIAN TELEVISION ACADEMY AWARDS, 2008 |website=gr8mag.com |access-date=16 March 2025 |archive-date=5 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211105174924/https://www.gr8mag.com/posts.php?id=327 |url-status=dead }}</ref>
|-
!2003
|rowspan="4"|[[Indian Telly Awards]]
|rowspan="4"|[[Indian Telly Award for Best Actress in a Comic Role|Best Actress in a Comic Role]]
|rowspan="2"|''[[Khichdi (2002 TV series)|Khichdi]]''
|{{won}}
|<ref>{{cite news |title=Telly awards 2003 Popular Awards winners |url=http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k3/winners.htm |access-date=3 November 2021 |archive-date=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915081219/http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k3/winners.htm |url-status=dead }}</ref>
|-
!2004
|{{nom}}
|<ref>{{cite news |title=Telly awards 2004 Popular Awards nominees |url=http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k4/nominee.htm |access-date=9 July 2012 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016123453/http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k4/nominee.htm |url-status=dead }}</ref>
|-
!2005
|''[[Instant Khichdi]]''
|{{won}}
|<ref>{{cite news |title=Telly awards 2005 Popular Awards winners |url=http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k5/winners.htm |access-date=9 July 2012 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917175616/http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k5/winners.htm |url-status=dead }}</ref>
|-
!2008
|''Remote Control''
|{{nom}}
|<ref>{{cite news |title=Telly awards 2008 Popular Awards winners |url=http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k8/winners2008.htm |access-date=3 November 2021 |archive-date=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911083458/http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k8/winners2008.htm |url-status=dead }}</ref>
|-
!2006
|rowspan="4"|[[Producers Guild Film Awards]]
|[[Producers Guild Film Award for Best Actress in a Drama Series|Best Actress in a Drama Series]]
|''[[Instant Khichdi]]''
|{{nom}}
|<ref>{{Cite web |url=http://apsaraawards.org/2nd_apsara_awards_nominees.html |title=2nd Apsara awards nominees}}</ref>
|-
!2009
|rowspan="2"|[[Producers Guild Film Award for Best Actress in a Supporting Role|Best Actress in a Supporting Role]]
|''[[Sarkar Raj]]''
|{{nom}}
|<ref>{{Cite web |url=http://apsaraawards.org/4th_apsara_awards_nominees.html |title=4th Apsara awards nominees}}</ref>
|-
!2010
|''[[Wake Up Sid]]''
|{{nom}}
|
|-
!rowspan="3"|2014
|[[Producers Guild Film Award for Best Actor in a Negative Role|Best Actor in a Negative Role]]
|rowspan="3"|''[[Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela]]''
|{{won}}
|
|-
|[[Screen Awards]]
|[[Screen Award for Best Actor in a Negative Role|Best Actor in a Negative Role]]
|{{nom}}
|<ref>{{cite web |title=20th Annual Screen Awards 2014: The complete list of nominees |url=http://ibnlive.in.com/news/20th-annual-screen-awards-2014-the-complete-list-of-nominees/444093-8-66.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140108104623/http://ibnlive.in.com/news/20th-annual-screen-awards-2014-the-complete-list-of-nominees/444093-8-66.html |url-status=dead |archive-date=8 January 2014 |publisher=CNN-IBN |access-date=25 January 2014 |date=8 January 2014}}</ref>
|-
|[[Zee Cine Awards]]
| [[Zee Cine Award for Best Actor in a Negative Role|Best Actor in a Negative Role]]
|{{won}}
|<ref>{{cite web |title=Zee Cine Awards 2014: Complete list of nominations |date=6 February 2014 |url=http://zeenews.india.com/entertainment/zee-cine-awards-2014/zee-cine-awards-2014-complete-list-of-nominations_150384.html}}</ref>
|-
|}
==Kundivihira==
{{reflist|2}}
==External links==
{{Commons category}}
* {{IMDb name}}
* {{Bollywood Hungama person}}
{{Navboxes
| title = Awards for Supriya Pathak
| list =
{{FilmfareBestSupportingActressAward}}
{{Indian Telly Award Best Comic Actress}}
{{Indian Television Academy Award Best Comic Actress}}
}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Pathak, Supriya}}
[[Category:Actresses from Mumbai]]
[[Category:Living people]]
[[Category:1961 births]]
[[Category:Gujarati actresses]]
[[Category:Indian film actresses]]
[[Category:Indian soap opera actresses]]
[[Category:Indian television actresses]]
[[Category:Indian stage actresses]]
[[Category:Pathak Shah family|Supriya Pathak]]
[[Category:Actresses in Hindi cinema]]
[[Category:Actresses in Malayalam cinema]]
[[Category:Actresses in Telugu cinema]]
[[Category:Actresses in Gujarati cinema]]
[[Category:Filmfare Awards winners]]
[[Category:Zee Cine Awards winners]]
[[Category:20th-century Indian actresses]]
[[Category:21st-century Indian actresses]]
4iha3g7sn54lra3txirpu2qyxaaiak9
Mrunmayee Deshpande
0
30820
146030
132235
2026-08-09T22:13:19Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146030
wikitext
text/x-wiki
{{short description|Indian film actress (born 1988)}}
{{Use Indian English|date=July 2014}}
{{Use dmy dates|date=March 2023}}
'''Mrunmayee Deshpande''' (bɛ dɔɣi o la 29 May 1988)<ref name="DOB">{{Cite web |title=In B'day Special Video, Mrunmayee Deshpande's Little Sister Calls Her 'Precious' |url=https://www.news18.com/news/movies/in-bday-special-video-mrunmayee-deshpandes-little-sister-calls-her-precious-5274343.html |access-date=9 June 2022 |website=News18 |language=en}}</ref> ka o nyɛ India kpɛrikpɛrita ŋun nyɛ paɣa, ka be [[Hindi cinema|Hindi]] mini [[Marathi language|Marathi]] filimnima ni.
== Maŋmaŋa biɛhigu ==
Mrunmayee chaŋla shikuru Renuka Swaroop High school mini [[Sir Parashurambhau College]], 2007 ka di zaa be [[Pune]].<ref>{{Cite web |title=Actress Mrunmayee Deshpande vists her alma mater; relives memories with students |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/actress-mrunmayee-deshpande-vists-her-alma-mater-relives-memories-with-students/articleshow/69443514.cms?from=mdr |access-date=12 May 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Actress Mrunmayee Deshpande visits her college after 12 years |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/events/pune/actress-mrunmayee-deshpande-visits-her-college-after-12-years/videoshow/69425495.cms |access-date=21 May 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref>
O tizopaɣa n-nyɛ [[Gautami Deshpande]].<ref>{{Cite web |title=Mrunmayee and Gautami Deshpande give major sister goals as they strike a pose for an adorable selfie |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/mrunmayee-deshpande-and-gautami-give-major-sister-goals-as-they-strike-a-pose-for-an-adorable-selfie/articleshow/80244901.cms?from=mdr |access-date=13 January 2021 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sister goals! Mrunmayee Deshpande and Gautami Deshpande's latest 'Diwali' post is things adorable |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/sister-goals-mrunmayee-deshpande-and-gautami-deshpandes-latest-diwali-post-is-things-adorable/articleshow/79276171.cms?from=mdr |access-date=18 November 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Actress Mrunmayee and Gautami Deshpande infuse the environment with divine renditions of 'Sur Niragas Ho' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/regional/marathi/actress-mrunmayee-and-gautami-deshpande-infuse-the-environment-with-divine-renditions-of-sur-niragas-ho/videoshow/77707728.cms?from=mdr |access-date=23 August 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Gautami Deshpande enjoys Pune's summer rain and thundershowers with sister Mrinmayee; see pic |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/gautami-deshpande-enjoys-punes-summer-rain-and-thundershowers-with-sister-mrinmayee-see-pic/articleshow/74863513.cms |access-date=28 March 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Gautami gets a wonderful birthday wish from sister |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/gautami-gets-a-wonderful-birthday-wish-from-sister/articleshow/67774982.cms |access-date=31 January 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref>
== Tuma ==
Mrunmayee pilila o tuma [[Hindi cinema|Hindi]] shinii yuli booni ''Humne Jeena Seekh Liya'' (2008) ni,<ref>{{Cite web |url=https://www.airtelxstream.in/movies/humne-jeena-seekh-liya/EROSNOW_MOVIE_6094117 |title=Humne Jeena Seekh Liya |website=airtelxstream.in}}</ref> amaa o yuli dula [[Zee Marathi]] Serial ''Kunku ni''.<ref>{{Cite web |title=Zee Marathi Awards – 2010, held recently with a grand bash! |url=https://www.zee.com/in-the-news/zee-marathi-awards-2010-held-recently-with-a-grand-bash/ |access-date=13 October 2017 |website=zee.com |language=en |archive-date=26 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426061523/https://www.zee.com/in-the-news/zee-marathi-awards-2010-held-recently-with-a-grand-bash/ |url-status=dead }}</ref> daa pahimi kpɛri kpɛrigu yuli boo Amazon Prime's Mumbai diaries.<ref>{{Cite web |title=Comedychi Bullet Train completes 325 episodes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/trade-news/marathi/comedychi-bullet-train-completes-325-episodes/articleshow/56503977.cms |access-date=12 January 2017 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sonalee's Apasara Aali moment |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/sonalees-apasara-aali-moment/articleshow/56688815.cms |access-date=12 January 2017 |website=The Times of India |language=en}}</ref>
==Filimnima==
=== Kpɛrikpɛrita-tali ===
{{Pending films key}}
{| class="wikitable"
!Year
!Movie
!Role
!Language
!Ref.
|-
| 2007
| ''It's Breaking News''
|Dandekar's daughter
| [[Marathi language|Marathi]]
|
|-
| 2008
| ''[[Humne Jeena Seekh Liya]]''
|Pari
| [[Hindi]]
|<ref>{{Cite web |title=शाळा' कादंबरीवर मराठीपूर्वी आला होता हिंदी चित्रपट |url=https://www.loksatta.com/manoranjan-news/humne-jeena-sikh-liya-based-on-the-popular-marathi-novel-shaala-1209932/ |access-date=1 March 2016 |website=Loksatta.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.jiocinema.com/movies/humne-jeena-seekh-liya-?type=0&id=ff150b306bd711e894e58906526153ad |title=Humne Jeena seekh liya |website=jiocinema.com |access-date=17 March 2025 |archive-date=6 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206162203/https://www.jiocinema.com/movies/humne-jeena-seekh-liya-?type=0&id=ff150b306bd711e894e58906526153ad |url-status=dead }}</ref>
|-
| 2009
| ''[[Ek Cup Chya]]''
|Vasanti Sawant
|Rowspan="25"| [[Marathi language|Marathi]]
|
|-
|Rowspan="2"| 2012
| ''Mokala Shwaas''
|Kusum Jagtap
|
|-
| ''Sanshay Kallol - Natyancha Gadbadgunda''
|Shravani
|<ref>{{Cite web |title=Marathi film Sanshay Kallol has nothing new to offer |url=https://www.dnaindia.com/blogs/post-review-marathi-film-sanshay-kallol-has-nothing-new-to-offer-1820124 |access-date=8 April 2013 |website=Daily News and Analysis |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.airtelxstream.in/movies/sanshay-kallol/ZEE5_MOVIE_0-0-2575 |title=Sanshay Kallol |website=airtelxstream.in}}</ref>
|-
|Rowspan="3"|2013
| ''Dham Dhoom''
|
|
|-
| ''Navra Majha Bhavra''
|
|
|-
| ''[[Aandhali Koshimbir]]''
|Radhika
|<ref>{{Cite web |title=Aandhali Koshimbir (Marathi)/Comedy at its best |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/screen/aandhali-koshimbir-marathicomedy-at-its-best/ |access-date=13 June 2014 |website=The Indian Express |date=13 June 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Andhali Koshimbir |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-reviews/andhali-koshimbir/movie-review/35786919.cms |access-date=13 June 2017 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mrunmayee Deshpande shares her 'favorite picture' from the film 'Aandhali Koshimbir' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/photo-mrunmayee-deshpande-shares-her-favorite-picture-from-the-film-aandhali-koshimbir/articleshow/71273024.cms?from=mdr |access-date=24 September 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sonyliv.com/movies/aandhali-koshimbir-1000007744 |title=aandhali koshimbir |website=sonyliv.com |access-date=25 April 2021 |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017091036/https://www.sonyliv.com/movies/aandhali-koshimbir-1000007744 |url-status=dead }}</ref>
|-
|Rowspan="3"|2014
| ''[[Pune Via Bihar]]''
|Tara Yadav
|<ref>{{Cite web |title=Pune Via Bihar |url=https://www.shemaroome.com/movies/pune-via-bihar |access-date=1 January 2014 |website=shemaroome.com |language=en}}</ref>
|-
| ''[[Sata Lota Pan Sagla Khota]]''
| Vasanti
|
|-
| ''[[Mamachya Gavala Jaaoo Yaa]]''
|Teju
|<ref>{{Cite web |title=Mrunmayee Deshpande and Abhijeet Khandkekar come together for MAMACHYA GAVALA JAAOO YAA |url=https://in.news.yahoo.com/weather/mrunmayee-deshpande-abhijeet-khandkekar-come-together-mamachya-gavala-143721160.html |access-date=18 November 2014 |publisher=Yahoo! |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=मामाच्या गावाला जाऊ या |url=https://maharashtratimes.com/entertainment/movie-reviews/mamachya-gavala-jauya/moviereview/45234410.cms |access-date=22 November 2014 |website=Maharashtra Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.airtelxstream.in/movies/mamachya-gavala-jaaoo-yaa/ZEE5_MOVIE_0-0-256725 |title=Mamachya Gavala Jaaoo Yaa |website=airtelxstream.in}}</ref>
|-
|Rowspan="2"|2015
| ''Slambook''
|Aparna
|
|-
| ''[[Katyar Kaljat Ghusali (film)|Katyar Kaljat Ghusali]]''
| Uma, Panditji's daughter
|<ref>{{Cite web |title=Subodh and Mrunmayee in Katyar Kaljat Ghusli |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/katyar-kaljat-ghusli-subodh-bhave-mrunmayee-deshpande-rahul-deshpande-shankar-mahadevan/articleshow/29151601.cms?from=mdr |access-date=10 January 2017 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=कट्यार काळजात घुसली ला झाले दोन वर्षे पूर्ण, असा होता चित्रपटातील कलाकारांचा अंदाज |url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/BOL-MB-katyar-kaljat-ghusali-completed-one-year-5744141-PHO.html |access-date=12 November 2017 |website=divyamarathi.bhaskar.com |date=12 November 2017 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.zee5.com/movies/details/katyar-kaljat-ghusali/0-0-8007 |title=Katyar Kaljat Ghusali |website=The Times of India}}</ref>
|-
|Rowspan="3"|2016
| ''Gulmohor''
|
|<ref>{{Cite web |title=Gulmohar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-reviews/gulmohar/movie-review/55955774.cms?from=mdr |access-date=13 December 2016 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.airtelxstream.in/movies/gulmohar-najuk-natyancha-halwar-gunta/SHEMAROOME_MOVIE_5c95149bed8f7d5ede004f2c |title=Gulmohar - Najuk Natyancha Halwar Gunta |website=airtelxstream.in}}</ref>
|-
| ''[[Natsamrat]]''
|Vidya Ganpat Belwalkar
|<ref>{{Cite web |title=All hail the emperor! |url=https://www.theweek.in/review/movies/all-hail-the-emperor-natsamrat-nana-patekar.html |access-date=1 January 2016 |website=theweek.in |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nana Patekar in and as Natsamrat |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/natsamrat-nana-floors-everyone-yet-again/articleshow/50074262.cms?from=mdr |access-date=13 January 2017 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.netflix.com/in/title/80998558?preventIntent=true |title=Natsamrat |website=netflix.com }}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-marathi-2017/nominations/best-supporting-actor-female/mrunmayee-deshpande |title=BEST ACTOR IN SUPPORTING ROLE (FEMALE) NOMINEE |website=filmfare.com}}</ref>
|-
| ''Anuraag''
|Soumya
|<ref>{{Cite web |title=FILM REVIEW: ANURAAG |url=https://punemirror.indiatimes.com/entertainment/marathi-reviews/film-review-anuraag/articleshow/51347983.cms |access-date=11 March 2016 |website=The Times of India |language=en |archive-date=28 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428054353/https://punemirror.indiatimes.com/entertainment/marathi-reviews/film-review-anuraag/articleshow/51347983.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.zeetalkies.com/movies/anuraag.html |title=Anuraag |website=The Times of India |access-date=25 April 2021 |archive-date=18 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220718125338/http://www.zeetalkies.com/movies/anuraag.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|Rowspan="2"|2017
| ''[[Dhyanimani]]''
|Aparna
|<ref>{{Cite web |title=ध्यानी राहणारा, मनी ठसणारा |url=https://www.esakal.com/manoranjan/dhyanimani-movie-review-30203 |access-date=11 February 2017 |website=esakal.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='ध्यानीमनी' खिळणारा! |url=https://maharashtratimes.com/entertainment/movie-reviews/movie-review-marathi-film-dhyanimani/moviereview/57070940.cms |access-date=10 February 2017 |website=maharshtratimes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ध्यानीमनी'चा ड्रामा, सस्पेन्स, थ्रीलर |url=https://zeenews.india.com/marathi/news/kallabaji/film-review-dhyani-mani-marathi-movie/351341 |access-date=10 February 2017 |website=zeenews.india.com |language=en}}</ref>
|-
| ''Bebhaan''
|
|<ref>{{Cite web |title=Mrunmayee to play Anoop's love interest? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/mrunmayee-to-play-anoops-love/articleshow/56171676.cms |access-date=27 December 2016 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ठाकुर अनूपसिंग आणि मृण्मयीची 'बेभान' जोडी |url=https://www.loksatta.com/manoranjan-news/thakur-anoop-singh-and-mrunmayee-deshpande-will-be-seen-in-bebhan-movie-1368446/ |access-date=23 December 2016 |website=loksatta.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ठाकुर अनूपसिंग आणि मृण्मयीची 'बेभान' जोडी |url=https://www.saamana.com/bebhan-marathi-cinema/ |access-date=30 December 2016 |website=saamana.com |language=en |archive-date=12 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712104934/http://www.saamana.com/bebhan-marathi-cinema/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=ठाकुर अनूपसिंग आणि मृण्मयी देशपांडेची 'बेभान' जोडी |url=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/thakur-anupsing-and-mrinmayee-deshpandes-bhabhan-pair/ |access-date=23 December 2016 |website=lokmat.com |language=en}}</ref>
|-
|Rowspan="4"|2018
| ''[[Farzand]]''
| Kesar (a spy)
|<ref>{{Cite web |title=मृण्मयी देशपांडे 'फर्जंद'मध्ये साकारणार हेरगिरीची भूमिका |url=https://www.loksatta.com/manoranjan-news/mrunmayee-deshpande-will-play-detective-kesar-in-marathi-movie-farzand-1673360/ |access-date=3 May 2018 |website=loksatta.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=मृण्मयीने केसरच्या भूमिकेत भरले हेरगिरीचे रंग 'फर्जंद' मध्ये साकारली कलावंतीण |url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/BOL-MB-IFTM-actress-mrunmayee-deshpande-in-marathi-film-farzand-5864559-NOR.html |access-date=3 May 2018 |website=divyamarathi.bhaskar.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=मृण्मयी तलवारबाजी शिकली |url=https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/entertainment-gossips/learned-fencing/articleshow/64012799.cms |access-date=4 May 2018 |website=maharshtratimes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.hotstar.com/1000229750 |title=Farzand |website=hotstar.com}}</ref>
|-
| ''[[Bogda (film)|Bogda]]''
| Tejaswini alias Teju
|<ref>{{Cite web |title=Mrunmayee and Suhas to play mother-daughter |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/mrunmayee-and-suhas-to-play-mother-daughter/articleshow/65005236.cms?from=mdr |access-date=16 July 2018 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bogda movie: Review, Cast, Director |url=https://www.freepressjournal.in/cmcm/bogda-movie-review-cast-director |access-date=7 September 2018 |website=freepressjournal.in |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.netflix.com/in/title/81155782?preventIntent=true |title=Bogda |website=netflix.com }}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| ''Ek Raadha Ek Meera''
| Manasvi
|<ref>{{Cite web |title=Ek Raadha Ek Meera' trailer: The Gashmeer Mahajani, Mrunmayee Deshpande and Surabhi Bhosale starrer is an intense love triangle |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/ek-raadha-ek-meera-trailer-the-gashmeer-mahajani-mrunmayee-deshpande-and-surabhi-bhosale-starrer-is-an-intense-love-triangle/articleshow/65731134.cms?from=mdr |access-date=8 September 2018 |website=timesofindia.imdiatimes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=MAHESH MANJREKAR'S "EK RADHA EK MEERA" SLATED FOR RELEASE ON 23RD NOVEMBER 2018 |url=https://bollyy.com/mahesh-manjrekars-ek-radha-ek-meera-slated-for-release-on-23rd-november-2018/ |access-date=30 August 2018 |website=bollyy.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ek Raadha Ek Meera trailer: Reveals too much of Mahesh Manjrekar's modern take on the mythology |url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/sep/4/15417/ek-raadha-ek-meera-trailer-reveals-too-much-of-mahesh-manjrekar-s-modern-take-on-the-mythology |archive-url=https://web.archive.org/web/20210425122741/https://www.cinestaan.com/articles/2018/sep/4/15417/ek-raadha-ek-meera-trailer-reveals-too-much-of-mahesh-manjrekar-s-modern-take-on-the-mythology |url-status=live |archive-date=25 April 2021 |access-date=4 September 2018 |website=cinestaan.com |language=en}}</ref>
|-
| ''Shikari''
| Phulwa Gulaabrao Phoolsundar
|<ref>{{Cite web |title=Suvrat Joshi got hitched? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/suvrat-joshi-got-hitched/articleshow/59297935.cms?from=mdr |access-date=24 June 2017 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Adult comedy Shikari will give out a social message too |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/adult-comedy-shikari-will-give-out-a-social-message-too/articleshow/63625170.cms?from=mdr |access-date=5 April 2018 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Suvrat Joshi's stylish turn for Shikari |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/suvrat-joshis-stylish-turn-for-shikari/articleshow/63592038.cms |access-date=3 April 2018 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.airtelxstream.in/movies/shikari/ZEE5_MOVIE_0-0-50255 |title=Shikari |website=airtelxstream.in}}</ref>
|-
|Rowspan="4"|2019
| ''[[Bhai: Vyakti Ki Valli]]''
|Sundari
|
|-
| ''[[15 August (2019 film)|15 August]]''
|Jui
|<ref>{{Cite web |title=15 August |url=https://www.netflix.com/in/title/81033429?preventIntent=true |access-date=13 March 2019 |website=netflix.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=15 August movie review: The Madhuri Dixit production's strength is its simplicity |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/15-august-movie-review-netflix-5648991/ |access-date=30 March 2019 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Madhuri Dixit and Sriram Nene produce Marathi film 15 August, now streaming on Netflix |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/madhuri-dixit-and-sriram-nene-produce-marathi-film-15-august-now-streaming-on-netflix/cid/1688083 |access-date=3 April 2019 |website=The Telegraph (India) |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Madhuri Dixit-produced Netflix Marathi film 15th August set for March 29 release |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema-madhuri-dixit-produced-netflix-marathi-film-15th-august-set-for-march-29-release-509742 |access-date=18 March 2019 |website=indiatvnews.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Madhuri Dixit-produced Netflix Marathi film '15th August' set for March 29 release |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/madhuri-dixit-produced-netflix-marathi-film-15th-august-set-for-march-29-release-119031800236_1.html |access-date=18 March 2019 |website=Business Standard |language=en}}</ref>
|-
| ''[[Fatteshikast]]''
|Kesar (a spy)
|<ref>{{Cite web |title=Fatteshikast': Character poster of Mrunmayee Deshpande as 'Kesar' unveiled! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/fatteshikast-character-poster-of-mrunmayee-deshpande-as-kesar-unveiled/articleshow/71597857.cms?from=mdr |access-date=15 October 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fatteshikast': Trailer of Digpal Lanjekar's historical film is set to release on THIS date |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/fatteshikast-trailer-of-digpal-lanjekars-historical-film-is-set-to-release-on-this-date/articleshow/71503777.cms?from=mdr |access-date=9 October 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fatteshikast' trailer: Chinmay Mandlekar and Mrunal Kulkarni starrer will keep you at the edge of your seat |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/fatteshikast-trailer-chinmay-mandlekar-and-mrunal-kulkarni-starrer-will-keep-you-at-the-edge-of-your-seat/articleshow/71520238.cms?from=mdr |access-date=10 October 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.zee5.com/movies/details/fatteshikast/0-0-199529 |title=Fatteshikast |website=zee5.com}}</ref>
|-
| ''[[Miss U Mister]]''
|Kaveri
|<ref>{{Cite web |title=Miss u Mister': Siddharth Chandekar and Mrunmayee Deshpande to come together after 10 years |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/miss-u-mister-siddharth-chandekar-and-mrunmayee-deshpande-to-share-screen-space-after-10-years/articleshow/69229488.cms?from=mdr |access-date=8 May 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss u Mister': Mrunmayee Deshpande unveils the new poster of her upcoming film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/miss-u-mister-mrunmayee-deshpande-unveils-the-new-poster-of-her-upcoming-film/articleshow/69522728.cms?from=mdr |access-date=27 May 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss U Mister' trailer: Siddarth Chandekar and Mrunmayee Deshpande's long distance relationship will keep you hooked |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/miss-u-mister-trailer-siddarth-chandekar-and-mrunmayee-deshpandes-long-distance-relationship-will-keep-you-hooked/articleshow/69644801.cms?from=mdr |access-date=4 June 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss U Mister' new song: Sameer Joshi's 'Tuzi Athavan' gives us a glimpse of the story set to unfold |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/miss-u-mister-new-song-sameer-joshis-tuzi-athavan-gives-us-a-glimpse-of-the-story-set-to-unfold/articleshow/69540284.cms?from=mdr |access-date=28 May 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref>
|-
|Rowspan="2"|2021||''Karkhanisanchi Waari''
|Madhuri Kalbhor
|
|-
| ''[[The Power (2021 Indian film)|The Power]]''
|Ratna Thakur
| [[Hindi]]
|<ref>{{Cite web |title=THE POWER'-13 January, 2021 |url=https://filminformation.com/featured/review-the-power/ |access-date=13 January 2021 |website=filminformation.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Power Review: Vidyut Jammwal's Thrilling Story About A Crime Family Should Be Your On Weekend Watchlist |url=https://www.zee5.com/zee5news/the-power-review-vidyut-jammwals-thrilling-story-about-a-crime-family-should-be-your-on-weekend-watchlist |access-date=11 February 2021 |website=zee5.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.zee5.com/movies/details/the-power/0-0-330581 |title=The power |website=zee5.com}}</ref>
|-
|Rowspan="3"|2022
| ''Manache Shlok''
|
| rowspan="5" |[[Marathi language|Marathi]]
|<ref>{{Cite web |title=Mrunmayee Deshpande's Manache Shlok becomes first Marathi film to complete shoot post lockdown |url=https://www.firstpost.com/entertainment/mrunmayee-deshpandes-manache-shlok-becomes-first-marathi-film-to-complete-shoot-post-lockdown-8505581.html |access-date=20 June 2020 |website=firstpost.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mrunmayee's Manache Shlok is the first Marathi film to resume and finish shooting post the lockdown |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/mrunmayees-manache-shlok-is-the-first-marathi-film-to-resume-and-finish-shooting-post-the-lockdown/articleshow/76465228.cms?from=mdr |access-date=20 June 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Manache Shlok: Mrunmayee Deshpande's Upcoming Marathi Film Is The First One To Wrap Up Shooting During Unlock 1.0 |url=https://www.spotboye.com/marathi/marathi-news/manache-shlok-mrunmayee-deshpande-s-upcoming-marathi-film-is-the-first-one-to-wrap-up-shooting-during-unlock-1-0/5ef0cda9dfb8c4229f9b3197 |access-date=22 June 2020 |website=spotboye.com |language=en}}</ref>
|-
| ''[[Sher Shivraj]]'' || Kesar||<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/sher-shivraj-character-poster-of-mrunmayee-deshpande-as-kesar-unveiled/articleshow/90951930.cms |title='Sher Shivraj': Character poster of Mrunmayee Deshpande as 'Kesar' unveiled! |website=The Times of India |date=20 April 2022 |access-date=23 April 2022 |language=en}}</ref>
|-
| ''[[Chandramukhi (2022 film)|Chandramukhi]]'' || Dolly Deshmane|| <ref>{{Cite web |title=Mrunmaayee Deshpande opens up about her character 'Damayanti' in Chandramukhi' and more {{!}} Marathi Movie News - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/regional/marathi/mrunmaayee-deshpande-opens-up-about-her-character-damayanti-in-chandramukhi-and-more/videoshow/91154996.cms |access-date=9 June 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref>
|-
|Rowspan="2"|2023
|''[[Maharashtra Shahir]]''
|[[Lata Mangeshkar]]
|
|-
|''[[Subhedar]]''
|Kesar
|
|-
| 2024
|''[[Swargandharva Sudhir Phadke]]''
|Lalita Phadke
|Marathi
|<ref>{{cite web |title=Swargandharva Sudhir Phadke Movie (2024): Cast, Trailer, OTT, Songs, Release Date {{!}} Exclusive 2024 - Rang Marathi |url=https://rangmarathi.com/swargandharva-sudhir-phadke-movie/ |website=Rang Marathi |access-date=17 March 2024 |date=26 February 2024}}</ref>
|-
|2025
|''[[Ek Radha Ek Meera]]''
|Manasvi
|Marathi
| <ref>{{cite web |last1=Marathi |first1=Rang |title=Ek Radha Ek Meera Movie (2025): Cast, Trailer, OTT, Songs, Release Date {{!}} एक राधा एक मीरा {{!}} Exclusive 2024 |url=https://rangmarathi.com/ek-radha-ek-meera-movie-2025/ |website=Rang Marathi |access-date=13 October 2024 |date=9 October 2024}}</ref>
|}
=== Dareta tuma ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Year
! Title
! Language
! Ref.
|-
|| 2020 || ''Mann Fakiraa'' || [[Marathi language|Marathi]] ||<ref>{{Cite web |title='Mann Fakiraa': Mrunmayee Deshpande and team come up with an interesting way to promote the film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/mann-fakiraa-mrunmayee-deshpande-and-team-come-up-with-an-interesting-way-to-promote-the-film/articleshow/74454271.cms?from=mdr |access-date=3 March 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Exclusive! Did you know Mrunmayee Deshpande's 'Mann Fakiraa' characters have a connection with her personal life? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/did-you-know/exclusive-did-you-know-mrunmayee-deshpandes-mann-fakiraa-characters-have-a-connection-with-her-personal-life/articleshow/74827641.cms?from=mdr |access-date=26 March 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mrunmayee Deshpande looks unimaginably elegant as she steps out to promote her film 'Mann Fakiraa' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/photos-mrunmayee-deshpande-looks-unimaginably-elegant-as-she-steps-out-to-promote-her-film-mann-fakiraa/articleshow/74084400.cms?from=mdr |access-date=11 February 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mann Fakiraa: Exploring an unconventional story with Mrunmayee Deshpande, Suvrat Joshi and Sailee Sanjeev |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/videos/entertainment/mann-fakiraa-exploring-an-unconventional-story-with-mrunmayee-deshpande-suvrat-joshi-and-sailee-sanjeev/videoshow/74244980.cms |access-date=21 February 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=MANN FAKIRA MOVIE REVIEW |url=https://punemirror.indiatimes.com/entertainment/marathi-reviews/mann-fakira-movie-review/articleshow/74517449.cms |access-date=6 March 2020 |website=The Times of India |language=en |archive-date=26 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326164004/https://punemirror.indiatimes.com/entertainment/marathi-reviews/mann-fakira-movie-review/articleshow/74517449.cms |url-status=dead }}</ref>
|-
|| 2021 || ''Manache Shlok'' || [[Marathi language|Marathi]] ||<ref>{{Cite web |title=Manache-Shlok': Mrunmayee Deshpande kick-starts shooting for her second directorial |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/manache-shlok-mrunmayee-deshpande-is-all-set-to-make-her-debut-as-director-with-the-upcoming-film/articleshow/68986877.cms?from=mdr |access-date=22 April 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Manache-Shlok': Mrunmayee Deshpande calls it a wrap, shares a group photo with the team |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/manache-shlok-mrunmayee-deshpande-calls-it-a-wrap-shares-a-group-photo-with-the-team/articleshow/69198776.cms?from=mdr |access-date=6 May 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref>
|}
===Telivisa===
{| class="wikitable"
!Year
!Show
!Role
!Channel
!Ref.
|-
|2008
|''[[Agnihotra (TV series)|Agnihotra]]''
|Sai Dinesh Nimbalkar
|[[Star Pravah]]
|
|-
|2009-2012
|''Kunku''
|Janki killedar
|[[Zee Marathi]]
|<ref>{{Cite web |url=https://www.zee5.com/tvshows/details/kunku/0-6-61/kunku-episode-1-full-episode/0-1-14692 |title=kunku |website=zee5.com}}</ref>
|-
|2019
|''Yuva Singer Ek Number''
|Anchor
|[[Zee Yuva]]
|<ref>{{Cite web |title=Actress Mrunmayee Deshpande to host 'Yuva Singer Ek Number |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/actress-mrunmayee-deshpande-to-host-yuva-singer-ek-number/articleshow/70462601.cms |access-date=31 July 2019 |website=The Times of India}}</ref>
|-
|2021
|''[[Sa Re Ga Ma Pa Marathi Li'l Champs]]''
|Anchor
|[[Zee Marathi]]
|
|-
|2022
|''[[Band Baja Varat]]''
|Host
|[[Zee Marathi]]
|<ref>{{Cite web |title=Mrunmayee Deshpande to host new show Band Baja Varat Celebrity Che Lagna Jorat - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/mrunmayee-deshpande-to-host-new-show-band-baja-varat-celebrity-che-lagna-jorat/articleshow/92275387.cms |website=[[The Times of India]]}}</ref>
|-
|2023
|''[[Sa Re Ga Ma Pa Marathi Li'l Champs]]''
|Anchor
|[[Zee Marathi]]
|
|}
===Steegi===
{| class="wikitable"
!Year
!Play
!Role
!Language
!Ref.
|-
|2015
|''A Fair Deal'' (अ-फेअर डील)
|
|[[Marathi language|Marathi]]
|<ref>{{Cite web |title=डील' आजच्या पिढीशी! |url=https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/entertainment-drama/a-fair-deal/articleshow/46909279.cms |access-date=14 April 2015 |website=Maharashtra Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=मृण्मयीचं फेअर डील |url=https://www.lokmat.com/entertainment/mr-financis-fair-deal/ |access-date=2 May 2015 |website=lokmat.com |language=en}}</ref>
|}
===Web series===
{| class="wikitable"
!Year
!Series
!Role
!Director
!Ref.
|-
|2021
|''Soppa Nasta Kahi''
|{{TBA}}
|''Mayuresh Joshi''
|<ref>{{Cite web |title=अभिजीत, शशांक, मृण्मयी लवकरच एकत्र, म्हणतात - 'सोपं नसतं काही' |url=https://divyamarathi.bhaskar.com/entertainment/marathi-cinema/news/abhijeet-kahndkekar-shashank-ketkar-and-mrinmayee-deshpandes-new-web-series-sopa-nasta-kahi-128402788.html |access-date=11 April 2021 |website=divyamarathi.bhaskar.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=अभिजीत खांडकेकर आणि मृण्मयी देशपांडे एकत्र झळकणार वेबसिरीजमध्ये |url=https://www.lokmat.com/videos/entertainment/abhijeet-khandkekar-and-mrinmayi-deshpande-star-together-webseries-soppa-nasta-kahi-marathi-a678/ |access-date=23 April 2021 |website=lokmat.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=या नव्या वेबसिरीजच्या निमित्ताने अभिजीत, मृण्मयी, शशांक झळकणार एकत्र |url=https://mmarathi.peepingmoon.com/entertainment-news/news/12876/shashank-ketkar-abhijeet-khandkekar-mrunmayee-deshpande-will-be-seen-in-sopa-nasta-kahi-series.html |access-date=10 April 2021 |website=peepingmoon.com |language=en |archive-date=11 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211163823/https://mmarathi.peepingmoon.com/entertainment-news/news/12876/shashank-ketkar-abhijeet-khandkekar-mrunmayee-deshpande-will-be-seen-in-sopa-nasta-kahi-series.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|2021
|''[[Mumbai Diaries 26/11]]''
|Dr. Sujata Ajawale
|[[Nikkhil Advani|''Nikhil Advani'']]
|<ref>{{Cite web |date=26 August 2021 |title=Mumbai Diaries 26/11 trailer out. Amazon series shows doctors' struggle during attack |url=https://www.indiatoday.in/binge-watch/story/mumbai-diaries-26-11-trailer-out-amazon-series-shows-doctors-struggle-during-attack-1845499-2021-08-26 |access-date=4 September 2021 |website=India Today |language=en}}</ref>
|-
|2023
|'' [[Mumbai Diaries 26/11 |Mumbai Diaries Season 2]]''
|Dr. Sujata Ajawale
|[[Nikkhil Advani|''Nikhil Advani'']]
|
|}
== Pina ==
{| class="wikitable"
!Year
!Award
!Category
!Work
!Result
|-
|2009
|[[Maharashtra State Film Awards]]
|Best Newcomer – Female
|''Lek Mazi Gunachi''
|{{won}}
|-
| rowspan="4" |2010
| rowspan="8" |[[Zee Marathi Utsav Natyancha Awards]]
|Best Actress
| rowspan="8" |''[[Kunku (TV series)|Kunku]]''
|{{won}}
|-
|Best Character – Female
|{{Nom}}
|-
|Best Sibling
|{{won}}
|-
|Popular Face of the Year
|{{Won}}
|-
| rowspan="4" |2011
|Best Actress
|{{Nom}}<ref name=":0">{{Cite web |title=Zee Marathi Utsav Natyancha Awards 2011 |url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/BOL-zee-marathi-awards-function-2011-2438008.html}}</ref>
|-
|Best Character – Female
|{{Won}}<ref name=":0" />
|-
|Best Sibling
|{{won}}<ref name=":0" />
|-
|Popular Face of the Year
|{{Nom}}<ref name=":0" />
|-
|2012
|[[Maharashtra State Film Awards]]
|Best Supporting Actress
|''Mokala Shwaas''
|{{Won}}
|-
|2012
|[[Maharashtracha Favourite Kon?]]
|[[MFK Award for Favourite Actress|Favourite Actress]]
|''Mokala Shwaas''
|{{Nom}}
|-
| rowspan="4" |2016
|[[Maharashtracha Favourite Kon?]]
|[[MFK Award for Favourite Actress|Favourite Actress]]
| rowspan="2" |''[[Katyar Kaljat Ghusali (film)|Katyar Kaljat Ghusali]]''
|{{nom}}{{Citation needed|date=February 2024}}
|-
|Sanskruti Kaladarpan Awards
|Best Supporting Actress
|{{nom}}
|-
|[[3rd Filmfare Awards Marathi]]
|[[Filmfare Award for Best Supporting Actress – Marathi|Best Supporting Actress]]
| rowspan="2" |''[[Natsamrat]]''
|{{nom}}<ref>{{Cite web |title=Nominations for the Jio Filmfare Awards Marathi 2017 |url=https://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-jio-filmfare-award-marathi-2017_-24704.html |access-date= |website=filmfare.com |language=en}}</ref>
|-
|[[Zee Chitra Gaurav Puraskar]]
|[[Zee Chitra Gaurav Puraskar for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]]
|{{won}}{{Citation needed|date=February 2024}}
|-
|2018
| rowspan="3" |[[Maharashtracha Favourite Kon?]]
| rowspan="2" |[[MFK Award for Favourite Actress|Favourite Actress]]
|''[[Farzand]]''
|{{nom}}
|-
|2019
|''[[Fatteshikast]]''
|{{Nom}}
|-
| rowspan="4" |2022
|[[MFK Award for Favourite Supporting Actress|Favourite Supporting Actress]]
| rowspan="4" |''[[Chandramukhi (2022 film)|Chandramukhi]]''
|{{nom}}<ref>{{Cite web |last=Bhirvandekar |first=Harshada |title=Maharashtracha Favourite Kon: यंदा कोण ठरणार ‘महाराष्ट्राचा फेवरेट’? नामांकनं जाहीर! |url=https://marathi.hindustantimes.com/entertainment/maharashtracha-favourite-kon-nominations-declare-know-how-to-vote-141671676182720.html |access-date= |website=Hindustan Times Marathi |language=mr |archive-date=25 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025234405/https://marathi.hindustantimes.com/entertainment/maharashtracha-favourite-kon-nominations-declare-know-how-to-vote-141671676182720.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|[[Fakt Marathi Cine Sanman]]
|[[Fakt Marathi Cine Sanman for Best Actress in a Supporting Role|Best Actress in a Supporting Role]]
|{{won}}<ref>{{Cite web |last=Navarashtra |date=2022-07-20 |title=Fakt Marathi Cine Sanman {{!}} फक्त मराठी सिने सन्मानसाठी तब्बल ११ विभागात ‘सोयरीक’ला नामांकने, २७ जुलैला रंगणार सोहळा {{!}} Navarashtra (नवराष्ट्र) |url=https://www.navarashtra.com/entertainment/soyrik-marathi-movie-got-11-nomination-for-fakt-marathi-award-nrsr-306255/ |access-date= |website=Navarashtra |language=mr}}</ref>
|-
|Pravah Picture Awards
|Best Supporting Actress
|{{nom}}<ref>{{Cite web |last=टीम |first=एबीपी माझा वेब |date=2022-08-29 |title=Pravah Picture Award 2022 : दिमाखात पार पडला ‘प्रवाह पिक्चर पुरस्कार नामांकन सोहळा 2022’, दिग्गजांची खास उपस्थिती! |url=https://marathi.abplive.com/entertainment/bollywood/satr-pravah-picture-award-2022-nominees-announced-in-various-category-1094768 |access-date= |website=marathi.abplive.com |language=mr}}</ref>
|-
|[[Maharashtra Times|MaTa Sanman Awards]]
|Best Supporting Actress – Film
|{{nom}}<ref>{{Cite web |title=‘मटा सन्मान’ची मानांकने जाहीर; चित्रपट, टीव्ही, वेब सीरिज विभागांत चुरस |url=https://marathi.indiatimes.com/entertainment/mata-sanmaan/news/mata-sanman-nominations-announced-for-year-2023-tv-serials-and-web-series-cinema/articleshow/98127639.cms |access-date= |website=Maharashtra Times |language=mr |archive-date=18 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318060108/https://marathi.indiatimes.com/entertainment/mata-sanmaan/news/mata-sanman-nominations-announced-for-year-2023-tv-serials-and-web-series-cinema/articleshow/98127639.cms |url-status=dead }}</ref>
|-
|2024
|[[Maharashtra State Film Awards]]
|[[Maharashtra State Film Award for Best Actress|Best Actress]]
|''[[Miss U Mister]]''
|{{won}}<ref>{{Cite web |title=Marathi Actress Mrunmayee Deshpande Got Maharashtra State Government best actress award for film Miss You Mister |url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/marathi-actress-mrunmayee-deshpande-got-maharashtra-state-government-best-actress-award-for-film-miss-you-mister/785646/amp?amp_gsa=1&_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_tf=From%20%251$s&aoh=17087625189924&referrer=https://www.google.com&share=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/marathi-actress-mrunmayee-deshpande-got-maharashtra-state-government-best-actress-award-for-film-miss-you-mister/785646 |access-date= |website=zeenews.india.com}}</ref>
|}
== Kundivihira ==
{{reflist}}
==External links==
*{{IMDb name | id= 3575147 }}
* {{Bollywood Hungama person|mrunmayee-deshpande}}
* {{Rotten Tomatoes person|mrinmayee_deshpande|Mrinmayee Deshpande}}
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:Deshpande, Mrunmayee}}
[[Category:1988 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Indian film actresses]]
[[Category:Actresses from Pune]]
[[Category:21st-century Indian actresses]]
[[Category:Indian television actresses]]
[[Category:Marathi actors]]
[[Category:Actresses in Marathi cinema]]
[[Category:Actresses in Hindi cinema]]
[[Category:Actresses in Marathi television]]
isrngxfa2945dibwl463xjckat6jvbd
Toke Makinwa
0
30868
146055
140672
2026-08-10T03:34:15Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146055
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{Short description|Nigerian media personality (born 1984)}}
{{Use dmy dates|date=June 2021}}
'''Toke Makinwa''' (bɛ dɔɣi o la 3 November 1984) ka o nyɛ Nigeria paɣa ŋun tumdi reedio tuma, telivisa tuma, daabia ni kpɛrikpɛrita.<ref>{{cite web | url=http://www.bellanaija.com/2014/06/18/toke-makinwas-vlog-mr-shy-guy/ | title=Watch Toke Makinwa's Vlog of the week |publisher=bellanaija.com | date=18 June 2014 |accessdate=17 July 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.punchng.com/spice/essence/my-relationship-with-maje-ayida-over-toke-makinwa/ |title=My relationship with Maje Ayida over- Toke Makinwa |publisher=punchng.com |accessdate=2 June 2014 |archive-date=2 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140602200539/http://www.punchng.com/spice/essence/my-relationship-with-maje-ayida-over-toke-makinwa/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.punchng.com/spice/lifestyle-spice/my-wedding-idea-came-when-i-was-five-toke-makinwa/ | title=My Wedding Idea came when I was 5 | publisher=punchng.com | accessdate=2 June 2014 | archive-date=5 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140605051148/http://www.punchng.com/spice/lifestyle-spice/my-wedding-idea-came-when-i-was-five-toke-makinwa/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://stargist.com/2013/12/09/toke-makinwa-wins-outstanding-female-presenter-of-the-year-at-the-nigerian-broadcasters-merit-awards/ |title=Toke Makinwa wins Best OAP of the year |accessdate=2 June 2014 |archive-date=2 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140602210742/http://stargist.com/2013/12/09/toke-makinwa-wins-outstanding-female-presenter-of-the-year-at-the-nigerian-broadcasters-merit-awards/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lifestyle.thecable.ng/toke-makinwa-launches-glow-by-tm/|title=Toke Makinwa launches skincare product 'Glow by TM'|date=2018-08-13|website=TheCable Lifestyle|language=en-US|access-date=2019-03-31}}</ref><ref>{{Cite web |title=Female Celebrities Who Stunned Us With Their Outstanding Fashion This Week |url=https://vocal.media/styled/female-celebrities-who-stunned-us-with-their-outstanding-fashion-this-week |access-date=2025-03-10 |website=Styled |language=en}}</ref> Makinwa n-nyɛ ŋun su "''The Late Morning Show'' "din niŋdi [[Rhythm 93.7 FM Lagos|Rhythm 93.7 FM]] ni o "[[YouTube]] vlog series" din nyɛ ''Toke Moments''.<ref>{{Cite web|url=http://pulse.ng/movies/toke-makinwas-vlog-toke-moments-marriage-the-unnecessary-pressure-from-society-id3025693.html|title=Toke Makinwa's Vlog: Toke Moments : Marriage & the Unnecessary Pressure from Society|last=Mix|first=Pulse|website=pulse.ng|date=August 2014|access-date=30 May 2016|archive-date=30 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630112127/http://pulse.ng/movies/toke-makinwas-vlog-toke-moments-marriage-the-unnecessary-pressure-from-society-id3025693.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.lailasblog.com/read-toke-makinwas-on-becoming-book-why/ | title=Read Toke Makinwa's 'On Becoming' book: Why Maje didn't get her pregnant, begged her for money & more | publisher=lailasblog.com | date=28 November 2016 | accessdate=8 October 2017 | archive-date=8 October 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171008182023/http://www.lailasblog.com/read-toke-makinwas-on-becoming-book-why/ | url-status=dead }}</ref> O daa yina ni buku din nyɛ "''On Becoming" Anashaara goli'' November yuuni 2016.<ref>{{Cite web|date=2021-06-28|title=Top 5 African female MCs/show hosts|url=https://editor.guardian.ng/arts-2/top-5-african-female-mcs-show-hosts/|access-date=2021-09-25|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=9 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220609054940/https://editor.guardian.ng/arts-2/top-5-african-female-mcs-show-hosts/|url-status=dead}}</ref>
==Piligu mini shikuru chandi==
Toke Makinwa nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so 3 November 1984, [[Lagos State]], Nigeria. O chaŋla shikuru [[Federal Government Girls College, Oyo|Federal Government Girls' College]] din be [[Oyo State]], ka daa naan yi ti chaŋ [[University of Lagos]], ni ka o daa bɔhim deei "BA degree" din nyɛ "[[English language|English]] and [[Literature]]"<ref>{{Cite web |title=Toke Makinwa biography, net worth, age, family, contact & picture |url=https://www.manpower.com.ng/people/16109/toke-makinwa |access-date=2022-06-07 |website=www.manpower.com.ng}}</ref>
==Tuma==
[[File:Ebuka and Toke Makinwa presenting at the 2020 AMVCA 21 09 09 460000.jpeg|thumb|[[Ebuka Obi-Uchendu|Ebuka]] and Toke Makinwa presenting at the 2020 AMVCA]]
Anashaara goli January 2014, ''[[Hip Hop World Magazine]]'' daa moli Makinwa n-yɛn lihi bɛ "show" yuli booni ''Trending zuɣu''.<ref>{{Citation|last=Hip TV|title=TRENDING HOST TOKE MAKINWA GETS SPECIAL BIRTHDAY TREAT (Nigerian Entertainment News)|date=2014-11-05|url=https://www.youtube.com/watch?v=3zDAovEgN94|access-date=2019-03-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2014/01/toke-makinwa-to-host-new-show-trending-on-hip-tv-to-debut-this-january/|title=Toke Makinwa to Host New Show "Trending" on Hip TV {{!}} To Debut this January|last=BellaNaija.com|date=2014-01-10|website=BellaNaija|language=en-US|access-date=2019-03-31}}</ref> O lahi tumdi [[Mosunmola Abudu#EbonyLife TV|EbonyLife TV]].<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.ng/gist/from-radio-to-tv-toke-makinwa-to-get-her-own-tv-show/8ztmxrb|title=Toke Makinwa To Get Her Own TV Show|date=2014-01-10|website=www.pulse.ng|language=en-US|access-date=2019-03-31|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119223815/https://www.pulse.ng/gist/from-radio-to-tv-toke-makinwa-to-get-her-own-tv-show/8ztmxrb|url-status=dead}}</ref> Makinwa n daa su 2013 [[The Future Awards Africa]] mini [[The Headies 2014|2014 Headies Awards]] zuɣu lihibu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2013/12/toke-makinwa-vector-to-host-the-2013-future-awards-tonight-in-port-harcourt/|title=Toke Makinwa & Vector to Host the 2013 Future Awards Tonight in Port Harcourt|last=BellaNaija.com|date=2013-12-20|website=BellaNaija|language=en-US|access-date=2019-03-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2014/09/bovi-toke-makinwa-are-the-hosts-of-the-2014-headies/|title=Bovi & Toke Makinwa are the Hosts of the 2014 Headies!|last=BellaNaija.com|date=2014-09-18|website=BellaNaija|language=en-US|access-date=2019-03-31}}</ref> Anashaara goli March 2021, Makinwa daa tabi sɔŋ ''Voice Nigeria, o mini'' [[Nancy Isime]].<ref>{{Cite web|date=2021-03-30|title=Premiere: Nancy Isime, Toke Makinwa graced The Voice Nigeria Season 3 with glitz and glam|url=https://www.vanguardngr.com/2021/03/premiere-nancy-isime-toke-makinwa-graced-the-voice-nigeria-season-3-with-glitz-and-glam/|access-date=2021-04-29|website=Vanguard News|language=en-US}}</ref>
Anashaara goli October 2021, obda gari tooni ni "12 of ''[[Gulder Ultimate Search]]"''.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/news/490293-toke-makinwa-announced-as-anchor-as-gulder-ultimate-search-12-begins.html|title = Toke Makinwa announced as anchor as Gulder Ultimate Search 12 begins|date = 17 October 2021}}</ref> Anashaara goli November yuuni 2021, o daa yooi o "show", ''Talk With Toke Makinwa'', [[MultiChoice]] zuɣu.<ref>{{Cite web |date=2021-11-25 |title=Talk With Toke Makinwa debuts on MultiChoice channel |url=https://guardian.ng/art/talk-with-toke-makinwa-debuts-on-multichoice-channel/ |access-date=2022-08-05 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Daniels |first=Ajiri |date=2020-11-16 |title=Toke Makinwa launches TV show |url=https://www.sunnewsonline.com/toke-makinwa-launches-tv-show/ |access-date=2022-08-05 |website=The Sun Nigeria |language=en-us}}</ref>
===''On Becoming'' and handbag line===
Anashaara goli November 2016, Makinwa daa bahi o "''On Becoming"'', din wuhiri din paagi o biɛhigu ni mini o dagorili ni yi o nyaaŋa shɛm, Maje Ayida.<ref>{{Cite web|url=https://stargist.com/entertainment/lists/read-10-shocking-revelations-from-toke-makinwas-book-on-becoming/|title=Read 10 Shocking Revelations From Toke Makinwa's Book, 'On Becoming' {{!}} Nigerian Celebrity News + Latest Entertainment News|website=stargist.com|access-date=2019-04-01|archive-date=27 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327162116/https://stargist.com/entertainment/lists/read-10-shocking-revelations-from-toke-makinwas-book-on-becoming/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/naija-fashion/245253-toke-makinwa-maje-ayida-finalise-divorce.html|title=Toke Makinwa, Maje Ayida finalise divorce|last=Augoye|first=Jayne|date=2017-10-06|website=Premium Times Nigeria|language=en-GB|access-date=2019-04-01}}</ref> Makinwa daa zaŋ buku maa gili; o daa chaŋ Nigeria, U.K, South Africa, U.S, ni East Africa yaɣ'shɛŋa.<ref>{{Cite web|url=http://www.mediaguide.ng/just-one-day-launch-toke-makinwa-becomes-amazons-best-selling-author/|title=Just One Day After Launch, Toke Makinwa Becomes Amazon's Best Selling Author|last=MediaGuide|date=2016-11-29|website=MediaGuide.NG|language=en-US|access-date=2019-04-01|archive-date=15 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615172353/http://www.mediaguide.ng/just-one-day-launch-toke-makinwa-becomes-amazons-best-selling-author/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2016/12/toke-makinwas-on-becoming-book-launch-in-abuja-was-so-emotional-see-all-the-photos-on-bn/|title=Toke Makinwa's "On Becoming" Book Launch in Abuja was so Emotional! See all the Photos on BN|last=BellaNaija.com|date=2016-12-20|website=BellaNaija|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gistmania.com/talk/topic,324349.0.html|title=Toke Makinwa Takes Her Book Tour To Kenya Despite Her Estranged Husband's Threat To Sue - Gistmania|date=2017-02-09|website=www.gistmania.com|access-date=2019-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://koko.ng/photos-toke-makinwas-becoming-south-africa-book-tour/|title=Photos From Toke Makinwa's 'On Becoming' South Africa Book Tour|last=KOKO|date=2017-06-27|website=KOKO TV Nigeria {{!}} Nigeria News & Breaking Naija News|access-date=2019-04-01|archive-date=28 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028140723/https://koko.ng/photos-toke-makinwas-becoming-south-africa-book-tour/|url-status=dead}}</ref>
Yuuni 2017, Makinwa daa yina ni o nuuni-baaji ka di sabi, Toke Makinwa Luxury.<ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2017/11/exclusive-babygirlforlife-toke-makinwa-launches-luxury-bag-line/|title=EXCLUSIVE: #BabyGirlForLife! Toke Makinwa launches Luxury Bag Line|last=BellaNaija.com|date=2017-11-03|website=BellaNaija|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pmnewsnigeria.com/2018/10/29/laura-ikeji-set-to-buy-toke-makinwas-bag/|title=Laura Ikeji Set To Buy Toke Makinwa's Bag|date=2018-10-29|website=P.M. News|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref> O daa lahi yina ni o ningbuŋgbaŋ zuɣu tim yuli booni "Glow by TM" yuuni 2018.<ref>{{Cite web|url=https://lifestyle.thecable.ng/toke-makinwa-launches-glow-by-tm/|title=Toke Makinwa launches skincare product 'Glow by TM'|date=2018-08-13|website=TheCable Lifestyle|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref>
==Gbana ni dihibu==
Yuuni 2013, Makinwa daa niŋ ambasada ti [[United Africa Company of Nigeria]], n-ti pahi [[Osas Ighodaro]], [[Dare Art Alade]] ni [[Dan Foster (DJ)|Dan Foster]].<ref>{{cite web | url=http://www.bellanaija.com/2013/06/17/meet-lipton-teas-new-nigerian-ambassadors-darey-toke-makinwa-dan-foster-osas-ighodaro-photos-video-clips-from-their-promo-shoot/ | title=Toke, Foster & Osas becomes Lipton ambassandors | publisher=bellanaija.com |date=17 June 2013|accessdate=7 June 2014}}</ref> O daa dihi laɣ'kara ni gbana ni [[Nestlé]] Nigeria ka daa leei [[Maggi]] kɔhibu kpɛma.<ref>{{cite web |author=Iyabo Aina| url=http://www.vanguardngr.com/2014/04/tiwa-savage-toke-makinwa-bag-mouth-watering-deals/ | title=Tiwa Savage, Toke bagg mouth watering deals with Maggi | publisher=vanguardngr.com |date=12 April 2014| accessdate=7 June 2014}}</ref> Yuuni 2016, bɛ daa ti o Mecran Cosmetics ambasada tali, ka o daa niŋ ambasada ti Payporte mini [[Ciroc]].<ref>{{Cite web |url=http://uberstyle.org/2016/03/01/toke-makinwa-is-the-new-brand-ambassador-for-mecran-cosmeticsget-the-scoop/|title=TOKE MAKINWA IS THE NEW BRAND AMBASSADOR FOR MECRAN COSMETICS…GET THE SCOOP!|access-date=30 May 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vanguardngr.com/2015/01/tayo-faniran-toke-makinwa-unveiled-payporte-ambassadors/|title=Tayo Faniran, Toke Makinwa unveiled as Payporte ambassadors|last=alexsamade|date=2015-01-29|website=Vanguard News Nigeria|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://olorisupergal.com/2017/03/27/toke-makinwa-becomes-first-female-ambassador-ciroc-nigeria/|title=Toke Makinwa becomes the first female ambassador for Ciroc in Nigeria|date=2017-03-27|website=Olori Supergal|language=en-US|access-date=2019-04-01|archive-date=1 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401061009/https://olorisupergal.com/2017/03/27/toke-makinwa-becomes-first-female-ambassador-ciroc-nigeria/|url-status=dead}}</ref> Anashaara goli November 2019, Makinwa mini [[Oppo Mobile]] daa dihi gbana ni.<ref>{{Cite web|date=2019-11-12|title=Oppo Mobile signs Toke Makinwa as brand ambassador|url=https://www.pmnewsnigeria.com/2019/11/12/oppo-mobile-signs-toke-makinwa-as-brand-ambassador/|access-date=2020-07-27|website=P.M. News|language=en-US}}</ref> Yuuni 2021, o daa ʒini" 6 of ''The Buzz" ʒia-kuɣu zuɣu'', "show" din niŋdi [[Showmax]] Naija.<ref>{{Cite web |date=2021-08-08 |title=Toke Makinwa set to host maiden BBNaija highlight show |url=https://www.vanguardngr.com/2021/08/toke-makinwa-set-to-host-maiden-bbnaija-highlight-show/ |access-date=2022-05-06 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref>
==Maŋamaŋa biɛhigu==
Makinwa laamba zaa daa kpimi o ni daa nyɛ yuma anii.<ref>{{Cite web|url=https://lifestyle.thecable.ng/toke-makinwa-parents-killed-fire/|title=How gas cylinder explosion killed Toke Makinwa's parents|date=2016-11-29|website=TheCable Lifestyle|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref> Anashaara goli 15 January 2014, o daa kuli doo yuli boonu Maje Ayida, o mini ŋun daa beni yuma anii pɔi ka daa naan yi ti niŋ amiliya.<ref>{{cite web |title=Toke Makinwa and Maje cancel engagement |date=27 August 2012 |url=http://www.premiumtimesng.com/arts-entertainment/97824-rhthymn-93-7-oap-toke-makinwa-and-maje-ayida-cancel-engagement.html |accessdate=7 June 2014 |publisher=premiumtimesng.com}}</ref><ref>{{cite web |title=Toke and Maje surprise wedding ceremony |date=21 January 2014 |url=http://www.bellanaija.com/2014/01/21/official-photos-toke-makinwa-maje-ayidas-surprise-wedding/ |accessdate=7 June 2014 |publisher=bellanaija.com}}</ref> Yuunj 2015, o mini o yidana daa che taba ka di nyɛla o yidana daa zaŋla o mam kuro ti pua.<ref>{{Cite web |title=Toke Makinwa's Husband, Maje Makes First Public Appearance 'ALONE' Weeks After Marriage Crisis - INFORMATION NIGERIA |url=http://www.informationng.com/2015/07/toke-makinwas-husband-maje-makes-first-public-appearance-alone-weeks-marriage-crisis.html |access-date=30 May 2016 |website=INFORMATION NIGERIA|date=5 July 2015 }}</ref> Anashaara golu 5 October 2017, Makinwa's mini Ayida nyɛla Lagos High Court ni daa waligi shɛli.<ref>{{Cite web |date=2021-10-12 |title=Toke Makinwa reveals her sister died after BBNaija finale |url=https://punchng.com/toke-makinwa-reveals-her-sister-died-after-bbnaija-finale/ |access-date=2022-08-05 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-10-30 |title=You had so many dreams, Toke Makinwa mourns elder sister |url=https://punchng.com/you-had-so-many-dreams-toke-makinwa-mourns-elder-sister/ |access-date=2022-08-05 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Court finally dissolves Toke Makinwa's marriage |url=http://www.lailasblog.com/court-dissolves-toke-makinwas-marriage/ |accessdate=6 October 2017 |publisher=lailasblog.com |archive-date=8 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171008130718/http://www.lailasblog.com/court-dissolves-toke-makinwas-marriage/ |url-status=dead }}</ref>
== Filimnima ==
* ''[[Glamour Girls (2022 film)|Glamour Girls]] (2022) - Louise''
* ''[[Blood Sisters (2022 series)|Blood Sisters]] (2022) - Abasiama''
* ''[[Omo Ghetto: The Saga]] (2020) - Tina''
* ''[[Love Is War (2019 film)|Love Is War]] (2019) - Yinka the Reporter''
* ''[[Sugar Rush (2019 film)|Sugar Rush]] (2019) - Gina''
* ''[[Makate Must Sell]] (2019) - Ricky''
* ''Therapy'' (comedy web series)
==Pina mini piibu==
{| class="wikitable plainrowheaders sortable"
|-
!Year
!Award
!Category
!Result
!Notes
!Ref
|-
|rowspan="1"|2012
| [[The Future Awards Africa|The Future Awards]]
| On Air Personality of the Year (Radio)
| {{nominated}}
| lost to [[Tolu Oniru]] of [[The Beat 99.9 FM]]
|<ref>{{cite web|title=Toke Makinwa nominated for Future Awards|url=http://rhythm937.com/entertainment/d-banj-banky-w-toke-makinwa-and-others-nominated-future-awards-2012|accessdate=6 June 2014|archive-date=14 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714194302/http://rhythm937.com/entertainment/d-banj-banky-w-toke-makinwa-and-others-nominated-future-awards-2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=2012 Future Awards Winners|url=http://www.jaguda.com/2012/08/27/the-future-awards-2012-the-winners/|publisher=jaguda.com|accessdate=6 June 2014|archive-date=14 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714162816/http://www.jaguda.com/2012/08/27/the-future-awards-2012-the-winners/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|author=Damilare Aiki|date=18 July 2012|title=Future Awards nominees unveiled|url=http://www.bellanaija.com/2012/07/18/for-leaders-entrepreneurs-innovators-the-2012-future-awards-nominees-list-unveiled-wizkid-ini-edo-p-square-clarence-peters-dolapo-oni-don-jazzy-toolz-make-the-coveted-list/|publisher=bellanaija.com|accessdate=6 June 2014}}</ref>
|-
|rowspan="2"|2013
| Nigeria Broadcasters Awards
| Outstanding Female Presenter of the Year
| {{won}}
| {{n/a}}
|<ref>{{cite web|date=12 December 2013|title=Nigeria Broadcasters Awards list of winners|url=http://www.bellanaija.com/2013/12/12/adora-oleh-uti-nwachukwu-karen-igho-toke-makinwa-at-the-2013-nigerian-broadcasters-merit-awards-in-lagos-full-list-of-winners/|publisher=bellanaija.com|accessdate=6 June 2014}}</ref>
|-
| [[2013 Nigeria Entertainment Awards]]
| Radio OAP of the Year
| {{nom}}
| Lost to [[Daddy Freeze|Freeze]] of Cool FM
|
|-
|rowspan="3"|2014
| [[Nickelodeon Kids' Choice Awards]]
| Favourite Nigerian on Air Personality
| {{nominated}}
| Lost to Freeze of Cool FM
|<ref>{{cite web|date=25 February 2014|title=Nickelodeon Kids Choice Awards nominees|url=http://www.bellanaija.com/2014/02/25/toolz-freeze-wana-wana-toke-makinwa-nominated-in-favourite-nigerian-on-air-personality-slot-for-2014-nickelodeon-kids-choice-awards/|publisher=bellanaija.com|accessdate=6 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|date=26 February 2014|title=Toke Makinwa, Toolz and others for Nicklelodeon Kids Choice Awards|url=http://www.informationng.com/2014/02/toke-makinwa-toolz-and-others-nominated-for-the-2014-nickelodeon-kids-choice-awards.html|publisher=informationng.com|accessdate=6 June 2014}}</ref>
|-
|rowspan="2"|[[2014 Nigeria Entertainment Awards]]
| Entertainment Personality of the Year
| {{nom}}
|Lost to [[Denrele Edun|Denrele]]
|
|-
| Best OAP of the Year
| {{nom}}
|Lost to Yaw of Wazobia FM
|<ref>{{cite web|title=Exquisite Lady of the Year (ELOY) Awards Seyi Shay, Toke Makinwa, Mo'Cheddah, DJ Cuppy, Others Nominated|url=http://pulse.ng/events/exquisite-lady-of-the-year-eloy-awards-seyi-shay-toke-makinwa-mo-cheddah-dj-cuppy-others-nominated-id3211248.html|website=Pulse Nigeria|publisher=Chinedu Adiele|accessdate=20 October 2014|access-date=18 March 2025|archive-date=3 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703235859/http://www.pulse.ng/events/exquisite-lady-of-the-year-eloy-awards-seyi-shay-toke-makinwa-mo-cheddah-dj-cuppy-others-nominated-id3211248.html|url-status=dead}}</ref>
|-
|2014
|[[ELOY Awards]]
|TV Presenter of the Year & Brand Ambassador ([[Maggi]])
| {{nom}}
| rowspan= "6" {{n/a}}
|
|-
| rowspan="2" |2017
|Glitz Awards
|Style Influencer of the Year
| {{won}}
|<ref>{{Cite web|last=BellaNaija.com|date=2017-08-20|title=Toke Makinwa wins Style Influencer of the Year at Glitz Style Awards 2017|url=https://www.bellanaija.com/2017/08/toke-makinwa-wins-style-influencer-year-glitz-style-awards-2017/|access-date=2019-04-01|website=BellaNaija|language=en-US}}</ref>
|-
|Avance Media
|Most Influential Young Nigerian in Media
| {{won}}
|<ref>{{Cite web|last=pakpah|title=Toke Makinwa voted 2017 Most Influential Young Nigerian in Media|url=http://avancemedia.org/toke-makinwa-voted-2017-most-influential-young-nigerian-in-media-2/|access-date=2019-04-01|language=en-US|archive-date=2 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702163815/https://avancemedia.org/toke-makinwa-voted-2017-most-influential-young-nigerian-in-media-2/|url-status=dead}}</ref>
|-
|2018
|Africa Youth Award
|100 Most Influential Young Africans<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.ng/entertainment/celebrities/africa-youth-awards-davido-toke-makinwa-mohammed-salah-falz-named-on-100-most/f56tklp|title=Davido, Toke Makinwa. Mohammed Salah, Falz named on 100 most influential young Africans list|date=2018-09-06|website=www.pulse.ng|language=en-US|access-date=2019-04-01|archive-date=27 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220627214644/https://www.pulse.ng/entertainment/celebrities/africa-youth-awards-davido-toke-makinwa-mohammed-salah-falz-named-on-100-most/f56tklp|url-status=dead}}</ref>
| {{won}}
|<ref>{{Cite web|last=Amodeni|first=Adunni|date=2018-09-07|title=Falz, Davido, Ahmed Musa listed among 100 most influential young Africans|url=https://www.legit.ng/1190923-falz-davido-toke-makinwa-ahmed-musa-listed-100-influential-young-africans.html|access-date=2019-04-01|website=Legit.ng - Nigeria news.|language=en|archive-date=1 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401061007/https://www.legit.ng/1190923-falz-davido-toke-makinwa-ahmed-musa-listed-100-influential-young-africans.html|url-status=dead}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2020
|ELOY Awards
|Innovative Beauty practitioner of the Year
|{{Won}}
|
|-
| rowspan="4" |Net Honours
|Most Popular Media Personality (Female).
|{{Won}}
|<ref>{{Cite web |last=Ukpebor |first=Efe |date=2020-06-13 |title=NET Honours 2020: Toke Makinwa Wins Two NET Honours Awards! |url=https://thenet.ng/toke-makinwa-net-honours-most-searched-media-personality-award/ |access-date=2022-08-06 |website=Nigerian Entertainment Today |language=en-US}}</ref>
|-
|Most Searched Media Personality
|{{Won}}
|
|-
| rowspan="2" |2021
|Most Popular Media Personality (Female).
|{{won}}
| rowspan="2" |
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=Net Honours - The Class of 2021 |url=https://thenet.ng/net-honours-class-of-2021/ |access-date=2022-08-06 |website=Nigerian Entertainment Today |language=en-US}}</ref>
|-
|Most Searched Media Personality|Most Searched Media Personality
|{{Nom}}
|-
|2021
|African Entertainment Awards USA
|Media Personality of the Year
|{{Nom}}
|Lost to [[Ebuka Obi-Uchendu]]
|
|-
|}
==Kundivihira==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Makinwa, Toke}}
[[Category:Nigerian radio personalities]]
[[Category:University of Lagos alumni]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Nigerian television talk show hosts]]
[[Category:People from Lagos]]
[[Category:1984 births]]
[[Category:Silverbird Communications people]]
[[Category:Nigerian YouTubers]]
[[Category:Television personalities from Lagos]]
[[Category:Beauty pageant hosts]]
[[Category:Nigerian cosmetics businesspeople]]
[[Category:Nigerian memoirists]]
[[Category:Nigerian fashion businesspeople]]
[[Category:Nigerian women in business]]
[[Category:Nigerian TikTokers]]
[[Category:Nigerian television presenters]]
[[Category:Nigerian radio presenters]]
[[Category:Nigerian women radio presenters]]
[[Category:Nigerian businesspeople]]
[[Category:Nigerian television actresses]]
[[Category:Nigerian film actresses]]
[[Category:Nigerian bloggers]]
70x8mh8txd1z7wlha63iazy5gso7yce
Momee Gombe
0
30869
146029
123788
2026-08-09T22:00:32Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146029
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Maimuna Gombe Abubakar''' {{Pronunciation|Ha-Maimuna Gombe Abubakar.ogg|help=no}} niriba nyɛla ban mi o Momee [[Gombe State|Gombe]]), nyɛla Nigeria kpɛrikpɛrita ŋun nyɛ paɣa, yili yiina n-ti pahi wa wara ŋun tumdi [[Kannywood]] tuma yaɣili.<ref>{{Cite web|date=2021-03-28|title=Cikakken Tarihin Momee Gombe » Kundin tarihi|url=https://www.northernwiki.com.ng/cikakken-tarihin-momee-gombe/|access-date=2021-09-07|website=Kundin tarihi|language=en-US|archive-date=2021-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907050155/https://www.northernwiki.com.ng/cikakken-tarihin-momee-gombe/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-10-15|title=Takaitaccen Tarihin Jaruma Momee Gombe..|url=https://www.alummarhausa.com.ng/2020/10/momee-gombe.html|access-date=2021-09-07|website=Alummar Hausa|language=en-US|archive-date=2025-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250622174003/https://www.alummarhausa.com.ng/2020/10/momee-gombe.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-13|title=Meet Momee Gombe Whose Marriage Ended In Less Than 30 Days|url=https://saharanewswatch.org.ng/meet-momee-gombe-whose-marriage-ended-in-less-than-30-days/|access-date=2021-09-07|website=Sahara News Watch|language=en-US|archive-date=2021-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907050144/https://saharanewswatch.org.ng/meet-momee-gombe-whose-marriage-ended-in-less-than-30-days/|url-status=dead}}</ref>
== Piligu biɛhigu mini tuma ==
Momee [[Gombe State|Gombe]] nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Silimiin goli July biɛɣ'pin'yini dali yuuni 1999 tiŋ yul booni [[Gombe State]], [[Nigeria]]. O nyɛla ŋun nya o piligu shikuru baŋsim Gombe.<ref>{{Cite web|title=Jaruma Momee Gombe (Maimunah Abubakar)|url=https://www.haskenews.com.ng/2021/06/wacece-momee-gombemaimunah-abubakar.html|access-date=2021-09-07|website=Haskenews-All About Arewa}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-06-26|title=Meet Kannywood Actress Maimuna Abubakar Biography Career And Pictures|url=https://saharanewswatch.org.ng/upcoming-kannywood-actress-maimuna-abubakar-biography-career-pictures-and-more/|access-date=2021-09-07|website=Sahara News Watch|language=en-US|archive-date=2021-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907052058/https://saharanewswatch.org.ng/upcoming-kannywood-actress-maimuna-abubakar-biography-career-pictures-and-more/|url-status=dead}}</ref> Kpɛrikpɛrita ŋɔ nyɛla ŋun laɣim kpɛri ni [[Hausa people|Hausa]] yili yiina ŋun lahi nyɛ kpɛrikpɛrita [[Adam A Zango]], [[Hamisu Breaker]],<ref>{{Cite web|date=2020-03-03|title=An Zargi Mawaki Hamisu Breaker Da Yaudaro Matar Aure Zuwa Cikin Harkar Fim {{!}} Hutudole|url=https://www.hutudole.com/an-zargi-mawaki-hamisu-breaker-da-yaudaro-matar-aure-zuwa-cikin-harkar-fim/|access-date=2021-09-07|language=en-US|archive-date=2021-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907053202/https://www.hutudole.com/an-zargi-mawaki-hamisu-breaker-da-yaudaro-matar-aure-zuwa-cikin-harkar-fim/|url-status=dead}}</ref> Garzali Miko n-ti pahi Hausa yili yiiniba mini kpɛrikpɛritiba ban be Northern [[Nigeria]].<ref>{{Cite web|date=2020-10-23|title=Upcoming Kannywood actress Maimuna Abubakar Biography, Career Pictures and more|url=https://www.wothappen.com/upcoming-kannywood-actress-maimuna-abubakar-biography-career-pictures-and-more/|access-date=2021-09-07|website=Wothappen|language=en-US|archive-date=2021-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907050143/https://www.wothappen.com/upcoming-kannywood-actress-maimuna-abubakar-biography-career-pictures-and-more/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Odogwu|date=2021-02-02|title=Momee Gombe Biography, Age, Career, And Phone Number|url=https://naijadailys.com.ng/momee-gombe-biography-age-career-and-phone-number/|access-date=2021-09-07|website=NaijaDailys|language=en-US|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420152914/https://naijadailys.com.ng/momee-gombe-biography-age-career-and-phone-number/|url-status=dead}}</ref>
== Maŋmaŋ biɛhigu ==
Momme [[Gombe State|Gombe]] yidana nyɛ Hausa yili yiina Adam Fasaha, bɛ daa niŋ la amiliya yuuni 2021, amaa bɛ daa bi paai goli ka luhi ka wurim ka wuma wuma daa wuhi ni di daliri nyɛla biɛhi shɛli din be o mini Hamisu Breaker sunsuun zuɣu.<ref>{{Cite web |last=Askira |first=Aliyu |date=2020-10-16 |title=I didn't terminate my marriage because of Hamisu Breaker – Momee Gombe |url=https://www.blueprint.ng/i-didnt-terminate-my-marriage-because-of-hamisu-breaker-momee-gombe/ |access-date=2022-07-28 |website=Blueprint Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jalal |first=Aliyu |date=2022-03-31 |title=Kannywood: I'm Not In A Relationship With Hamisu Breaker — Momee Gombe |url=https://dailytrust.com/kannywood-i-am-not-in-a-relationship-with-hamisu-breaker-momee-gombe |access-date=2022-07-28 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2022-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728081745/https://dailytrust.com/kannywood-i-am-not-in-a-relationship-with-hamisu-breaker-momee-gombe |url-status=dead }}</ref>
== Siniinima ==
O nyɛla ŋun pahi kpɛri siniinima din kalinli gari pihita, di shɛŋa nyɛ din doli na:
* ''Kishin Mata''
* ''Asalin Kaun''
* ''Sabon Shafi (2008) as Maimuna''
* ''Gidan Kashe Ahu (2020)''
* ''Zainabu Abu (2021)''
* ''Sarki Goma Zamani Goma (2021)''
* ''Alaqa (2021 TV Series) as Halisa''
== Kundivihira ==
{{reflist}}
== External links ==
* [https://instagram.com/momee_gombe?igshid=YmMyMTA2M2Y= Momee Gombe on Instagram]
* [https://www.facebook.com/momee.gombee Momee Gombe on Facebook]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Hausa-language mass media]]
[[Category:Actresses in Hausa cinema]]
[[Category:21st-century Nigerian actresses]]
[[Category:Nigerian Fula people]]
[[Category:Kannywood actors]]
[[Category:1997 births]]
[[Category:People from Gombe State]]
[[Category:Hausa people]]
58x220o3chcxzy5x3auzmmn84kybs6x
Mercy Chinwo
0
31109
146028
123161
2026-08-09T21:45:41Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146028
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Mercy Nnenda Chinwo''' (bɛ daa dɔɣi o la Silimiin goli September dabaa anu dali yuuni 1991), shɛba mi o la '''Mercy Chinwo''' bee '''Mercy Chinwo-Blessed''', nyɛla Nigerian yili yiina, kpɛrikpɛrita ŋun nyɛ paɣa n-ti pahi yili sabira. Yuuni 2017, o nyɛla ŋun daa dihi o nuu gbana zuɣu n-ti EeZee Conceptz. Yuuni 2018, o daa bahi o yili gaŋa "Excess Love".<ref>{{Cite news |date=28 April 2021 |title=5 tracks that make Mercy Chinwo the queen of gospel music |work=Guardian Nigeria |url=https://guardian.ng/life/5-tracks-that-make-mercy-chinwo-the-queen-of-gospel-music/ |access-date=28 April 2021}}</ref>
== Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim ==
Mercy Nnenda Chinwo nyɛla bɛ ni pa mi so Mercy Chinwo-Blessed nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Silimiin goli September dabaa anu dali yuuni 1991<ref>{{Cite web |date=2022-09-10 |title=Gospel singer, Mercy Chinwo, gets SUV as birthday gift |url=https://guardian.ng/saturday-magazine/gospel-singer-mercy-chinwo-gets-suv-as-birthday-gift/ |access-date=2023-02-23 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> tiŋ yuli booni [[Rivers State]]. O nyɛla shikuru bila kurili zaŋ n-ti International Business Management Institute (IBMI) ni ka o daa niŋ "degree in Human Resources Management".<ref>{{Cite web |last=Ola |first=Jide |date=2024-09-15 |title=Mercy Chinwo Biography: Age, Net Worth, Career, Awards, Ministry |url=https://www.naijapickup.com/mp3-music/artistes/mercy-chinwo/ |access-date=2024-09-15 |website=Trengezie |language=en-US |archive-date=2024-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241004202634/https://www.naijapickup.com/mp3-music/artistes/mercy-chinwo/ |url-status=dead }}</ref> O nyɛla ŋun daa piligi yila tuma saha shɛli o ni daa nyɛ yuma ayobu o asoriduu ni.<ref>{{Cite web |date=9 April 2012 |title=How Mercy Chinwo won Nigerian Idols |url=https://www.vanguardngr.com/2012/04/how-mercy-chinwo-won-nigerian-idols/ |access-date=9 June 2019 |website=Vanguard News}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 July 2021 |title=How Nigerian gospel artiste Mercy Chinwo became a household name |work=Guardian Nigeria |url=https://guardian.ng/life/how-nigerian-gospel-artiste-mercy-chinwo-became-a-household-name/ |access-date=8 July 2021}}</ref>
== Maŋmaŋ biɛhigu ==
O nyɛla ninvuɣ so Pastor Blessed Uzochikwa ni daa niŋ amiliya Silimiin goli<ref name=":02">{{Cite news|last=Tariemi|first=Oreoritse|date=13 September 2022|title=Mercy Chinwo celebrates one-month marriage anniversary|work=Guardian Nigeria|url=https://guardian.ng/life/mercy-chinwo-celebrates-one-month-marriage-anniversary/|access-date=13 September 2022}}</ref> August biɛɣ'pinaata dali yuuni 2022 [[Port Harcourt]], saha bɛ nyɛla ban be Lagos, Nigeria.<ref>{{Cite web |last=Royal |first=David O. |date=2022-08-14 |title=Gospel singer, Mercy Chinwo goes emotional as she walks down the aisle [Video] |url=https://www.vanguardngr.com/2022/08/gospel-singer-mercy-chinwo-goes-emotional-as-she-walks-down-the-aisle-video/ |access-date=2022-08-16 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref> Bɛ daa dɔɣi bɛ tuuli bia yuuni 2023.<ref>{{Cite web |date=2023-10-28 |title=Mercy Chinwo, husband welcome first child |url=https://punchng.com/mercy-chinwo-husband-welcome-first-child/ |access-date=2023-11-04 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ayodele |first=Racheal |date=2023-10-27 |title=Gospel singer Mercy Chinwo welcomes first child |url=https://dailypost.ng/2023/10/27/gospel-singer-mercy-chinwo-welcomes-first-child/ |access-date=2023-11-04 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref>
== Pina ==
* Yuuni 2018, Chinwo nyɛla ŋun daa di Best Gospel Artiste pini Climax Awards 2018.<ref>{{Cite web |date=23 August 2018 |title=Mercy Chinwo receives First Award |url=https://thelighteousness.wordpress.com/2018/08/23/mercy-chinwo-receives-first-award/ |access-date=9 June 2019 |website=Lighteousness Entertainment News}}</ref>
* Yuuni 2019, Africa Gospel Awards Festival (AGAFEST 2019), Chinwo nyɛla ŋun daa di Africa Gospel New Artiste yaɣili pini zaŋ n-ti lala yuuni ŋɔ, Africa Gospel Female Artiste of the Year n-ti pahi Africa Gospel Song of the Year (Excess Love).<ref>{{Cite web |date=14 January 2019 |title=Africa Gospel Awards 2019: Full list of nominees |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/africa-gospel-awards-2019-full-list-nominees |access-date=9 June 2019 |website=Music In Africa}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 April 2019 |title=AGAFEST 2019 Awards – Photos, event review and full list of winners |url=https://worshippersgh.com/agafest-2019-awards-photos-event-review-and-full-list-of-winners/ |access-date=9 June 2019 |website=WorshippersGh |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604012556/https://worshippersgh.com/agafest-2019-awards-photos-event-review-and-full-list-of-winners/ |url-status=dead }}</ref>
* Yuuni 2019 o daa di [[Antigua Barbuda Global Music & Media Awards|ABGMA]] International Psamlist of the Year Award<ref>{{Cite web |title=2019 |url=https://www.soarisemusic.com/2019.html |access-date=2025-01-23 |website=Global Awards, Radio, Tv, Magazine, Promotion |language=en}}</ref>
* Yuuni 2020, Chinwo nyɛla ŋun daa di Gospel Artiste of the year n-ti [[African Muzik Magazine Awards|AFRIMMA Awards]].<ref>{{cite news |last=Ugo |first=Chima |title=Cuppy, Simi, Rema are Winners at 2020 AFRIMMA Awards - #AFRIMMA2020 |language=en |website=Prime 9ja Online |url=https://www.prime9ja.com.ng/2020/11/cuppy-simi-rema-are-winners-at-2020.html |access-date=2022-09-26}}</ref>
* Africa Gospel Music of the year, CLIMA Africa Award 2022 <ref>{{Cite web |date=2022-10-09 |title=Sinach, Aity Dennis, Mercy Chinwo for CLiMAS AFRICA AWARDS 2022 Today |url=https://tribuneonlineng.com/sinach-aity-dennis-mercy-chinwo-for-climas-africa-awards-2022-today/ |access-date=2023-11-04 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adeyinka |first=Oluwamayowa |date=2022-06-16 |title=Chidinma, Mercy Chinwo, Sinach, Others Bag 'Gospel Artist Of The Year' At CLIMA Africa Awards 2022 {{!}}Full List |url=https://www.withinnigeria.com/entertainment/2022/06/16/chidinma-mercy-chinwo-sinach-others-bag-gospel-artist-of-the-year-at-clima-africa-awards-2022-full-list/ |access-date=2023-11-04 |website=ENTERTAINMENT — WITHIN NIGERIA |language=en-US}}</ref>
* Yuuni 2022, o daa di la [[Antigua Barbuda Global Music & Media Awards|ABGMA]] Afrobeat of the Year Award<ref>{{Cite web |title=ABGMA 2022 Winners |url=https://www.soarisemusic.com/uploads/1/7/6/9/17692349/abgma_2022_award_winners.pdf |website=ABGMA}}</ref>
== Discography ==
=== Albums ===
* ''The Cross My Gaze'' (2018)
* ''Satisfied'' (2020)
* ''Overwhelming Victory'' (2024)
=== EPs ===
* ''Elevated (2023)''
=== Singles ===
* ''Testimony'' (2014)
* Confidence (2023)
* ''Igwe'' (2016)
* ''Excess Love'' (2018)
* ''Omekanaya'' (2018)
* ''No More Pain'' (2018)
* Chinedum (2018)
* ''Power Belongs to Jesus'' (2019)
* ''Äkamdinelu'' (2019)
* ''Oh Jesus!'' (2019)
* ''Obinasom'' (2020)
* ''Kosi'' (2020)
* ''Tasted Of Your Power'' (2020)
* ''Na You Dey Reign'' (2020)
* Yahweh (2021)
* Yahweh (2022)
* obinasom (2020)
* Wonder (2023)
* ''You Do This One'' (2023)<ref>{{Cite web |last=Erezi |first=Dennis |date=2023-10-31 |title=Mercy Chinwo Drops New Single 'You Do This One' |url=https://editor.guardian.ng/life/music/mercy-chinwo-drops-new-single-you-do-this-one/ |access-date=2023-11-04 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US |archive-date=2023-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231104114906/https://editor.guardian.ng/life/music/mercy-chinwo-drops-new-single-you-do-this-one/ |url-status=dead }}</ref>
* Give Me Chance (2024)
* We Move (2024)
== Filmography ==
{| class="wikitable"
|+List of television and film credits
!Year
!Title
!Role
|-
|2013
|''[[House of Gold (film)|House of Gold]]''<ref>{{Citation |last=Amanfo |first=Pascal |title=House of Gold |date=2013-04-12 |url=https://www.imdb.com/title/tt15120086/ |type=Comedy |access-date=2023-11-04 |others=Majid Michel, Yvonne Nelson, Omawunmi Megbele |publisher=Media GH, YN Productions}}</ref>
|Lucia
|}
==Lihimi m-pahi==
* [[List of Nigerian gospel musicians]]
* [[List of Nigerian musicians]]
==Kundivihira==
{{Reflist}}
<references responsive="1"></references>
== External links ==
{{wikiquote}} {{authority control}}
{{DEFAULTSORT:Chinwo, Mercy}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Category:Singers from Port Harcourt]]
[[Category:Nigerian gospel singers]]
[[Category:Nigerian women singer-songwriters]]
[[Category:Nigerian singer-songwriters]]
[[Category:Living people]]
[[Category:21st-century Nigerian women singers]]
[[Category:Ikwerre people]]
[[Category:Actresses from Port Harcourt]]
[[Category:1990 births]]
qxo63dbu86fjhitln8o9iqegr4d7rcs
Qing Madi
0
31116
146038
144881
2026-08-10T00:50:43Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146038
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Chimamanda Pearl Chukwuma''' (bɛ daa dɔɣi o la Silimiin goli July dahin yini dali yuuni 2006),<ref name=":6">{{Cite magazine |last=Adikwu |first=Marris |date=2024-08-08 |title=Qing Madi on Her Steady Rise to Fame and Charting Her Own Course |url=https://www.billboard.com/music/rb-hip-hop/qing-madi-afrobeats-new-ep-1235749194/ |access-date=2024-08-09 |magazine=Billboard |language=en-US}}</ref> o tuma shee bɛ mi o la '''Qing Madi''' ({{IPAc-en|k|ɪ|ŋ|_|ˈ|m|ɑː|d|i}}),<ref>{{Cite tweet |author=Yaba Left Online |author-link= |user=yabaleftonline |number=1830844006508409212 |date=September 3, 2024|title=“I swapped the K in King to Q for feminity purposes” — Qing Madi explains meaning of her name|location=Lagos, Nigeria |access-date=October 2, 2024 |link=https://twitter.com/yabaleftonline/status/1830844006508409212?t=wFcwrHNXP_zyworrhNYQuQ&s=19||url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002131631/https://x.com/yabaleftonline/status/1830844006508409212?t=wFcwrHNXP_zyworrhNYQuQ&s=19&mx=2 |archive-date=October 2, 2024}}</ref> nyɛla [[Nigerian]] yili yiina, yili sabira n-ti pahi wa wara .<ref>{{Cite web |last=Marvelous |first=Kanyio |date=2023-03-14 |title=UPPER SPOTLIGHT: Qing Madi |url=https://www.theupperent.com/blog/upper-spotlight-qing-madi/ |access-date=2023-09-16 |website=The Upper Entertainment |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Who is Qing Madi |url=https://starlogue.com/person/qing-madi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103023352/https://starlogue.com/person/qing-madi |archive-date=November 3, 2023 |access-date=February 20, 2024 |website=Starlogue|date=13 January 2023 }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Emerging Nigerian Singer/Songwriter Qing Madi Releases Melodic New Single "Why" |url=https://flaunt.com/post/qing-madi-why |access-date=2023-06-27 |website=flaunt.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Eze |first=Chinelo |date=2023-05-08 |title=Qing Madi: A Tale of Feminity and Independence |url=https://guardian.ng/life/qing-madi-a-tale-of-feminity-and-independence/ |access-date=2023-06-27 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-08-14 |title=QING MADI ON 49TH STREET'S SPOTLIGHT MONDAY |url=https://the49thstreet.com/spotlight-monday-qing-madi/ |access-date=2023-09-16 |website=The49thStreet |language=en-US}}</ref> O nyɛla niriba pam ni daa baŋ so din daa niŋ ka o bahi o yuuni 2022 yili gaŋa "See Finish" mini yuuni 2023 yili li "Ole" (ka o mini ŋun daa yili li nyɛ [[Bnxn]]).<ref name=":6" /> Lala yili ayi ŋɔ zaa nyɛla din daa chaŋ haliya [[TikTok]] ka daa dɔni kalinli yini Uganda Top 100 [[Apple Music]] chart ka dɔni kalinli dibaa ata Nigeria Top 100 Apple Music chart.<ref name=":3">{{Cite web |date=2023-08-12 |title=TCL radio picks: Qing Madi's 'Ole' takes 3rd spot as Asake tops chart |url=http://lifestyle.thecable.ng/tcl-radio-picks-qing-madis-ole-debuts-as-asake-retains-top-spot/ |access-date=2023-09-16 |website=TheCable Lifestyle |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Qing Madi Chart Positions on Spotify, Apple Music and Other Streaming Services |url=https://kworb.net/itunes/artist/qingmadi.html |access-date=2023-09-16 |website=kworb.net}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |title=Uganda Apple Music Top Songs |url=https://kworb.net/charts/apple_s/ug.html |access-date=2023-09-16 |website=kworb.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Qing is Queen: a Young Starlet's Rise to Fame |url=https://www.theteenmagazine.com/qing-is-queen-a-young-starlet-s-rise-to-fame |access-date=2023-06-27 |website=The Teen Magazine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-04-07 |title=Exclusive: Qing Madi Opens Up About Her Journey As An Artist And Representing Nigeria |url=https://www.thethings.com/exclusive-qing-madi-opens-up-about-her-journey-as-an-artist-and-representing-nigeria/ |access-date=2023-06-27 |website=TheThings |language=en}}</ref> Di zaa nyɛla yili gaŋsi ka daa bahi o tuuli extended play, ''[[Qing Madi (EP)|Qing Madi]]'' (2023).<ref>{{Cite web |title=Qing Madi Bares it All in New Single - THISDAYLIVE |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/03/25/qing-madi-bares-it-all-in-new-single |access-date=2023-06-27 |website=www.thisdaylive.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Tv |first=Bn |date=2023-06-20 |title=Qing Madi Opens Up About the Experience that led to 'See Finish' on the 'Jenni Speaks' Podcast |url=https://www.bellanaija.com/2023/06/qing-madi-on-jenni-speaks-podcast/ |access-date=2023-06-27 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Watimajeun |first=Sunday |date=2025-01-01 |title=Rising Songstress Qing Madi was a Nigerian queen from benin city |url=https://www.naijapickup.com/mp3-music/artistes/qing-madi/ |url-status=dead |language=en-US |access-date=2025-03-23 |archive-date=2025-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429164933/https://www.naijapickup.com/mp3-music/artistes/qing-madi/ }}</ref>
== Piligu biɛhigu ==
Chimamanda Pearl Chukwuma nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so [[Benin City]].<ref>{{Cite web|last=Sare|first=Watimagbo|date=2024|title=Music Saved Me From Depression - Qing Madi|url=https://punchng.com/music-saved-me-from-depression-qing-madi/?amp|access-date=9 April 2024|website=punchng.com}}</ref> Pearl nyɛla ŋun chaŋ Negbenegbor International School din be Benin City n-ti nya o piligu shikuru baŋsim. O nyɛla ŋun daa piligi yila tuma saha shɛli o ni daa nyɛ bia.<ref>{{Cite web |last=Abiosun |first=Anjolaoluwa |date=2023-05-01 |title=Qing Madi: How 16-Year-Old Artiste Tells Her Teenage Struggles With Music |url=https://thenet.ng/qing-madi-how-the-16-year-old-artiste-tells-her-teenage-struggles-with-music/ |access-date=2023-06-27 |website=Nigerian Entertainment Today |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2023-03-17 |title=Fast-rising talent Qing Madi drops new single 'Why' |url=https://www.pulse.ng/entertainment/music/fast-rising-talent-qing-madi-drops-new-single-why/vb7ffrd |access-date=2023-06-27 |website=Pulse Nigeria |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abiosun |first=Anjolaoluwa |date=2023-05-01 |title=Qing Madi: How 16-Year-Old Artiste Tells Her Teenage Struggles With Music |url=https://thenet.ng/qing-madi-how-the-16-year-old-artiste-tells-her-teenage-struggles-with-music/ |access-date=2023-09-16 |website=Nigerian Entertainment Today |language=en-US}}</ref>
== Tuma ==
Silimiin goli October biɛɣ'pinaanahi dali yuuni 2022, Madi nyɛla ŋun daa bahi o yili gaŋa "See Finish", ka di nyɛ salo ni daa yu shɛli pam zaŋ niŋ [[TikTok]].<ref name=":1" /> Di nyaaŋa, o daa bahi yili gaŋsi ata pahi;<ref name=":2" /> ka di daa chɛ ka niriba pam baŋ Lagos, Nigeria.<ref>{{Cite web |date=2023-04-15 |title=Qing Madi Mesmerizes Audience At 'Homecoming' In Lagos – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/qing-madi-mesmerizes-audience-at-homecoming-in-lagos/ |access-date=2023-06-27 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-01-11 |title=Qing Madi hits the 'Finish' line in style with her new music video |url=https://www.attacktheculture.com/videos/qing-madi-hits-the-finish-line-in-style-with-her-new-music-video |access-date=2023-06-27 |website=Attack The Culture |language=en-US}}</ref> Qing Madi's yila nyɛla din jandi [[Afrobeat]], [[Pop music|Pop]], [[Soul music|Soul]] n-ti pahi [[R&B]].<ref>{{Cite web |last=Ju |first=Shirley |date=2023-03-22 |title=Rising Songstress Qing Madi talks Nigeria, Kendrick Lamar, Depression & New Music |url=http://www.sheenmagazine.com/rising-songstress-qing-madi-talks-nigeria-kendrick-lamar-depression-new-music/ |access-date=2023-06-27 |website=Sheen Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-04-15 |title=Qing Madi, home coming and spectacular show - Starconnect Media |url=https://starconnectmedia.com/qing-madi-home-coming-and-spectacular-show/ |access-date=2023-06-27 |language=en-GB |archive-date=2023-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230627153803/https://starconnectmedia.com/qing-madi-home-coming-and-spectacular-show/ |url-status=dead }}</ref>
Yuuni 2023, Qing Madi nyɛla ninvuɣ bɛ ni daa piigi Spotify Africa Equal Ambassador zaŋ n-ti Silimiin goli June.<ref>{{Cite web |last=BrandIconImage |first=BrandIconImage |title=Brand Icon Image - Latest Brand, Tech and Business News: Qing Madi Steps into Spotify EQUAL Africa Spotlight |url=https://www.brandiconimage.com/2023/06/qing-madi-steps-into-spotify-equal.html |access-date=2023-06-27 |website=Brand Icon Image - Latest Brand, Tech and Business News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adebayo |first=Segun |date=2023-06-11 |title=Qing Madi emerges Spotify Africa Equal ambassador |url=https://tribuneonlineng.com/?p=688213 |access-date=2023-06-27 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-06-10 |title=Qing Madi Named Spotify Africa Equal Ambassador For June – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/qing-madi-named-spotify-africa-equal-ambassador-for-june/ |access-date=2023-06-27 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-06-07 |title=Spotify inducts 17 year old singer Qing Madi into its EQUAL Africa programme |url=https://www.pulse.ng/entertainment/music/qing-madi-steps-into-the-spotify-equal-africa-spotlight/p35l7v5 |access-date=2023-06-27 |website=Pulse Nigeria |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Spotify names Qing Madi EQUAL Africa artiste for June - P.M. News |url=https://pmnewsnigeria.com/2023/06/07/spotify-names-qing-madi-equal-africa-artiste-for-june/ |access-date=2023-06-27 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Online |first=The Eagle |date=2023-06-07 |title=Nigerian musician becomes Spotify's 'EQUAL Africa' artiste for June - |url=https://theeagleonline.com.ng/nigerian-musician-becomes-spotifys-equal-africa-artiste-for-june/ |access-date=2023-06-27 |website=The Eagle Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigerian Rising Star Qing Madi Joins Spotify's Equal Africa Music Programme - The Sauce |url=https://www.capitalfm.co.ke/thesauce/nigerian-rising-star-qing-madi-joins-spotifys-equal-africa-music-programme/ |access-date=2023-06-27 |website=www.capitalfm.co.ke |date=8 June 2023 |archive-date=2023-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230627155304/https://www.capitalfm.co.ke/thesauce/nigerian-rising-star-qing-madi-joins-spotifys-equal-africa-music-programme/ |url-status=dead }}</ref> Silimiin goli July biɛɣ'pishi ni yini dali yuuni 2023, Qing Madi nyɛla ŋun daa bahi o yili gaŋa "Ole" ka o mini ŋun daa yili li nyɛ [[Bnxn]].<ref>{{cite news|url=https://www.londondaily.news/vanguards-of-the-new-wave-five-african-teen-artists-to-know/|title=Vanguards of the new wave: Five African teen artists to know|work=[[London Daily News]]|date=17 July 2024|accessdate=17 July 2024|archive-date=17 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717083831/https://www.londondaily.news/vanguards-of-the-new-wave-five-african-teen-artists-to-know/}}</ref> Lala yili ŋɔ nyɛla din daa kpɛ [[Apple Music]] charts<ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /> ka daa dɔŋi kalinli pinaayi [[TurnTable Top 100|''TurnTable'' Top 100]].<ref>{{Cite web |title=TurnTable Charts {{!}} Official Nigeria Top 100 |url=https://www.turntablecharts.com/charts/1 |access-date=2023-09-16 |website=www.turntablecharts.com}}</ref> "Ole" nyɛla din daa kpɛ [[Official Charts Company|Official Afrobeats Chart]] ka daa dɔni kalinli pinaayobu Silimiin goli August.<ref>{{Cite web |date=10 September 2023 |title=Official Afrobeats Charts |url=https://www.officialcharts.com/charts/afrobeats-chart/ |website=Official Chart}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ole by Qing Madi |url=https://www.officialcharts.com/songs/qing-madi-ft-bnxn-ole/ |website=Official Charts}}</ref> Silimiin goli November yuuni 2023 o nyɛla ŋun daa bahi o yila ayopɔin [[Qing Madi (EP)|self-titled EP]].<ref name=":6" />
Silimiin goli January yuuni 2024, [[Odumodublvck|OdumoduBlvck]], [[Bloody Civilian]], [[Tyla (South African singer)|Tyla]] mini Qing Madi nyɛla ban daa kpɛ Apple Music's Rising Class zaŋ n-ti yuuni 2024.<ref>{{Cite web |last=Adebiyi |first=Adeayo |date=2024-01-12 |title=Odumodu Blvck, Tyla, Qing Madi among Apple Music's Africa Rising Class of '24 |url=https://www.pulse.ng/entertainment/music/odumodu-blvck-tyla-qing-madi-among-apple-musics-class-of-24/pvldlr0 |access-date=2024-01-15 |website=Pulse Nigeria |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-01-12 |title=Odumodublvck, Tyla, named Apple music's Africa rising stars 2024 |url=https://notjustok.com/news/odumodublvck-tyla-named-apple-musics-africa-rising-stars-2024/ |access-date=2024-01-15 |website=NotjustOk |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lesiba |date=2024-01-12 |title=Apple Music's Africa Rising introduces the Class of '24 |url=https://hypemagazine.co.za/2024/01/12/apple-musics-africa-rising-introduces-the-class-of-24/ |access-date=2024-01-15 |website=HYPE |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Udoh | first=Ukpeme |date=2024-01-16 |title=Qing Madi: The Afrobeats Woman King|url=https://africanfolder.com/qing-madi-the-afrobeats-woman-king/ |access-date=2024-01-17 |website=African Folder |language=en-GB}}</ref>
==Discography==
===Studio albums===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: center;"
|+List of Albums, with selected details
! scope="col"| Title
! scope="col"| EP details
|-
! scope="row"| I am the Blueprint<ref>{{cite news |last1=Adebiyi |first1=Adeayo |title=I love making Afrobeats, but I’m more comfortable with R&B - Qing Madi |url=https://www.pulse.ng/articles/entertainment/music/i-love-making-afrobeats-but-im-more-comfortable-with-randb-qing-madi-2025013115110127179 |access-date=3 February 2025 |work=31 January 2025 |agency=Pulse Nigeria |publisher=Pulse.ng}}</ref><ref>{{cite web |last1=McNab |first1=Kaitlyn |title=Qing Madi on Her Debut Album I Am the Blueprint, Making Nigerian Girls ‘Feel Heard,’ and Predicting Kendrick Lamar’s Super Bowl Setlist |url=https://www.teenvogue.com/story/qing-madi-debut-album-i-am-the-blueprint-interview-2025 |website=www.teenvogue.com |publisher=Teen Vogue |access-date=3 February 2025}}</ref>
|
* Released: January 31, 2025
* Label: JTON Music
* Format: [[music download|Digital download]]
|}
===Extended plays===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: center;"
|+
! scope="col"| Title
! scope="col"| EP details
|-
! scope="row"| ''[[Qing Madi (EP)|Qing Madi]]<ref>{{Cite web |last=Adebiyi |first=Adeayo |date=2023-11-21 |title=Qing Madi displays impressive talent on her debut EP |url=https://www.pulse.ng/entertainment/music/review-of-qing-madi-ep-by-rising-nigerian-singer-qing-madi/xedqdms |access-date=2024-01-15 |website=Pulse Nigeria |language=en}}</ref>''
|
* Released: November 17, 2023
* Label: JTON Music
* Format: [[music download|Digital download]]
|}
=== Singles ===
* "See Finish" (2022)<ref name=":1" />
* "Why" (2023)<ref name=":0" /><ref name=":2" />
* "Ole (featuring [[Bnxn]])" (2023)<ref>{{Cite web |last=Bukola |date=2023-08-05 |title=Qing Madi Releases Visual Of New Single 'Ole' Ft. BNXN |url=https://newtelegraphng.com/qing-madi-releases-visual-of-new-single-ole-ft-bnxn/ |access-date=2023-09-16 |website=New Telegraph |language=en-US}}</ref>
* “American Love” (2023)<ref>[https://tunesloaded.com/music/qing-madi-american-love-acoustic/ Amererican Love Acoustic]</ref>
== Kundivihira ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Madi, Qing}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Category:2006 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Nigerian Afrobeats musicians]]
[[Category:Nigerian singer-songwriters]]
[[Category:Nigerian women singer-songwriters]]
[[Category:Nigerian dancers]]
[[Category:Nigerian female dancers]]
[[Category:Singers from Lagos]]
[[Category:Musicians from Benin City]]
ron1zzu4tnuo5bskurcdcdmi04ticj8
Nqobile Sipamla
0
31276
146034
112211
2026-08-09T23:39:25Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146034
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{short description|South African actress}}
{{Use dmy dates|date=November 2021}}
'''Nqobile Sipamla''' (bɛ dɔɣi o la 9 February 1984), ka o nyɛ South Africa kpɛrikpɛrita mini daabia ŋun nyɛ paɣa.<ref name="TVSA">{{Cite web |title=Nqobile Sipamla: TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/actors/viewactor.aspx?actorid=13797 |access-date=2021-11-14 |website=www.tvsa.co.za}}</ref> O kpɛri kpɛriti kamani ''Abo Mzala'', ''MTV Shuga'' mini ''Imbewu ka bɛ booni o thokozile''.<ref>{{Cite web |title=Artist Connection |url=https://www.artistconnection.co.za/controller/artist/130 |access-date=2021-11-14 |website=www.artistconnection.co.za}}</ref>
==Maŋmaŋa biɛhigu==
Sipamla nyɛla bɛ ni dɔɣi so 9 February 1984, Pimville, Soweto, South Africa.<ref>{{Cite web |date=2021-08-09 |title=Nqobile Spamla known as Thokozile's full biography |url=https://www.safrolebs.com/blog/celebs/nqobile-spamla-known-as-thokozile-full-biography/ |access-date=2021-11-14 |website=Southern African celebrities |language=en |archive-date=16 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220116210914/https://www.safrolebs.com/blog/celebs/nqobile-spamla-known-as-thokozile-full-biography/ |url-status=dead }}</ref> Ka deei shɛhira gbaŋ National School of the Arts. Yuuni 2012, o daa naai ya ni "Honours Degree in Live Performance" [[AFDA, The School for the Creative Economy]], Johannesburg.<ref name="Biography">{{Cite web |date=2020-09-16 |title=Nqobile Sipamla Biography |url=https://savannanews.com/nqobile-sipamla-biography-age-career-husband-television-roles-awards-net-worth-imbewu/ |access-date=2021-11-14 |website=Savanna News |language=en-US |archive-date=30 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330165711/https://savannanews.com/nqobile-sipamla-biography-age-career-husband-television-roles-awards-net-worth-imbewu/ |url-status=dead }}</ref>
==Filimnima==
{| class="wikitable"
|-
! Year !! Film !! Role !! Genre !! Ref.
|-
| 2008 || ''On the Couch'' || Khanyi|| TV series||
|-
| 2010 || ''The Mating Game'' || Zulu Teacher|| TV series||
|-
| 2011 || ''The Wild'' || Mrs Khumalo || TV series||
|-
| 2011 || ''Abo Mzala'' || Thuli || TV series||
|-
| 2011 || ''Sokhulu & Partners'' || Tendi Mhloko || TV series||
|-
| 2012 || ''When a Child Dies (Moederskap)'' || Grace|| Short film||
|-
| 2015 || ''Ashes to Ashes'' || Detective Zungu|| TV series||
|-
| || ''Home Affairs'' || Tumi|| TV series||
|-
| 2015 || ''[[Uzalo]]'' || Diana Dlamini|| TV series||
|-
| 2015 || ''Roer Jou Voete'' || Lt. Sewela Soai || TV series||
|-
| 2017 || ''MTV Shuga'' || Mam Phumzile|| TV series||
|-
| 2018 || ''The Docket'' || Rose || TV series||
|-
| 2018 || ''iKhaya'' || Cebile Sebatjane || TV series||
|-
| 2019 || ''Imbewu'' || Thokozile|| TV series||
|-
| 2021 || ''Generations'' || Inyanga|| TV series||
|}
==Kundivihira==
{{reflist}}
==External links==
* [https://www.imdb.com/name/nm2335116/ IMDb]
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:Sipamla, Nqobile}}
[[Category:1984 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:South African film actresses]]
[[Category:South African television actresses]]
[[Category:South African stage actresses]]
soa7nq7qel7gn3tjl1uvujps8b0y4mc
Yasmina El-Abd
0
31324
146062
108888
2026-08-10T05:13:43Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146062
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{Short description|Egyptian-Swiss actress}}'''Yasmina El-Abd''' ( bɛ dɔɣi o la 8 June 2006) ka o nyɛ Egypt paɣa ŋun nyɛ baaŋa mini kpɛrkpɛrita. Telivisa zuɣu, o nyɛla ŋun kpɛri "[[Netflix]] series ''[[Finding Ola]]'' (2022–)" kpɛrigu n-ti pahi''[[Theodosia (TV series)|Theodosia]]'' (2022).<ref>{{Cite web|url=https://www.newarab.com/features/finding-yasmina-changing-face-arab-entertainment|title=How teenage actress Yasmina El-Abd is looking to change the face of Arab entertainment|journal=The New Arab|first=Isabella|last=Silvers|date=11 March 2022|accessdate=19 January 2024|access-date=31 March 2025|archive-date=20 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250420165430/https://www.newarab.com/features/finding-yasmina-changing-face-arab-entertainment|url-status=dead}}</ref>
==Piligu biɛhigu==
El-Abd nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Switzerland n-niŋ Egypt daŋ ni.<ref>{{Cite web|url=https://mixedmessages.substack.com/p/yasmina-el-abd-i-live-a-beautiful|title=Yasmina El-Abd: "I live a beautiful and unique life"|work=Mixed Messages|first=Isabella|last=Silvers|date=21 March 2022|accessdate=19 January 2024}}</ref> El-Abd zooi la Switzerland pɔi ka naan yi kuli Dubai sahashɛli o ni daa nyɛ yuun pia.<ref>{{Cite web|url=https://www.enigma-mag.com/yasmina-el-abd/|title=Yasmina El-Abd|website=Enigma Magazine|accessdate=19 January 2024}}</ref> O daa ti nyɛla ŋun be Cairo mini London.<ref>{{Cite web|url=https://www.arabnews.com/node/2031596/lifestyle|title=Rising star: Actress Yasmina El-Abd hits the big time|journal=Arab News|first=Nourhan|last=Tewfik|date=26 February 2022|accessdate=19 January 2024}}</ref> O tɔɣisiri Siliminsili, Faransi ni Larigu.<ref name="esq may 24">{{Cite web|url=https://www.esquireme.com/culture/film-and-tv/actress-yasmina-el-abd-has-barely-scratched-the-surface|title=Actress Yasmina El-Abd has barely scratched the surface|journal=Esquire Middle East|first=Anton|last=Brisinger|date=13 May 2024|accessdate=20 May 2024}}</ref> El-Abd chaŋla shikuru Diverse Performing Arts School din be Dubai ka daa chani kpɛrigu bɔhimbu shikuru London.<ref>{{Cite web|url=https://cairoscene.com/Styled/Rising-Star-Yasmina-El-Abd-on-What-It-Means-to-Grow-Up-On-Camera|title=Rising Star Yasmina El Abd on What It Means to Grow Up On Camera|work=CairoScene|first=Ziyad|last=El-Helbawy|date=5 October 2024|accessdate=10 November 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/tv/global/regyptian-star-yasmina-el-abd-zeina-netflix-finding-ola-1236148487/|title=Rising Egyptian Star Yasmina El-Abd on Gen Z Female Empowerment in the Arab World and Reprising Her Role as Zeina in Netflix's Finding Ola'|work=Variety|first=Nick|last=Vivarelli|date=27 September 2024|accessdate=10 November 2024}}</ref>
==Discography==
===Singles===
* "Mesh Mokhtalefeen" (2020)
* "24 Karat" (2020)
* "Sawa Sawa" (2020)
==Filimnima==
===Film===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Year
! Title
! Role
! class="unsortable" | Notes
|-
| 2019
| ''The Shadow of Cairo''
| Maya
|
|-
| 2021
| ''Daughters of Abdul-Rahman''
| Hiba
|
|-
| 2022
| ''Fadel & Neama''
| Laila
|
|-
| 2023
| ''Sukkar''
| Zawbaa
|
|-
| 2024
| ''In Bloom: Period''
| Fay
| Short film anthology
|-
|}
===Television===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Year
! Title
! Role
! class="unsortable" | Notes
|-
| 2022–present
| ''[[Finding Ola]]''
| Zeina
| 12 episodes
|-
| 2022
| ''[[Theodosia (TV series)|Theodosia]]''
| Safiya
| Main role (season 1)
|-
| 2022
| ''Ahlam Saeida''
| Habiba
| 1 episode
|-
| 2024
| ''Mandatory Path'' (''Massar Egbari''
| Farah
|
|-
| TBA
| ''Karantina''
|
|
|-
|}
==Kundivihira==
{{reflist}}
==External links==
* {{IMDb name|10007653}}
{{DEFAULTSORT:abd, yasmina}}
[[Category:2006 births]]
[[Category:21st-century Egyptian actresses]]
[[Category:21st-century Swiss actresses]]
[[Category:Child singers]]
[[Category:Egyptian child actresses]]
[[Category:Egyptian Muslims]]
[[Category:Egyptian people of Kurdish descent]]
[[Category:Egyptian people of Turkish descent]]
[[Category:Egyptian television actresses]]
[[Category:Swiss child actors]]
[[Category:Swiss Muslims]]
[[Category:Swiss people of Egyptian descent]]
[[Category:Swiss people of Kurdish descent]]
[[Category:Swiss people of Turkish descent]]
[[Category:Swiss television actresses]]
[[Category:Living people]]
ess2hb8rdsjbjuvaf6gd5vlilmqfv46
May Calamawy
0
31334
146027
112178
2026-08-09T20:23:39Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146027
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{Short description|Egyptian-Palestinian actress}}
{{Use mdy dates|date=June 2021}}
'''May El Calamawy'''<ref name="tod">{{Cite news |date=September 14, 2011 |title=May El Calamawy |url=https://www.timeoutdubai.com/shopping/shopping-features/26665-may-el-calamawy |website=[[Time Out (magazine)|Time Out Dubai]] |access-date=April 6, 2022 |archive-date=April 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403033621/https://www.timeoutdubai.com/shopping/shopping-features/26665-may-el-calamawy |url-status=live}}</ref><ref name="varietystar">{{Cite web|last=Vivarelli|first=Nick|date=February 21, 2014|title=International Star You Should Know: May El Calamawy|url=https://variety.com/2014/film/global/international-star-you-should-know-may-el-calamawy-1201111368/|access-date=June 5, 2021|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=June 6, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606005944/https://variety.com/2014/film/global/international-star-you-should-know-may-el-calamawy-1201111368/|url-status=live}}</ref><ref name="darelhilal">{{Cite web|script-title=ar:مي القلماوي تنضم لـ محمد دياب في مسلسله العالمي|url=https://www.darelhilal.com/News/760291.aspx|website=darelhilal.com|date=14 January 2021|access-date=April 4, 2022|archive-date=April 4, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220404000602/https://www.darelhilal.com/News/760291.aspx|url-status=live |lang=ar}}</ref> {{IPA|arz|ˈmˤɑjj (el)ʔælæˈmæːwi|link=yes}}; bɛ dɔɣi o la October 28, 1986) ka o nyɛ [[Egyptians|Egypt]]<!-- DO NOT remove Egyptian-Palestinian as that's how she identifies herself in the sources linked in the article.-->{{efn|Although Calamawy was born in Bahrain, she does not hold Bahraini citizenship. [[Bahraini nationality law|Bahrain's nationality law]] only grants citizenship to people born in Bahrain to a Bahrain-born father who is a permanent resident,<ref>{{Cite web |title=The Citizenship of Bahrain |url=https://data.globalcit.eu/NationalDB/docs/Bahraini%20Nationality%20Law_ENGLISH.pdf |access-date=20 November 2024 |website=Global Citizenship Observatory}}</ref> while Calamawy's father is Egyptian and her mother is [[Palestinian-Jordanian]]. Calamawy identifies herself as Egyptian-Palestinian. All the reliable sources available refer to her as being only Egyptian-Palestinian, and as of {{currentmonth}} {{currentyear}}, there is no evidence that she holds any other citizenship.<ref name="tod"/><ref name="harpersinterview">{{Cite news|last=Phillips|first=Olivia|date=November 5, 2020|title=May Calamawy On Dena Hassan, Double-Standards and Her Dedication To Sharing Real Female Arab Stories|url=https://www.harpersbazaararabia.com/culture/May-calamawy-interview-actress-ramy-golden-globes|url-status=live|access-date=June 5, 2021|website=[[Harper's Bazaar Arabia]]|archive-date=October 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001204831/https://www.harpersbazaararabia.com/culture/May-calamawy-interview-actress-ramy-golden-globes}}</ref><ref name="variety">{{Cite web |last=Vary |first=Adam B. |date=March 30, 2022 |title=How 'Moon Knight' Sends Marvel Studios Into the Unknown: 'We're Creating a Whole New Thing' |url=https://variety.com/2022/tv/news/moon-knight-oscar-isaac-marvel-egypt-dissociative-identity-disorder-1235219568/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=April 6, 2022 |archive-date=April 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403093752/https://variety.com/2022/tv/news/moon-knight-oscar-isaac-marvel-egypt-dissociative-identity-disorder-1235219568/ |url-status=live }}</ref><ref name="glamour">{{Cite web|last=Calamawy|first=May|date=June 11, 2020|title=Sharing My Alopecia Helped Me Set New Expectations for Myself|url=https://www.glamour.com/story/may-calamawy-sharing-my-alopecia-helped-me-set-new-expectations-for-myself|access-date=June 5, 2021|website=[[Glamour (magazine)|Glamour]]|archive-date=June 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605204913/https://www.glamour.com/story/may-calamawy-sharing-my-alopecia-helped-me-set-new-expectations-for-myself|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmad |first=Nessrin Ali |date=16 April 2022 |title=Get this straight: Curls bounce back in Cairo |url=https://www.jordantimes.com/news/region/get-straight-curls-bounce-back-cairo |website=[[The Jordan Times]] |quote=In Hollywood, Egyptian-Palestinian actress May Calamawy even shows off her curls in Marvel's latest series, "Moon Knight"}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 March 2022 |title=Transcript: Season 4, Episode 1, May Calamawy {{!}} Making It Big in 30 Minutes |url=https://emerson.edu/alumni/publications-media/making-it-big-30-minutes/transcript-season-4-episode-1-may-calamawy |website=[[Emerson College]] }}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} paɣa ŋun kpɛriti kpɛrigu ka be United States tum yuuni 2015. O kpɛri kpɛriti kamani ''[[Ramy (TV series)|Ramy]]'' (2019–zaŋ kana zuŋɔ) ka bɛ boli o Dena Hassan, ni ''[[Moon Knight (miniseries)|Moon Knight]]'' (2022) ka bɛ booni o [[Layla El-Faouly]] / [[Scarlet Scarab]].
===Tuma din na yɛn tum===
Anashaara goli October 2022, Calamawy jdaa ke [[Duke Johnson (director)|Duke Johnson]] molo ni, ''[[The Actor (upcoming film)|The Actor]]'',<ref>{{Cite web |last=McDonald |first=David |date=October 29, 2022 |title=THE ACTOR: Olwen Fouéré Joins Cast of Crime Thriller |url=https://film-book.com/the-actor-olwen-fouere-joins-cast-of-crime-thriller/ |website=FilmBook |access-date=20 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |last=Azar |first=Nicolas |date=December 15, 2022
|title="كانت رحلتي بأكملها عبارة عن بحث مستمر واكتشاف لهويّتي": May Calamawy |trans-title=May Calamawy: "My entire journey has been a constant search and discovery of my identity" |url=https://marieclairearabia.com/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%8A%D8%B1/%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B1/may-calamawy-%D9%83%D8%A7%D9%86%D8%AA-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA%D9%8A-%D8%A8%D8%A3%D9%83%D9%85%D9%84%D9%87%D8%A7-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D8%A8%D8%AD%D8%AB-%D9%85%D8%B3%D8%AA |website=[[Marie Claire|Marie Claire Arabia]] |language=ar |quote=I'm about to head to Budapest for a month with an amazing cast to work on a movie called The Actor directed by the talented Duke Johnson. I'm so excited about this, I couldn't have wished for a better end to the year!|access-date=20 September 2024}}</ref> ka tum tuma siɣim bunu din ni.<ref>{{Cite web |date=13 March 2023 |title=May Calamawy's PIVOT |url=https://www.youtube.com/watch?v=ZPbuPJff3Q0&t=2294s |website=[[YouTube]]}}</ref>
== Filimnima ==
=== Films ===
{| class="wikitable sortable"
!Year
!Title
!Role
!class=unsortable |Notes
|-
|2006
|''Thursday''
| Kelly Spencer
|
|-
|2007
|''Temperance''
| Leila
| Short
|-
|2008
|''Santa Claus in Baghdad''
| Hala
| Short
|-
| rowspan="2" |2011
|''Hassad Al Möta''
| Tunnel Zombie
| Short
|-
|''Paradise Falls''
| Jenny
| Short
|-
|2012
|''A Genie Called Gin''
| Lucy
| Short
|-
|rowspan="2" |2013
|''[[Djinn (2013 film)|Djinn]]''
| Aisha
|
|-
|''Moi aussi je t'aime''
|
| Short
|-
| 2017
|''Passerby''
| Saba
| Short
|-
| rowspan="3" |2019
|''The Bed''
| Woman
| Short
|-
|''Saeed''
| Sue
| Short
|-
|''1 Out of 30''
| Fatimah
| Short
|-
| rowspan="2" |2021
|''[[Together Together]]''
| Carly
|
|-
|''Meet Cute''
| Girl
| Short
|-
| 2024
| ''[[Gladiator II]]''
| Macrinus's companion
| Uncredited [[cameo appearance]]; role reduced due to [[deleted scene]]s<ref name="newarab">{{Cite web|last=Salih|first=Swara|date=15 November 2024|title=What happened to Palestinian-Egyptian actress May Calamawy's role in Gladiator II?|url=https://www.newarab.com/features/did-may-calamawys-scenes-get-cut-gladiator-ii|website=[[The New Arab]]|access-date=March 31, 2025|archive-date=November 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241123011427/https://www.newarab.com/features/did-may-calamawys-scenes-get-cut-gladiator-ii|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mahdawi |first=Arwa |date=16 November 2024 |title=What happened to Palestinian-Egyptian actor May Calamawy's role in Gladiator II? |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2024/nov/16/4b-movement-trump-women-media |quote=When Calamawy was originally cast (long before 7 October 2023) it was reported that she’d have an “important” or leading role. Now it seems like she has been all but cut from the movie – relegated to a tiny non-speaking background part. |website=[[The Guardian]]}}</ref>
|-
| 2025
| ''[[The Actor (upcoming film)|The Actor]]''
|
| Post-Production
|-
|}
=== Television ===
{| class="wikitable sortable"
!Year
!Title
!Role
!class=unsortable |Notes
|-
|2011
|''Checking In''
|Raya
|Episode: "Sneak Peek"
|-
| rowspan="4" |2017
|''[[Madam Secretary (TV series)|Madam Secretary]]''
|Mona Alsnany
|Episode: "Off The Record"
|-
|''[[The Brave (TV series)|The Brave]]''
|Mina Bayoud
|Episode: "It's All Personal"
|-
|''[[The Long Road Home (miniseries)|The Long Road Home]]''
|Faiza
|[[National Geographic]] miniseries
|-
|''BKPI''
|Ameena
|Episode: "Mister Flasher"
|-
|2018
|[[FBI (TV series)|''FBI'']]
|Nita Kayali
|Episode: "Green Birds"
|-
|2019–present
|''[[Ramy (TV series)|Ramy]]''
|Dena Hassan
|Main role
|-
| rowspan="2" |2022
|''[[Moon Knight (miniseries)|Moon Knight]]''
|[[Layla El-Faouly]] / [[Scarlet Scarab]]
|Main role
|-
|''[[Marvel Studios: Assembled]]''
|Herself
|Episode: "Assembled: The Making of ''Moon Knight''"
|-
| 2023
| ''[[Moon Girl and Devil Dinosaur]]''
| Fawzia (voice)
| Episode: "Goodnight, Moon Girl"
|}
=== Video games ===
{| class="wikitable"
!Year
!Title
!Role
!Notes
|-
|2020
|''[[NBA 2K21]]''
|Ellie Malik
|Voice role
|}
==Notes==
{{Notelist}}
==Kundivihira==
{{Reflist}}
== External links ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name}}
* {{TV Guide person|id=3030858039|name=May Calamawy}}
* {{Rotten Tomatoes person}}
* {{Twitter}}
* {{Instagram}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Calamawy, May}}
[[Category:1986 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Egyptian film actresses]]
[[Category:Palestinian film actresses]]
[[Category:Egyptian television actresses]]
[[Category:Palestinian television actresses]]
[[Category:21st-century Egyptian actresses]]
[[Category:21st-century Palestinian actresses]]
[[Category:Emerson College alumni]]
[[Category:Egyptian expatriates in the United States]]
[[Category:Palestinian expatriates in the United States]]
[[Category:Egyptian people of Palestinian descent]]
[[Category:Palestinian people of Egyptian descent]]
k6po8fmv4bcz1iwcp647ql6eob3bcgl
Onuora Abuah
0
31504
146035
119006
2026-08-10T00:07:50Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146035
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Anthony Onuora Abuah''' nyɛla Nigeria sinii kpɛrikpɛrita, darata, yaara n-ti pahi sabira ŋun be British.<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm3355616|title=Onuora Abuah| website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com|accessdate=1 August 2023}}</ref><ref name="africine bio">{{Cite web|url=http://www.africine.org/index.php/personne/anthony-abuah/50483|title=Anthony Abuah Data|website=www.africine.org|access-date=2023-08-01|archive-date=2025-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20250605034009/https://www.africine.org/index.php/personne/anthony-abuah/50483|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thebritishblacklist.co.uk/anthony-abuah-discusses-his-new-political-thriller-mona/|title=ANTHONY ABUAH DISCUSSES HIS NEW POLITICAL THRILLER, MONA| website=The British Blacklist|date=21 January 2017 |publisher=thebritishblacklist.co.uk|accessdate=1 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://shadowandact.com/amp/uk-based-writerdirector-anthony-abuah-tells-his-story-whats-yours|title=UK-Based Writer/Director Anthony Abuah Tells His Story; What's Yours?|website=Shadowandact|publisher=shadowandact.com|accessdate=1 August 2023|access-date=7 April 2025|archive-date=2 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802122353/https://shadowandact.com/amp/uk-based-writerdirector-anthony-abuah-tells-his-story-whats-yours|url-status=dead}}</ref>
==Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim ==
O nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so [[Kenya]], o ba nyɛla [[Igbo people|Nigerian-Igbo]] ka o ma nyɛ [[Rwanda|Rwandan]]/ [[Ugandan]] zaŋ n-ti [[Tutsi]] balli.<ref>{{cite web|url=https://www.blackplaysarchive.org.uk/explore/playwrights/abuah-anthony|title=Anthony Abuah {{!}} BPA|website=black plays archive|accessdate=1 August 2023}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> O bilim saha, o nyɛla ŋun daa be [[Africa]] pɔi ka daa lab [[Switzerland]] din be [[Europe]] ni o daŋ yuuni 1995.<ref>{{Cite web |title=Onuora Abuah |url=https://www.kweli.tv/creator/onuora-abuah |access-date=2024-12-14 |website=Onuora Abuah |language=en}}</ref> Onuora nyɛla ŋun chaŋ British School of Lomé, ni ka o bɔhim sabbu,<ref>{{Cite web |last=M |first=Aynam Zongo |date=2021-04-28 |title=Anthony Abuah |url=https://www.bsl.tg/post/anthony-abuah |access-date=2024-12-14 |website=British School Lomé |language=en}}</ref> pɔi ka daa chaŋ [[United Kingdom]] n-ti chaŋ shikuru yuli booni [[Plymouth University]], di nyaaŋa o nyɛla ŋun daa nya master's degree in Filmmaking shikuru yuli booni [[Central Film School]].
==Tuma==
=== Kpɛrigu kpɛribu ===
Di ni daa niŋ ka o yi Cardiff yuma ashɛm nyaaŋa, Onuora nyɛla ŋun daa chaŋ n-ti pahi London-based MeWe Youth Theatre Company, ni ka o daa pahi kpɛri siniinima ka nyɛ [[Olaudah Equiano]]. O daa lahi nyɛla [[Olaudah Equiano]] sinii ŋmaa din daa yina [[Talawa Theatre Company|Talawa Theatre company]] zaŋ n-ti [[Victoria and Albert Museum|Victoria & Albert Museum]]. O tuuli sinii nyɛ [[Tony Kaye (director)|Tony Kaye]]'s [[Black Water Transit]] (2009) pɔi ka daa pahi kpɛri Patrolmen (2010).<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0490087/fullcredits/cast|title=Full Cast & Crew: Black Water Transit (2009)| website=[[IMDb]]|publisher=imdb.com|accessdate=1 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1394360/|title=Patrol Men| website=[[IMDb]]|publisher=imdb.com|accessdate=1 August 2023}}</ref><ref>{{Cite web |title=Topcount |url=https://www.topcount.co/tv/people/498505/onuora-abuah |access-date=2023-08-01 |website=www.topcount.co }}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kweli.tv/creator/onuora-abuah |title=Actor Abuah Profile| website= Kweli TV|publisher=kweli.tv|accessdate=1 August 2023}}</ref>
=== Darata tali ===
Onuora darati la o tuuli sinii Woolwich Boys (2012) ka bɛ daa zaŋ li wuhi salo [[British Urban Film Festival]] ka daa nya shɛhira gbaŋ [[London Live (TV channel)|London Live]] din be UK, [[E.tv|ETV]] din be South Africa n-ti pahi [[Ebonylife TV]] din kam be Africa. O sinii din pahiri ayi Mona (2016) nyɛla din mali kpɛrikpɛritiba kamani [[David Avery]] mini [[Lonyo]], di nyɛla din daa di Grand Nile Award yuuni 2016 [[Luxor African Film Festival]] ka daa lahi nya piibu dibaa ayi [[Africa Movie Academy Awards]].<ref>{{cite web|url=https://www.okay.ng/full-list-of-nominees-for-the-2016-african-movie-academy-awards/|title=Full List of Nominees for the 2016 African Movie Academy Awards| website=Okay Nigeria |date=16 May 2016 |publisher=okay.ng|accessdate=1 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.luxorafricanfilmfestival.com/en/PressZone/News/LAFF%20announces%20the%205th%20edition%E2%80%99s%20awards|title=LAFF announces the 5th edition's awards|website=Luxor African Film Festival|publisher=luxorafricanfilmfestival.com|accessdate=1 August 2023|access-date=7 April 2025|archive-date=29 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929120401/http://www.luxorafricanfilmfestival.com/en/PressZone/News/LAFF%20announces%20the%205th%20edition%E2%80%99s%20awards|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Anthony Abuah on his new film Woolwich Boys about 419 scammers|url=https://www.smartmonkeytv.com/channel/emerging_cultures/anthony_abuah_on_his_new_film_woolwich_boys_about_419_scammers|access-date=2023-08-01|website=www.smartmonkeytv.com|archive-date=2023-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230801122057/https://www.smartmonkeytv.com/channel/emerging_cultures/anthony_abuah_on_his_new_film_woolwich_boys_about_419_scammers|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=2013 African movie academy awards nominations announced.|url=https://www.afrofilmsinternational.com/2017/05/02/2013-african-movie-academy-awards-nominations-announced/|access-date=2023-08-01|website=www.afrofilmsinternational.com|archive-date=2023-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610043428/https://www.afrofilmsinternational.com/2017/05/02/2013-african-movie-academy-awards-nominations-announced/|url-status=dead}}</ref>
=== Documentaries ===
Abuah nyɛla ŋun yaai kundinima pam zaŋ jandi gbansabila taarihi, di shɛŋa nyɛ Danhomé & Vodun (2018), A Thousand Years to Tomboctou (2019), Kano with Onuora Abuah (2020) n-ti pahi Revolution Now: 5 Days with Sowore (2022) zaŋ jandi [[Sahara Reporters]] Founder [[Omoyele Sowore]].<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt9829294/|title=Danhomé and Vodun| website=[[IMDb]]|publisher=imdb.com|accessdate=1 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt15787998/|title=A Thousand Years to Tombouctou| website=[[IMDb]]|publisher=imdb.com|accessdate=1 August 2023}}</ref>
==Filmography==
{| class="wikitable"
|-
! Year
! Title
! Role
! Notes
|-
|2011|| ''The Unlucky Mother'' || Director, producer, writer|| Short Film
|-
|2012|| ''Woolwich Boys'' || Actor, director, producer, writer|| Crime Drama
|-
|2013|| ''Trim'' || Executive Producer, director, writer|| Web Series
|-
|2014|| ''Woodfalls'' || Actor, producer|| Drama
|-
|2014|| ''Mum Dad Meet Sam'' || Producer|| Romantic Comedy
|-
|2016|| ''Mona'' || Actor, producer, director, writer|| Political Thriller
|-
|2018|| ''Danhomé & Vodun'' || Director, producer, writer|| Documentary
|-
|2019|| ''A Thousand Years to Tomboctou'' || Director, producer, writer|| Documentary
|-
|2019|| ''Kano with Onuora Abuah'' || Director, producer, writer|| Documentary
|-
|2020|| ''Tainted Canvas'' || Producer|| Drama
|-
|2020|| ''Headwrap'' || Producer, director, writer|| Short Film
|-
|2020|| ''Ouroboros'' || Actor|| Short Film
|-
|2021|| ''Ọjị'' || Producer, director, writer|| Short Film
|-
|2021|| ''Tafiya'' || Producer, director, writer|| Short Film
|-
|2022|| ''Revolution Now: 5 Days with Sowore'' || Director, producer, writer|| Documentary
|-
|2023|| ''km.t: A Journey through the Black Land'' || Actor, director, producer, writer|| Documentary
|-
|2023|| ''Deep Undercover: Part One'' || Actor|| Pilot Film
|}
== Pina mini piibu ==
{| class="wikitable"
!Year
!Award ceremony
!Category
!Film
!Result
!Ref
|-
|2013
|[[Africa Movie Academy Awards]]
|Best Film by an African Abroad
|Woolwich Boys
|{{nom}}
|<ref>{{cite web|url=https://face2faceafrica.com/article/2013-african-movie-academy-awards-amaa-nominations-announced|title=2013 African Movie Academy Awards (AMAA) Nominations Announced| website=Face 2 Face Africa|date=21 March 2013 |publisher=face2faceafrica.com|accessdate=1 August 2023}}</ref>
|-
|2016
|[[Africa Movie Academy Awards]]
|Best First Feature Film by a Director and Best Film by an African Living Abroad
|''Mona''
|{{nom}}
|<ref>{{cite web|url=https://www.pulse.com.gh/ece-frontpage/amaas-2016-full-list-of-winners-at-2016-africa-movie-academy-awards/x7v1vp2|title=Pulse Ghana Full list of winners at 2016 Africa Movie Academy Awards| website=Pulse|date=12 June 2016 |publisher=pulse.com.gh|accessdate=1 August 2023}}</ref>
|-
|2016
|[[Luxor African Film Festival]]
|Grand Nile Prize for Best Long Narrative
|''Mona''
|{{won}}
|<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/event/ev0003011/2016/1/|title=Luxor African Film Festival 2016 Awards| website=[[IMDb]]|publisher=imdb.com|accessdate=1 August 2023}}</ref>
|}
==Kundivihira==
{{Reflist|30em}}
==External links==
* {{IMDb name|3355616}}
* {{Rotten Tomatoes person|anthony_abuah}}
{{DEFAULTSORT:Abuah, Onuora}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Nigerian male film actors]]
[[Category:Nigerian film producers]]
[[Category:Nigerian film directors]]
[[Category:Nigerian documentary filmmakers]]
[[Category:British people of Nigerian descent]]
[[Category:Black British male actors]]
[[Category:Year of birth missing (living people)]]
ecimb1j0pbeye5q3tovvplzvka1gtnu
Mawuli Gavor
0
31556
146026
145418
2026-08-09T20:21:51Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146026
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Mawuli Gavor''' nyɛla [[Ghana]] nima ''accountant'' so ŋun n lɛbi kpɛrikpɛrita, ''model'', ''television presenter'', da'bia, n ti pahi purodusa.<ref name=":2">{{Cite web|last=Samuel|first=Mofijesusewa|date=2020-02-22|title=How Ghanaian Actor, Mawuli Gavor Is Winning Over Nollywood|url=https://thenet.ng/how-ghanaian-actor-mawuli-gavor-is-winning-over-nollywood/|access-date=2021-03-23|website=Nigerian Entertainment Today|language=en-US}}</ref>
== O piligu biɛhigu ==
Bɛ daa n dɔɣila Gavor Ghana tingbani puuni.<ref>{{Cite web|last=Okonfua|first=Odion|date=2020-06-22|title=Pulse List: 7 celebrities you probably didn't know are not Nigerians|url=https://www.pulse.ng/entertainment/celebrities/pulse-list-7-celebrities-you-probably-didnt-know-are-not-nigerians/dsyebv0.amp|access-date=2021-03-26|website=Pulse Nigeria}}</ref> O daa nyɛla ŋun n niŋ o ''business and finance'' bɔhimbu [[Franklin & Marshall College|Franklin and Marshall College]], Lancaster, Pennsylvania, USA.<ref>{{Cite web|last=Ogidan|first=Kore|date=2019-09-01|title=Nigerians are my most vocal fans - Mawuli Gavor|url=https://punchng.com/nigerians-are-my-most-vocal-fans-mawuli-gavor/|access-date=2021-03-23|website=Punch Newspapers|language=en-US}}</ref>
== O tuma ==
Gavor daa n pilila tuma tumbu entertainment industry puuni ka n-nyɛ ''model'' ka daa lahi n-nyɛ ''undergraduate'' business management and finance puuni saha shɛli puuni o ni daa na m be [[United States|US]] tingbani puuni. Di ni daa n niŋ ka o daa n labi Ghana tingbani puuni, o daa pilila o tuma ka n-nyɛ ''accountant''. O daa ti lahi nyɛla ŋun n lɛbi ''brand ambassador'' n-ti Martini yuuni 2013 la puuni ka daa n taɣi o tuma sodoligu.<ref name=":2" /> O daa lahi nyɛla ŋun n yi dimaani n labi kpɛrigu kpɛribu puuni [[Nollywood]] movies ni ka niriba pam mali milinsi ni ŋuna sinii ŋɔ ''Obsession'' puuni. O nyɛla ŋun n kpɛri siniinima pam puuni.<ref name=":1">{{Cite web|last=Adeyemo|first=Ifeoluwa|date=2020-01-21|title=10 Actors to Watch Out for in 2020|url=https://thenet.ng/10-actors-to-watch-out-for-in-2020/|access-date=2021-03-22|website=Nigerian Entertainment Today|language=en-US}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|last=Okanlawon|first=Taiwo|date=2020-03-03|title=Meet Mawuli Gavor, Nollywood actor Ceec was spotted kissing|url=https://www.pmnewsnigeria.com/2020/03/03/meet-mawuli-gavor-nollywood-actor-ceec-was-spotted-kissing/|access-date=2021-03-24|website=[[PM News]]|language=en-US}}</ref>
Yuuni 2018 la puuni, o daa nyɛla ŋun n purodusi filima di baa ayi ka daa n di [[Best of Nollywood Awards|Best of Nollywood]] pin'gahindili din n wuhiri o kpaŋmaŋa ni ''best kiss in a movie'' n ti tabili [[Odera Olivia Orji]].<ref name=":3" /><ref name=":22" />
== Biɛhi'shɛli puuni o ni m be ==
Gavor daa n lola Remya, ŋun daa n-nyɛ o India pagɔrili la amiliya yuuni 2022 la puuni.<ref>{{Cite web |last=Amartey |first=Geraldo |date=2022-09-20 |title="Our crush is gone": Pre-wedding photos of Mawuli & pretty lady stirs reactions |url=https://yen.com.gh/entertainment/216760-mawuli-gavor-handsome-ghanaian-actor-married-pretty-lady-photos-drop/ |access-date=2024-12-22 |website=Yen.com.gh - Ghana news. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ansah |first=Peter |date=2024-08-06 |title="The reason for my happiest moments": Mawuli Gavor and wife mark 3yrs together |url=https://yen.com.gh/entertainment/celebrities/263629-mawuli-gavor-marks-3rd-anniversary-wife-drops-heartwarming-photos-message/ |access-date=2024-12-22 |website=Yen.com.gh - Ghana news. |language=en}}</ref>
O nyɛla siliminsi ni m boli so ni ''fitness enthusiast'' la.<ref>{{Cite web|last=Olukomaiya|first=Olufunmilola|date=2019-09-28|title=9 Nollywood fitness enthusiasts you need to know|url=https://www.pmnewsnigeria.com/2019/09/28/8-nollywood-fitness-enthusiasts-you-need-to-know/|access-date=2021-03-23|website=[[PM News]]|language=en-US}}</ref>
== ''Filmography'' ==
=== Filimnima ===
{| class="wikitable"
!Year
!Title
!Role
!Notes
!Ref
|-
|2014
|[[Devil in the Detail (film)|''Devil in the Detail'']]
|Sam
|Alongside [[Nse Ikpe Etim]] and [[Adjetey Anang]]
|<ref name=":1" />
|-
|2015
|''[[A Place Called Happy]]''
|Kwame
|Directed by [[Dolapo Adeleke]]
|<ref>{{Cite web|last=|date=2015-04-11|title=A Place Called Happy|url=https://www.nollywoodreinvented.com/2015/04/a-place-called-happy.html|access-date=2021-03-27|website=Nollywood Reinvented|language=en-US}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2017
|''Obsession''
|Kamar
|Directed by Uduak-Obong Patrick
|<ref>{{Cite web|last=|date=2018-06-30|title=Obsession|url=https://www.nollywoodreinvented.com/2018/06/obsession.html|access-date=2021-03-27|website=Nollywood Reinvented|language=en-US}}</ref>
|-
|''[[Entangled (film)|Entangled]]''
|
|Alongside [[Ini Dima-Okojie|Ini Dima Okojie]], [[Sika Osei]] and [[Efa Iwara]]
|<ref>{{Cite web|last=|date=2019-04-16|title=Entangled|url=https://www.nollywoodreinvented.com/2019/04/entangled.html|access-date=2021-03-27|website=Nollywood Reinvented|language=en-US}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2018
|''[[Chief Daddy]]''
|Damilare Kofi Mensah
|Directed by [[Niyi Akinmolayan]]
|<ref name=":2" />
|-
|''The Eve''
|
|Alongside Adeolu Adefarasin and [[Beverly Naya]]
|<ref>{{Cite web|date=2018-04-11|title=This might be the most colourful Nollywood film you'll see in 2018|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-eve-this-might-be-the-most-colourful-nollywood-film-youll-see-in-2018/cwqgv7b|access-date=2021-03-27|website=Pulse Nigeria|language=en-US|archive-date=2022-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220719150122/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-eve-this-might-be-the-most-colourful-nollywood-film-youll-see-in-2018/cwqgv7b|url-status=dead}}</ref>
|-
|''[[Payday (2018 film)|Pay day]]''
|Orlando
|Alongside [[Baaj Adebule]], Ame Aiyejina, [[Bisola Aiyeola]]
|<ref name=":2" />
|-
| rowspan="3" |2019
|''[[Sugar Rush (2019 film)|Sugar Rush]]''
|Dan
|Alongside [[Bimbo Ademoye]], [[Lateef Adedimeji]], Bisola Aiyeola
|<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=Akindare|first=Okunola|date=2020-02-15|title=A Review of Sugar Rush, The Best Nollywood Comedy Film of The Last Decade|url=https://thenet.ng/review-sugar-rush-best-nollywood-comedy-film-last-decade/|access-date=2021-03-25|website=Nigerian Entertainment Today|language=en-US}}</ref>
|-
|''[[Two Weeks in Lagos]]''
|Ejikeme
|Directed by Kathryn Fasegha
|<ref name=":0">{{Cite web |last=Gists |first=Nollywood |date=2021-02-26 |title=2 Weeks in Lagos: Beverly Naya Denies Dating Mawuli Gavor |url=https://www.modernghana.com/nollywood/35986/2-weeks-in-lagos-beverly-naya-denies-dating-mawul.html |access-date=2021-03-22 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref>
|-
|''She is''
|Rowland
|Alongside [[Somkele Idhalama|Somkele Iyamah-Idhalama]], [[Ime Bishop Umoh|Imeh Bishop Umoh]] and [[Chiwetalu Agu]]
|<ref>{{Cite web|last=|date=2019-09-27|title=She Is|url=https://www.nollywoodreinvented.com/2019/09/she-is.html|access-date=2021-04-04|website=[[Nollywood Reinvented]]|language=en-US}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2020
|''Joseph''
|Kwaku
|Also co-produced
|<ref>{{Cite web|last=Small|first=Kimberley|date=2020-01-26|title='Joseph' making waves across the world - Lead actor describes 'topsy-turvy' journey to premieres; film listed as an official activity for Ghana's Year of Return|url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20200126/joseph-making-waves-across-world-lead-actor-describes-topsy-turvy|access-date=2021-03-26|website=[[Jamaica Gleaner]]|language=en}}</ref>
|-
|''Crossroads''
|Diamond Merchant
|Directed Seyi Siwoku
|
|-
|''[[Kambili: The Whole 30 Yards]]''
|John
|Alongside [[Nancy Isime]], [[Swanky JKA|Jide kene Achufisi]]
|<ref>{{Cite web|date=2020-04-04|title="Kambili: The Whole 30 Yards" New Teaser Stars Nancy Isime, Mawuli Gavor & Swanky JKA|url=https://thelagosreview.ng/kambili-the-whole-30-yards-new-teaser-stars-nancy-isime-mawuli-gavor-swanky-jka/|access-date=2021-03-27|website=The Lagos Review|language=en-US}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2021
|''Just in time''
|Kobena
|Alongside [[Sarah Hassan]] and Stycie Wanjiku
|<ref>{{Cite web|last=TV|first=BN|date=2021-02-04|title=Watch the Official Trailer for LowlaDee's Film "Just In Time" starring Mawuli Gavor, Pierra Makenan & Stycie Waweru|url=https://www.bellanaija.com/2021/02/just-in-time-trailer/|access-date=2021-03-22|website=[[BellaNaija]]|language=en-US}}</ref>
|-
|''[[Ponzi (film)|Ponzi]]''
|Robert
|Alongside [[Jide Kosoko]], [[Tope Tedela]] and [[Timini Egbuson]]
|<ref>{{Cite web|last=Njoku|first=Benjamin|date=2021-03-14|title=Memories of 2016 MMM scheme re-echoed in a new movie|url=https://www.vanguardngr.com/2021/03/memories-of-2016-mmm-scheme-re-echoed-in-a-new-movie/|access-date=2021-03-22|website=Vanguard News|language=en-US}}</ref>
|-
|''A lady and her lover''
|Lover
|Alongside [[Simi Drey]]
|<ref>{{Cite web|last=TV|first=BN|date=2021-02-14|title=#BNMovieFeature – Valentine's Day Special: Watch "A Lady and Her Lover" starring Mawuli Gavor & Simi Drey|url=https://www.bellanaija.com/2021/02/a-lady-and-her-lover-mawuli-gavor-simi-drey/|access-date=2021-03-22|website=[[BellaNaija]]|language=en-US}}</ref>
|-
|2021
|[[Chief Daddy 2: Going for Broke|''Chief Daddy 2: Going for Broke'']]
|Dammy Baggio
|Alongside [[Dakore Egbuson-Akande|Dakore Akande]]
|<ref>{{Cite web |title=Chief Daddy is Going for Broke – THISDAYLIVE |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/01/08/chief-daddy-is-going-for-broke/ |access-date=2022-07-29 |website=www.thisdaylive.com}}</ref>
|-
|2022
|''[[Man of God (2022 film)|Man of God]]''
|Pastor Zach
|
|<ref>{{Cite web |last=Oladotun |first=Shola-Adido |date=2022-04-23 |title=MOVIE REVIEW: ‘The Man of God’ is a hurriedly-shot film that falls short on its premise |url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/nollywood/525418-movie-review-the-man-of-god-is-a-hurriedly-shot-film-that-falls-short-on-its-premise.html |access-date=2025-03-16 |website=www.premiumtimesng.com}}</ref>
|-
|2022
|''Different Strokes''
|Kamau
|Alongside [[Monalisa Chinda]], [[Jibola Dabo]], Femi Faks
|
|}
=== ''TV shows'' ===
{| class="wikitable"
!Year
!Title
!Role
!Notes
!Ref
|-
|2015
|''53 Extra''
|Presenter
|
|<ref>{{Cite web|last=Izuzu|first=Chibumga|date=2017-08-08|title=Meet the new co-hosts of TV show|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/53-extra-meet-the-new-co-hosts-of-tv-show/n1js540.amp|access-date=2021-03-26|website=Pulse Nigeria|archive-date=2023-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004090255/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/53-extra-meet-the-new-co-hosts-of-tv-show/n1js540.amp|url-status=dead}}</ref>
|-
|2016
|''[[Africa Magic|Hush]]''
|Tes
|alongside [[Richard Mofe-Damijo|RMD]]
|<ref name=":1" />
|-
| rowspan="3" |2018
|''[[Ndani TV|Rumor Has it]]''
|Franklin
|Web series by [[Ndani TV]]
|<ref name=":2" />
|-
|''The Mr. X Family Show''
|John
|Alongside [[Funlola Aofiyebi-Raimi|Funlola Aofiyebi]]
|
|-
|''Royal Castle''
|
|
|<ref>{{Cite web|last=Augoye|first=Jayne|date=2018-01-22|title=Caroline Dajuma returns to Nollywood, stars in new drama series|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/nollywood/256272-caroline-dajuma-returns-nollywood-stars-new-drama-series.html|access-date=2021-03-24|website=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref>
|-
|2019
|''Flat 3B''
|Niyi
|
|<ref>{{Cite web|last=Olatunbosun|first=Yinka|date=2019-02-21|title=Mystery in New Drama Series, Flat 3B: Stuck(ed)|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/02/22/mystery-in-new-drama-series-flat-3b-stucked/|access-date=2021-03-27|website=[[This Day]]|language=en-US}}</ref>
|-
|2021
|''Mascara''
|Junior
|Adeolu Adefarasin
|
|}
== Pin'gahinda mini piibu piibu shɛŋa o ni n nya ==
{| class="wikitable sortable"
!Year
!Award
!Category
!Result
!Ref
|-
|2018
|[[2018 Best of Nollywood Awards|Best of Nollywood Awards]]
|Best Kiss in a Movie
|{{won}}
|<ref name=":22">{{Cite web|date=2018-12-09|title=BON Awards 2018: Mercy Aigbe, Tana Adelana shine at 10th edition|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/bon-awards-2018-mercy-aigbe-tana-adelana-shine-at-10th-edition/v9fvvnn|access-date=2019-12-23|website=Pulse Nigeria|language=en-US}}</ref>
|}
== Kundivihira ==
q5b71sq30u0cyr1192t2pq77qkqpugi
List of museums focused on African Americans
0
32092
146017
124724
2026-08-09T16:26:54Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
146017
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|None}}
{{Use mdy dates|date=June 2019}}
[[File:Dr. Carter G. Woodson Museum.jpg|thumb|An example of an African American museum: The Dr. [[Carter G. Woodson]] African American History Museum. Woodson was the founder of Black History Month, and a noted educator.]]
Binkura biɛhis sheei din be United States ka di yaa zaa dalim [[African American]]<nowiki/>kaya ni taɣada taarihi. Bɛ tooi zooi ya ka bɛ booni lala luɣa ŋɔ '''African American museums'''. Baŋdi yuli booni Raymond Doswell ni yɛli shɛm, African American museum nyɛla "tuma du'zuɣu ni guri Africa kaya ni taɣa zaana."{{sfn|Doswell|2008|page=8}}
Di nyɛla noli ni taarihi mini taarihi din sabi doya ka jendi kaya ni taɣada ni be shɛli. African American museums laɣindi mi n-tumdi taarihi yaɣa mini baŋsim yaɣ'bɔbigu.{{sfn|Dickerson|1991|page=169}}{{sfn|Burcaw|1997|page=19}}
{{clear}}
==Binkura biɛhisi sheei==
''This is a sortable table. Click on the column you wish it sorted by.''
{| class="wikitable sortable"
!| Name
!| City
!| State
!| Founded
!| References
!| Image
|-
|African American Historical and Cultural Museum
|Waterloo
|Iowa
|1997
|
|
|-
| [[A. Philip Randolph Pullman Porter Museum]]
| [[Chicago]]
| [[Illinois]]
| 1995
| <ref>{{cite news|last=Petrosino|first=Frankie J.|title=Museum and Online Registry Preserve Story of Black Railroad Porters|work=The Crisis|date=September–October 2003|page=10}}</ref>
| [[File:Randolph Museum.jpg|110px]]
|-
| [[The Africa Center|Africa Center, The]]
| [[New York City]] ([[Manhattan]])
| [[New York (state)|New York]]
| 1984
| <ref>{{cite news|last=Glueck|first=Grace|title=Show From France Opens New Center for African Art|work=The New York Times|date=September 21, 1984|page=C1}}</ref>{{Efn|The museum was known as the Center for African Art at its founding, and changed its name in 1933 to the Museum for African Art.<ref>{{cite news|last=Reif|first=Rita|title=For African Art Treasures, a Place to Spread Out|work=The New York Times|date=February 7, 1993|page=Section 2, 33}}</ref> The name was changed again in 2013 to the New Africa Center,<ref>{{cite news|last=Cohen|first=Patricia|title=Museum for African Art Broadens Its Mandate|work=The New York Times|date=August 24, 2013|page=C3|access-date=March 11, 2021|url=https://www.nytimes.com/2013/08/24/arts/design/museum-for-african-art-regroups-with-a-broader-mandate.html}}</ref> and by 2014 had dropped the word "New" in favor of The Africa Center.<ref>{{cite news|last=Cohen|first=Patricia|title=When a Museum's Big Dreams Prove Too Ambitious|work=The New York Times|date=July 23, 2014|page=C1|access-date=March 11, 2021|url=https://www.nytimes.com/2014/07/23/arts/design/when-a-museums-big-dreams-prove-too-ambitious.html}}</ref>}}
| [[File:The Africa Center (48052806767).jpg|100px]]
|-
| [[African American Civil War Memorial|African American Civil War Memorial Museum]]
| [[Washington, D.C.|Washington]]
| [[Washington, D.C.|D.C.]]
| 1999
| {{sfn|Evelyn|Dickson|Ackerman|2008|page=269}}
|
|-
| [[African-American Research Library and Cultural Center]]
| [[Fort Lauderdale]]
| [[Florida]]
| 2002
|<ref>{{cite journal|last=Smith|first=Henrietta M.|title=The African-American Research Library and Cultural Center of the Broward County Library: Building Bridges and Beyond|journal=Reference and User Services Quarterly|date=Fall 2002|page=21}}</ref>
| [[File:Picture of Broward County's African American Research Library.jpg|110px]]
|-
| [[Fire Station No. 30, Engine Company No. 30|African American Firefighter Museum]]
| [[Los Angeles]]
| [[California]]
| 1997
| <ref>{{cite news|title=Watch 'Visiting with Huell Howser': 'Fire Museum'|work=KCET|date=February 20, 2008|access-date=May 13, 2015|url=http://www.kcet.org/shows/huell_howser/visiting-with-huell-howser/fire-museum.html}}</ref>
| [[File:Fire Station No. 30 (African American Firefighters Museum).jpg|110px]]
|-
| [[African American Military History Museum]]
| [[Hattiesburg, Mississippi|Hattiesburg]]
| [[Mississippi]]
| 2000
| <ref>{{cite news|last=Lowrey|first=Eric|title=Hattiesburg's African-American Military History Museum re-opens|work=WDAM|date=February 6, 2014|access-date=March 11, 2021|url=https://www.wdam.com/story/24656598/hattiesburgs-african-american-military-history-museum-re-opens/}}</ref>
| [[File:AfricanAmericanMilitaryHistoryMuseum Exterior.jpg|100px]]
|-
| [[African American Multicultural Museum]]
| [[Scottsdale, Arizona|Scottsdale]]
| [[Arizona]]
| 2005
| {{sfn|Curtis|1996|page=54}}
|
|-
| [[African American Museum (Dallas)|African American Museum]]
| [[Dallas]]
| [[Texas]]
| 1974
| {{sfn|Duty|Penn|2007|page=45}}
| [[File:African American Museum August 2016 03.jpg|110px]]
|-
| [[African American Museum and Library at Oakland]]
| [[Oakland, California|Oakland]]
| [[California]]
| 1994
| {{sfn|Mjagkij|2001|page=190}}
| [[File:African American Museum and Library at Oakland (2008).jpg|110px]]
|-
| [[The African American Museum in Cleveland|African American Museum in Cleveland, The]]
| [[Cleveland]]
| [[Ohio]]
| 1956
| {{sfn|Coleman|2006|page=152}}
| [[File:Afommus.jpg|110px]]
|-
| [[African American Museum in Philadelphia]]
| [[Philadelphia]]
| [[Pennsylvania]]
| 1976
| {{sfn|Huntington|2006|page=73}}
| [[File:African American Museum in Phila.jpg|110px]]
|-
| [[African American Museum of Iowa]]
| [[Cedar Rapids, Iowa|Cedar Rapids]]
| [[Iowa]]
| 2003
| {{sfn|Hornsby|2011|page=275}}
| [[File:African American Museum of Iowa.jpg|110px]]
|-
| [[African American Museum (New York)|African American Museum of Nassau County]]
| [[Hempstead, New York|Hempstead]]
| [[New York (state)|New York]]
| 1970
| <ref>{{cite news|last=Rumsey|first=Spencer|title=Rhythm and Roots: Nassau's African American Museum Brings History to Life|work=Long Island Press|date=January 19, 2014|access-date=February 26, 2014|url=http://www.longislandpress.com/2014/01/19/rhythm-roots-nassaus-african-american-museum-brings-history-to-life/}}</ref>
|
|-
| [[African American Museum of the Arts]]
| [[DeLand, Florida|DeLand]]
| [[Florida]]
| 1994
| <ref>{{cite news|last=Thomas|first=Ashley D.|title=DeLand Museum Celebrates 20th Year|work=Daytona Times|date=March 12, 2015|access-date=June 15, 2019|url=http://daytonatimes.com/2015/03/12/deland-museum-celebrates-20th-year/}}</ref>
| [[File:Deland AAMA01.jpg|110px]]
|-
| [[African American Museum of Southern Illinois]]
| [[Carbondale, Illinois|Carbondale]]
| [[Illinois]]
| 1997
| <ref>{{cite news|last=Esch|first=Janis|title=African American Museum of Southern Illinois celebrates 20th anniversary|work=The Southern|date=September 10, 2017|access-date=June 12, 2018|url=https://thesouthern.com/news/local/communities/carbondale/african-american-museum-of-southern-illinois-celebrates-th-anniversary/article_2be365b7-d2f4-5a4f-bb94-024565d20f51.html}}</ref>
|
|-
| [[Afro-American Historical and Cultural Society Museum]]
| [[Jersey City, New Jersey|Jersey City]]
| [[New Jersey]]
| 1984
| {{sfn|Lurie|Mappen|2004|page=8}}
| [[File:Greenville Library n museum 1841 JFKB jeh.jpg|110px]]
|-
| [[Alabama State Black Archives Research Center and Museum]]
| [[Huntsville, Alabama|Huntsville]]
| [[Alabama]]
| 1990
| <ref>{{cite news|last=Faulk|first=Kent|title=Budget Cuts Threaten Goals of Black Archives|work=Gadsden Times|date=March 4, 2002|access-date=September 7, 2013|url=http://www.gadsdentimes.com/article/20020304/NEWS/203040303}}</ref>
|
|-
| [[Alexandria Black History Museum]]
| [[Alexandria, Virginia|Alexandria]]
| [[Virginia]]
| 1987
| {{sfn|Pulliam|2011|page=73}}{{Efn|Founded in 1983 by the Parker-Gray Alumni and the Alexandria Society for the Preservation of Black Heritage, the museum was originally an archive known as the Alexandria Black History Research Center. Volunteers staffed the archive. In 1987, the City of Alexandria agreed to take over the archive, expanded its mission, and turned it into the Alexandria Black History Museum.{{sfn|Pulliam|2011|page=73}}}}
|
|-
| [[America's Black Holocaust Museum]]
| [[Milwaukee]]
| [[Wisconsin]]
| 1988
| {{sfn|Sisson|2006|page=644}}
| [[File:America's Black Holocaust Museum.jpg|110px]]
|-
| [[Anacostia Museum]]
| [[Washington, D.C.|Washington]]
| [[Washington, D.C.|D.C.]]
| 1967
| {{sfn|Alexander|1997|pages=147-148}}
| [[File:Anacostia-Museum B&W.jpg|110px]]
|-
| [[Anne Spencer House|Anne Spencer House and Garden Museum]]
| [[Lynchburg, Virginia|Lynchburg]]
| [[Virginia]]
| 1977
| <ref>{{cite news|last=Faulconer|first=Justin|title=Area around Anne Spencer House and Garden Museum added to national historic register|work=Lynchburg News and Advance|date=September 8, 2014|access-date=August 10, 2015|url=http://www.newsadvance.com/news/local/area-around-anne-spencer-house-garden-museum-added-to-national/article_c793864c-37cd-11e4-b06c-001a4bcf6878.html|postscript=none}}; {{cite news|last=Higgins|first=Adrian|title=A Virginia Haven of the Harlem Renaissance|newspaper=The Washington Post|date=July 29, 2014|page=C1}}</ref>
| [[File:Spencer House Lynchburg Nov 08.JPG|110px]]
|-
| [[APEX Museum|APEX (African American Panoramic Experience) Museum]]
| [[Atlanta]]
| [[Georgia (U.S. state)|Georgia]]
| 1978
| {{sfn|Lefever|Page|2008|page=80}}
|
|-
| [[Armstead T. Johnson High School]]
| [[Montross, Virginia|Montross]]
| [[Virginia]]
| 2000
| <ref>{{cite news|last=Johnson|first=Steven|title=Segregation to Preservation: Northern Neck school made a big difference|work=Cooperative Living|date=February 2020|pages=14–15|access-date=March 13, 2021|url=http://www.qgdigitalpublishing.com/publication/?m=59300&i=647176&p=16}}</ref>
| [[File:Armstead T. Johnson High School.jpg|100px]]
|-
| [[Backstreet Cultural Museum]]
| [[New Orleans]]
| [[Louisiana]]
| 1999
| <ref>{{cite news|last=Reckdahl|first=Katy|title=With founder ailing, fundraiser will seek to aid Treme's Backstreet Cultural Museum|work=The Advocate|date=December 2, 2015|access-date=March 11, 2021|url=https://www.nola.com/news/article_8406b62a-1b3d-5b9e-8610-4089e5bf46c1.html}}</ref>
| [[File:TremeBackstreet.jpg|110px]]
|-
| [[Banneker-Douglass Museum]]
| [[Annapolis, Maryland|Annapolis]]
| [[Maryland]]
| 1984
| {{sfn|Holland|2007|page=121}}
| [[File:Mt Moriah Jul 09.JPG|110px]]
|-
| [[Mythology and commemorations of Benjamin Banneker#Benjamin Banneker Historical Park and Museum, Baltimore County, Maryland|Benjamin Banneker Historical Park and Museum]]
| [[Oella, Maryland|Oella]]
| [[Maryland]]
| 1998
| <ref>{{cite news|last=Levine|first=Susan|title=A Banneker plan: Museums named for scientist to be lent artifacts|newspaper=The Washington Post|date=January 4, 1997|page=B1|postscript=none}}; {{cite news|first=Dianne|last=Burch|title=Picture This: Vintage Poster Promotes a Nearby National Treasure: America's first African-American man of science made his home in Oella|work=Catonsville Patch|date=June 5, 2012|access-date=July 19, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160719160002/http://patch.com/maryland/catonsville/picture-this-vintage-poster-promotes-a-nearby-national-treasure|archive-date=July 19, 2016|url=http://patch.com/maryland/catonsville/picture-this-vintage-poster-promotes-a-nearby-national-treasure}}</ref>
| [[File:Benjamin Banneker Historical Park and Museum Feb 18, 2017, 1-09 PM edit (33082346766).jpg|110px]]
|-
| [[Beck Cultural Exchange Center]]
| [[Knoxville, Tennessee]]
| [[Tennessee]]
| 1975
| <ref>{{cite news|last=Moore|first=Hannah|title=Beck Cultural Center preserves Black history in Knoxville|work=WATE|date=October 4, 2021|access-date=March 29, 2022|url=https://www.wate.com/news/tennessee-treasures/beck-cultural-center-preserves-black-history-in-knoxville/|archive-date=November 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130155618/https://www.wate.com/news/tennessee-treasures/beck-cultural-center-preserves-black-history-in-knoxville/|url-status=dead}}</ref>
|
|-
| Bertha Lee Strickland Cultural Museum
| [[Seneca, South Carolina|Seneca]]
| [[South Carolina]]
| 2015
| <ref>{{cite news|last=Dorsett|first=Chad|title=Ribbon cutting at Bertha Lee Strickland Cultural Museum|work=WSNW|date=November 17, 2015|access-date=December 1, 2016|url=http://wsnwradio.com/ribbon-cutting-at-bertha-lee-strickland-cultural-museum/}}</ref>
|
|-
| [[Birmingham Civil Rights Institute]]
| [[Birmingham, AL|Birmingham]]
| [[Alabama]]
| 1992
| {{sfn|Romano|2006|page=28}}
| [[File:Sixteenth Street Baptist Church section of the Milestone exhibition gallery in the Birmingham Civil Rights Institute.jpg|110px]]
|-
| [[Black American West Museum and Heritage Center]]
| [[Denver]]
| [[Colorado]]
| 1971
| <ref>{{cite news|last=Wenzel|first=John|title=Paul Stewart, founder of Black American West Museum, dies at 89|work=The Denver Post|date=November 12, 2015|access-date=December 6, 2015|url=http://www.denverpost.com/lifestyles/ci_29109022/paul-stewart-founder-black-american-west-museum-dies}}</ref>
| [[File:Justina Ford House.JPG|110px]]
|-
| Black Cowboy Museum
| [[Rosenberg, Texas|Rosenberg]]
| [[Texas]]
| 2017
| <ref>{{cite news|last=Nir|first=Sarah Maslin|title=Restoring Black Cowboys to the Range|work=The New York Times|date=September 14, 2019|access-date=September 15, 2019|url=https://www.nytimes.com/2019/09/14/travel/black-cowboy-museum-texas.html}}</ref>
|
|-
| Black History 101 Mobile Museum
| [[Detroit]]
| [[Michigan]]
| 1995
| <ref>{{cite news|last=McCollum|first=Brian|title=Ex-DPS Teacher's Black History 101 Mobile Museum Carves a Niche|work=Detroit Free Press|date=February 28, 2012|access-date=March 2, 2012|url=http://www.freep.com/article/20120228/ENT05/202280367/Ex-DPS-teacher-s-Black-History-101-Mobile-Museum-carves-a-niche}}</ref>
|
|-
| [[Black History Museum and Cultural Center of Virginia]]
| [[Richmond, Virginia|Richmond]]
| [[Virginia]]
| 1981
| {{sfn|Curtis|1996|page=248}}
| [[File:Black History Museum, Richmond.JPG|110px]]
|-
| [[Blanchard House Museum]]
| [[Punta Gorda, Florida|Punta Gorda]]
| [[Florida]]
| 2004
| <ref>{{cite news|last=Kridel|first=Kristen|title=Blanchard House reopens|work=Sarasota Herald Tribune|date=February 5, 2006|access-date=March 8, 2021|url=https://www.heraldtribune.com/news/20060205/blanchard-house-reopens}}</ref>
|
|-
| [[Bontemps African American Museum]]
| [[Alexandria, Louisiana|Alexandria]]
| [[Louisiana]]
| 1988
| {{sfn|Shuman|2002|page=194}}
|
|-
| Brazos Valley African American Museum
| [[Bryan, Texas|Bryan]]
| [[Texas]]
| 2006
| <ref>{{cite news|last=Welch|first=Arena|title=Museum celebrates a dream on opening day|work=The Brazos Valley Eagle|date=July 26, 2006|access-date=September 22, 2017|url=http://www.theeagle.com/news/local/museum-celebrates-a-dream-on-opening-day/article_937150d7-1b0e-5549-80e2-3e4420eb716e.html}}</ref>
| [[File:Brazos valley african american museum.jpg|110px]]
|-
| [[Bronzeville Children's Museum]]
| [[Chicago]]
| [[Illinois]]
| 1998
| <ref>{{cite web|last=Mathie|first=Frank|title=Bronzeville Children's Museum reopens after move|website=WLS-TV|date=August 18, 2008|access-date=May 11, 2010|url=https://abc7chicago.com/archive/6335587/|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629025432/http://abclocal.go.com/wls/story?section=news%2Flocal&id=6335587|archive-date=June 29, 2011|url-status=live}}</ref>
| [[File:20100409 Bronzeville Childrens Museum.jpg|110px]]
|-
| Buffalo Soldiers National Museum
| [[Houston]]
| [[Texas]]
| 2000
| <ref>{{cite news|title=Buffalo Soldiers National Museum opens in Houston|work=ABC13 News|date=November 11, 2012|access-date=November 14, 2015|url=http://abc13.com/archive/8881916/}}</ref>
| [[File:Buffalo Soldiers National Museum.jpg|110px]]
|-
| [[California African American Museum]]
| [[Los Angeles]]
| [[California]]
| 1981
| {{sfn|Selz|2006|page=145}}
|
|-
| [[Charles H. Wright Museum of African American History]]
| [[Detroit]]
| [[Michigan]]
| 1965
| {{sfn|Woodford|2001|page=241}}
| [[File:Museum of African American History.jpg|110px]]
|-
| [[Palmer Memorial Institute|Charlotte Hawkins Brown Museum]]
| [[Sedalia, North Carolina|Sedalia]]
| [[North Carolina]]
| 1987
| <ref>{{cite news|last=Griffith|first=Andrea|title=Charlotte Hawkins Brown remembered during luncheon|work=Greensboro News & Record|date=June 13, 2006|access-date=March 11, 2021|url=https://greensboro.com/life/community_news/charlotte-hawkins-brown-remembered-during-luncheon/article_1ac9cb42-4652-5bb3-b18f-e624e9b1b268.html}}</ref>
| [[File:Museum of African American History.jpg|110px]]
|-
| [[Clemson Area African American Museum]]
| [[Clemson, South Carolina|Clemson]]
| [[South Carolina]]
| 2010
|<ref>{{cite news|last=Freishtat|first=Sarah|title=Clemson Area African American Museum looks to the future|work=The Independent Mail|date=July 27, 2014|access-date=December 6, 2015|url=http://www.independentmail.com/news/local/clemson-area-african-american-museum-looks-to-the-future-ep-522687860-339326151.html|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304190459/http://www.independentmail.com/news/local/clemson-area-african-american-museum-looks-to-the-future-ep-522687860-339326151.html|url-status=dead}}</ref>
| [[File:Clemson Area African American Museum.jpg|110px]]
|-
| [[Crispus Attucks Museum]]
| [[Indianapolis]]
| [[Indiana]]
| 1998
| <ref>{{cite encyclopedia |title=Crispus Attucks Museum |encyclopedia=Digital Encyclopedia of Indianapolis |date=December 2022 |last=Verderame |first=Jyoti A. |publisher=Indianapolis Public Library |url=https://indyencyclopedia.org/crispus-attucks-museum/ |access-date=June 9, 2024}}</ref>
|
|-
| [[Delta Cultural Center]]
| [[Helena, Arkansas|Helena]]
| [[Arkansas]]
| 1991
| <ref>Knutson, Karen. "Arkansas Primer: It's Now on the Map, Thanks to Bill Clinton." ''Chicago Sun-Times.'' October 11, 1992.</ref>
| [[File:Delta Cultural Center-HelenaAR.jpg|110px]]
|-
| [[Destination Crenshaw]]
| [[Los Angeles]]
| [[California]]
| 2019
| <ref name="LAT 2019-01-30">{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment/arts/la-et-cm-destination-crenshaw-20190130-story.html|title=Destination Crenshaw art project aims to reclaim the neighborhood for black L.A.|last=Easter|first=Makeda|date=2019-01-30|newspaper=[[Los Angeles Times]]|language=en-US|access-date=2020-02-29}}</ref>
|
|-
| [[Dorchester Academy|Dorchester Academy and Museum]]
| [[Midway, Georgia|Midway]]
| [[Georgia (U.S. state)|Georgia]]
| 2004
| <ref>Marten, Charlotte. "Dorchester Had Important Role in Civil Rights History." ''Coastal Courier.'' February 3, 2012.</ref>
| [[File:GA Midway Dorchester Academy Boys Dorm01.jpg|110px]]
|-
| [[Dr. Carter G. Woodson African American Museum|Dr. Carter G. Woodson African American History Museum]]
| [[St. Petersburg, Florida|St. Petersburg]]
| [[Florida]]
| 2006
| <ref>Wilson, Jon. "Museum Will Open Eyes to Black History." ''St. Petersburg Times.'' March 16, 2006.</ref>
| [[File:Dr. Carter G. Woodson Museum.jpg|110px]]
|-
| [[DuSable Museum of African American History]]
| [[Chicago]]
| [[Illinois]]
| 1960
| {{sfn|Coleman|2006|page=152}}
| [[File:The DuSable Museum.jpg|110px]]
|-
| [[Eddie Mae Herron Center and Museum]]
| [[Pocahontas, Arkansas|Pocahontas]]
| [[Arkansas]]
| 2001
| <ref>{{cite news|title=February Is Black History Month|work=Pocahontas Star Herald|date=February 4, 2021|access-date=March 8, 2021|url=https://www.starheraldnews.com/opinions/february-black-history-month}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
| [[File:Colored school and museum.JPG|110px]]
|-
| [[Ely Educational Museum]]
| [[Pompano Beach, Florida|Pompano Beach]]
| [[Florida]]
| 2000
| <ref>{{cite news|last=Huriash|first=Lisa J.|title=Ely Museum Poised for First Tour|newspaper=South Florida Sun Sentinel|date=September 24, 2000|access-date=March 8, 2021|url=https://www.sun-sentinel.com/news/fl-xpm-2000-09-24-0009210629-story.html|postscript=none}}; {{cite news|last=Erblat|first=Austen|title=Called to the principal's house: Museum honors Pompano Beach educational pioneer Blanche Ely|newspaper=South Florida Sun Sentinel|date=March 23, 2019|access-date=March 8, 2021|url=https://www.sun-sentinel.com/local/broward/pompano-beach/fl-cn-pompano-beach-blanche-ely-museum-grand-reopening-20190320-story.html}}</ref>
|
|-
| Evansville African American Museum
| [[Evansville, Indiana|Evansville]]
| [[Indiana]]
| 2007
|<ref>{{cite news|last=Martin|first=John T.|title=Porter retiring as African American Museum celebrates 10 years|work=Evansville Courier-Press|date=December 4, 2017|access-date=September 4, 2020|url=https://www.courierpress.com/story/money/evansville-business-journal/2017/12/04/porter-retiring-african-american-museum-celebrates-10-years/816801001/}}</ref>
|
|-
| Finding Our Roots African American Museum
| [[Houma, Louisiana|Houma]]
| [[Louisiana]]
| 2017
|<ref>{{cite news|last=Naquin|first=Nikki|title=The Finding Our Roots African American Museum gaining popularity|work=Houma Today|date=August 9, 2018|access-date=October 2, 2018|url=http://www.houmatoday.com/news/20180809/finding-our-roots-african-american-museum-gaining-popularity}}</ref>
|
|-
| [[Frederick Douglass National Historic Site]]
| [[Washington, D.C.|Washington]]
| [[Washington, D.C.|D.C.]]
| 1962
| <ref>Moker, Molly. ''The Official Guide to America's National Parks.'' New York, N.Y.: Fodors Travel, 2009, p. 106.</ref>
| [[File:Frederick Douglass House.jpg|110px]]
|-
| [[Franklin and Armfield Office|Freedom House Museum]]
| [[Alexandria, Virginia|Alexandria]]
| [[Virginia]]
| 2008
| <ref>{{cite news|last=Sullivan|first=Patricia|title='Like we descended from Hitler': Coming to terms with a slave-trading past|newspaper=The Washington Post|date=February 8, 2018|access-date=March 12, 2021|url=https://www.washingtonpost.com/local/virginia-politics/like-we-descended-from-hitler-coming-to-terms-with-a-slave-trading-past/2018/02/07/3d65b0bc-f48a-11e7-b34a-b85626af34ef_story.html}}</ref>
| [[File:Franklin-armfield-office.JPG|110px]]
|-
| [[Freedom Rides Museum]]
| [[Montgomery, Alabama|Montgomery]]
| [[Alabama]]
| 1962
| <ref>{{cite news|last=Shaer|first=Matthew|title=In America's Deep South, a front seat for Freedom Riders|work=Christian Science Monitor|date=July 13, 2011|access-date=March 8, 2021|url=https://www.csmonitor.com/The-Culture/Arts/2011/0713/In-America-s-Deep-South-a-front-seat-for-Freedom-Riders}}</ref>
| [[File:Old Montgomery Greyhound Station May2009.jpg|110px]]
|-
| [[The George Washington Carver Museum|George Washington Carver Museum, The]]
| [[Tuskegee, Alabama|Tuskegee]]
| [[Alabama]]
| 1941
| <ref>Kremer, Gary R. ''George Washington Carver: A Biography.'' Santa Barbara, Calif.: Greenwood, 2011, p. 173.</ref>
| [[File:George Washington Carver Museum.jpg|110px]]
|-
| [[Carver High School (Phoenix, Arizona)|George Washington Carver Museum]]
| [[Phoenix, Arizona|Phoenix]]
| [[Arizona]]
| 1980
| <ref>Melendez, Mel. "Carver Museum Puts Spotlight on Black History." ''Arizona Republic.'' January 27, 2006.</ref>
|
|-
| [[George Washington Carver Museum and Cultural Center]]
| [[Austin, Texas|Austin]]
| [[Texas]]
| 1980
| {{sfn|Curtis|1996|page=274}}
| [[File:George Washington Carver Museum Austin TX.jpg|110px]]
|-
| [[George Washington Carver National Monument]]
| [[Newton County, Missouri|Newton County]]
| [[Missouri]]
| 1960
| <ref>{{cite book|last=Toogood|first=Anna Coxe|title=George Washington Carver National Monument, Diamond, Missouri: Historic Resource Study and Administrative History|location=Denver|publisher=Denver Service Center, Historic Preservation Team, National Park Service|date=1973|url=https://books.google.com/books?id=-bxqTr5ulPsC|pages=68–69}}</ref>
| [[File:George Washington Carver National Monument - Visitor Center.jpg|110px]]
|-
| [[Great Blacks in Wax Museum]]
| [[Baltimore]]
| [[Maryland]]
| 1983
| <ref>The museum opened in 1983, but closed in 1985 due to space limitations. It reopened in larger quarters in 1988. Some sources use the 1988 date as the museum's founding. See: Harley-Adams, Sandra. "Baltimore's Black Wax Museum." ''The Crisis.'' February 1989, p. 12.</ref>
|
|-
| [[Great Plains Black History Museum]]
| [[Omaha, Nebraska|Omaha]]
| [[Nebraska]]
| 1975
| <ref>Danilov, Victor J. ''Women and Museums: A Comprehensive Guide.'' Lanham, Md.: AltaMira Press, 2005, p. 238.</ref>
| [[File:Webster Telephone Exchange-Afro-American Museum, North Omaha.jpg|110px]]
|-
| [[The Griot Museum of Black History|Griot Museum of Black History, The]]
| [[St. Louis]]
| [[Missouri]]
| 1997
|<ref>{{Cite news|last=Fowler|first=Nancy|title=Urban League and Griot Museum join forces to keep African-American history alive in St. Louis|work=St. Louis Public Radio|date= May 20, 2016|access-date=October 6, 2017|url=http://news.stlpublicradio.org/post/urban-league-and-griot-museum-join-forces-keep-african-american-history-alive-st-louis#stream/0}}</ref>
| [[File:Griot Museum of Black History and Culture2.jpg|110px]]
|-
| [[Hammonds House Museum]]
| [[Atlanta]]
| [[Georgia (U.S. state)|Georgia]]
| 1988
| <ref>{{cite news|last=Whittaker|first=K.D.|title=Myrna Fuller, Art Advocate, Retires From The Hammonds House Museum|work=Atlanta Daily World|date=May 11, 2017|access-date=June 9, 2018|url=https://atlantadailyworld.com/2017/05/11/myrna-fuller-art-advocate-retires-from-the-hammonds-house-museum-after-13-years-of-service/}}</ref>
|
|-
| [[Hampton University Museum]]
| [[Hampton, Virginia|Hampton]]
| [[Virginia]]
| 1988
| <ref>{{cite news|last=Hammond|first=Jane|title=Explore 150 years of Hampton University history in new exhibit|work=Hampton Daily Press|date=January 20, 2018|access-date=March 13, 2021|url=https://www.dailypress.com/news/education/dp-fea-hampton-university-museum-anniversary-20180115-story.html}}</ref>
|
|-
| [[Harriet Tubman Museum]]
| [[Cape May, New Jersey|Cape May]]
| [[New Jersey]]
| 2020
| <ref name=Weisstuch>{{cite news|last=Weisstuch|first=Liza|title=Six new museums that are opening amid the pandemic|newspaper=The Washington Post|date=October 2, 2020|access-date=October 5, 2020|url=https://www.washingtonpost.com/road-to-recovery/museums-opening-during-pandemic/2020/10/01/4383b0a6-ff3c-11ea-b555-4d71a9254f4b_story.html}}</ref>
| [[File:Harriet Tubman Museum, Cape May, NJ - 2024.jpg|110px]]
|-
| [[Harriet Tubman Underground Railroad Visitor Center]]
| [[Church Creek, Maryland|Church Creek]]
| [[Maryland]]
| 2017
| <ref>{{cite news|last=Ruane|first=Michael E.|title=Harriet Tubman fled a life of slavery in Maryland. Now a new visitor center opens on the land she escaped|newspaper=The Washington Post|date=March 4, 2017|access-date=March 6, 2017|url=https://www.washingtonpost.com/local/harriet-tubman-fled-a-life-of-slavery-in-maryland-now-a-new-visitor-center-opens-on-the-land-she-escaped/2017/03/03/1134955e-fd0e-11e6-8ebe-6e0dbe4f2bca_story.html}}</ref>
| [[File:Harriet Tubman Underground Railroad Visitor Center.jpg|110px]]
|-
| [[Harvey B. Gantt Center]]
| [[Charlotte, North Carolina|Charlotte]]
| [[North Carolina]]
| 1974
| <ref>{{cite news|last=Washburn|first=Mark|title=Vivian and John Hewitt Built the Art Collection That Led to the Building of Harvey B. Gantt Center|work=The Charlotte Observer|date=October 25, 2009|page=1A}}</ref>
| [[File:Harvey B. Gantt Center on Opening Day.jpg|110px]]
|-
| [[Library and Laboratory Building-Henderson Institute|Henderson Institute Historical Museum]]
| [[Henderson, North Carolina|Henderson]]
| [[North Carolina]]
| 1986
| <ref>{{cite news|last=Irvine|first=David|title=Museum curator is leaving 'a labor of love'|work=Henderson Dispatch|date=March 1, 2021|access-date=March 11, 2021|url=https://www.hendersondispatch.com/news/museum-curator-is-leaving-a-labor-of-love/article_129998bc-8595-5d53-8b1f-95b2fd0b494c.html}}</ref>
| [[File:Henderson Institute Library.jpg|110px]]
|-
|[[Hotel Metropolitan Museum]]
|[[Paducah, Kentucky|Paducah]]
|[[Kentucky]]
|
|<ref>{{Cite web |last=West |first=Joyce |date=February 15, 2015 |title=Paducah’s Hotel Metropolitan |url=https://ket.org/paducahs-hotel-metropolitan/ |website=[[Kentucky Educational Television]] (KET)}}</ref>
|
|-
|[[Houston Museum of African American Culture]]
|[[Houston]]
|[[Texas]]
|2012
|<ref>{{Cite web |last=Saavedra |first=Ninfa |date=2023-06-09 |title=Observe Juneteenth by donating to these historical African American sites preserving history in Houston |url=https://www.click2houston.com/news/local/2023/06/09/observe-juneteenth-by-donating-to-these-historical-african-american-sites-preserving-history-in-houston/ |access-date=2024-02-21 |website=KPRC |language=en}}</ref>
|
|-
| [[Howard County Center of African American Culture]]
| [[Columbia, Maryland|Columbia]]
| [[Maryland]]
| 1987
| <ref>{{cite news|title=Thanks to Burch's efforts, African American culture lives on in Howard County|work=The Baltimore Sun|date=September 7, 2012|access-date=March 11, 2021|url=https://www.baltimoresun.com/ph-ho-cf-brown-0906-20120907-story.html|archive-date=July 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210708122051/https://www.baltimoresun.com/ph-ho-cf-brown-0906-20120907-story.html|url-status=dead}}</ref>
| [[File:Howard County Center of African American Culture.jpg|110px]]
|-
| [[Idaho Black History Museum]]
| [[Boise, Idaho|Boise]]
| [[Idaho]]
| 1995
| <ref>Burden, Paul R. ''A Subject Guide to Quality Web Sites.'' Lanham, Md.: Scarecrow Press, 2010, p. 321.</ref>
| [[File:Idaho Black History Museum.JPG|110px]]
|-
| [[International African American Museum]]
| [[Charleston, North Carolina|Charleston]]
| [[South Carolina]]
| 2023
| <ref>{{cite news|url=http://www.postandcourier.com/article/20151104/PC05/151109736/1010%26source%3DRSS|last=Wren|first=David|title=Boeing gives $500K to Charleston's African American museum|work=Charleston Post and Courier|date=November 4, 2015|access-date=December 6, 2015|postscript=none|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053855/http://www.postandcourier.com/article/20151104/PC05/151109736/1010%26source%3DRSS|url-status=dead}};
{{cite news|url=http://www.postandcourier.com/article/20150821/PC16/150829932/museum-project-gets-big-gift-in-name-of-naacp-president-dot-scott|last=Parker|first=Adam|title=Museum project gets big gift in name of NAACP President Dot Scott|work=Charleston Post and Courier|date=August 21, 2015|access-date=December 6, 2015|archive-date=October 25, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151025102802/http://www.postandcourier.com/article/20150821/PC16/150829932/museum-project-gets-big-gift-in-name-of-naacp-president-dot-scott|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Frequently Asked Questions |url=https://iaamuseum.org/faq/ |website=International African American Museum |access-date=11 June 2023}}</ref>
|
|-
| [[International Civil Rights Center and Museum]]
| [[Greensboro, North Carolina|Greensboro]]
| [[North Carolina]]
| 2010
| <ref>Minchin, Timothy J. and Salmond, John A. ''After the Dream: Black and White Southerners Since 1965.'' Lexington, Ky.: University Press of Kentucky, 2011, p. 259.</ref>
| [[File:International Civil Rights Center and Museum.jpg|110px]]
|-
| [[Southgate–Lewis House|Jacob Fontaine Religious Museum]]
| [[Austin, Texas|Austin]]
| [[Texas]]
| 2004
| <ref>{{cite news|last=Sheth|first=Tachna|title=History in a Satchel|work=Austin American-Statesman|date=November 9, 2004|page=B1}}</ref>
| [[File:Southgate lewis house.jpg|110px]]
|-
| [[Jim Crow Museum of Racist Memorabilia]]
| [[Big Rapids, Michigan|Big Rapids]]
| [[Michigan]]
| 1996
| <ref>{{cite news|last=Gilson|first=Dave|title=These Racist Collectibles Will Make Your Skin Crawl|work=Mother Jones|date=March–April 2016|access-date=January 15, 2021|url=https://www.motherjones.com/media/2016/02/david-pilgrim-understanding-jim-crow-racist-collectibles/|postscript=none}}; {{cite news|last=Wise|first=Carrie|title=Racist Signs and Toys Teach Tolerance at Jim Crow Museum|work=WCPN|date=January 15, 2021|access-date=January 15, 2021|url=https://wcpn.ideastream.org/news/racist-signs-and-toys-teach-tolerance-at-jim-crow-museum|archive-date=January 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121215152/https://wcpn.ideastream.org/news/racist-signs-and-toys-teach-tolerance-at-jim-crow-museum|url-status=dead}}</ref>
| [[File:Jim Crow Museum.jpg|110px]]
|-
| [[John Johnson House (Philadelphia, Pennsylvania)|John Johnson House]]
| [[Philadelphia]]
| [[Pennsylvania]]
| 1997
| <ref>{{cite news|last=Peters|first=Monica|title=Historical Significance of Johnson House's Juneteenth Festival in Germantown|work=Philadelphia Sun|date=June 17, 2016|access-date=March 13, 2021|url=https://www.philasun.com/local/historical-significance-johnson-houses-juneteenth-festival-germantown/}}</ref>
| [[File:WTP B30 Audrey 1.jpg|110px]]
|-
| John E. Rogers African American Cultural Center
| [[Hartford, Connecticut|Hartford]]
| [[Connecticut]]
| 1991
| <ref>Amaral, Jorge. "Making Room for History." ''Hartford Courant.'' May 20, 2005; Goode, Steven. "Grand Vision For Hartford's Northwest School." ''Hartford Courant.'' October 2, 2010.</ref>
|
|-
| [[John Gilmore Riley House|John G. Riley Center/Museum of African American History and Culture]]
| [[Tallahassee, Florida|Tallahassee]]
| [[Florida]]
| 1996
| <ref>"Riley House Receives Collection of Abolitionist Papers." ''Black Issues in Higher Education.'' October 7, 2004, p. 13.</ref>
| [[File:Tallahassee FL Riley House02.jpg|110px]]
|-
| [[Josephine City School|Josephine School Community Museum]]
| [[Berryville, Virginia|Berryville]]
| [[Virginia]]
| 2003
| <ref>{{cite book|last=Lee|first=Anne Carter|title=Buildings of Virginia: Valley, Piedmont, Southside and Southwest|location=Charlottesville, Va.|publisher=University of Virginia Press|date=2015|isbn=9780813935652|page=55}}</ref>
| [[File:JosephineCitySchool 0257.jpg|110px]]
|-
| Kansas African-American Museum
| [[Wichita, Kansas|Wichita]]
| [[Kansas]]
| 1997
| <ref>"Cochran Brings Group a Message of 'Excellence'." ''Wichita Eagle.'' November 7, 1999.</ref>
| [[File:Kansas African American Museum.jpg|110px]]
|-
| L.E. Coleman African-American Museum
| [[Halifax County, Virginia]]
| [[Virginia]]
| 2005
| <ref>"L. E. Coleman Museum Opens This Saturday." ''The Gazette-Virginian.'' October 14, 2005.</ref>
|
|-
| [[LaVilla Museum]]
| [[Jacksonville, Florida|Jacksonville]]
| [[Florida]]
| 1999
| <ref>[http://jacksonville.com/entertainment/arts/2009-09-14/story/ritz_theatre_celebrates_10_years_back_in_business_in_lavilla#ixzz1o4thdk3c Bull, Roger. "Ritz Theatre Celebrates 10 Years Back in Business in LaVilla."] ''Florida Times-Union.'' September 14, 2009. Accessed March 3, 2012; Potter, Dorothy Bundy Turner and Potter, Clifton W. ''Lynchburg, 1757-2007.'' Charleston, S.C.: Arcadia Publishing, 2007, p. 117.</ref>
|
|-
| [[The Legacy Museum|Legacy Museum, The]]
| [[Montgomery, Alabama|Montgomery]]
| [[Alabama]]
| 2018
| <ref>{{cite news|last=Elliot|first=Debbie|title=New Lynching Memorial Is A Space 'To Talk About All Of That Anguish'|work=NPR|date=April 26, 2018|access-date=April 28, 2018|url=https://www.npr.org/2018/04/26/604271871/new-lynching-memorial-is-a-space-to-talk-about-all-of-that-anguish}}</ref>
|
|-
| [[Legacy Museum of African American History]]
| [[Lynchburg, Virginia|Lynchburg]]
| [[Virginia]]
| 2000
| <ref>[https://news.google.com/newspapers?id=kjIzAAAAIBAJ&sjid=QwgGAAAAIBAJ&pg=5278%2C4047402 Brezus, Kia Shant'e. "Planting Historical Feet."] ''Associated Press.'' July 16, 2000. Accessed March 3, 2012.</ref>
|
|-
| [[Lewis H. Latimer House]]
| [[New York City]] ([[Queens, New York|Queens]])
| [[New York (state)|New York]]
| 2004
| <ref>{{cite book|last=Diamonstein|first=Barbaralee|title=Landmarks of New York: An Illustrated Record of the City's Historic Buildings|location=Albany, N.Y.|publisher=State University of New York Press|date=2011|isbn=9781438437712|url=https://books.google.com/books?id=o8ym5NeiylkC|page=299}}</ref>
| [[File:Latimer house shady side jeh.jpg|110px]]
|-
| [[Lincolnville Museum and Cultural Center]]
| [[St. Augustine, Florida|St. Augustine]]
| [[Florida]]
| 2005
| <ref name=gardner>{{cite news|last=Gardner|first=Sheldon|title=Lincolnville museum officials seeking major upgrades|work=St. Augustine Record|date=March 20, 2016|access-date=March 8, 2021|url=https://www.staugustine.com/news/local-news/2016-03-20/lincolnville-museum-officials-seeking-major-upgrades}}</ref>
|
|-
| [[Louis Armstrong House]]
| [[New York City]] ([[Queens]])
| [[New York (state)|New York]]
| 2003
| <ref>{{cite news|last=Dunlap|first=David W.|title=For a King of Jazz, a Castle in Queens|work=The New York Times|date=October 9, 2003|access-date=June 3, 2019|url=https://www.nytimes.com/2003/10/09/garden/for-a-king-of-jazz-a-castle-in-queens.html}}</ref>
| [[File:Louis Armstrong House 01.jpg|110px]]
|-
| [[Mariposa Museum & World Cultural Center]]
| [[Peterborough]]
| [[New Hampshire]]
| 2002
| <ref>Regan, Shelby. History, culture, and sculpture. ''MV Times''. July 20, 2020. https://www.mvtimes.com/2020/07/20/history-culture-sculpture/</ref>
|-
| Mariposa Museum in Oak Bluffs ([[Mariposa Museum & World Cultural Center]])
| [[Oak Bluffs]]
| [[Massachusetts]]
| 2019
| <ref>Regan, Shelby. History, culture, and sculpture. ''MV Times''. July 20, 2020. https://www.mvtimes.com/2020/07/20/history-culture-sculpture/</ref>
|-
| [[Martin Luther King, Jr., National Historic Site]] Visitors Center
| [[Atlanta]]
| [[Georgia (U.S. state)|Georgia]]
| 1996
| <ref>While the national historic site was designated in 1980, the museum in the visitors center was not constructed until 1996. See: Scott, David Logan and Scott, Kay Woelfel. ''Guide to the National Park Areas: Eastern States.'' Guilford, Conn.: Globe Pequot Press, 2004, p. 55; Davis, Ren and Davis, Helen. ''Atlanta Walks: A Comprehensive Guide to Walking, Running, and Bicycling the Area's Scenic and Historic Locales.'' Atlanta: Peachtree Publishers, 2011, p. 26.</ref>
|
|-
| [[Mary McLeod Bethune Council House National Historic Site]]
| [[Washington, D.C.|Washington]]
| [[Washington, D.C.|D.C.]]
| 1979
| <ref>Holland, p. 93.</ref>
| [[File:Mary McLeod Bethune Council House.jpg|110px]]
|-
| [[Mary McLeod Bethune Home]]
| [[Daytona Beach, Florida|Daytona Beach]]
| [[Florida]]
| 1956
| {{sfn|Curtis|1996|page=61}}{{Efn|The Mary McLeod Bethune Home is operated as a [[historic house museum]].{{sfn|Curtis|1996|page=61}}}}
| [[File:Daytona Beach Bethune house02.jpg|110px]]
|-
| [[St. Rita's Colored Catholic Mission|Mary S. Harrell Black Heritage Museum]]
| [[New Smyrna Beach, Florida|New Smyrna Beach]]
| [[Florida]]
| 1999
| <ref>{{cite news|last=Redd|first=Robert|title=Historic Sites and Landmarks of New Smyrna Beach|location=Charleston, S.C.|publisher=The History Press|date=2015|isbn=9781626197664|page=67|url=https://books.google.com/books?id=kb84CwAAQBAJ}}</ref>
| [[File:New Smyrna Saint Rita Mission.jpg|110px]]
|-
| Mayme A. Clayton Library and Museum
| [[Culver City, California|Culver City]]
| [[California]]
| 2010
| <ref>[http://culvercity.patch.com/articles/new-exhibit-at-mayme-a-clayton-library-and-museum-celebrates-the-freedom-ride Johnson, Winter. "'Freedom Ride' Celebrated at Mayme A. Clayton Library and Museum."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929233228/http://culvercity.patch.com/articles/new-exhibit-at-mayme-a-clayton-library-and-museum-celebrates-the-freedom-ride |date=September 29, 2011 }} ''Culver City Patch.'' August 10, 2011. Accessed March 3, 2012.</ref>
|
|-
| [[McLemore House|McLemore House African-American Museum]]
| [[Franklin, Tennessee|Franklin]]
| [[Tennessee]]
| 2002
| <ref>{{cite news|last=Thompson|first=Austin|title=Harvey McLemore House is open for regular hours; descendents tell rich history|work=Williamson Herald|date=April 26, 2017|access-date=March 13, 2021|url=http://www.williamsonherald.com/features/w_life/harvey-mclemore-house-is-open-for-regular-hours-descendents-tell/article_5c0de2d6-2af6-11e7-a695-4f43e4705b6f.html}}</ref>
| [[File:McLemore House.JPG|110px]]
|-
| [[Mississippi Civil Rights Museum]]
| [[Jackson, Mississippi|Jackson]]
| [[Mississippi]]
| 2017
| <ref name="Severson">[https://www.nytimes.com/2012/02/20/us/african-american-museums-rising-to-recognize-civil-rights.html Severson, Kim. "New Museums to Shine a Spotlight on Civil Rights Era."] ''[[The New York Times]]''. February 19, 2012. Accessed March 3, 2012.</ref><ref>[http://www.jacksonfreepress.com/index.php/site/comments/museum_needs_civil_rights_stories_01272012/ Waibel, Elizabeth. "Museum Needs Civil Rights Stories."] ''Jackson Free Press.'' January 27, 2012. Accessed March 3, 2012.</ref>
| [[File:Jackson December 2018 62 (Museum of Mississippi History and Mississippi Civil Rights Museum).jpg|110px]]
|-
| [[MoCADA]]
| [[New York City]] ([[Brooklyn]])
| [[New York (state)|New York]]
| 1999
| <ref>{{cite news|last=Pogrebin|first=Robin|title=Museum of Contemporary African Diasporan Arts to Move to Larger New Space in Brooklyn|work=The New York Times|date=May 27, 2015|access-date=June 3, 2019|url=https://artsbeat.blogs.nytimes.com/2015/05/27/museum-of-contemporary-african-diasporan-arts-to-move-to-larger-new-space-in-brooklyn/}}</ref>
| [[File:WSTM Zefferus 0166.jpg|110px]]
|-
| [[Mosaic Templars Cultural Center]]
| [[Little Rock, Arkansas|Little Rock]]
| [[Arkansas]]
| 2008
| <ref>Davis, Ryan. "A Cultural Icon Rises From the Ashes in Historic Little Rock." ''The Crisis.'' Summer 2009, p. 39-40.</ref>
|
|-
| [[Muhammad Ali Center]]
| [[Louisville, Kentucky|Louisville]]
| [[Kentucky]]
| 2005
| <ref>"Muhammad Ali Returns Home for Center Dedication." ''[[Jet (magazine)|Jet]].'' December 12, 2005, p. 52.</ref>
| [[File:AliCenter.jpg|110px]]
|-
| [[African Meeting House|Museum of African American History]] & [[Abiel Smith School]]
| [[Boston]]
| [[Massachusetts]]
| 1964
| <ref>Kaufman, Polly Welts. ''Boston Women's Heritage Trail: Seven Self-Guided Walking Tours Through Four Centuries of Boston Women's History.'' Boston: Boston Women's Heritage Trail, 2006, p. 36.</ref>
| [[File:Abiel Smith School.jpg|110px]]
|-
| [[Museum of the African Diaspora]]
| [[San Francisco]]
| [[California]]
| 2005
| <ref>Bertho, Michelle; Crawford, Beverly; and Fogarty, Edward A. ''The Impact of Globalization on the United States.'' Westport, Conn.: Praeger, 2008, p. 46.</ref>
| [[File:Museum of the African Diaspora.jpg|110px]]
|-
| [[Rev. J. Edward Nash Sr. House|Nash House Museum]]
| [[Buffalo, New York|Buffalo]]
| [[New York (state)|New York]]
| 2003
|<ref>{{cite news|title=A Closer Look: The Nash House Museum, a time capsule of Buffalo's black history|work=Buffalo News|date=February 24, 2021|access-date=March 11, 2021|url=https://buffalonews.com/multimedia/a-closer-look-the-nash-house-museum-a-time-capsule-of-buffalos-black-history/collection_189d8e96-5f16-5a93-9457-8a791a05e86b.html}}</ref>
| [[File:Rev. J. Edward Nash Sr. House, Buffalo, New York, December 2009.jpg|110px]]
|-
| [[Natchez Museum of African American History and Culture]]
| [[Natchez, Mississippi|Natchez]]
| [[Mississippi]]
| 1991
|<ref>[http://www.todayinmississippi.com/index.php/special_feature/article/3796 Natchez museum showcases African American heritage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307212348/http://www.todayinmississippi.com/index.php/special_feature/article/3796 |date=March 7, 2016 }} Today in Mississippi, accessed March 2, 2016</ref>
| [[File:Natchez, MS, Museum of African American History and Culture IMG 6954.JPG|110px]]
|-
| [[National African American Archives and Museum]]
| [[Mobile, Alabama|Mobile]]
| [[Alabama]]
| 1992
| <ref>{{cite web|title=National African-American Archives and Multicultural Museum|website=Encyclopedia of Alabama|date=2021|access-date=February 9, 2022|url=http://encyclopediaofalabama.org/article/m-9298}}</ref>
| [[File:National African American Archives Mobile.JPG|110px]]
|-
| [[National Afro-American Museum and Cultural Center]]
| [[Wilberforce, Ohio|Wilberforce]]
| [[Ohio]]
| 1987
| <ref>Ruffings, Fath Davis. "Culture Wars Won and Lost, Part II: Ethnic Museums on the Mall." ''Radical History Review.'' June 1998, p. 80.</ref>
| [[File:NAAMCC Image for promo material002.jpg|110px]]
|-
| [[National Center for Civil and Human Rights]]
| [[Atlanta]]
| [[Georgia (U.S. state)|Georgia]]
| 2014
| <ref name="Severson" />
| [[File:National Center for Civil and Human Rights 01.jpg|110px]]
|-
| [[National Center of Afro-American Artists]]
| [[Roxbury, Massachusetts|Roxbury]]
| [[Massachusetts]]
| 1969
| <ref>Lafo, Rachel Rosenfield; Capasso, Nicholas J.; and Uhrhane, Jennifer. ''Painting in Boston, 1950–2000.'' Lincoln, Mass.: DeCordova Museum and Sculpture Park, 2002, p. 36.</ref>
|
|-
| [[National Civil Rights Museum]]
| [[Memphis, Tennessee|Memphis]]
| [[Tennessee]]
| 1991
| <ref>"Civil Rights Museum Opens in Memphis." ''Jet.'' July 22, 1991, p. 14.</ref>
| [[File:Lorraine Motel 04 15 Mar 2012.jpg|110px]]
|-
| [[National Museum of African American History and Culture]]
| [[Washington, D.C.|Washington]]
| [[Washington, D.C.|D.C.]]
| 2016
| <ref>[https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/african-american-museum-groundbreaking-showcases-living-history/2012/02/21/gIQAQGafTR_story.html Trescott, Jacqueline. "African American Museum Groundbreaking Showcases Living History."] ''[[The Washington Post]].'' February 22, 2012. Accessed March 3, 2012.</ref>
| [[File:Smithsonian-nmaahc-outside-20160720.jpg|110px]]
|-
| [[National Museum of African American Music]]
| [[Nashville, Tennessee|Nashville]]
| [[Tennessee]]
| 2013
| <ref name=nmaam-name>{{cite news|title=Study: African American Music Museum Could Have $9.1M Annual Impact|work=Nashville Post|date=February 22, 2012|access-date=March 3, 2012|url=http://nashvillepost.com/blogs/postbusiness/2012/2/22/study_african_american_music_museum_could_produced_91m_in_annual_impact|postscript=none|archive-date=June 23, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120623073157/http://nashvillepost.com/blogs/postbusiness/2012/2/22/study_african_american_music_museum_could_produced_91m_in_annual_impact|url-status=dead}}; {{cite news|last=Garrison|first=Joy|title=African-American Museum Gets New Name, Music-Only Focus|work=Nashville City Paper|date=September 1, 2011|access-date=March 3, 2012|url=http://nashvillecitypaper.com/content/city-news/african-american-museum-gets-new-name-music-only-focus|archive-date=May 10, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510044525/http://nashvillecitypaper.com/content/city-news/african-american-museum-gets-new-name-music-only-focus|url-status=dead}}</ref>{{Efn|The museum was originally named the Museum of African American Art, Music and Culture, but changed its name to reflect a focus solely on music.<ref name=nmaam-name />}}
|
|-
| [[National Underground Railroad Freedom Center]]
| [[Cincinnati]]
| [[Ohio]]
| 2004
| <ref>"National Underground Railroad Freedom Center Opens In Cincinnati." ''Jet.'' September 13, 2004, p. 4-13.</ref>
| [[File:NationalUndergroundRailroadFreedomCenter.jpg|110px]]
|-
| [[National Voting Rights Museum]]
| [[Selma, Alabama|Selma]]
| [[Alabama]]
| 1991
| <ref>{{cite news|last=Katayama|first=Danny|title=Grassroots museum honors movement for voting rights|work=The Jackson Sun|date=April 3, 1993|page=7|access-date=January 7, 2018|url=https://www.newspapers.com/newspage/283671093/}}</ref>
| [[File:Selma December 2018 01 (National Voting Rights Museum and Institute).jpg|110px]]
|-
| [[Negro Leagues Baseball Museum]]
| [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]
| [[Missouri]]
| 1990
| <ref>Some sources claim the museum did not open until 1997. The museum moved to new quarters in 1997, but opened in 1990. See: Rielly, Edward J. ''Baseball in the Classroom: Essays on Teaching the National Pastime.'' Jefferson, N.C.: McFarland & Co, 2006, p. 34; Pahigian, Josh. ''101 Baseball Places to Visit Before You Strike Out.'' Guilford, Conn.: Lyons Press, 2008, p. 9.</ref>
| [[File:Nlbmandjazz.jpg|110px]]
|-
| Negro Southern League Museum
| Birmingham
| Alabama
| 2014
| <ref>https://www.birminghamnslm.org/ Negro Southern League Museum.</ref>
|
|-
| [[New Orleans African American Museum]]
| [[New Orleans]]
| [[Louisiana]]
| 1988
| <ref>Carr, Martha. "African-American Museum Closed." ''Times-Picayune.'' November 1, 2003.</ref>
| [[File:MeilleurGoldthwaiteHouseFrontB.jpg|110px]]
|-
| [[J. Thomas Newsome House|Newsome House Museum and Cultural Center]]
| [[Newport News, Virginia|Newport News]]
| [[Virginia]]
| 1991
| <ref>{{cite news|last=Carroll|first=Fred|title=Carrie Brown Residence to House Library|work=Newport News Daily Press|date=February 26, 2001|access-date=March 13, 2021|url=https://www.dailypress.com/news/dp-xpm-20010226-2001-02-26-0102260008-story.html}}</ref>
| [[File:J.T. Newsome House (Front).jpg|110px]]
|-
| [[Niagara Falls Underground Railroad Heritage Center]]
| [[Niagara Falls, New York|Niagara Falls]]
| [[New York (state)|New York]]
| 2018
| <ref>{{Cite news|url=http://news.wbfo.org/post/niagara-falls-underground-railroad-heritage-center-opens-visitors|title=Niagara Falls Underground Railroad Heritage Center opens for visitors|last=Mroziak|first=Michael|access-date=2018-05-27|language=en}}</ref>
| [[File:Niagara Falls customhouse.jpg|110px]]
|-
| Northeast Louisiana Delta African American Heritage Museum
| [[Monroe, Louisiana|Monroe]]
| [[Louisiana]]
| 1994
| <ref>[http://www.blackenterprise.com/2010/06/17/museum-offers-historic-walk-through-black-culture/ McCrea, Bridget. "Museum Offers Historic Walk Through Black Culture."] ''Black Enterprise.'' June 17, 2010. Accessed March 3, 2012.</ref>
|
|-
| [[Northwest African American Museum]]
| [[Seattle]]
| [[Washington (state)|Washington]]
| 2008
| <ref>[http://seattletimes.nwsource.com/html/localnews/2004270321_museum09m.html Gilmore, Susan. "African American Museum Opens to Acclaim."] ''Seattle Times.'' March 9, 2008. Accessed March 9, 2008.</ref>
| [[File:Seattle - NAAM 05.jpg|110px]]
|-
| [[Odell S. Williams Now And Then African-American Museum]]
| [[Baton Rouge, Louisiana|Baton Rouge]]
| [[Louisiana]]
| 2001
| <ref>{{cite news|last=Poe|first=Carmen|title=Baton Rouge African American museum commemorates Juneteenth|work=WAFB|date=June 18, 2017|access-date=June 15, 2019|url=https://www.wafb.com/story/35689946/local-museum-commemorates-juneteenth/}}</ref>
|[[File:African American Museum, Baton Rouge.jpg|110px]]
|-
| [[Old Dillard High School|Old Dillard Museum]]
| [[Fort Lauderdale, Florida|Fort Lauderdale]]
| [[Florida]]
| 1995
| <ref>American Association for State and Local History. ''Directory of Historical Organizations in the United States and Canada.'' Walnut Creek, Calif.: AltaMira Press, 2002, p. 146.</ref>
| [[File:Ft Laud FL Old Dillard High School01.jpg|110px]]
|-
| [[Omenala Griot Afrocentric Teaching Museum]]
| [[Atlanta]]
| [[Georgia (U.S. state)|Georgia]]
| 1992
| <ref>{{cite news|title=Fest, Gala Celebrate Museum Drive|work=CrossRoads News|date=June 12, 2011|access-date=March 8, 2021|url=https://issuu.com/crossroadsnews/docs/jun1111|archive-date=February 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230226061619/https://issuu.com/crossroadsnews/docs/jun1111|url-status=dead}}</ref>
|
|-
| Oran Z's Black Facts and Wax Museum
| [[Los Angeles]]
| [[California]]
| 2000
| <ref>[http://blogs.laweekly.com/arts/2011/09/oran_zs_black_facts_and_wax_mu.php Lynch, Christopher J. "Oran Z's Black Facts and Wax Museum: A Bizarre, Brutally-Honest African-American History Collection in Baldwin Hills."] ''L.A. Weekly.'' September 8, 2011. Accessed March 3, 2012.</ref>
|
|-
| [[University Museums at the University of Delaware#Mechanical Hall|Paul R. Jones Collection of African American Art]]
| [[Newark, Delaware|Newark]]
| [[Delaware]]
| 2004
| <ref>Anyaso, Hilary Hurd. "African American Art Front and Center." ''Black Issues in Higher Education.'' December 2, 2004.</ref>
|
|-
| [[Philadelphia Doll Museum]]
| [[Philadelphia]]
| [[Pennsylvania]]
| 1988
| <ref>{{cite news|last=Weinstein|first=Susan Parkou|title=Sisters create state's first black doll convention|work=Harrisburg Register|date=May 29, 2008|access-date=March 12, 2021|url=https://www.dailyregister.com/x1353502712/sisters-create-state-s-first-black-doll-convention}}</ref>
|
|-
| [[Poindexter Village Museum and Cultural Center]]
| [[Columbus, Ohio|Columbus]]
| [[Ohio]]
| Planned
| <ref name="10tv">{{Cite web|url=https://www.10tv.com/article/news/local/the-history-behind-columbus-poindexter-village/530-67c8f2ef-2f34-4ca5-bba6-6800d825db4b|title='A symbol of hope': The history behind Columbus' Poindexter Village and the fight to preserve it|website=10tv.com|date=February 3, 2021 }}</ref>
|
|-
| [[Pope House Museum]]
| [[Raleigh, North Carolina|Raleigh]]
| [[North Carolina]]
| 2011
| <ref>{{cite news|last=Gwyn|first=Olivia|title=A House With A History|work=Raleigh Magazine|date=January 2021|access-date=March 11, 2021|url=https://raleighmag.com/2021/01/house-with-hisory/|archive-date=March 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302071042/https://raleighmag.com/2021/01/house-with-hisory/|url-status=dead}}</ref>
| [[File:Pope House.jpg|100px]]
|-
| [[Portsmouth Community Library|Portsmouth Colored Community Library Museum]]
| [[Portsmouth, Virginia|Portsmouth]]
| [[Virginia]]
| 2013
| <ref>{{cite news|last=Bryant|first=Janie|title=Portsmouth library-turned-museum gives life to history|work=Virginian Pilot|date=November 20, 2013|access-date=March 13, 2021|url=https://www.pilotonline.com/news/article_fcdc0a5a-ae47-5140-a22f-e11500a79dcf.html}}</ref>
| [[File:Portsmouth Community Library 13SEP2014.jpg|100px]]
|-
| Prince George's African American Museum and Cultural Center
| [[North Brentwood, Maryland|North Brentwood]]
| [[Maryland]]
| 2010
| <ref>{{cite news|last=Irene|first=Laura|title=At Prince George's African American Museum, A New Exhibition Connects D.C.'s Past to the Present|work=Washington City Paper|date=March 9, 2017|access-date=March 10, 2017|url=http://www.washingtoncitypaper.com/arts/museums-galleries/blog/20854478/at-prince-georges-african-american-museum-a-new-exhibition-connects-dcs-past-to-the-present}}</ref>
|
|-
| [[Ralph Mark Gilbert Civil Rights Museum]]
| [[Savannah, Georgia|Savannah]]
| [[Georgia (U.S. state)|Georgia]]
| 1996
| <ref>{{cite news|title=Museum Chronicles Savannah's Role in Civil Rights Movement|work=Deseret News|date=November 7, 1996|access-date=March 8, 2021|url=https://www.deseret.com/1996/11/7/19275545/museum-chronicles-savannah-s-role-in-civil-rights-movement}}</ref>
|
|-
| [[Reginald F. Lewis Museum of Maryland African American History & Culture]]
| [[Baltimore]]
| [[Maryland]]
| 2005
| <ref>Holland, p. 132.</ref>
|
|-
| [[River Road African American Museum]]
| [[Donaldsonville, Louisiana|Donaldsonville]]
| [[Louisiana]]
| 1994
| <ref>Anderson, Katharine. ''Nature, Culture, and Big Old Trees.'' Austin, Tex.: University of Texas Press, 2003, p. 39.</ref>
|
|-
| [[Rosa Parks Museum]]
| [[Montgomery, Alabama|Montgomery]]
| [[Alabama]]
| 2000
| <ref>{{cite news|title=Museum Honoring Rosa Parks Opens on Historic Street Corner|work=The New York Times|date=December 2, 2000|access-date=June 3, 2019|url=https://www.nytimes.com/2000/12/02/us/museum-honoring-rosa-parks-opens-on-historic-street-corner.html}}</ref>
| [[File:Rosa Parks Library and Museum.jpg|110px]]
|-
| [[Rural African American Museum]]
| [[Opelousas, Louisiana|Opelousas]]
| [[Louisiana]]
| 2018
| <ref>{{cite news|title=Rural African American Museum to host After Hours event|work=KATC-TV|date=April 23, 2019|access-date=July 24, 2019|url=https://katc.com/community/gma/2019/04/23/rural-african-american-museum-to-host-after-hours-event/}}</ref>
|
|-
| [[Sandy Ground Historical Museum]]
| [[New York City]] ([[Staten Island]])
| [[New York (state)|New York]]
| 1994
| <ref>{{cite news|title=Sandy Ground: A community founded by free blacks pre-dates the American Civil War|work=Staten Island Advance|date=April 21, 2010|access-date=June 3, 2019|url=https://www.silive.com/guide/2010/04/sandy_ground_a_community_founded_by_free_blacks_pre-dates_the_american_civil_war.html}}</ref>
| [[File:Sandy Ground Museum.jpg|110px]]
|-
| [[Scott Joplin House State Historic Site]]
| [[St. Louis]]
| [[Missouri]]
| 1983
| <ref>{{cite news|title=Joplin's Home to Be Restored|work=Springfield Leader and Press|date=June 9, 1983|page=13|postscript=none}}; {{cite news|last=Rice|first=Patricia|title=Kids Dig Archeology|work=St. Louis Post-Dispatch|date=April 29, 1991|page=37|postscript=none}}; {{cite news|last=Rose|first=Louis J.|title=Dedication: Home Where Scott Joplin Lived Is Marked As State Historic Site|work=St. Louis Post-Dispatch|date=October 7, 1991|page=A3}}</ref>
|-
| [[Scottsboro Boys Museum and Cultural Center]]
| [[Scottsboro, Alabama|Scottsboro]]
| [[Alabama]]
| 2010
| <ref>{{cite news|last=Seelye|first=Katharine Q.|title=Sheila Washington Dies at 61; Helped Exonerate Scottsboro Boys|work=The New York Times|date=February 26, 2021|access-date=February 27, 2021|url=https://www.nytimes.com/2021/02/26/us/sheila-washington-dead.html}}</ref>
|
|-
| [[Burkle Estate|Slave Haven Underground Railroad Museum]]
| [[Memphis, Tennessee|Memphis]]
| [[Tennessee]]
| 1997
| <ref>{{cite news|last=Floyd|first=Tanner|title=A hidden gem: Slave Haven Underground Railroad Museum brings history to life in north Memphis|work=Memphis Mirror|date=February 28, 2020|access-date=March 13, 2021|url=https://memphismirror.com/a-hidden-gem-slave-haven-underground-railroad-museum-brings-history-to-life-in-north-memphis/|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201035214/http://memphismirror.com/a-hidden-gem-slave-haven-underground-railroad-museum-brings-history-to-life-in-north-memphis/|url-status=dead}}</ref>
| [[File:Burkle estate memphis front 2.jpg|110px]]
|-
| [[Old Slave Mart|Slave Mart Museum]]
| [[Charleston, South Carolina|Charleston]]
| [[South Carolina]]
| 1938
| <ref name=nrhp>The Old Slave Mart Museum has operated on and off since 1938, under various owners. It has, at times, been an art museum, a slave history museum, and other kinds of museum. See: [http://www.nationalregister.sc.gov/charleston/S10817710090/S10817710090.pdf Dixon, Nenie and Bull, Elias. "National Register of Historic Places Nomination Form for Old Slave Mart."] February 12, 1975. Accessed May 27, 2010.</ref>
| [[File:Old-slave-mart-facade-sc1.jpg|110px]]
|-
| Smith-Robertson Museum and Cultural Center
| [[Jackson, Mississippi|Jackson]]
| [[Mississippi]]
| 1984
| <ref>Brown, Marquita. "Smith Robertson Museum a Cultural Experience." ''The Clarion-Ledger.'' February 6, 2011.</ref>
| [[File:Smith Robertson Museum and Cultural Center (3060910103).jpg|110px]]
|-
| [[Carnegie Library at FAMU|Southeastern Regional Black Archives Research Center and Museum]]
| [[Tallahassee, Florida|Tallahassee]]
| [[Florida]]
| 1976
| <ref>[http://www.thefamuanonline.com/2.10461/black-archives-unveils-new-exhibits-1.1402027#.T1LELfVnUi8 McCloud, Rashad. "Black Archives Unveils New Exhibits."]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''The Famuan.'' October 2, 2006. Accessed March 3, 2012.</ref>
| [[File:CarnegieLibraryTLH.JPG|110px]]
|-
| [[Spady Cultural Heritage Museum]]
| [[Delray Beach, Florida|Delray Beach]]
| [[Florida]]
| 2001
| <ref>{{cite news|last=Roby|first=Cynthia|title=Spady Museum Expansion Is On Track|work=South Florida Sun Sentinel|date=February 26, 2006|access-date=March 8, 2021|url=https://www.sun-sentinel.com/news/fl-xpm-2006-02-26-0602240189-story.html}}</ref>
| [[File:Delray Beach FL Spady Museum01.jpg|110px]]
|-
| [[Spelman College Museum of Fine Art]]
| [[Atlanta]]
| [[Georgia (U.S. state)|Georgia]]
| 1996
| <ref>{{cite web|last=Fay|first=Robin|title=Spelman College Museum of Fine Art|website=New Georgia Encyclopedia|date=March 10, 2006|access-date=March 8, 2021|url=https://www.georgiaencyclopedia.org/articles/arts-culture/spelman-college-museum-fine-art}}</ref>
|
|-
| [[Springfield and Central Illinois African-American History Museum]]
| [[Springfield, Illinois|Springfield]]
| [[Illinois]]
| 2012
| <ref>{{cite web |last=Yeagle |first=Patrick |date=March 3, 2016 |title=So we don't forget: African-American History Museum opens new location |url=http://illinoistimes.com/article-16900-so-we-don%25E2%2580%2599t-forget.html |work=[[Illinois Times]] |location=Springfield, Ill. |access-date=June 12, 2018 |archive-date=June 12, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612232901/http://illinoistimes.com/article-16900-so-we-don%25E2%2580%2599t-forget.html |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|Stiles African American Heritage Center
|Denver
|Colorado
|1998
|
|[[File:Stiles AAHC 2022.jpg|thumb|Stiles African American Heritage Center]]
|-
| [[Studio Museum in Harlem]]
| [[New York City]] ([[Manhattan]])
| [[New York (state)|New York]]
| 1968
| <ref>{{cite web|last=Grillo|first=Jean Bergantino|title=The Studio Museum in Harlem, a home for the evolving black esthetic|website=ArtNews|date=October 1973|access-date=June 3, 2019|url=http://www.artnews.com/2018/01/19/archives-studio-museum-harlem-creates-home-evolving-black-esthetic-1973/}}</ref>
| [[File:Studio-in-harlem1.jpg|110px]]
|-
| [[Price Public Elementary School|Swift Museum]]
| [[Rogersville, Tennessee|Rogersville]]
| [[Tennessee]]
| 2008
| <ref>{{cite news|last=Bobo|first=Jeff|title=Soul Food dinner helps keep doors open at Price Public School Community Center|work=Kingsport Times News|date=October 11, 2016|access-date=March 13, 2021|url=https://www.timesnews.net/living/arts-entertainment/soul-food-dinner-helps-keep-doors-open-at-price-public-school-community-center/article_942dbc06-8be2-5cc6-a74a-4395a8122069.html|archive-date=December 2, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202194922/https://www.timesnews.net/living/arts-entertainment/soul-food-dinner-helps-keep-doors-open-at-price-public-school-community-center/article_942dbc06-8be2-5cc6-a74a-4395a8122069.html|url-status=dead}}</ref>
| [[File:Price-Community-Center-Rogersville-tn1.jpg|110px]]
|-
| [[Tangipahoa African American Heritage Museum]]
| [[Hammond, Louisiana|Hammond]]
| [[Louisiana]]
| 2007
| <ref>{{cite news|title=Universities Around the State Celebrate Black History Month With Music, Plays, Forums, Movies and Speakers|work=Abbeville Meridional|date=February 4, 2007|page=8}}</ref>
| [[File:Tangipahoa African-American Heritage Museum 2010Jan16.JPG|110px]]
|-
| [[Lewis and Lucretia Taylor House|Taylor House Museum of Historic Frenchtown]]
| [[Tallahassee, Florida|Tallahassee]]
| [[Florida]]
| 2011
| <ref>{{cite news|last=Ensley|first=Gerald|title=Frenchtown's Taylor House added to national register|work=Tallahassee Democrat|date=April 13, 2015|access-date=March 8, 2021|url=https://www.tallahassee.com/story/news/local/2015/04/14/frenchtowns-taylor-house-added-national-register/25729995/}}</ref>
| [[File:TAYLOR HOUSE PHOTOGRAPH.jpg|110px]]
|-
| [[Tubman African American Museum]]
| [[Macon, Georgia|Macon]]
| [[Georgia (U.S. state)|Georgia]]
| 1981
| <ref>''American Art Directory 2008.'' New Providence, N.J.: National Register Pub., 2007, p. 107.</ref>
|
|-
| [[Tuskegee Airmen National Historic Site]]
| [[Tuskegee, Alabama|Tuskegee]]
| [[Alabama]]
| 2008
| <ref>Harrison, Christine. "Historic Homecoming for Tuskegee Airmen as National Site Opens in Their Honor." ''Montgomery Advertiser.'' October 23, 2008.</ref>
| [[File:Tuskegee Airmen National Historic Site.JPG|110px]]
|-
| Tuskegee Airmen National Museum
| [[Detroit]]
| [[Michigan]]
| 1987
| <ref>{{cite news|last=Riley|first=Rochelle|title=Tuskegee Airmen exhibit could land at Wright Museum|work=Detroit Free Press|date=February 28, 2015|access-date=July 10, 2018|url=https://www.freep.com/story/news/columnists/rochelle-riley/2015/02/28/tuskegee-airmen-wright/24196481/}}</ref>
|
|-
| [[Belmont Mansion (Philadelphia)|Underground Railroad Museum at Belmont Mansion]]
| [[Philadelphia]]
| [[Pennsylvania]]
| 2007
| <ref>{{cite news|title=The Mansion and the Underground Railroad|work=ABC7NY|date=February 23, 2012|access-date=March 13, 2021|url=https://abc7ny.com/archive/8538947/}}</ref>
| [[File:WTP A11 Techserv 1.jpg|110px]]
|-
| [[Weeksville Heritage Center]]
| [[New York City]] ([[Brooklyn]])
| [[New York (state)|New York]]
| 2005
| <ref>{{cite nycland|page=274}}</ref>
| [[File:Hunterfly road houses.jpg|110px]]
|-
| [[Well'sbuilt Hotel|Wells' Built Museum]]
| [[Orlando, Florida|Orlando]]
| [[Florida]]
| 2001
| <ref>{{cite news|last=Kunerth|first=Jeff|title=Low-profile Wells' Built Museum struggles for support|work=Orlando Sentinel|date=February 17, 2014|access-date=January 7, 2018|url=https://www.orlandosentinel.com/2014/02/17/low-profile-wells-built-museum-struggles-for-support/}}</ref>
| [[File:Orlando Wellsbuilt Hotel01.jpg|110px]]
|-
| [[Whitney Plantation Historic District|Whitney Plantation]]
| [[St. John the Baptist Parish, Louisiana|St. John the Baptist Parish]]
| [[Louisiana]]
| 2014
|<ref>{{cite news|url=http://thelensnola.org/2014/12/01/slavery-museum-at-upriver-plantation-stirs-controversy-on-both-sides-of-racial-divide/|last=Thomas|first=Eugene|title=Slavery museum at upriver plantation stirs controversy on both sides of racial divide|work=The Lens New Orleans|date=December 1, 2014|access-date=December 6, 2015|postscript=none}}; {{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/slavery-museum-faces-skeptics-1417997459|last=McWhirter|first=Cameron|title=Slavery Museum Faces Skeptics|work=The Wall Street Journal|date=December 7, 2014|access-date=December 6, 2015}}</ref>
| [[File:WhitneyPlantation11.JPG|110px]]
|-
| Willam V. Banks Broadcast Museum
| [[Detroit]]
| [[Michigan]]
| 2017
|<ref>{{cite news|last=Steinberg|first=Stephanie|title=New Detroit museum honors WGPR, blacks in broadcasting|work=The Detroit News|date=January 17, 2017|access-date=February 26, 2018|url=http://www.detroitnews.com/story/entertainment/television/2017/01/15/new-detroit-museum-honors-wgpr-blacks-broadcasting/96627950/}}</ref>
|
|-
| [[Zion Union Heritage Museum]]
| [[Hyannis, Massachusetts|Hyannis]]
| [[Massachusetts]]
| 2008
| <ref>{{cite news|last=Roscoe|first=Lee|title=A journey to justice|work=Cape Cod Life|date=May 2018|access-date=March 11, 2021|url=https://capecodlife.com/zion-union-heritage-museum-decade/}}</ref>
|
|-
| [[Zora Neale Hurston Museum of Fine Arts]]
| [[Eatonville, Florida|Eatonville]]
| [[Florida]]
| 2017
|<ref>{{cite news|last=Levy|first=Art|title='The town that freedom built'|work=Florida Trend|date=November 26, 2014|access-date=March 8, 2021|url=https://www.floridatrend.com/article/17832/the-town-that-freedom-built}}</ref>
| [[File:Eatonville FL ZNH Natl Museum01.jpg|110px]]
|-
| [[Minnesota African American Heritage Museum and Gallery]]
| Minneapolis
| Minnesota
| 2018
| <ref>https://www.maahmg.org/ Minnesota African American Heritage Museum & Gallery.</ref>
!|
|-
|Seek Museum
|Russellville
|Kentucky
|2016
|<ref>{{Cite web |title=Explore {{!}} SEEK (Struggles for Emancipation and Equality in Kentucky) Museum |url=https://www.kentuckytourism.com/explore/seek-(struggles-for-emancipation-and-equality-in-kentucky)-museum-7580 |access-date=2024-04-08 |website=Kentucky Tourism |language=en}}</ref>
|[[File:Bibb House of Seek Museum, Russellville Kentucky.jpg|thumb|Bibb House of Seek Museum Russellville Kentucky]]
|}
==Lihi pahi==
{{Portal|United States}}
* [[African American Museum (disambiguation)]]
* [[African-American Heritage Sites]]
* [[:Category:Museums of the African diaspora|Museums of the African diaspora]]
==Kundivihira==
;Notes
{{notelist}}
;Citations
{{reflist}}
==Bibliography==
*{{cite book|last=Alexander|first=Edward P.|title=The Museum in America: Innovators and Pioneers|location=Walnut Creek, Calif.|publisher=AltaMira Press|date=1997|isbn=9780761989462|url=https://books.google.com/books?id=qbMcAAAAQBAJ}}
*{{cite book|last=Burcaw|first=George Ellis|title=Introduction to Museum Work|location=Walnut Creek, Calif.|publisher=Altamira Press|date=1997|isbn=9780761989257|url=https://archive.org/details/introductiontomu00burc|url-access=registration}}
*{{cite book|last=Coleman|first=Christy|chapter=African American Museums in the Twenty-first Century|title=Museum Philosophy for the Twenty-First Century|editor-last=Genoways|editor-first=Hugh H.|location=Lanham, Md.|publisher=Altamira Press|date=2006|isbn=9780759107533|url=https://books.google.com/books?id=lOqTUi92YZAC}}
*{{cite book|last=Curtis|first=Nancy C.|title=Black Heritage Sites: An African American Odyssey and Finder's Guide|location=Chicago|publisher=American Library Association|date=1996|isbn=9780838906439|url=https://books.google.com/books?id=Rk7NPRm_nB0C}}
*{{cite book|last=Dagbovie|first=Pero Gaglo|title=African American History Reconsidered|location=Urbana, Ill.|publisher=University of Illinois Press|date=2010|isbn=9780252035210|url=https://books.google.com/books?id=KMum6d1bX-cC}}
*{{cite book|last1=Duty|first1=Michael W.|last2=Penn|first2=Elan|title=Dallas & Fort Worth: A Pictorial Celebration|location=New York|publisher=Sterling Publishing Co.|date=2007|isbn=9781402725616|url=https://books.google.com/books?id=a6gIOgZrTCgC}}
*{{cite book|last1=Evelyn|first1=Douglas E.|last2=Dickson|first2=Paul|last3=Ackerman|first3=S.J.|title=On This Spot: Pinpointing the Past in Washington, D.C.|location=Sterling, Va.|publisher=Capital Books|date=2008|isbn=9780918339744}}
*{{cite book|last=Dickerson|first=Amina J.|chapter=African American Museums and the New Century: Challenges in Leadership|title=Leadership for the Future: Changing Directorial Roles in American History Museums and Historical Societies: Collected Essays|editor-last1=Tolles|editor-first1=Bryant Franklin|editor-last2=Alexander|editor-first2=Edward P.|location=Nashville|publisher=American Association for State and Local History|date=1991|isbn=9780942063110|url=https://books.google.com/books?id=vDjqRoSCvUAC}}
*{{cite thesis|last=Doswell|first=Raymond|title=Evaluating Educational Value in Museum Exhibitions: Establishing an Evaluation Process for the Negro Leagues Baseball Museum|type=Ed.D.|publisher=Department of Educational Leadership, Kansas State University|isbn=9780549598282|date=2008}}
*{{cite book|last=Holland|first=Jesse J.|title=Black Men Built the Capitol: Discovering African-American History In and Around Washington, D.C.|location=Guilford, Conn.|publisher=Globe Pequot Press|date=2007|isbn=9780762751921|url=https://archive.org/details/blackmenbuiltcap00holl|url-access=registration}}
*{{cite book|last=Hornsby|first=Alton|title=Black America: A State-By-State Historical Encyclopedia. Volume 1: A—M|location=Santa Barbara, Calif.|publisher=ABC-CLIO|date=2011|isbn=9780313341120|url=https://books.google.com/books?id=TkGMnE6g1qMC}}
*{{cite book|last=Huntington|first=Tom|title=Ben Franklin's Philadelphia: A Guide|location=Mechanicsburg, Pa.|publisher=Stackpole Books|date=2006|isbn=9780811732826|url=https://books.google.com/books?id=BUJtHuFYBsEC}}
*{{cite book|last1=Lefever|first1=Harry G.|last2=Page|first2=Michael C.|title=Sacred Places: A Guide to the Civil Rights Sites in Atlanta, Georgia|location=Macon, Ga.|publisher=Mercer University Press|date=2008|isbn=9780881461213|url=https://archive.org/details/sacredplacesguid0000lefe|url-access=registration}}
*{{cite book|last1=Lurie|first1=Maxine N.|last2=Mappen|first2=Mark|title=Encyclopedia of New Jersey|location=New Brunswick, N.J.|publisher=Rutgers University Press|date=2004|isbn=9780813533254|url=https://books.google.com/books?id=_r9Ni6_u0JEC}}
*{{cite book|last=Mjagkij|first=Nina|title=Organizing Black America: An Encyclopedia of African American Associations|location=Florence, Ky.|publisher=Taylor & Francis|date=2001|isbn=9780203801192|url=https://books.google.com/books?id=56KH2aisL_UC}}
*{{cite book|last=Pulliam|first=Ted|title=Historic Alexandria: An Illustrated History|location=San Antonio, Tex.|publisher=Historical Publishing Network|date=2011|isbn=9781935377412|url=https://books.google.com/books?id=P667lFllH7sC}}
*{{cite book|last=Romano|first=Renee C.|title=The Civil Rights Movement in American Memory|location=Athens, Ga.|publisher=University of Georgia Press|date=2006|isbn=9780820325385|url=https://archive.org/details/civilrightsmovem00roma_0|url-access=registration}}
*{{cite book|last=Selz|first=Peter Howard|title=Art of Engagement: Visual Politics in California and Beyond|location=Berkeley, Calif.|publisher=University of California Press|date=2006|isbn=9780520240537|url=https://books.google.com/books?id=DUKj-p9ksYoC}}
*{{cite book|last=Shuman|first=Robert Baird|title=Great American Writers, Twentieth Century. Volume 2: Benét—Cather|location=New York|publisher=Marshall Cavendish|date=2002|isbn=9780761472407|url=https://books.google.com/books?id=Ex0-b9INdQEC}}
*{{cite book|last=Sisson|first=Richard|title=The American Midwest: An Interpretive Encyclopedia|location=Bloomington, Ind.|publisher=Indiana University Press|date=2006|isbn=9780253003492|url=https://books.google.com/books?id=n3Xn7jMx1RYC}}
*{{cite book|last=Woodford|first=Arthur M.|title=This Is Detroit, 1701–2001|location=Detroit|publisher=Wayne State University Press|date=2001|isbn=9780814329146|url=https://books.google.com/books?id=cVP055AfqNEC}}
==External links==
* [http://www.blackmuseums.org Association of African American Museums]
{{African American topics}}
{{Portal bar|Museums|United States}}
{{DEFAULTSORT:List of Museums Focused on African Americans}}
[[Category:History museums in the United States| African]]
[[Category:African-American museums in the United States|*]]
[[Category:Lists of museums by subject|African Americans]]
[[Category:African American-related lists|Museums]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
i1l4ppo5krsu8l7864wefq9lre7qw7o
Getafe F.C
0
33690
146016
146015
2026-08-09T12:04:26Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146016
wikitext
text/x-wiki
[[Lahabali kɔligu:Getafe CF Logo.png|thumb|Getafe CF Logo]]
[[Lahabali kɔligu:Getafe CF - Luis García Plaza.jpg|thumb|Getafe CF- Luis Garcia plaza]]
== Getafe F. C; ==
'''Getafe Club de Fútbol, S.A.D.''' ''(Spanish pronunciation: [xeˈtafe ˈkluβ ðe ˈfuðβol])'' nyɛla Spain bol'ŋmɛri yili din be Getafe, tiŋa shɛli din be Community of Madrid. Bɛ ŋmɛri La Liga, Spain bol'ŋmɛri tuuli yaɣili. Bɛ ŋmɛri bɛ yiŋ tobu Estadio Coliseum ni, din mali niriba 16,500, yuuni 1998 piligu.
Bɛ daa pili li 1983, ka bɛ tuuli du La Liga 2004, ka ŋmɛ Spain bol'ŋmɛri tuuli yaɣili yuun pia ni ayi sunsuuni 2004 mini 2016, ka lahi labi na yuuni 2017 piligu. Club ŋɔ mali gɔrimsi ni bɛ sani Leganés, ban be Getafe tiŋa sani, Atlético Madrid mini Real Madrid.
'''Getafe CF yiŋ Stadium Estadio Coliseum.'''
=== '''Taarihi''' ===
'''Piligu'''
Sociedad Getafe Deportivo daa pili 1923, ka di ŋmɛra di pɔri yaɣa 1928 hali ni 1932. Spanish Civil War nyaaŋa, 1945, Getafe niriba anu – Enrique Condes García, Aurelio Miranda Olavaria, Antonio Corredor Lozano, Manuel Serrano Vergara mini Miguel Cubero Francés – ka bɛ daa be La Marquesina bar, bɛ daa yɛli ni bɛ mɛ tiŋa bol'ŋmɛri yili. Bɛ daa niŋ li tooni 24 February 1946, ka boli li Club Getafe Deportivo.
Club maa daa pili ŋmɛri Campo del Regimiento de Artillería ni, din daa bi mali goal posts. Saha kasi, club maa daa chɛ San Isidro, ka be Municipal Sports Center of San Isidro zuŋɔ. Din ni, Club Getafe daa du third division bɛ ni daa di Villarrobledo 1956–57 season. Getafe daa ti sani ni bɛ du Segunda División 1957–58, amaa CA Almería daa di ba.
2 September 1970, club maa daa yo o stadium maŋmaŋa bɛ ni daa labi du Tercera División. Francisco Vara ni daa nyɛ chairman, Las Margaritas daa di 3–1 Michelín. Bɛ daa be third level season maa ni, ka yuun ayobu nyaaŋa daa tuuli du second division.
==== '''Second division''' ====
Club Getafe Deportivo daa ŋmɛ Segunda División seasons ayobu, nasara bi pam. Yuuni 1976 hali ni 1982, bɛ daa be tenth level goli yuun ayobu zaa.
''Wuhiri fɔto: Pedro León mini Getafe 2013''
1978, club maa daa chaŋ ni bɛ ŋmɛ Barcelona Copa del Rey round of 16. Bɛ ni daa ŋmɛ o yiŋ tuuli ŋmɛgu, Getafe daa ti Barcelona team din mali ninvuɣu 3–3, ka naan yi chaŋ second leg ka Camp Nou daa di ba 8–0.
1981–82 season naabu, bɛ bi yo bol'ŋmɛriba liɣiri, Getafe daa yi n-ŋmaai ka bɛ naan yi chɛli.
Lala saha, 1 September 1976, club paa daa pili National Sports Council mini Regional Federation of Castille. Bɛ daa boli li Peña Madridista Getafe ''("Real Madrid supporters' club of Getafe")''. Club ŋɔ daa ŋmɛra seasons anahi yaɣa pam, hali ni bɛ daa taɣi li Club Deportivo Peña Getafe, ka ŋmɛra o yuli ŋɔ seasons ayi. 10 July 1982, bɛ daa laɣim ni Club Getafe Promesas din gari, ka bɛ lahi sabi ba Regional Federation of Castille.
===== '''Zuŋɔ biɛhigu''' =====
Laɣimbu din daa niŋ yuuni maa na, zuŋɔ Getafe Club de Fútbol daa pili tooni 8 July 1983, bɛ ni daa niŋ assembly.
Ka bɛ piligi regional leagues 1983–84, Getafe daa du seasons anahi na hali ni bɛ du Segunda División B. Club maa daa pili saha paa o ni daa du Segunda 1994–95, ka be yuun ayi. Yuun shɛŋa nyaaŋa 1997, din daa chɛ ni club ŋɔ labisi, Getafe daa gari ni bɛ yi n-ŋmaai fourth level Tercera División Huesca ni ŋmɛgu ayi nyaaŋa.
Lala saha, Getafe stadium zuŋɔ, Coliseum Alfonso Pérez, daa yo 1 January 1998.
Bɛ ni daa labi second division 1999–2000, Getafe daa be seasons ayi. Amma yuuni yini nyaaŋa, bɛ daa labi na bɛ ni daa du 2001–02 niŋsim ni, ka bɛ bol'ŋmɛri yini Sebastián "Sebas" Gómez daa ku, ni jɛhira bol'ŋmɛriba liɣiri bi yobu zuɣu din daa paai €3 million.[8]
Bɛ ni daa chɛ o soli yuuni yini nyaaŋa, Getafe daa nya season din gari Segunda. Bɛ daa be table zuɣu yuun maa pam, ka bɛ daa chaŋ Canary Islands naabu dali ni bɛ di ni bɛ saɣiti La Liga duibu, tuuli yaɣili. Bɛ daa di Tenerife 5–3 ni Sergio Pachón goli anu, ka di chɛ ka bɛ leei Real Madrid, Atlético Madrid mini Rayo Vallecano nyaaŋa Community of Madrid bol'ŋmɛri yili din anahi – ka tuuli ban bi yina tiŋzuɣu – ban daa ŋmɛ La Liga. Duibu ŋɔ ni, Getafe daa du Spain bol'ŋmɛri pyramid zaa, ka niŋ li yuun 20.
=== La Liga; ===
Club maa daa pili 2004–05 din bi gari, ka be table gɔli. Bɛ ni daa di yiŋ ŋmɛgu Espanyol, Athletic Bilbao, Valencia mini Real Madrid zuɣu, ka naan yi di away ŋmɛgu yini season maa Athletic Bilbao zuɣu, di chɛ ka Getafe du na ka naai 13th, ka leei club shɛli bɛ ni du ka chɛ relegation. Season maa naabu, club maa daa kɔŋ head coach Quique Sánchez Flores mini bol'ŋmɛriba shɛba rival clubs. Getafe season din paya ni, club maa daa zaŋ table zuɣu saha kasi ka naan yi ŋmaai ka naai 9th. 2006 FIFA World Cup saha, Argentine ni doɣi so Mariano Pernía daa leei Getafe Spanish international tuuli, ka naan yi chaŋ Atlético Madrid.
2006–07, Getafe lahi naai 9th league ni, ka bɛ daa di ba goli 33 ŋmɛgu 38 ni ka goalkeeper Roberto Abbondanzieri daa di Zamora Trophy, ka o daa mali clean sheets 12. Season maa nyini nyɛla club maa ni daa du 2006–07 Copa del Rey final, din ni Getafe daa bi pa quarter-finals pɔi. Bɛ daa ŋmɛ Barcelona semi-final ŋmɛgu ayi ni ka Getafe daa kɔŋ tuuli ŋmɛgu 5–2 Camp Nou ka naan yi di 4–0 Coliseum Alfonso Pérez second leg. Getafe daa kɔŋ bɛ tuuli final kpɛma 1–0 Sevilla Santiago Bernabéu Stadium. Di zuɣu, club maa daa di UEFA Cup qualification season din paya, domin Sevilla daa di li pɔi league position.
''Wuhiri fɔto: Chart of Getafe CF league performance 1929–present''
Season din paya, coach Bernd Schuster daa chɛ yuun ayi nyaaŋa ni o leei head coach Real Madrid, ka Getafe daa piigi Michael Laudrup ni o taɣi o. Laudrup sani, Getafe lahi naai league sunsuuni. UEFA Cup ni, bɛ daa tooi chaŋ quarter-finals Group G zuɣu, ka di yini, ka naan yi ŋmɛ Bayern Munich, ban di European Cup buta. Getafe daa ti away leg 1–1, Cosmin Contra ni daa di injury time. Second leg, Rubén de la Red daa nya red card minute ayobu. Contra daa chɛ Getafe niŋ tooni half-time naabu, amaa 89th minute, Franck Ribéry daa di ka di chɛ extra time. Javier Casquero mini Braulio ban daa paa kpe daa di goli ayi ka chɛ Getafe 3–1, amaa Bayern daa labi di Luca Toni goli yini, ka Toni lahi di seconds din na kpalim extra time naabu, ka di chɛ Bayern di away goals. Getafe lahi daa ŋmɛ Copa del Rey din gari, ka du final yuun ayi. Final, Vicente Calderón Stadium, Getafe daa kɔŋ 3–1 Valencia.
2015–16 season, Getafe daa yi n-ŋmaai second division bɛ ni daa be first campaign yuun pia ni ayi. Amma 2016–17, club maa daa labi La Liga tooni bɛ ni daa di Huesca mini Tenerife play-offs ni. 2017–18 season Getafe daa naai 8th position, ka chɛ relegation Segunda División.
'''2019–present'''
2018–19 season Getafe daa naai 5th, di tuuli din gari first division, ka di 2019–20 UEFA Europa League group stage. Bɛ daa naai 2nd bɛ group, points 12 ŋmɛgu 6 ni, ka di chɛ bɛ du next round. Bɛ daa di Ajax 3–2 Round of 32. Nasara ŋɔ zuɣu, bɛ daa ŋmɛ Inter Milan round of 16, ka bɛ Europe suhuri daa naai 2–0 kɔbu.
25/26 season naabu Getafe daa naai 7th ka di UEFA Conference League amaa bɛ daa di goli 32 league ŋmɛgu 38 ni ''(Real Oviedo ban be 20th naai di goli kasi season maa)''.
====== '''Stadium''' ======
'''Coliseum Alfonso Pérez'''
Getafe ŋmɛri Estadio Coliseum ni, din be Getafe. O pitch daadama nyɛ 105x70 metres. Bɛ daa yo stadium maa 1 January 1998, ka boli li Spanish international ''(ka di nyɛ Real Madrid zuɣu)'' Alfonso Pérez yuli. O bi ŋmɛ ti Getafe bee o bi ŋmɛ li stadium maa, amaa o nyɛla bol'ŋmɛri so bɛ ni mi pam yaɣili ŋɔ ka o daa be o tuma zuɣu mid-1990s.
Pɔi ni bɛ ŋmɛri Coliseum, Getafe daa ŋmɛri bɛ yiŋ ŋmɛgu Estadio de las Margaritas ni, din be Sports City of Las Margaritas. Bɛ daa naan yi mɛ Coliseum Las Margaritas din kasi din kɔŋ kɔŋ zuɣu. O piligu piligu, bɛ daa taɣi stadium maa pam, ka zuŋɔ di mali zibu shee 14,400 mini niriba pam din zani. Di zuɣu, niriba kalibu nyɛla din taɣiri. Getafe pam nyɛla bɛ ni gari stadium maa Real mini Atlético Madrid ni ŋmɛri saha, ni Barcelona, pam 2006–07 Cup semi-final. O taarihi ni tuuli, Getafe daa malim Coliseum zaa pɔi ni bɛ second leg ŋmɛgu Bayern Munich UEFA Cup quarter-final.
Getafe club president Ángel Torres daa yɛli o suhugu ni bɛ yɛligi Coliseum niŋ 20,000-seat arena, ka di jɛndi Madrid 2012 Olympic Games bid. Bid maa gbiribu mini niriba kalibu kɔŋ daa chɛ ka di bɔhim.
Getafe zaŋdi Sports City din be sani ni bɛ training. Binshɛŋa ŋɔ ni nyɛ training pitch shɛŋa grass mini artificial turf, medical rooms din galisi mini recuperation shee.
===== '''Supporters''' =====
Bɛ ni booni shɛba Marea Azul, bee Azulones, Getafe supporters daa yɛligila bɛ kalibu team nasara zuɣu yuun pampana. Peñas ''("supporter clubs")'' 18 ka socios ''("associates")'' 12,000. Real Madrid bol'ŋmɛri tuuli Francisco Pavón nyɛ Getafe socio ŋun be mi pam, ka Fernando Alonso mini Rafael Nadal daa chaŋ ŋmɛgu Coliseum.
Getafe supporters daa du tiŋa yaɣili, ka bɛ mi ni bɛ mali fans Australia, Sweden, Finland, Czech Republic, Argentina, Scotland, Denmark, United States mini Mexico. 2007, bɛ daa pili peña Venezuela ni bɛ yɛligi club maa dunia zaa.
Getafe lahi daa chɛ jɛhira 2007 ka bɛ season ticket campaign daa mali Bible yɛltɔɣa Abraham, Moses mini Jesus ni bɛ ni daa ti bɛ maŋa club zuɣu. Club maa daa labi na scene tuuli Abraham zuɣu.
Nasara kpɛma bee din be mi pam, Getafe fans laɣim Cibelina statue tiŋa sunsuuni ni bɛ niŋ suhudoo. 2007 Cup final pɔi, Torres daa boli fans ni bɛ "tear down the Cibelina" nasara ni, ka yɛli ni o yo liɣiri n-zaŋ mɛ paa. Final maa, supporters tuhi pam daa ŋmɛ Santiago Bernabéu ni ticket, amaa Sevillistas daa gari ba. Amaa ban bi nya ticket – pam daa ti 2007–08 season ticket holders – daa nya ŋmɛgu big screen Getafe central square.
Getafe lahi mali Ultras supporters kasi, bɛ ni boli Comandos Azules ''("blue commandos")''.
'''Zombies Calientes de Getafe'''
2011, Getafe daa yo advertising campaign din mali suhudoo, ka yɛli ni bɛ supporters bi pam ka bɔri ni doo supporters ti sperm ni bɛ dɔ fans pam. Ni bɛ chɛ ka bɛ ti sperm, club maa daa mɛ pornographic film kasi bɛ ni boli Zombies Calientes de Getafe ''("Horny Zombies of Getafe")'', "bɛ ni mɛ 1970s porn film soli", ka tim li sperm donation clinics Madrid
bcfe8xlf93f29yl55g9bq3iwiwvai3y
Sevilla F C
0
33691
146066
2026-08-10T06:04:16Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Created an article
146066
wikitext
text/x-wiki
== Sevilla F C; ==
Sevilla Fútbol Club nyɛla bɔlli klub din be Spain, Andalusia yaɣili Seville tiŋa puuni. Bɛ ŋmɛri la La Liga - Spain bɔlli ligisi din galisi.
Bɛ daa kpa klub maa 25th January 1890. Di nyɛla klub din pahiri ayi Spain puuni din be ka di kpaŋ o maŋ bɔlli zuɣu, Recreativo de Huelva nyaaŋa.
Scotland doo Edward Farquharson Johnston daa nyɛla tuuli nima ni yino, ka lahi leei tuuli President. 14th October 1905, bɛ daa sabila klub maa gbaŋ Civil Government of Seville puuni, saha shɛli José Luis Gallegos Arnosa ni daa nyɛ President.
Sevilla nyɛla klub din nya nasara pam Andalusia puuni. Bɛ mali:
Andalusian Cups 18
La Liga yu 1 - 1945–46
Spanish Cup yu 5 - 1935, 1939, 1948, 2007, 2010
Spanish Super Cup yu 1 - 2007
UEFA Cup / UEFA Europa League record 7 - 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023
UEFA Super Cup yu 1 - 2006
International Federation of Football History & Statistics daa lahi piigi ba "World's Best Club" yuuni 2006 mini 2007. Bɛ n-tuu daa nya li yuuni ayi din doli taba.
Bɛ "reserve team" Sevilla Atlético, bɛ daa kpa li yuuni 1958, saha ŋɔ ŋmɛri la Segunda Federación – Group 4. Bɛ mali paɣaba bɔlli tiim gba. Kom bɔlli tiim shɛli din ŋmɛri Sevilla-Betis boat race puuni maa bi be klub maa ni, amaa bɛ boora Seville kom ŋmɛriba ban be bɛ ni.
Bɛ yiŋa
Bɛ yiŋa nyɛ Ramón Sánchez-Pizjuán Stadium ka di dɔɣiri niriba 43,883. Di be Nervión yaɣili Seville. Bɛ boli li Ramón Sánchez-Pizjuán yuli, o daa nyɛla President yuun' 17.
Sevilla mini di tiŋa taba Real Betis mali tɔbu kpeeni. Bɛ ni ŋmɛri taba maa bɛ booni li Seville derby.
---
=== TAARIIHI ===
Pilibu hali ni Civil War
British nima ban daa be Seville 19th century naabu daa n-nayi bɔlli maa na. Bɛ daa nyɛla kompɛnisi nim mini tuma duunima toondaanima.
Sevilla Foot-ball Club bɛ daa kpa li 25th January 1890. Bɛ daa kpa li saha shɛli Burns Night bɛ ni daa tibiri Seville. Scotland mini Spain dabba shɛba daa kpa li.
Dundee Courier gbaŋ 17th March 1890 daa sabi li ni bɛ daa kpa li domin bɛ nya alaafee, ka bɛ ŋmɛri Association rules.
Tuuli President daa nyɛ Mr. Edward Farquharson Johnston, Scotland doo, ŋun daa lahi nyɛ British Vice-Consul.
Tuuli Captain daa nyɛ Hugh MacColl, Scotland doo gba, ŋun daa tumdi Portilla White foundry.
Tuuli Secretary daa nyɛ Isaias White junior.
Isaias White daa tim gbaŋ chaŋ Huelva Recreation Club ni bɛ ti ŋmɛ bɔlli. Bɛ daa ŋmɛ li 8th March 1890. Di daa nyɛla bɔlli tuuli din ŋmɛ Spain. Sevilla daa di li 2-0, ka Ritson n-daa di goal tuuli.
Yuuni 1907, bɛ daa kpa Sevilla Balompié, 1909 Betis Football Club. Ammaa Sevilla FC, din daa nyɛ tuuli, daa kpɛhi tiŋa maa.
Yuuni 1912 hali ni 1940, bɛ daa ŋmɛri Campeonato Regional Sur bee Copa Andalucía. Di puuni 20, Sevilla daa di 17.
Yuuni 1917, bɛ daa tuhi Copa de España final. Yuuni 1928 lig maŋa ni daa pili, bɛ daa bi kpe First Division dama Racing de Santander daa di ba.
Yuuni 1933-34, bɛ daa kpe First Division. Bɛ daa di Cup yuuni 1935, 1939, 1948.
Bɛ daa be First Division yuuni 1933 hali ni 1968 ka bɛ daa chɛ li naan yi Second Division.
Nasara din galisi
Yuuni 1945-46, Sevilla daa di La Liga - hali zuŋɔ di n-nyɛ bɛ tuuli mini di bahigu.
Bɛ lahi di League Runner-up yu 4: 1939-40, 1942-43, 1950-51, 1956-57.
Yuuni 2021-22 hali, bɛ daa ŋmɛ First Division yu 78, Second Division yu 13. Bɛ daa bi naan yi chɛ Second Division.
Bɛ daa lahi ŋmɛ Europe bɔlli pam kamani European Cup, Winners Cup, ni UEFA Cup yu 9. Yuuni 2007-08 bɛ daa lahi kpe UEFA Champions League.
Saha ŋɔ niriba 400 ni gari bɛla Sevilla FC ni, di puuni bɛ mali semi-professional tiim 2, ni bihi bɔlli tiim 12.
---
t2ini6sfyp7ata9u8tjkt49lq8r0m6a
146067
146066
2026-08-10T06:21:48Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146067
wikitext
text/x-wiki
== Sevilla F C; ==
Sevilla Fútbol Club nyɛla bɔlli klub din be Spain, Andalusia yaɣili Seville tiŋa puuni. Bɛ ŋmɛri la La Liga - Spain bɔlli ligisi din galisi.
Bɛ daa kpa klub maa 25th January 1890. Di nyɛla klub din pahiri ayi Spain puuni din be ka di kpaŋ o maŋ bɔlli zuɣu, Recreativo de Huelva nyaaŋa.
Scotland doo Edward Farquharson Johnston daa nyɛla tuuli nima ni yino, ka lahi leei tuuli President. 14th October 1905, bɛ daa sabila klub maa gbaŋ Civil Government of Seville puuni, saha shɛli José Luis Gallegos Arnosa ni daa nyɛ President.
Sevilla nyɛla klub din nya nasara pam Andalusia puuni. Bɛ mali:
Andalusian Cups 18
La Liga yu 1 - 1945–46
Spanish Cup yu 5 - 1935, 1939, 1948, 2007, 2010
Spanish Super Cup yu 1 - 2007
UEFA Cup / UEFA Europa League record 7 - 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023
UEFA Super Cup yu 1 - 2006
International Federation of Football History & Statistics daa lahi piigi ba "World's Best Club" yuuni 2006 mini 2007. Bɛ n-tuu daa nya li yuuni ayi din doli taba.
Bɛ "reserve team" Sevilla Atlético, bɛ daa kpa li yuuni 1958, saha ŋɔ ŋmɛri la Segunda Federación – Group 4. Bɛ mali paɣaba bɔlli tiim gba. Kom bɔlli tiim shɛli din ŋmɛri Sevilla-Betis boat race puuni maa bi be klub maa ni, amaa bɛ boora Seville kom ŋmɛriba ban be bɛ ni.
Bɛ yiŋa
Bɛ yiŋa nyɛ Ramón Sánchez-Pizjuán Stadium ka di dɔɣiri niriba 43,883. Di be Nervión yaɣili Seville. Bɛ boli li Ramón Sánchez-Pizjuán yuli, o daa nyɛla President yuun' 17.
Sevilla mini di tiŋa taba Real Betis mali tɔbu kpeeni. Bɛ ni ŋmɛri taba maa bɛ booni li Seville derby.
---
=== TAARIIHI ===
Pilibu hali ni Civil War
British nima ban daa be Seville 19th century naabu daa n-nayi bɔlli maa na. Bɛ daa nyɛla kompɛnisi nim mini tuma duunima toondaanima.
Sevilla Foot-ball Club bɛ daa kpa li 25th January 1890. Bɛ daa kpa li saha shɛli Burns Night bɛ ni daa tibiri Seville. Scotland mini Spain dabba shɛba daa kpa li.
Dundee Courier gbaŋ 17th March 1890 daa sabi li ni bɛ daa kpa li domin bɛ nya alaafee, ka bɛ ŋmɛri Association rules.
Tuuli President daa nyɛ Mr. Edward Farquharson Johnston, Scotland doo, ŋun daa lahi nyɛ British Vice-Consul.
Tuuli Captain daa nyɛ Hugh MacColl, Scotland doo gba, ŋun daa tumdi Portilla White foundry.
Tuuli Secretary daa nyɛ Isaias White junior.
Isaias White daa tim gbaŋ chaŋ Huelva Recreation Club ni bɛ ti ŋmɛ bɔlli. Bɛ daa ŋmɛ li 8th March 1890. Di daa nyɛla bɔlli tuuli din ŋmɛ Spain. Sevilla daa di li 2-0, ka Ritson n-daa di goal tuuli.
Yuuni 1907, bɛ daa kpa Sevilla Balompié, 1909 Betis Football Club. Ammaa Sevilla FC, din daa nyɛ tuuli, daa kpɛhi tiŋa maa.
Yuuni 1912 hali ni 1940, bɛ daa ŋmɛri Campeonato Regional Sur bee Copa Andalucía. Di puuni 20, Sevilla daa di 17.
Yuuni 1917, bɛ daa tuhi Copa de España final. Yuuni 1928 lig maŋa ni daa pili, bɛ daa bi kpe First Division dama Racing de Santander daa di ba.
Yuuni 1933-34, bɛ daa kpe First Division. Bɛ daa di Cup yuuni 1935, 1939, 1948.
Bɛ daa be First Division yuuni 1933 hali ni 1968 ka bɛ daa chɛ li naan yi Second Division.
Nasara din galisi
Yuuni 1945-46, Sevilla daa di La Liga - hali zuŋɔ di n-nyɛ bɛ tuuli mini di bahigu.
Bɛ lahi di League Runner-up yu 4: 1939-40, 1942-43, 1950-51, 1956-57.
Yuuni 2021-22 hali, bɛ daa ŋmɛ First Division yu 78, Second Division yu 13. Bɛ daa bi naan yi chɛ Second Division.
Bɛ daa lahi ŋmɛ Europe bɔlli pam kamani European Cup, Winners Cup, ni UEFA Cup yu 9. Yuuni 2007-08 bɛ daa lahi kpe UEFA Champions League.
Saha ŋɔ niriba 400 ni gari bɛla Sevilla FC ni, di puuni bɛ mali semi-professional tiim 2, ni bihi bɔlli tiim 12.
==== --- ====
izc4p4way2waf40x1up8xit0viklity
146068
146067
2026-08-10T06:22:36Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146068
wikitext
text/x-wiki
== Sevilla F C; ==
Sevilla Fútbol Club nyɛla bɔlli klub din be Spain, Andalusia yaɣili Seville tiŋa puuni. Bɛ ŋmɛri la La Liga - Spain bɔlli ligisi din galisi.
Bɛ daa kpa klub maa 25th January 1890. Di nyɛla klub din pahiri ayi Spain puuni din be ka di kpaŋ o maŋ bɔlli zuɣu, Recreativo de Huelva nyaaŋa.
Scotland doo Edward Farquharson Johnston daa nyɛla tuuli nima ni yino, ka lahi leei tuuli President. 14th October 1905, bɛ daa sabila klub maa gbaŋ Civil Government of Seville puuni, saha shɛli José Luis Gallegos Arnosa ni daa nyɛ President.
Sevilla nyɛla klub din nya nasara pam Andalusia puuni. Bɛ mali:
Andalusian Cups 18
La Liga yu 1 - 1945–46
Spanish Cup yu 5 - 1935, 1939, 1948, 2007, 2010
Spanish Super Cup yu 1 - 2007
UEFA Cup / UEFA Europa League record 7 - 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023
UEFA Super Cup yu 1 - 2006
International Federation of Football History & Statistics daa lahi piigi ba "World's Best Club" yuuni 2006 mini 2007. Bɛ n-tuu daa nya li yuuni ayi din doli taba.
Bɛ "reserve team" Sevilla Atlético, bɛ daa kpa li yuuni 1958, saha ŋɔ ŋmɛri la Segunda Federación – Group 4. Bɛ mali paɣaba bɔlli tiim gba. Kom bɔlli tiim shɛli din ŋmɛri Sevilla-Betis boat race puuni maa bi be klub maa ni, amaa bɛ boora Seville kom ŋmɛriba ban be bɛ ni.
Bɛ yiŋa
Bɛ yiŋa nyɛ Ramón Sánchez-Pizjuán Stadium ka di dɔɣiri niriba 43,883. Di be Nervión yaɣili Seville. Bɛ boli li Ramón Sánchez-Pizjuán yuli, o daa nyɛla President yuun' 17.
Sevilla mini di tiŋa taba Real Betis mali tɔbu kpeeni. Bɛ ni ŋmɛri taba maa bɛ booni li Seville derby.
---
=== TAARIIHI ===
Pilibu hali ni Civil War
British nima ban daa be Seville 19th century naabu daa n-nayi bɔlli maa na. Bɛ daa nyɛla kompɛnisi nim mini tuma duunima toondaanima.
Sevilla Foot-ball Club bɛ daa kpa li 25th January 1890. Bɛ daa kpa li saha shɛli Burns Night bɛ ni daa tibiri Seville. Scotland mini Spain dabba shɛba daa kpa li.
Dundee Courier gbaŋ 17th March 1890 daa sabi li ni bɛ daa kpa li domin bɛ nya alaafee, ka bɛ ŋmɛri Association rules.
Tuuli President daa nyɛ Mr. Edward Farquharson Johnston, Scotland doo, ŋun daa lahi nyɛ British Vice-Consul.
Tuuli Captain daa nyɛ Hugh MacColl, Scotland doo gba, ŋun daa tumdi Portilla White foundry.
Tuuli Secretary daa nyɛ Isaias White junior.
Isaias White daa tim gbaŋ chaŋ Huelva Recreation Club ni bɛ ti ŋmɛ bɔlli. Bɛ daa ŋmɛ li 8th March 1890. Di daa nyɛla bɔlli tuuli din ŋmɛ Spain. Sevilla daa di li 2-0, ka Ritson n-daa di goal tuuli.
Yuuni 1907, bɛ daa kpa Sevilla Balompié, 1909 Betis Football Club. Ammaa Sevilla FC, din daa nyɛ tuuli, daa kpɛhi tiŋa maa.
Yuuni 1912 hali ni 1940, bɛ daa ŋmɛri Campeonato Regional Sur bee Copa Andalucía. Di puuni 20, Sevilla daa di 17.
Yuuni 1917, bɛ daa tuhi Copa de España final. Yuuni 1928 lig maŋa ni daa pili, bɛ daa bi kpe First Division dama Racing de Santander daa di ba.
Yuuni 1933-34, bɛ daa kpe First Division. Bɛ daa di Cup yuuni 1935, 1939, 1948.
Bɛ daa be First Division yuuni 1933 hali ni 1968 ka bɛ daa chɛ li naan yi Second Division.
Nasara din galisi
Yuuni 1945-46, Sevilla daa di La Liga - hali zuŋɔ di n-nyɛ bɛ tuuli mini di bahigu.
Bɛ lahi di League Runner-up yu 4: 1939-40, 1942-43, 1950-51, 1956-57.
Yuuni 2021-22 hali, bɛ daa ŋmɛ First Division yu 78, Second Division yu 13. Bɛ daa bi naan yi chɛ Second Division.
Bɛ daa lahi ŋmɛ Europe bɔlli pam kamani European Cup, Winners Cup, ni UEFA Cup yu 9. Yuuni 2007-08 bɛ daa lahi kpe UEFA Champions League.
Saha ŋɔ niriba 400 ni gari bɛla Sevilla FC ni, di puuni bɛ mali semi-professional tiim 2, ni bihi bɔlli tiim 12.
==== ---Sevilla daa nyɛla din zaɣisi niriba ban yi tiŋgbana shɛŋa na ni bɛ sɔŋ ba ni bɛ nya nasara. 1920s ni, tuuli shɛba maa daa nyɛla Spencer mini Herminio. ====
==== 1940s ni, Juan Arza ŋun daa nyɛ Spain tiŋgbani bɔlli ŋmɛri, daa leei Spanish League goal di tuuli yuuni 1954–55 ni goal 29. Yuun' pam puuni, Sevilla ŋmɛriba kamani 30 n-daa piigi ba ka bɛ ŋmɛri Spain tiŋgbani bɔlli. ====
==== Bɛ yaɣili bɔlli ŋmɛriba n-kpɛhi nasara pam. Diego Maradona, ŋun yɛligi pam, daa ŋmɛri ba yuuni 1992–93. Saha maa Carlos Salvador Bilardo, ŋun daa nyɛ World Cup tooni ŋmɛri, n-daa nyɛ bɛ coach. ====
==== Taarihi puuni, Sevilla FC daa mali bɔlli shɛŋa kamani: basketball, rugby, kom ŋmɛbu, tibu, ni yɛligu bee petanca. Saha ŋɔ bɛ mali professional tiim 25, ka di yino be lig din pahiri ayi. Bɛ lahi mali paɣaba bɔlli tiim din be Honor Division. ====
==== Bɛ Yiŋa: Ramón Sánchez Pizjuán ====
==== Bɛ daa zaŋ li n-tihi yuuni 1958. Di nyɛla yiŋa din galisi Spain. Di daa ŋmɛ World Cup semi-final yuuni 1982. ====
==== Saha shɛli bɛ ni daa naan yi naai li, niriba 75,000 n-daa tooi kpɛ. Ammaa bɛ ni daa labi mɛ li nyaaŋa, bɛ daa taɣi li leei chira zaa, ka lahi zaŋ saɣirili zaŋ doli li. Zuŋɔ niriba 45,000 n-tooi kpɛ. ====
==== --- ====
===== Bɛ Nasara Tuuli nima =====
==== Gbaŋ din daa ti kom ni bɛ mɛ yiŋa ŋɔ - 1957 ====
==== Ramón Sánchez-Pizjuán nɛma din be yiŋa maa ====
==== Civil War nyaaŋa yuun' 10 puuni, Sevilla daa nya nasara tuuli. Bɛ daa di La Liga yuuni 1945–46, ni Copa del Rey yu 2. ====
==== 25th June 1939-40, bɛ daa di cup maa Barcelona ni ka di Racing de Ferrol 6–2. Saha maa bɛ daa chɛ Liga title dabisili bahigu ka Atlético Madrid di li, dama bɛ daa draw Hércules 3-3. ====
==== Saha maa bɛ ŋmɛriba tooni daa bɛ booni ba los stukas - di nyɛla German bombu yuli. Bɛ daa di goal 216 yuun' 4 ni. Bɛ nyɛla: López, Torrontegui, Campanal, Raimundo, Berrocal ni Pepillo. ====
==== Yuuni 1941, President Ramón Sánchez Pizjuán daa chɛ klub maa ka chaŋ ti dii Spain Football Federation. Nyaaŋa Jerónimo Domínguez y Pérez de Vargas daa di nam maa yuun' 6 hali ni Sánchez Pizjuán labina. ====
==== Bɛ daa nyɛ ayi yuuni 1942-43 Athletic Bilbao nyaaŋa, ka daa nyɛ ata yuun' din doli. ====
==== Yuuni 1945-46 bɛ daa di bɛ Liga title zaɣiyi ka gari FC Barcelona namba yini. Yuuni 1948, bɛ daa lahi di Copa del Rey ka di Celta de Vigo 4-1 Madrid. ====
==== Saha maa nasara kpɛma daa nyɛla Juan Arza ni naabu. Campanal II, defender, daa lahi pili ŋmɛbu, ka o yaba Campanal nyɛ coach. ====
==== Yuuni 1950-51, Campanal coach saha, bɛ daa nyɛ ayi La Liga ka gari Atlético Madrid namba ayi. ====
==== Yuuni 1953, bɛ daa bo Argentine coach Helenio Herrera. O saha, bɛ daa nyɛ 5th yuuni 1953-54, 4th yuuni 1954-55 mini 1955-56, ka daa nyɛ ayi Real Madrid nyaaŋa yuuni 1956-57. ====
==== Yuuni 1954, bɛ daa bɔri ni bɛ mɛ yiŋa paa, dama Nervión Stadium daa ti gahim. Yuuni 1954-55, Arza daa di Pichichi Trophy ka di goal 28, ka tiim maa lahi nyɛ ayi Copa del Rey. ====
==== Yuuni 1955, bɛ ni daa mali yuun' 50, bɛ daa ŋmɛ tournament ni Stade de Reims mini IFK Norrköping ka Sevilla di li. ====
==== 28th October 1956, President Sánchez Pizjuán daa kpii. O ni daa nyɛ ŋun sɔŋ ka bɛ di Copa del Rey yu 3 zuɣu, ninvuɣu shɛba daa yɛli ni bɛ yiŋa paa maa yuli ni booni Ramón Sánchez Pizjuán. ====
==== Yuuni 1956-57, bɛ daa lahi nyɛ ayi Liga Real Madrid nyaaŋa, ka di che ka bɛ kpe European Cup tuuli. Herrera daa lahi chɛ klub maa. ====
==== President ni daa kpi nyaaŋa, Ramón de Carranza Gómez daa deei nam maa yuun' 4. Bɛ yɛliya ni o daa yɛli Sánchez Pizjuán kubu zuɣu: ====
==== "N-namda Ramón, ti sɔŋma ni a kpi, ka ti pili tumsi ka a yɛltɔɣa - Sevilla ni nya yiŋa din galisi - naan yi ti sani." ====
==== O daa chɛ ni bɛ bo kom 50 million pesetas. O kpiibu nyaaŋa bɛ daa piligi yiŋa maa yuun' 1.5. ====
==== Architect maa daa nyɛ Manuel Muñoz Monasterio, ŋun gba daa sɔŋ mɛ Santiago Bernabéu Stadium. ====
==== Ramón Sánchez Pizjuán Stadium bɛ daa zaŋ li n-tihi 7th September 1958, bɛ ni daa ŋmɛri Real Jaén. Di tuuli bɔlli amiliya daa nyɛ yuuni 1958-59, bɛ ni daa di di tiŋa taba Real Betis 4-2. ====
qxamh1bqtlzgjuq680v24f6jquunavi
146069
146068
2026-08-10T06:37:03Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146069
wikitext
text/x-wiki
== Sevilla F C; ==
Sevilla Fútbol Club nyɛla bɔlli klub din be Spain, Andalusia yaɣili Seville tiŋa puuni. Bɛ ŋmɛri la La Liga - Spain bɔlli ligisi din galisi.
Bɛ daa kpa klub maa 25th January 1890. Di nyɛla klub din pahiri ayi Spain puuni din be ka di kpaŋ o maŋ bɔlli zuɣu, Recreativo de Huelva nyaaŋa.
Scotland doo Edward Farquharson Johnston daa nyɛla tuuli nima ni yino, ka lahi leei tuuli President. 14th October 1905, bɛ daa sabila klub maa gbaŋ Civil Government of Seville puuni, saha shɛli José Luis Gallegos Arnosa ni daa nyɛ President.
Sevilla nyɛla klub din nya nasara pam Andalusia puuni. Bɛ mali:
Andalusian Cups 18
La Liga yu 1 - 1945–46
Spanish Cup yu 5 - 1935, 1939, 1948, 2007, 2010
Spanish Super Cup yu 1 - 2007
UEFA Cup / UEFA Europa League record 7 - 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023
UEFA Super Cup yu 1 - 2006
International Federation of Football History & Statistics daa lahi piigi ba "World's Best Club" yuuni 2006 mini 2007. Bɛ n-tuu daa nya li yuuni ayi din doli taba.
Bɛ "reserve team" Sevilla Atlético, bɛ daa kpa li yuuni 1958, saha ŋɔ ŋmɛri la Segunda Federación – Group 4. Bɛ mali paɣaba bɔlli tiim gba. Kom bɔlli tiim shɛli din ŋmɛri Sevilla-Betis boat race puuni maa bi be klub maa ni, amaa bɛ boora Seville kom ŋmɛriba ban be bɛ ni.
Bɛ yiŋa
Bɛ yiŋa nyɛ Ramón Sánchez-Pizjuán Stadium ka di dɔɣiri niriba 43,883. Di be Nervión yaɣili Seville. Bɛ boli li Ramón Sánchez-Pizjuán yuli, o daa nyɛla President yuun' 17.
Sevilla mini di tiŋa taba Real Betis mali tɔbu kpeeni. Bɛ ni ŋmɛri taba maa bɛ booni li Seville derby.
---
=== TAARIIHI ===
Pilibu hali ni Civil War
British nima ban daa be Seville 19th century naabu daa n-nayi bɔlli maa na. Bɛ daa nyɛla kompɛnisi nim mini tuma duunima toondaanima.
Sevilla Foot-ball Club bɛ daa kpa li 25th January 1890. Bɛ daa kpa li saha shɛli Burns Night bɛ ni daa tibiri Seville. Scotland mini Spain dabba shɛba daa kpa li.
Dundee Courier gbaŋ 17th March 1890 daa sabi li ni bɛ daa kpa li domin bɛ nya alaafee, ka bɛ ŋmɛri Association rules.
Tuuli President daa nyɛ Mr. Edward Farquharson Johnston, Scotland doo, ŋun daa lahi nyɛ British Vice-Consul.
Tuuli Captain daa nyɛ Hugh MacColl, Scotland doo gba, ŋun daa tumdi Portilla White foundry.
Tuuli Secretary daa nyɛ Isaias White junior.
Isaias White daa tim gbaŋ chaŋ Huelva Recreation Club ni bɛ ti ŋmɛ bɔlli. Bɛ daa ŋmɛ li 8th March 1890. Di daa nyɛla bɔlli tuuli din ŋmɛ Spain. Sevilla daa di li 2-0, ka Ritson n-daa di goal tuuli.
Yuuni 1907, bɛ daa kpa Sevilla Balompié, 1909 Betis Football Club. Ammaa Sevilla FC, din daa nyɛ tuuli, daa kpɛhi tiŋa maa.
Yuuni 1912 hali ni 1940, bɛ daa ŋmɛri Campeonato Regional Sur bee Copa Andalucía. Di puuni 20, Sevilla daa di 17.
Yuuni 1917, bɛ daa tuhi Copa de España final. Yuuni 1928 lig maŋa ni daa pili, bɛ daa bi kpe First Division dama Racing de Santander daa di ba.
Yuuni 1933-34, bɛ daa kpe First Division. Bɛ daa di Cup yuuni 1935, 1939, 1948.
Bɛ daa be First Division yuuni 1933 hali ni 1968 ka bɛ daa chɛ li naan yi Second Division.
Nasara din galisi
Yuuni 1945-46, Sevilla daa di La Liga - hali zuŋɔ di n-nyɛ bɛ tuuli mini di bahigu.
Bɛ lahi di League Runner-up yu 4: 1939-40, 1942-43, 1950-51, 1956-57.
Yuuni 2021-22 hali, bɛ daa ŋmɛ First Division yu 78, Second Division yu 13. Bɛ daa bi naan yi chɛ Second Division.
Bɛ daa lahi ŋmɛ Europe bɔlli pam kamani European Cup, Winners Cup, ni UEFA Cup yu 9. Yuuni 2007-08 bɛ daa lahi kpe UEFA Champions League.
Saha ŋɔ niriba 400 ni gari bɛla Sevilla FC ni, di puuni bɛ mali semi-professional tiim 2, ni bihi bɔlli tiim 12.
==== ---Sevilla daa nyɛla din zaɣisi niriba ban yi tiŋgbana shɛŋa na ni bɛ sɔŋ ba ni bɛ nya nasara. 1920s ni, tuuli shɛba maa daa nyɛla Spencer mini Herminio. ====
==== 1940s ni, Juan Arza ŋun daa nyɛ Spain tiŋgbani bɔlli ŋmɛri, daa leei Spanish League goal di tuuli yuuni 1954–55 ni goal 29. Yuun' pam puuni, Sevilla ŋmɛriba kamani 30 n-daa piigi ba ka bɛ ŋmɛri Spain tiŋgbani bɔlli. ====
==== Bɛ yaɣili bɔlli ŋmɛriba n-kpɛhi nasara pam. Diego Maradona, ŋun yɛligi pam, daa ŋmɛri ba yuuni 1992–93. Saha maa Carlos Salvador Bilardo, ŋun daa nyɛ World Cup tooni ŋmɛri, n-daa nyɛ bɛ coach.Taarihi puuni, Sevilla FC daa mali bɔlli shɛŋa kamani: basketball, rugby, kom ŋmɛbu, tibu, ni yɛligu bee petanca. Saha ŋɔ bɛ mali professional tiim 25, ka di yino be lig din pahiri ayi. Bɛ lahi mali paɣaba bɔlli tiim din be Honor Division. ====
==== Bɛ Yiŋa: Ramón Sánchez Pizjuán . ====
==== Bɛ daa zaŋ li n-tihi yuuni 1958. Di nyɛla yiŋa din galisi Spain. Di daa ŋmɛ World Cup semi-final yuuni 1982. ====
==== Saha shɛli bɛ ni daa naan yi naai li, niriba 75,000 n-daa tooi kpɛ. Ammaa bɛ ni daa labi mɛ li nyaaŋa, bɛ daa taɣi li leei chira zaa, ka lahi zaŋ saɣirili zaŋ doli li. Zuŋɔ niriba 45,000 n-tooi kpɛ. ====
==== --- ====
===== Bɛ Nasara Tuuli nima =====
==== Gbaŋ din daa ti kom ni bɛ mɛ yiŋa ŋɔ - 1957 ====
==== Ramón Sánchez-Pizjuán nɛma din be yiŋa maa ====
==== Civil War nyaaŋa yuun' 10 puuni, Sevilla daa nya nasara tuuli. Bɛ daa di La Liga yuuni 1945–46, ni Copa del Rey yu 2. ====
==== 25th June 1939-40, bɛ daa di cup maa Barcelona ni ka di Racing de Ferrol 6–2. Saha maa bɛ daa chɛ Liga title dabisili bahigu ka Atlético Madrid di li, dama bɛ daa draw Hércules 3-3. ====
==== Saha maa bɛ ŋmɛriba tooni daa bɛ booni ba los stukas - di nyɛla German bombu yuli. Bɛ daa di goal 216 yuun' 4 ni. Bɛ nyɛla: López, Torrontegui, Campanal, Raimundo, Berrocal ni Pepillo. ====
==== Yuuni 1941, President Ramón Sánchez Pizjuán daa chɛ klub maa ka chaŋ ti dii Spain Football Federation. Nyaaŋa Jerónimo Domínguez y Pérez de Vargas daa di nam maa yuun' 6 hali ni Sánchez Pizjuán labina. ====
==== Bɛ daa nyɛ ayi yuuni 1942-43 Athletic Bilbao nyaaŋa, ka daa nyɛ ata yuun' din doli. ====
==== Yuuni 1945-46 bɛ daa di bɛ Liga title zaɣiyi ka gari FC Barcelona namba yini. Yuuni 1948, bɛ daa lahi di Copa del Rey ka di Celta de Vigo 4-1 Madrid. ====
==== Saha maa nasara kpɛma daa nyɛla Juan Arza ni naabu. Campanal II, defender, daa lahi pili ŋmɛbu, ka o yaba Campanal nyɛ coach. ====
==== Yuuni 1950-51, Campanal coach saha, bɛ daa nyɛ ayi La Liga ka gari Atlético Madrid namba ayi. ====
==== Yuuni 1953, bɛ daa bo Argentine coach Helenio Herrera. O saha, bɛ daa nyɛ 5th yuuni 1953-54, 4th yuuni 1954-55 mini 1955-56, ka daa nyɛ ayi Real Madrid nyaaŋa yuuni 1956-57. ====
==== Yuuni 1954, bɛ daa bɔri ni bɛ mɛ yiŋa paa, dama Nervión Stadium daa ti gahim. Yuuni 1954-55, Arza daa di Pichichi Trophy ka di goal 28, ka tiim maa lahi nyɛ ayi Copa del Rey. ====
==== Yuuni 1955, bɛ ni daa mali yuun' 50, bɛ daa ŋmɛ tournament ni Stade de Reims mini IFK Norrköping ka Sevilla di li. ====
==== 28th October 1956, President Sánchez Pizjuán daa kpii. O ni daa nyɛ ŋun sɔŋ ka bɛ di Copa del Rey yu 3 zuɣu, ninvuɣu shɛba daa yɛli ni bɛ yiŋa paa maa yuli ni booni Ramón Sánchez Pizjuán. ====
==== Yuuni 1956-57, bɛ daa lahi nyɛ ayi Liga Real Madrid nyaaŋa, ka di che ka bɛ kpe European Cup tuuli. Herrera daa lahi chɛ klub maa. ====
==== President ni daa kpi nyaaŋa, Ramón de Carranza Gómez daa deei nam maa yuun' 4. Bɛ yɛliya ni o daa yɛli Sánchez Pizjuán kubu zuɣu: ====
==== "N-namda Ramón, ti sɔŋma ni a kpi, ka ti pili tumsi ka a yɛltɔɣa - Sevilla ni nya yiŋa din galisi - naan yi ti sani." ====
==== O daa chɛ ni bɛ bo kom 50 million pesetas. O kpiibu nyaaŋa bɛ daa piligi yiŋa maa yuun' 1.5. ====
==== Architect maa daa nyɛ Manuel Muñoz Monasterio, ŋun gba daa sɔŋ mɛ Santiago Bernabéu Stadium. ====
==== Ramón Sánchez Pizjuán Stadium bɛ daa zaŋ li n-tihi 7th September 1958, bɛ ni daa ŋmɛri Real Jaén. Di tuuli bɔlli amiliya daa nyɛ yuuni 1958-59, bɛ ni daa di di tiŋa taba Real Betis 4-2. ====
5x01cn29919wd711knbvxe9xg2ij9ia
146070
146069
2026-08-10T06:41:13Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Remove
146070
wikitext
text/x-wiki
== Sevilla F C; ==
Sevilla Fútbol Club nyɛla bɔlli klub din be Spain, Andalusia yaɣili Seville tiŋa puuni. Bɛ ŋmɛri la La Liga - Spain bɔlli ligisi din galisi.
Bɛ daa kpa klub maa 25th January 1890. Di nyɛla klub din pahiri ayi Spain puuni din be ka di kpaŋ o maŋ bɔlli zuɣu, Recreativo de Huelva nyaaŋa.
Scotland doo Edward Farquharson Johnston daa nyɛla tuuli nima ni yino, ka lahi leei tuuli President. 14th October 1905, bɛ daa sabila klub maa gbaŋ Civil Government of Seville puuni, saha shɛli José Luis Gallegos Arnosa ni daa nyɛ President.
Sevilla nyɛla klub din nya nasara pam Andalusia puuni. Bɛ mali:
Andalusian Cups 18
La Liga yu 1 - 1945–46
Spanish Cup yu 5 - 1935, 1939, 1948, 2007, 2010
Spanish Super Cup yu 1 - 2007
UEFA Cup / UEFA Europa League record 7 - 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023
UEFA Super Cup yu 1 - 2006
International Federation of Football History & Statistics daa lahi piigi ba "World's Best Club" yuuni 2006 mini 2007. Bɛ n-tuu daa nya li yuuni ayi din doli taba.
Bɛ "reserve team" Sevilla Atlético, bɛ daa kpa li yuuni 1958, saha ŋɔ ŋmɛri la Segunda Federación – Group 4. Bɛ mali paɣaba bɔlli tiim gba. Kom bɔlli tiim shɛli din ŋmɛri Sevilla-Betis boat race puuni maa bi be klub maa ni, amaa bɛ boora Seville kom ŋmɛriba ban be bɛ ni.
Bɛ yiŋa
Bɛ yiŋa nyɛ Ramón Sánchez-Pizjuán Stadium ka di dɔɣiri niriba 43,883. Di be Nervión yaɣili Seville. Bɛ boli li Ramón Sánchez-Pizjuán yuli, o daa nyɛla President yuun' 17.
Sevilla mini di tiŋa taba Real Betis mali tɔbu kpeeni. Bɛ ni ŋmɛri taba maa bɛ booni li Seville derby.
---
=== TAARIIHI ===
Pilibu hali ni Civil War
British nima ban daa be Seville 19th century naabu daa n-nayi bɔlli maa na. Bɛ daa nyɛla kompɛnisi nim mini tuma duunima toondaanima.
Sevilla Foot-ball Club bɛ daa kpa li 25th January 1890. Bɛ daa kpa li saha shɛli Burns Night bɛ ni daa tibiri Seville. Scotland mini Spain dabba shɛba daa kpa li.
Dundee Courier gbaŋ 17th March 1890 daa sabi li ni bɛ daa kpa li domin bɛ nya alaafee, ka bɛ ŋmɛri Association rules.
Tuuli President daa nyɛ Mr. Edward Farquharson Johnston, Scotland doo, ŋun daa lahi nyɛ British Vice-Consul.
Tuuli Captain daa nyɛ Hugh MacColl, Scotland doo gba, ŋun daa tumdi Portilla White foundry.
Tuuli Secretary daa nyɛ Isaias White junior.
Isaias White daa tim gbaŋ chaŋ Huelva Recreation Club ni bɛ ti ŋmɛ bɔlli. Bɛ daa ŋmɛ li 8th March 1890. Di daa nyɛla bɔlli tuuli din ŋmɛ Spain. Sevilla daa di li 2-0, ka Ritson n-daa di goal tuuli.
Yuuni 1907, bɛ daa kpa Sevilla Balompié, 1909 Betis Football Club. Ammaa Sevilla FC, din daa nyɛ tuuli, daa kpɛhi tiŋa maa.
Yuuni 1912 hali ni 1940, bɛ daa ŋmɛri Campeonato Regional Sur bee Copa Andalucía. Di puuni 20, Sevilla daa di 17.
Yuuni 1917, bɛ daa tuhi Copa de España final. Yuuni 1928 lig maŋa ni daa pili, bɛ daa bi kpe First Division dama Racing de Santander daa di ba.
Yuuni 1933-34, bɛ daa kpe First Division. Bɛ daa di Cup yuuni 1935, 1939, 1948.
Bɛ daa be First Division yuuni 1933 hali ni 1968 ka bɛ daa chɛ li naan yi Second Division.
Nasara din galisi
Yuuni 1945-46, Sevilla daa di La Liga - hali zuŋɔ di n-nyɛ bɛ tuuli mini di bahigu.
Bɛ lahi di League Runner-up yu 4: 1939-40, 1942-43, 1950-51, 1956-57.
Yuuni 2021-22 hali, bɛ daa ŋmɛ First Division yu 78, Second Division yu 13. Bɛ daa bi naan yi chɛ Second Division.
Bɛ daa lahi ŋmɛ Europe bɔlli pam kamani European Cup, Winners Cup, ni UEFA Cup yu 9. Yuuni 2007-08 bɛ daa lahi kpe UEFA Champions League.
Saha ŋɔ niriba 400 ni gari bɛla Sevilla FC ni, di puuni bɛ mali semi-professional tiim 2, ni bihi bɔlli tiim 12.
==== ---. ====
livud7dkkfgu6ey83grebcqe32o98le
146071
146070
2026-08-10T06:43:23Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146071
wikitext
text/x-wiki
[[Lahabali kɔligu:Seville celtic fans.jpg|thumb|Seville Celtic fans]]
== Sevilla F C; ==
Sevilla Fútbol Club nyɛla bɔlli klub din be Spain, Andalusia yaɣili Seville tiŋa puuni. Bɛ ŋmɛri la La Liga - Spain bɔlli ligisi din galisi.
Bɛ daa kpa klub maa 25th January 1890. Di nyɛla klub din pahiri ayi Spain puuni din be ka di kpaŋ o maŋ bɔlli zuɣu, Recreativo de Huelva nyaaŋa.
Scotland doo Edward Farquharson Johnston daa nyɛla tuuli nima ni yino, ka lahi leei tuuli President. 14th October 1905, bɛ daa sabila klub maa gbaŋ Civil Government of Seville puuni, saha shɛli José Luis Gallegos Arnosa ni daa nyɛ President.
Sevilla nyɛla klub din nya nasara pam Andalusia puuni. Bɛ mali:
Andalusian Cups 18
La Liga yu 1 - 1945–46
Spanish Cup yu 5 - 1935, 1939, 1948, 2007, 2010
Spanish Super Cup yu 1 - 2007
UEFA Cup / UEFA Europa League record 7 - 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023
UEFA Super Cup yu 1 - 2006
International Federation of Football History & Statistics daa lahi piigi ba "World's Best Club" yuuni 2006 mini 2007. Bɛ n-tuu daa nya li yuuni ayi din doli taba.
Bɛ "reserve team" Sevilla Atlético, bɛ daa kpa li yuuni 1958, saha ŋɔ ŋmɛri la Segunda Federación – Group 4. Bɛ mali paɣaba bɔlli tiim gba. Kom bɔlli tiim shɛli din ŋmɛri Sevilla-Betis boat race puuni maa bi be klub maa ni, amaa bɛ boora Seville kom ŋmɛriba ban be bɛ ni.
Bɛ yiŋa
Bɛ yiŋa nyɛ Ramón Sánchez-Pizjuán Stadium ka di dɔɣiri niriba 43,883. Di be Nervión yaɣili Seville. Bɛ boli li Ramón Sánchez-Pizjuán yuli, o daa nyɛla President yuun' 17.
Sevilla mini di tiŋa taba Real Betis mali tɔbu kpeeni. Bɛ ni ŋmɛri taba maa bɛ booni li Seville derby.
---
=== TAARIIHI ===
Pilibu hali ni Civil War
British nima ban daa be Seville 19th century naabu daa n-nayi bɔlli maa na. Bɛ daa nyɛla kompɛnisi nim mini tuma duunima toondaanima.
Sevilla Foot-ball Club bɛ daa kpa li 25th January 1890. Bɛ daa kpa li saha shɛli Burns Night bɛ ni daa tibiri Seville. Scotland mini Spain dabba shɛba daa kpa li.
Dundee Courier gbaŋ 17th March 1890 daa sabi li ni bɛ daa kpa li domin bɛ nya alaafee, ka bɛ ŋmɛri Association rules.
Tuuli President daa nyɛ Mr. Edward Farquharson Johnston, Scotland doo, ŋun daa lahi nyɛ British Vice-Consul.
Tuuli Captain daa nyɛ Hugh MacColl, Scotland doo gba, ŋun daa tumdi Portilla White foundry.
Tuuli Secretary daa nyɛ Isaias White junior.
Isaias White daa tim gbaŋ chaŋ Huelva Recreation Club ni bɛ ti ŋmɛ bɔlli. Bɛ daa ŋmɛ li 8th March 1890. Di daa nyɛla bɔlli tuuli din ŋmɛ Spain. Sevilla daa di li 2-0, ka Ritson n-daa di goal tuuli.
Yuuni 1907, bɛ daa kpa Sevilla Balompié, 1909 Betis Football Club. Ammaa Sevilla FC, din daa nyɛ tuuli, daa kpɛhi tiŋa maa.
Yuuni 1912 hali ni 1940, bɛ daa ŋmɛri Campeonato Regional Sur bee Copa Andalucía. Di puuni 20, Sevilla daa di 17.
Yuuni 1917, bɛ daa tuhi Copa de España final. Yuuni 1928 lig maŋa ni daa pili, bɛ daa bi kpe First Division dama Racing de Santander daa di ba.
Yuuni 1933-34, bɛ daa kpe First Division. Bɛ daa di Cup yuuni 1935, 1939, 1948.
Bɛ daa be First Division yuuni 1933 hali ni 1968 ka bɛ daa chɛ li naan yi Second Division.
Nasara din galisi
Yuuni 1945-46, Sevilla daa di La Liga - hali zuŋɔ di n-nyɛ bɛ tuuli mini di bahigu.
Bɛ lahi di League Runner-up yu 4: 1939-40, 1942-43, 1950-51, 1956-57.
Yuuni 2021-22 hali, bɛ daa ŋmɛ First Division yu 78, Second Division yu 13. Bɛ daa bi naan yi chɛ Second Division.
Bɛ daa lahi ŋmɛ Europe bɔlli pam kamani European Cup, Winners Cup, ni UEFA Cup yu 9. Yuuni 2007-08 bɛ daa lahi kpe UEFA Champions League.
Saha ŋɔ niriba 400 ni gari bɛla Sevilla FC ni, di puuni bɛ mali semi-professional tiim 2, ni bihi bɔlli tiim 12.
==== ---. ====
fk0gzcctjvtjk43zwxwsvvglmxryw2s
146072
146071
2026-08-10T06:46:46Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146072
wikitext
text/x-wiki
[[Lahabali kɔligu:Seville celtic fans.jpg|thumb|Seville Celtic fans]]
== Sevilla F C; ==
Sevilla Fútbol Club nyɛla bɔlli klub din be Spain, Andalusia yaɣili Seville tiŋa puuni. Bɛ ŋmɛri la La Liga - Spain bɔlli ligisi din galisi.
Bɛ daa kpa klub maa 25th January 1890. Di nyɛla klub din pahiri ayi Spain puuni din be ka di kpaŋ o maŋ bɔlli zuɣu, Recreativo de Huelva nyaaŋa.
Scotland doo Edward Farquharson Johnston daa nyɛla tuuli nima ni yino, ka lahi leei tuuli President. 14th October 1905, bɛ daa sabila klub maa gbaŋ Civil Government of Seville puuni, saha shɛli José Luis Gallegos Arnosa ni daa nyɛ President.
Sevilla nyɛla klub din nya nasara pam Andalusia puuni. Bɛ mali:
Andalusian Cups 18
La Liga yu 1 - 1945–46
Spanish Cup yu 5 - 1935, 1939, 1948, 2007, 2010
Spanish Super Cup yu 1 - 2007
UEFA Cup / UEFA Europa League record 7 - 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023
UEFA Super Cup yu 1 - 2006
International Federation of Football History & Statistics daa lahi piigi ba "World's Best Club" yuuni 2006 mini 2007. Bɛ n-tuu daa nya li yuuni ayi din doli taba.
Bɛ "reserve team" Sevilla Atlético, bɛ daa kpa li yuuni 1958, saha ŋɔ ŋmɛri la Segunda Federación – Group 4. Bɛ mali paɣaba bɔlli tiim gba. Kom bɔlli tiim shɛli din ŋmɛri Sevilla-Betis boat race puuni maa bi be klub maa ni, amaa bɛ boora Seville kom ŋmɛriba ban be bɛ ni.
Bɛ yiŋa
Bɛ yiŋa nyɛ Ramón Sánchez-Pizjuán Stadium ka di dɔɣiri niriba 43,883. Di be Nervión yaɣili Seville. Bɛ boli li Ramón Sánchez-Pizjuán yuli, o daa nyɛla President yuun' 17.
Sevilla mini di tiŋa taba Real Betis mali tɔbu kpeeni. Bɛ ni ŋmɛri taba maa bɛ booni li Seville derby.
---
=== TAARIIHI ===
Pilibu hali ni Civil War
British nima ban daa be Seville 19th century naabu daa n-nayi bɔlli maa na. Bɛ daa nyɛla kompɛnisi nim mini tuma duunima toondaanima.
Sevilla Foot-ball Club bɛ daa kpa li 25th January 1890. Bɛ daa kpa li saha shɛli Burns Night bɛ ni daa tibiri Seville. Scotland mini Spain dabba shɛba daa kpa li.
Dundee Courier gbaŋ 17th March 1890 daa sabi li ni bɛ daa kpa li domin bɛ nya alaafee, ka bɛ ŋmɛri Association rules.
Tuuli President daa nyɛ Mr. Edward Farquharson Johnston, Scotland doo, ŋun daa lahi nyɛ British Vice-Consul.
Tuuli Captain daa nyɛ Hugh MacColl, Scotland doo gba, ŋun daa tumdi Portilla White foundry.
Tuuli Secretary daa nyɛ Isaias White junior.
Isaias White daa tim gbaŋ chaŋ Huelva Recreation Club ni bɛ ti ŋmɛ bɔlli. Bɛ daa ŋmɛ li 8th March 1890. Di daa nyɛla bɔlli tuuli din ŋmɛ Spain. Sevilla daa di li 2-0, ka Ritson n-daa di goal tuuli.
Yuuni 1907, bɛ daa kpa Sevilla Balompié, 1909 Betis Football Club. Ammaa Sevilla FC, din daa nyɛ tuuli, daa kpɛhi tiŋa maa.
Yuuni 1912 hali ni 1940, bɛ daa ŋmɛri Campeonato Regional Sur bee Copa Andalucía. Di puuni 20, Sevilla daa di 17.
Yuuni 1917, bɛ daa tuhi Copa de España final. Yuuni 1928 lig maŋa ni daa pili, bɛ daa bi kpe First Division dama Racing de Santander daa di ba.
Yuuni 1933-34, bɛ daa kpe First Division. Bɛ daa di Cup yuuni 1935, 1939, 1948.
Bɛ daa be First Division yuuni 1933 hali ni 1968 ka bɛ daa chɛ li naan yi Second Division.
Nasara din galisi
Yuuni 1945-46, Sevilla daa di La Liga - hali zuŋɔ di n-nyɛ bɛ tuuli mini di bahigu.
Bɛ lahi di League Runner-up yu 4: 1939-40, 1942-43, 1950-51, 1956-57.
Yuuni 2021-22 hali, bɛ daa ŋmɛ First Division yu 78, Second Division yu 13. Bɛ daa bi naan yi chɛ Second Division.
Bɛ daa lahi ŋmɛ Europe bɔlli pam kamani European Cup, Winners Cup, ni UEFA Cup yu 9. Yuuni 2007-08 bɛ daa lahi kpe UEFA Champions League.
Saha ŋɔ niriba 400 ni gari bɛla Sevilla FC ni, di puuni bɛ mali semi-professional tiim 2, ni bihi bɔlli tiim 12.
==== Sevilla daa nyɛla din zaɣisi niriba ban yi tiŋgbana shɛŋa na ni bɛ sɔŋ ba ni bɛ nya nasara. 1920s ni, tuuli shɛba maa daa nyɛla Spencer mini Herminio. ====
==== 1940s ni, Juan Arza ŋun daa nyɛ Spain tiŋgbani bɔlli ŋmɛri, daa leei Spanish League goal di tuuli yuuni 1954–55 ni goal 29. Yuun' pam puuni, Sevilla ŋmɛriba kamani 30 n-daa piigi ba ka bɛ ŋmɛri Spain tiŋgbani bɔlli. ====
==== Bɛ yaɣili bɔlli ŋmɛriba n-kpɛhi nasara pam. Diego Maradona, ŋun yɛligi pam, daa ŋmɛri ba yuuni 1992–93. Saha maa Carlos Salvador Bilardo, ŋun daa nyɛ World Cup tooni ŋmɛri, n-daa nyɛ bɛ coach. ====
==== Taarihi puuni, Sevilla FC daa mali bɔlli shɛŋa kamani: basketball, rugby, kom ŋmɛbu, tibu, ni yɛligu bee petanca. Saha ŋɔ bɛ mali professional tiim 25, ka di yino be lig din pahiri ayi. Bɛ lahi mali paɣaba bɔlli tiim din be Honor Division. ====
==== Bɛ Yiŋa: Ramón Sánchez Pizjuán ====
==== Bɛ daa zaŋ li n-tihi yuuni 1958. Di nyɛla yiŋa din galisi Spain. Di daa ŋmɛ World Cup semi-final yuuni 1982. ====
==== Saha shɛli bɛ ni daa naan yi naai li, niriba 75,000 n-daa tooi kpɛ. Ammaa bɛ ni daa labi mɛ li nyaaŋa, bɛ daa taɣi li leei chira zaa, ka lahi zaŋ saɣirili zaŋ doli li. Zuŋɔ niriba 45,000 n-tooi kpɛ. ====
==== --- ====
==== Bɛ Nasara Tuuli nima ====
==== Gbaŋ din daa ti kom ni bɛ mɛ yiŋa ŋɔ - 1957 ====
==== Ramón Sánchez-Pizjuán nɛma din be yiŋa maa ====
==== Civil War nyaaŋa yuun' 10 puuni, Sevilla daa nya nasara tuuli. Bɛ daa di La Liga yuuni 1945–46, ni Copa del Rey yu 2. ====
==== 25th June 1939-40, bɛ daa di cup maa Barcelona ni ka di Racing de Ferrol 6–2. Saha maa bɛ daa chɛ Liga title dabisili bahigu ka Atlético Madrid di li, dama bɛ daa draw Hércules 3-3. ====
==== Saha maa bɛ ŋmɛriba tooni daa bɛ booni ba los stukas - di nyɛla German bombu yuli. Bɛ daa di goal 216 yuun' 4 ni. Bɛ nyɛla: López, Torrontegui, Campanal, Raimundo, Berrocal ni Pepillo. ====
==== Yuuni 1941, President Ramón Sánchez Pizjuán daa chɛ klub maa ka chaŋ ti dii Spain Football Federation. Nyaaŋa Jerónimo Domínguez y Pérez de Vargas daa di nam maa yuun' 6 hali ni Sánchez Pizjuán labina. ====
==== Bɛ daa nyɛ ayi yuuni 1942-43 Athletic Bilbao nyaaŋa, ka daa nyɛ ata yuun' din doli. ====
==== Yuuni 1945-46 bɛ daa di bɛ Liga title zaɣiyi ka gari FC Barcelona namba yini. Yuuni 1948, bɛ daa lahi di Copa del Rey ka di Celta de Vigo 4-1 Madrid. ====
==== Saha maa nasara kpɛma daa nyɛla Juan Arza ni naabu. Campanal II, defender, daa lahi pili ŋmɛbu, ka o yaba Campanal nyɛ coach. ====
==== Yuuni 1950-51, Campanal coach saha, bɛ daa nyɛ ayi La Liga ka gari Atlético Madrid namba ayi. ====
==== Yuuni 1953, bɛ daa bo Argentine coach Helenio Herrera. O saha, bɛ daa nyɛ 5th yuuni 1953-54, 4th yuuni 1954-55 mini 1955-56, ka daa nyɛ ayi Real Madrid nyaaŋa yuuni 1956-57. ====
==== Yuuni 1954, bɛ daa bɔri ni bɛ mɛ yiŋa paa, dama Nervión Stadium daa ti gahim. Yuuni 1954-55, Arza daa di Pichichi Trophy ka di goal 28, ka tiim maa lahi nyɛ ayi Copa del Rey. ====
==== Yuuni 1955, bɛ ni daa mali yuun' 50, bɛ daa ŋmɛ tournament ni Stade de Reims mini IFK Norrköping ka Sevilla di li. ====
==== 28th October 1956, President Sánchez Pizjuán daa kpii. O ni daa nyɛ ŋun sɔŋ ka bɛ di Copa del Rey yu 3 zuɣu, ninvuɣu shɛba daa yɛli ni bɛ yiŋa paa maa yuli ni booni Ramón Sánchez Pizjuán. ====
==== Yuuni 1956-57, bɛ daa lahi nyɛ ayi Liga Real Madrid nyaaŋa, ka di che ka bɛ kpe European Cup tuuli. Herrera daa lahi chɛ klub maa. ====
==== President ni daa kpi nyaaŋa, Ramón de Carranza Gómez daa deei nam maa yuun' 4. Bɛ yɛliya ni o daa yɛli Sánchez Pizjuán kubu zuɣu: ====
==== "N-namda Ramón, ti sɔŋma ni a kpi, ka ti pili tumsi ka a yɛltɔɣa - Sevilla ni nya yiŋa din galisi - naan yi ti sani." ====
==== O daa chɛ ni bɛ bo kom 50 million pesetas. O kpiibu nyaaŋa bɛ daa piligi yiŋa maa yuun' 1.5. ====
==== Architect maa daa nyɛ Manuel Muñoz Monasterio, ŋun gba daa sɔŋ mɛ Santiago Bernabéu Stadium. ====
==== Ramón Sánchez Pizjuán Stadium bɛ daa zaŋ li n-tihi 7th September 1958, bɛ ni daa ŋmɛri Real Jaén. Di tuuli bɔlli amiliya daa nyɛ yuuni 1958-59, bɛ ni daa di di tiŋa taba Real Betis 4-2. ====
k0hino44tzepkfd9xdvh7c9wd3i1e1l
146073
146072
2026-08-10T06:48:36Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Remove
146073
wikitext
text/x-wiki
[[Lahabali kɔligu:Seville celtic fans.jpg|thumb|Seville Celtic fans]]
== Sevilla F C; ==
Sevilla Fútbol Club nyɛla bɔlli klub din be Spain, Andalusia yaɣili Seville tiŋa puuni. Bɛ ŋmɛri la La Liga - Spain bɔlli ligisi din galisi.
Bɛ daa kpa klub maa 25th January 1890. Di nyɛla klub din pahiri ayi Spain puuni din be ka di kpaŋ o maŋ bɔlli zuɣu, Recreativo de Huelva nyaaŋa.
Scotland doo Edward Farquharson Johnston daa nyɛla tuuli nima ni yino, ka lahi leei tuuli President. 14th October 1905, bɛ daa sabila klub maa gbaŋ Civil Government of Seville puuni, saha shɛli José Luis Gallegos Arnosa ni daa nyɛ President.
Sevilla nyɛla klub din nya nasara pam Andalusia puuni. Bɛ mali:
Andalusian Cups 18
La Liga yu 1 - 1945–46
Spanish Cup yu 5 - 1935, 1939, 1948, 2007, 2010
Spanish Super Cup yu 1 - 2007
UEFA Cup / UEFA Europa League record 7 - 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023
UEFA Super Cup yu 1 - 2006
International Federation of Football History & Statistics daa lahi piigi ba "World's Best Club" yuuni 2006 mini 2007. Bɛ n-tuu daa nya li yuuni ayi din doli taba.
Bɛ "reserve team" Sevilla Atlético, bɛ daa kpa li yuuni 1958, saha ŋɔ ŋmɛri la Segunda Federación – Group 4. Bɛ mali paɣaba bɔlli tiim gba. Kom bɔlli tiim shɛli din ŋmɛri Sevilla-Betis boat race puuni maa bi be klub maa ni, amaa bɛ boora Seville kom ŋmɛriba ban be bɛ ni.
Bɛ yiŋa
Bɛ yiŋa nyɛ Ramón Sánchez-Pizjuán Stadium ka di dɔɣiri niriba 43,883. Di be Nervión yaɣili Seville. Bɛ boli li Ramón Sánchez-Pizjuán yuli, o daa nyɛla President yuun' 17.
Sevilla mini di tiŋa taba Real Betis mali tɔbu kpeeni. Bɛ ni ŋmɛri taba maa bɛ booni li Seville derby.
---
=== TAARIIHI ===
Pilibu hali ni Civil War
British nima ban daa be Seville 19th century naabu daa n-nayi bɔlli maa na. Bɛ daa nyɛla kompɛnisi nim mini tuma duunima toondaanima.
Sevilla Foot-ball Club bɛ daa kpa li 25th January 1890. Bɛ daa kpa li saha shɛli Burns Night bɛ ni daa tibiri Seville. Scotland mini Spain dabba shɛba daa kpa li.
Dundee Courier gbaŋ 17th March 1890 daa sabi li ni bɛ daa kpa li domin bɛ nya alaafee, ka bɛ ŋmɛri Association rules.
Tuuli President daa nyɛ Mr. Edward Farquharson Johnston, Scotland doo, ŋun daa lahi nyɛ British Vice-Consul.
Tuuli Captain daa nyɛ Hugh MacColl, Scotland doo gba, ŋun daa tumdi Portilla White foundry.
Tuuli Secretary daa nyɛ Isaias White junior.
Isaias White daa tim gbaŋ chaŋ Huelva Recreation Club ni bɛ ti ŋmɛ bɔlli. Bɛ daa ŋmɛ li 8th March 1890. Di daa nyɛla bɔlli tuuli din ŋmɛ Spain. Sevilla daa di li 2-0, ka Ritson n-daa di goal tuuli.
Yuuni 1907, bɛ daa kpa Sevilla Balompié, 1909 Betis Football Club. Ammaa Sevilla FC, din daa nyɛ tuuli, daa kpɛhi tiŋa maa.
Yuuni 1912 hali ni 1940, bɛ daa ŋmɛri Campeonato Regional Sur bee Copa Andalucía. Di puuni 20, Sevilla daa di 17.
Yuuni 1917, bɛ daa tuhi Copa de España final. Yuuni 1928 lig maŋa ni daa pili, bɛ daa bi kpe First Division dama Racing de Santander daa di ba.
Yuuni 1933-34, bɛ daa kpe First Division. Bɛ daa di Cup yuuni 1935, 1939, 1948.
Bɛ daa be First Division yuuni 1933 hali ni 1968 ka bɛ daa chɛ li naan yi Second Division.
Nasara din galisi
Yuuni 1945-46, Sevilla daa di La Liga - hali zuŋɔ di n-nyɛ bɛ tuuli mini di bahigu.
Bɛ lahi di League Runner-up yu 4: 1939-40, 1942-43, 1950-51, 1956-57.
Yuuni 2021-22 hali, bɛ daa ŋmɛ First Division yu 78, Second Division yu 13. Bɛ daa bi naan yi chɛ Second Division.
Bɛ daa lahi ŋmɛ Europe bɔlli pam kamani European Cup, Winners Cup, ni UEFA Cup yu 9. Yuuni 2007-08 bɛ daa lahi kpe UEFA Champions League.
Saha ŋɔ niriba 400 ni gari bɛla Sevilla FC ni, di puuni bɛ mali semi-professional tiim 2, ni bihi bɔlli tiim 12.
pca3c3atdgmb7bb5a9jhkguguglhurf
146074
146073
2026-08-10T06:51:47Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146074
wikitext
text/x-wiki
[[Lahabali kɔligu:Seville celtic fans.jpg|thumb|Seville Celtic fans]]
== Sevilla F C; ==
Sevilla Fútbol Club nyɛla bɔlli klub din be Spain, Andalusia yaɣili Seville tiŋa puuni. Bɛ ŋmɛri la La Liga - Spain bɔlli ligisi din galisi.
Bɛ daa kpa klub maa 25th January 1890. Di nyɛla klub din pahiri ayi Spain puuni din be ka di kpaŋ o maŋ bɔlli zuɣu, Recreativo de Huelva nyaaŋa.
Scotland doo Edward Farquharson Johnston daa nyɛla tuuli nima ni yino, ka lahi leei tuuli President. 14th October 1905, bɛ daa sabila klub maa gbaŋ Civil Government of Seville puuni, saha shɛli José Luis Gallegos Arnosa ni daa nyɛ President.
Sevilla nyɛla klub din nya nasara pam Andalusia puuni. Bɛ mali:
Andalusian Cups 18
La Liga yu 1 - 1945–46
Spanish Cup yu 5 - 1935, 1939, 1948, 2007, 2010
Spanish Super Cup yu 1 - 2007
UEFA Cup / UEFA Europa League record 7 - 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023
UEFA Super Cup yu 1 - 2006
International Federation of Football History & Statistics daa lahi piigi ba "World's Best Club" yuuni 2006 mini 2007. Bɛ n-tuu daa nya li yuuni ayi din doli taba.
Bɛ "reserve team" Sevilla Atlético, bɛ daa kpa li yuuni 1958, saha ŋɔ ŋmɛri la Segunda Federación – Group 4. Bɛ mali paɣaba bɔlli tiim gba. Kom bɔlli tiim shɛli din ŋmɛri Sevilla-Betis boat race puuni maa bi be klub maa ni, amaa bɛ boora Seville kom ŋmɛriba ban be bɛ ni.
Bɛ yiŋa
Bɛ yiŋa nyɛ Ramón Sánchez-Pizjuán Stadium ka di dɔɣiri niriba 43,883. Di be Nervión yaɣili Seville. Bɛ boli li Ramón Sánchez-Pizjuán yuli, o daa nyɛla President yuun' 17.
Sevilla mini di tiŋa taba Real Betis mali tɔbu kpeeni. Bɛ ni ŋmɛri taba maa bɛ booni li Seville derby.
---
=== TAARIIHI ===
Pilibu hali ni Civil War
British nima ban daa be Seville 19th century naabu daa n-nayi bɔlli maa na. Bɛ daa nyɛla kompɛnisi nim mini tuma duunima toondaanima.
Sevilla Foot-ball Club bɛ daa kpa li 25th January 1890. Bɛ daa kpa li saha shɛli Burns Night bɛ ni daa tibiri Seville. Scotland mini Spain dabba shɛba daa kpa li.
Dundee Courier gbaŋ 17th March 1890 daa sabi li ni bɛ daa kpa li domin bɛ nya alaafee, ka bɛ ŋmɛri Association rules.
Tuuli President daa nyɛ Mr. Edward Farquharson Johnston, Scotland doo, ŋun daa lahi nyɛ British Vice-Consul.
Tuuli Captain daa nyɛ Hugh MacColl, Scotland doo gba, ŋun daa tumdi Portilla White foundry.
Tuuli Secretary daa nyɛ Isaias White junior.
Isaias White daa tim gbaŋ chaŋ Huelva Recreation Club ni bɛ ti ŋmɛ bɔlli. Bɛ daa ŋmɛ li 8th March 1890. Di daa nyɛla bɔlli tuuli din ŋmɛ Spain. Sevilla daa di li 2-0, ka Ritson n-daa di goal tuuli.
Yuuni 1907, bɛ daa kpa Sevilla Balompié, 1909 Betis Football Club. Ammaa Sevilla FC, din daa nyɛ tuuli, daa kpɛhi tiŋa maa.
Yuuni 1912 hali ni 1940, bɛ daa ŋmɛri Campeonato Regional Sur bee Copa Andalucía. Di puuni 20, Sevilla daa di 17.
Yuuni 1917, bɛ daa tuhi Copa de España final. Yuuni 1928 lig maŋa ni daa pili, bɛ daa bi kpe First Division dama Racing de Santander daa di ba.
Yuuni 1933-34, bɛ daa kpe First Division. Bɛ daa di Cup yuuni 1935, 1939, 1948.
Bɛ daa be First Division yuuni 1933 hali ni 1968 ka bɛ daa chɛ li naan yi Second Division.
Nasara din galisi
Yuuni 1945-46, Sevilla daa di La Liga - hali zuŋɔ di n-nyɛ bɛ tuuli mini di bahigu.
Bɛ lahi di League Runner-up yu 4: 1939-40, 1942-43, 1950-51, 1956-57.
Yuuni 2021-22 hali, bɛ daa ŋmɛ First Division yu 78, Second Division yu 13. Bɛ daa bi naan yi chɛ Second Division.
Bɛ daa lahi ŋmɛ Europe bɔlli pam kamani European Cup, Winners Cup, ni UEFA Cup yu 9. Yuuni 2007-08 bɛ daa lahi kpe UEFA Champions League.
Saha ŋɔ niriba 400 ni gari bɛla Sevilla FC ni, di puuni bɛ mali semi-professional tiim 2, ni bihi bɔlli tiim 12.
Sevilla daa nyɛla din zaɣisi niriba ban yi tiŋgbana shɛŋa na ni bɛ sɔŋ ba ni bɛ nya nasara. 1920s ni, tuuli shɛba maa daa nyɛla Spencer mini Herminio.
1940s ni, Juan Arza ŋun daa nyɛ Spain tiŋgbani bɔlli ŋmɛri, daa leei Spanish League goal di tuuli yuuni 1954–55 ni goal 29. Yuun' pam puuni, Sevilla ŋmɛriba kamani 30 n-daa piigi ba ka bɛ ŋmɛri Spain tiŋgbani bɔlli.
Bɛ yaɣili bɔlli ŋmɛriba n-kpɛhi nasara pam. Diego Maradona, ŋun yɛligi pam, daa ŋmɛri ba yuuni 1992–93. Saha maa Carlos Salvador Bilardo, ŋun daa nyɛ World Cup tooni ŋmɛri, n-daa nyɛ bɛ coach.
Taarihi puuni, Sevilla FC daa mali bɔlli shɛŋa kamani: basketball, rugby, kom ŋmɛbu, tibu, ni yɛligu bee petanca. Saha ŋɔ bɛ mali professional tiim 25, ka di yino be lig din pahiri ayi. Bɛ lahi mali paɣaba bɔlli tiim din be Honor Division.
Bɛ Yiŋa: Ramón Sánchez Pizjuán
Bɛ daa zaŋ li n-tihi yuuni 1958. Di nyɛla yiŋa din galisi Spain. Di daa ŋmɛ World Cup semi-final yuuni 1982.
Saha shɛli bɛ ni daa naan yi naai li, niriba 75,000 n-daa tooi kpɛ. Ammaa bɛ ni daa labi mɛ li nyaaŋa, bɛ daa taɣi li leei chira zaa, ka lahi zaŋ saɣirili zaŋ doli li. Zuŋɔ niriba 45,000 n-tooi kpɛ.
---
Bɛ Nasara Tuuli nima
Gbaŋ din daa ti kom ni bɛ mɛ yiŋa ŋɔ - 1957
Ramón Sánchez-Pizjuán nɛma din be yiŋa maa
Civil War nyaaŋa yuun' 10 puuni, Sevilla daa nya nasara tuuli. Bɛ daa di La Liga yuuni 1945–46, ni Copa del Rey yu 2.
25th June 1939-40, bɛ daa di cup maa Barcelona ni ka di Racing de Ferrol 6–2. Saha maa bɛ daa chɛ Liga title dabisili bahigu ka Atlético Madrid di li, dama bɛ daa draw Hércules 3-3.
Saha maa bɛ ŋmɛriba tooni daa bɛ booni ba los stukas - di nyɛla German bombu yuli. Bɛ daa di goal 216 yuun' 4 ni. Bɛ nyɛla: López, Torrontegui, Campanal, Raimundo, Berrocal ni Pepillo.
Yuuni 1941, President Ramón Sánchez Pizjuán daa chɛ klub maa ka chaŋ ti dii Spain Football Federation. Nyaaŋa Jerónimo Domínguez y Pérez de Vargas daa di nam maa yuun' 6 hali ni Sánchez Pizjuán labina.
Bɛ daa nyɛ ayi yuuni 1942-43 Athletic Bilbao nyaaŋa, ka daa nyɛ ata yuun' din doli.
Yuuni 1945-46 bɛ daa di bɛ Liga title zaɣiyi ka gari FC Barcelona namba yini. Yuuni 1948, bɛ daa lahi di Copa del Rey ka di Celta de Vigo 4-1 Madrid.
Saha maa nasara kpɛma daa nyɛla Juan Arza ni naabu. Campanal II, defender, daa lahi pili ŋmɛbu, ka o yaba Campanal nyɛ coach.
Yuuni 1950-51, Campanal coach saha, bɛ daa nyɛ ayi La Liga ka gari Atlético Madrid namba ayi.
Yuuni 1953, bɛ daa bo Argentine coach Helenio Herrera. O saha, bɛ daa nyɛ 5th yuuni 1953-54, 4th yuuni 1954-55 mini 1955-56, ka daa nyɛ ayi Real Madrid nyaaŋa yuuni 1956-57.
Yuuni 1954, bɛ daa bɔri ni bɛ mɛ yiŋa paa, dama Nervión Stadium daa ti gahim. Yuuni 1954-55, Arza daa di Pichichi Trophy ka di goal 28, ka tiim maa lahi nyɛ ayi Copa del Rey.
Yuuni 1955, bɛ ni daa mali yuun' 50, bɛ daa ŋmɛ tournament ni Stade de Reims mini IFK Norrköping ka Sevilla di li.
28th October 1956, President Sánchez Pizjuán daa kpii. O ni daa nyɛ ŋun sɔŋ ka bɛ di Copa del Rey yu 3 zuɣu, ninvuɣu shɛba daa yɛli ni bɛ yiŋa paa maa yuli ni booni Ramón Sánchez Pizjuán.
Yuuni 1956-57, bɛ daa lahi nyɛ ayi Liga Real Madrid nyaaŋa, ka di che ka bɛ kpe European Cup tuuli. Herrera daa lahi chɛ klub maa.
President ni daa kpi nyaaŋa, Ramón de Carranza Gómez daa deei nam maa yuun' 4. Bɛ yɛliya ni o daa yɛli Sánchez Pizjuán kubu zuɣu:
"N-namda Ramón, ti sɔŋma ni a kpi, ka ti pili tumsi ka a yɛltɔɣa - Sevilla ni nya yiŋa din galisi - naan yi ti sani."
O daa chɛ ni bɛ bo kom 50 million pesetas. O kpiibu nyaaŋa bɛ daa piligi yiŋa maa yuun' 1.5.
Architect maa daa nyɛ Manuel Muñoz Monasterio, ŋun gba daa sɔŋ mɛ Santiago Bernabéu Stadium.
Ramón Sánchez Pizjuán Stadium bɛ daa zaŋ li n-tihi 7th September 1958, bɛ ni daa ŋmɛri Real Jaén. Di tuuli bɔlli amiliya daa nyɛ yuuni 1958-59, bɛ ni daa di di tiŋa taba Real Betis 4-2.
lia64bi7n8hpuwrtyu7apjg7hgjy41v
146075
146074
2026-08-10T07:03:12Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146075
wikitext
text/x-wiki
[[Lahabali kɔligu:Seville celtic fans.jpg|thumb|Seville Celtic fans]]
== Sevilla F C; ==
Sevilla Fútbol Club nyɛla bɔlli klub din be Spain, Andalusia yaɣili Seville tiŋa puuni. Bɛ ŋmɛri la La Liga - Spain bɔlli ligisi din galisi.
Bɛ daa kpa klub maa 25th January 1890. Di nyɛla klub din pahiri ayi Spain puuni din be ka di kpaŋ o maŋ bɔlli zuɣu, Recreativo de Huelva nyaaŋa.
Scotland doo Edward Farquharson Johnston daa nyɛla tuuli nima ni yino, ka lahi leei tuuli President. 14th October 1905, bɛ daa sabila klub maa gbaŋ Civil Government of Seville puuni, saha shɛli José Luis Gallegos Arnosa ni daa nyɛ President.
Sevilla nyɛla klub din nya nasara pam Andalusia puuni. Bɛ mali:
Andalusian Cups 18
La Liga yu 1 - 1945–46
Spanish Cup yu 5 - 1935, 1939, 1948, 2007, 2010
Spanish Super Cup yu 1 - 2007
UEFA Cup / UEFA Europa League record 7 - 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023
UEFA Super Cup yu 1 - 2006
International Federation of Football History & Statistics daa lahi piigi ba "World's Best Club" yuuni 2006 mini 2007. Bɛ n-tuu daa nya li yuuni ayi din doli taba.
Bɛ "reserve team" Sevilla Atlético, bɛ daa kpa li yuuni 1958, saha ŋɔ ŋmɛri la Segunda Federación – Group 4. Bɛ mali paɣaba bɔlli tiim gba. Kom bɔlli tiim shɛli din ŋmɛri Sevilla-Betis boat race puuni maa bi be klub maa ni, amaa bɛ boora Seville kom ŋmɛriba ban be bɛ ni.
Bɛ yiŋa
Bɛ yiŋa nyɛ Ramón Sánchez-Pizjuán Stadium ka di dɔɣiri niriba 43,883. Di be Nervión yaɣili Seville. Bɛ boli li Ramón Sánchez-Pizjuán yuli, o daa nyɛla President yuun' 17.
Sevilla mini di tiŋa taba Real Betis mali tɔbu kpeeni. Bɛ ni ŋmɛri taba maa bɛ booni li Seville derby.
---
=== TAARIIHI ===
Pilibu hali ni Civil War
British nima ban daa be Seville 19th century naabu daa n-nayi bɔlli maa na. Bɛ daa nyɛla kompɛnisi nim mini tuma duunima toondaanima.
Sevilla Foot-ball Club bɛ daa kpa li 25th January 1890. Bɛ daa kpa li saha shɛli Burns Night bɛ ni daa tibiri Seville. Scotland mini Spain dabba shɛba daa kpa li.
Dundee Courier gbaŋ 17th March 1890 daa sabi li ni bɛ daa kpa li domin bɛ nya alaafee, ka bɛ ŋmɛri Association rules.
Tuuli President daa nyɛ Mr. Edward Farquharson Johnston, Scotland doo, ŋun daa lahi nyɛ British Vice-Consul.
Tuuli Captain daa nyɛ Hugh MacColl, Scotland doo gba, ŋun daa tumdi Portilla White foundry.
Tuuli Secretary daa nyɛ Isaias White junior.
Isaias White daa tim gbaŋ chaŋ Huelva Recreation Club ni bɛ ti ŋmɛ bɔlli. Bɛ daa ŋmɛ li 8th March 1890. Di daa nyɛla bɔlli tuuli din ŋmɛ Spain. Sevilla daa di li 2-0, ka Ritson n-daa di goal tuuli.
Yuuni 1907, bɛ daa kpa Sevilla Balompié, 1909 Betis Football Club. Ammaa Sevilla FC, din daa nyɛ tuuli, daa kpɛhi tiŋa maa.
Yuuni 1912 hali ni 1940, bɛ daa ŋmɛri Campeonato Regional Sur bee Copa Andalucía. Di puuni 20, Sevilla daa di 17.
Yuuni 1917, bɛ daa tuhi Copa de España final. Yuuni 1928 lig maŋa ni daa pili, bɛ daa bi kpe First Division dama Racing de Santander daa di ba.
Yuuni 1933-34, bɛ daa kpe First Division. Bɛ daa di Cup yuuni 1935, 1939, 1948.
Bɛ daa be First Division yuuni 1933 hali ni 1968 ka bɛ daa chɛ li naan yi Second Division.
Nasara din galisi
Yuuni 1945-46, Sevilla daa di La Liga - hali zuŋɔ di n-nyɛ bɛ tuuli mini di bahigu.
Bɛ lahi di League Runner-up yu 4: 1939-40, 1942-43, 1950-51, 1956-57.
Yuuni 2021-22 hali, bɛ daa ŋmɛ First Division yu 78, Second Division yu 13. Bɛ daa bi naan yi chɛ Second Division.
Bɛ daa lahi ŋmɛ Europe bɔlli pam kamani European Cup, Winners Cup, ni UEFA Cup yu 9. Yuuni 2007-08 bɛ daa lahi kpe UEFA Champions League.
Saha ŋɔ niriba 400 ni gari bɛla Sevilla FC ni, di puuni bɛ mali semi-professional tiim 2, ni bihi bɔlli tiim 12.
Sevilla daa nyɛla din zaɣisi niriba ban yi tiŋgbana shɛŋa na ni bɛ sɔŋ ba ni bɛ nya nasara. 1920s ni, tuuli shɛba maa daa nyɛla Spencer mini Herminio.
1940s ni, Juan Arza ŋun daa nyɛ Spain tiŋgbani bɔlli ŋmɛri, daa leei Spanish League goal di tuuli yuuni 1954–55 ni goal 29. Yuun' pam puuni, Sevilla ŋmɛriba kamani 30 n-daa piigi ba ka bɛ ŋmɛri Spain tiŋgbani bɔlli.
Bɛ yaɣili bɔlli ŋmɛriba n-kpɛhi nasara pam. Diego Maradona, ŋun yɛligi pam, daa ŋmɛri ba yuuni 1992–93. Saha maa Carlos Salvador Bilardo, ŋun daa nyɛ World Cup tooni ŋmɛri, n-daa nyɛ bɛ coach.
Taarihi puuni, Sevilla FC daa mali bɔlli shɛŋa kamani: basketball, rugby, kom ŋmɛbu, tibu, ni yɛligu bee petanca. Saha ŋɔ bɛ mali professional tiim 25, ka di yino be lig din pahiri ayi. Bɛ lahi mali paɣaba bɔlli tiim din be Honor Division.
Bɛ Yiŋa: Ramón Sánchez Pizjuán
Bɛ daa zaŋ li n-tihi yuuni 1958. Di nyɛla yiŋa din galisi Spain. Di daa ŋmɛ World Cup semi-final yuuni 1982.
Saha shɛli bɛ ni daa naan yi naai li, niriba 75,000 n-daa tooi kpɛ. Ammaa bɛ ni daa labi mɛ li nyaaŋa, bɛ daa taɣi li leei chira zaa, ka lahi zaŋ saɣirili zaŋ doli li. Zuŋɔ niriba 45,000 n-tooi kpɛ.
---
Bɛ Nasara Tuuli nima
Gbaŋ din daa ti kom ni bɛ mɛ yiŋa ŋɔ - 1957
Ramón Sánchez-Pizjuán nɛma din be yiŋa maa
Civil War nyaaŋa yuun' 10 puuni, Sevilla daa nya nasara tuuli. Bɛ daa di La Liga yuuni 1945–46, ni Copa del Rey yu 2.
25th June 1939-40, bɛ daa di cup maa Barcelona ni ka di Racing de Ferrol 6–2. Saha maa bɛ daa chɛ Liga title dabisili bahigu ka Atlético Madrid di li, dama bɛ daa draw Hércules 3-3.
Saha maa bɛ ŋmɛriba tooni daa bɛ booni ba los stukas - di nyɛla German bombu yuli. Bɛ daa di goal 216 yuun' 4 ni. Bɛ nyɛla: López, Torrontegui, Campanal, Raimundo, Berrocal ni Pepillo.
Yuuni 1941, President Ramón Sánchez Pizjuán daa chɛ klub maa ka chaŋ ti dii Spain Football Federation. Nyaaŋa Jerónimo Domínguez y Pérez de Vargas daa di nam maa yuun' 6 hali ni Sánchez Pizjuán labina.
Bɛ daa nyɛ ayi yuuni 1942-43 Athletic Bilbao nyaaŋa, ka daa nyɛ ata yuun' din doli.
Yuuni 1945-46 bɛ daa di bɛ Liga title zaɣiyi ka gari FC Barcelona namba yini. Yuuni 1948, bɛ daa lahi di Copa del Rey ka di Celta de Vigo 4-1 Madrid.
Saha maa nasara kpɛma daa nyɛla Juan Arza ni naabu. Campanal II, defender, daa lahi pili ŋmɛbu, ka o yaba Campanal nyɛ coach.
Yuuni 1950-51, Campanal coach saha, bɛ daa nyɛ ayi La Liga ka gari Atlético Madrid namba ayi.
Yuuni 1953, bɛ daa bo Argentine coach Helenio Herrera. O saha, bɛ daa nyɛ 5th yuuni 1953-54, 4th yuuni 1954-55 mini 1955-56, ka daa nyɛ ayi Real Madrid nyaaŋa yuuni 1956-57.
Yuuni 1954, bɛ daa bɔri ni bɛ mɛ yiŋa paa, dama Nervión Stadium daa ti gahim. Yuuni 1954-55, Arza daa di Pichichi Trophy ka di goal 28, ka tiim maa lahi nyɛ ayi Copa del Rey.
Yuuni 1955, bɛ ni daa mali yuun' 50, bɛ daa ŋmɛ tournament ni Stade de Reims mini IFK Norrköping ka Sevilla di li.
28th October 1956, President Sánchez Pizjuán daa kpii. O ni daa nyɛ ŋun sɔŋ ka bɛ di Copa del Rey yu 3 zuɣu, ninvuɣu shɛba daa yɛli ni bɛ yiŋa paa maa yuli ni booni Ramón Sánchez Pizjuán.
Yuuni 1956-57, bɛ daa lahi nyɛ ayi Liga Real Madrid nyaaŋa, ka di che ka bɛ kpe European Cup tuuli. Herrera daa lahi chɛ klub maa.
President ni daa kpi nyaaŋa, Ramón de Carranza Gómez daa deei nam maa yuun' 4. Bɛ yɛliya ni o daa yɛli Sánchez Pizjuán kubu zuɣu:
"N-namda Ramón, ti sɔŋma ni a kpi, ka ti pili tumsi ka a yɛltɔɣa - Sevilla ni nya yiŋa din galisi - naan yi ti sani."
O daa chɛ ni bɛ bo kom 50 million pesetas. O kpiibu nyaaŋa bɛ daa piligi yiŋa maa yuun' 1.5.
Architect maa daa nyɛ Manuel Muñoz Monasterio, ŋun gba daa sɔŋ mɛ Santiago Bernabéu Stadium.
Ramón Sánchez Pizjuán Stadium bɛ daa zaŋ li n-tihi 7th September 1958, bɛ ni daa ŋmɛri Real Jaén. Di tuuli bɔlli amiliya daa nyɛ yuuni 1958-59, bɛ ni daa di di tiŋa taba Real Betis 4-2.
===== YILBU MINI TƐHIMA =====
1970s ni, Sevilla daa naai ka di kɔhi di ŋmɛriba ban nyɛ kpaŋmaŋa domin bɛ nya kom ni bɛ bo kom shɛli bɛ ni daa bi mɛ yiŋa ŋɔ. Manuel Ruiz Sosa daa chaŋ Atlético Madrid, Gallego chaŋ Barcelona ni Juan Batista Agüero chaŋ Real Madrid. Bɛ daa lahi kɔhi yiŋa maa sani tiŋa ti banki.
Yuuni 1967–68, Sevilla daa labi chaŋ Second Division yuun' 31 nyaaŋa. Amma bɛ daa labi na yuun' yini puuni. Saha maa bɛ daa piigi Austrian coach Max Merkel - bɛ daa booni o "Mr. Whip" dama o daa nyɛla ŋun yɛri ŋmɛriba pam.
Saha maa bɛ daa nyɛ ata lig ni. Amma yuuni 1972–73 bɛ daa lahi chɛ li.
Yuuni 1973, Sevilla daa di o tuuli ŋmɛri ŋun nyɛ "black" - Gambia doo Biri Biri din yi Denmark klub Boldklubben 1901. O daa be ba hali ni 1978 ka leei niriba soya ŋmɛri. Hali zuŋɔ bɛ mali tiim shɛli bɛ ni boli ultra group o yuli.
Yuuni 1974–75, Argentine doo Roque Olsen saha, bɛ daa labi kpe First Division. 1970s naabu, bɛ daa lahi di Argentinians kamani Héctor Scotta ni Daniel Bertoni.
Miguel Muñoz mini nyaaŋa Manolo Cardo saha, bɛ daa ŋmɛ UEFA Cup yuun' 2 - 1981 hali ni 1983.
Bɛ ni daa mali yuun' 75, bɛ daa ŋmɛ bɔlli ni Brazil tiim Santos.
Yuuni 1982 World Cup din daa be Spain, Sánchez Pizjuán daa ŋmɛ semi-final West Germany mini France sunsuuni.
Yuuni 1984, President Eugenio Montes Cabeza yuun' 11 nyaaŋa, Gabriel Rojas daa deei li. O daa kpaŋsi yiŋa maa.
Yuuni 1985–86, Manolo Cardo daa chɛ coaching yuun' 5 nyaaŋa, ka Francisco daa ŋmɛ 1986 World Cup n-ti Spain.
Vicente Cantatore daa kpɛhi ba UEFA Cup yuuni 1989–90, ka Austrian ŋmɛri Toni Polster di goal 33 - club record.
Yuuni 1992–93, bɛ daa di Diego Maradona yi Napoli ni $7.5 million. Amma o daa bi nya alaafee pam, ka lahi taɣi coach Bilardo ni. Bɛ daa chɛ o.
Nyaaŋa Luis Aragonés daa leei coach ka bɛ kpe UEFA Cup yuuni 1994–95.
Yuuni 1994–95 naabu, Sevilla mini Celta de Vigo daa chɛ La Liga dama bɛ ni daa lihiri ba kom ni. Ninvuɣu shɛba daa kpaŋsi ba, ka bɛ daa labi ba na.
Saha maa bɛ daa mali President 4 mini Coach 3 yuun' yini puuni. Bɛ daa lahi chɛ La Liga yuuni 1996–97 yuun' 22 nyaaŋa, ka labi na yuuni 1999.
Yuuni 2000, Roberto Alés daa leei President. Saha maa klub maa daa be yɛlha puuni. Bɛ daa chaŋ Second Division, ka ŋmɛriba kpaŋmaŋa daa kɔhi. Bɛ daa bo coach ŋun ka yuli Joaquín Caparrós. O daa sɔŋ ba ka bɛ di Second Division o yuun' tuuli.
---
==== YUUNI 21st CENTURY NASARA ====
May 2002, Roberto Alés daa chɛ presidency, ka José María del Nido deei li. O tuuli tuma daa nyɛla ni o saɣi Caparrós mini Monchi ka bɛ leei sporting director.
6th October 2002, Seville derby ni, Sevilla fans 4 daa di bɔhigu ŋmɛri security guard. Bɛ daa ti ba gbɛbu ni bɛ ŋmɛri bɛ yiŋa bɔlli 4 ka yiŋa maa ku kosim - di n-nyɛ din galisi La Liga taarihi puuni.
Bɛ daa nyɛ 6th yuuni 2003–04 ka kpe UEFA Cup 2004–05. Bɛ daa lahi nyɛ 6th yuuni 2004–05.
2006: Bɛ Tuuli Europe Nasara
10th May 2006, Philips Stadion Eindhoven, coach Juande Ramos saha. Bɛ daa di English tiim Middlesbrough 4-0. Luís Fabiano n-tuhi li, Enzo Maresca di 2, ka Frédéric Kanouté naai li. Di daa nyɛla bɛ nasara tuuli yuun' 58 nyaaŋa.
2006–07
25th August 2006, bɛ daa di UEFA Super Cup ka di Barcelona 3-0 Monaco. Goal nima daa nyɛ Renato, Kanouté ni Maresca penalty.
Bɛ daa lahi di UEFA Cup ayi taba, saha ŋɔ Espanyol nyaaŋa Glasgow. Bɔlli maa daa draw 2-2, ka goalkeeper Andrés Palop daa gbubi penalty 3.
12th November 2006, bɛ daa ŋmɛ La Liga bɔlli 2,000.
Bɛ daa di Copa del Rey 2007 ka di Getafe, Kanouté goal. Bɛ daa nyɛ 3rd La Liga ka kpe Champions League yuun' 50 nyaaŋa.
IFFHS daa piigi ba "Team of the Year" yuun' 2 doli taba - tuuli klub din nya li.
Bɛ daa di Supercopa de España 2007 Real Madrid zuɣu. Amma yɛlha daa pili: 28th August, defender Antonio Puerta daa nya suhili yɛlha ka kpi dabsili 3 nyaaŋa. Dabsili 3 nyaaŋa, bɛ daa chɛ Milan 3-1 UEFA Super Cup.
Coach Juande Ramos daa lahi chɛ li 27th October ka chaŋ Tottenham. Manolo Jiménez daa deei li. Bɛ daa lahi kpe Champions League group ka nyɛ tuuli Arsenal zuɣu, amma Fenerbahçe daa chɛ ba penalty ni.
2008–2010
Yuuni 2008, bɛ daa kɔhi Dani Alves mini Seydou Keita ti Barcelona, ka Christian Poulsen chaŋ Juventus. Bɛ daa lahi nyɛ 3rd La Liga ni nasara 21.
Yuuni 2009–10, bɛ daa lahi kpe Champions League.
19th May 2010, bɛ daa di Copa del Rey ka di Atlético Madrid 2-0 Camp Nou. Diego Capel ni Jesús Navas n-daa di li.
Yuuni 2010–11 naabu, bɛ daa chɛ Barcelona 5-3 Supercopa ni, ka Braga chɛ ba Champions League playoffs.
---
jzpqv9bw2l2bvgndrtby24ivo656h3d