Wikipedia
diqwiki
https://diq.wikipedia.org/wiki/Pela_Seri
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Medya
Xısusi
Werênayış
Karber
Werênayışê karberi
Wikipediya
Werênayışê Wikipediya
Dosya
Werênayışê dosya
MedyaWiki
Werênayışê MedyaWikiyi
Şablon
Werênayışê şabloni
Peşti
Werênayışê peşti
Kategoriye
Werênayışê kategoriye
Portal
Werênayışê portali
TimedText
TimedText talk
Modul
Werênayışê moduli
Event
Event talk
Almanya
0
9
548720
496618
2026-05-16T16:44:32Z
InternetArchiveBot
21954
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
548720
wikitext
text/x-wiki
{{Dewlete}}
'''Almanya''' (be [[Almanki]]: ''Bundesrepublik Deutschland'') yew dewlete ke merkezê [[Ewropa]] dera. Zımey Almanya de [[Danimarka]], veroc de [[Awıstırya]] û [[İswiçre]], rocawan de [[Fransa]], [[Luksemburg]], [[Belçıka]], [[Holanda]], rocvetış de [[Polonya]] û [[Çekıstan]] estê. Paytextê Almanya [[Berlin]]o.
== Tarix ==
{{Main|Tarixê Almanya|Konfederasyonê Almanya|İmperatoriya Almanya|Cumhuriyetê Weimari|Almanyay Naziyan}}
Dewleta Almanya eyaletan ra yena pêra (mıteşekkıla); 16 eyaleti estê. Almanya Federale ezaya [[NATO]]y, [[Yewiya Ewropa]], [[Mıletê Yewbiyayey]], G8 û G4iya.
Yewiya Almanya serra 1871ıne de vıraziya. Verê coy, dıwelê xoyê padişayiye (qraliye) zaf biy. Feqet Herbê Dınyayê I. û II. de dewleta Almanya kerd vindi. Herbê Dınyayê II. de dewleta Almanya biye letey, [[Almanyaya Rocvetışi]] û [[Almanyaya Rocawani]] niyay ro. Serra 1989ıne de dıwelê Almanya biy yew, amey pêser.
== İklım ==
İklımê Almanya zaf honıko. Hetê zımey (vakurê) Almanya serdıno. Semedê Gulf Streami (awa honıke) ra hewayê Almanya zaf serdın niyo.
== Sûki ==
Sûkê gırdi:
* 1. [[Berlin]], nıfus: 3.391.407.
* 2. [[Hamburg]], nıfus: 1.736.752.
* 3. [[Munix]], nıfus: 1.296.537.
* 4. [[Köln]], nıfus: 975.907.
* 5. [[Frankfurtê Maini]], nıfus: 657,126.
Sûka [[Frankfurtê Maini|Frankfurt am Main]]i zaf raver şiya. Frankfurt de banê xeylê berzi estê; Frankfurt bacarê dewizio, paytextê borsayo, merkezê iqtısadê Almanya û Ewropayo.
== Nıfus ==
{{Main|Almani}}
Nıfusê Almanya 83 milyono. 7 milyon merdumê ğeribi estê. Şarê [[Zaza]]yan û [[Tırk]]an, [[Kurd]]an ra û ê binan ra zi Almanya de cıwiyenê. İtalyani, Sırbi, Xırwati, Boşnaqi, Urusi, Yunani zi estê. Romani (Aşıqi), Sorb û Danimarkıci zi rew ra estê, nê şenıkiye (eqalliyet) mariyenê. Sorb û Danimarkıci wayirê heqa [[zıwan]] û kulturê. Sorbi zafêr rocvetışê Almanya de cıwiyenê.
Dinê Almanya [[İsewitiye|Xıristiyaniya]] (itıqadê mıletê Almani [[Protestan]] û [[Katolik]]o), feqet dino resmi niyo. Tayê [[İslam|Mısılmani]], [[Musewitiye|Musewiy]] û ateisti ki estê. Zıwano resmi [[Almanki]]yo.
[[Dosya:De-map.png|thumbnail|right|200px|Xeritay Almanya]]
== Coğrafya ==
{{Main|Coğrafyay Almanya}}
Sindorê Almanya 357,021 km2 ca tepışeno. 349,223 km2 xo kerê ra, 7,798 km2 xo çımey awan ra arêbiyayo. Almanya gorey senciya erdi [[Ewropa]] de 7ıne, [[Dınya]] dı 63ıne rêze dera. Almanya dê cayo tewr berz koyê
[[Zugspitze]]yo. Berzeya nê koy 2960 metreya. Cayanê berzan ra cayanê nımıza resayış serê [[Rhine]], [[Elbe]] û [[Tuna]] sera beno.
=== İdare ===
Almanya de 16 eyaleti (Bundesland), 39 Warey (Regierungbezirk), 429 qezay (Kreis), 11130 reyi belediyey (Gemeinden) estê.
=== Eyaleti ===
{{Main|Eyaletê Almanya}}
* [[Baden-Württemberg]]
* [[Bavyera]]
* [[Berlin]]
* [[Brandenburg]]
* [[Bremen]]
* [[Hamburg]]
* [[Hessen]]
* [[Meklenburg Pomeranya Veri]]
* [[Saksonya Cêrêne]]
* [[Renê Zımey-Westfalya]]
* [[Renland-Palatinya]]
* [[Saarland]]
* [[Saksonya]]
* [[Saksonya-Anhalt]]
* [[Şleswig-Holştayn]]
* [[Thuringiya]]
== Ekonomiye ==
{{Main|Ekonomiya Almanya}}
[[Ekonomiye|Ekonomiya]] Almanya zaf qewetına. Ewropa de rêza yewıne dera. Feqet rocawanê Almanya zaf peyser mendo. Teknolociya Almanya zaf be qaliteya. Almanya zaf wasıtan (otomobilan) vecena. [[Volkswagen]], [[Opel]], [[BMW]], DaimlerChrysler [[Mercedes|(Mercedes)]] Almanya de vıraziyenê. İdxalatê (eksport) Almanya zafo. Almanya hetê idxalat ra dınya de rêza yewıne dera. Dınya de 500 şırketanê tewr gırdan miyan de 37 şırketê Almanya estê. Nê tewr gırdi ki [[Daimler AG|Daimler]], [[Volkswagen]], [[Allianz SE]], [[Siemens]], [[Deutsche Bank]], [[E.ON]], [[Deutsche Post]], [[Deutsche Telekom]], [[Metro Group|Metro]] û [[BASF]]ê.<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2007/countries/Germany.html Global 500 Almanya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921084908/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2007/countries/Germany.html |date=2008-09-21 }}, resayış = 26-11-2007</ref>
== Gıreyê teberi ==
* [http://www.deutschland.de/home.php?lang=2 Sitey Almanyao resmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080421122125/http://www.deutschland.de/home.php?lang=2 |date=2008-04-21}}
== Çımey ==
{{Reflist}}
{{Kontrolê otoriteyi}}
{{Navboxes
|title = Mewzuyê Almanya
|list =
{{Mewzuyê Almanya}}
{{Dewletê Ewropa}}
{{G8}}
{{G20}}
{{Konseyê Ewropa}}
{{Yewiya Ewropa}}
}}
[[Kategoriye:Almanya]]
7be1qjmpg13c6ug493v2vtj4aajhtzp
Apple
0
47723
548721
485133
2026-05-16T17:07:39Z
InternetArchiveBot
21954
Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
548721
wikitext
text/x-wiki
{{Medya}}
[[Dosya:Apple logo black.svg|250px|thumb|right|Logoyê Applei]]
'''Apple Inc.''' ya zi zemanê veri de be namê '''Apple Computer, Inc.''' şınasiyêne, şırketo [[Amerikan]]o ke merkezê cı [[Cupertino]], [[California]] dero. Apple, elektronikê werdoğan, nuştışê komputeri u komputero tenên vırazeno, resneno cı u roşeno. Hardwareê komputeri de be seriyê Maci komputer, muzik-cınıtoğê iPodi, telefono cir, komputerê tableti u saete roşeno. Logoyê Applei saya siyaya. No şırket şırketo anonimo u terefê [[Steve Jobs]], [[Ronald Wayne Steve Wozniak]] ra vıraziyao, serra 1976ıne de niya ro. Apple, [[Samsung Electronics]] ra tepeya hetê ciroy ra şırketo gırdo dıyıno ke enformatik u teknolojiko, [[Samsung]] u [[Nokia]] ra tepeya zi şırketo gırdo hirêyıno ke telefonê cebi vırazeno. Apple, serra 2008ıne de terefê rocnamey [[Fortune]] ra şırketo yewın çıniyao we ke [[DAY]] u cihan ser de zaf waziyao u rağbet zaf diyo.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://money.cnn.com/galleries/2008/fortune/0802/gallery.mostadmired_top20.fortune/index.html |access-date=2015-12-28 |archivedate=2013-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130329184656/http://money.cnn.com/galleries/2008/fortune/0802/gallery.mostadmired_top20.fortune/index.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2009/full_list/ |access-date=2015-12-28 |archivedate=2009-08-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090801112337/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2009/full_list/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2010/snapshots/670.html |access-date=2015-12-28 |archivedate=2010-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100307092117/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2010/snapshots/670.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2011/snapshots/670.html |access-date=2015-12-28 |archivedate=2013-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130329004834/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2011/snapshots/670.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/most-admired/2012/snapshots/670.html?iid=splwinners |access-date=2015-12-28 |archivedate=2013-03-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130330163447/http://money.cnn.com/magazines/fortune/most-admired/2012/snapshots/670.html?iid=splwinners }}</ref> <ref name="studentsforced">[http://www.shanghaidaily.com/nsp/National/2012/09/06/Students%2Bsay%2Bthey%2Bare%2Bforced%2Bto%2Bwork%2Bon%2Bnew%2BiPhone%2B5/ "Students say they are forced to work on new iPhone 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430153207/http://www.shanghaidaily.com/nsp/National/2012/09/06/Students%2Bsay%2Bthey%2Bare%2Bforced%2Bto%2Bwork%2Bon%2Bnew%2BiPhone%2B5/ |date=2013-04-30}}. ''Shanghai Daily''. September 6, 2012. Retrieved February 7, 2013.</ref> [[Tırkiya]] de distributoriya cı terefê Bilkom u INDEX ra keriyena. Şırket roniyayışê cı ra dıma namê xo ra ''computer''i veto.
Vıraştoğê Applei [[Steve Jobs]] serra 2011ıne de merdo. Jobs ra tepeya serê şırketi rê [[Tim Cook]] ravêrdo. Ewro Apple be 700 milyar dolaran ra butca xo dınya de miyandê şırketanê zengınan de amariyena u ca gêna.
== Referansi ==
{{Reflist}}
[[Kategoriye:Teknolociye]]
[[Kategoriye:İnternet]]
[[Kategoriye:Apple]]
[[Kategoriye:Şırketê Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan]]
exs2e3kn30ufpvbb88rjr67enia69ti
.next
0
69601
548728
504152
2026-05-16T18:11:24Z
Mirzali
16
548728
wikitext
text/x-wiki
'''.next''', [[İnternet|internet]] de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê [[İngılızki]]: ''[[Bandıra sewiyaya serêna jenerike|Generic top-level domains]]'') ke yew kodê interneti rê bırriyayo a.
{{Generic top-level domain}}
{{ccTLD}}
[[Kategoriye:Bandıra sewiyaya serêna jenerike]]
4y7mk883fkxf5m8ffm9ksae68o52irg
.nextdirect
0
70084
548730
504799
2026-05-17T09:48:25Z
Mirzali
16
548730
wikitext
text/x-wiki
'''.nextdirect''', [[İnternet|internet]] de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê [[İngılızki]]: ''[[Bandıra sewiyaya serêna jenerike|Generic top-level domains]]'') ke yew kodê interneti rê bırriyayo a
== Bıvênên ==
* [[Domain]]
* [[Komputer]]
* [[Website]]
{{Generic top-level domain}}
{{ccTLD}}
[[Kategoriye:Bandıra sewiyaya serêna jenerike]]
akuyq8697hfc6ahdz07vs9nzeluixeq
NGC 606
0
72507
548731
538085
2026-05-17T10:12:23Z
Mirzali
16
{{Kontrolê otoriteyi}}
548731
wikitext
text/x-wiki
{{Galaksiye}}
'''NGC 606''', yew cısımê [[Asmên|asmên]]iyo.<ref>http://www.ngcic.org/</ref><ref>https://academic.oup.com/mnras/article-pdf/399/4/2146/17323628/mnras0399-2146.pdf</ref><ref>http://aladin.u-strasbg.fr</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://skyview.gsfc.nasa.gov/ |access-date=2021-08-08 |archivedate=2014-01-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140108211809/http://skyview.gsfc.nasa.gov/}}</ref> No cısım [[Katalogo Neweyo Pêroyi|Katalogê Neweyê Pêroyi]] de [[komê estareyan]]ê [[Pisces (taxımestare)|Maseyan]] miyan de ca gêno. 18 Tışrino Verên 1881 de terefê [[Édouard Stephan|Édouard Stephan]]i ra keşıf biyo.<ref>https://cseligman.com/text/atlas/ngc0.htm</ref>
== Bıwane ==
* [[Komê estareyan]]
* [[Galaksiye]]
* [[Estare]]
* [[Pulsar]]
* [[Nebula]]
== Gıreyê teberi ==
* {{NASANED}}
* {{Simbad}}
* {{Leda}}
* {{Seds}}
* {{WikiSky}}
== Bıvênên ==
* [[Lista cısımanê NGC]]
* [[Lista astronoman]]
== Çıme ==
{{Çıme}}
{{Commonscat}}
{{Portal|Asmên|Astronomiye}}
{{NGC|606}}
{{Kontrolê otoriteyi}}
[[Kategoriye:Cısımê Asmêni]]
[[Kategoriye:Asmênşınasiye]]
j8fcdnjps0jmz58ylqkgbtbfcnb6q8z
548732
548731
2026-05-17T10:14:04Z
Mirzali
16
[[Katalogo Peroyiyo Newe]]
548732
wikitext
text/x-wiki
{{Galaksiye}}
'''NGC 606''', yew cısımê [[Asmên|asmên]]iyo.<ref>http://www.ngcic.org/</ref><ref>https://academic.oup.com/mnras/article-pdf/399/4/2146/17323628/mnras0399-2146.pdf</ref><ref>http://aladin.u-strasbg.fr</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://skyview.gsfc.nasa.gov/ |access-date=2021-08-08 |archivedate=2014-01-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140108211809/http://skyview.gsfc.nasa.gov/}}</ref> No cısım [[Katalogo Pêroyiyo Newe|Katalogê Pêroyiyê Neweyi]] de [[komê estareyan]]ê [[Pisces (taxımestare)|Maseyan]] miyan de ca gêno. 18 Tışrino Verên 1881 de terefê [[Édouard Stephan|Édouard Stephan]]i ra keşıf biyo.<ref>https://cseligman.com/text/atlas/ngc0.htm</ref>
== Bıwane ==
* [[Komê estareyan]]
* [[Galaksiye]]
* [[Estare]]
* [[Pulsar]]
* [[Nebula]]
== Gıreyê teberi ==
* {{NASANED}}
* {{Simbad}}
* {{Leda}}
* {{Seds}}
* {{WikiSky}}
== Bıvênên ==
* [[Lista cısımanê NGC]]
* [[Lista astronoman]]
== Çıme ==
{{Çıme}}
{{Commonscat}}
{{Portal|Asmên|Astronomiye}}
{{NGC|606}}
{{Kontrolê otoriteyi}}
[[Kategoriye:Cısımê Asmêni]]
[[Kategoriye:Asmênşınasiye]]
pfvmgzuxh1rnn6y3pqeyd1cdtghpp5l
NGC 629
0
72525
548729
538110
2026-05-16T18:13:32Z
Mirzali
16
548729
wikitext
text/x-wiki
{{Galaksiye}}
'''NGC 629''', yew cısımê [[Asmên|asmên]]iyo.<ref>http://www.ngcic.org/</ref><ref>https://academic.oup.com/mnras/article-pdf/399/4/2146/17323628/mnras0399-2146.pdf</ref><ref>http://aladin.u-strasbg.fr</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://skyview.gsfc.nasa.gov/ |access-date=2021-08-08 |archivedate=2014-01-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140108211809/http://skyview.gsfc.nasa.gov/}}</ref> No cısım [[Katalogo Pêroyiyo Newe|Katalogê Pêroyiyê Neweyi]] de [[komê estareyan]]ê [[Cassiopeia (taxımestare)|Qıraliça]] miyan de ca gêno. 1825 de terefê [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]]yi ra keşıf biyo.<ref>https://cseligman.com/text/atlas/ngc0.htm</ref>
== Bıwane ==
* [[Komê estareyan]]
* [[Galaksiye]]
* [[Estare]]
* [[Pulsar]]
* [[Nebula]]
== Gıreyê teberi ==
* {{NASANED}}
* {{Simbad}}
* {{Leda}}
* {{Seds}}
* {{WikiSky}}
== Bıvênên ==
* [[Lista cısımanê NGC]]
* [[Lista astronoman]]
== Çıme ==
{{Çıme}}
{{Commonscat}}
{{Portal|Asmên|Astronomiye}}
{{NGC|629}}
{{Kontrolê otoriteyi}}
[[Kategoriye:Cısımê Asmêni]]
[[Kategoriye:Asmênşınasiye]]
s11sf4a257c6bno65lnni8xh8wsp4gn