Dagbani Wikipedia
dagwiki
https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u
MediaWiki 1.47.0-wmf.17
first-letter
Miidiya
Diŋ'gahim
Yɛltɔɣa
Ŋun su
Ŋun su yɛltɔɣa
Wikipedia
Wikipedia yɛltɔɣa
Lahabali kɔligu
Lahabali kɔligu yɛltɔɣa
MiidiyaWiki
MiidiyaWiki yɛltɔɣa
Tɛmplet
Tɛmplet yɛltɔɣa
Sɔŋsim
Sɔŋsim yɛltɔɣa
Pubu
Pubu yɛltɔɣa
Salima
Salima yɛltɔɣa
MOS
MOS yɛltɔɣa
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ebola
0
3047
146820
20542
2026-08-28T18:02:55Z
Kalakpagh
2501
/* Tibibu */added information
146820
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ebola''' doro ŋɔ nyɛla salnima doro, ka di daalaama ninsala niŋgbuna ni piini dabaayi zaŋ chaŋ bakɔi dibaata,din dee yi niŋ ka daadam kɔbi ebola dor’bimbirili ŋɔ.<ref name=WHO2014/> Ebola daalaama nima maa ninsala niŋgbuna ni n¬-nyɛ:kpaɣ’ʒiɛɣu,lɔŋni Yuma,daadam jila ni biɛrim nti pahi zuɣuyaali.<ref name=WHO2014/> Di daalaama nima maa shɛŋa n-lahi nyɛ:tiri ka nyera nti pahi tiri.<ref name=WHO2014/> Ka daadam dulimsurugu nti pahi o binsabili dii bi lahi tumdi tuma viɛnyɛliŋga.<ref name=WHO2014>{{cite web | title = Ebola virus disease Fact sheet No. 103|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/|work=World Health Organization | date = September 2014}}</ref> Di yi ti niŋ n-ŋɔ,daadam ʒim chandi o niŋgbuna ni nyɛla muɣusigu.<ref name=WHO2014/><ref name=Ruz2014>{{cite book|last1=Ruzek|first1=edited by Sunit K. Singh, Daniel|title=Viral hemorrhagic fevers|date=2014|publisher=CRC Press, Taylor & Francis Group|location=Boca Raton|isbn=9781439884294|page=444|url=http://books.google.ca/books?id=l5MtJdDhie0C&pg=PA444}}</ref>
==Tahili mini Vihigu==
Daadam ni tooi kɔbi Ebola doro ŋɔ binkɔbiri ʒʒim ni bee bɛ niŋgbuŋ kom ni.<ref name=WHO2014/> Shɛhira kamani: Jansi n-ti pahi Zona n-nyɛ ban tiri Ebola doro ŋɔ.<ref name=WHOAir2014>{{cite web | title = 2014 Ebola Virus Disease (EVD) outbreak in West Africa | url = http://www.who.int/ith/updates/20140421/en/ | publisher = WHO | accessdate = 3 August 2014 | date = 21 April 2014 }}</ref> Tɔ amaa dor’bimbirili ŋɔ pɔhim zuɣu yɛligibu maa pala din sabi sɔŋ kundinima ni.<ref name=WHO2014/><ref name=CDCBreast2014>{{cite web|title=Recommendations for Breastfeeding/Infant Feeding in the Context of Ebola|url=http://www.cdc.gov/vhf/ebola/hcp/recommendations-breastfeeding-infant-feeding-ebola.html|website=cdc.gov|accessdate=26 October 2014|date=19 September 2014}}</ref> Baŋdiba ti yarida kadama zona n-nyɛ ban yɛligiri bee ban niŋdi Ebola doro ŋɔ bayana.<ref name=WHO2014/> Tɔ amaa Ebola doro ŋɔ pala din gbahiri zon ŋɔ.<ref name=WHO2014/> Din dee yi niŋ ka daadam yi kuli kɔbi doro ŋɔ,di nyɛla din yɛn lɔhi bee n-gbahi ninvuɣubɔbigu.Dabba ni tooi doli sɔ’shɛŋa bee sɔshɛŋa doro ŋɔ ni doli yiri doo ni n-kpɛri paɣa ni n-nyɛ manii.<ref name=WHO2014/> Pɔi ka bɛ ti yɛn zahim daadam n-nya ni o mali Ebola dor’bimbiri ŋɔ,faashee bɛ vihi o kamani chiraayi nyaaŋa n-nya o mali dor’shɛŋa din mali Ebola daalaama nima ŋɔ pɔi ka naai yi zahim o nya o mali Ebola doro maa.
==Taɣibu bee Gubu==
[[Lahabali kɔligu:Biosafety level 4 hazmat suit.jpg|right|thumb|A researcher working with the Ebola virus while wearing a [[positive pressure personnel suit|BSL-4 positive pressure suit]] to avoid infection]]Ti ni yɛn niŋ shɛm m-baligi Ebola doro ŋɔ nyɛmi ni ti gu ti maŋa ka chɛ binkɔbi shɛba ban zaŋdi doro ŋɔ loori daadama nima. Lala binkɔbiri maa n-nyɛ: Jansi mini Kuruchunima.<ref name=WHO2014/><ref>{{cite web|url=http://www.cdc.gov/vhf/ebola/hcp/guidance-safe-handling-human-remains-ebola-patients-us-hospitals-mortuaries.html|title=Guidance for Safe Handling of Human Remains of Ebola Patients in U. S. Hospitals and Mortuaries|publisher=|accessdate=10 October 2014}}</ref> Ti yi yɛn niŋ li,faashee ti kurila lala binkobiri ŋɔ,n-zaŋdi ba labiri katiŋ ka chɛri daadama biɛhigu shee.<ref name=WHO2014/> Yaha,nimdi yi lahi duɣi bi viɛnyɛliŋga bee nira yi yeri neen’shɛli din yɛn gu o bee n-taɣi o ka chɛ doro ŋɔ kɔbbu,di yi niŋ ka o yɛn tabisi bee n-shihi nimdi maa.<ref name=WHO2014/> Bee ka o paɣiri o nuhi saha shɛli kam o yi shihi bee n-zani baɣili ŋun mali doro ŋɔ.<ref name=WHO2014/>
==Tibibu==
Ebola doro ŋɔ ka tibiri chichi, kpaŋ maŋa shɛŋa niriba ni mali bee sɔŋsim shɛŋa niriba ni mali tiri ninvuɣu shɛba ban mali doro ŋɔ nyɛmi: Bindira bee binnyura din malisim bi yaɣi lala bee din bi malisi dibu.<ref name=WHO2014/> Vihigu wuhiya ni kɔbigu puuni,vaabu pihinu nti pahi pihiwɔi n-kɔŋdi bɛ nyɛvuya zaŋ chaŋ doro ŋɔ polo.<ref name=WHO2014/> [[Lahabali kɔligu:Ebola outbreak in Gulu Municipal Hospital.jpg|thumb|A hospital isolation ward in [[Gulu]], [[Uganda]], during the October 2000 outbreak]]Ebola doro ŋɔ daa tuu yila polo West Africa tiŋgbana ni kamani Sudan mini Democratic Republic of the Congo. Yuuni ɛ97ɣ ka doro ŋɔ daa yi polo. Zaŋ gbaai yuuni 20ɛ3 hali ni zɔŋɔ, daadam biɛlim ban kalinli bi paai tuhili n-gbaari ebola doro ŋɔ bee n-kɔbiri dor’bimbirili ŋɔ yuuni puli ni.<ref name=WHO2014/> Doro ŋɔ labina ni yaa pam ʒɛmana shɛli ti ni ʒiya.<ref name=who2014factsheet>{{cite web | url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/ | title=Ebola virus disease, Fact sheet N°103, Updated September 2014 | accessdate=2014-12-15 | publisher=[[World Health Organization]] | date=September 2014 }}</ref> 20ɛɔ yuuni ŋɔ puuni, tinsi kamani; Guinea,sierra leon n-ti pahi Liberia nyɛla doro ŋɔ ni niŋ bayana,Ka Nigeria gba na zali nuu ʒiya.<ref name=WHO2014/> Pirimla doro ŋɔ barina zuɣu,America nima kpahi bɛ yanima zuɣu ni ni bɛ niŋmi katiŋ ka chɛ gɔrim shɛŋa din bi kpa bee n-niŋ talahi zaŋ kpa tiŋ’duya din mali ebola doro ŋɔ chandi.<ref name=WHO2014/><ref name=MMWRJune2014>{{cite web|title=Ebola Viral Disease Outbreak — West Africa, 2014|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6325a4.htm?s_cid=mm6325a4_w | website = CDC | accessdate = 26 June 2014 | date = 27 June 2014 }}</ref> Zaŋ gbaai silimiin goli August 20ɛɔ yuuni ŋɔ, daadam biɛlim ban kalinli yaɣi tuhi pia ni ayɔbu n-daa nyɛ dɔɣitɛnima ni vihi ka bɛ nyɛla ban mali Ebola doro ŋɔ bee ka dor’bimbirili ŋɔ be bɛ niŋgbuna ni.<ref name=WHO20141025>{{cite web|title=Ebola Response Roadmap Situation Report Update|url= http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/137185/1/roadmapupdate25Oct14_eng.pdf?ua=1|website=World Health Organization|accessdate=26 October 2014|date=25 October 2014}}</ref><ref name=CDC2014>{{cite web|title=CDC urges all US residents to avoid nonessential travel to Liberia, Guinea and Sierra Leone because of an unprecedented outbreak of Ebola. | url = http://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/ebola-liberia|website = CDC | accessdate = 2 August 2014 | date = 31 July 2014 }}</ref><ref name=CDCAug2014N>{{cite web|title=Outbreak of Ebola in Guinea, Liberia and Sierra Leone|url=http://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/guinea/index.html|website=CDC|accessdate=5 August 2014|date=4 August 2014}}</ref> Salnima na kuli bela moli ni bee vihigu ni, ni bɛ nya Ebola dor’bimbirili ŋɔ tilaa. Tɔ amaa hali ni zɔŋɔ so nabi yina ni tilaa maa.<ref>{{cite web|title=EBOLA RESPONSE ROADMAP SITUATION REPORT|url=http://apps.who.int/ebolaweb/sitreps/20141231/20141231.pdf|website=http://apps.who.int/|accessdate=5 January 2015|date=31 December 2014}}</ref>
==History==
Ebola nyɛla dɔr'shɛli din daa piligi yuuni 1976, di nyɛla din daa piligi tiŋgbana ayi ni, zaɣ'yini nyɛla din daa piligi Nzara (tiŋ din be [[South sudan|South Sudan]]) ka din bala maa nyɛ din daa niŋ Yambuku (Decrocratic Republic Of Congo), tiŋkpaŋ din miri mɔɣili yuli booni [[Ebola River|Ebola Mɔɣili]], lala mɔɣili ŋɔ yuli ka bɛ zaŋ n-ti dɔro maa.<ref name="WHO2014" /> Ebola nyɛla din daa wuligi gili gbaŋsabila tiŋgbana ni.<ref name="WHO2014" /> Bin din gbaai yuuni 1976 mini yuuni 2012, dɔro ŋɔ nyɛla din daa wuligi kpɛ tiŋgbana pishi ni anahi ka gbahi niriba ban kalinli yiɣisi 2, 387 ka di salo ban kalinli yiɣisi 1, 590 nyɛvuya.<ref name="WHO2014" /><ref name="MMWRJune2014" />
== Kundivihira ==
{{reflist}}
<!--*Ebola virus disease Fact sheet N°103". World Health Organization. 2014-03-01. Retrieved 2014-04-12.
*"2014 Ebola Virus Disease (EVD) outbreak in West Africa". WHO. 2014-04-21. Retrieved 2014-08-03.
*C.M. Fauquet (2005). Virus taxonomy classification and nomenclature of viruses; 8th report of the International Committee on Taxonomy of Viruses. Oxford: Elsevier/Academic Press. p. 648. ISBN 9780080575483.
*"Ebola Viral Disease Outbreak — West Africa, 2014". CDC. 2014-06-27. Retrieved 2014-06-26.
*"CDC urges all US residents to avoid nonessential travel to Liberia, Guinea and Sierra Leone because of an unprecedented outbreak of Ebola.". CDC. 2014-07-31. Retrieved 2014-08-02.
*"Outbreak of Ebola in Guinea, Liberia and Sierra Leone". CDC. 2014-08-04. Retrieved 2014-08-05.
*"Ebola virus disease, West Africa - update 28 August 2014". WHO. 2014-08-28. Retrieved 2014-08-29.
*"Ebola Hemorrhagic Fever: Signs and Symptoms". United States Centers for Disease Control and Prevention.
Gatherer D (2014). "The 2014 Ebola virus disease outbreak in West Africa". J. Gen. Virol. 95 (Pt 8): 1619–1624. doi:10.1099/vir.0.067199-0. PMID 24795448.
*"Ebola Hemorrhagic Fever Signs and Symptoms". CDC. 2014-01-28. Retrieved 2014-08-02.
*"Ebola virus disease". Fact sheet N°103. World Health Organization. 2014-04-01.
*Hoenen T, Groseth A, Falzarano D, Feldmann H (May 2006). "Ebola virus: unravelling pathogenesis to combat a deadly disease". Trends in Molecular Medicine 12 (5): 206–215. doi:10.1016/j.molmed.2006.03.006. PMID 16616875.
"Ebola Virus, Clinical Presentation". Medscape. Retrieved 2012-07-30.
*Simpson DIH (1977). "Marburg and Ebola virus infections: a guide for their diagnosis, management, and control" (PDF). WHO Offset Publication No. 36. p. 10f.
*Fisher-Hoch SP, Platt GS, Neild GH, Southee T, Baskerville A, Raymond RT, Lloyd G, Simpson DI (1985). "Pathophysiology of shock and hemorrhage in a fulminating viral infection (Ebola)". J. Infect. Dis. 152 (5): 887–894. doi:10.1093/infdis/152.5.887. PMID 4045253.
*Kuhn JH, Becker S, Ebihara H, Geisbert TW, Johnson KM, Kawaoka Y, Lipkin WI, Negredo AI, Netesov SV, Nichol ST, Palacios G, Peters CJ, Tenorio A, Volchkov VE, Jahrling PB (2010). "Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations". Archives of Virology 155 (12): 2083–103. doi:10.1007/s00705-010-0814-x. PMC 3074192. PMID 21046175.
*"CDC Telebriefing on Ebola outbreak in West Africa". CDC. 2014-07-28. Retrieved 2014-08-03.
*"WHO: Air travel is low-risk for Ebola transmission". WHO. 14 August 2014. Retrieved 8 September 2014.
*Harden, Blaine (2001-02-18). "Dr. Matthew's Passion". New York Times Magazine. Retrieved 2008-02-25.
*Chan, M (Aug 20, 2014). "Ebola Virus Disease in West Africa - No Early End to the Outbreak.". The New England journal of medicine. PMID 25140856-->
[[Pubu:Tima malibu baŋsim]]
[[Pubu:Binniɛma baŋsim]]
[[Pubu:Daadam biɛhagu]]
[[Pubu:Tabibi baŋsim]]
[[Pubu:WikiProject Medicine]]
[[Pubu:E-Class]]
o23l0yre53us6l2dtsjqow0ea8rt6gd
146821
146820
2026-08-28T18:03:27Z
Kalakpagh
2501
/* History */ Updated Content
146821
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ebola''' doro ŋɔ nyɛla salnima doro, ka di daalaama ninsala niŋgbuna ni piini dabaayi zaŋ chaŋ bakɔi dibaata,din dee yi niŋ ka daadam kɔbi ebola dor’bimbirili ŋɔ.<ref name=WHO2014/> Ebola daalaama nima maa ninsala niŋgbuna ni n¬-nyɛ:kpaɣ’ʒiɛɣu,lɔŋni Yuma,daadam jila ni biɛrim nti pahi zuɣuyaali.<ref name=WHO2014/> Di daalaama nima maa shɛŋa n-lahi nyɛ:tiri ka nyera nti pahi tiri.<ref name=WHO2014/> Ka daadam dulimsurugu nti pahi o binsabili dii bi lahi tumdi tuma viɛnyɛliŋga.<ref name=WHO2014>{{cite web | title = Ebola virus disease Fact sheet No. 103|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/|work=World Health Organization | date = September 2014}}</ref> Di yi ti niŋ n-ŋɔ,daadam ʒim chandi o niŋgbuna ni nyɛla muɣusigu.<ref name=WHO2014/><ref name=Ruz2014>{{cite book|last1=Ruzek|first1=edited by Sunit K. Singh, Daniel|title=Viral hemorrhagic fevers|date=2014|publisher=CRC Press, Taylor & Francis Group|location=Boca Raton|isbn=9781439884294|page=444|url=http://books.google.ca/books?id=l5MtJdDhie0C&pg=PA444}}</ref>
==Tahili mini Vihigu==
Daadam ni tooi kɔbi Ebola doro ŋɔ binkɔbiri ʒʒim ni bee bɛ niŋgbuŋ kom ni.<ref name=WHO2014/> Shɛhira kamani: Jansi n-ti pahi Zona n-nyɛ ban tiri Ebola doro ŋɔ.<ref name=WHOAir2014>{{cite web | title = 2014 Ebola Virus Disease (EVD) outbreak in West Africa | url = http://www.who.int/ith/updates/20140421/en/ | publisher = WHO | accessdate = 3 August 2014 | date = 21 April 2014 }}</ref> Tɔ amaa dor’bimbirili ŋɔ pɔhim zuɣu yɛligibu maa pala din sabi sɔŋ kundinima ni.<ref name=WHO2014/><ref name=CDCBreast2014>{{cite web|title=Recommendations for Breastfeeding/Infant Feeding in the Context of Ebola|url=http://www.cdc.gov/vhf/ebola/hcp/recommendations-breastfeeding-infant-feeding-ebola.html|website=cdc.gov|accessdate=26 October 2014|date=19 September 2014}}</ref> Baŋdiba ti yarida kadama zona n-nyɛ ban yɛligiri bee ban niŋdi Ebola doro ŋɔ bayana.<ref name=WHO2014/> Tɔ amaa Ebola doro ŋɔ pala din gbahiri zon ŋɔ.<ref name=WHO2014/> Din dee yi niŋ ka daadam yi kuli kɔbi doro ŋɔ,di nyɛla din yɛn lɔhi bee n-gbahi ninvuɣubɔbigu.Dabba ni tooi doli sɔ’shɛŋa bee sɔshɛŋa doro ŋɔ ni doli yiri doo ni n-kpɛri paɣa ni n-nyɛ manii.<ref name=WHO2014/> Pɔi ka bɛ ti yɛn zahim daadam n-nya ni o mali Ebola dor’bimbiri ŋɔ,faashee bɛ vihi o kamani chiraayi nyaaŋa n-nya o mali dor’shɛŋa din mali Ebola daalaama nima ŋɔ pɔi ka naai yi zahim o nya o mali Ebola doro maa.
==Taɣibu bee Gubu==
[[Lahabali kɔligu:Biosafety level 4 hazmat suit.jpg|right|thumb|A researcher working with the Ebola virus while wearing a [[positive pressure personnel suit|BSL-4 positive pressure suit]] to avoid infection]]Ti ni yɛn niŋ shɛm m-baligi Ebola doro ŋɔ nyɛmi ni ti gu ti maŋa ka chɛ binkɔbi shɛba ban zaŋdi doro ŋɔ loori daadama nima. Lala binkɔbiri maa n-nyɛ: Jansi mini Kuruchunima.<ref name=WHO2014/><ref>{{cite web|url=http://www.cdc.gov/vhf/ebola/hcp/guidance-safe-handling-human-remains-ebola-patients-us-hospitals-mortuaries.html|title=Guidance for Safe Handling of Human Remains of Ebola Patients in U. S. Hospitals and Mortuaries|publisher=|accessdate=10 October 2014}}</ref> Ti yi yɛn niŋ li,faashee ti kurila lala binkobiri ŋɔ,n-zaŋdi ba labiri katiŋ ka chɛri daadama biɛhigu shee.<ref name=WHO2014/> Yaha,nimdi yi lahi duɣi bi viɛnyɛliŋga bee nira yi yeri neen’shɛli din yɛn gu o bee n-taɣi o ka chɛ doro ŋɔ kɔbbu,di yi niŋ ka o yɛn tabisi bee n-shihi nimdi maa.<ref name=WHO2014/> Bee ka o paɣiri o nuhi saha shɛli kam o yi shihi bee n-zani baɣili ŋun mali doro ŋɔ.<ref name=WHO2014/>
==Tibibu==
Ebola doro ŋɔ ka tibiri chichi, kpaŋ maŋa shɛŋa niriba ni mali bee sɔŋsim shɛŋa niriba ni mali tiri ninvuɣu shɛba ban mali doro ŋɔ nyɛmi: Bindira bee binnyura din malisim bi yaɣi lala bee din bi malisi dibu.<ref name=WHO2014/> Vihigu wuhiya ni kɔbigu puuni,vaabu pihinu nti pahi pihiwɔi n-kɔŋdi bɛ nyɛvuya zaŋ chaŋ doro ŋɔ polo.<ref name=WHO2014/> [[Lahabali kɔligu:Ebola outbreak in Gulu Municipal Hospital.jpg|thumb|A hospital isolation ward in [[Gulu]], [[Uganda]], during the October 2000 outbreak]]Ebola doro ŋɔ daa tuu yila polo West Africa tiŋgbana ni kamani Sudan mini Democratic Republic of the Congo. Yuuni ɛ97ɣ ka doro ŋɔ daa yi polo. Zaŋ gbaai yuuni 20ɛ3 hali ni zɔŋɔ, daadam biɛlim ban kalinli bi paai tuhili n-gbaari ebola doro ŋɔ bee n-kɔbiri dor’bimbirili ŋɔ yuuni puli ni.<ref name=WHO2014/> Doro ŋɔ labina ni yaa pam ʒɛmana shɛli ti ni ʒiya.<ref name=who2014factsheet>{{cite web | url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/ | title=Ebola virus disease, Fact sheet N°103, Updated September 2014 | accessdate=2014-12-15 | publisher=[[World Health Organization]] | date=September 2014 }}</ref> 20ɛɔ yuuni ŋɔ puuni, tinsi kamani; Guinea,sierra leon n-ti pahi Liberia nyɛla doro ŋɔ ni niŋ bayana,Ka Nigeria gba na zali nuu ʒiya.<ref name=WHO2014/> Pirimla doro ŋɔ barina zuɣu,America nima kpahi bɛ yanima zuɣu ni ni bɛ niŋmi katiŋ ka chɛ gɔrim shɛŋa din bi kpa bee n-niŋ talahi zaŋ kpa tiŋ’duya din mali ebola doro ŋɔ chandi.<ref name=WHO2014/><ref name=MMWRJune2014>{{cite web|title=Ebola Viral Disease Outbreak — West Africa, 2014|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6325a4.htm?s_cid=mm6325a4_w | website = CDC | accessdate = 26 June 2014 | date = 27 June 2014 }}</ref> Zaŋ gbaai silimiin goli August 20ɛɔ yuuni ŋɔ, daadam biɛlim ban kalinli yaɣi tuhi pia ni ayɔbu n-daa nyɛ dɔɣitɛnima ni vihi ka bɛ nyɛla ban mali Ebola doro ŋɔ bee ka dor’bimbirili ŋɔ be bɛ niŋgbuna ni.<ref name=WHO20141025>{{cite web|title=Ebola Response Roadmap Situation Report Update|url= http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/137185/1/roadmapupdate25Oct14_eng.pdf?ua=1|website=World Health Organization|accessdate=26 October 2014|date=25 October 2014}}</ref><ref name=CDC2014>{{cite web|title=CDC urges all US residents to avoid nonessential travel to Liberia, Guinea and Sierra Leone because of an unprecedented outbreak of Ebola. | url = http://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/ebola-liberia|website = CDC | accessdate = 2 August 2014 | date = 31 July 2014 }}</ref><ref name=CDCAug2014N>{{cite web|title=Outbreak of Ebola in Guinea, Liberia and Sierra Leone|url=http://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/guinea/index.html|website=CDC|accessdate=5 August 2014|date=4 August 2014}}</ref> Salnima na kuli bela moli ni bee vihigu ni, ni bɛ nya Ebola dor’bimbirili ŋɔ tilaa. Tɔ amaa hali ni zɔŋɔ so nabi yina ni tilaa maa.<ref>{{cite web|title=EBOLA RESPONSE ROADMAP SITUATION REPORT|url=http://apps.who.int/ebolaweb/sitreps/20141231/20141231.pdf|website=http://apps.who.int/|accessdate=5 January 2015|date=31 December 2014}}</ref>
==Taarihi ==
Ebola nyɛla dɔr'shɛli din daa piligi yuuni 1976, di nyɛla din daa piligi tiŋgbana ayi ni, zaɣ'yini nyɛla din daa piligi Nzara (tiŋ din be [[South sudan|South Sudan]]) ka din bala maa nyɛ din daa niŋ Yambuku (Decrocratic Republic Of Congo), tiŋkpaŋ din miri mɔɣili yuli booni [[Ebola River|Ebola Mɔɣili]], lala mɔɣili ŋɔ yuli ka bɛ zaŋ n-ti dɔro maa.<ref name="WHO2014" /> Ebola nyɛla din daa wuligi gili gbaŋsabila tiŋgbana ni.<ref name="WHO2014" /> Bin din gbaai yuuni 1976 mini yuuni 2012, dɔro ŋɔ nyɛla din daa wuligi kpɛ tiŋgbana pishi ni anahi ka gbahi niriba ban kalinli yiɣisi 2, 387 ka di salo ban kalinli yiɣisi 1, 590 nyɛvuya.<ref name="WHO2014" /><ref name="MMWRJune2014" />
== Kundivihira ==
{{reflist}}
<!--*Ebola virus disease Fact sheet N°103". World Health Organization. 2014-03-01. Retrieved 2014-04-12.
*"2014 Ebola Virus Disease (EVD) outbreak in West Africa". WHO. 2014-04-21. Retrieved 2014-08-03.
*C.M. Fauquet (2005). Virus taxonomy classification and nomenclature of viruses; 8th report of the International Committee on Taxonomy of Viruses. Oxford: Elsevier/Academic Press. p. 648. ISBN 9780080575483.
*"Ebola Viral Disease Outbreak — West Africa, 2014". CDC. 2014-06-27. Retrieved 2014-06-26.
*"CDC urges all US residents to avoid nonessential travel to Liberia, Guinea and Sierra Leone because of an unprecedented outbreak of Ebola.". CDC. 2014-07-31. Retrieved 2014-08-02.
*"Outbreak of Ebola in Guinea, Liberia and Sierra Leone". CDC. 2014-08-04. Retrieved 2014-08-05.
*"Ebola virus disease, West Africa - update 28 August 2014". WHO. 2014-08-28. Retrieved 2014-08-29.
*"Ebola Hemorrhagic Fever: Signs and Symptoms". United States Centers for Disease Control and Prevention.
Gatherer D (2014). "The 2014 Ebola virus disease outbreak in West Africa". J. Gen. Virol. 95 (Pt 8): 1619–1624. doi:10.1099/vir.0.067199-0. PMID 24795448.
*"Ebola Hemorrhagic Fever Signs and Symptoms". CDC. 2014-01-28. Retrieved 2014-08-02.
*"Ebola virus disease". Fact sheet N°103. World Health Organization. 2014-04-01.
*Hoenen T, Groseth A, Falzarano D, Feldmann H (May 2006). "Ebola virus: unravelling pathogenesis to combat a deadly disease". Trends in Molecular Medicine 12 (5): 206–215. doi:10.1016/j.molmed.2006.03.006. PMID 16616875.
"Ebola Virus, Clinical Presentation". Medscape. Retrieved 2012-07-30.
*Simpson DIH (1977). "Marburg and Ebola virus infections: a guide for their diagnosis, management, and control" (PDF). WHO Offset Publication No. 36. p. 10f.
*Fisher-Hoch SP, Platt GS, Neild GH, Southee T, Baskerville A, Raymond RT, Lloyd G, Simpson DI (1985). "Pathophysiology of shock and hemorrhage in a fulminating viral infection (Ebola)". J. Infect. Dis. 152 (5): 887–894. doi:10.1093/infdis/152.5.887. PMID 4045253.
*Kuhn JH, Becker S, Ebihara H, Geisbert TW, Johnson KM, Kawaoka Y, Lipkin WI, Negredo AI, Netesov SV, Nichol ST, Palacios G, Peters CJ, Tenorio A, Volchkov VE, Jahrling PB (2010). "Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations". Archives of Virology 155 (12): 2083–103. doi:10.1007/s00705-010-0814-x. PMC 3074192. PMID 21046175.
*"CDC Telebriefing on Ebola outbreak in West Africa". CDC. 2014-07-28. Retrieved 2014-08-03.
*"WHO: Air travel is low-risk for Ebola transmission". WHO. 14 August 2014. Retrieved 8 September 2014.
*Harden, Blaine (2001-02-18). "Dr. Matthew's Passion". New York Times Magazine. Retrieved 2008-02-25.
*Chan, M (Aug 20, 2014). "Ebola Virus Disease in West Africa - No Early End to the Outbreak.". The New England journal of medicine. PMID 25140856-->
[[Pubu:Tima malibu baŋsim]]
[[Pubu:Binniɛma baŋsim]]
[[Pubu:Daadam biɛhagu]]
[[Pubu:Tabibi baŋsim]]
[[Pubu:WikiProject Medicine]]
[[Pubu:E-Class]]
5s8jo3kc3ac2oxmiaimyfmy9gwtmltd
Yɛltɔɣa:Wikipidia
1
33726
146822
146752
2026-08-28T18:07:10Z
Kalakpagh
2501
/* Mali niŋ */ Labisigu
146822
wikitext
text/x-wiki
== Mali niŋ ==
Wikipedia ni yoori ka sab Amaraaba Na. Mali gadama, gadama maa nyɛ " Na " bachi pahirili m bala, ' di tu nidi yihi ka chɛli AMARAABA KƆ [[Ŋun su:Pampaniriba|Pampaniriba]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:Pampaniriba|Yɛltɔɣa]]) 21:34, 26 Silimin gɔli August 2026 (GMT)
:Tipaɣiya [[Ŋun su:Kalakpagh|Kalakpagh]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:Kalakpagh|Yɛltɔɣa]]) 18:07, 28 Silimin gɔli August 2026 (GMT)
ql1e78k3j3b0sg56pzmibjbvp7k86rm
John Terry
0
33732
146816
146814
2026-08-28T14:09:17Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146816
wikitext
text/x-wiki
[[Lahabali kɔligu:John Terry 4612.jpg|thumb|John Terry ]]
== John Terry; ==
John George Terry (bɛ dɔɣi o la 7 December 1980) nyɛla English professional football coach mini former player ŋun daa ŋmɛ centre-back. O daa nyɛ previously captain Chelsea, England national team mini Aston Villa. Bɛ mi o kamani yino greatest defenders o generation, n-ti pahi yino best English mini Premier League defenders ever.
Bɛ daa boli Terry UEFA Club Defender of the Year 2005, 2008 mini 2009, PFA Players' Player of the Year 2005, ka pahi FIFPro World XI 5 consecutive seasons, 2005 zaŋ chaŋ 2009. Bɛ daa lahi boli o all-star squad 2006 FIFA World Cup n-ti, English player yini ko ŋun be team. 2024, bɛ daa zaŋ Terry pahi Premier League Hall of Fame.
Terry nyɛ Chelsea most decorated captain trophies won zuɣu. O 19 years club ni, o daa zaŋ ba paai Premier League titles 5, FA Cups 5, League Cups 3, UEFA Europa League yini mini UEFA Champions League title yini. O nyɛ yino 6 players ban ŋmɛ yibu gari 500 Chelsea n-ti ka lahi nyɛ club all-time highest scoring defender. 2007, o daa lebi tuuli captain ŋun du FA Cup new Wembley Stadium Chelsea 1-0 nasara Manchester United zuɣu, ka lahi nyɛ tuuli player ŋun di international pɔɣu ni, di header England 1-1 draw Brazil sani. O final season Chelsea 2017, o daa lebi tuuli player ever ŋun nyɛ captain team paai Premier League title occasions 5.
O ni yi Chelsea nyaaŋa, Terry daa ŋmɛ season yini Aston Villa Championship puuni poi ka yi, o ni ti kɔŋ 2018 Championship play-off final. O daa labi Aston Villa months biɛla nyaaŋa assistant manager Dean Smith n-ti. Side daa chaŋ di 2019 Championship play-off final ni bɛ labi Premier League. Terry daa yi role July 2021. Smith ni pahi Leicester City manager April 2023, o daa lahi boli Terry o coaching staff.
'''Early life'''
John George Terry bɛ dɔɣi o 7 December 1980 Barking, Greater London. O daa chaŋ Eastbury Comprehensive School ka ŋmɛ local Sunday league team Senrab.
'''Club career'''
'''Chelsea'''
'''1991–1998: Early years'''
Bia sani, Terry daa be West Ham United youth system, ka pahi ba midfielder 1991. O daa labi Chelsea yuma 14, ŋmɛri club youth mini reserve teams. Di daa nyɛ shortage central defenders zuɣu bɛ daa taɣi o centre-back, position o ni ŋmɛ o career zaa. O ni naai shikuru nyaaŋa, o daa pahi club YTS yuma 16 ka dihi professional terms yuma yini nyaaŋa.
'''1998–2000: Tuuli yibu'''
Terry daa tuui ŋmɛ Chelsea debut 28 October 1998 late substitute League Cup tie Aston Villa nyaaŋa; o tuuli piligu daa kana later that season FA Cup third-round bolli, 2-0 nasara Oldham Athletic zuɣu.
'''2000: Loan Nottingham Forest'''
Terry daa be brief period loan Nottingham Forest 2000 ni o maali o first-team experience ka nyɛ subject interest Forest manager David Platt mini Huddersfield Town manager Steve Bruce sani.
'''2000–2002: First-team breakthrough'''
2002, Terry daa be altercation ni bouncer West London nightclub Chelsea teammate Jody Morris mini Wimbledon Des Byrne nyaaŋa, din daa ti o charged assault mini affray. August 2002, bɛ daa kari Terry charges court puuni. Affair puuni, bɛ daa ti o temporary ban English national team The Football Association sani. Previously, Chelsea teammates Frank Lampard, Jody Morris, Eiður Guðjohnsen mini former teammate Frank Sinclair nyaaŋa, September 2001 Terry daa fine 2 weeks wages Chelsea ni o ni yu kom ka harass grieving American tourists immediate September 11 attacks nyaaŋa. O early days Chelsea, Terry daa laɣim flat Andrew Crofts nyaaŋa.
Terry daa piligi o maŋa zali Chelsea first team 2000-01 season, ŋmɛri piligu 23 ka bɛ vote o club Player of the Year. O daa tuɣi o progress 2001-02, ka lebi regular defence club captain mini France international Marcel Desailly nyaaŋa. 5 December 2001, o daa nyɛ captain Chelsea tuuli time, Premier League bolli Charlton Athletic sani. Chelsea daa paai FA Cup final, wins London rivals West Ham United mini Tottenham Hotspur 4th mini 6 rounds respectively, mini Fulham semi-final - ni Terry ni di pɔɣu yini ko 1-0 nasara. Virus daa kari Terry place starting line-up final n-ti, o ni kpɛ second-half substitute Chelsea ni kɔŋ 2-0 Arsenal sani. 2003-04 season, o ŋmɛbu daa ti o ni o lebi vice-captain manager Claudio Ranieri sani Desailly ni bi be team puuni. O daa ŋmɛ viɛlli French international absent nyaaŋa, ka nam strong defensive partnership William Gallas nyaaŋa.
'''2003–2008: Captaincy mini successes'''
Terry (right of trophy) ni paɣi 2004-05 Premier League nasara Chelsea nyaaŋa
Desailly yibu nyaaŋa, new Chelsea manager José Mourinho daa piigi Terry o club captain, choice bɛ ni vindicate 2004-05 season zaa Chelsea ni di Premier League title record-breaking fashion ni best defensive record Football League history ni most clean sheets mini most points. Bɛ daa vote o Player of the Year o fellow professionals England puuni ka di pɔɣa 8, n-ti pahi late winner Barcelona sani, UEFA Champions League. Bɛ daa vote o best defender Champions League season. September 2005, bɛ daa piigi o member World XI FIFPro awards. Team bɛ daa piigi vote professional footballers 40 countries puuni.
Terry ni paɣi Chelsea ni di 2005-06 Premier League nyaaŋa
Chelsea daa guli bɛ Premier League title 2005-06, ka deei points 91, ka confirm title 3-0 nasara Manchester United zuɣu.
Bolli 14 October 2006 Reading sani, Terry daa tu ni o deei goal Chelsea final minutes bolli goalkeepers Petr Čech mini Carlo Cudicini ni mali daŋ nyaaŋa Chelsea ni bi mali substitutes kpalim. Chelsea daa guli clean sheet ka secure 1-0 nasara. 5 November 2006, ŋmɛri Tottenham Hotspur sani, bɛ daa kari Terry tuuli time o Chelsea career o ni deei yellow cards 2 Blues ni kɔŋ White Hart Lane tuuli time 1987 nyaaŋa. Bɛ daa charge Terry misconduct FA sani o ni bɔhi integrity match referee Graham Poll bolli nyaaŋa. 10 January 2007, bɛ daa yɛli Terry ni o yo £10,000 inappropriate conduct nyaaŋa o ni taɣi o mind ka plead guilty FA.
Terry ni ŋmɛri Chelsea n-ti 2006
2006-07 season, Terry daa bi ŋmɛ bolla Chelsea n-ti recurring back problem zuɣu. 26 December 2006, Mourinho daa yɛli ni o captain tooi bɔri surgery ni o fix problem. Terry absent nyaaŋa Chelsea daa ŋmɛ draw 2-2 yiŋ both Reading mini Fulham Christmas zuɣu, draws din daa wuhi crucial destiny Premier League title that season. 28 December, Chelsea daa yɛli press statement ni Terry mali back surgery: "Operation ni bɛ yihi sequestrated lumbar intervertebral disc daa nyɛ nasara." O ni daa bɔri ni o labi bolli Wigan Athletic sani, Chelsea ni di 3-2 late pɔɣu winger Arjen Robben sani, Terry daa lahi ka, recurring back problem zuɣu. O daa labi Chelsea 1-0 nasara Charlton Athletic zuɣu 3 February 2007 ka kpɛ 88th minute Claude Makelele n-ti. Terry daa ŋmɛ o tuuli 90 minutes football almost 3 months Chelsea 3-0 nasara Middlesbrough zuɣu ka deei applause pam Chelsea faithful sani. Didier Drogba daa di pɔɣa ayi Chelsea n-ti that bolli, other pɔɣu daa kana own goal Abel Xavier Middlesbrough sani.
Ŋmɛri UEFA Champions League round of 16 away Porto sani, o daa lahi nya daŋ, ŋuna ankle, bɛ daa zali ni o yɛn bi be 2007 League Cup final Arsenal sani, amaa o daa tooi recover daŋ days puuni ka ŋmɛ final. Second half bolli, attacking corner, o daa lab o maŋa balli ni diving header; Arsenal Abou Diaby, ni o yihi balli, daa ŋmɛ Terry nini puuni. Terry daa nyɛ unconscious minutes biɛla, o ni almost swallow o tongue saha. Bɛ daa zaŋ o yi field stretcher zuɣu ka transfer o University Hospital of Wales. Terry daa yi hospital same day ka labi Millennium Stadium ni o paɣi o team 2-1 nasara. Only recollection o ni mali second half nyɛ o yi pitch zuɣu ka o bi teeri 10 minutes o ni ŋmɛ o daŋ tooni. O daa chaŋ zaŋ Chelsea paai semi-final UEFA Champions League, 3rd time 4 years Chelsea ni paai final 4 competition. May 2007, Terry daa nyɛ captain Chelsea 2007 FA Cup final, tuuli FA Cup final new Wembley Stadium.
O ni bi saɣi terms new contract immediately following 2006-07 nyaaŋa, Terry daa yɛli occasions pam ni o bi mali nia ni o yi Chelsea. Late July, o daa dihi new 5-year contract base salary £131,000 mini £135,000 week, ka lebi highest-paid player Premier League that time.
Terry ni ŋmɛri Chelsea n-ti 2008
16 December 2007, ŋmɛri Arsenal sani, o ni chaŋ yihi balli Terry naba Emmanuel Eboué daa naba ka Terry daa nya 3 broken bones o naba puuni. Bɛ daa bɔri ni o bi be 3 months at least amaa o daa recover quickly ka tooi nyɛ captain Chelsea 2008 League Cup final Tottenham sani, Chelsea ni kɔŋ 2-1. 11 May 2008, ŋmɛri last league bolli season Bolton sani, o daa ŋmɛ goalkeeper Petr Čech nyaaŋa ka nya partially dislocated elbow, bɛ ni daa ti labi zaŋ li yi hospital soya. Daŋ ŋɔ bi daa kari o ni o ŋmɛ 2008 UEFA Champions League final Manchester United sani. Bolli daa chaŋ penalties, Terry daa kɔŋ penalty din yɛn di Chelsea bolli (mini Champions League). O standing naba daa siɣim o ni ŋmɛ kick, balli daa kɔŋ pɔɣu. Chelsea daa kɔŋ shootout 6-5, Terry daa gbaai kumsi. 28 August 2008, bɛ daa ti Terry Defender of The Year award UEFA sani Champions League group stage draw Monaco, n-ti pahi Frank Lampard mini Petr Čech, ban daa deei award bɛ respective positions.
13 September 2008, Terry daa deei tuuli straight red card o career Manchester City sani rugby-tackling Jô. Amaa, bɛ nyaaŋa daa kari li appeal zuɣu. O ni nyɛ defender nyaaŋa, o daa occasionally di important pɔɣa Chelsea n-ti, kamani Champions League Group A yiŋ bolli Roma sani. Amaa, Chelsea daa chaŋ kɔŋ away leg 3-1.
'''2008–2012: Double mini Champions League'''
Terry (right) ni paɣi double nasara Chelsea nyaaŋa 2010
July 2009, Manchester City daa dihi 3rd bid Terry n-ti, amaa Chelsea coach Carlo Ancelotti daa yɛli ni Terry yɛn kpalim Chelsea. O daa tuui ŋmɛ debut new season Premier League team Hull City sani, bolli Chelsea ni di. 8 November 2009, Terry daa di decisive pɔɣu Chelsea bolli Manchester United sani Stamford Bridge ni o gbubi bɛ perfect yiŋ record season n-ti.
9 May 2010, Terry daa nyɛ captain Chelsea bɛ ni di bɛ 4th Premier League title 8-0 nasara Wigan Athletic zuɣu Stamford Bridge. Week yini nyaaŋa, 15 May 2010, Terry daa nyɛ captain Chelsea o ni di o 4th FA Cup medal, ka di Portsmouth final 1-0 Wembley Stadium.
31 December 2011, yiŋ bolli Aston Villa sani, Terry daa nyɛ captain Chelsea team 400th time o career, record club n-ti.
2011, Terry daa rank 3rd pass accuracy players ban bɔri yibu gari 1,000, ka naai 91.6% o attempts. Only Barcelona player Xavi (93.0%) mini Swansea City player Leon Britton (93.3%) ko n daa gari o.
Terry ni paɣi Chelsea 2011-12 UEFA Champions League triumph
24 April 2012, bɛ daa kari Terry violent conduct nyaaŋa o ni ŋmɛ knee Barcelona Alexis Sánchez sani off-the-ball incident 2011-12 UEFA Champions League semi-final Camp Nou. Chelsea 3-2 aggregate nasara holders daa zaŋ ba paai final Bayern Munich sani, Terry yɛn be suspended n-ti. Terry nyaaŋa daa che suhi bɔŋ o teammates mini Chelsea fans. Terry daa di o 6th league pɔɣu season, 7th all competitions, final bolli season, 2-1 nasara already-relegated Blackburn. Pɔɣu daa wuhi ni di daa nyɛ Terry most prolific season ka o yɛli Chelsea website, "N mali suhupɛlli 7... Di nyɛ viɛlli ni a naai league season nasara."
Terry ni be suspended Champions League final n-ti nyaaŋa, n-ti pahi teammates Ramires, Branislav Ivanović mini Raul Meireles, o daa be celebrations final whistle Chelsea ni di 4-3 penalties, striker Didier Drogba ni di decisive penalty.
'''2012–2017: Later career'''
Queens Park Rangers defender Anton Ferdinand bi daa ŋmɛ nuu Terry nyaaŋa poi ka bolli QPR. Bɛ daa ban Terry bolla 4 o ni found guilty racially abusing Ferdinand nyaaŋa.
11 November 2012, o tuuli bolli labi 4-match ban nyaaŋa, Terry daa di o 50th pɔɣu Chelsea n-ti Liverpool sani. Bɛ daa yihi o injured 39th minute same bolli ka bɔri ligament damage o right knee, amaa scan next day daa wuhi ni "no significant damage". 7 December 2012, new Chelsea manager Rafael Benítez daa dihi nuu gbana Terry bi yɛn labi daŋ sani in time ni o ŋmɛ 2012 FIFA Club World Cup. Terry knee daŋ daa kari o action first-team bolla 16 total, n-ti pahi Club World Cup kɔŋbu. O daa ŋmɛ 45-minute comeback Chelsea under-21 team n-ti 10 January, poi ka labi first team 2-2 draw away Brentford sani FA Cup, din daa nyɛ o 3rd bolli o ni ŋmɛ since November; 3 months tooni.
Terry (right) ni ŋmɛri Chelsea n-ti 2014
17 April 2013, Terry daa di buyi derby bolli Fulham sani din daa naai 3-0. 13 May 2014, Terry daa dihi new 1-year deal Blues ni.
18 October 2014, Terry daa nyɛ captain Chelsea 500th time Crystal Palace sani. Next bolli, 21 October, Terry daa di Chelsea record Champions League nasara Slovenian team Maribor sani. Later, o daa di Chelsea fastest-ever pɔɣu Champions League ni o ŋmɛ head pɔɣu 90 seconds nyaaŋa Schalke 04 sani.
Terry (right) ni Premier League trophy 2014-15
League Cup final 1 March 2015, Terry daa piligi scoring ka bɛ boli o Man of the Match Chelsea 2-0 nasara Tottenham zuɣu. 26 March, Terry daa dihi 1-year extension o contract. 26 April, Terry, n-ti pahi 5 o Chelsea teammates, bɛ daa vote o PFA Premier League Team of the Year. 29 April, Terry daa lebi joint highest-scoring defender Premier League ni pɔɣa 38, o ni di 2nd pɔɣu 3-1 nasara Leicester City zuɣu. 10 May, Terry daa gari David Unsworth highest-scoring defender Premier League nyaaŋa o ni di o 39th opening 5 minutes Liverpool sani, eventual 1-1 draw.
23 August 2015, Terry daa deei o tuuli league red card 5 years gari, bɛ ni kari o foul Salomón Rondón zuɣu 3-2 nasara West Bromwich Albion. 15 January 2016, Terry daa di own goal 50th minute n-ti pahi o tuuli pɔɣu season 98th minute, ka deei 3-3 draw Everton sani. 1 February 2016, Terry daa yɛli ni o yɛn yi Chelsea summer 2016, ka yɛli "Di bi yɛn nyɛ fairy-tale ending."
Terry ni yɛli February ni talks bi be ni bɛ yɛri new contract nyaaŋa, 18 May 2016, Terry daa dihi new 1-year contract ni o kpalim Chelsea zaŋ chaŋ 2016-17 season bahigu. Dabsa 10 tooni, bɛ daa kari Terry 3-2 kɔŋbu Sunderland sani Stadium of Light din bɛ daa tɛhi nyɛ o final yibu club n-ti.
Antonio Conte tuuli press conference new Chelsea manager nyaaŋa, Conte daa dihi nuu gbana ni Terry yɛn kpalim club captain. 11 September 2016, closing minutes bolli Swansea City sani, Terry daa nya ankle daŋ ka bɔri crutches ni o yi pitch final whistle nyaaŋa.
8 January 2017, o tuuli piligu Chelsea n-ti EFL Cup kɔŋbu West Ham United sani October 2016 nyaaŋa, bɛ daa ti Terry straight red card foul Lee Angol zuɣu Chelsea ni di Peterborough United 4-1 FA Cup third round. 17 April, o daa yɛli ni o yɛn yi Chelsea 2016-17 season bahigu. Chelsea ni paɣi bɛ Premier League nasara nyaaŋa, Terry daa ŋmɛ o 717th mini final bolli Chelsea n-ti 21 May 5-1 yiŋ nasara Sunderland zuɣu, ka yi 28th minute (substitution board daa du 26th minute, same o shirt number), ka deei guard of honour o teammates sani. December 2019, bɛ daa vote Terry Chelsea team of the decade fans ni vote.
'''Aston Villa'''
Terry line up Aston Villa n-ti 2018 Championship play-off final
3 July 2017, Terry daa dihi 1-year contract Championship club Aston Villa free transfer zuɣu. Bɛ daa boli o captain 2017-18 season n-ti. O daa tuui ŋmɛ debut Aston Villa n-ti 5 August 2017 1-1 yiŋ draw Hull City Championship puuni. Terry daa di o pɔɣu yini ko Aston Villa n-ti 2-1 nasara Fulham Championship 21 October.
30 May 2018, Terry daa yi Aston Villa club ni bi deei promotion Premier League bɛ ni kɔŋ 1-0 Fulham sani Championship play-off final.
September 2018, Terry daa be medical Spartak Moscow nyaaŋa, amaa o daa kari bɛ offer contract, family reasons zuɣu. O daa yɛli o yibu ŋmɛbu 7 October.
'''International career'''
Terry ni ŋmɛri England n-ti 2010
Terry daa tuui ŋmɛ England debut June 2003 Serbia mini Montenegro sani, ka piligi o tuuli bolli England n-ti 20 August 2003 Portman Road, Ipswich, friendly Croatia sani. England daa di 3-1. O main central defensive partner daa nyɛ Rio Ferdinand. O daa ŋmɛ o tiŋgbani n-ti Euro 2004, England manager Sven-Göran Eriksson daa yɛli ni Terry daa nyɛ first-choice centre-back, gari Sol Campbell.
2005 FIFA World Cup qualifying bolli Poland sani, Terry daa ye England captain armband, ka taɣi Michael Owen captain o ni taɣi nyaaŋa.
O daa zali o maŋa England squad bɛ ni piigi o 2006 FIFA World Cup n-ti. Warm-up bolli that tournament Hungary sani 30 May 2006, Terry daa di o tuuli pɔɣu England n-ti, team 2nd 3-1 nasara. Despite injury scare friendly Jamaica sani, o daa recover ni o ŋmɛ England piligu bolli Paraguay sani, 1-0 nasara. Next bolli Trinidad mini Tobago sani, Carlos Edwards daa di England Paul Robinson cross n-ti ka Stern John bundle header pɔɣu sani, Terry daa yihi balli line zuɣu overhead kick. Quarter-final bolli Portugal sani, Terry daa ŋmɛ bolli zaa, amaa England daa kɔŋ penalties ka o kpalim kumsi o fellow players nyaaŋa. Dabsa 6 nyaaŋa, o daa nyɛ English player yini ko bɛ ni boli tournament all-star squad.
10 August 2006, Steve McClaren daa boli John Terry England captain, ka taɣi David Beckham. McClaren daa yɛli, "Choosing captain nyɛ yino most important decisions coach ni tu ni o niŋ. N mali dihitabili ni n mali right doo John Terry puuni. N mali dihitabili o yɛn wuhi ni o nyɛ yino best captains England ni mali." Terry daa di pɔɣu o debut England captain n-ti, friendly international Greece sani. Ŋɔ daa nyɛ tuuli pɔɣu bolli mini tuuli pɔɣu McClaren reign manager nyaaŋa. Amaa, Terry ni nyɛ captain nyaaŋa, England bi daa qualify UEFA Euro 2008 - bɛ tuuli absent tournament finals 1994 FIFA World Cup nyaaŋa. Midway qualification campaign, Terry daa saɣi ni o "bear full responsibility" England ni bi qualify.
1 June 2007, Terry daa lebi tuuli player senior England team ŋun di international pɔɣu new Wembley Stadium o ni di England pɔɣu header box puuni free kick cross David Beckham sani 1-1 draw Brazil sani. Almost year yini nyaaŋa, o daa lahi di similar headed pɔɣu again free kick cross David Beckham sani ni o zaŋ England 1-0 tooni United States sani 28 May 2008.
Bɛ daa dihi nuu gbana Terry kamani England captain August, ka nyɛ captain England qualifying 2010 FIFA World Cup. O tuuli bolli o ni labi permanent England captain nyaaŋa, friendly Czech Republic sani, bɛ daa ti o torrid time Milan Baroš sani ka ŋmaliŋ far too easily Baros ni di tuuli pɔɣu o team n-ti. Bolli daa naai 2-2 Joe Cole ni di fortunate equaliser England n-ti 92nd minute bolli. O daa di o tuuli competitive England pɔɣu Ukraine sani 1 April 2009, qualifiers World Cup n-ti, ka deei late winner o ni ti free kick din daa ti Andriy Shevchenko equalising pɔɣu Ukraine n-ti nyaaŋa. England daa saɣi bɛ place final tournament September 2009, 5-1 yiŋ nasara Croatia nyaaŋa.
5 February 2010, allegations Terry private life nyaaŋa, England manager Fabio Capello daa yɛli ni bɛ yihi Terry England team captain puuni. Bɛ daa taɣi o fellow defender Rio Ferdinand.
2010 FIFA World Cup, England daa piligi draws 2 United States mini Algeria sani, din daa deei heavy criticism English media sani.
Terry (right) ni ŋmɛri England n-ti UEFA Euro 2012
Dabsa 2 Algeria bolli nyaaŋa media interview, Terry daa wuhi dissatisfaction Capello team selection mini yɛli ni players daa nyɛ bored ni little ni bɛ niŋ evenings bɛ training base; o daa lahi yɛli ni clear-the-air team meeting yɛn be that yuŋ. Next day, Capello daa yɛli ni Terry daa ŋmɛ "very big mistake" o ni challenge o authority media sani.
19 March 2011, Capello daa labi zaŋ Terry England captain nyaaŋa long-term injury previous captain Rio Ferdinand. 3 February 2012, Terry ni be trial zuɣu allegations ni Terry daa racially abuse QPR Anton Ferdinand, FA daa yihi Terry England captaincy 2nd time. Ŋɔ daa chɛ Capello ni yi.
Bɛ daa boli Terry new manager Roy Hodgson squad UEFA Euro 2012 n-ti Rio Ferdinand ni chɛ, ka ti heavy speculation ŋɔ daa nyɛ ni bɛ k avoiding potential conflict Terry upcoming trial racially abusing Ferdinand brother Anton zuɣu. Terry daa ŋmɛ 90 minutes England bolla 4 zaa Euros.
Terry daa yɛli 23 September 2012 o yi international football.
'''Style of play'''
Bɛ buɣisi ESPN sani kamani "commanding, no-nonsense style player", bɛ mi Terry o physicality mini aggressive defending style, some critics daa nya ni o struggle quicker forwards sani. O daa tooi ŋmɛ centre-back, o ni piligi ŋmɛ midfielder youth sani. Tall defender, o daa be viɛlli air puuni, din daa sɔŋ o ni o defend crosses mini high balls effectively, ka lahi lebi o pɔɣu threat o team n-ti opposing penalty area, despite o defensive playing role. O ni primarily mi aggressive tackling nyaaŋa, o daa lahi nyɛ intelligent player, bɛ ni mi pundits sani o positioning mini anticipation, n-ti pahi o ability ni o karim bolli, din daa compensate o lack pace bee athleticism, particularly o later career; bɛ daa lahi mi o leadership mini bravery o career zaa, n-ti pahi o ability organise back-line. O ni bi nyɛ particularly fast player nyaaŋa, particularly short distances, Samuel Eto'o daa buɣisi Terry kamani "surprisingly quick", youth sani, 2003 match report international friendly Croatia sani daa buɣisi "speed mini tackling ability" kamani o strengths, instead o reading bolli mini ability defend set pieces air puuni areas in need improvement. Bɛ mi o kamani yino best defenders dunia o peak, bɛ mi o yino greatest central defenders o generation, n-ti pahi yino best English mini Premier League defenders ever.
Despite paɣibu o ni deei media o defensive skills n-ti, critical opinion Terry technical ability daa tooi divided; o career zaa, bɛ daa tooi pahi o intelligent, more technical mini more mobile ball-playing centre-back, kamani Ricardo Carvalho Chelsea bee Rio Ferdinand England nyaaŋa, din daa complement Terry more physical ŋmɛbu "stopper" nyaaŋa, ka lahi ti cover o, o lack pace ni nya o struggle times teams ni ŋmɛ high defensive line. Pundits shɛba, kamani Chris Wright ESPN bee Robin Bairner mini Sulmaan Ahmad Goal sani, daa cite Terry technique weakness, Tom Sheen The Independent ni lahi nya ni o general reputation lacking speed bee elegance possession mini o reluctance ni o carry balli out from back daa nya o perceived "a bit of a plodder when on the ball," others, kamani Jamie Carragher mini Jamie Redknapp, daa instead argue ni o ability balli zuɣu mini composure possession daa nyɛ underrated aspect o game, din bi deei attention pam kamani o tactical sense. O final bolla Chelsea n-ti yini, 2017 article The Guardian n-ti, Barney Ronay daa nya ni "Terry line up heart central defensive three," ka buɣisi o: "A little heavier, clanking about like eager old tin man, o na mali excellent touch although, o ni daa ŋmɛ much deeper second half, o tooi be best served bringing out shovel mini digging trench tooni o own goal." 2009, UEFA.com daa paɣi Terry o ability ni o control balli o chest zuɣu. Moreover, Terry passing initially cited in need improvement o early career nyaaŋa, o distribution o career zaa daa generally solid mini reliable, din daa tooi nya o naai passes pam course season high success rate nyaaŋa, o ni tooi paɣi simpler short passes ground zuɣu; Michael Cox daa buɣisi o distribution "underrated" 2015, Redknapp mini Carragher both daa nya ni Terry daa lahi tooi ŋmɛ long balls either foot, despite naturally right-footed, trait Sam Wallace mini Tom Sheen The Independent ni lahi nya 2011 mini 2014 respectively, latter ni buɣisi Terry "exceptionally two-footed footballer," ŋun "yɛn wuhi range passing either foot." Kamani Sheen ni nya, Terry ability either foot daa tooi sɔŋ o ni o ŋmɛ left-sided centre-back 4-man defensive line o career zaa. 2011, Terry daa nyɛ dunia 3rd best passer players ni yibu gari 1,000, 91.6% pass accuracy rate. Only Barcelona player Xavi (93.0%) mini Swansea City player Leon Britton (93.3%) ko n daa gari. O daa lahi ŋmɛ 3-man back-line occasion, particularly o later career Chelsea manager Antonio Conte gbaŋ ni, o ni struggle ni o adapt formation ŋɔ o lack pace result o advancing age zuɣu. Terry be incidents pam din deei significant media attention, n-ti pahi legal disputes mini on-pitch altercations.
'''Coaching career'''
'''Aston Villa'''
10 October 2018, bɛ daa piigi Terry assistant head coach Aston Villa, newly appointed Dean Smith head coach nyaaŋa. 26 July 2021, Terry daa yi Aston Villa 3 years nyaaŋa club puuni, ni bɛ deei promotion, ka zali bɛ position Premier League. O daa buɣisi Dean Smith great influence o coaching career. December 2021, o labbu Chelsea, piligi January 2022 coaching consultancy role daa yɛli.
'''Leicester City'''
Dean Smith ni yɛli new Leicester City manager 10 April 2023 nyaaŋa, bɛ daa piigi Terry o coaching staff again.
'''Chelsea'''
July 2023, Terry daa labi Chelsea club Academy coach nyaaŋa.
'''Sponsorship'''
UK version Pro Evolution Soccer 6 zuɣu, Terry be front cover Brazil international Adriano nyaaŋa.
'''Family mini personal life'''
Terry ni children mascots 2009
Terry kpuɣi o childhood sweetheart Toni (née Poole). 18 May 2006, Terry mini Toni daa dɔɣi twins, bia doo mini bia paɣa. Bɛ daa kpuɣi taba Blenheim Palace June 2007.
Terry daa nyɛ Manchester United supporter o ni zooi. O bikpema, Paul (bɛ dɔɣi o 1979), daa nyɛ former professional footballer, ŋmɛri Dagenham & Redbridge mini Yeovil Town n-ti. Terry nephew, Frankie, nyɛ professional footballer Colchester United n-ti saha ŋɔ.
2016, Terry daa yo £1,600 funeral costs 8-year-old Chelsea fan ni leukaemia ŋun kpi unsuccessful bone marrow transplantation nyaaŋa.
Terry co-owns custom swimwear company Thomas Royall fellow footballers Sam Saunders mini Liam Ridgewell nyaaŋa.
'''Legal issues'''
September 2001, Terry mini 3 teammates bɛ daa fine 2 weeks wages Chelsea incident American tourists Heathrow airport bar puuni September 11 attacks nyaaŋa. January 2002, Terry, Chelsea teammate Jody Morris mini Des Byrne Wimbledon bɛ daa charge assault mini affray nyaaŋa confrontation nightclub bouncer nyaaŋa. Bɛ daa ban Terry selection England team case puuni, o ni ultimately chɛ charges zaa. 2009, bɛ daa investigate Terry Chelsea mini FA sani allegedly deei liɣiri undercover reporter private tour Chelsea training ground n-ti. Club daa yɛli ni di nyɛ "confident ni at no time Terry daa bɔhi bee deei liɣiri relation visits training ground."
'''Extramarital affair allegations'''
Wayne Bridge kari ni o ŋmɛ nuu Terry nuu piligu Manchester City bolli Chelsea sani 27 February 2010.
January 2010, super-injunction daa zaŋ High Court judge ni bɛ kari media ni bɛ yɛli allegations ni Terry mali 4-month affair late 2009 Vanessa Perroncel nyaaŋa, former girlfriend Wayne Bridge, o former Chelsea mini England teammate. Injunction daa yɛli week yini nyaaŋa, British media - especially tabloid press - daa cover rumours details days following. News of the World mini Mail on Sunday nyaaŋa daa sabi apologies Perroncel n-ti breaching o privacy ka yɛli ni lahabali daa nyɛ "untrue in any case". Perroncel maintains ni alleged affair bi niŋ. Allegations daa ti then-England manager Fabio Capello ni o yihi Terry captaincy 5 February 2010, ka taɣi o Rio Ferdinand. Bɛ daa labi zaŋ Terry captain following year.
27 February 2010, Terry daa ŋmɛ Bridge tuuli time incident nyaaŋa, highly publicised incident tooni bolli, Bridge daa kari ni o ŋmɛ nuu Terry.
'''Racial abuse allegations'''
November 2011, bɛ daa zaŋ Terry police investigation nyaaŋa allegation racist abuse Anton Ferdinand sani bolli Chelsea mini Queens Park Rangers 23 October 2011. Video footage circulated internet daa ti accusations ni Terry daa boli Ferdinand "fucking black cunt." Response video footage, Terry daa yɛli ni o actually bɔhi Ferdinand, "Oi, Anton, a tɛhi ni n boli a black cunt?" 21 December 2011, bɛ daa charge o racist language Crown Prosecution Service sani. February 2012, Football Association daa yihi Terry England captaincy 2nd time, ka yɛli ni Terry bi yɛn nyɛ captain national team zaŋ chaŋ racial abuse allegations o sani resolved. Trial ni piligi July 2012, Terry daa kpari not guilty plea ka bɛ kari o charge 13 July 2012.
27 July 2012, FA daa charge Terry abusive and/or insulting yɛtɔɣa din "pahi reference ethnic origin and/or colour and/or race Ferdinand." FA daa delay charge zaŋ chaŋ conclusion Terry criminal trial nyaaŋa. Terry daa kari charge. Eve FA hearing, Terry daa yɛli o yibu national team, ka yɛli o position lebi "untenable" disciplinary charge zuɣu. 27 September 2012, hearing daa naai Terry ni found guilty; bɛ daa punish o 4-match ban mini £220,000 fine. October 2012, Terry daa decide ni o bi appeal verdict mini o 4-match ban ka yɛli apology "language n ni zaŋ bolli puuni" ka yɛli ni di bi nyɛ "acceptable football field bee indeed any walk of life."
'''India anti-smoking campaign image'''
January 2012, image resembling Terry daa be without authorization cigarette packaging India puuni part government anti-smoking campaign. Picture, din wuhi blurred head-and-shoulder likeness above yɛtɔɣa "Smoking Kills", bɛ daa yɛli The Indian Express ni bɛ circulate Directorate of Visual Publicity. Terry management daa yɛli ni permission bi bɔhi use o image n-ti ka yɛli ni legal advice pursued. Officials India daa ti conflicting explanations, yini ni yɛli ni di nyɛ artistic creation mini another ni saɣi uncertainty ni Terry likeness ni kana shɛm ni be.
'''In popular culture'''
Bɛ represent Terry meme ni picture o ni be great moments history mini fiction puuni, o decision ni o kana pitch ni o du European Cup full kit despite suspended 2012 UEFA Champions League final; o daa labi ŋɔ Chelsea ni di 2013 UEFA Europa League final, o ni bi ŋmɛ daŋ zuɣu. Ŋɔ daa pahi fall Berlin Wall, freeing Nelson Mandela mini triumph Rocky Balboa. Summer 2012 ŋɔ daa chaŋ o ni paɣi current sporting achievements kamani 2012 Summer Olympics medal wins Team GB.
'''Political views'''
Terry daa wuhi support occasions pam MP Rupert Lowe, far-right party Restore Britain, ka posting social media support Lowe call national ban wearing burqa mini deportation migrants ban bi tooi financially support bɛ maŋa.
qdrx9tro8autlhjgdeoouunktay0j4a
146817
146816
2026-08-28T14:10:53Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added information
146817
wikitext
text/x-wiki
[[Lahabali kɔligu:John Terry 4612.jpg|thumb|John Terry ]]
[[Lahabali kɔligu:John Terry at pro-am Wentworth golf course 2023-3.jpg|thumb|John Terry at Pro-Am Wentworth golf course 2023]]
== John Terry; ==
John George Terry (bɛ dɔɣi o la 7 December 1980) nyɛla English professional football coach mini former player ŋun daa ŋmɛ centre-back. O daa nyɛ previously captain Chelsea, England national team mini Aston Villa. Bɛ mi o kamani yino greatest defenders o generation, n-ti pahi yino best English mini Premier League defenders ever.
Bɛ daa boli Terry UEFA Club Defender of the Year 2005, 2008 mini 2009, PFA Players' Player of the Year 2005, ka pahi FIFPro World XI 5 consecutive seasons, 2005 zaŋ chaŋ 2009. Bɛ daa lahi boli o all-star squad 2006 FIFA World Cup n-ti, English player yini ko ŋun be team. 2024, bɛ daa zaŋ Terry pahi Premier League Hall of Fame.
Terry nyɛ Chelsea most decorated captain trophies won zuɣu. O 19 years club ni, o daa zaŋ ba paai Premier League titles 5, FA Cups 5, League Cups 3, UEFA Europa League yini mini UEFA Champions League title yini. O nyɛ yino 6 players ban ŋmɛ yibu gari 500 Chelsea n-ti ka lahi nyɛ club all-time highest scoring defender. 2007, o daa lebi tuuli captain ŋun du FA Cup new Wembley Stadium Chelsea 1-0 nasara Manchester United zuɣu, ka lahi nyɛ tuuli player ŋun di international pɔɣu ni, di header England 1-1 draw Brazil sani. O final season Chelsea 2017, o daa lebi tuuli player ever ŋun nyɛ captain team paai Premier League title occasions 5.
O ni yi Chelsea nyaaŋa, Terry daa ŋmɛ season yini Aston Villa Championship puuni poi ka yi, o ni ti kɔŋ 2018 Championship play-off final. O daa labi Aston Villa months biɛla nyaaŋa assistant manager Dean Smith n-ti. Side daa chaŋ di 2019 Championship play-off final ni bɛ labi Premier League. Terry daa yi role July 2021. Smith ni pahi Leicester City manager April 2023, o daa lahi boli Terry o coaching staff.
'''Early life'''
John George Terry bɛ dɔɣi o 7 December 1980 Barking, Greater London. O daa chaŋ Eastbury Comprehensive School ka ŋmɛ local Sunday league team Senrab.
'''Club career'''
'''Chelsea'''
'''1991–1998: Early years'''
Bia sani, Terry daa be West Ham United youth system, ka pahi ba midfielder 1991. O daa labi Chelsea yuma 14, ŋmɛri club youth mini reserve teams. Di daa nyɛ shortage central defenders zuɣu bɛ daa taɣi o centre-back, position o ni ŋmɛ o career zaa. O ni naai shikuru nyaaŋa, o daa pahi club YTS yuma 16 ka dihi professional terms yuma yini nyaaŋa.
'''1998–2000: Tuuli yibu'''
Terry daa tuui ŋmɛ Chelsea debut 28 October 1998 late substitute League Cup tie Aston Villa nyaaŋa; o tuuli piligu daa kana later that season FA Cup third-round bolli, 2-0 nasara Oldham Athletic zuɣu.
'''2000: Loan Nottingham Forest'''
Terry daa be brief period loan Nottingham Forest 2000 ni o maali o first-team experience ka nyɛ subject interest Forest manager David Platt mini Huddersfield Town manager Steve Bruce sani.
'''2000–2002: First-team breakthrough'''
2002, Terry daa be altercation ni bouncer West London nightclub Chelsea teammate Jody Morris mini Wimbledon Des Byrne nyaaŋa, din daa ti o charged assault mini affray. August 2002, bɛ daa kari Terry charges court puuni. Affair puuni, bɛ daa ti o temporary ban English national team The Football Association sani. Previously, Chelsea teammates Frank Lampard, Jody Morris, Eiður Guðjohnsen mini former teammate Frank Sinclair nyaaŋa, September 2001 Terry daa fine 2 weeks wages Chelsea ni o ni yu kom ka harass grieving American tourists immediate September 11 attacks nyaaŋa. O early days Chelsea, Terry daa laɣim flat Andrew Crofts nyaaŋa.
Terry daa piligi o maŋa zali Chelsea first team 2000-01 season, ŋmɛri piligu 23 ka bɛ vote o club Player of the Year. O daa tuɣi o progress 2001-02, ka lebi regular defence club captain mini France international Marcel Desailly nyaaŋa. 5 December 2001, o daa nyɛ captain Chelsea tuuli time, Premier League bolli Charlton Athletic sani. Chelsea daa paai FA Cup final, wins London rivals West Ham United mini Tottenham Hotspur 4th mini 6 rounds respectively, mini Fulham semi-final - ni Terry ni di pɔɣu yini ko 1-0 nasara. Virus daa kari Terry place starting line-up final n-ti, o ni kpɛ second-half substitute Chelsea ni kɔŋ 2-0 Arsenal sani. 2003-04 season, o ŋmɛbu daa ti o ni o lebi vice-captain manager Claudio Ranieri sani Desailly ni bi be team puuni. O daa ŋmɛ viɛlli French international absent nyaaŋa, ka nam strong defensive partnership William Gallas nyaaŋa.
'''2003–2008: Captaincy mini successes'''
Terry (right of trophy) ni paɣi 2004-05 Premier League nasara Chelsea nyaaŋa
Desailly yibu nyaaŋa, new Chelsea manager José Mourinho daa piigi Terry o club captain, choice bɛ ni vindicate 2004-05 season zaa Chelsea ni di Premier League title record-breaking fashion ni best defensive record Football League history ni most clean sheets mini most points. Bɛ daa vote o Player of the Year o fellow professionals England puuni ka di pɔɣa 8, n-ti pahi late winner Barcelona sani, UEFA Champions League. Bɛ daa vote o best defender Champions League season. September 2005, bɛ daa piigi o member World XI FIFPro awards. Team bɛ daa piigi vote professional footballers 40 countries puuni.
Terry ni paɣi Chelsea ni di 2005-06 Premier League nyaaŋa
Chelsea daa guli bɛ Premier League title 2005-06, ka deei points 91, ka confirm title 3-0 nasara Manchester United zuɣu.
Bolli 14 October 2006 Reading sani, Terry daa tu ni o deei goal Chelsea final minutes bolli goalkeepers Petr Čech mini Carlo Cudicini ni mali daŋ nyaaŋa Chelsea ni bi mali substitutes kpalim. Chelsea daa guli clean sheet ka secure 1-0 nasara. 5 November 2006, ŋmɛri Tottenham Hotspur sani, bɛ daa kari Terry tuuli time o Chelsea career o ni deei yellow cards 2 Blues ni kɔŋ White Hart Lane tuuli time 1987 nyaaŋa. Bɛ daa charge Terry misconduct FA sani o ni bɔhi integrity match referee Graham Poll bolli nyaaŋa. 10 January 2007, bɛ daa yɛli Terry ni o yo £10,000 inappropriate conduct nyaaŋa o ni taɣi o mind ka plead guilty FA.
Terry ni ŋmɛri Chelsea n-ti 2006
2006-07 season, Terry daa bi ŋmɛ bolla Chelsea n-ti recurring back problem zuɣu. 26 December 2006, Mourinho daa yɛli ni o captain tooi bɔri surgery ni o fix problem. Terry absent nyaaŋa Chelsea daa ŋmɛ draw 2-2 yiŋ both Reading mini Fulham Christmas zuɣu, draws din daa wuhi crucial destiny Premier League title that season. 28 December, Chelsea daa yɛli press statement ni Terry mali back surgery: "Operation ni bɛ yihi sequestrated lumbar intervertebral disc daa nyɛ nasara." O ni daa bɔri ni o labi bolli Wigan Athletic sani, Chelsea ni di 3-2 late pɔɣu winger Arjen Robben sani, Terry daa lahi ka, recurring back problem zuɣu. O daa labi Chelsea 1-0 nasara Charlton Athletic zuɣu 3 February 2007 ka kpɛ 88th minute Claude Makelele n-ti. Terry daa ŋmɛ o tuuli 90 minutes football almost 3 months Chelsea 3-0 nasara Middlesbrough zuɣu ka deei applause pam Chelsea faithful sani. Didier Drogba daa di pɔɣa ayi Chelsea n-ti that bolli, other pɔɣu daa kana own goal Abel Xavier Middlesbrough sani.
Ŋmɛri UEFA Champions League round of 16 away Porto sani, o daa lahi nya daŋ, ŋuna ankle, bɛ daa zali ni o yɛn bi be 2007 League Cup final Arsenal sani, amaa o daa tooi recover daŋ days puuni ka ŋmɛ final. Second half bolli, attacking corner, o daa lab o maŋa balli ni diving header; Arsenal Abou Diaby, ni o yihi balli, daa ŋmɛ Terry nini puuni. Terry daa nyɛ unconscious minutes biɛla, o ni almost swallow o tongue saha. Bɛ daa zaŋ o yi field stretcher zuɣu ka transfer o University Hospital of Wales. Terry daa yi hospital same day ka labi Millennium Stadium ni o paɣi o team 2-1 nasara. Only recollection o ni mali second half nyɛ o yi pitch zuɣu ka o bi teeri 10 minutes o ni ŋmɛ o daŋ tooni. O daa chaŋ zaŋ Chelsea paai semi-final UEFA Champions League, 3rd time 4 years Chelsea ni paai final 4 competition. May 2007, Terry daa nyɛ captain Chelsea 2007 FA Cup final, tuuli FA Cup final new Wembley Stadium.
O ni bi saɣi terms new contract immediately following 2006-07 nyaaŋa, Terry daa yɛli occasions pam ni o bi mali nia ni o yi Chelsea. Late July, o daa dihi new 5-year contract base salary £131,000 mini £135,000 week, ka lebi highest-paid player Premier League that time.
Terry ni ŋmɛri Chelsea n-ti 2008
16 December 2007, ŋmɛri Arsenal sani, o ni chaŋ yihi balli Terry naba Emmanuel Eboué daa naba ka Terry daa nya 3 broken bones o naba puuni. Bɛ daa bɔri ni o bi be 3 months at least amaa o daa recover quickly ka tooi nyɛ captain Chelsea 2008 League Cup final Tottenham sani, Chelsea ni kɔŋ 2-1. 11 May 2008, ŋmɛri last league bolli season Bolton sani, o daa ŋmɛ goalkeeper Petr Čech nyaaŋa ka nya partially dislocated elbow, bɛ ni daa ti labi zaŋ li yi hospital soya. Daŋ ŋɔ bi daa kari o ni o ŋmɛ 2008 UEFA Champions League final Manchester United sani. Bolli daa chaŋ penalties, Terry daa kɔŋ penalty din yɛn di Chelsea bolli (mini Champions League). O standing naba daa siɣim o ni ŋmɛ kick, balli daa kɔŋ pɔɣu. Chelsea daa kɔŋ shootout 6-5, Terry daa gbaai kumsi. 28 August 2008, bɛ daa ti Terry Defender of The Year award UEFA sani Champions League group stage draw Monaco, n-ti pahi Frank Lampard mini Petr Čech, ban daa deei award bɛ respective positions.
13 September 2008, Terry daa deei tuuli straight red card o career Manchester City sani rugby-tackling Jô. Amaa, bɛ nyaaŋa daa kari li appeal zuɣu. O ni nyɛ defender nyaaŋa, o daa occasionally di important pɔɣa Chelsea n-ti, kamani Champions League Group A yiŋ bolli Roma sani. Amaa, Chelsea daa chaŋ kɔŋ away leg 3-1.
'''2008–2012: Double mini Champions League'''
Terry (right) ni paɣi double nasara Chelsea nyaaŋa 2010
July 2009, Manchester City daa dihi 3rd bid Terry n-ti, amaa Chelsea coach Carlo Ancelotti daa yɛli ni Terry yɛn kpalim Chelsea. O daa tuui ŋmɛ debut new season Premier League team Hull City sani, bolli Chelsea ni di. 8 November 2009, Terry daa di decisive pɔɣu Chelsea bolli Manchester United sani Stamford Bridge ni o gbubi bɛ perfect yiŋ record season n-ti.
9 May 2010, Terry daa nyɛ captain Chelsea bɛ ni di bɛ 4th Premier League title 8-0 nasara Wigan Athletic zuɣu Stamford Bridge. Week yini nyaaŋa, 15 May 2010, Terry daa nyɛ captain Chelsea o ni di o 4th FA Cup medal, ka di Portsmouth final 1-0 Wembley Stadium.
31 December 2011, yiŋ bolli Aston Villa sani, Terry daa nyɛ captain Chelsea team 400th time o career, record club n-ti.
2011, Terry daa rank 3rd pass accuracy players ban bɔri yibu gari 1,000, ka naai 91.6% o attempts. Only Barcelona player Xavi (93.0%) mini Swansea City player Leon Britton (93.3%) ko n daa gari o.
Terry ni paɣi Chelsea 2011-12 UEFA Champions League triumph
24 April 2012, bɛ daa kari Terry violent conduct nyaaŋa o ni ŋmɛ knee Barcelona Alexis Sánchez sani off-the-ball incident 2011-12 UEFA Champions League semi-final Camp Nou. Chelsea 3-2 aggregate nasara holders daa zaŋ ba paai final Bayern Munich sani, Terry yɛn be suspended n-ti. Terry nyaaŋa daa che suhi bɔŋ o teammates mini Chelsea fans. Terry daa di o 6th league pɔɣu season, 7th all competitions, final bolli season, 2-1 nasara already-relegated Blackburn. Pɔɣu daa wuhi ni di daa nyɛ Terry most prolific season ka o yɛli Chelsea website, "N mali suhupɛlli 7... Di nyɛ viɛlli ni a naai league season nasara."
Terry ni be suspended Champions League final n-ti nyaaŋa, n-ti pahi teammates Ramires, Branislav Ivanović mini Raul Meireles, o daa be celebrations final whistle Chelsea ni di 4-3 penalties, striker Didier Drogba ni di decisive penalty.
'''2012–2017: Later career'''
Queens Park Rangers defender Anton Ferdinand bi daa ŋmɛ nuu Terry nyaaŋa poi ka bolli QPR. Bɛ daa ban Terry bolla 4 o ni found guilty racially abusing Ferdinand nyaaŋa.
11 November 2012, o tuuli bolli labi 4-match ban nyaaŋa, Terry daa di o 50th pɔɣu Chelsea n-ti Liverpool sani. Bɛ daa yihi o injured 39th minute same bolli ka bɔri ligament damage o right knee, amaa scan next day daa wuhi ni "no significant damage". 7 December 2012, new Chelsea manager Rafael Benítez daa dihi nuu gbana Terry bi yɛn labi daŋ sani in time ni o ŋmɛ 2012 FIFA Club World Cup. Terry knee daŋ daa kari o action first-team bolla 16 total, n-ti pahi Club World Cup kɔŋbu. O daa ŋmɛ 45-minute comeback Chelsea under-21 team n-ti 10 January, poi ka labi first team 2-2 draw away Brentford sani FA Cup, din daa nyɛ o 3rd bolli o ni ŋmɛ since November; 3 months tooni.
Terry (right) ni ŋmɛri Chelsea n-ti 2014
17 April 2013, Terry daa di buyi derby bolli Fulham sani din daa naai 3-0. 13 May 2014, Terry daa dihi new 1-year deal Blues ni.
18 October 2014, Terry daa nyɛ captain Chelsea 500th time Crystal Palace sani. Next bolli, 21 October, Terry daa di Chelsea record Champions League nasara Slovenian team Maribor sani. Later, o daa di Chelsea fastest-ever pɔɣu Champions League ni o ŋmɛ head pɔɣu 90 seconds nyaaŋa Schalke 04 sani.
Terry (right) ni Premier League trophy 2014-15
League Cup final 1 March 2015, Terry daa piligi scoring ka bɛ boli o Man of the Match Chelsea 2-0 nasara Tottenham zuɣu. 26 March, Terry daa dihi 1-year extension o contract. 26 April, Terry, n-ti pahi 5 o Chelsea teammates, bɛ daa vote o PFA Premier League Team of the Year. 29 April, Terry daa lebi joint highest-scoring defender Premier League ni pɔɣa 38, o ni di 2nd pɔɣu 3-1 nasara Leicester City zuɣu. 10 May, Terry daa gari David Unsworth highest-scoring defender Premier League nyaaŋa o ni di o 39th opening 5 minutes Liverpool sani, eventual 1-1 draw.
23 August 2015, Terry daa deei o tuuli league red card 5 years gari, bɛ ni kari o foul Salomón Rondón zuɣu 3-2 nasara West Bromwich Albion. 15 January 2016, Terry daa di own goal 50th minute n-ti pahi o tuuli pɔɣu season 98th minute, ka deei 3-3 draw Everton sani. 1 February 2016, Terry daa yɛli ni o yɛn yi Chelsea summer 2016, ka yɛli "Di bi yɛn nyɛ fairy-tale ending."
Terry ni yɛli February ni talks bi be ni bɛ yɛri new contract nyaaŋa, 18 May 2016, Terry daa dihi new 1-year contract ni o kpalim Chelsea zaŋ chaŋ 2016-17 season bahigu. Dabsa 10 tooni, bɛ daa kari Terry 3-2 kɔŋbu Sunderland sani Stadium of Light din bɛ daa tɛhi nyɛ o final yibu club n-ti.
Antonio Conte tuuli press conference new Chelsea manager nyaaŋa, Conte daa dihi nuu gbana ni Terry yɛn kpalim club captain. 11 September 2016, closing minutes bolli Swansea City sani, Terry daa nya ankle daŋ ka bɔri crutches ni o yi pitch final whistle nyaaŋa.
8 January 2017, o tuuli piligu Chelsea n-ti EFL Cup kɔŋbu West Ham United sani October 2016 nyaaŋa, bɛ daa ti Terry straight red card foul Lee Angol zuɣu Chelsea ni di Peterborough United 4-1 FA Cup third round. 17 April, o daa yɛli ni o yɛn yi Chelsea 2016-17 season bahigu. Chelsea ni paɣi bɛ Premier League nasara nyaaŋa, Terry daa ŋmɛ o 717th mini final bolli Chelsea n-ti 21 May 5-1 yiŋ nasara Sunderland zuɣu, ka yi 28th minute (substitution board daa du 26th minute, same o shirt number), ka deei guard of honour o teammates sani. December 2019, bɛ daa vote Terry Chelsea team of the decade fans ni vote.
'''Aston Villa'''
Terry line up Aston Villa n-ti 2018 Championship play-off final
3 July 2017, Terry daa dihi 1-year contract Championship club Aston Villa free transfer zuɣu. Bɛ daa boli o captain 2017-18 season n-ti. O daa tuui ŋmɛ debut Aston Villa n-ti 5 August 2017 1-1 yiŋ draw Hull City Championship puuni. Terry daa di o pɔɣu yini ko Aston Villa n-ti 2-1 nasara Fulham Championship 21 October.
30 May 2018, Terry daa yi Aston Villa club ni bi deei promotion Premier League bɛ ni kɔŋ 1-0 Fulham sani Championship play-off final.
September 2018, Terry daa be medical Spartak Moscow nyaaŋa, amaa o daa kari bɛ offer contract, family reasons zuɣu. O daa yɛli o yibu ŋmɛbu 7 October.
'''International career'''
Terry ni ŋmɛri England n-ti 2010
Terry daa tuui ŋmɛ England debut June 2003 Serbia mini Montenegro sani, ka piligi o tuuli bolli England n-ti 20 August 2003 Portman Road, Ipswich, friendly Croatia sani. England daa di 3-1. O main central defensive partner daa nyɛ Rio Ferdinand. O daa ŋmɛ o tiŋgbani n-ti Euro 2004, England manager Sven-Göran Eriksson daa yɛli ni Terry daa nyɛ first-choice centre-back, gari Sol Campbell.
2005 FIFA World Cup qualifying bolli Poland sani, Terry daa ye England captain armband, ka taɣi Michael Owen captain o ni taɣi nyaaŋa.
O daa zali o maŋa England squad bɛ ni piigi o 2006 FIFA World Cup n-ti. Warm-up bolli that tournament Hungary sani 30 May 2006, Terry daa di o tuuli pɔɣu England n-ti, team 2nd 3-1 nasara. Despite injury scare friendly Jamaica sani, o daa recover ni o ŋmɛ England piligu bolli Paraguay sani, 1-0 nasara. Next bolli Trinidad mini Tobago sani, Carlos Edwards daa di England Paul Robinson cross n-ti ka Stern John bundle header pɔɣu sani, Terry daa yihi balli line zuɣu overhead kick. Quarter-final bolli Portugal sani, Terry daa ŋmɛ bolli zaa, amaa England daa kɔŋ penalties ka o kpalim kumsi o fellow players nyaaŋa. Dabsa 6 nyaaŋa, o daa nyɛ English player yini ko bɛ ni boli tournament all-star squad.
10 August 2006, Steve McClaren daa boli John Terry England captain, ka taɣi David Beckham. McClaren daa yɛli, "Choosing captain nyɛ yino most important decisions coach ni tu ni o niŋ. N mali dihitabili ni n mali right doo John Terry puuni. N mali dihitabili o yɛn wuhi ni o nyɛ yino best captains England ni mali." Terry daa di pɔɣu o debut England captain n-ti, friendly international Greece sani. Ŋɔ daa nyɛ tuuli pɔɣu bolli mini tuuli pɔɣu McClaren reign manager nyaaŋa. Amaa, Terry ni nyɛ captain nyaaŋa, England bi daa qualify UEFA Euro 2008 - bɛ tuuli absent tournament finals 1994 FIFA World Cup nyaaŋa. Midway qualification campaign, Terry daa saɣi ni o "bear full responsibility" England ni bi qualify.
1 June 2007, Terry daa lebi tuuli player senior England team ŋun di international pɔɣu new Wembley Stadium o ni di England pɔɣu header box puuni free kick cross David Beckham sani 1-1 draw Brazil sani. Almost year yini nyaaŋa, o daa lahi di similar headed pɔɣu again free kick cross David Beckham sani ni o zaŋ England 1-0 tooni United States sani 28 May 2008.
Bɛ daa dihi nuu gbana Terry kamani England captain August, ka nyɛ captain England qualifying 2010 FIFA World Cup. O tuuli bolli o ni labi permanent England captain nyaaŋa, friendly Czech Republic sani, bɛ daa ti o torrid time Milan Baroš sani ka ŋmaliŋ far too easily Baros ni di tuuli pɔɣu o team n-ti. Bolli daa naai 2-2 Joe Cole ni di fortunate equaliser England n-ti 92nd minute bolli. O daa di o tuuli competitive England pɔɣu Ukraine sani 1 April 2009, qualifiers World Cup n-ti, ka deei late winner o ni ti free kick din daa ti Andriy Shevchenko equalising pɔɣu Ukraine n-ti nyaaŋa. England daa saɣi bɛ place final tournament September 2009, 5-1 yiŋ nasara Croatia nyaaŋa.
5 February 2010, allegations Terry private life nyaaŋa, England manager Fabio Capello daa yɛli ni bɛ yihi Terry England team captain puuni. Bɛ daa taɣi o fellow defender Rio Ferdinand.
2010 FIFA World Cup, England daa piligi draws 2 United States mini Algeria sani, din daa deei heavy criticism English media sani.
Terry (right) ni ŋmɛri England n-ti UEFA Euro 2012
Dabsa 2 Algeria bolli nyaaŋa media interview, Terry daa wuhi dissatisfaction Capello team selection mini yɛli ni players daa nyɛ bored ni little ni bɛ niŋ evenings bɛ training base; o daa lahi yɛli ni clear-the-air team meeting yɛn be that yuŋ. Next day, Capello daa yɛli ni Terry daa ŋmɛ "very big mistake" o ni challenge o authority media sani.
19 March 2011, Capello daa labi zaŋ Terry England captain nyaaŋa long-term injury previous captain Rio Ferdinand. 3 February 2012, Terry ni be trial zuɣu allegations ni Terry daa racially abuse QPR Anton Ferdinand, FA daa yihi Terry England captaincy 2nd time. Ŋɔ daa chɛ Capello ni yi.
Bɛ daa boli Terry new manager Roy Hodgson squad UEFA Euro 2012 n-ti Rio Ferdinand ni chɛ, ka ti heavy speculation ŋɔ daa nyɛ ni bɛ k avoiding potential conflict Terry upcoming trial racially abusing Ferdinand brother Anton zuɣu. Terry daa ŋmɛ 90 minutes England bolla 4 zaa Euros.
Terry daa yɛli 23 September 2012 o yi international football.
'''Style of play'''
Bɛ buɣisi ESPN sani kamani "commanding, no-nonsense style player", bɛ mi Terry o physicality mini aggressive defending style, some critics daa nya ni o struggle quicker forwards sani. O daa tooi ŋmɛ centre-back, o ni piligi ŋmɛ midfielder youth sani. Tall defender, o daa be viɛlli air puuni, din daa sɔŋ o ni o defend crosses mini high balls effectively, ka lahi lebi o pɔɣu threat o team n-ti opposing penalty area, despite o defensive playing role. O ni primarily mi aggressive tackling nyaaŋa, o daa lahi nyɛ intelligent player, bɛ ni mi pundits sani o positioning mini anticipation, n-ti pahi o ability ni o karim bolli, din daa compensate o lack pace bee athleticism, particularly o later career; bɛ daa lahi mi o leadership mini bravery o career zaa, n-ti pahi o ability organise back-line. O ni bi nyɛ particularly fast player nyaaŋa, particularly short distances, Samuel Eto'o daa buɣisi Terry kamani "surprisingly quick", youth sani, 2003 match report international friendly Croatia sani daa buɣisi "speed mini tackling ability" kamani o strengths, instead o reading bolli mini ability defend set pieces air puuni areas in need improvement. Bɛ mi o kamani yino best defenders dunia o peak, bɛ mi o yino greatest central defenders o generation, n-ti pahi yino best English mini Premier League defenders ever.
Despite paɣibu o ni deei media o defensive skills n-ti, critical opinion Terry technical ability daa tooi divided; o career zaa, bɛ daa tooi pahi o intelligent, more technical mini more mobile ball-playing centre-back, kamani Ricardo Carvalho Chelsea bee Rio Ferdinand England nyaaŋa, din daa complement Terry more physical ŋmɛbu "stopper" nyaaŋa, ka lahi ti cover o, o lack pace ni nya o struggle times teams ni ŋmɛ high defensive line. Pundits shɛba, kamani Chris Wright ESPN bee Robin Bairner mini Sulmaan Ahmad Goal sani, daa cite Terry technique weakness, Tom Sheen The Independent ni lahi nya ni o general reputation lacking speed bee elegance possession mini o reluctance ni o carry balli out from back daa nya o perceived "a bit of a plodder when on the ball," others, kamani Jamie Carragher mini Jamie Redknapp, daa instead argue ni o ability balli zuɣu mini composure possession daa nyɛ underrated aspect o game, din bi deei attention pam kamani o tactical sense. O final bolla Chelsea n-ti yini, 2017 article The Guardian n-ti, Barney Ronay daa nya ni "Terry line up heart central defensive three," ka buɣisi o: "A little heavier, clanking about like eager old tin man, o na mali excellent touch although, o ni daa ŋmɛ much deeper second half, o tooi be best served bringing out shovel mini digging trench tooni o own goal." 2009, UEFA.com daa paɣi Terry o ability ni o control balli o chest zuɣu. Moreover, Terry passing initially cited in need improvement o early career nyaaŋa, o distribution o career zaa daa generally solid mini reliable, din daa tooi nya o naai passes pam course season high success rate nyaaŋa, o ni tooi paɣi simpler short passes ground zuɣu; Michael Cox daa buɣisi o distribution "underrated" 2015, Redknapp mini Carragher both daa nya ni Terry daa lahi tooi ŋmɛ long balls either foot, despite naturally right-footed, trait Sam Wallace mini Tom Sheen The Independent ni lahi nya 2011 mini 2014 respectively, latter ni buɣisi Terry "exceptionally two-footed footballer," ŋun "yɛn wuhi range passing either foot." Kamani Sheen ni nya, Terry ability either foot daa tooi sɔŋ o ni o ŋmɛ left-sided centre-back 4-man defensive line o career zaa. 2011, Terry daa nyɛ dunia 3rd best passer players ni yibu gari 1,000, 91.6% pass accuracy rate. Only Barcelona player Xavi (93.0%) mini Swansea City player Leon Britton (93.3%) ko n daa gari. O daa lahi ŋmɛ 3-man back-line occasion, particularly o later career Chelsea manager Antonio Conte gbaŋ ni, o ni struggle ni o adapt formation ŋɔ o lack pace result o advancing age zuɣu. Terry be incidents pam din deei significant media attention, n-ti pahi legal disputes mini on-pitch altercations.
'''Coaching career'''
'''Aston Villa'''
10 October 2018, bɛ daa piigi Terry assistant head coach Aston Villa, newly appointed Dean Smith head coach nyaaŋa. 26 July 2021, Terry daa yi Aston Villa 3 years nyaaŋa club puuni, ni bɛ deei promotion, ka zali bɛ position Premier League. O daa buɣisi Dean Smith great influence o coaching career. December 2021, o labbu Chelsea, piligi January 2022 coaching consultancy role daa yɛli.
'''Leicester City'''
Dean Smith ni yɛli new Leicester City manager 10 April 2023 nyaaŋa, bɛ daa piigi Terry o coaching staff again.
'''Chelsea'''
July 2023, Terry daa labi Chelsea club Academy coach nyaaŋa.
'''Sponsorship'''
UK version Pro Evolution Soccer 6 zuɣu, Terry be front cover Brazil international Adriano nyaaŋa.
'''Family mini personal life'''
Terry ni children mascots 2009
Terry kpuɣi o childhood sweetheart Toni (née Poole). 18 May 2006, Terry mini Toni daa dɔɣi twins, bia doo mini bia paɣa. Bɛ daa kpuɣi taba Blenheim Palace June 2007.
Terry daa nyɛ Manchester United supporter o ni zooi. O bikpema, Paul (bɛ dɔɣi o 1979), daa nyɛ former professional footballer, ŋmɛri Dagenham & Redbridge mini Yeovil Town n-ti. Terry nephew, Frankie, nyɛ professional footballer Colchester United n-ti saha ŋɔ.
2016, Terry daa yo £1,600 funeral costs 8-year-old Chelsea fan ni leukaemia ŋun kpi unsuccessful bone marrow transplantation nyaaŋa.
Terry co-owns custom swimwear company Thomas Royall fellow footballers Sam Saunders mini Liam Ridgewell nyaaŋa.
'''Legal issues'''
September 2001, Terry mini 3 teammates bɛ daa fine 2 weeks wages Chelsea incident American tourists Heathrow airport bar puuni September 11 attacks nyaaŋa. January 2002, Terry, Chelsea teammate Jody Morris mini Des Byrne Wimbledon bɛ daa charge assault mini affray nyaaŋa confrontation nightclub bouncer nyaaŋa. Bɛ daa ban Terry selection England team case puuni, o ni ultimately chɛ charges zaa. 2009, bɛ daa investigate Terry Chelsea mini FA sani allegedly deei liɣiri undercover reporter private tour Chelsea training ground n-ti. Club daa yɛli ni di nyɛ "confident ni at no time Terry daa bɔhi bee deei liɣiri relation visits training ground."
'''Extramarital affair allegations'''
Wayne Bridge kari ni o ŋmɛ nuu Terry nuu piligu Manchester City bolli Chelsea sani 27 February 2010.
January 2010, super-injunction daa zaŋ High Court judge ni bɛ kari media ni bɛ yɛli allegations ni Terry mali 4-month affair late 2009 Vanessa Perroncel nyaaŋa, former girlfriend Wayne Bridge, o former Chelsea mini England teammate. Injunction daa yɛli week yini nyaaŋa, British media - especially tabloid press - daa cover rumours details days following. News of the World mini Mail on Sunday nyaaŋa daa sabi apologies Perroncel n-ti breaching o privacy ka yɛli ni lahabali daa nyɛ "untrue in any case". Perroncel maintains ni alleged affair bi niŋ. Allegations daa ti then-England manager Fabio Capello ni o yihi Terry captaincy 5 February 2010, ka taɣi o Rio Ferdinand. Bɛ daa labi zaŋ Terry captain following year.
27 February 2010, Terry daa ŋmɛ Bridge tuuli time incident nyaaŋa, highly publicised incident tooni bolli, Bridge daa kari ni o ŋmɛ nuu Terry.
'''Racial abuse allegations'''
November 2011, bɛ daa zaŋ Terry police investigation nyaaŋa allegation racist abuse Anton Ferdinand sani bolli Chelsea mini Queens Park Rangers 23 October 2011. Video footage circulated internet daa ti accusations ni Terry daa boli Ferdinand "fucking black cunt." Response video footage, Terry daa yɛli ni o actually bɔhi Ferdinand, "Oi, Anton, a tɛhi ni n boli a black cunt?" 21 December 2011, bɛ daa charge o racist language Crown Prosecution Service sani. February 2012, Football Association daa yihi Terry England captaincy 2nd time, ka yɛli ni Terry bi yɛn nyɛ captain national team zaŋ chaŋ racial abuse allegations o sani resolved. Trial ni piligi July 2012, Terry daa kpari not guilty plea ka bɛ kari o charge 13 July 2012.
27 July 2012, FA daa charge Terry abusive and/or insulting yɛtɔɣa din "pahi reference ethnic origin and/or colour and/or race Ferdinand." FA daa delay charge zaŋ chaŋ conclusion Terry criminal trial nyaaŋa. Terry daa kari charge. Eve FA hearing, Terry daa yɛli o yibu national team, ka yɛli o position lebi "untenable" disciplinary charge zuɣu. 27 September 2012, hearing daa naai Terry ni found guilty; bɛ daa punish o 4-match ban mini £220,000 fine. October 2012, Terry daa decide ni o bi appeal verdict mini o 4-match ban ka yɛli apology "language n ni zaŋ bolli puuni" ka yɛli ni di bi nyɛ "acceptable football field bee indeed any walk of life."
'''India anti-smoking campaign image'''
January 2012, image resembling Terry daa be without authorization cigarette packaging India puuni part government anti-smoking campaign. Picture, din wuhi blurred head-and-shoulder likeness above yɛtɔɣa "Smoking Kills", bɛ daa yɛli The Indian Express ni bɛ circulate Directorate of Visual Publicity. Terry management daa yɛli ni permission bi bɔhi use o image n-ti ka yɛli ni legal advice pursued. Officials India daa ti conflicting explanations, yini ni yɛli ni di nyɛ artistic creation mini another ni saɣi uncertainty ni Terry likeness ni kana shɛm ni be.
'''In popular culture'''
Bɛ represent Terry meme ni picture o ni be great moments history mini fiction puuni, o decision ni o kana pitch ni o du European Cup full kit despite suspended 2012 UEFA Champions League final; o daa labi ŋɔ Chelsea ni di 2013 UEFA Europa League final, o ni bi ŋmɛ daŋ zuɣu. Ŋɔ daa pahi fall Berlin Wall, freeing Nelson Mandela mini triumph Rocky Balboa. Summer 2012 ŋɔ daa chaŋ o ni paɣi current sporting achievements kamani 2012 Summer Olympics medal wins Team GB.
'''Political views'''
Terry daa wuhi support occasions pam MP Rupert Lowe, far-right party Restore Britain, ka posting social media support Lowe call national ban wearing burqa mini deportation migrants ban bi tooi financially support bɛ maŋa.
bvt27hikxemzviix25cwnh382tvovhb
146818
146817
2026-08-28T14:14:46Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Added informatiom
146818
wikitext
text/x-wiki
[[Lahabali kɔligu:John Terry 4612.jpg|thumb|John Terry ]]
[[Lahabali kɔligu:John Terry at pro-am Wentworth golf course 2023-3.jpg|thumb|John Terry at Pro-Am Wentworth golf course 2023]]
== John Terry; ==
John George Terry (bɛ dɔɣi o la 7 December 1980) nyɛla English professional football coach mini former player ŋun daa ŋmɛ centre-back. O daa nyɛ previously captain Chelsea, England national team mini Aston Villa. Bɛ mi o kamani yino greatest defenders o generation, n-ti pahi yino best English mini Premier League defenders ever.
Bɛ daa boli Terry UEFA Club Defender of the Year 2005, 2008 mini 2009, PFA Players' Player of the Year 2005, ka pahi FIFPro World XI 5 consecutive seasons, 2005 zaŋ chaŋ 2009. Bɛ daa lahi boli o all-star squad 2006 FIFA World Cup n-ti, English player yini ko ŋun be team. 2024, bɛ daa zaŋ Terry pahi Premier League Hall of Fame.
Terry nyɛ Chelsea most decorated captain trophies won zuɣu. O 19 years club ni, o daa zaŋ ba paai Premier League titles 5, FA Cups 5, League Cups 3, UEFA Europa League yini mini UEFA Champions League title yini. O nyɛ yino 6 players ban ŋmɛ yibu gari 500 Chelsea n-ti ka lahi nyɛ club all-time highest scoring defender. 2007, o daa lebi tuuli captain ŋun du FA Cup new Wembley Stadium Chelsea 1-0 nasara Manchester United zuɣu, ka lahi nyɛ tuuli player ŋun di international pɔɣu ni, di header England 1-1 draw Brazil sani. O final season Chelsea 2017, o daa lebi tuuli player ever ŋun nyɛ captain team paai Premier League title occasions 5.
O ni yi Chelsea nyaaŋa, Terry daa ŋmɛ season yini Aston Villa Championship puuni poi ka yi, o ni ti kɔŋ 2018 Championship play-off final. O daa labi Aston Villa months biɛla nyaaŋa assistant manager Dean Smith n-ti. Side daa chaŋ di 2019 Championship play-off final ni bɛ labi Premier League. Terry daa yi role July 2021. Smith ni pahi Leicester City manager April 2023, o daa lahi boli Terry o coaching staff.
=== '''Piligu biɛhigu''' ===
John George Terry bɛ dɔɣi o 7 December 1980 Barking, Greater London. O daa chaŋ Eastbury Comprehensive School ka ŋmɛ local Sunday league team Senrab.
'''Club career'''
'''Chelsea'''
'''1991–1998: Early years'''
Bia sani, Terry daa be West Ham United youth system, ka pahi ba midfielder 1991. O daa labi Chelsea yuma 14, ŋmɛri club youth mini reserve teams. Di daa nyɛ shortage central defenders zuɣu bɛ daa taɣi o centre-back, position o ni ŋmɛ o career zaa. O ni naai shikuru nyaaŋa, o daa pahi club YTS yuma 16 ka dihi professional terms yuma yini nyaaŋa.
'''1998–2000: Tuuli yibu'''
Terry daa tuui ŋmɛ Chelsea debut 28 October 1998 late substitute League Cup tie Aston Villa nyaaŋa; o tuuli piligu daa kana later that season FA Cup third-round bolli, 2-0 nasara Oldham Athletic zuɣu.
'''2000: Loan Nottingham Forest'''
Terry daa be brief period loan Nottingham Forest 2000 ni o maali o first-team experience ka nyɛ subject interest Forest manager David Platt mini Huddersfield Town manager Steve Bruce sani.
'''2000–2002: First-team breakthrough'''
2002, Terry daa be altercation ni bouncer West London nightclub Chelsea teammate Jody Morris mini Wimbledon Des Byrne nyaaŋa, din daa ti o charged assault mini affray. August 2002, bɛ daa kari Terry charges court puuni. Affair puuni, bɛ daa ti o temporary ban English national team The Football Association sani. Previously, Chelsea teammates Frank Lampard, Jody Morris, Eiður Guðjohnsen mini former teammate Frank Sinclair nyaaŋa, September 2001 Terry daa fine 2 weeks wages Chelsea ni o ni yu kom ka harass grieving American tourists immediate September 11 attacks nyaaŋa. O early days Chelsea, Terry daa laɣim flat Andrew Crofts nyaaŋa.
Terry daa piligi o maŋa zali Chelsea first team 2000-01 season, ŋmɛri piligu 23 ka bɛ vote o club Player of the Year. O daa tuɣi o progress 2001-02, ka lebi regular defence club captain mini France international Marcel Desailly nyaaŋa. 5 December 2001, o daa nyɛ captain Chelsea tuuli time, Premier League bolli Charlton Athletic sani. Chelsea daa paai FA Cup final, wins London rivals West Ham United mini Tottenham Hotspur 4th mini 6 rounds respectively, mini Fulham semi-final - ni Terry ni di pɔɣu yini ko 1-0 nasara. Virus daa kari Terry place starting line-up final n-ti, o ni kpɛ second-half substitute Chelsea ni kɔŋ 2-0 Arsenal sani. 2003-04 season, o ŋmɛbu daa ti o ni o lebi vice-captain manager Claudio Ranieri sani Desailly ni bi be team puuni. O daa ŋmɛ viɛlli French international absent nyaaŋa, ka nam strong defensive partnership William Gallas nyaaŋa.
=== '''2003–2008: Captaincy mini Nasara''' ===
Terry (right of trophy) ni paɣi 2004-05 Premier League nasara Chelsea nyaaŋa
Desailly yibu nyaaŋa, new Chelsea manager José Mourinho daa piigi Terry o club captain, choice bɛ ni vindicate 2004-05 season zaa Chelsea ni di Premier League title record-breaking fashion ni best defensive record Football League history ni most clean sheets mini most points. Bɛ daa vote o Player of the Year o fellow professionals England puuni ka di pɔɣa 8, n-ti pahi late winner Barcelona sani, UEFA Champions League. Bɛ daa vote o best defender Champions League season. September 2005, bɛ daa piigi o member World XI FIFPro awards. Team bɛ daa piigi vote professional footballers 40 countries puuni.
Terry ni paɣi Chelsea ni di 2005-06 Premier League nyaaŋa
Chelsea daa guli bɛ Premier League title 2005-06, ka deei points 91, ka confirm title 3-0 nasara Manchester United zuɣu.
Bolli 14 October 2006 Reading sani, Terry daa tu ni o deei goal Chelsea final minutes bolli goalkeepers Petr Čech mini Carlo Cudicini ni mali daŋ nyaaŋa Chelsea ni bi mali substitutes kpalim. Chelsea daa guli clean sheet ka secure 1-0 nasara. 5 November 2006, ŋmɛri Tottenham Hotspur sani, bɛ daa kari Terry tuuli time o Chelsea career o ni deei yellow cards 2 Blues ni kɔŋ White Hart Lane tuuli time 1987 nyaaŋa. Bɛ daa charge Terry misconduct FA sani o ni bɔhi integrity match referee Graham Poll bolli nyaaŋa. 10 January 2007, bɛ daa yɛli Terry ni o yo £10,000 inappropriate conduct nyaaŋa o ni taɣi o mind ka plead guilty FA.
Terry ni ŋmɛri Chelsea n-ti 2006
2006-07 season, Terry daa bi ŋmɛ bolla Chelsea n-ti recurring back problem zuɣu. 26 December 2006, Mourinho daa yɛli ni o captain tooi bɔri surgery ni o fix problem. Terry absent nyaaŋa Chelsea daa ŋmɛ draw 2-2 yiŋ both Reading mini Fulham Christmas zuɣu, draws din daa wuhi crucial destiny Premier League title that season. 28 December, Chelsea daa yɛli press statement ni Terry mali back surgery: "Operation ni bɛ yihi sequestrated lumbar intervertebral disc daa nyɛ nasara." O ni daa bɔri ni o labi bolli Wigan Athletic sani, Chelsea ni di 3-2 late pɔɣu winger Arjen Robben sani, Terry daa lahi ka, recurring back problem zuɣu. O daa labi Chelsea 1-0 nasara Charlton Athletic zuɣu 3 February 2007 ka kpɛ 88th minute Claude Makelele n-ti. Terry daa ŋmɛ o tuuli 90 minutes football almost 3 months Chelsea 3-0 nasara Middlesbrough zuɣu ka deei applause pam Chelsea faithful sani. Didier Drogba daa di pɔɣa ayi Chelsea n-ti that bolli, other pɔɣu daa kana own goal Abel Xavier Middlesbrough sani.
Ŋmɛri UEFA Champions League round of 16 away Porto sani, o daa lahi nya daŋ, ŋuna ankle, bɛ daa zali ni o yɛn bi be 2007 League Cup final Arsenal sani, amaa o daa tooi recover daŋ days puuni ka ŋmɛ final. Second half bolli, attacking corner, o daa lab o maŋa balli ni diving header; Arsenal Abou Diaby, ni o yihi balli, daa ŋmɛ Terry nini puuni. Terry daa nyɛ unconscious minutes biɛla, o ni almost swallow o tongue saha. Bɛ daa zaŋ o yi field stretcher zuɣu ka transfer o University Hospital of Wales. Terry daa yi hospital same day ka labi Millennium Stadium ni o paɣi o team 2-1 nasara. Only recollection o ni mali second half nyɛ o yi pitch zuɣu ka o bi teeri 10 minutes o ni ŋmɛ o daŋ tooni. O daa chaŋ zaŋ Chelsea paai semi-final UEFA Champions League, 3rd time 4 years Chelsea ni paai final 4 competition. May 2007, Terry daa nyɛ captain Chelsea 2007 FA Cup final, tuuli FA Cup final new Wembley Stadium.
O ni bi saɣi terms new contract immediately following 2006-07 nyaaŋa, Terry daa yɛli occasions pam ni o bi mali nia ni o yi Chelsea. Late July, o daa dihi new 5-year contract base salary £131,000 mini £135,000 week, ka lebi highest-paid player Premier League that time.
Terry ni ŋmɛri Chelsea n-ti 2008
16 December 2007, ŋmɛri Arsenal sani, o ni chaŋ yihi balli Terry naba Emmanuel Eboué daa naba ka Terry daa nya 3 broken bones o naba puuni. Bɛ daa bɔri ni o bi be 3 months at least amaa o daa recover quickly ka tooi nyɛ captain Chelsea 2008 League Cup final Tottenham sani, Chelsea ni kɔŋ 2-1. 11 May 2008, ŋmɛri last league bolli season Bolton sani, o daa ŋmɛ goalkeeper Petr Čech nyaaŋa ka nya partially dislocated elbow, bɛ ni daa ti labi zaŋ li yi hospital soya. Daŋ ŋɔ bi daa kari o ni o ŋmɛ 2008 UEFA Champions League final Manchester United sani. Bolli daa chaŋ penalties, Terry daa kɔŋ penalty din yɛn di Chelsea bolli (mini Champions League). O standing naba daa siɣim o ni ŋmɛ kick, balli daa kɔŋ pɔɣu. Chelsea daa kɔŋ shootout 6-5, Terry daa gbaai kumsi. 28 August 2008, bɛ daa ti Terry Defender of The Year award UEFA sani Champions League group stage draw Monaco, n-ti pahi Frank Lampard mini Petr Čech, ban daa deei award bɛ respective positions.
13 September 2008, Terry daa deei tuuli straight red card o career Manchester City sani rugby-tackling Jô. Amaa, bɛ nyaaŋa daa kari li appeal zuɣu. O ni nyɛ defender nyaaŋa, o daa occasionally di important pɔɣa Chelsea n-ti, kamani Champions League Group A yiŋ bolli Roma sani. Amaa, Chelsea daa chaŋ kɔŋ away leg 3-1.
===== '''2008–2012: Double mini Champions League''' =====
Terry (right) ni paɣi double nasara Chelsea nyaaŋa 2010
July 2009, Manchester City daa dihi 3rd bid Terry n-ti, amaa Chelsea coach Carlo Ancelotti daa yɛli ni Terry yɛn kpalim Chelsea. O daa tuui ŋmɛ debut new season Premier League team Hull City sani, bolli Chelsea ni di. 8 November 2009, Terry daa di decisive pɔɣu Chelsea bolli Manchester United sani Stamford Bridge ni o gbubi bɛ perfect yiŋ record season n-ti.
9 May 2010, Terry daa nyɛ captain Chelsea bɛ ni di bɛ 4th Premier League title 8-0 nasara Wigan Athletic zuɣu Stamford Bridge. Week yini nyaaŋa, 15 May 2010, Terry daa nyɛ captain Chelsea o ni di o 4th FA Cup medal, ka di Portsmouth final 1-0 Wembley Stadium.
31 December 2011, yiŋ bolli Aston Villa sani, Terry daa nyɛ captain Chelsea team 400th time o career, record club n-ti.
2011, Terry daa rank 3rd pass accuracy players ban bɔri yibu gari 1,000, ka naai 91.6% o attempts. Only Barcelona player Xavi (93.0%) mini Swansea City player Leon Britton (93.3%) ko n daa gari o.
Terry ni paɣi Chelsea 2011-12 UEFA Champions League triumph
24 April 2012, bɛ daa kari Terry violent conduct nyaaŋa o ni ŋmɛ knee Barcelona Alexis Sánchez sani off-the-ball incident 2011-12 UEFA Champions League semi-final Camp Nou. Chelsea 3-2 aggregate nasara holders daa zaŋ ba paai final Bayern Munich sani, Terry yɛn be suspended n-ti. Terry nyaaŋa daa che suhi bɔŋ o teammates mini Chelsea fans. Terry daa di o 6th league pɔɣu season, 7th all competitions, final bolli season, 2-1 nasara already-relegated Blackburn. Pɔɣu daa wuhi ni di daa nyɛ Terry most prolific season ka o yɛli Chelsea website, "N mali suhupɛlli 7... Di nyɛ viɛlli ni a naai league season nasara."
Terry ni be suspended Champions League final n-ti nyaaŋa, n-ti pahi teammates Ramires, Branislav Ivanović mini Raul Meireles, o daa be celebrations final whistle Chelsea ni di 4-3 penalties, striker Didier Drogba ni di decisive penalty.
'''2012–2017: Later career'''
Queens Park Rangers defender Anton Ferdinand bi daa ŋmɛ nuu Terry nyaaŋa poi ka bolli QPR. Bɛ daa ban Terry bolla 4 o ni found guilty racially abusing Ferdinand nyaaŋa.
11 November 2012, o tuuli bolli labi 4-match ban nyaaŋa, Terry daa di o 50th pɔɣu Chelsea n-ti Liverpool sani. Bɛ daa yihi o injured 39th minute same bolli ka bɔri ligament damage o right knee, amaa scan next day daa wuhi ni "no significant damage". 7 December 2012, new Chelsea manager Rafael Benítez daa dihi nuu gbana Terry bi yɛn labi daŋ sani in time ni o ŋmɛ 2012 FIFA Club World Cup. Terry knee daŋ daa kari o action first-team bolla 16 total, n-ti pahi Club World Cup kɔŋbu. O daa ŋmɛ 45-minute comeback Chelsea under-21 team n-ti 10 January, poi ka labi first team 2-2 draw away Brentford sani FA Cup, din daa nyɛ o 3rd bolli o ni ŋmɛ since November; 3 months tooni.
Terry (right) ni ŋmɛri Chelsea n-ti 2014
17 April 2013, Terry daa di buyi derby bolli Fulham sani din daa naai 3-0. 13 May 2014, Terry daa dihi new 1-year deal Blues ni.
18 October 2014, Terry daa nyɛ captain Chelsea 500th time Crystal Palace sani. Next bolli, 21 October, Terry daa di Chelsea record Champions League nasara Slovenian team Maribor sani. Later, o daa di Chelsea fastest-ever pɔɣu Champions League ni o ŋmɛ head pɔɣu 90 seconds nyaaŋa Schalke 04 sani.
Terry (right) ni Premier League trophy 2014-15
League Cup final 1 March 2015, Terry daa piligi scoring ka bɛ boli o Man of the Match Chelsea 2-0 nasara Tottenham zuɣu. 26 March, Terry daa dihi 1-year extension o contract. 26 April, Terry, n-ti pahi 5 o Chelsea teammates, bɛ daa vote o PFA Premier League Team of the Year. 29 April, Terry daa lebi joint highest-scoring defender Premier League ni pɔɣa 38, o ni di 2nd pɔɣu 3-1 nasara Leicester City zuɣu. 10 May, Terry daa gari David Unsworth highest-scoring defender Premier League nyaaŋa o ni di o 39th opening 5 minutes Liverpool sani, eventual 1-1 draw.
23 August 2015, Terry daa deei o tuuli league red card 5 years gari, bɛ ni kari o foul Salomón Rondón zuɣu 3-2 nasara West Bromwich Albion. 15 January 2016, Terry daa di own goal 50th minute n-ti pahi o tuuli pɔɣu season 98th minute, ka deei 3-3 draw Everton sani. 1 February 2016, Terry daa yɛli ni o yɛn yi Chelsea summer 2016, ka yɛli "Di bi yɛn nyɛ fairy-tale ending."
Terry ni yɛli February ni talks bi be ni bɛ yɛri new contract nyaaŋa, 18 May 2016, Terry daa dihi new 1-year contract ni o kpalim Chelsea zaŋ chaŋ 2016-17 season bahigu. Dabsa 10 tooni, bɛ daa kari Terry 3-2 kɔŋbu Sunderland sani Stadium of Light din bɛ daa tɛhi nyɛ o final yibu club n-ti.
Antonio Conte tuuli press conference new Chelsea manager nyaaŋa, Conte daa dihi nuu gbana ni Terry yɛn kpalim club captain. 11 September 2016, closing minutes bolli Swansea City sani, Terry daa nya ankle daŋ ka bɔri crutches ni o yi pitch final whistle nyaaŋa.
8 January 2017, o tuuli piligu Chelsea n-ti EFL Cup kɔŋbu West Ham United sani October 2016 nyaaŋa, bɛ daa ti Terry straight red card foul Lee Angol zuɣu Chelsea ni di Peterborough United 4-1 FA Cup third round. 17 April, o daa yɛli ni o yɛn yi Chelsea 2016-17 season bahigu. Chelsea ni paɣi bɛ Premier League nasara nyaaŋa, Terry daa ŋmɛ o 717th mini final bolli Chelsea n-ti 21 May 5-1 yiŋ nasara Sunderland zuɣu, ka yi 28th minute (substitution board daa du 26th minute, same o shirt number), ka deei guard of honour o teammates sani. December 2019, bɛ daa vote Terry Chelsea team of the decade fans ni vote.
====== '''Aston Villa''' ======
Terry line up Aston Villa n-ti 2018 Championship play-off final
3 July 2017, Terry daa dihi 1-year contract Championship club Aston Villa free transfer zuɣu. Bɛ daa boli o captain 2017-18 season n-ti. O daa tuui ŋmɛ debut Aston Villa n-ti 5 August 2017 1-1 yiŋ draw Hull City Championship puuni. Terry daa di o pɔɣu yini ko Aston Villa n-ti 2-1 nasara Fulham Championship 21 October.
30 May 2018, Terry daa yi Aston Villa club ni bi deei promotion Premier League bɛ ni kɔŋ 1-0 Fulham sani Championship play-off final.
September 2018, Terry daa be medical Spartak Moscow nyaaŋa, amaa o daa kari bɛ offer contract, family reasons zuɣu. O daa yɛli o yibu ŋmɛbu 7 October.
'''International career'''
Terry ni ŋmɛri England n-ti 2010
Terry daa tuui ŋmɛ England debut June 2003 Serbia mini Montenegro sani, ka piligi o tuuli bolli England n-ti 20 August 2003 Portman Road, Ipswich, friendly Croatia sani. England daa di 3-1. O main central defensive partner daa nyɛ Rio Ferdinand. O daa ŋmɛ o tiŋgbani n-ti Euro 2004, England manager Sven-Göran Eriksson daa yɛli ni Terry daa nyɛ first-choice centre-back, gari Sol Campbell.
2005 FIFA World Cup qualifying bolli Poland sani, Terry daa ye England captain armband, ka taɣi Michael Owen captain o ni taɣi nyaaŋa.
O daa zali o maŋa England squad bɛ ni piigi o 2006 FIFA World Cup n-ti. Warm-up bolli that tournament Hungary sani 30 May 2006, Terry daa di o tuuli pɔɣu England n-ti, team 2nd 3-1 nasara. Despite injury scare friendly Jamaica sani, o daa recover ni o ŋmɛ England piligu bolli Paraguay sani, 1-0 nasara. Next bolli Trinidad mini Tobago sani, Carlos Edwards daa di England Paul Robinson cross n-ti ka Stern John bundle header pɔɣu sani, Terry daa yihi balli line zuɣu overhead kick. Quarter-final bolli Portugal sani, Terry daa ŋmɛ bolli zaa, amaa England daa kɔŋ penalties ka o kpalim kumsi o fellow players nyaaŋa. Dabsa 6 nyaaŋa, o daa nyɛ English player yini ko bɛ ni boli tournament all-star squad.
10 August 2006, Steve McClaren daa boli John Terry England captain, ka taɣi David Beckham. McClaren daa yɛli, "Choosing captain nyɛ yino most important decisions coach ni tu ni o niŋ. N mali dihitabili ni n mali right doo John Terry puuni. N mali dihitabili o yɛn wuhi ni o nyɛ yino best captains England ni mali." Terry daa di pɔɣu o debut England captain n-ti, friendly international Greece sani. Ŋɔ daa nyɛ tuuli pɔɣu bolli mini tuuli pɔɣu McClaren reign manager nyaaŋa. Amaa, Terry ni nyɛ captain nyaaŋa, England bi daa qualify UEFA Euro 2008 - bɛ tuuli absent tournament finals 1994 FIFA World Cup nyaaŋa. Midway qualification campaign, Terry daa saɣi ni o "bear full responsibility" England ni bi qualify.
1 June 2007, Terry daa lebi tuuli player senior England team ŋun di international pɔɣu new Wembley Stadium o ni di England pɔɣu header box puuni free kick cross David Beckham sani 1-1 draw Brazil sani. Almost year yini nyaaŋa, o daa lahi di similar headed pɔɣu again free kick cross David Beckham sani ni o zaŋ England 1-0 tooni United States sani 28 May 2008.
Bɛ daa dihi nuu gbana Terry kamani England captain August, ka nyɛ captain England qualifying 2010 FIFA World Cup. O tuuli bolli o ni labi permanent England captain nyaaŋa, friendly Czech Republic sani, bɛ daa ti o torrid time Milan Baroš sani ka ŋmaliŋ far too easily Baros ni di tuuli pɔɣu o team n-ti. Bolli daa naai 2-2 Joe Cole ni di fortunate equaliser England n-ti 92nd minute bolli. O daa di o tuuli competitive England pɔɣu Ukraine sani 1 April 2009, qualifiers World Cup n-ti, ka deei late winner o ni ti free kick din daa ti Andriy Shevchenko equalising pɔɣu Ukraine n-ti nyaaŋa. England daa saɣi bɛ place final tournament September 2009, 5-1 yiŋ nasara Croatia nyaaŋa.
5 February 2010, allegations Terry private life nyaaŋa, England manager Fabio Capello daa yɛli ni bɛ yihi Terry England team captain puuni. Bɛ daa taɣi o fellow defender Rio Ferdinand.
2010 FIFA World Cup, England daa piligi draws 2 United States mini Algeria sani, din daa deei heavy criticism English media sani.
Terry (right) ni ŋmɛri England n-ti UEFA Euro 2012
Dabsa 2 Algeria bolli nyaaŋa media interview, Terry daa wuhi dissatisfaction Capello team selection mini yɛli ni players daa nyɛ bored ni little ni bɛ niŋ evenings bɛ training base; o daa lahi yɛli ni clear-the-air team meeting yɛn be that yuŋ. Next day, Capello daa yɛli ni Terry daa ŋmɛ "very big mistake" o ni challenge o authority media sani.
19 March 2011, Capello daa labi zaŋ Terry England captain nyaaŋa long-term injury previous captain Rio Ferdinand. 3 February 2012, Terry ni be trial zuɣu allegations ni Terry daa racially abuse QPR Anton Ferdinand, FA daa yihi Terry England captaincy 2nd time. Ŋɔ daa chɛ Capello ni yi.
Bɛ daa boli Terry new manager Roy Hodgson squad UEFA Euro 2012 n-ti Rio Ferdinand ni chɛ, ka ti heavy speculation ŋɔ daa nyɛ ni bɛ k avoiding potential conflict Terry upcoming trial racially abusing Ferdinand brother Anton zuɣu. Terry daa ŋmɛ 90 minutes England bolla 4 zaa Euros.
Terry daa yɛli 23 September 2012 o yi international football.
[[Lahabali kɔligu:JohnTerry.JPEG|thumb|John Terry ]]
===== '''Oni ŋmeri sham''' =====
Bɛ buɣisi ESPN sani kamani "commanding, no-nonsense style player", bɛ mi Terry o physicality mini aggressive defending style, some critics daa nya ni o struggle quicker forwards sani. O daa tooi ŋmɛ centre-back, o ni piligi ŋmɛ midfielder youth sani. Tall defender, o daa be viɛlli air puuni, din daa sɔŋ o ni o defend crosses mini high balls effectively, ka lahi lebi o pɔɣu threat o team n-ti opposing penalty area, despite o defensive playing role. O ni primarily mi aggressive tackling nyaaŋa, o daa lahi nyɛ intelligent player, bɛ ni mi pundits sani o positioning mini anticipation, n-ti pahi o ability ni o karim bolli, din daa compensate o lack pace bee athleticism, particularly o later career; bɛ daa lahi mi o leadership mini bravery o career zaa, n-ti pahi o ability organise back-line. O ni bi nyɛ particularly fast player nyaaŋa, particularly short distances, Samuel Eto'o daa buɣisi Terry kamani "surprisingly quick", youth sani, 2003 match report international friendly Croatia sani daa buɣisi "speed mini tackling ability" kamani o strengths, instead o reading bolli mini ability defend set pieces air puuni areas in need improvement. Bɛ mi o kamani yino best defenders dunia o peak, bɛ mi o yino greatest central defenders o generation, n-ti pahi yino best English mini Premier League defenders ever.
Despite paɣibu o ni deei media o defensive skills n-ti, critical opinion Terry technical ability daa tooi divided; o career zaa, bɛ daa tooi pahi o intelligent, more technical mini more mobile ball-playing centre-back, kamani Ricardo Carvalho Chelsea bee Rio Ferdinand England nyaaŋa, din daa complement Terry more physical ŋmɛbu "stopper" nyaaŋa, ka lahi ti cover o, o lack pace ni nya o struggle times teams ni ŋmɛ high defensive line. Pundits shɛba, kamani Chris Wright ESPN bee Robin Bairner mini Sulmaan Ahmad Goal sani, daa cite Terry technique weakness, Tom Sheen The Independent ni lahi nya ni o general reputation lacking speed bee elegance possession mini o reluctance ni o carry balli out from back daa nya o perceived "a bit of a plodder when on the ball," others, kamani Jamie Carragher mini Jamie Redknapp, daa instead argue ni o ability balli zuɣu mini composure possession daa nyɛ underrated aspect o game, din bi deei attention pam kamani o tactical sense. O final bolla Chelsea n-ti yini, 2017 article The Guardian n-ti, Barney Ronay daa nya ni "Terry line up heart central defensive three," ka buɣisi o: "A little heavier, clanking about like eager old tin man, o na mali excellent touch although, o ni daa ŋmɛ much deeper second half, o tooi be best served bringing out shovel mini digging trench tooni o own goal." 2009, UEFA.com daa paɣi Terry o ability ni o control balli o chest zuɣu. Moreover, Terry passing initially cited in need improvement o early career nyaaŋa, o distribution o career zaa daa generally solid mini reliable, din daa tooi nya o naai passes pam course season high success rate nyaaŋa, o ni tooi paɣi simpler short passes ground zuɣu; Michael Cox daa buɣisi o distribution "underrated" 2015, Redknapp mini Carragher both daa nya ni Terry daa lahi tooi ŋmɛ long balls either foot, despite naturally right-footed, trait Sam Wallace mini Tom Sheen The Independent ni lahi nya 2011 mini 2014 respectively, latter ni buɣisi Terry "exceptionally two-footed footballer," ŋun "yɛn wuhi range passing either foot." Kamani Sheen ni nya, Terry ability either foot daa tooi sɔŋ o ni o ŋmɛ left-sided centre-back 4-man defensive line o career zaa. 2011, Terry daa nyɛ dunia 3rd best passer players ni yibu gari 1,000, 91.6% pass accuracy rate. Only Barcelona player Xavi (93.0%) mini Swansea City player Leon Britton (93.3%) ko n daa gari. O daa lahi ŋmɛ 3-man back-line occasion, particularly o later career Chelsea manager Antonio Conte gbaŋ ni, o ni struggle ni o adapt formation ŋɔ o lack pace result o advancing age zuɣu. Terry be incidents pam din deei significant media attention, n-ti pahi legal disputes mini on-pitch altercations.
'''Coaching career'''
'''Aston Villa'''
10 October 2018, bɛ daa piigi Terry assistant head coach Aston Villa, newly appointed Dean Smith head coach nyaaŋa. 26 July 2021, Terry daa yi Aston Villa 3 years nyaaŋa club puuni, ni bɛ deei promotion, ka zali bɛ position Premier League. O daa buɣisi Dean Smith great influence o coaching career. December 2021, o labbu Chelsea, piligi January 2022 coaching consultancy role daa yɛli.
'''Leicester City'''
Dean Smith ni yɛli new Leicester City manager 10 April 2023 nyaaŋa, bɛ daa piigi Terry o coaching staff again.
'''Chelsea'''
July 2023, Terry daa labi Chelsea club Academy coach nyaaŋa.
'''Sponsorship'''
UK version Pro Evolution Soccer 6 zuɣu, Terry be front cover Brazil international Adriano nyaaŋa.
'''Family mini personal life'''
Terry ni children mascots 2009
Terry kpuɣi o childhood sweetheart Toni (née Poole). 18 May 2006, Terry mini Toni daa dɔɣi twins, bia doo mini bia paɣa. Bɛ daa kpuɣi taba Blenheim Palace June 2007.
Terry daa nyɛ Manchester United supporter o ni zooi. O bikpema, Paul (bɛ dɔɣi o 1979), daa nyɛ former professional footballer, ŋmɛri Dagenham & Redbridge mini Yeovil Town n-ti. Terry nephew, Frankie, nyɛ professional footballer Colchester United n-ti saha ŋɔ.
2016, Terry daa yo £1,600 funeral costs 8-year-old Chelsea fan ni leukaemia ŋun kpi unsuccessful bone marrow transplantation nyaaŋa.
Terry co-owns custom swimwear company Thomas Royall fellow footballers Sam Saunders mini Liam Ridgewell nyaaŋa.
'''Legal issues'''
September 2001, Terry mini 3 teammates bɛ daa fine 2 weeks wages Chelsea incident American tourists Heathrow airport bar puuni September 11 attacks nyaaŋa. January 2002, Terry, Chelsea teammate Jody Morris mini Des Byrne Wimbledon bɛ daa charge assault mini affray nyaaŋa confrontation nightclub bouncer nyaaŋa. Bɛ daa ban Terry selection England team case puuni, o ni ultimately chɛ charges zaa. 2009, bɛ daa investigate Terry Chelsea mini FA sani allegedly deei liɣiri undercover reporter private tour Chelsea training ground n-ti. Club daa yɛli ni di nyɛ "confident ni at no time Terry daa bɔhi bee deei liɣiri relation visits training ground."
'''Extramarital affair allegations'''
Wayne Bridge kari ni o ŋmɛ nuu Terry nuu piligu Manchester City bolli Chelsea sani 27 February 2010.
January 2010, super-injunction daa zaŋ High Court judge ni bɛ kari media ni bɛ yɛli allegations ni Terry mali 4-month affair late 2009 Vanessa Perroncel nyaaŋa, former girlfriend Wayne Bridge, o former Chelsea mini England teammate. Injunction daa yɛli week yini nyaaŋa, British media - especially tabloid press - daa cover rumours details days following. News of the World mini Mail on Sunday nyaaŋa daa sabi apologies Perroncel n-ti breaching o privacy ka yɛli ni lahabali daa nyɛ "untrue in any case". Perroncel maintains ni alleged affair bi niŋ. Allegations daa ti then-England manager Fabio Capello ni o yihi Terry captaincy 5 February 2010, ka taɣi o Rio Ferdinand. Bɛ daa labi zaŋ Terry captain following year.
27 February 2010, Terry daa ŋmɛ Bridge tuuli time incident nyaaŋa, highly publicised incident tooni bolli, Bridge daa kari ni o ŋmɛ nuu Terry.
'''Racial abuse allegations'''
November 2011, bɛ daa zaŋ Terry police investigation nyaaŋa allegation racist abuse Anton Ferdinand sani bolli Chelsea mini Queens Park Rangers 23 October 2011. Video footage circulated internet daa ti accusations ni Terry daa boli Ferdinand "fucking black cunt." Response video footage, Terry daa yɛli ni o actually bɔhi Ferdinand, "Oi, Anton, a tɛhi ni n boli a black cunt?" 21 December 2011, bɛ daa charge o racist language Crown Prosecution Service sani. February 2012, Football Association daa yihi Terry England captaincy 2nd time, ka yɛli ni Terry bi yɛn nyɛ captain national team zaŋ chaŋ racial abuse allegations o sani resolved. Trial ni piligi July 2012, Terry daa kpari not guilty plea ka bɛ kari o charge 13 July 2012.
27 July 2012, FA daa charge Terry abusive and/or insulting yɛtɔɣa din "pahi reference ethnic origin and/or colour and/or race Ferdinand." FA daa delay charge zaŋ chaŋ conclusion Terry criminal trial nyaaŋa. Terry daa kari charge. Eve FA hearing, Terry daa yɛli o yibu national team, ka yɛli o position lebi "untenable" disciplinary charge zuɣu. 27 September 2012, hearing daa naai Terry ni found guilty; bɛ daa punish o 4-match ban mini £220,000 fine. October 2012, Terry daa decide ni o bi appeal verdict mini o 4-match ban ka yɛli apology "language n ni zaŋ bolli puuni" ka yɛli ni di bi nyɛ "acceptable football field bee indeed any walk of life."
'''India anti-smoking campaign image'''
January 2012, image resembling Terry daa be without authorization cigarette packaging India puuni part government anti-smoking campaign. Picture, din wuhi blurred head-and-shoulder likeness above yɛtɔɣa "Smoking Kills", bɛ daa yɛli The Indian Express ni bɛ circulate Directorate of Visual Publicity. Terry management daa yɛli ni permission bi bɔhi use o image n-ti ka yɛli ni legal advice pursued. Officials India daa ti conflicting explanations, yini ni yɛli ni di nyɛ artistic creation mini another ni saɣi uncertainty ni Terry likeness ni kana shɛm ni be.
'''In popular culture'''
Bɛ represent Terry meme ni picture o ni be great moments history mini fiction puuni, o decision ni o kana pitch ni o du European Cup full kit despite suspended 2012 UEFA Champions League final; o daa labi ŋɔ Chelsea ni di 2013 UEFA Europa League final, o ni bi ŋmɛ daŋ zuɣu. Ŋɔ daa pahi fall Berlin Wall, freeing Nelson Mandela mini triumph Rocky Balboa. Summer 2012 ŋɔ daa chaŋ o ni paɣi current sporting achievements kamani 2012 Summer Olympics medal wins Team GB.
'''Political views'''
Terry daa wuhi support occasions pam MP Rupert Lowe, far-right party Restore Britain, ka posting social media support Lowe call national ban wearing burqa mini deportation migrants ban bi tooi financially support bɛ maŋa.
b32otzr4u8z68xgo4lou16sevm4slfk
Geoff Hurst
0
33733
146819
2026-08-28T14:27:49Z
Abdul Gafaru 100%
6794
Created an article
146819
wikitext
text/x-wiki
== Geoff Hurst; ==
Sir Geoffrey Charles Hurst (bɛ dɔɣi o la 8 December 1941) nyɛla English former professional footballer. Striker, o daa lebi tuuli player ŋun di hat-trick World Cup final puuni, England ni daa di 4-2 nasara West Germany zuɣu Wembley 1966.
Hurst daa piligi o career West Ham United nyaaŋa, ni o daa di pɔɣa 242 yibu 500 first team puuni. Ni ka o di FA Cup 1964 mini European Cup Winners' Cup 1965. Bɛ daa kɔhi o Stoke City 1972 £80,000 (equivalent £900,000 2025). 3 seasons Stoke nyaaŋa, ni o daa di Watney Cup 1973, o daa naai o Football League career West Bromwich Albion 1976. Hurst daa chaŋ ŋmɛ bolli Ireland (Cork Celtic) mini United States (Seattle Sounders), poi ka labi England ni o manage non-league Telford United. O daa lahi coach England set-up poi ka be 2-year stint Chelsea manager 1979 zaŋ chaŋ 1981. O nyaaŋa daa coach Kuwait SC, poi ka yi bolli ni o zaŋ o maŋa ti o business commitments.
Total, Hurst daa di pɔɣa 24 yibu 49 England puuni, n-ti pahi nasara 1966 World Cup o daa lahi be UEFA Euro 1968 mini 1970 FIFA World Cup. O daa lahi mali brief cricket career, ŋmɛri first-class yibu yini Essex n-ti 1962, poi ka zaŋ o maŋa ti football.
=== '''Piligu biɛhigu''' ===
Hurst bɛ dɔɣi o Ashton-under-Lyne, Lancashire, England, 8 December 1941. O daa mali younger siblings ayi: Diane mini Robert. O family daa labi Chelmsford, Essex o ni nyɛ yuma 6. O ba, Charlie Hurst, daa nyɛ professional footballer ŋun daa ŋmɛ centre-half Bristol Rovers, Oldham Athletic mini Rochdale n-ti. O ma, Evelyn Hopkins, daa yi Gloucestershire family, o ma polo originally Germany. Teenager sani o daa nyɛ obsessed football, bɛ daa fine o £1 disturbing peace nyaaŋa o ni persistently ŋmɛ balli o neighbour garden.
Hurst daa ŋmɛ one first-class cricket bolli Essex n-ti, Lancashire sani Aigburth 1962, though di bi daa nyɛ successful outing: o daa di 0 not out tuuli innings, bɛ daa bowled o Colin Hilton, again 0, second. Amaa, o daa be 23 times Essex Second XI sunsuuni 1962 mini 1964, usually wicket-keeper, poi ka zaŋ o maŋa entirely football n-ti.
O ba management club puuni, Hurst daa ŋmɛ yini Halstead Town reserves yuma "about 14".
==== '''Club''' '''Tuma''' ====
'''West Ham United'''
Hurst football career daa piligi o ni apprenticed West Ham United yuma 15. O daa ŋmɛ Bobby Moore nyaaŋa 1959 FA Youth Cup final team din daa kɔŋ Blackburn Rovers sani (1-2 aggregate), amaa both daa lahi be team din daa di Southern Junior Floodlit Cup (1-0 v Chelsea) later that year. Manager Ted Fenton tuuli daa piigi o senior bolli Southern Floodlit Cup tie Fulham nyaaŋa December 1958. O daa lebi professional club puuni 4 months nyaaŋa, bɛ daa yo o £7 week ni £20 signing-on fee. O tuuli competitive yibu daa kana February 1960 injuries ni kari Fenton nuu; Hurst daa ŋmɛ indifferent performance team ni kɔŋ 3-1. O daa ŋmɛ yibu ayi ko 1959-60 season, ka baŋ ni Bobby Moore daa mali better progress same position gari o. O daa ŋmɛ 6 times 1960-61 campaign ka seriously tɛhi ni o labi o main focus cricket. April 1961 Ron Greenwood daa deei manager, ka drastically taɣi team training ka zaŋ focus footballing skill rather than physical fitness.
Hurst daa bi be piligu 1961-62 pre-season training o cricketing commitments zuɣu, amaa o daa chaŋ ŋmɛ yibu 24 left-half, ka di o tuuli pɔɣu club n-ti 4-2 nasara Wolverhampton Wanderers zuɣu December 1961. Amaa, o daa lahi bi be pre-season training following summer ka bɛ drop o o ni wuhi unfit opening bolli 1962-63 season. September that season Greenwood daa bɔri ni o ŋmɛ Hurst striker, o ni decide ni defensive side o game daa nyɛ weakness young midfielder n-ti. O daa nam successful partnership Johnny Byrne nyaaŋa ka chaŋ di pɔɣa 13 bolla 27 First Division puuni Byrne ni di 9 bolla 30 puuni 1962-63 season. Summer 1963 o daa pahi club pre-season tour New York, ka greatly benefit ŋmɛbu top-quality players clubs dunia zaa International Soccer League, friendly tournament.
Hurst mini West Ham daa mali poor piligu 1963-64 season, ka chaŋ naai 14th place. Amaa, di daa nyɛ FA Cup puuni team ni wuhi. Comfortable 3-0 yiŋ nasara Second Division Charlton Athletic nyaaŋa daa doli another 3-0 yiŋ nasara East End rivals Leyton Orient - though only tough 1-1 draw Brisbane Road nyaaŋa. Greenwood daa boli same 11 players, n-ti pahi Hurst, club 7 FA Cup fixtures West Ham ni gari final n-ti. Hurst daa di yini Charlton mini ayi Orient sani, ka claim another pɔɣu fifth round West Ham ni di Second Division Swindon Town 3-1 County Ground. Burnley daa ti stern test quarter-finals, amaa 3-2 yiŋ nasara daa zaŋ West Ham semi-finals, ni bɛ ŋmɛ Manchester United Hillsborough. West Ham daa di 3-1, Hurst ni di final pɔɣu bolli nyaaŋa Bobby Moore ni sɔŋ o. West Ham daa ŋmɛ Second Division Preston North End Wembley 1964 FA Cup Final, ka tu ni bɛ labi nyaaŋa buyi ni bɛ di bolli 3-2. Hurst daa di o side 2nd equaliser header ni bounce crossbar gbaŋ ka naai just over goal line.
Club nasara daa ti ba place European Cup Winners Cup 1964-65 season n-ti. Bɛ daa di Belgian side K.A.A. Gent First Round nyaaŋa unconvincing 2-1 aggregate nasara. Czechoslovak side AC Sparta Prague daa be second round, West Ham daa gari 3-2 aggregate nasara despite Moore absent. Despite di Swiss team FC Lausanne-Sport 6-4 aggregate quarter-finals, Hurst na bi register pɔɣu competition puuni o ni be withdrawn role nyaaŋa Johnny Byrne nyaaŋa ni o strengthen midfield. Semi-finals, West Ham daa guli 2-1 yiŋ nasara Spanish club Real Zaragoza 1-1 draw La Romareda nyaaŋa ni bɛ claim place 1965 European Cup Winners' Cup Final TSV 1860 München sani Wembley. West Ham daa di 2-0, Alan Sealey ni di both pɔɣa, ni bɛ ti club bɛ tuuli European trophy.
O ni di pɔɣa 40 bolla 59 competitive 1965-66 season puuni ka nyaaŋa chaŋ lebi household yuli ka di World Cup England nyaaŋa, Hurst daa nyɛ subject £200,000 (equivalent £3.3 million 2025) transfer offer Manchester United manager Matt Busby sani - bɛ daa kari offer Greenwood sani. O daa be West Ham side din daa kɔŋ League Cup final, 5-3 aggregate West Bromwich Albion sani.
1966-67 season, West Ham daa wuhi inconsistency din yɛn kari ba realistic prospect ni bɛ di league championship Greenwood gbaŋ ni. Hurst daa di hat-trick bɛ ni di full-strength title challengers Leeds United 7-0 League Cup, amaa bɛ daa yi FA Cup 3-1 kɔŋbu Third Division side Swindon Town sani.
"When you're playing for a team that can score seven one day and four the next it's really quite good fun. When job satisfaction is that high, why would you want to play for anyone else?"
Like o manager, Ron Greenwood, Hurst daa mali entertaining attacking football din ŋmɛ fair manner ka bi prepared ni o sacrifice values ŋɔ silverware n-ti.
Hurst daa di pɔɣa 6 First Division bolli Sunderland sani Upton Park 19 October 1968, West Ham ni di 8-0. Amaa, o daa naanigo admit ni o gbaai balli o tuuli pɔɣu puuni din daa ti back page headlines focus illegitimate pɔɣu rather than rare feat yini player ni di pɔɣa 6 bolli yini puuni.
1972, West Ham daa paai semi-finals League Cup bɛ ni ŋmɛ Stoke City legs 2. Yiŋ leg Upton Park, bɛ daa ti ba penalty Harry Redknapp ni nya foul box puuni nyaaŋa. Hurst daa deei penalty ka ŋmɛ powerful shot top corner Gordon Banks ni taɣi ka deflect balli bar zuɣu. Stoke daa di tie subsequent replay puuni ka kari Hurst one more final yibu Wembley.
'''Stoke City'''
Bɛ daa kɔhi Hurst Stoke City £80,000 fee August 1972. Bɛ daa ŋmɛ o pneumonia early 1973 ka o chaŋ South Africa ni o recover, ŋmɛri loan Roy Bailey Cape Town City n-ti. O daa bi ŋmɛ bolla 4 ko Stoke ka o labbu nyaaŋa o daa sɔŋ side ni bɛ gbubi bɛ First Division status.
January 1974, "Potters" manager Tony Waddington daa bɔhi Hurst ni o deei new signing Alan Hudson lodger nyaaŋa ni o ti talented amaa troubled midfielder stable yiŋ o Stoke career. Hudson daa adapt viɛlli biɛhigu Hurst household puuni ka Stoke daa record 5th place 1973-74 season - career high Hurst n-ti.
Hurst daa di pɔɣa 11 bolla 41 1974-75 season puuni ka sɔŋ Stoke ni bɛ naai 5th place, points 4 ko nyaaŋa champions Derby County.
'''West Bromwich Albion'''
Bɛ daa kɔhi Hurst Johnny Giles West Bromwich Albion summer 1975 fee £20,000. O daa ŋmɛ 12 times Baggies n-ti piligu 1975-76 season, ka di buyi, poi ka decide ni o labi America. Hurst nyaaŋa daa saɣi ni yuma 34 o daa nyɛ too old ni o lead line "Baggies" push promotion Second Division puuni.
====== '''Saha ŋnɛaŋa Tuma''' ======
Hurst daa dihi Cork Celtic January 1976, ka kpalim Ireland goli yini.
O daa dihi Seattle Sounders NASL 1976. Hurst daa yoma wuhi o worth, ka lebi valuable member Sounders team. O daa nyɛ team second-leading scorer, ka sɔŋ Sounders ni bɛ paai play-offs tuuli time bɛ brief history, ni pɔɣa 8 mini assists 4 bolla 23 regular season, mini pɔɣu yini play-offs.
'''International career'''
'''1966 World Cup'''
Hurst daa tuui ŋmɛ senior England debut West Germany sani 23 February 1966. O daa ŋmɛ viɛlli, further performances Scotland mini Yugoslavia sani daa saɣi o place squad 1966 FIFA World Cup n-ti. Amaa, o daa ŋmɛ mediocre performances warm-up bolla Finland mini Denmark sani, Jimmy Greaves mini Roger Hunt daa nyaaŋa piigi final friendly bolli Poland sani. Greaves mini Hunt bɛ daa piigi 3 group bolla Uruguay, Mexico mini France sani, amaa latter bolli, Greaves daa nya deep gash o naba puuni din bɔri stitches, Hurst daa boli ni o deei o place quarter-final Argentina sani.
Argentina daa nyɛ talented amaa bɛ paɣi tougher approach bolli, bɛ ni labi nira 10. Bolli na daa nyɛ tightly contested o ni kpɛ final 15 minutes, poi ka Martin Peters ŋmɛ curling cross left flank ka Hurst, anticipating o clubmate action, kpɛ tooni o marker ni o glance near post header past Argentine keeper. England daa di 1-0 ka be semi-finals.
Greaves bi daa be fit bolli Portugal sani Hurst mini Hunt daa tuɣi tooni, England daa di 2-1 Bobby Charlton pɔɣa 2 zuɣu, 2nd Hurst ni sɔŋ. Final Germans sani ni miri, media daa nya Greaves return fitness nyaaŋa, o ni appreciate Hurst contribution, daa piligi boli return England most prolific centre forward. Ramsey, amaa, bi daa taɣi ka piigi Hurst final n-ti.
[[Lahabali kɔligu:Geoffrey Hurst à Hest Ham United, en 1969.jpg|thumb|Geoffrey Hurst à Hest Ham United, en 1969]]
=== '''World Cup Final''' ===
Hurst ni heading England tuuli pɔɣu 1966 World Cup final.
West Germany daa deei tooni Helmut Haller sani early, amaa 6 minutes nyaaŋa Bobby Moore bɛ daa ŋmɛ o foul just inside German half field. O daa yoma du o maŋa ka ti free kick Hurst sani, ŋun daa ŋmaliŋ o marker Horst-Dieter Höttges ka ŋmɛ header past goalkeeper Hans Tilkowski ni o ŋmaliŋ scores 1-1.
12 minutes kpalim normal time, Alan Ball corner daa chɛ Hurst shooting opportunity edge penalty area; o shot daa deflect Wolfgang Weber nyaaŋa ka lu kindly Martin Peters sani, ŋun daa zaŋ balli pɔɣu ni ni o ti England tooni. Amaa Germans daa di very late pɔɣu Wolfgang Weber sani ni bɛ ŋmaliŋ bolli 2-2 full-time.
Tuuli period extra-time, Ball daa cross right Hurst sani, ŋun daa ŋmɛ strong shot pɔɣu sani o right foot, ka luri nyaaŋa o ni ŋmɛ li. Balli daa di goalkeeper, ŋmɛ crossbar ka lu nyaaŋa poi ka Weber ŋmɛ li corner n-ti. England players daa claim pɔɣu German ni yɛli ni balli bi cross line zaa. Referee Gottfried Dienst daa bɔhi o linesman right flank, Tofiq Bahramov, ŋun daa wuhi ni balli cross line, bɛ daa ti pɔɣu. So-called Wembley Goal daa kpalim subject controversy mini discussions.
Germans daa push tooni equaliser sani full-time whistle ni miri, Bobby Moore daa zaŋ bɛ advanced position ni o zaŋ Hurst long ball German half pitch. Hurst daa paai German penalty box ka di ni o naai bolli 4-2 England n-ti. Hurst ni deei pass, BBC commentator Kenneth Wolstenholme daa ti one of most famous pieces football commentary:
And here comes Hurst, he's got ... [notices invaders] ... some people are on the pitch, they think it's all over! [Hurst shoots and scores] ... It is now! It's four!
Hurst daa lebi tuuli player ŋun di hat-trick Men World Cup final puuni, feat din kpalim unmatched zaŋ chaŋ 2022 final, Kylian Mbappé ni di hat-trick France n-ti Argentina sani. France ni kɔŋ penalties nyaaŋa, Hurst na kpalim only doo ŋun di winning hat-trick World Cup Final puuni.
'''Later international career'''
Hurst trading card Mexico 70 series Panini ni yɛli
Bɛ daa piigi Hurst UEFA Euro 1968, amaa o bi daa ŋmɛ England ni kɔŋ 1-0 Yugoslavia sani semi-final. O daa ŋmɛ, ka di, 2-0 third-place play-off nasara Soviet Union zuɣu Stadio Olimpico.
Hurst daa di o 2nd international hat-trick 12 March 1969, 5-0 nasara France zuɣu, bɛ daa boli o Ramsey squad din daa ŋmɛ Mexico ni bɛ guli World Cup 1970. O daa di only pɔɣu England piligu bolli Romania sani Francis Lee ni zaŋ pass ti o. England daa gari quarter-finals, ni bɛ lahi ŋmɛ West Germany. Hurst daa ŋmɛ part Martin Peters pɔɣu din daa zaŋ England 2-0 tooni. England ni be 2-1 tooni, Hurst contested header daa trickle inches past post. Later, 2-2, Hurst daa mali what many thought legitimate pɔɣu bɛ ni kari offside zuɣu. West Germans daa di extra time ka di 3-2.
Hurst daa di Greece mini Switzerland sani qualification UEFA Euro 1972 n-ti, amaa o daa ŋmɛ o last international bolli 29 April 1972 England ni kɔŋ 3-1 West Germany - bɛ daa taɣi o Rodney Marsh 20 minutes kpalim ka o bi lahi ŋmɛ England shirt again. Bɛ daa boli o squad second leg West Germany sani Allan Clarke mini Francis Lee ni nya daŋ nyaaŋa, amaa o daa tu ni o yi squad o ni nya daŋ o maŋa nyaaŋa.
'''Managerial career'''
O yibu ŋmɛbu nyaaŋa, Hurst daa labi management mini coaching. O daa be 3 years player-manager Telford United Southern League puuni poi ka Ron Greenwood deei o England coaching set up 1977. O daa gili England ni o sɔŋ Greenwood UEFA Euro 1980 mini 1982 FIFA World Cup, ni England bi paai past group stages both occasions.
'''Chelsea'''
Hurst daa pahi Chelsea, Second Division puuni, tooni 1979-80 season, initially assistant manager Danny Blanchflower n-ti. Blanchflower ni kari, bɛ daa piigi Hurst manager. O daa deei Bobby Gould o assistant. Binshɛŋa daa piligi viɛlli, much season Chelsea daa be promotion sani, amaa nasara 2 bɛ final 7 league bolla daa chɛ club naai 4th; ka bi paai 3rd place mini promotion goal difference zuɣu. O daa deei £250,000 sales Eamonn Bannon, David Stride mini Trevor Aylott nyaaŋa. O daa nyaaŋa zaŋ £300,000 Colin Lee, Dennis Rofe mini Colin Viljoen; o nyaaŋa daa saɣi Viljoen mistake o ni lament Lee bad luck injury nyaaŋa.
Following season daa lahi piligi viɛlli, "Blues" early promotion pace-setters sunsuuni poi ka dismal run, Chelsea ni di 3 bɛ final 23 league bolla, Hurst ni kari ka Chelsea naai 12th league.
'''Kuwait SC'''
Bɛ ni kari o Chelsea 23 April 1981 nyaaŋa, Hurst daa tum insurance salesman Abbey Life n-ti. Next year bɛ daa tempt o labi management generous salary Kuwait SC sani. O controversially daa discipline ka drop club captain Saad Al-Houti, amaa o bi daa tooi challenge Dave Mackay Al-Arabi dominance Kuwaiti Premier League. O ni yi Kuwait April 1984 nyaaŋa o daa labi insurance trade.
'''Legacy'''
World Cup Sculpture - Hurst nyɛ 2nd left
Model shirt din mali Hurst yuli London Stadium
2003 Hurst daa pahi The Champions, statue 1966 World Cup winning footballers, sculptor Philip Jackson sani. Di be junctions Barking Road mini Central Park Road, Newham, London, near site West Ham United former home stadium, Boleyn Ground ka wuhi Martin Peters, Hurst, Bobby Moore mini Ray Wilson.
Hurst contribution English game bɛ daa baŋ 2004 o ni pahi English Football Hall of Fame. Hurst lahi nyɛ yino biɛla footballers bɛ ni knight.
Statue Hurst bɛ daa yɛli outside Curzon Ashton F.C. ground 2010. Bɛ wuhi o 2 other World Cup winners bɛ ni dɔɣi area, fellow 1966 squad member Jimmy Armfield, mini Simone Perrotta, ŋun daa di Italy 2006.
2021, West Ham daa yɛli statue outside bɛ home ground, London Stadium din wuhi Hurst ni Bobby Moore mini Martin Peters tribute 3 mini West Ham 1965 European Cup Winners' Cup final nasara.
Following kum Sir Bobby Charlton October 2023, Hurst daa kpalim last surviving English player ŋun ŋmɛ 1966 World Cup Final.
'''Personal life'''
As of 2026, Hurst be Cheltenham, Gloucestershire, o paɣa Judith nyaaŋa. Bɛ kpuɣi taba 13 October 1964, bɛ ni laɣim 3 years tooni youth centre; Eddie Presland daa nyɛ best man. Bɛ daa mali bipuɣinsi 3 amaa eldest, Claire, daa kpi 2010 10-year long battle brain tumour nyaaŋa. Hurst daa mali brother, Robert, ŋun kpi suicide 1974.
November 2020, Hurst daa yɛli ni o yɛn ti o brain o kum nyaaŋa research dementia n-ti. Ŋɔ daa doli kum several o 1966 World Cup winning colleagues, Jack Charlton, Martin Peters, Ray Wilson, Nobby Stiles ni mali doro (also Bobby Charlton ŋun kpi later).
O ni ŋmɛ Stoke City F.C. Hurst daa mali Royal Oak Inn, Eccleshall.
2026, Hurst daa lebi brand ambassador precious metals company Solomon Global.
tjgpaua33phrvgatxggrjuh1gbqx5i4