Wikipedia diqwiki https://diq.wikipedia.org/wiki/Pela_Seri MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Medya Xısusi Werênayış Karber Werênayışê karberi Wikipediya Werênayışê Wikipediya Dosya Werênayışê dosya MedyaWiki Werênayışê MedyaWikiyi Şablon Werênayışê şabloni Peşti Werênayışê peşti Kategoriye Werênayışê kategoriye Portal Werênayışê portali TimedText TimedText talk Modul Werênayışê moduli Event Event talk Tırkiya 0 330 556101 555532 2026-08-10T07:09:13Z Mirzali 16 556101 wikitext text/x-wiki {{Dewlete}} '''Tırkiya''' (be Tırki: ''Türkiye Cumhuriyeti''; tadayış be [[Zazaki]]: ''Cumhuriyetê Tırkiya''), mıntıqa ra rocvetışê verocê [[Ewropa]] u rocawanê [[Asya]] dera. Zımey Tırkiya de [[Deryao Siya]]; veroc de [[Deryao Sıpê]], [[Suriya]] u [[Iraq]]; rocawan de [[Deryay Egey]], [[Yunanıstan]], [[Bulgarıstan]]; rocvetış de [[İran]], [[Ermenıstan]], [[Azerbaycan]] u [[Gurcıstan]] estê. Paytextê Tırkiya [[Anqara]]ya. Dewleta Tırkiya wılayetan ra yena pêra. 81 (heştay u yew) wılayetê xo estê. Tırkiya ezay [[NATO]], [[Mıletê Yewbiyayey]], [[OECD]]ya. == Tarix == Tarixê [[Anatoliye]] de zaf medeniyeti biyê. Ninan ra medeniyetê zey [[Hitit]], [[Lidya]], [[İyonya]], [[Sumer]], [[Asur]] u [[Pars]]i erdê Anatoliye sero dewran ramıto. Seserranê 1ıne u 10ıne de [[İmperatoriya Roma]] u [[İmperatoriya Bizansi]] Anatoliye de hukım kerdo. Dıma zi Anatoliye kewte ra be Tırkan dest. Seserra 10ıne be heta 21ıne [[İmperatoriya Usmanıcan]] tiya welatê xo nê ro. Çı esto ke İmperatoriya Usmanıcan Herbê Dınyao Yewıne kerd vindi. Wextê nê herbi de Anatoliye hetê [[İngılız]]an, [[Fransız]]an, [[İtalyan]]an u [[Yunan]]an ra işğal biye. Labelê [[Atatürk]]i erdê Anatoliye û rocvetışê [[Trakya]] reyna ra û serra 1923yıne de dewleta Cumhuriyetê Tırkiya ame ronayene. == Nıfus == Nıfusê Tırkiya 80,000,000 (heştay milyon)o.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=13425 |access-date=2013-04-18 |archivedate=2013-04-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130410072618/http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=13425}}</ref> Şarê Tırkiya %78 sûkan de, %22 dewan de cıwiyeno. Gırbiyayışê nıfusi rêx niyo. Sıxletiya nıfusi km² sera 92.6o. Nıfus rocawanê Tırkiya de zaf sıxleto. Rocvetışê Tırkiya de nıfus zaf sıx niyo. Zımey Tırkiya de zi nıfus sıx niyo. Rocvetışê Tırkiya ra rocawanê Tırkiya rê zaf goçi biyê u rocvetışê Tırkiya de nıfus zaf biyo kemi u rocawan de zaf biyo berz. {{Tırkiya 20}} == Ekonomiye == [[File:Turkey per capita income by province 2011.svg|thumb|right|200px|Gorey ekonomiye Wılayetê Tırkiya {|width="100%" |- | valign=top | {{legend|#d00000|over $14,000}} {{legend|#fd2a00|$12,000–14,000}} {{legend|#fe7733|$12,000–10,000}} {{legend|#fea933|$8,000–10,000}} | valign=top | {{legend|#fed24c|$6,000–8,000}} {{legend|#feff33|$4,000–6,000}} {{legend|#ffffa6|below $4,000}} |} ]] [[Ekonomiye|Ekonomiya]] Tırkiya zaf qewetıne niya, ema hêdi hêdi bena hewle. Rocawanê Tırkiya de ekonomiye zaf qewetına, zaf şırketi, fabrikey estê. Tırkiya de hem makroekonomiye, hem zi mikroekonomiye estê. Ekonomiya Tırkiya her serre bena gırde. Semedê [[Yewiya Ewropa]] ra zaf şırketan zey ''Honda'' u ''Mercedes'' fabrikey Tırkiya de kerdê ra. Sûka [[Estanbol]]i zaf raver şiya, tede banê xeylê berzi estê. Rocvetışê Tırkiya de ekonomiye zaf qewetın niya, ema ebe proceyanê neweyan hêdi hêdi bena qewetıne. [[Estanbol]] bacarê dewiziyo, paytextê borsao, merkezê ekonomiya Tırkiyao. Ewro Tırkiya ebe [[Yewiya Ewropa]], [[Rusya]], [[Almanya]], [[Fransa]], [[Çin]] u [[İtalya]] ra gırewtış-dayış kena. == Coğrafya == {{Bıvênên|Coğrafyay Tırkiya}} [[File:Turkey topo.jpg|thumb|right|300px|Topografiya Tırkiya]] Cayê Tırkiya verocê rocawanê qıtay [[Asya]] dero. Gorey cayê xo, [[Tırkiya]] hem [[Rocvetışê Miyani]] hem zi [[Ewropay Veroci]] dera. Gorey terimê tarixi erdê [[Tırkiya]], [[Rocvetışo Nezdi]] zi dero. Erdê Tırkiya 814.578 km²yo u gorey erdê xo Tırkiya cihan de ê rêza çewres u hewtıneyo.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_and_outlying_territories_by_total_area</ref>. Zımey Tırkiya de [[Deryao Siya]], verocê Tırkiya de [[Deryao Sıpê|Deryao Miyanêne]] u rocawanê Tırkiya de [[Deryay Egey]] esto. Tırkiya rocawan de [[Yunanıstan]] u [[Bulğarıstan]] rê, rocvetış de [[Gurcıstan]], [[Ermenıstan]] u [[İran]] rê, veroc de [[Iraq]] u [[Suriya]] rê cirana. Erdê Tırkiya zaf koyıno. Gorey erdê xo Tırkiya dewletanê binan ra kohınêra. Koyê [[Ararat]]i [[Tırkiya]] de koyo de tewr berzo. %98ê erdê Tırkiya erdıno, %2ê erdê Tırkiya awıno. Rocawanê Tırkiya zaf koyın niyo u gorey erdê bini ra zaf berz niyo, tiya zaf dari estê. Zımey Tırkiya u verocê Tırkiya hem koyıno hem zi zaf dari estê. Miyanê erdê Tırkiya u rocvetışê erdê Tırkiya zaf koyıno u zaf dari çıniyê. Miyanê Tırkiya de zaf plato esto. Rocvetışê Tırkiya de zaf koy estê u dergiyê. Nê koyi zaf berzê. Gorey cayê xo Tırkiya iklımo nerm dero. Tırkiya de [[amnan]]i zaf beno germ, [[zımıstan]]i zaf beno serd. Amnani de Tırkiya de [[varıt|vartış]] zaf nêbeno, hewa her cayê Tırkiya de zaf beno germ. Zımıstani de hewa zaf beno serd u vartışê [[vewre]] beno. Verocê Tırkiya de hewa zaf serd nêbeno u vewre nêbena. Tırkiya de çol çıniyo, ema erdê [[Qonya]] (Miyanê Anatoliya) de dari çıniyê u tiya heni heni beno çolın. Tırkiya de zaf goli çıniyê. Çhemê [[Royê Fırati]] (be [[Tırki]]: ''Fırat''), [[Royê Dicley]] (be [[Tırki]]: ''Dicle'') u [[Qızılırmaq]]i (be [[Tırki]]: ''Kızılırmak'') zerrey Tırkiya ra şonê. Zey [[Golê Wani]] (be [[Tırki]]: ''Van Gölü'') u [[Golê Sole]] (be [[Tırki]]: ''Tuz Gölü'') tede golê gırdi estê. Erdê rocvetışê Anatoliya de zaf dari u nebat çıniyê. == Demografiya Tırkiya == -> '''Bıvênên [[Demografiya Tırkiya]]''' {| class="wikitable" style="float: right;" |+ Tırkiya de nıfusê mısılmanan û ğeyrimısılmanan, 1914-2005<ref>Icduygu, A., Toktas, S., & Soner, B. A. (2008). The politics of population in a nation-building process: Emigration of non-muslims from turkey. Ethnic and Racial Studies, 31(2), 358-389.</ref> ! Serre ! 1914 ! 1927 ! 1945 ! 1965 ! 1990 ! 2005 |- | '''Mısılmani''' | align="center"| 12,941 | align="center"| 13,290 | align="center"| 18,511 | align="center"| 31,139 | align="center"| 56,860 | align="center"| 71,997 |- | '''Yunani''' | align="center"| 1,549 | align="center"| 110 | align="center"| 104 | align="center"| 76 | align="center"| 8 | align="center"| 3 |- | '''Ermeniy''' | align="center"| 1,204 | align="center"| 77 | align="center"| 60 | align="center"| 64 | align="center"| 67 | align="center"| 50 |- | '''Cıhudi''' | align="center"| 128 | align="center"| 82 | align="center"| 77 | align="center"| 38 | align="center"| 29 | align="center"| 27 |- | '''Ê bini''' | align="center"| 176 | align="center"| 71 | align="center"| 38 | align="center"| 74 | align="center"| 50 | align="center"| 45 |- ! Pêro piya ! 15,997 ! 13,630 ! 18,790 ! 31,391 ! 57,005 ! 72,120 |- | '''% Mıslıman niyo''' | align="center"| 19.1 | align="center"| 2.5 | align="center"| 1.5 | align="center"| 0.8 | align="center"| 0.3 | align="center"| 0.2 |} === Din === Tırkiya yew dewleta de sekulera u dinê dewlete çıniyo. Ema şarê Tırkiya pêro mısılmano. 96.1%ê şarê Tırkiya mısılmano. %1ê şarê Tırkiya [[Xıristiyaniye|Xıristiyan]] u [[Cıhudiye|Cıhud]]o. %3ê nıfusê Tırkiya dinan rê bawer nêkenê. Tırki, Zazay, Erebi, Kurdi, Lazi mısılmanê, Ermeniy, Yunani u bini xıristiyanê. * [[İslam|Mısılman]] - 96.1% (80-85% [[İslamo Sunni]], 15-20% [[İslamo Şıi]]) * [[Xıristiyaniye|Xıristiyan]] - 0.13% (60% [[Ermeni]], 20% [[Suriyayıc]], 10% [[Protestan]], 8% [[Katolik]], 2% [[Ortodoksiya Yunani]]) * [[Cıhudiye]] - 0.03% (96% [[Sefardi]], 4% [[Aşkenazi]]) * [[Behai]] - 0.01% * [[Ateist]] - 1% === Zıwani === Mıletê Tırkiya zaf mıxtelıf zıwanan qısey keno, zey [[Zazaki]], [[Erebki]], [[Kurdki]], [[Ermeniki]], [[Yunanki]] uêb.. Ema [[zıwan]]o resmi [[Tırki]]yo. == Bıvênên == * [[Wılayetê Tırkiya]] * [[Sûkê Tırkiya]] {{Navboxes |title=Tırkiya |list1 = {{Mewzuyê dewletan|Tırkiya}} {{G20}} {{D8}} {{Dewletê Ewropa}} {{Dewletê Asya}} }} == Galeriye == <gallery class=center> Prayers in the front of BMM large.jpg|Verê BMM'yi (''Büyük Millet Meclisi'') de dıwa Opening day of Ankara University School of Law.gif|Roca Rakerdena Mektebê Hıquqiyê Zanışgehê Anqara </gallery> == Referansi == <references/> == Çımeyi == * [http://www.cankaya.gov.tr/eng_flash/start.html Sitey Tırkiyao Resmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080619150420/http://www.cankaya.gov.tr/eng_flash/start.html |date=2008-06-19}} * [http://maps.turkeyodyssey.com Xeritay Tırkiya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170812065422/http://maps.turkeyodyssey.com/ |date=2017-08-12}} * [http://www.terra-anatolia.com/turkey/turkey.htm Tırkiya ra fotrafi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119044449/http://www.terra-anatolia.com/turkey/turkey.htm |date=2008-11-19}} * [http://www.basbakanlik.gov.tr/ Serekweziriya Cumhuriyetê Tırkiya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711150613/http://www.basbakanlik.gov.tr/ |date=2018-07-11}} * [http://www.tsk.tr ''Türkiye Cumhuriyeti Genelkurmay Başkanlığı''] * [http://www.tbmm.gov.tr/ ''Türkiye Büyük Millet Meclisi''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818131259/https://www.tbmm.gov.tr/ |date=2018-08-18}} * [http://www.icisleri.gov.tr/ ''Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı''] * [https://web.archive.org/web/20071019040718/http://www.mfa.gov.tr/mfa_tr/default.htm ''Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı''] * [http://www.meb.gov.tr/ ''Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı''] * [http://www.kultur.gov.tr/ ''Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı''] * [http://www.turkiye-rehberi.net/ ''Türkiye Rehberi''] * [http://www.tcmb.gov.tr/ ''Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası''] * [https://www.turkiye.gov.tr/ ''E-devlet resmi portalı''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190526233259/https://www.turkiye.gov.tr/ |date=2019-05-26 }} * [https://giris.turkiye.gov.tr/ ''E-devlet resmi girişi''] [[Kategoriye:Tırkiya]] [[Kategoriye:Dewletê Asya]] [[Kategoriye:Dewletê Ewropa]] [[Kategoriye:Cumhuriyeti]] dqqi3kz6v3elg5pt3k2usyao5goi7ny Zazaki 0 351 556060 555564 2026-08-09T19:58:31Z Mirzali 16 556060 wikitext text/x-wiki {{Zıwani}} '''Zazaki''' ([[Dımılki]], [[Kırmancki]], [[Zonê Ma]], [[Şo-Bê]] ya zi [[Kırdki]]), [[zıwan]]ê [[Zaza]]yano, aidê gruba [[Zıwanê İranki|Zıwananê İrankiyano]], zıwanê do İrankiyê zımey rocawanio, yanê zıwananê [[Goranki]], [[Kurdki]] ([[Kırdaski]], [[Soranki]], [[Kelhurki]]), [[Gileki]], [[Belucki]], [[Sengserki]], [[Mazenderanki]], [[Talışki]] ra nezdiyo. Mıntıqa [[Mezopotamya]] zımey u [[Anatoliye]] de texminen 3-4 milyon merdumi Zazaki qısey kenê. [[Tırkiya]] de [[Tırki]] u [[Kırdaski]] ra tepeya hetê reqemi ra zıwanê hirêyıno. Tesbitê ilmdaranê Zazaki ([[Dımılki]], [[Kırmancki]], [[Kırdki]], Zonê Ma) ra kokê xo reseno zımey [[İran]]i mıntıqay [[Deylem]]i ([[Gilan]]). Hetê [[tarix]]i ra [[Partki]] ra nezdiyo.<ref name="Gippert, Jost"> [http://titus.fkidg1.uni-frankfurt.de/personal/jg/pdf/jg1996f.pdf, Gippert, Jost (1996), Die historische Entwicklung der Zaza-Sprache. In: Ware - pêseroka Zon u Kulturê Ma (Dımıli-Kırmanc-Zaza), Amor: 10. Baiersbronn, Almanya]</ref> Gorey tayê zıwannasan, Zazaki zıwanan u lehçeyanê Kurdan ra yewo. Labelê nê zıwanşınasan be argumano ilmi nêşao tesnifê xo sero qenaet biarê ke be senê sebeban u kriteran, zıwananê İrankiyê Rocawani miyan ra Zazaki gênê, Kurdki miyan de hesebnenê. Vatenê inan İranologanê beynelmılelan miyan de esas nêgêriyenê.<ref> [http://www.iranicaonline.org/articles/dimli] Prof. Dr. Garnik Asatrian, "Dimlī", Encyclopedia Iranica</ref><ref> [http://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-language-i, Prof. Dr. Ludwig Paul "History of the Kurdish Language"</ref> Sebebê xoser biyaena Zazaki nê zıwanan miyan de ki noyo ke, Zazaki be hirê lehcanê xo ra yew zıwano, be zıwananê Kurdki ya ki Farski yew “dialect continuum” yani yew dewamiya lehcey tey çıniya. Be qıseo bin, qet yew fekê Zazaki yew ca de, her ke şi, nêbeno Kurmancki (Kırdaski); qet yew fekê Kırdaski ki jû mıntıqa de qet nêbeno zey Zazaki. Elbet ke taê mıntıqan de tesirê nê hurdımêna zıwanan yewbini rê zêdeo ya ki şenıko, labelê gramer u luğetê bıngehi tım sabıto. Zazaki ra, zıwano ke ma zanime, hetê rıçıki (kok) ra nezdiyo, yani; qıse u gramerê cı zehf mendê ro yewbini, Kırdaski u Farskiyo. Labelê tenya enê hurdımêna zıwani niyê, zey ninan 40 zıwano bin esto ke rıçıkê xo be Zazaki yewo, nê aidê yew komiê (grube). Namey enê komi İranolociye de “zıwanê İranki”yê. Elaqay nê terimi “İran” be dewleta İranê ewroyêni çıniya; no yew nameo umumiyo. Farski ki nê 40 zıwanê İranki ra yewo, pilê zıwananê İrankiyan niyo. Zıwanê binê ke Zazaki ra rıçık ra tenêna nezdiyê, zımey (şımalê) İrani de, kışta deryaê Xezeri (Hazar) de qısey benê, zey: Herzendi (Tatkiyê Veroci), Talışki, Mazenderanki, Sengserki, Sımnanki, Gileki; heto bin ra ki Gorankiyo ke mabeynê İran u İraqi de qısey beno, yew ki Beloçkiyo ke İran u Efğanıstan u Pakıstan de qısey beno. Nê zıwanê ke ma amardi, zıwanê İrankiyê rocawaniê (ğerb). Farski ke ser kewo (Farski ra ğeyr), zıwanê bini aidê zıwananê İrankiyê zımey rocawaniê. Zıwanê İrankiyê rocakewtene (rocvetış, şerq) ki estê ke gorey ê rocawani tenêna yewbini ra dûriê, labelê anci ki yew komê zıwanan seroyê. Ninan ra taê (têk): Peştoki (zıwanê Efğanıstaniê dıyıno resmi), Osetki (Kofkasya de qısey beno, Tırkiya de ki), Yeğnobki, Peraçki, Ormurki, fekê Pamiri. Zıwanê İranki eninan ra yenê pêra. Nê zıwanê İrankiyê ewroyêni texminen 4000 serre ra aver be werezayanê xo zıwananê Hind-Ariyan (Urdu, Pancabi u ê bini) u Nurıstani (Aşkun uêb.) ra biyê ciya. Enê zıwanê Hind-İranki xo miyan de yewbini ra 4000 serre ra aver hetê gramer u xeznay kelıman ra zehf nezdi biyê. Oyo ke vacime, gramerê zıwanê Ewısta (Avesta) u Vêda hetê grameri ra %90 zey yewbini biyê. Ezbeta zıwananê Hind-İrankiyan ki anci aidê keyey (familya) zıwananê Hind-Ewropao. Yani, zehf dûri ra ta zıwanê İrlanda u Cêrmenki (Almanki, İngilizki, Danki) u Romanki (İtalyanki, İspanyolki) u Yunanki u Arnavutki u Ermenki ra heta Hind-Arki, yew ki zıwananê merdeyan ra Hititki u Toxarki ra pêro weretê. == Mıntıqay Zazaki == [[Dosya:Zaza_DialectsMap-5.gif|thumb|right|upright=1.25|Fekê Zazaki]] Zazaki, Tırki u Kırdaski ra tepeya hetê reqemi ra sinoranê Tırkiya miyan de zıwanê hirêyıno; mabeynê mıntıqay Anadoliya Rocakewtene (şerq) u zımey (vakûrê) Mezopotamya de, bınatey Fırat u Dicley, mıntıqay serêne de qısey beno. Ena mıntıqa jû temamiya coğrafike mocnena (musnena) ra. Wılayetê (il) ke tewr zêde no zıwan qısey beno, Dêsımê zerrey (Mamekiye, Tuncêliye) u Çewligo (Çolig, Bingol). Zewbi, wılayetanê Erzıngan u Xarpêti be zımey Diyarbekıri ra xeylê qezan de, mıntıqay Qerebeli, yanê qezê Sêvazi Qangal u Zera u Ulaş de, qezay Gımışxaney Kelkit u Şiran de, qezay Mûşi Varto, ê Erzurumi Xınıs u Tekman u Çat, ê Semsûri (Adıyaman) Aldûşe (Gerger), ê Rıha (Urfa) Sêwrege, ê Meletiye Şêro (Pütürge) u Erebgir, ê Sêrti Hewêl (Baykan), ê Bıdlisi Motki, ê Qersi Selim; Aqserayiye de ki (zi) taê dewan de qısey beno. Taê cayan de ki jû ya ki dı dewan de Zazaki qısey beno, zey ê Qeyseriye Koyriye (Sarız), ê Toqati Almus, ê Ardahani Kola (Merdenik, Göle) de. Pancas serra peyêne riyê goçê metropolanê Tırkiya ser, çewres serra peyêne de sebebanê ekonomikan u siyasiyan ra ki dıwelanê Ewropa zey Almanya, İsveç, Holanda, İsviçre, Fransa, Austriya de ki nıfusa Zazayan esta. Taê çımey vanê, Gurcıstan u Qazaxıstan de ki Zazay estê, labelê inan sero dest de melumat çıniyo.  Zey coğrafyay Anadoli u Mezopotamya her ca de zıwan u mıleti têkışt u têzerre derê; Zazaki ki welatê xo de zıwananê binan de irtıbat dero u nê zıwanan ra tesir ki biyo, qısey gırewtê, qısey ki daê cı. Heta kokardena (cênosidê) 1915i her mıntıqay Zazaki de Ermenki ki qısey biyêne, kışta veroci de Suryanki (Asurki) u Erebki ki. Zıwano ke hetê koki ra tewr zêde coğrafyay Zazayan de cı ra nezdiyo, Kırdaskiyo (Kurmanci, yani Kurdkiyê Zımey). Zazaki miyan de xeylê qısey Erebki ki estê, xora Erebki ra xeylê qısey kewtê zıwananê coğrafyay İslami’ê binan ki. Tırki, Yunanki, Lazki, Gurcki, Suryanki ki kışte ya ki nezdiyê Zazaki de qısey biyê ya ki benê. Oyo ke Tırki zıwano resmiyo u heto bin ra rivatanê politikay asimilasyoni ra 80 – 100 serra peyêne de tesirê Tırki Zazaki sero zêdiyao.  == Rıçıkê Zazaki == Oyo ke Zazaki zey xeylê zıwananê İrankiyanê binan erey nusiyao, zemanê veri (guno verên) ra wesiqey u kıtabey çıniyê, ma be temamiye nêşenime rıçıkê (koka) Zazaki sero çiyo aşkera vacime ya ki Zazaki coğrafyay zıwananê İrankiyan de aver koti qısey biyo, qıseykerdoğê zıwani senên ca u cange ra geyraê. Sayiya taê qıyasanê tarixiyan ra zıwanzani[1] vanê ke, elaqay zıwanê Partan be Zazaki hetê tarixi ra zehf nezdiya, labelê tam zey yewbini (pê) niyê. Zazakiyo ke wextê Partan de (Milad ra aver seserra 3yıne heta Milad ra tepeya seserra 3yıne) qısey biyo, Partki zehf nezdi biyo, labelê yew zıwan nêbiyê; her çıqas ke ê wexti ra zıwanê İrankiy gorey ewroy tenêna yewbini ra nezdi biyê. Sinorê imparatoriya Partan’ê  rocawani (ğerbi) be coğrafyay Zazayan ra kewnê tê (zey pêyê). Jû teoriya rıçıki ya ki goçi esta ke, cı rê vanê „teoriya Deylemi“[2], awa ke Zazay texminen MrT seserra 9.10. zımey İrani, mıntıqay Deylemi (eyaletê Gilani de) ra ameyê caê xoyo ewroyên. Ena teoriye na het ra raşt asena ya ki gıreo ke tey esto, oyo ke, zıwanê ke ewro mıntıqay zımey İrani, verocê Deryaê Xezeri de qısey benê, zey Herzendki (Tatkiyê Veroci), Mazenderanki, Talışki, Sımnanki, Sengserki; hetê koke ra Zazaki ra nezdiyê.  == Zıwanê ke Zazaki de irtıbat de == Zey her zıwani, bılxassa coğrafyay Anadoli u Mezopotamya u Kofkasya de, Zazaki ki xeylê zıwanan de irtıbatê xo biyo, zıwanê bini tesir kerdê, tesirê zıwananê binan de ki mendo. Zazaki de hetê ra zıwananê İrakiyan’ê zey Farski u Kurdki ra çekuy kewtê cı, labelê tewr zêde qısey xami (ğeribi) Wextê İslami ra nat Erebki raê. Riyê hezar serre irtıbatanê ciranine (embıryanine) ra Ermenki u Suryanki ra ki kelımey kewtê cı. Zewbi, Yunanki, Latinki, Gurcki, Lazki ra ki qısey yenê diyaene. Oyo ke Tırki hem zıwanê wendışio resmiyo, hem pê Tırki politikay asimilasyoni ameya kerdene, serranê peyênan de tesirê Tırki Zazaki sero zêdiyao. Anci ki, Zazaki gorey şert u şurtê xo, oyo ke qet zıwanê nuşten u zıwano resmi nêbiyo, xeylê çekuyê xoyê mêrasi (kelımey xo çağê İrani ra) dardê we.  == Zazaki sero cıgeyrayışê ilmiy == Zazaki sero cıgeyrayışi (tedqiqati, araştırmalar) gorey taê zıwananê binan zehf rew nêbiyê. Anci ki zıwanşınas u iranologi heta nıka rınd kewtê a dıme, geyraê Zazaki, taê eserê ilmiyê hewli [erciyaey] ardê meydan. Zazaki sero sıfte 1857/58 kıtabê veciyeno. İranolog Peter I. Lerchi cengê Qırım u Rusya de yew Zazaê Çewligio ke esirê cengio, tede qısey keno, cı ra notan gêno. Ninan, notanê xoyê binanê ke Kırdaskiyê, piya 1858 de kıtab de be Ruski u Almanki veceno. Nê gureynayışê (xebatê) xo de analizê grameri çıniyo, xorê qeydanê Zazaki çarneno Almanki / Ruski. Nê noti eyni wext de nusiyayışê Zazaki de tarix de gamê da verêna hewla. Oyo ke Lerchi gramer u şıkl u bunyay Zazaki sero yew analiz nêvıraşto, ey Zazaki bınê diyalektanê Kurdki de diyo. Friedrich Müller pê metnanê Lerchi cıgeyrayış de dewam keno (18 peli). Arekeolog Albert von LeCoq ki 5 pelan Zazaki ra notanê xo veceno. İranolog F. C. Andreas qeydanê LeCoqi sero jû mektuba xo de (7.7.1909) ano a zıwan ke Zazaki aidê Kurdki niyo. 1906ıne de wezifa diyena Oskar Manni ke zıwananê İrankiyan sero analizo zıwanşınaski vırazo, nê zıwanan miyan de Zazaki ra ki kışta Sêwreg u Çewligi (Kor) ra notan gêno u heta ê wext melumato tewr hera [hira] dano arê (be tercumey Almanki 91 peli, 5 feki [şiwey]). Mergê (merdena) O. Manni ra tepeya İranolog Karl Hadanki fekan sero analizê grameri vırazeno u hetê ra ki zıwananê binan de şaneno têver, 1932 de keno kıtab, veceno. Heta o taw Zazaki, diyalektê de zıwanê Kurdki ameyne diyene, labelê O. Manni be K. Hadanki ra eke zıwanê İrankiy zey Zazaki, Kırdaski, Farski, Osetki şanay têver, analiz kerd, reşti no netice ke zıwananê İrankiyan miyan de Zazaki zıwanê do xosero u lehcey Kurdki niyo. Hem ki, Zazaki hetê bunyay (yapı) zıwani ra tewr tipik zıwanê İrankiyê rocawanê zımeyo. Ao, nao, Zazaki hewna [hıma] ki İranolociye (ilmê zıwanan u kulturanê İrankiyan) u ilmê zıwanan de Zazaki zıwanê do xoser amariyeno (hesebiyeno). Pancas serre ra tepeya zıwanşınas T. L. Todd 1985ıne de Zazakiyê Çêrmuge sero pê metodanê zıwanşınaskiyan yew gramer veceno. Serranê 90yan ra dıme merdumanê ilmê zıwanan ver kerdo cıgeyrayışanê xoriyan. Zazaki de mewzuyanê mıxtelıfan sero nê akademisyenanê zıwanşınasiye ra meqaley u tezê master u doktora veciyaê: Fonolociye (Cabolov 1985), nêbiyayış (negation) (Sandonato 1994), izafet (MacKenzie 1995), qayto zıwanşınaskiyo umumi (Asatrian 1996, Asatrian/Gevorgian 1988, Asatrian/Vahman 1990, Blau 1989, Kausen 2006 ve 2012), heruna Zazaki zıwananê İrankiyê rocawani de (Paul 1998b), edebiyat u nuştene (Selcan 1998b), raresayışo tarixi (Gippert 1996 u 2008), etimolociye [rıçıkê çekuyan] (Bläsing 1995, 1997; Schwartz 2008) u qanunê imla (raştnuştene) (Jacobson 1993), kıtabê desti’ê wenden u nuştene (Jacobson 1997), dızıwanine (Temizbaş 1999, B. Werner 2006), adapsiyonê qısanê xaman/ğeriban (Malottke 2006), edati (Arslan 2007), diyalektolociye (şiweşınasiye) (Keskin 2008). Yew ki 1998ıne de dı gureynayışê doktora (Paul 1998a (gramer u cerrebê diyalektolociye), Selcan 1998a (gramer)) u ê İlyas Arslani (2016) estê ke no cıhet de zehf mıhimê. Hele ke hetê tesnifê (klasifizekerdena) zıwananê İrankiyê rocawani ra meqalê Ludwig Pauli (1998b) İranolociye de ki caê do zehf mıhim gêno. L.Paul nê meqaley xo de zıwananê İrankiyanê kehanan u miyanênan (wertênan) ra heta zıwananê İrankiyanê neweyan, rêça venganê qısanê weçıniteyan (isoglosses) şaneno têver, zemano kehan ra (2500-3000 serre ra aver) heta ewro vengê ê qısan zıwan be zıwan senên vuriyeno, ano çım ver. Vacime ke, Farskiyo Kehan u Ewısta de „ǰani-„, „vač-„ (bıwane: ‚cani‘, ‘vaç’), Farskiyo Wertên (Pehlewki) de u Farskiy newe de biyê „zan“ u „(ā)vāz“, Partki de „žan“ u „vāž-„(bıwane: ‚jan‘, ‚vāj‘), zıwananê İrankiyan’ê ewroy de, Kurdki de “jin” u “bêj-”, Zazaki de “ceniye” u “vac-“ (vatene). Dades qısey hınanêni yenê têver şanaene u insan reseno yew netıcey tesnifi. == Weziyetê Zazaki == Heta roca ewroyêne statuyê dê Zazakiyo resmi çınê bi, tek tenya pê qıseykerdene ardo na roce. Labelê anci ki gorey şert u şurtê xo pay ra mendo, [[edebiyat]]o qıseykerde u ğeznay xo dewletiya. Heto yew ra ke [[tarix]] de [[alfabe]]y xo nêvıraşto, edebiyatê xoyo nuşte çınê biyo, heto bin ra ki ilankerdışê [[Tırkiya|Cumhurêtê Tırkiya]] ra dıme, bınê namey siyasetê "Tırk-kerdene" ra dewleta zordeste no zıwan men kerdo, taliyê nê zıwani xırabın şi. Zazaki u zıwanê bini welatê xo de, xo be xo rê kerd tohmete, vıst (fist, fit) bınê bandıre. Kami ke kerdêne ke zıwanê xo de bınuso ya ki zıwan u kamiya şarê xo sero qurde bıkero, sero tedqiqat vırazo, ceza werdêne, kewtêne hepıs. Dewlete zıwanê xoyo resmi na ro, [[radon]] u qezetey u [[edebiyat]], peydêna [[têlevizyon]] de tek tenya [[Tırki]] bi. Heni kerd qafıka mılleti ke Tırki qıymetın bi, zıwanê mehelliyê bini bêqıymeti biy, caê de nêvêrdêne. Mekteban de cebr u zor ra Tırki salıx diya. Dewan de Zazaki çıqas ke qısey biyêne ki, [[siyaset|siyasetê]] dewlet'ê zıwani kewti bi kar, şari pede huwiyet u zıwanê xo ra şerm kerdêne, keyan (çêyan) de [[zıwan]]ê ma u piyê xo qısey nêkerdêne, be domananê (qıcanê) xo salıx nêdaêne, cı nêmusnaêne. Dewlete seba ke inkar bıkero, politikay "lehçe"y vete. Zazaki kerd diyalekt ya ki şiwe, kamiya (huwiyetê) şari kerd "kamiya bıni" (''alt-kimlik''). Nê kerdenanê dewlete hetê asimilasyoni ra meywey do diyê ke peyniya peyêne de dezgehê <nowiki>[[UNESCO]]</nowiki>y ki pê raporê xo serra 2008ıne de Zazaki zıwananê bınê tehlıkey miyan de hesebna. Nesıl be nesıl (ac be ac) Zazaki her ke şi, daêna şenık yeno zanaen u qısey kerdene. == Mabeynê zıwananê İrankiyan de caê Zazaki == [[Dosya:Iranian-languages-map.jpg|thumb|300px|Mıntıqay [[Zıwanê İranki|zıwananê İranki]]]] Zıwanzanaoğê iranolociye ra gore Zazaki miyanê / wertê [[Zıwanê İranki|zıwananê İrankiyan]] de zıwanê do xosero. * '''İrankiyê Zımey Rocawani''' &nbsp; (24 zıwani, 31 milyon qıseykerdoği) ** '''Medki''' : [[Medki]] † (İrankiyo Kıhan) ** '''Partki''' : [[Partki]]: † (İrankiyo Miyanên/Wertên) ** '''Xezerki''' *** '''Gileki, Mazenderanki''' : [[Gileki]] (1,3 Mio), [[Mazenderanki]] (2,2 milyon), [[Gurganki]] † *** '''Semnanki''' : [[Semnanki]], [[Sengserki]], [[Sorxeki]], [[Lasgerdki]] (Pêro pia 50 hezar) *** '''Talışki''' : [[Talışki]] (1 milyon) *** '''Azerki''' : Azerkiyê İrani ("Tatkiyê Veroci", 220 hezar) ** '''Kurdki-İrankiyê merkezi''' *** '''Kurdki''' **** Kurmanci (Kırdaski) (Kurdkiyê Zımey, 10 milyon) **** Soranki (Kurdkiyê Merkezi, 4 milyon) **** Kelhurki (Kurdkiyê Veroci, 3 milyon) *** '''İrankiyê Merkezi''' : Tefrışki, Mehelletki-Xunserki, Keşanki-Natanzki, Gazki, Yezdki-Kermanki-Navinki, Kavirki, Siwendki ** '''Gurgani (Hyrkan)''' *** Zazaki ([[Kırmancki]], [[Dımılki]], "Zonê Ma, So-Bê"; 2-3 milyon) **** [[Zazakiyê Zımey]] **** [[Zazakiyê Merkezi]] **** [[Zazakiyê Veroci]] *** [[Goranki]] (Bacelanki, Şebaki, Hewramki, Sarlki uêb.; 400-500 hezar) *** [[Beluçki]] (Beloçki) *** [[Sengserki]] == Diyalektê Zazaki == Gorey İranolog [[Ludwig Paul]]i, hirê (3) diyalektê Zazaki estê: ==== 1. Zazakiyê Zımey ==== : [[Dêrsım|Dêsım]], [[Erzıngan]], [[Gumuşxane]] ([[Kelkit]]), [[Varto]], [[Xınıs]], [[Tekman]], [[Çat]], [[Aşqele|Aşqela]], [[Sêwaz|Sêvaz]] ([[Qoçgiriye]]) [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=kiu] ==== 2. Zazakiyê Merkezi ==== : [[Pali]]-[[Çolig]], [[Hêni]], [[Xarpêt]], [[Piran]], [[Lıcê]], [[Erğeni]], [[Qulp|Pasor]] ==== 3. Zazakiyê Veroci ==== : [[Çermug|Çêrmug]]<nowiki/>e-[[Sêwrege]], [[Alduş|Alduşe]] [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=diq] Ê [[Lıcê]], [[Erğeni]], [[Qulp]], [[Maden]] merdum şeno mabênê diyalektanê merkez u veroci bıhesebno. Fekê zey [[Motki]] u [[Aqseraiye]] ki fekê kıştê (kalekê), nê mabênê merkez u veroci de manenê. [[Dosya:Iranian Family Tree v2.0.png|350px]] == Fonetikê Zazaki u Zıwananê İrankiyanê binan == === "v-" === {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ADD8E6" ![[Proto Hind u Ewropaki|Hind u Ewropaki]] ![[Ewıstki|Ewısta]] !Zazaki ![[Farski]] ![[Kurdki]] !style="background:#ADD8E6"| ![[İngılızki]] |-- |- bgcolor="#EAEAEA" !*'''w''' !'''v''' !'''v''' !'''b, g''' !'''b, g''' !style="background:#"| !'''-''' |-- | *'''[[w]]'''e-nt-||'''[[v]]'''ata- ||'''[[v]]'''ā || '''[[b]]'''ād || '''[[b]]'''ā ||style="background:#000000"| ||wind |-- | *a'''[[w]]'''er- ||'''[[v]]'''ar- ||'''[[v]]'''ārān ||'''[[b]]'''ārān || '''[[b]]'''ārān || style="background:#000000"| ||rain |-- | *'''[[w]]'''ek-||'''[[v]]'''ač || '''[[v]]'''ac ||a'''v'''az || '''[[b]]'''êj || style="background:#000000"| ||sing, say |-- | *'''[[w]]'''egh||'''[[v]]'''azaiti ||'''[[v]]'''az- ||'''[[b]]'''ez-||'''[[b]]'''ez-|| style="background:#000000"| ||run |-- | - || - ||'''[[v]]'''elg ||'''[[b]]'''erg || '''[[b]]'''elg|| style="background:#000000"| ||leaf |-- | *'''[[w]]'''ek-||'''[[v]]'''ač ||'''[[v]]'''eng || '''[[b]]'''ang||'''[[b]]'''ang, '''d'''eng || style="background:#000000"| ||voice |-- | - || - ||'''[[v]]'''er|| '''[[b]]'''er||'''[[b]]'''er ||style="background:#000000"| ||front |-- | *'''[[w]]'''adh- ||'''[[v]]'''ad ||'''[[v]]'''eyv|| '''[[b]]'''ayo||'''[[b]]'''uk ||style="background:#000000"| ||front |-- | - || - ||'''[[v]]'''erek|| '''[[b]]'''erre ||'''[[b]]'''erx||style="background:#000000"| ||sheep |-- | - ||'''[[v]]'''efr-||'''[[v]]'''ewr, '''[[v]]'''or ||''' [[b]]'''erf ||'''[[b]]'''erf/befr||style="background:#000000"| ||snow |-- | *'''[[w]]'''en- ||'''[[v]]'''eēn-||'''[[v]]'''ên, '''[[v]]'''in ||'''[[b]]'''in- ||'''[[b]]'''in- ||style="background:#000000"| ||see |-- | ||'''[[v]]'''ire-||'''[[v]]'''ir ||'''[[b]]'''ir ||'''[[b]]'''ir ||style="background:#000000"| ||memory |-- | *'''[[w]]'''ikmt ||'''[[v]]'''isaiti ||'''[[v]]'''ist ||'''[[b]]'''ist ||'''[[b]]'''ist ||style="background:#000000"| ||twenty |-- | *'''[[w]]'''idhewo ||'''[[v]]'''ithava||'''[[v]]'''iya ||'''[[b]]'''ive ||'''[[b]]'''i ||style="background:#000000"| ||widow |-- | *'''[[w]]'''ei- ||'''[[v]]'''aeiti ||'''[[v]]'''iyal ||'''[[b]]'''id ||'''[[b]]'''i ||style="background:#000000"| ||willow |-- | - ||- ||'''[[v]]'''am, '''[[v]]'''um || '''[[b]]'''adam ||'''[[b]]'''ehıv||style="background:#000000"| ||almond |-- | - ||'''[[v]]'''aic||'''[[v]]'''ic-||'''[[b]]'''iz- ||'''[[b]]'''êj-||style="background:#000000"| ||select, choose |-- | - || - ||'''[[v]]'''eyšan||'''[[g]]'''orosne ||'''[[b]]'''ırsi|| style="background:#000000"| ||hungry |-- | - ||'''[[v]]'''eršni- ||'''[[v]]'''ešn || '''[[g]]'''ošn ||'''[[b]]'''eran ||style="background:#000000"| ||ram |-- | - || - ||'''[[v]]'''aš || '''[[g]]'''iyah || '''[[g]]'''iya/gij ||style="background:#000000"| ||grass |-- | *'''[[w]]'''rdho- ||'''[[v]]'''erd- || '''[[v]]'''ıl ||'''[[g]]'''ol ||'''[[g]]'''ul ||style="background:#000000"| ||rose |-- | - || - || '''[[v]]'''elık ||'''[[g]]'''usaleh ||'''[[g]]'''určık/gwêlik ||style="background:#000000"| ||calf |-- | *'''[[w]]'''lqwos ||'''[[v]]'''ēhrke-|| '''[[v]]'''erg ||'''[[g]]'''org ||'''[[g]]'''urg ||style="background:#000000"| ||wolf |-- | - || - ||'''[[v]]'''urayen|| '''[[g]]'''erdiden ||'''[[g]]'''uherin ||style="background:#000000"| ||change |-- |} === "z" === {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ADD8E6" ![[Proto Hind u Ewropaki|Hind u Ewropaki]] ![[Ewıstki|Ewısta]] !Zazaki ![[Kurdki]] ![[Farski]] !style="background:#ADD8E6"| ![[İngılızki]] |-- |- bgcolor="#EAEAEA" !'''*k/*g''' !'''z/s''' !'''z/s''' !'''z/s''' !'''d/h''' !style="background:#"| !'''-''' |-- | *'''[[k]]'''erd-||'''[[z]]'''erdeye- ||'''[[z]]'''erri || '''d'''il || '''[[d]]'''il || style="background:#000000"| || heart |-- |*'''[[g]]'''hol-|| '''[[z]]'''aranya- || '''[[z]]'''erd || '''[[z]]'''êr || '''z'''er || style="background:#000000"| || gold |-- |*'''[[g]]'''no-|| '''[[z]]'''an- || '''[[z]]'''an- || '''[[z]]'''an- || '''[[d]]'''an- || style="background:#000000"| || know |-- |*'''[[g]]'''eme || '''[[z]]'''amat- || '''[[z]]'''ama || '''[[z]]'''ava ||'''[[d]]'''amad ||style="background:#000000"| || groom |-- |*e'''[[g]]'''om ||e'''[[z]]'''ēm ||e'''[[z]]''' ||e'''[[z]]''' (min)|| (*e'''[[d]]'''-) men || style="background:#000000"| || I |-- | *bhr'''[[g]]'''h || bere'''[[z]]'''ant ||ber'''[[z]]''' || bilin'''d''' || bolan'''[[d]]''' ||style="background:#000000"| || borough, high |-- |*de'''[[k]]'''m|| de'''[[s]]'''e|| de'''[[s]]'''|| de'''h''' || de'''[[h]]''' || style="background:#000000"| ||ten |-- |} === "ĵ-" === {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ADD8E6" ![[Proto Hind u Ewropaki|Hind u Ewropaki]] ![[Ewıstki|Ewısta]] !Zazaki ![[Farski]] ![[Kurdki]] !style="background:#ADD8E6"| ![[İngılızki]] |-- |- bgcolor="#EAEAEA" !'''*g<sup>w</sup> / *k<sup>w</sup>''' !'''j / č''' !'''ĵ''' !'''z''' !'''ž''' !style="background:#"| !- |-- |'''*[[g]]<sup>[[w]]</sup>'''en-|| '''[[j]]'''ainish || '''[[ĵ]]'''eni || '''[[z]]'''en ||'''[[ž]]'''ın || style="background:#000000"| || woman |-- |'''*[[g]]<sup>[[w]]h</sup>'''en-|| '''[[j]]'''an ||'''[[ĵ]]'''in- ||'''[[z]]'''an- || '''[[ž]]'''en- || style="background:#000000"| || playing music, to beat |-- |'''*[[g]]<sup>[[w]]</sup>'''iwo-|| '''[[j]]'''iv ||'''[[ĵ]]'''iwiyayıš ||'''[[z]]'''isten|| '''[[ž]]'''ıyan || style="background:#000000"| || live |-- |'''*[[g]]<sup>[[w]]</sup>'''iwo-|| '''[[j]]'''iv ||'''[[ĵ]]'''inde ||'''[[z]]'''ende || '''z'''ındi || style="background:#000000"| || alive |-- |*se'''[[k]]<sup>[[w]]</sup>'''-uper|| ha'''[[č]]'''a-upairi ||'''[[ĵ]]'''or ||'''[[z]]'''eber||'''[[ž]]'''or || style="background:#000000"| || up |-- |*se'''[[k]]<sup>[[w]]</sup>'''-ndhero-|| ha'''[[č]]'''a-athara ||'''[[ĵ]]'''êr || '''[[z]]'''ir|| '''[[ž]]'''êr ||style="background:#000000"| || down |-- |*se'''[[k]]<sup>[[w]]</sup>'''-|| ha'''[[č]]'''a-||'''[[ĵ]]'''ı|| a'''[[z]]'''|| '''[[ž]]'''ı || style="background:#000000"| || from |-- | *leu'''[[k]]'''-|| reo'''[[č]]'''ah -|| ro'''[[ĵ]]''' || ru'''[[z]]''' || ro'''[[ž]]'''|| style="background:#000000"| || day |-- | *we'''[[k]]<sup>[[w]]</sup>'''- || va'''[[č]]'''- || va'''[[ĵ]]''' || ava'''[[z]]''' || bê'''[[ž]]''' || style="background:#000000"| || say, sing |-- | - || are'''[[ĵ]]'''ah || er'''[[ĵ]]'''an || ar'''[[z]]'''an || er'''z'''an || style="background:#000000"| || cheap |-- | - || vai'''[[č]]'''- || vi'''[[ĵ]]'''- || bi'''[[z]]'''- || bi'''[[ž]]'''-|| style="background:#000000"| || select, choose |-- | *pe'''[[k]]<sup>[[w]]</sup>'''-|| pa'''[[č]]'''- || pew'''[[ĵ]]'''- || pe'''[[z]]'''- || pê'''[[ž]]''' ||style="background:#000000"| || cook |-- |} === "b-" === {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ADD8E6" ![[Proto Hind u Ewropaki|Hind u Ewropaki]] ![[Ewıstki|Ewısta]] !Zazaki ![[Farski]] ![[Kurdki]] !style="background:#ADD8E6"| ![[İngılızki]] |-- |- bgcolor="#EAEAEA" !'''d''' !'''d''' !'''b''' !'''d''' !'''d''' !style="background:#"| !'''-''' |-- | *'''[[dh]][[w]]'''er-|| '''[[dv]]'''ara || '''[[b]]'''er || '''[[d]]'''er|| '''[[d]]'''eri ||style="background:#000000"| || door |} === "hr-" initial === {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ADD8E6" ![[Proto Hind u Ewropaki|Hind u Ewropaki]] ![[Ewıstki|Ewısta]] !Zazaki ![[Farski]] ![[Kurdki]] !style="background:#ADD8E6"| ![[İngılızki]] |-- |- bgcolor="#EAEAEA" !'''tr''' !'''thr''' !'''hr''' !'''s''' !'''s''' !style="background:#"| !- |-- |*'''[[tr]]'''ejes || '''[[thr]]'''i ||'''[[hr]]'''i || '''[[s]]'''e || '''[[s]]'''e || style="background:#000000"| || three |-- |*'''[[tr]]'''ikomt|| '''[[thr]]'''isaiti ||'''[[hr]]'''is || '''[[s]]'''i || '''[[s]]'''i || style="background:#000000"| || thirty |-- |} === "w-" === {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ADD8E6" ![[Proto Hind u Ewropaki|Hind u Ewropaki]] ![[Ewıstki|Ewısta]] !Zazaki ![[Farski]] ![[Kurdki]] !style="background:#ADD8E6"| ![[İngılızki]] |-- |- bgcolor="#EAEAEA" !'''w''' !'''w''' !'''w''' !'''h/w''' !'''h/w''' !style="background:#"| !- |-- | *ne'''[[w]]'''n || na'''[[v]]'''a || ne'''[[w]]''' || no'''[[h]]''' || no'''[[h]]'''|| style="background:#000000"| || nine |-- | *kʷet'''[[w]]'''rkomt-|| čath'''[[w]]'''arosaiti || če'''[[w]]'''res || če'''[[h]]'''el ||čil || style="background:#000000"| || forty |-- | *ne'''[[w]]'''os|| na'''[[v]]'''a || ne'''[[w]]'''e || no ||nû'''[[h]]''', nû, n'''[[w]]'''ê|| style="background:#000000"| || new |} === "-rz-" u "-rr-" === {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ADD8E6" ![[Proto Hind u Ewropaki|Hind u Ewropaki]] ![[Ewıstki|Ewısta]] !Zazaki ![[Farski]] ![[Kurdki]] !style="background:#ADD8E6"| ![[İngılızki]] |-- |- bgcolor="#EAEAEA" !'''*rg,*lg / *rd !'''rz / rd''' !'''rz / rr''' !'''l''' !'''l''' !style="background:#"| !'''-''' |-- | *bh'''[[rg]]'''h || be'''[[r]]'''e'''[[z]]'''ant ||be'''[[r]][[z]]''' || bo'''[[l]]'''and || bi'''[[l]]'''ind ||style="background:#000000"| || borough, high |-- | - || he'''[[r]]'''e'''[[z]]'''- ||e'''[[r]][[z]]''' || hi'''[[l]]'''- || he'''[[l]]''' ||style="background:#000000"| || sprinkle, throw |-- | - || - ||wu'''[[r]][[z]]''' || '''[[l]]'''iz || a'''[[l]]'''ez ||style="background:#000000"| || dash off, stand up |-- | *sp'''[[l]]'''e'''[[g]]'''h-|| spē'''[[r]]'''ē'''[[z]]'''an ||se'''[[r]]'''pe'''[[z]]''' ||sepo'''rz''' || sıpı'''[[l]]'''||style="background:#000000"| || spleen |-- | - ||se'''[[r]]'''e'''[[d]]'''- ||se'''[[r]][[r]]e''' || sa'''[[l]]''' || sa'''[[l]]''' ||style="background:#000000"| || year |-- | *ke'''[[rd]]'''- ||ze'''[[rd]]'''- ||ze'''[[r]][[r]]'''e || dê'''[[l]]''' || di'''[[l]]''' ||style="background:#000000"| || hearth |-- | *w'''[[rd]]'''ho-||ve'''[[rd]]'''- ||vı'''l''' || go'''[[l]]''' || gu'''[[l]]''' ||style="background:#000000"| || rose |} === "-w-" === {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ADD8E6" ![[Proto Hind u Ewropaki|Hind u Ewropaki]] ![[Ewıstki|Ewısta]] !Zazaki ![[Farski]] ![[Kurdki]] !style="background:#ADD8E6"| ![[İngılızki]] |-- |- bgcolor="#EAEAEA" !'''*sw''' !'''hv''' !'''w''' !'''x(u)''' !'''x(w)''' !style="background:#"| !'''-''' |-- | *'''[[sw]]'''ep-|| '''[[xv]]'''efne-|| '''[[w]]'''itiš|| '''[[x]][[w]]'''ab||'''[[x]]'''ew|| style="background:#000000"| || sleep |-- | *'''[[sw]]'''e-|| '''[[xv]]'''et|| '''x'''o || '''[[x]]'''od ||'''[[x]][[w]]'''e || style="background:#000000"| || self |-- | - || '''[[xv]]'''un|| '''g'''un || '''[[x]]'''un|| '''[[x]][[w]]'''in|| style="background:#000000"| || blood |-- | - || '''[[xv]]'''eš-|| '''[[w]]'''eš ||'''[[x]]'''oš|| '''[[x]][[w]]'''eš || style="background:#000000"| || sweet |-- | *'''[[sw]]'''enh- || '''[[xv]]'''en- ||'''[[w]]'''end-||'''[[x]]'''and- || '''[[x]][[w]]'''end-|| style="background:#000000"| || read |-- | *'''[[sw]]'''esor||'''[[xv]]'''eher||'''[[w]]'''a|| '''[[x]]'''aher ||'''[[x]][[w]]'''eh|| style="background:#000000"| || sister |-- | - || '''[[xv]]'''er- ||'''[[w]]'''erd- || '''[[x]]'''ord-||'''[[x]][[w]]'''ard-|| style="background:#000000"| || swallow, eat |-- | - || - ||'''[[w]]'''ašt-|| '''[[x]]'''ast- ||'''[[x]][[w]]'''ast-|| style="background:#000000"| || want |-- |} === "-m-" === {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ADD8E6" ![[Proto Hind u Ewropaki|Hind u Ewropaki]] ![[Ewıstki|Ewısta]] !Zazaki ![[Farski]] ![[Kurdki]] !style="background:#ADD8E6"| ![[İngılızki]] |-- |- bgcolor="#EAEAEA" !'''*m''' !'''m''' !'''m''' !'''m''' !'''v''' !style="background:#"| !'''-''' |-- |*no'''[[m]]'''n-|| na'''[[m]]'''a|| na'''[[m]]'''e|| na'''[[m]]'''||na'''[[v]]'''|| style="background:#000000"| || name |-- |*ge'''[[m]]'''e || za'''[[m]]'''at- || za'''[[m]]'''ay || da'''[[m]]'''ad ||za'''[[v]]'''a||style="background:#000000"| || groom |-- |*gwe'''[[m]]'''- || ja'''[[m]]'''aiti || ga'''[[m]]''' || ga'''[[m]]''' || ga'''[[v]]''' ||style="background:#000000"| || step, come |-- | *se'''[[m]]'''- || ha'''[[m]]'''an || a'''[[m]]'''nan || - || ha'''[[v]]'''in || style="background:#000000"| || summer |-- | *ghei'''[[m]]'''- || zi'''[[m]]'''a|| zi'''[[m]]'''istan || ze'''[[m]]'''estan || zi'''[[v]]'''istan || style="background:#000000"| || winter |-- | *do'''[[m]]'''u- || de'''[[m]]'''ana- || da'''[[m]]''' || da'''[[m]]''' || da'''[[v]]''' || style="background:#000000"| || domestic, home |-- | *sa'''[[m]]'''os- || ha'''[[m]]'''a- ||he'''[[m]]''' || he'''[[m]]''' || he'''[[v]]'''|| style="background:#000000"| || same |-- | *teuk-'''[[m]]'''a- || taox'''[[m]]'''an|| to'''[[m]]''' || tox'''[[m]]''' || to'''[[v]]''' || style="background:#000000"| || seed |-- |} === "-ew-" === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ADD8E6" !Zazaki ![[Farski]] ![[Kurdki]] !style="background:#ADD8E6"| ![[İngılızki]] |-- |- bgcolor="#EAEAEA" !'''w''' !'''f''' !'''f''' !style="background:#"| !'''-''' |-- |he'''[[w]]'''t|| '''[[h]]'''e'''[[f]]'''t|| '''[[h]]'''e'''[[f]]'''t||style="background:#000000"| || seven |-- |ke'''[[w]]'''t || o'''[[f]]'''tad || ke'''[[f]]'''t/ket/kewt|| style="background:#000000"| || get in |-- |gre'''[[w]]'''t || gre'''[[f]]'''t|| girt || style="background:#000000"| || buy, take |-- |ke'''[[w]]''' || ke'''[[f]]''' ||ke'''[[f]]'''|| style="background:#000000"| || foam |-- |ve'''[[w]]'''re || ber'''[[f]]''' ||ber'''[[f]]'''/be'''[[f]]'''r|| style="background:#000000"| || snow |-- |} == Alfabey Zazaki == Alfabey Zazaki de 32 herfi estê. Herfê gırdi: '''A B C Ç D E Ê F G Ğ H I İ J K L M N O P Q R S Ş T U Û V W X Y Z''' Herfê qıci: '''a b c ç d e ê f g ğ h ı i j k l m n o p q r s ş t u û v w x y z''' Herfê vengıni (8): '''a e ê ı i o u û''' Herfê bêvengi (24): '''b c ç d f g ğ h j k l m n p q r s ş t v w x y z''' == Wendışê herfan be nımuneyê çekuyan == {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !Herfe !Wendış [IPA] !Zazaki !Farski !İngilizki !Almanki !İspanyolki |-- |'''a'''||a [α]||'''asmên'''||âseman||sky||Himmel||cielo |-- |'''b'''||be [b]||'''bıze'''||boz ||she-goat||Ziege||cabra |-- |'''c'''||ce [dz / dj]||'''cemed'''||yakh ||ice||Eis||hielo |-- |'''ç'''||çe [ts / tsh]||'''çê''' ('''keye''')||xâneh||house||Haus||casa |-- |'''d'''||de [d]||'''dare'''||derakht/daar ||tree||Baum||árbol |-- |'''e'''||e [ε]||'''ez'''||man||I||ich||yo |-- |'''ê'''||ê [e]||'''d'''ê'''s'''||Divar/Dewar||wall||Wand, Mauer||pared |-- |'''f'''||fe [f]||'''fek'''||dahân||mouth||Mund||boca |-- |'''g'''||ge [g]||'''gırs''' ('''gırd''')||bozorg||big||groß||grande |-- |'''ğ'''||ğe [gh]||'''ğezale'''||ghazal||gazelle||Gazelle||gacela |-- |'''h'''||he [h]||'''hak'''||toxm||egg||Ei||huevo |-- |'''ı'''||ı [ə]||'''b'''ı'''rr'''||Jangal ||forest||Wald||bosque |-- |'''i'''||i [i]||'''isot'''||Felfel ||pepper||Paprika||pimiento |-- |'''j'''||je [zh]||'''jên''' ('''zên''')||zên||saddle||Sattel||silla |-- |'''k'''||ke [k]||'''koli'''||Hizom||firewood||Feuerholz||leña |-- |'''l'''||le [l]||'''lew'''||Lab ||lip||Lippe||labio |-- |'''m'''||me [m]||'''mast'''||Mast||yogurt||Joghurt||yogur |-- |'''n'''||ne [n]||'''name'''||nâm||name||Name||nombre |-- |'''o'''||o [o]||'''oğır'''||NikBakht||good omen||gutes Vorzeichen||buena suerte |-- |'''p'''||pe [p]||'''porr'''||Moo||hair||Haar||pelo |-- |'''q'''||qe [q]||'''qatır'''||Qatir ||mule||Maultier||mula |-- |'''r'''||re [r]||'''ri'''||Roo||face||Gesicht||cara |-- |'''s'''||se [s]||'''sole'''||Namak||salt||Salz||sal |-- |'''ş'''||şe [sh]||'''şêr'''||şêr ||lion||Löwe||león |-- |'''t'''||te [t]||'''tı'''||to||you||du||tu |-- |'''u'''||u [u]||'''ustıne'''||Sotun||column||Säule||columna |-- |'''û'''||û [uə]||'''d'''û'''ri'''||Dur||far||fern||lejos |-- |'''v'''||ve [v]||'''vewre''' ('''vore''')||Barf||snow||Schnee||nieve |-- |'''w'''||we [w]||'''ware'''|| ||tableland||Sommerweide||meseta |-- |'''x'''||xe [kh]||'''xal'''||Xal/Dai||uncle (''paternal'')||Onkel (''väterlicherseits'')||tío |-- |'''y'''||ye [y]||'''yene''' ('''êne''')||Adineh||Friday||Freitag||viernes |-- |'''z'''||ze [z]||'''zıwan''' ('''zon''')||zabân||tongue; language||Zunge; Sprache||lenguaje; lengua |-- |} == Alfabe ra ğeyri vengê bini == <br>Zazakiyê zımey de: <br>'''çh, kh, ph, rr, th, ü, lh''' <br><br>Zazakiyê merkezi de (her fek de çıniyê): <br>''' ' (eyn),'h, ö, uı, dh, lh, sh, zh''' <br><br>Zazakiyê veroci de: <br>''' ' (eyn), 'h , lh , rr , sh , th ''' <br /> Transkripsiyono ilmi: ''' /´/ , /ḥ/, /ł/, /ṙ/, /ṣ/, /ṭ/''' == Ferqê vengan /herfan == {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !á !a !o |- ||?||'''a'''smên||'''o'''ğır |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !b !p !ph |- |'''b'''an||'''p'''orr||'''ph'''an |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !c !ç !çh |- |'''c'''em||'''ç'''ım||'''çh'''em (ro[y], la) |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !d !t !th !ť |- |'''d'''ü (du)||'''t'''üye (tuye)||'''th'''üye (kund)||'''ť'''eyr (theyr) |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !é !e !ê |- |'''é'''rd (erd, hard)||d'''e'''s||d'''ê'''s |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !f !v !w |- |'''f'''ek||'''v'''ewre (vore)||'''w'''are |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !g !k !kh !q |- |'''g'''alık||'''k'''al||'''kh'''al[ık]||'''q'''al |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !ğ !h !ħ !x !y |- |'''ğ'''ele||'''h'''al||'''ħ'''al||'''x'''al||'''y'''ene |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !ı !i |- |b'''ı'''n||b'''i'''n |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !j !ş |- |'''j'''ên (zên)||'''ş'''êr |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !l !´l |- |'''l'''ınge||'''ł'''ınci |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !m !n |- |'''m'''ar||'''n'''an |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !r !rr !ŕ |- |se'''r'''e (sare)||se'''rr'''e||se'''ŕ'''[ı] |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !s !ś !z |- |'''s'''ole||'''ś'''i (kemere)||'''z'''ıme |} {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !u !ü !û |- |'''u'''stıne||l'''ü'''ye (luye)||ł'''û'''r (merreo gırd) |} == Zazaki u [[Zıwanê Hind - Ewropa|zıwanê Hindo-Ewropa]]yê bini == {| class="wikitable" ![[Zazaki]]|| [[Almanki]] || [[Farski]] || [[Ruski]] || [[Yunanki]] || [[İtalyanki]] || [[İspanyolki]] || [[Fransızki]] || [[İrlandki]] || [[İngılızki]] |-- | [[yew]] ''(1)'' || eins || yek || один || ένας/μία/ένα || uno || uno || un || aon || one |-- | [[dı]] ''(2)'' || zwei || do || два || δύο || due || dos || deux || dó || two |-- | [[hirê]] ''(3)'' || drei || se || три || τρείς/τρία || tre || tres || trois || trí || three |-- | [[çehar]] ''(4)'' || vier || çahar || четыре || τέσσερες || quattro || cuatro || quatre || ceathair || four |-- | [[panc]] ''(5)'' || fünf || penc || пять || πέντε || cinque || cinco || cinq || cúig || five |-- | [[şeş]] ''(6)'' || sechs || şiş || шесть || έξι || sei || seis || six || sé || six |-- | [[hewt]] ''(7)'' || sieben || heft || семь || εφτά || sette || siete || sept || seacht || seven |-- | [[heşt]] ''(8)'' || acht || heşt || восемь || οχτώ || otto || ocho || huit || ocht || eight |-- | [[new]] ''(9)'' || neun || noh || девять || εννέα || nove || nueve || neuf || naoi || nine |-- | [[des]] ''(10)''|| zehn || deh || десять || δέκα || dieci || diez || dix || deich || ten |-- | [[vist]] ''(20)''|| zwanzig || bist || двадцать || είκοσι || venti || veinte || vingt || fiche || twenty |} == Zazaki sero tayê xebatê zıwanşınasiye == * Lerch, Peter I. (1857), Forschungen über die Kurden und die Iranischen Nordchaldaer - Band I, St. Petersburg * Müller, Friedrich (1865) Beiträge zur Kenntniss der neupersischen Dialekte: Zaza-Dialekt der Kurdensprache * Lynn Todd, Terry. (1985) ''"A Grammar of Dimili"'' University of Michigan, [http://www21.brinkster.com/miyaheqi/culture/Article.asp?ArticleID=96&LanguageID=3&TypeID=18&Rnd=281] * Gippert, Jost. (1996) ''"Die historische Etnwicklung der Zaza-Sprache"'' Ware, amor 10, Baiersbronn/Almanya. [http://titus.fkidg1.uni-frankfurt.de/personal/jg/pdf/jg1996f.pdf]. * Paul, Ludwig. (1998) ''"The Position of Zazaki Among West Iranian languages"'' University of Hamburg, [http://www.azargoshnasp.net/languages/zazaki/zazakipositionof.pdf]. * Selcan, Zülfü (1998): Die Grammatik der Zaza-Sprache. Berlin. * Ayyoubi, Kerim Rakhmanovich & Smirnova, Iraida Anatolʹevna / Ed. Yusupova, Zare Aliyevna (1998), The zaza dialect of the Kurdish Language (Dersim), Moscow: Center for Kurdish Studies. * Gajewski, Jon. (2003) ''"Evidentiality in Zazaki"'' Massachusetts Institute of Technology, [http://www21.brinkster.com/miyaheqi/culture/Article.asp?ArticleID=463&LanguageID=3&TypeID=18&Rnd=250]. * Gajewski, Jon. (2004) ''"Zazaki Notes"'' Massachusetts Institute of Technology, [http://ocw.mit.edu/NR/rdonlyres/Linguistics-and-Philosophy/24-942Grammar-of-a-Less-Familiar-LanguageSpring2003/9ED64248-F6F0-4F4F-AADD-839C31DD715E/0/112622.pdf]. * Larson, Richard. and Yamakido, Hiroko. (2006) ''"Zazaki as Double Case-Marking"'' Stony Brook University and University of Arizona, [http://semlab5.sbs.sunysb.edu/~rlarson/lsa06ly.pdf]. * Aygen, Gülşat (2010), Zazaki/Kirmanckî Kurdish, Volume 479 of Languages of the World, Lincom Europa == Bıvênên == * [[Zazakipediya:Gıramerê Zazaki - Zuwanrêznayi|Gramerê Zazaki (''Zuwanrêznayi'')]] * [[Zazakipediya:Qısebendê Zazaki|Qısebendê Zazaki]] * [[Varyantê fekanê Zazaki]] * [[Zaza]] * [[Zıwan]] == Çımeyê ke hetê ilmê zıwani ra tesnifê Zazaki rê bes niyê == Taê çıman de çıqas ke Zazaki bınê lehcey ya ki zıwananê Kurdan de tesnif biyo, nê çıman de qet yew argumano ilmi çıniyo ke isbat keno, Zazaki çı sebebanê zıwanşınasiye ra Kurdki miyan dero. Nê niyê: <ref name="Lerch1">Lerch, Peter J. A. (1857), [http://www.kirdki.com/images/kitaphane/Peter%20Lerch.pdf Forschungen über die Kurden und die Iranischen Nordchaldaer - Band I, St. Petersburg]</ref><ref name="Muller">Müller, Friedrich (1865) [http://books.google.com.tr/books/about/Beitr%C3%A4ge_zur_Kenntniss_der_neupersische.html?id=T71DAAAAcAAJ&redir_esc=y Beiträge zur Kenntniss der neupersischen Dialekte: Zaza-Dialekt der Kurdensprache] (Aus dem November-Hefte des Jahrganges 1864 der Sitzungsberichte der phil.-hist. Classe der kais. Akademie der Wissenschaften, XLVIII. Bd., besonders abgedruckt) , cîld: 3 </ref><ref name="Bonwick">Bonwick, James (1873), [http://archive.org/stream/treasuryoflangua00bonwiala#page/300/mode/2up The Treasury of languages; a rudimentary dictionary of universal philology, London : Hall and Co., r. 300] "ZAZA. KURDISH dialect of N.W. Persia, allied to BUKHAREE."</ref><ref name="Jaba-Justi">Jaba, Alexandre & Justi, Ferdinand (1879) Dictionnaire kurde-français, St.-Pétersbourg, Commissionaire de l'Académie impériale des sciences</ref><ref name="Schindler">Houtum-Schindler, A. (1884), "Beiträge zum kurdischen Wortschatze", Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, Bd. 38</ref><ref name="Socin">Albert Socin, “Die Sprache der Kurden”, Grundriss der Iranischen Philologie, Editor: Wilhelm Geiger & E.Kuhn, Band: I, Strassburg 1898, p.250</ref><ref name="Lcoq1">Le Coq, Albert Von (1903), [http://www.kirdki.com/images/kitaphane/Albert%20Von%20Le%20Coq-I.pdf Kurdische Texte, Reichsdruckerei, Berlin]</ref><ref name="Soane">Soane, Ely Banister (1913), Grammar of the Kurmanjî or Kurdish Language, London 1913 / E. S. Soane (1909), Notes on Kurdish Dialects, A Classic Reference Tool On The Kurdish Dialects First Published In 1909, Asian Educational Services, 2003 - 98 sayfa, s.6</ref><ref name="Fossum">Fossum, Ludvig Olsen (1919), [http://archive.org/stream/APracticalKurdishGrammar/Practical-Kurdish-Grammar#page/n1/mode/2up A Practical Kurdish Grammar, The Inter-Synodical Ev. Lutheran Orient -Mission Society, Augsburg Publishing House, Minneapolis] "As a conclusion, we seem to be justified in making the assertion, that for linguistic purposes, we may collect all the Kurdish dialects into three large groups, covering the three large districts of North, Central, and South Kurdistan. In North Kurdistan we have the Zaza group, in Central Kurdistan we have the Kermanji group, and in South Kurdistan we have the Lur and Kelhur group."</ref><ref name="Bedirxan">Bedirxan, Celadet (1933) “Zarê Dumilî û Mewlûda 'Usman Efendî” Hawar, Hejmar: 23, 25 tîrmeh (temmuz) 1933, r. 1-6 "Zarê dumilî: Ev zar zimanê kurdên dumilî an zaza ne. Kurdên dumilî di welatê jorîn di rojavayê wî welatî de rûniştî ne."</ref><ref name="Safrastian">Safrastian, Arshak (1948), Kurds and Kurdistan, Harvill Press, London .r.106 "The tribes of Dersim speak the Zaza-Dialect of the Kurdish language"</ref><ref name="McCarus">McCarus, Ernest N. (1958), A Kurdish Grammar, American Council of Learned Societies, s.1</ref><ref name="Bedirxan-Lescot">Bedirxan, Celadet Ali & Lescot, Roger (1970), Grammaire kurde, Maisonneuve, Paris, s.V</ref><ref name="Kurdo">Kurdoev, Kanat Kalashevich (1977), [http://books.google.com.tr/books/about/%E1%B8%A4%C4%81latak%C4%81n%C4%AB_jins_u_b%C4%ABn%C4%81y_bark%C4%81r_l.html?id=4nA7lAEACAAJ Ḥālatakānī jins u bīnāy barkār la zāzādā: On gender and number in the Zaza dialect of Kurdish], Translated by Azīz Ibrāhīm, Chāpkhānay Kōrī Zānyārī Kurd, Baghdad 1977, 32 p.</ref><ref name="Akrawy">F. R. Akrawy (1982), Standard Kurdish grammar, s.19</ref><ref name="Ayubi-Smirnova">Ayyoubi, Kerim Rakhmanovich & Smirnova, Iraida Anatolʹevna / Ed. Yusupova, Zare Aliyevna (1998), [http://www.glottolog.org/resource/reference/id/94341.xhtml The zaza dialect of the Kurdish Language (Dersim), Moscow: Center for Kurdish Studies, 102 r.] ([http://iling.spb.ru/grammatikon/smirn_98_ogl.html?language=en И.А.Смирнова, К.Р.Эйюби. Курдский диалект заза /Отв. ред. З. А. Юсупова. М.: Центр курдских исследований, 1998. 102 с.])</ref><ref name="Houston">Houston, Christopher (2001), [http://books.google.com.tr/books?ei=q7SCUYjBNYKFO5mTgcAN&hl=tr&id=KWttAAAAMAAJ&dq=%22zazaki%22#search_anchor Islam, Kurds and the Turkish nation state, Berg, s.129] "Zazaki (a Kurdish dialect)"</ref><ref name="Kenstowicz">Kenstowicz, Michael J. (2004), Studies in Zazaki Grammar, MITWPL, s.1-2, 10 vd. "Zaza dialect of kurdish"</ref><ref name="Walter">Walter, Mary Ann (2004), [http://faculty.wcas.northwestern.edu/~maw962/docs/glow-zazaki-handout.pdf "Vowel Adaptation in Zazaki", Workshop on theoretical approaches to language contact 27th Generative Linguistics in the Old World, Thessaloniki, 18-21 April 2004] "Kurdish: Sorani, Kurmanji, Zazaki..."</ref><ref name="ONeil">O'Neil, Mary Lou (2007), "Linguistic Human Rights and the Rights of Kurds", [http://books.google.com.tr/books?id=ubjCDGcZ1Z4C&printsec=frontcover&hl=tr#v=onepage&q=%22zaza%20is%20actually%20a%20Kurdish%20dialect%22&f=false Human Rights in Turkey, Editör: Zehra F. Kabasakal Arat, University of Pennsylvania Press, s.74] "Zaza is actually a Kurdish dialect"</ref><ref name="Aygen">Aygen, Gülşat (2010), [http://lincom-shop.eu/shop/article_ISBN%2B9783862880157/LWM-479%3A-Zazaki_Kirmanck%C3%AE-Kurdish.html?pse=apq Zazaki/Kirmanckî Kurdish, Volume 479 of Languages of the World, Lincom Europa]</ref><ref name="Ridgeway">D. Ridgeway (2010), [http://books.google.com.tr/books?id=F2SRqDzB50wC&printsec=frontcover&hl=tr#v=onepage&q=%22Zazaki%20Kurdish%20%28Dimli%29%22&f=false "Etruscan", Concise Encyclopedia of Languages of the World, Elsevier, Oxford, r.401] "Zazaki Kurdish (Dimli)"</ref><ref name="Watts">Watts, Nicole F. (2010), [http://books.google.com.tr/books?id=yXWl40KJfKEC&printsec=frontcover&hl=tr#v=onepage&q=%22Zazaki%20and%20Gurani%22&f=false Activists in Office: Kurdish Politics and Protest in Turkey (Studies in Modernity and National Identity), University of Washington Press, r.xii, 12, 151] "Linguistically, there is no single Kurdish language, but two main language groups (Kurmanji and Sorani) and two other dialects (Zazaki and Gurani)."</ref><ref name="Encyclopedia1">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325225/Kurdish-language "Kurdish language", Encyclopædia Britannica], Online: 29 Adare 2013</ref><ref name="Encyclopedia2">[http://kurds_history.enacademic.com/142/Dimili Academic Dictionaries and Encyclopedias] (li gora malpera "Academic Dictionaries and Encyclopedias" Zazakî zaraveyekî kurdî ye)</ref><ref name="Encyclopedia3">[http://www.bibliomonde.com/donnee/turquie-les-langues-117.html Biblio Monde Bibliographie] (li gora bibloteka "biblio-monde" zazaki dîyalekta kurdî ye)</ref><ref name="Encyclopedia4">[http://www.mideastweb.org/Middle-East-Encyclopedia/kurds.htm Encyclopedia of the Middle East] (li gora "Encyclopedia of the Middle East", zazakî zaraveya kurdî ye)</ref><ref name="Teheran">[http://www.teheran.ir/spip.php?article1146 Mireille Ferreira,"Le kurde, langue du peuple des montagnes", la revue de Téhéran] (li gora rojnameya îranî "la revue de Téhéran", zazakî zaraveya kurdî ye)</ref><ref name="Lugatname">[http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-ddb0d9d15521422d8121428c8a7a02fe-fa.html Elî Ekber Dehxuda, Lugatname] - Onlîne: 29 Adar 2013 "Zazakî, cureyeke taybet a zimanê kurdî ye" "زازائی . نوعی مخصوص از زبان کردی" </ref><ref name="meb1">T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Talim Ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, [http://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2012_09/11051949_kurtce_ortaokul_5.pdf Ortaokul Ve İmam Hatip Ortaokulu Yaşayan Diller Ve Lehçeler Dersi (Kürtçe; 5. Sınıf) Öğretim Programı, Ankara 2012], "Bu program ortaokul 5, 6, 7, ve 8. sınıflar seçmeli Kürtçe dersinin ve Kürtçe’nin iki lehçesi Kurmancca ve Zazaca için müşterek olarak hazırlanmıştır. Program metninde geçen “Kürtçe” kelimesi Kurmancca ve Zazaca lehçelerine birlikte işaret etmektedir."</ref><ref name="meb2">Prof. Dr. Kadrî Yildirim & Yrd. Doç. Dr. Abdurrahman Adak & Yrd. Doç. Dr. Hayrullah Acar & Zülküf Ergün & Îbrahîm Bîngol & Ramazan Pertev, [http://ttkb.meb.gov.tr/dosyalar/kitaplar/kurdi_5_zazaki.pdf Kurdî 5 – Zazakî, Milli Eğitim Bakanlığı, 2012]</ref><ref name="Taylor">J. G. Taylor, [http://www.jstor.org/stable/3698077 Travels in Kurdistan, with Notices of the Sources of the Eastern and Western Tigris, and Ancient Ruins in Their Neighbourhood, Journal of the Royal Geographical Society of London, Vol. 35, 1865, p.39]</ref><ref name="Bordie">John G. Bordie, [http://books.google.de/books?id=U5Wv8czGxE8C&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false "Kurdish Dialects in Eastern Turkey", Linguistic and Literary Studies, Vol: 2 Descriptive Linguistics], Ed. Mohammad A Jazayery, TiLSM, Mouton De Gruyter, The Hague, Netherlands, 1978, p. 205-212</ref><ref name="Ghiyasabadi">Riza Muradi Ghiyasabadi, [http://irania.ir/ie/2609 Ferhengnamê Îran/Irania Encyclopedia, 2013]</ref><ref name="Waheed">Sheikh A. Waheed, The Kurds and Their Country: A History of the Kurdish People, from Earliest Times to the Present, University Book Agency, Lahore, Pakistan, 1958, (First edition: Published by United LTD, 1955) p.12</ref><ref name="Lerch1">[http://www.kirdki.com/images/kitaphane/Peter%20Lerch.pdf Lerch, Peter J. A. (1857), Forschungen über die Kurden und die Iranischen Nordchaldaer - Band I, St. Petersburg]</ref><ref name="Müller">[http://books.google.com.tr/books/about/Beitr%C3%A4ge_zur_Kenntniss_der_neupersische.html?id=T71DAAAAcAAJ&redir_esc=y Müller, Friedrich (1865) Beiträge zur Kenntniss der neupersischen Dialekte: Zaza-Dialekt der Kurdensprache] (Aus dem November-Hefte des Jahrganges 1864 der Sitzungsberichte der phil.-hist. Classe der kais. Akademie der Wissenschaften, XLVIII. Bd., besonders abgedruckt), cîld: 3 </ref><ref>Socin, Albert (1898) “Die Sprache der Kurden”, Grundriss der Iranischen Philologie, Editor: Wilhelm Geiger & E.Kuhn, Band: I, Strassburg 1898, p. 250</ref><ref name="Lcoq1">[http://www.kirdki.com/images/kitaphane/Albert%20Von%20Le%20Coq-I.pdf Le Coq, Albert Von (1903), Kurdische Texte, Reichsdruckerei, Berlin]</ref><ref>Ayyoubi, Kerim Rakhmanovich & Smirnova, Iraida Anatolʹevna / Ed. Yusupova, Zare Aliyevna (1998), The zaza dialect of the Kurdish Language (Dersim), Moscow: Center for Kurdish Studies, 102 r. (И.А.Смирнова, К.Р.Эйюби. Курдский диалект заза /Отв. ред. З. А. Юсупова. М.: Центр курдских исследований, 1998. 102 с.)</ref><ref name="Aygen">[http://lincom-shop.eu/shop/article_ISBN%2B9783862880157/LWM-479%3A-Zazaki_Kirmanck%C3%AE-Kurdish.html?pse=apq Aygen, Gülşat (2010), Zazaki/Kirmanckî Kurdish, Volume 479 of Languages of the World, Lincom Europa]</ref> == Çımeyi == {{Çıme}} == Gıreyê teberi == [[Dosya:Incubator-notext.svg|thumb|right|70px|[[:incubator:Category:Wp/kiu/Pela Seri|Incubator Kırmancki]]]] * [https://diq.wiktionary.org/wiki/Pela_Seri Wikiqısebend] * [http://zilfiselcan.net/wp-content/uploads/2016/10/EntwicklungZazaSprache_A4_Dt.pdf Die Entwicklung der Zaza-Sprache] (be Almanki, [[Zülfü Selcan]]) * [http://www.zazaki.net zazaki.net] * [https://www.dilpak.de/dokument_z/z_index.html Domanan rê Zazaki] * [https://zazaki.free-dict.de/ Qısebend: Almanki - Zazaki] * [https://docserv.uni-duesseldorf.de/servlets/DerivateServlet/Derivate-39270/Arslan_Dissertation_Submit_Bib_A1.pdf Verbfunktionalität und Ergativität in der Zaza-Sprache] (be Almanki, [[İyas Arslan]]) * [https://zazapress.tripod.com/english/English.html#todd A Grammar of Dimili] (be İngılızki, [[Terry Lynn Todd]]) * [https://www.azargoshnasp.net/languages/zazaki/zazakipositionof.pdf The Position of Zazaki Among West Iranian languages] (be İngılızki, [[Ludwig Paul]]) * [https://web.archive.org/web/20050928225610/http://ocw.mit.edu/NR/rdonlyres/Linguistics-and-Philosophy/24-942Grammar-of-a-Less-Familiar-LanguageSpring2003/9ED64248-F6F0-4F4F-AADD-839C31DD715E/0/112622.pdf Evidentiality in Zazaki] (be İngılızki, [[Jon Gajewski]]) * [http://www.zazapress.info.se Zazapress, [[Faruk İremet]]] * [http://www.iremetforlag.info.se Neşırxane, [[Faruk İremet]]] * [https://www.calameo.com/read/00169592396e3b4dca630 Vate, Raştnuştışê Zazaki] * [https://dersiminfo.com/ Dersim Info] * [http://www.kirdki.com/ Kırdki] * [https://www.zazaki.de/index.php/zaz/ Zazaki, [[Asmêno Bêwayir|Mesut Keskin]]] * [https://www.elalliance.org/languages/zaza Zaza] * [https://web.archive.org/web/20060621113452/http://home.arcor.de/fidemes/zaza-tarih.pdf Zazaca'nın tarihsel gelişimi] (be Tırki, [[Jost Gippert]]) * [http://www21.brinkster.com/miyaheqi/culture/ Arşivê Zonê Ma] {{Zazaki}} {{Zıwanê Hind u İrani}} [[Kategoriye:Zıwani]] [[Kategoriye:Zazay]] [[Kategoriye:Zıwanê İranki]] [[Kategoriye:Zazaki]] hwhl12vu3anp1fxxuvwvg6x4zdx85x1 İran 0 550 556079 555559 2026-08-10T05:29:49Z Mirzali 16 556079 wikitext text/x-wiki {{Dewlete}} '''İran''' (be {{lang-fa|جمهوری اسلامی ايران}} ''Jomhurī-ye Eslāmī-ye Īrān'') ya zi be nameyo resmi ''Cumhuriyetê İranio İslami'', yew dewleta qıtay [[Asya]]ya. Zımeyê İrani de [[Deryayê Xezeri]], [[Ermenıstan]], [[Azerbaycan]] û [[Tırkmenıstan]]; veroc de [[Korfezê Farsi]]; rocawan de [[Tırkiya]] û [[Iraq]]; rocvetış de [[Efğanıstan]] û [[Pakıstan]] estê. Paytextê İrani [[Tehran]]o. İran 30 eyaletan ra yeno pêro û ezayê [[Mıletê Yewbiyayey]]an (''UN'') û [[OPEC]]io. Sistemê idarey [[Cumhuriyeto islami|cumhuriyeto İslami]]yo, labelê sistemê [[Ekonomiye]] sosyalisto. == Etimolociye == Etimolociya çekuya İrani, çekuya [[Ewıstki]] ''[[Arya]]n'' ra yena.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://ancienthistory.about.com/od/persianempiremaps/qt/Iran.htm |access-date=2012-09-25 |archivedate=2011-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716094502/http://ancienthistory.about.com/od/persianempiremaps/qt/Iran.htm }}</ref> Aryan maney ''dewleta Aryanan''ra yeno. Wextê Hexamenişiyan û Sasaniyan de namey İrani ''Aryan/Ērān'' biyo. Bahdo seserra 6ıne (İ.V.) ra heta serra 1936ıne namey İrani biyo ''Persia'' û eno name qebul biyo. Bahdo serra 1935ıne de [[Rıza Şah]] namey ''Persia'' be anciya be namey ''İran''i vurnayo.<ref>http://www.iranicaonline.org/newsite/articles/v2f1/v2f1a035.html</ref> Tewr pey serra 1979ıne de namey dewlete '''Cumhuriyetê İranio İslami''' biyo. == Coğrafya û iklım == ''{{Main|Coğrafyaya İrani}}'' Erdê İrani 1 648 000&nbsp;km²yo û dınya de 18ıno (des û heşt).<ref>http://www.mongabay.com/igapo/world_statistics_by_area.htm</ref> Erdê İrani, pêro erdê [[Britanya Gırde]], [[Almanya]], [[Fransa]] û [[İspanya]] ra zafêr gırdo.<ref>http://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Iran-LOCATION-SIZE-AND-EXTENT.html</ref> Zımeyê rocawanê İrani de [[Azerbaycan]] (432&nbsp;km/268&nbsp;mi) û [[Ermenıstan]](35&nbsp;km/22&nbsp;mi); zıme de [[Deryayê Xezeri]]; zımeyê rocakewtışi de [[Tırkmenıstan]] (992&nbsp;km/616&nbsp;mi); rocvetış de [[Pakıstan]](909&nbsp;km/565&nbsp;mi) û [[Efğanıstan]] (936&nbsp;km/582&nbsp;mi), rocawan de [[Tırkiya]] (499&nbsp;km/310&nbsp;mi) û [[Iraq]] (1,458&nbsp;km/906&nbsp;mi), veroc de [[Korfezê Farsi]] û Deryayê Umani estê.<ref name="cia.gov">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |access-date=2012-09-25 |archivedate=2012-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html }}</ref> İran de [[Deryayê Xezeri]] û Xuzistan miyan de [[Platoyê İran]]i estê. İrani de zaf koy estê. Koyê [[Demavend]]i hem İran de hem [[Rocvetışo Miyan]] de, hem zi leteyê qıtaya [[Ewrasya]]ya ke [[Koyê Hindukuşi]] ra rocawan de dero, koyo tewr berzo.<ref name="weneedtrees.com">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.weneedtrees.com/iran/nature.asp |access-date=2012-09-25 |archivedate=2007-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070501064507/http://www.weneedtrees.com/iran/nature.asp }}</ref> Yanê leteyê rocawanê İrani zaf kohıno. Leteyê rocvetışê İrani zaf berz niyo û zaf koy çıniyê. Rocvetışê İrani de [[Çolê Luti|Deşta Luti]] û [[Deşta Kevir]]i estê. Zıme (dormeyê Deryayê Xezeri) de zaf dari û deşti estê. Veroc de (dormeyê Arvand Rūd/Şat el Erebi de) deşti estê. İklımê İrani zımıstani zaf serd û vewrıno, amnani de zaf germo. Zıme ([[Gilan (eyalet)|Gilan]], [[Mazenderan (eyalet)|Mazenderan]], [[Gulıstan (eyalet)|Gulıstan]] û ê bini) de iklım subtropikalo û amnani germ niyo. Veroc û leteyo ke tede deşti estê, uca amnani zaf germo.<ref name="weneedtrees.com"/> == Tarix == {{Main|Tarixê İrani}} Tarix û medeniyetê İrani zaf dewletiyo û zaf kıhano. Wextê İsay ra ver, qebileyê [[Arya]]ni amey İran û medeniyetê Aryanan biyo medeniyetê İrani. Wextê [[Pars]]an de İran zaf biyo gırd. Erdê İrani zaf işqali di: Ê Ereban, Moğolan û Tırkan. Nıka dewleta İrani biya qewetıne. === Tarixo antik === [[Dosya:Mappa di Eratostene.jpg|thumb|right|300px|Seserra İV 200 ra yew xerita, eno xerita de namê İrani '''Ariana'''yo]] Tarixo İrani zaf kıhano,wextê İV. 7000i rê şıno.<ref>http://news.xinhuanet.com/english/2007-08/10/content_6508609.htm</ref> Wextê kıhani de sivilizasyonê İrani u sivilizasyonê Mezopotamya miyan de mınasabati ameyo meydan.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.iranian.ws/iran_news/publish/article_22427.shtml |access-date=2012-09-26 |archivedate=2015-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150626145102/http://www.iranian.ws/iran_news/publish/article_22427.shtml }}</ref> Wextê İ.V.(İsay ra ver), qebileyê [[Arya]]ni amey İran u medeniyetê Aryanan biyo medeniyetê İrani. Deyî/Goreyê tarixkaran qebileyê Aryani eno erdi rê be goçi ameyo u be eno goçi qebileyê İran beno dı letey; Rocawani u Rocvetışi.<ref>http://www.panshin.com/trogholm/wonder/indoeuropean/indoeuropean3.html</ref> Wextê [[Pars]]an de İran biyo zaf gırd.İV. seserra 10,000 de erdê rocawanê İrani de [[Medya|Medi]], [[Fars]]i, [[Baktriya|Baktriy]]. Seserra İV 1000ine de [[Zerduşt]]iye vıraşt biyo u [[İmperatoriya Hexamenışiyan]] u dewletê peyêni de biyo dinê resmi.<ref name="vohuman.org">http://www.vohuman.org/Article/Historical%20perspective%20on%20Zoroastrianism.htm</ref> === İslam ra ver tarixê cı (İ.V 625 – İ.P 651) === [[Dosya:Map of the Achaemenid Empire.jpg|thumb|right|300px|[[İmperatoriya Hexamenışiyan]]]] [[Dosya:Safavid Empire 1501 1722 AD.png|thumb|right|300px|İmparatoriya Safewiyan]] [[Dosya:MohammadRezaPahlavi1977.jpg|thumb|right|300px|[[Mıhemmed Rıza Pehlewi|Mıhemmed Rıza Şah]] u [[Farah Pehlewi]]]] * → ''Bıvênên: [[Mucadeley Sasani u Bizans]]'' * → ''Bıvênên: [[İmperatoriya Selewkiyan]]'' * → ''Bıvênên: [[İmperatoriya Sasani]]'' [[Elam|Sivilizasyonê Elami]] İran de sivilizasyonê tewr kıhano. Eno sivilizasyon erdê veroc-rocawan İran de ameyo meydan u İV 500i ra dewam kerdo. Bahdo [[Medya|Medi]] ameyo erdê İrani rê u [[Medya]] biyo saz(İV 625 ). [[Medya]] İV 559 de biyo xırabe. [[Medya]] yew İmperatoriyê Persi nêbiyo. Serra İV 559 de [[Kûruşo Gırd]] [[Medya]] xırab kerdo u İV [[550]] de [[İmperatoriya Hexamenışiyan]] saz kerdo. Dewrê [[Kûruşo Gırd]] u [[Darius I]] de [[İmperatoriya Hexamenışiyan]] dınya de imperatoriya tewr qewtıne, gırde u tewr hera biyo.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://public.wsu.edu/~dee/MESO/PERSIANS.HTM |access-date=2012-09-26 |archivedate=2011-07-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720121556/http://public.wsu.edu/~dee/MESO/PERSIANS.HTM }}</ref> Erdê xo rocvetış de [[Hindıstan]], rocawan de [[Bulğarıstan]], [[Yunanıstan]], [[Deryayo Sıpê|Deryayo Miyanên]], [[Libya]], zıme de dormey [[Romanya]] u veroc de [[Habêş]]ıstan biyo. Serra İV 500 de [[Mucadeley Persi u Yunani]] sıfte kerdo. Eno mucadeley de Persi ğelib biyo u Persi İ.V. 480 de paytextê Yunanan [[Atina]] işğal kerdo. Serra IV 449 de be [[Haştiyê Callias]] mucadeley qadiyeno.<ref name="vohuman.org"/> İV seserra 3ın de [[İmperatoriya Hexamenışiyan]] biyo zeyıf u İV 333 de [[İskendero Gırd]] peyêno [[Leco Issus]]i erdê İrani işğal kerdo. Mabênê İV 323 u İV 63 de İran de [[İmperatoriya Selewkiyan]] hukım kerdo.<ref>http://www.iranchamber.com/history/seleucids/seleucids.php</ref> Serra İV 247 de [[İmperatoriya Parti]] saz biyo u İ.P 224 de xırab biyo. [[İmperatoriya Parti]] erdê İrani teqriben 400 serri hukım kerdo. Serra İP 224 de [[Erdeşir I]] [[İmperatoriya Parti]] xırab kerdo u [[İmperatoriya Sasani]] saz kerdo. [[İmperatoriya Sasani]] erdê İrani de 450 serri hukım kerdo u raverê İslam imperatoriya tewr peyêni biyo. === Dewro Miyanên (652–1501) === Serrê 600ıne de [[Erebi]] erdê İran işğal kerdo u [[İmperatoriya Sasani]] biyo xırab. Bahdo işğali İslambiyayışê İran sıfte kerdo ema İran pêr İslami nêbiyo. İslambiyayışê İran seserra 9ıne de qadiyeno. Dewrê Miyanêne de İran de [[Emeviy]],[[Ebbasiy]],[[Tahiriy]], [[Samaniy]], [[Ğazneviy]], [[İmperatoriya Selçukiyano Gırd]], [[Xarezmşahiy]], [[Moğolıstan|Moğoli]] u [[Timuriy]] hukım kerdo. Dewrê Miyanêne de [[Moğolıstan|Moğoli]] erdê İrani işğal kerdo u erdê İrani zaf biyo xırabe. [[Moğolıstan|Moğoli]]erdê İrani de zaf terteley kerdo, mabênê 1220 u 1260 be veşaney u terteley nıfusê İrani 2,500,000 ra 250,000 kemayeyo.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/Ibn_Battuta/Battuta%27s_Trip_Three.html |access-date=2012-09-26 |archivedate=2008-04-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080423014420/http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/Ibn_Battuta/Battuta%27s_Trip_Three.html }}</ref> === Dewro moderno verên (1501–1921) === Dewrê Vermodernite de İran de dewletê Tırki hukım kerdo. Dewletê [[Safewi]], [[Efşari]], [[Zendi]] u [[Kaçari]] hukım kerdo. Dewrê Vermodernite erdê İrani de rocawan de be [[İmperatoriya Usmanıcan]], rocvetış de be [[İngılız]]i u zıme de be [[İmperatoriya Rusya]] leci biyo. === Dewro moderno peyên (1921–) === Peyênê Vermodernite serra 1925 de [[Rıza Şah]] [[Kaçari]] xırab kerdo, [[Pehlewi]]y saz kerdo u qralê İrani biyo. Dewro [[Rıza Şah]] de İran zaf biyo qewetıne. [[Farski]] zıwano resmi biyo. Erdê İrani zaf endustrilize biyo, şarê İrani zaf zengın biyo. Ema [[Cengê Dınyaê Dıyine]] de [[Rıza Şah]] [[Almanya]] desteg kerdo u 26 Keşkelun 1941 de İran terk kerdo. Bahdo [[Mıhemmed Rıza Pehlewi|Mıhemmed Rıza Şah]] biyo qralê İran. 1 Nisan 1979 de İran de yew xowerdayış ameyo meydan u [[Mıhemmed Rıza Pehlewi|Mıhemmed Rıza Şah]] İran terk kerdo. 1979 de [[Pehlewi]]y xırab biyo u [[Ruhullah Xomeni]] Cumhuriyetê İrano İslami saz kerdo. == Sistemê idareyi == ''{{Main|Eyaletê İran}}'' İran yew cumhuriyeto de İslamiyo u İran rıstımı qanunanê İrani [[Şeriet]]o. İdareyê İrani de serdarê dini, resiocumhur, serdar estê. Serdarê dini serdaro de tewr pilo. Bahdo reisocumhur yeno. İran de 30(hirıs) eyaleti estê. Paytextê eyaleti [[Farski]]: مرکز markaz / [[Zazaki]]: merkezo.Namey eyaleti استان (ostān) = eyalet u استانها (ostānhā) = eyaletiyo. İdarekaro eyaleti استاندار ostāndāro. [[Dosya:IranNumbered.png|350px|right|İran'ın 30 ostanının haritası]] {| border="0" cellpadding="5" cellspacing="0" align="center" | # [[Tehran]] # [[Qum (eyalet)|Qum]] # [[Markazi (eyalet)|Markazi]] # [[Kazvin]] # [[Gilan (eyalet)|Gilan]] # [[Erdebil]] # [[Zencan (eyalet)|Zencan]] # [[Azerbaycanê Rocvetışi (eyalet)|Azerbaycanê Rocvetışi]] # [[Azerbaycanê Rocawani (eyalet)|Azerbaycanê Rocawani]] # [[Kurdıstan (eyalet)|Kurdıstan]] # [[Hemedan (eyalet)|Hemedan]] # [[Kırmanşah (eyalet)|Kırmanşah]] # [[İlam (eyalet)|İlam]] # [[Lurıstan (eyalet)|Lurıstan]] # [[Xuzıstan (eyalet)|Xuzıstan]] # [[Çeharmehal u Bextıyari (eyalet)|Çeharmehal u Bextıyari]] || <ol start=17> <li>[[Kohgıluye u Buyer-Ehmed (eyalet)|Kohgıluye u Buyer-Ehmed]] <li>[[Buşehr (eyalet)|Buşehr]] <li>[[Fars (eyalet)|Fars]] <li>[[Hurmızgan (eyalet)|Hurmızgan]] <li>[[Sistan u Beluçıstan (eyalet)|Sistan u Beluçıstan]] <li>[[Kırman (eyalet)|Kırman]] <li>[[Yezd (eyalet)|Yezd]] <li>[[İsfehan (eyalet)|İsfehan]] <li>[[Sımnan (eyalet)|Sımnan]] <li>[[Mazenderan (eyalet)|Mazenderan]] <li>[[Gulıstan (eyalet)|Gulıstan]] <li>[[Xorasanê Zımey (eyalet)|Xorasanê Zımey]] <li>[[Xorasanê Rezewi (eyalet)|Xorasanê Rezewi]] <li>[[Xorasanê Veroci (eyalet)|Xorasanê Veroci]] <li>[[Elbruz (eyalet)|Elburz]] |} == Demografiye == → ''Heqa ena pele de, yew nuşteyê seri esto. Qandê nuşteyê seri, şo pela'' {{Main|Demografiya İrani}} === Nıfus === [[File:Pyramide Iran.PNG|thumb|right|300px|Yew piramide aidê nıfuso İrani]] [[File:Tehran Skyline.jpg|thumb|right|300px| [[Tehran]] paytextê İrani]] Nıfusê İrani 75 milyoni ra nezdiyo.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.un.org/Depts/escap/pop/journal/v10n1a1.htm |access-date=2012-06-04 |archivedate=2009-02-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090214041911/http://www.un.org/Depts/escap/pop/journal/v10n1a1.htm }}</ref> Gırdbiyayışê nıfusê İrani rêx/lez niyo. Sıxletiya nıfusi 44,9 sero/km²yo. Rocawanê İrani de nıfus sıxleto. {| class="wikitable left" |- ! ! width="70pt"|Nıfus (x 1000) ! width="70pt"|Biyayışi ! width="70pt"|Merdışi ! width="70pt"|Vuriyayışi ! width="70pt"|(Serê 1000) ! width="70pt"|(Serê 1000) ! width="70pt"|Vuriyayış (serê 1000) |- | 1999 |62,738,000 |1 177 557||374 838||802 719 |18.8||6.0||12.8 |- | 2000 |63,658,000 |1 095 165||382 674||712 491 |17.2||6.0||11.2 |- | 2001 |64,592,000 |1 110 836||421 525||689 311 |17.2||6.5||10.7 |- | 2002 |65,540,000 |1 122 104||337 237||784 867 |17.1||5.1||12.0 |- | 2003 |66,480,000 |1 171 573||368 518||803 055 |17.6||5.5||12.1 |- | 2004 |67,477,000 |1 154 368||355 213||799 155 |17.1||5.3||11.8 |- | 2005 |68,467,00 |1 239 408||363 723||875 685 |18.1||5.3||12.8 |- | 2006 |70,496,000 |1 253 912||408 566||845 346 |17.8||5.8||12.0 |- | 2007 |71,532,000 |1 286 716||412 736||873 980 |18.0||5.8||12.2 |- | 2008 |72,584,000 |1 300 166||417 798||882 368 |17.9||5.8||12.2 |- | 2009 |73,651,000 |1 348 546||393 514||955 032 |18.3||5.3||13.0 |- | 2010 |74,733,000 |1 363 542||441 042||922 500 |18.2||5.9||12.3 |} * <span style="font-size:medium;">Sûkê tewr gırdi</span> {| class="wikitable left" |- ! Rêze ! Sûke ! 2007 <br />Nıfus |- | align="right" | 1. | [[Tehran]] ([[Tehran (eyalet)|Tehran]]) | '''12,765,238''' (metropol)<ref name="Statistical Center of Iran" /> <br />('''8,088,287''' merkez)<ref name="Statistical Center of Iran">[http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/census85/census85.natayej/census85.jadavelmomtakhab|Official Website of "Statistical Center of Iran" (in Persian)]</ref> |- | align="right" | 2. | [[Meşhed]] ([[Xorasanê Rezewi (eyalet)|Xorasanê Rezewi]]) | '''2,868,350''' (metropole)<br />('''2,410,800''' merkeze)<ref name="Statistical Center of Iran" /> |- | align="right" | 3. | [[İsfahan]] ([[İsfahan]]) | '''3,430,353''' (metropole) <br />('''1,602,110 ''' merkeze)<ref name="Statistical Center of Iran" /> |- | align="right" | 4. | [[Tebriz]] ([[Azerbaycanê Rocvetışi (eyalet)|Azerbaycanê Rocvetışi]]) | '''1,597,319''' (metropole)<br />('''1,378,935''' merkeze)<ref name="Statistical Center of Iran" /> |- | align="right" | 5. | [[Kerac]] ([[Tehran (eyalet)|Tehran]]) | '''1,377,450'''<ref name="Statistical Center of Iran" /> |- | align="right" | 6. | [[Şiraz]] ([[Fars (eyalet)|Fars]]) | '''1,204,882'''<ref name="Statistical Center of Iran" /> |} [[Dosya:Iran Population (1880-2016).jpg|thumb|350px|Nıfusê İran]] === Şari === %80-85ê nıfusê İrani aidê yew şaro ke şarê İraniyo. ([[Farsi]], [[Gileki (xelq)|Gileki]], [[Mazenderani]], [[Kurd]]i, [[Lurki|Luri]] u bini)<ref name="cia.gov"/>%10-12ê nıfusê İrani [[Tırk]]o.%2ê nıfusi [[Ereb]]o u şarê binani zi İran de cıwiyenê. === Zıwani === {{Main|Zıwanê İrani}} [[Farski]] zıwanê İranê resmiyo.<ref name="cia.gov"/> İran de zıwanê [[Gileki]], [[Mazenderanki]], [[Kurdki]], [[Beluçki]], [[Azerki]], [[Turkmenki]], [[Lurki]], [[Goranki]] u [[Beluçki]] zi qısey beno. === Baweriye === [[İslamo Şii]] bawerışê İrano resmiyo u %90 ê nıfusê İrani [[Şii]]yo. %8 ê nıfusi [[İslamo Sunni|Sunni]]yo.<ref name="cia.gov"/> %2 ê nıfusi [[Zerduşt]], [[Xıristiyaniye|Xıristiyan]], [[Behai]], [[Cıhudiye|Cıhud]]o.<ref>http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf</ref> == Ekonomiye == {{Main |Ekonomiyê İrani}} [[Dosya:Tehran skyline may 2007.jpg|thumb|right|320px|Merkezê Ekonomi,Tehran]] [[Ekonomiye|Ekonomiy]]ê İrani zaf qewetıno. İran de hem makroekonomi, hem zi mikroekonomi estê.<ref>http://www.traveldocs.com/index.php?page=about-iran-2</ref> Ekonomiya İran her serre beno pil. [[İGM]] İran $1.003 trilyono u rêzê xo 17ıno. (Ema mabênê mılletanê ğerbi iqtısadê İrani ra hewlo. İran zaf petrol u qaz roşeno. %80 ê rotışi [[petrol]]o. İran be dewletê [[Çin]], [[Korya Zımey]], [[Hindıstan]], [[Japonya]], [[Tırkiya]], [[Rusya]] u [[İtalya]] rotış-grotış kenê. {| style="margin:1em; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%; float:center" |- style="background:lightgray;" ! Qıta !! Dewlete (1992–2008)!!Procey !! Miqdar |- |'''Asya''' || Yewina Emirano Erebi (YEE), Singapur, İnonezya and Uman || 190 ||$11.6 milyar |- |'''Ewropa''' || Almanya, Hollanda, İspanya, Britanya Gırde, Tırkiya, Italya and Fransa || 253 ||$10.9 milyar |- |'''Amerika''' ||Canada, Panama, the USA and Jamaica ||7 ||$1.4 milyar |- |'''Afrika''' || Mauritius, Liberia and South Africa || {{N/A}}||$8 milyar |- |'''Awıstralya''' || Awstralya || 1 || $682 milyon |} == Kultur == Kulturê İrani, yewbiyayışê kulturê verê İslami u kulturê ke İslam ra tepeya ameo meydan, oyo. Kulturê İrani zaf kıhan u gırdo. Kulturê İrani [[Kulturê Andronovo]] ra yeno. Dewrê Sasaniyan de Kulturê İrani filoloci, literatur, huquq, felsefe, tıb u zanışiye de tewr qewetın biyo.<ref>http://www.artarena.force9.co.uk/sass2.htm</ref> [[Fırdewsi]], [[İbni Sina]], [[Rumi]], [[Umer Xeyyam]], [[Sadi]], [[Hafız Şirazi]] kulturê İrani de tay merdımê de pilê. * <span style="font-size:medium;">Roşani</span> → [[Newroz]] (Serra Newiye) – 21 Mart de sıfte keno <br /> → [[Sizdah be dar]] (Roca Tebieti) <br/> → [[Tirgan|Jashn-e-Tirgan]] (Roşanê Awe) <br/> → [[Sadeh|Jashn-e-Sadeh]] (Roşanê Adıri) <br/> → [[Mehregan|Jashn-e-Mehregan]] (Roşanê Payizi) <br/> → [[Shab-e-Yalda]] (Roşanê Zımıstani) <br/> → [[Charshanbeh Suri]] [[Dosya:Kelileh va Demneh.jpg|thumb|right|300px|Kelile u Dinmne,1429]] == Edebiyat == İran de zıwanê resmi [[Farski]]yo u [[Farski]] tarix de zıwanê literatur biyo. [[Farski]] tewr ver [[İmperatoriya Hexamenışiyan]] de zıwanê resmi biyo. Ewro İran, [[Iraq]], [[Tırkiya]] u [[Mısır]] de nımuneyê aidê [[Farskiyo Kıhan]]i estê. [[Fırdewsi]] seba/qandê [[Farski]] zaf kari kerdo u seba [[Farski]] eno nuşte nuşto; <div class="center"> <span style="font-size:medium;">Mı çewres serre zaf dec u xırabi di,</span><br /><span style="font-size:medium;">Mı be zıwanê [[Farski]] heyat da Acemi.</span></div> <div class="center">[[Fırdewsi]]</div> <div class="center">بسی رنج بردم در این سال سی<span style="font-size:medium;"><br />عجم زنده کردم بدین پارسی</span></div> <div align="center"> <gallery> Dosya:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227734.jpg|[[Farid al-Din Attar|Attar]] ra yew nımune [[Farid al-Din Attar|Attar]] Dosya:Folio from a Khamsa-c.jpg|''[[Behram V|Bahram Gur]] Dosya:Jami Rose Garden.jpg|[[Cemi]] ra yew nımuney ''Rose Garden of the Pious'', 1553. Dosya:Shahnameh3-5.jpg|[[Cemi]] ra yew nımuney, ''Rose Garden of the Pious'', 1553. </gallery> </div> == Kodi == * Hewa : '''EP''' * ISO 3166-1 alpha-2 : '''IR''' * Otomobil : '''IR''' * NATO alpha-2 : '''IR''' * IOC : '''IRI''' * ISO 3166-1 alpha-3 : '''IRN''' * NATO alpha-3: ''IRN''' * ICAO : '''OI''' * AIR : '''RV''' == Galeriye == <div class="center"> <gallery> Dosya:Tehran skyline may 2007.jpg|[[Tehran]]<br /> Dosya:Nadershahtomb.jpg|[[Meşhed]]<br /> Dosya:Chehel Sotun Garden, Isfahan, Iran 2005.jpg|[[Çehel Sutun]]<br /> Dosya:Karaj 45.jpg|[[Kerec]]<br /> Dosya:Hafeziyeh 0386.JPG|[[Şiraz]]<br /> Dosya:Qom masjed-e-hazrat-masumeh.jpg|[[Qum (eyalet)|Qum]]<br /> Dosya:Palais ramsar.jpg|[[Ramsar]]<br /> </gallery> </div> == Bıvênên == * [[Tarixê İrani]] * [[İran de baweriye]] * [[Demografiyê İran]] * [[Kulturê İrani]] * [[Ekonomiya İrani]] * [https://web.archive.org/web/20040714094508/http://www.president.ir/eng/ Siteyê İranio resmi], == Referansi == <references/> {{Eyaletê İrani}} {{Dewletê Asya}} [[Kategoriye:İran]] [[Kategoriye:Teslağê İrani]] [[Kategoriye:Dewletê Rocvetışê Miyani]] [[Kategoriye:Dewletê Asya]] [[Kategoriye:Dewletê Korfezê Farsi]] 1s4cfgclv3jrutuycwq9uo9lhpmbij8 Gileki 0 4746 556108 555552 2026-08-10T07:41:13Z Mirzali 16 556108 wikitext text/x-wiki {{Zıwan |Nameyê zıwani= Gileki |Zıwanê xo de nameyê cı= ''Gileki''<br />گيلٚکي |dıweli= [[Gilan (eyalet)|Gilan]], [[Mazenderan (eyalet)|Mazenderan]], [[Qezvin (eyalet)|Qezvin]], [[Zencan (eyalet)|Zencan]]. |qıseykerdoği= 2-3 milyon |rêze= 18 |keyeyê zıwani= [[Zıwanê Hind û Ewropa]]<br /> :[[Hind û İranki]]<br /> ::[[İranki]]<br /> :::[[İrankiyê Rocawani]]<br /> ::::[[İrankiyê Zımey Rocawani]]<br /> :::::[[Zıwanê Xezerki]]<br /> ::::::'''Gileki''' |resmiyet= - |alfabe= [[Alfabeyê Erebki]] (Varyantê Gileki) |cemiyetê cıgeyrayışi= - |kod= - |iso1=|iso2=ira|sil=glk |map = Gilaki Language Location Map.PNG}} '''Gileki''' <span style="font-size:medium;">(گیلکی :گيلٚکي زوان)</span> yew [[zıwan]]ê [[Hind û Ewropa]]yo û aidê [[Zıwanê İranki|Zıwananê İranki]]yo. Teqriben 3 milyon merdumi Gileki qısey kenê. Zıwanê Gileki mıntıqa verocê [[Deryayê Xezeri]] de cayê xo gêno. == Gileki ra tayê nımuney == {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !'''Gileki''' ![[Zazaki]] |-- |man şûnem||ez şonan |-- |dıl||zerri |-- |zerd||zerd |-- |don-||zan- |-- |dest||dest |-- |dêraz||berz |-- |de||des |-- |maî||mase |-- |ahin||asın |-- |zênay||ceni |-- |zîndê||cınde |-- |cor||cor |-- |cîr||cêr |-- |cî||cı |-- |ruc||roc |-- |voy||vac |-- |va||va |-- |puc-||pewc- |-- |varon||varan |-- |vaz-||vez- |-- |velg||velg |-- |veng||veng |-- |vehar||wesar |-- |ver||ver |-- |verf||vewr |-- |vin||vin |-- |viyay||viyal |-- |vaş||vaş |-- |gul||vıl |-- |vêrg||verg |-- |vabon||vurayen |-- |vîşta||veyşan |-- |de||bin |-- |dumb||boçık |-- |sek||espe |-- |su||hīrē |-- |si||hirıs |-- |xw||hewn |-- |xu||ho |-- |xaxor||wahêr |-- |sîva||ciya |-- |yac||cew |-- |cıwon||cıwan |- |Av |Awe |- |Zak |Çhılm, zux |-- |zerec||zerec |- |Mande aw |Awa mendiye |- |Aşt |Aştiye |- |Havaram |Ez anane |- |Biyaram |Ez biari |- |Havardan |Ardene |- |Şondan |Pışkıtene |- |Nanje |Umıd |-- |} == Çıme == * [https://web.archive.org/web/20200225151314/http://zazaki.de/farhangedeylami.htm Ferhengê Deylemki] {{Zıwanê Hind û İrani}} {{Kontrolê otoriteyi}} [[Kategoriye:Zıwanê İranki]] [[Kategoriye:Zıwanê İrani]] 6ork844mhjmtyyjrw50n4lws72hy1rb MedyaWiki:Previewnote 8 5933 556066 555572 2026-08-09T20:06:10Z Mirzali 16 556066 wikitext text/x-wiki <strong>No tenya yew verasayışo; vurnayışi hewna qeyd nêbiy!</strong> shovsv9b04viytt5es1r6to3ujgj9oe MedyaWiki:Readonlywarning 8 5969 556061 555566 2026-08-09T19:59:39Z Mirzali 16 556061 wikitext text/x-wiki <strong>TEME: Semedo ke bışevekniyo, database kılit bi. Coka şıma naw nêşenê vırnayışanê xo qeyd kerê. Şıma şenê nuştey xo kopya kerê û berê dosyey nuştey bini ser ke dıma qeyd kerê.</strong> i72t5sviihnbf2ik56t91f84knkv3z5 Şablon:Documentation 10 8224 556082 555410 2026-08-10T05:36:26Z Mirzali 16 556082 wikitext text/x-wiki <div style="clear:both; background:#ecfcf4; margin: 1em 0 0 0; border: 1px solid #aaa;; font-size:100%; padding: 1em; clear: both;"> <div style="text-align: left;"> <div class="template-documentation">{{ #if: {{{heading|Dokumantasyon}}} |<div style="padding-bottom: {{{heading-padding|3px}}}; border-bottom: 1px solid #aaa; margin-bottom: {{{heading-margin|1ex}}}"><span class="editsection plainlinks" id="doc_editlinks">{{ #ifexist: {{{1|{{Documentation/docname}}}}} |<!-- /doc exists -->[[{{fullurl:{{{1|{{Documentation/docname}}}}}|action=edit}} bıvurne]] |<!-- no /doc -->{{ #if: {{{content|}}} | |<!-- no content -->[[{{fullurl:{{{1|{{Documentation/docname}}}}}|action=edit&preload={{{preload-doc|Şablon:Documentation/preload}}}}} vıraze]] }} }}</span> <span style="{{{heading-style|font-size: 150%}}}">{{{heading|Dokumantasyon}}}</span></div> }}<!-- endif heading --> <div id="template_doc_page_transcluded" class="dablink plainlinks">{{ #ifeq: {{{transcluded|show}}} | bıvêne |<!-- transcluded show -->{{ #ifexist: {{{1|{{Documentation/docname}}}}} |<!-- /doc exists -->Þessar leiðbeiningar eru ítengdar frá [[{{{1|{{Documentation/docname}}}}}]]. <small style="font-style: normal">([{{fullurl:{{{1|{{Documentation/docname}}}}}|action=edit}} bıvurne] &#124; [{{fullurl:{{{1|{{Documentation/docname}}}}}|action=history}} werênayış])</small><br /> }} |<!-- transcluded hide --> }}{{ #switch: {{SUBPAGENAME}} |sandbox=<!-- sandbox --> |testcases=<!-- testcases --> |#default={{ #switch: {{SUBJECTSPACE}}/{{{sandbox-testcases|show}}} | {{ns:şablon}}/show | {{ns:karber}}/show =<!-- show /sandbox /testcases -->{{ #ifexist: {{ #rel2abs: /sandbox }} | No şablon vurnayoğanê [[/sandbox|sandbox]] <small style="font-style: normal">([{{fullurl:{{ #rel2abs: /sandbox }}|action=edit}} bıvurne])</small> {{ #ifexist: {{ #rel2abs: /testcases }} |<!-- /sandbox AND /testcases --> u [[/testcases|testcases]] <small style="font-style: normal">([{{fullurl:{{ #rel2abs: /testcases }}|action=edit}} bıvurne])</small> |<!-- /sandbox BUT no /testcases -->}} kerd cı. |<!-- no /sandbox -->{{ #ifexist: {{ #rel2abs: /testcases }} | No şablon vurnayoğanê [[/testcases|testcases]] <small style="font-style: normal">([{{fullurl:{{ #rel2abs: /testcases }}|action=edit}} bıvurne])</small> kerd cı. }} }} |<!-- hide /sandbox /testcases --> }} }}</div> {{{content|{{ {{ #ifexist: {{{1|{{Documentation/docname}}}}} | {{{1|{{Documentation/docname}}}}} | ns:0 }} }}}}} </div></div></div><noinclude>[[Kategoriye:Şabloni]]</noinclude> r8qhqj38ngvxuc8ux8i21g01toshk2y Şablon:Lcs 10 8292 556098 555529 2026-08-10T07:04:48Z Mirzali 16 556098 wikitext text/x-wiki <includeonly><span class="plainlinksneverexpand">[[:Kategoriye:{{{1|{{subst:PAGENAME}}}}}|Kategoriye:{{ucfirst:{{{1|{{subst:PAGENAME}}}}}}}]]&#160;<code>(</code><small>[{{fullurl:Category:{{{1|{{subst:PAGENAME}}}}}|action=edit}} bıvurne]&#160;[[:Kategoriye mesac:{{{1|{{subst:PAGENAME}}}}}|mesac]]&#160;[{{fullurl:Special:Whatlinkshere/Category:{{{1|{{subst:PAGENAME}}}}}|limit=500}} links]&#160;[{{fullurl:Category:{{{1|{{subst:PAGENAME}}}}}|action=history}} werenayış]</small><code>)</code></span></includeonly><noinclude> {{interwikitmp-grp|!Lcs|Lcs| |Lcs }} {{TOCright}} == Usage == {{Lts|Lcs}} needs one parameter, the name of an existing [[Wikipedia:Category|Category]]. Example: :<code><nowiki>{{Lcs|Interwiki utility templates}}</nowiki></code> appears as: :<code>{{Lcs|Interwiki utility templates}}</code> == Documentation == [[Template:Lcs]] is a smaller variant of [[Template:Lc|Lc]] with pleasant output also on browsers which don't support <code>[[interpunct|&amp;middot;]]</code>. [[Template:Lcs|Lcs]] allows one parameter, the name of an existing [[Wikipedia:Category|Category]]. It can be used on talk and user pages related to an existing [[WP:TPG|talk page]] of the category, but the linked category talk page might also not yet exist. === Usage === <code><nowiki>{{Lcs|category}}</nowiki></code> shows links for the specified category<br /> <code><nowiki>{{Lcs}}</nowiki></code> shows links for a category wrt the <code><nowiki>{{subst:PAGENAME}}</nowiki></code> === Example === {| | '''Code''' || '''Result''' |- | <code><nowiki>{{Lcs|Interwiki utility templates}}</nowiki></code> | {{Lcs|Interwiki utility templates}} |- | <code><nowiki>{{Lcs}}</nowiki></code> | {{Lcs}} |} ''The latter shows bogus links, as long as no category'' Lcs ''exists.'' === See also === * <code>{{Lts|Lcs}}</code> for Categories * <code>{{Lts|Lps}}</code> for {&#123;ns:Project&#125;} * <code>{{Lts|Lts}}</code> for Templates * {{Lcs|Internal link templates}} === Comparison === We got a zoo of similar templates, pick what you like. This list is probably incomplete and intentionally omits redirections: {| | '''Source''' || '''Code''' || '''Result''' |- | {{Lts/|cl}} | <code><nowiki>{{cl|Interwiki utility templates}}</nowiki></code> | {{cl|Interwiki utility templates}} |- | {{Lts/|ccl}} | <code><nowiki>{{ccl|Interwiki utility templates}}</nowiki></code> | {{ccl|Interwiki utility templates}} |- | {{Lts/|lc}} | <code><nowiki>{{lc|Interwiki utility templates}}</nowiki></code> | {{lc|Interwiki utility templates}} |- | {{Lts/|lcs}} | <code><nowiki>{{lcs|Interwiki utility templates}}</nowiki></code> | {{lcs|Interwiki utility templates}} |}{{-}} [[Kategoriye:Internal link templates|Lcs]] </noinclude> d27s1g0kok9ain6tpwpml1hd295w4jg Şablon:Ltsmeta 10 8366 556099 555530 2026-08-10T07:05:32Z Mirzali 16 556099 wikitext text/x-wiki <span class="plainlinksneverexpand">[[m:Template:{{{1|{{PAGENAME}}}}}|<!--- ---- ---->Template:{{ucfirst:{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}]]&#160;<code>(</code><small><!--- ---- ---->[{{fullurl:m:Template:{{{1|{{PAGENAME}}}}}|action=edit}} edit]&#160;<!--- ---- ---->[[m:Template talk:{{{1|{{PAGENAME}}}}}|talk]]&#160;[{{fullurl:m:Special:<!--- ---- ---->Whatlinkshere/Template:{{{1|{{PAGENAME}}}}}|limit=500}} <!--- ---- ---->links]&#160;[{{fullurl:m:Template:{{{1|{{PAGENAME}}}}}|<!--- ---- ---->action=history}} history]</small><code>)</code></span> on <!--- ---- ---->[[m:Category:Template|Meta]]<noinclude><!--- ---- ----> ---- == Usage == This {{Tlxm|{{PAGENAME}}|''template name''}} shows links for a template also available on [[m:Category:Template|Meta]]. It's used for templates often copied from Meta to other sister projects, or vice versa. In general is a means of checking interwiki on the key parameters that may be affected by a change in the template page where used (i.e. '{PAGENAME}' is default), or which is specified by the first argument, if given one. {{Lts/Doc|2}} <!-- transforming to common Doc page pattern usage page ---- the '|2' is for V=2, feeding interwikitmp-gpr vice '|1' for internal ---- link templates, '|3' for miscellaneous, etc. ---> [[Kategoriye:Interwiki link templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 4ltn3y2yisb5oq6q7q36nwcf98zr2qg Werênayışê Wikipediya:Varyantê Zazaki/Fonetikê Zazaki 5 8389 556063 555569 2026-08-09T20:02:54Z Mirzali 16 556063 wikitext text/x-wiki __TOC__ == "mereno" == the variant "mereno" is really using by many central zazas, look to this article: http://ku.wikipedia.org/wiki/Rencber_Ezîz_(Zazakî) Ezîz, 31.07.1988 de, bajarî Almanya Bremen de xo yew bînaya berz ra erzeno war û bi no hewa '''mereno''' and this: http://diq.wikipedia.org/w/index.php?title=Destan%C3%AA_G%C4%B1lgam%C4%B1%C5%9Fi&oldid=679 Engîdû benû nêweş (niweş) û '''merenû.'''(Tablet 7) Gılgamış embazî xo rî zaf bermenû û lorîyan kenû. Mergî Engîdûyî ra pey tersî mergî kewnû ey zerre û merg ra remenû. Vanû: "Ez bi xo zî '''merena'''... So, its the variant "mereno" exist, its should be standard, we should not make exceptions, because north zazas dont know this variant. "mereno" is older, avesta show this, look to chapter "e", i added it. "mır-" is only kurdish influence. --[[User:Dersimıc|Dersimıc]] 21:38, 24 Heziran 2008 (UTC) :Good catch. --[[User:Xosere|Xosere]] 04:49, 25 Heziran 2008 (UTC) == ç, k, p, t / çh, kh, ph, th == {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !varyantê çekuye !çekuya standarde !eslê çekuye !problem: |- | khan||[[kıhun]] || Farski: kuhna (Beloçki:kwahn) ||we need example of middle or old iranain |- | khoçıke||[[Kaçıke]] || Tirki: kaşı- ||do the variant Kaçıke really exist? until this time i heard always khoçıke or koçıke |- | phanc||[[panc]] ||Ewısta: pança ||asmen sayd that the most use "phanc" without aspiration |- | thamare||[[tamar]] || Mogolki: tamır ||asmen moved now thamare to damare, what now? should we use thamare or damare? |- | thembur||[[tambur]] || Farski: tanbūr||i heard until this time only the variant thembur or tembur, anyway the persian "a" maens in zazaki "e", so is the most original "tembur" or "thembur" |- |} Panc:In most Bingol/Palu dialects it is "punc" (look: Harun Turgut dictionary.) In southern Zazaki, its also with "p". In Koyo Berz dictionary, it is "panc" and "panj". So obviously most people use "p" variant as opposed to "ph". This is not important anyway. We look at what is most original. Obviously its panc. koçıke: I think it should be koçıke. In Palu/Bingol, it is kueçık. "o" usualy turns to "ue". damare: I think it should be damare. It comes to Zazaki from Turkish damar. In Bingol dialect it is Domar or Dumar. tembur: Tembur looks okay. kıhun: yes we need historical examples. But we are sure that historical example is not khun. In Kurdish its "kevn" or "kevne". --[[User:Xosere|Xosere]] 18:01, 4 Temuz 2008 (UTC) : ok thank you for the informations bira. --[[User:Dersimıc|Dersimıc]] 18:03, 4 Temuz 2008 (UTC) Panc is moved to Fonetike Standardi page. Damare and koçıke is moved to Standardization of Foreign words. [[User:Xosere|Xosere]] 18:09, 4 Temuz 2008 (UTC) : very very good, thanks. please add also the navigation as template and the bivenen chapter to the "p"-site. thanks. --[[User:Dersimıc|Dersimıc]] 18:10, 4 Temuz 2008 (UTC) It seems like Tembur is a foreigh word. May be from Kurdish or Turkish. In Persian and Arabic it is tanbur. But in Turkish it is Tambur. In Kurdish it is Tembur. Links: *http://en.wikipedia.org/wiki/Tanbur *http://en.wikipedia.org/wiki/Temb%C3%BBr *http://www.nisanyansozluk.com/search.asp?w=tambur&x=0&y=0 [[User:Xosere|Xosere]] 18:29, 4 Temuz 2008 (UTC) : Hi, good research. Yes there are also words from other iranic languaes in zazaki. But i dont see this as loanword. Also turkish has many words from other turkic languages, nobody declare them to "loaned". And anyway we have not an own word for "tembur". : We have also not an own word for "rose", "gul" is also a loaned word. But I think, we dont should put iranian-loanwords, where we have not own words, to the "foreign"-list. Things like "rojhilat" > rocvetış are good, to kill the kurdish influence. : But our people be confuse if we put things like "gul", "tembur" and other hundreds of words to the foreign-list, where zazaki have not own words. --[[User:Dersimıc|Dersimıc]] 18:47, 4 Temuz 2008 (UTC) ::Another problem is that nobody knows the origin of the word. Is it Arabic or is it Persian?--[[User:Xosere|Xosere]] 18:51, 4 Temuz 2008 (UTC) ::: Yes, its the same problem with "zeman" (time). --[[User:Dersimıc|Dersimıc]] 18:52, 4 Temuz 2008 (UTC) == the word for "and" in zazaki == In the german Wikipedia stands, what this was in Old Persian "utā" and Middle Persian "ud", is this right? == pele vs. perre == what is the most original variant for "site"? i ask, because i see that asmen does favor now "perre". are there historic examples that northern zazas can adopt it? does this come from avesta "per-" for "wing"? --[[User:Dêsımıc|Dêsımıc]] 13:17, 19 Temuz 2008 (UTC) == evidence for deştiş/derz == *avestan: darez *pathian: drz / 'dyş *khotaneze: darş *sivendi: serz/dişt All from Cheung p.63 == evidence for gan == *avestan: viianaya (soul) *parthian: gy'in (soul) *middle persian: gy'n, gyan *persian: can *kurdish: giyan *sivendi: gan *from PIE:*ane- (Latin anima, animal...) *sankrit: an (breathe) from Cheung p.161 == evidence for gaz == *middle persian: gc-, gaz *Parthian: gşt *persian: gazidan/gaz *kurdish gazin/gaz *sivendi: gaz *pashtun: agzai *no PIE root from Cheung 118 == evidence for werzen- == gilaki: virişten/viriz *from Cheung p.311 == evidence for bırnayis == *avestan: bri *middle persian: bryn-, blyn *parthian: bryn *hewrami: bir *semnani:brin *from PIE: bhrei- (russian: brit "shave" ...) *sanskrit: bhri from cheung p.23 9tgdn7hkwg1j3xvjho8aet41i0ohozl Werênayışê karberi:Zazayaso 3 9004 556062 555567 2026-08-09T20:01:05Z Mirzali 16 556062 wikitext text/x-wiki ==Tabloê "Xêr Amay"== '''Note''': '''''Bıra Zazayaso, when new users join to the Zazakipedia, writing the table below to their message pages, is a good way to encourage them...''''' --[[User:Mirzali|Mirzali]] 11:21, 30 Keşkelun 2008 (UTC) {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0em 0em 1em 0em; width:100%" | style="width:47%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em 0.2em 0.5em; font-size:110%; font-weight:bold;">[[Image:Face-smile.svg|20px]] '''Gamê Verêni'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em 1em;"> *'''Şıma xêr amey [[Wikipediya Zazaki]] / [[Zazakipedia]]''' !..:) *Her çi ra ravêr şıma ra reca ma awa ke, nuşte u meqalanê xo be Zazakiê pak u zelali bınuşê. *Eke şıma çım bercê pelga kategoriya [http://diq.wikipedia.org/wiki/Category:Gramer Gramerê Zazaki], taêna rınd şikinê Zazaki bınuşê. *Naê xo virra mekerê: Seba (semedê) pheşti daena Wikipedia, hetê tekniki ra wayir biyaena yew (jü) marifetê de hewli lazım niya. *Heto bin ra, şıma key ke meqale nusenê ya ki vurnenê [[Wikipedia:Meterse|kesi ra metersê]]..! İta [[Wiki]]yo - pheşti daena Wikipedia, raşti ki zaf reta (asana/qolaya)..! *Eke şıma pelganê Wikipedia de bıgêyrê u tenê qurdi kerê, xeylê çi şikinê bımusê. *Nuşteyanê xo de, hadarê nuxte u virgulan vınderê (diqat bıkerê), u nuxta ya ki virgule dıma çekuyan miyan de tenê (hebê) mabên cı dê!. *'''Ma wazenime ke şıma heta peyniye pheşti bıdê ma. Waxtê şıma ke bi, dest bercê Wikipedia Zazaki. Çıke, na proje seba (semedê) zonê ma Zazaki zaf hewla, zaf mıqerrema u zaf muhima.''' *Serba iştırakanê şıma, nıka ra berxudar bê, weş u war bê..! Homa/Heq iştırakanê şıma daimi kero. </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em 0.2em 0.5em; font-size:110%; font-weight:bold;">[[Image:Face-angel.svg|20px]] '''Kami ra pers bıkêri, kami ra pheşti bıgêri?'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em 1em;"> Şıma eke wazenê sistemê gurenayışê Wikipedia sero zanayışê xo hira bıkerê ya ki cewabê yew perse bımusê, şıma şikinê ni pelganê bınênan de pers bıkerê; *Pelga [[Wikipedia:Portalê cemaeti|Portalê Cemaeti]] de *Pelga [[Talk:Pela_Seri|werênayışia Pela Seri]] de *Pelga [[Help:Tedeestey|Pheşti/Yardım]] de *Ya ki cıkuyê pelganê idarekaranê Wikipedia Zazaki; [[User:Mirzali|Mirzali]], [[User:Xosere|Xosere]], [[User:Asmen|Asmen]] u [[User:Belekvor|Belekvor]]i de irtibat kuyê. | style="padding:0em 0.5em 0em 0.5em;" | | style="width:53%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em 0.2em 0.5em; font-size:110%; font-weight:bold;">[[Image:Face-glasses.svg|20px]] '''Wikipedia de hadarê ninan vınderê (diqat kerê) '''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em 1em;"> * Wikipedia, [[Wikipedia:Phonc Ustıni|phonc ustınan]] sero ama ronaene, şıma hona ke pheşti nêdao '''Zazakipedia''' gani (lazımo ke) ni [[Wikipedia:Phonc Ustıni|phonc ustınan]] rınd bıwanê. * Xêrê xo, nusteyê ke şıma pelganê '''werênayış'''i de nustê, peyniye de &#126;&#126;&#126;&#126; ilawe bıkerê ya ki serê panelê vurnayışi de hetê çhepi ra gocega 10ine [[Image:Edycja-18.png|170px]] :bıtıkne u [[Wikipedia:İmze Eştene|tarix-imze bercê cı!]]. *Eke [[User:Mirzali|"pelga karberi"a]] xo de ca bıdê [[Templatê Zıwani|templatanê zıwanan]], gorey xo templatan vıracê ya ki xo sero yew nuştey nasdaene bınuşê, karberê bini şıma taêna rınd (hol) şınasnenê (naskenê). * '''Eserê ke hetê heqa telifi ra amey seveknaene, inan Wikipedia de menuşê u ca medê cı!''' * Foto u resmê ke şıma barkerdê Wikipedia, <span class="plainlinks">[http://tools.wikimedia.de/~daniel/WikiSense/Gallery.php?wikilang=diq&wikifam=.wikipedia.org&img_user_text=Mirzali Galeriye] de şikinê foto u resmanê xo bıvênê. * Şıma ke yew nuşte vurna ya ki nuşt, ravêr bıtıknê gocega "'''Verqayti bımocne / bıasne'''" , bado eke nuştey xo qail benê, bıtıknê "'''Ena pele qeyd ke'''" u nuştey xo qeyd bıkerê. </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em 0.2em 0.5em; font-size:110%; font-weight:bold;">[[Image:Mediawiki.png|20px]] '''Projey Bıray'''</div> <div style="solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em 1em;"> {|width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" style="border:0px solid #DDDDF7;background:none;" |- |style="padding:0px 2px 2px 5px"| <div style="float: left; width: 33%; text-align: left"> {{Proceyê bıray}} |- |} </div> |} ==Tı xeyr amay!== Bıra '''Zaza Yaşar''', tı xeyr amay! Semedê iştırakanê xo weş u war be! Ez qarışê nuşteyanê kesi nêbenan. Mı tenya namey kerdi raşt (hetê imla u gırd-qıc-nuştenı ra), gırey zıwananê binan u ê kategoriyan bestnay pa. Ensiklopediye de gani wına bo. Bırayo delal, yew zi namê xo meqale miyan dı menuse, eke wazena tenya cêrê nuştey dı ju raye bınuse. Namê herkesi xora bınê tarix dı bêliyo u uca zi aseno. Serkewtena to wazenan, be sılamê dostey! --[[User:Mirzali|Mirzali]] 12:17, 30 Keşkelun 2008 (UTC) ==Roşanê Remezani== Roşanê to mıbarek bo bıra! Ino roşan qewmê ma rê, hometı rê haşti, canweşi, rındi u roşti biaro. --[[User:Mirzali|Mirzali]] 12:38, 30 Keşkelun 2008 (UTC) ==Zazaki sero== Bırayo delali, çiyo kı tı vani, ma verênde ra sero mışewre kerd bi. Ya qafıka şıma nêkewno ya ki yê ma. Labırê ma hetê ilmi ra şınê. Kam Zazaki rınd zano ya ki nêzano se xora nuştışê xo ra bêliyo. İmla u gramer çıçiyo kes hewna rınd nêzano, her kes tewır bı tewır raşt u ğelet nuşeno. Labelê fekê Zazaki kuli seni vacinê se raştê, tede raşt u ğelet çıniyo. Qafıka xo ser bêilmki mevacimı kı çı Erebki ya ki çı Tırki ra amo, qandê coy zıwan ra vecimı, wına nêbeno. Hem kamci zıwani dı çekuyê ğeribi çıniyê kı? Ma ına pelı hetan ınka ardı, şıma haê veciyê meydan kı hemı çi bıvurnê. Çiyo wınasi qet biyo? Çıra bı xo çiyo newı nênuşenê, nuştanê ma kenê xırabı? Nıka endi wextê leci niyo! Kam wazeno se fekê xo ra bınuşo wa şıro bınuşo. Tıya her kesi rê akerdeyo. Ma semedê bıra Xosere'y ra zafêri bı İngılızki nuşenê, çıke O Zazaki rınd fahm nêkeno. Kami vato kı keso bin Zazaki nêzano? Bıra ma şıma rê se kerdo kı, şıma ehend mıradiyê u ma ra herediyê? Bewni bıra, mı to rê tıya dı sılam rışnayo u roşanê to mıbarek kerdo. Qet to ra kelimê veciya? Wa bo, ez Homay xo ra fına zi raziya'! --[[User:Mirzali|Mirzali]] 13:10, 7 Tişrino Verên 2008 (UTC) :La lav tı çıta vun? Ez Zazakiyê Çoligi zaf hol fum ken. [[User:Xosere|Xosere]] 16:58, 7 Tişrino Verên 2008 (UTC) Zazaki sero nê '''"ZAZAKI SERA"''' Zazaki maya Ez her roc itya nêkuwena, teşekur kena semedi roşan bimbarikkerdişi tu, mi nêdi bi.. Tı vani şıma îlm ra şini, eno kum îlmo ki têna Zazakiyê şıma keno Standard?? Dê inê mıra vac’, şıma dêsimici pêri inadê, eger şıma dır yo çi estu, o raşto, şıma sê şıti? Rahari şıma belliyo, ma- şıma pêhet nêbeni, çûnki şıma feki dêsim ra teber nêveciyeni, ver cê inê qebul bikerini hama bêrini ma qal bikeri. Sobina şıma b’unyi gurey xu ma unyeni gurey xu wa herkes rahari xu ra şıyero. Heta inkey nêbu enkey ra pê zi nêbenu. Şıma ri we’hiy zi bêro şıma qewul nêkeni, şıma vani ma dı çiniyu. Mi se hew va: şıma qebul nêkeni ez hin se keri? Imla o grameri Zazaki pê nûştey Latinki hama tam çiniyu herkes sê xu nûseno, (pê Zaza-Arap Alfabesi esto, ti wazeni ez turi kitabi xu b’erşawi), şıma anyeni tirki gorey tirki „IMLA u GRAMER“ nûseni. Bacê zi vani, ma standart Zazaki nûseni ez des sera ziyedêr ha Zazaki sera xebitiyena, ez Zazakiya ki şıma nûseni ez fehm nêkenu. Nûştey ki mi kerdi de mi hama kontrol nêkerd mi otir kerd de, mi va ez hedi-hedi kena raşt, waxti mi sê şima ciniyu, ez ha xebityena, mektebo berz wunena, keye-qic, ina ha şina. Wehdet ra nêbeni ez Wikipedia di nênûstên, yi va ayra ina yew aşma ez ha kuwena de u binê unyena tira cuwaver cirey ez nêunyeni cira. Waxti go ez nûştun şıma vinena, Ez unyena tira u ca kena ki nuştun şıma dir, Tirki vani „Anlatim Bozuklugu“ şıma waxto ki yo nûste çarneni Zazaki, cad ez vinena tê „ANLATIM BOZUKLUGU“ estu çûnki şıma tirki ya zi yewna ziwun ra çarneni Zazaki cad belli beno. Ez nûştun gorey Zazakiyê xu gorey kitaban-mewludan Zazaki nûsena, ina heti şıma di çiniya „se serra heti şıma di çend kitab nûsiye?? Yani 20 serra cuwa ver? Ma dı 10-15 hebi kitabi esti.. Peter Lerch, Friedrich Müller, Oskar Mann u Ahmed-i Xasi, Usman Babij(Siwerek), Malla Mehemmed Wunic(Pali), Malla Mehemmed Muradan(Gênc), M.Kamil Pogic(Dewa cêrin), Abdul Qadir El Museki, El bingoli, Mehmed Kavari.. Standart Zazakiyê ma esta. Ma ri standart-midandart lazim niyu, standart Zazaki esta, Mewlûdi Seyda ‚‘Ahmed-i Xasi standart nûşta.. Standart Zazaki ha inyê kitaban di nûşte, inê şima ciniya, şima ri lazima xu rî şiyeri zazakiyê xu standart kerin, la qariş(şima vani qariş, madi estu ez nênûsena cûnki şima kelimê ki şima di ciniy şima mara geni xu ri keni mal) zazakiyê ma mebini.. Mesela: şıma namey ‘Ahmed-i Xasi gelet nûseni, ‚‘Ahmed pê „ayin“ nûsiyeno ayin zi latinki di ciniya u vengi ki ayin duna ini(eno) veng nizdiyê „a“ wo. Terry L.Todd ina sê mi nûseno pê ‘a verniyê a di yo apostaf nûseno. Ma inê ca verd ma biyeri –ê ina herf Zazaki di qet ciniya şıma unyê kirmancan/Kurmancan u nûşta cunki Zazaki di, tirki vuni tamlama eki Zazaki di sê fariski –i yo. Hesen-i, Mehmed-i…. Nuştun şıma ra belliyo şıma seni yew Zazaki nûseni.. Ez qayil niya itya dir bilesew waxti xu viyarni, sobina ez inkey eşkena WIKIPEDIAyê şima ra 1000 heban nimune bidi ki geleti, cay inun Standart Zazaki di ciniyu, eger şıma nûseni vacin ma hê Zazakiyê xu nûseni, mevacin ma hê Standart Zazaki nûseni, eger şıma ina vaci ez xura ci vuna, eger şıma vaci ma hê Zazakiyê dêsim nûseni o mehel ez cik qal nêkena.. Mesela şima nûsto“ inun, yin „ONLAR“ ino geleto madi: inun/inan: BUNLAR, yin: onlarn ayin:ONLAR(isaret edildiginde), ez zaf cayan ra eşkena tesbit bikeri şima hê zazaki xerepneni.. Ma di Inun: Bunlar anlamina geliyor, yanindakiler icin, yin, Onlar(görmediklerin icin) Ayin: Gördüklerin icin Onlar anlamina geliyor, Zamirlerde de en zengin bizim Zazaca, sadce böyle seyler bizim Zazacada var.. Baska hicbir Zazacada yoktur. Ti xu lete-lete keri zi –iye ‘arabkiya,(arabiya, suriya, turkiya) ez howl ‘arawki zuna.. Eg ma di îlm ciniyu o waxt şima vacin cara(kamca) yeno? Ma di ciniyu, siwerek-cermug di zi ciniyu, ti şıma/ âlim la, de vac kom-ca ra yeno?? Şima heme âlimi ma nêzun, ma cik nêzuni, o mehel de vac kumyo ziwun irani di esto?? Ma nêwazeni Zazaki kelimê geribi pê zor zazaki miyun kuweri, cunki her kelima Zazaki di esta.. Eg şima raşta wazeni, semedi zazaki bixebiti, o mehel(waxt) têna Zazakiyê xu nê, her ziwun ri şima gera milcot bikeri, ino ziwun şima têna qal nêkeni. Mi key nûştey şima bedelnê?? Ez hama in‘ cend hefteyo ha kuwena WIKI, cuwaver aşm ra aşm ez awnên tira.. Ina qalê tu zi „wınasi“ itya di zi –si tirkiyo böylesi. Mi di çiko newe zafo, ez qey biyari şima desta ni? Şima musayê nûştan bibedelni... Ezi eşkena englizki binûsi la ez nênûsena, merdim yew ziwun di nûseno gera o ziwun tam bizuno ki o mehel eşkeno aw ziwun serbest binûso.. Şıma çira vercê herfi ki Zazakiyê şıma bedelyê, şıma çira vercê inun raşt nêkeni ayin raşt kerin hama bêrin qal bikerin. Zazaki çay zaf bedelyawa? Ti mari cik nêkerdo, têna şima ci vaci şima wazeni wa herkes qewul bikero, la şima xu nûştun çewi qewul nêkeni. Ina Zazakiya ki şima itya di nûşta bê şima kum fehm keno? Semedi roşan zi mi nêdi bi.. --[[User:Zazayaso|Zazayaso]] 20:05, 11 Tişrino Verên 2008 (UTC) :Ez tu ra vun ''bırayo delali'', tıyi mı dı lec keni. B’unyi ınê pêrı qalê tuyê: :- ''Şıma Dêsimıci pêrı inadê'' :- ''Şıma ri we’hiy zi bêro şıma qewul nêkeni'' :- ''Rahari şıma belliyo, ma- şıma pêhet nêbeni, çûnki şıma feki Dêsım ra teber nêveciyeni, ver cê inê qebul bıkerini hama bêrini ma qal bıkeri. Sobina şıma b’unyi gurey xu ma unyeni gurey xu wa herkes rahari xu ra şıyero.'' :- ''Waxti go ez nûştun şıma vinena, Ez unyena tıra u ca kena kı nuştun şıma dır, Tırki vani „Anlatım Bozukluğu“ şıma waxto kı yo nûste çarneni Zazaki, cad ez vinena tê ''ANLATIM BOZUKLUĞ'' estu çûnki şıma Tırki ya zi yewna zıwun ra çarneni Zazaki cad belli beno.'' :- ''Şıma hê Zazaki xerepneni'' :- ''Standart Zazakiyê ma esta. Ma ri standart-mıdandart lazım niyu, standart Zazaki esta, Mewlûdi Seyda ‚‘Ahmed-i Xasi standart nûşta.. Standart Zazaki ha inyê kitaban dı nûşte, ınê şıma çıniya, şıma ri lazıma xu rî şıyeri Zazakiyê xu standart kerin, la qariş (şıma vani qarış, madi estu ez nênûsena çûnki şıma kelimê ke şıma dı çıniy şıma ma ra gêni xu ri keni mal) Zazakiyê ma mebini.'' :- ''Waxti mı sê şıma çıniyu, ez ha xebıtyena, mektebo berz wunena, keye-qıc, ına ha şına.'' :- ''Ez qayil niya itya dir bilesew waxti xu viyarni'' :- ''Ezı eşkena Englızki bınûsi la ez nênûsena, merdım yew zıwun dı nûseno gera o zıwun tam bızuno kı o mehel eşkeno aw zıwun serbest bınûso.'' :Ezı zi eşkena ninun seru tu ri yo be yo çiyê vacini la ez nêvana. Tı be xo ninun seru yew be yew bıfıkıriyı u bewnı o mehel şına tebay ser!? Qesê tu qet yewbini gêni? Ez qalanê tu verdun be wıcdanê tu. Ma zi qet nêvato ma sê şıtim. :Tı fına vani: ''Mı dı çiko newe zafo, ez qey biyari şıma desta ni? Şıma musayê nûştan bıbedelni.'' Nuştey bıra Faruk İremet u Koyo Berzi zi itya esti. Vacı kumi nuştey inun bedelnê? :Şıma vani ''nêzano se'', ''vaciyeno se'', ''wazeno se'' itya dı zi '''se''' Tırkiyo -''ise''. ''Wınasi'' zi hê zıwunê şımayo, ma wıni nêvanim. Hem la ''qarış'' zi Tırkiyo. :Tı hem vani ''Zazaki maya'', hem zi sê ''Zazakiy'''ê''' xu'', ''Zazakiy'''ê''' şıma'' (''neri'') nuşeni. Dıma zi sê ''Ina Zazakiy'''a''' kı şıma itya dı nûşta…'' (''may'') nuşeni. Ino çıçiyo? Ina kelima dı may u neri koti maneno? ''Tamlama eki'' –i koti maneno? Vacı kum ğelet nuşeno? :Ez vinen kı ma çiyê tê-sere nêkenim. Tı hê xo beni ser. Ma itya Zazakiyê Standardi ra zi vêrdim endi, çıke bıra Wehdeti rıka xo berdı ser. Ma verêndı ra zi vat bi, nıka zi vanim: '''Kam kı wazeno fekê xo ra bınuşo wa şıyero bınuşo! İtya her kesi rê akerdeyo!''' --[[User:Mirzali|Mirzali]] 22:57, 11 Tişrino Verên 2008 (UTC) slm, Bıra Faruk İremet yo hew Veng u Vac di nusti bi u mira vati bi mi nûştey kerdi Wikipedia la semedi şima, mira va: yin pêrê nûştey mi bedelnê. Ina '''„se“''' herkes nêvano, se di 20 vani. Têna Colig nê her ca di esta.. Ti inkey zi vani, '''„WINASi“''' şıma di esto, mi hetan inkey nêeşnawit. Ti hem nûseni, hemi z‘ vuni şıma di estu, biray m‘ ma di vani '''„ina / una“ ina-ki..''' etiya di belli beno ti hama '''„raştnûştey Zazaki“'''yê her cay nêzuni.. Tirki vani „tamlama eki“ Zazakiyê madi '''–ê(may) –i(nero)''' fariski zi sê Zazakiyê mawo(B'unyi Mewludi 'Ahmed-i Xasi). La Kirmancki/Kurmancki u Zazakiyê şıma u Cermug/Siwerek di Kurmancki ra gureto la gerger modki sê mayo Gerger: „Lac-i Dimilayan“.. Kurdisch: '''Rinda me, gula me,'''(may) Mesela ma vani: '''Dest(ner), Dest-i ‘Ali, Fariski zi vani Dest-i ‘Ali, Dest-i feryad..''' Ma di '''„Laci mi, Keynê mi'''“ şıma di '''„Lac-ê mi- Kêna mi'''“.. La Zazakiyê şıma, cermug u Kurmancki di '''-a u –ê''' ya ma di –a çiniya.. '''Etiya di zi belli benu, di cend Zazakiyê mara xeberdari:''' Zazakiyê ma di inê ay binun di zi ini estu: ''Merdim-o ki yen-o''(Gelen Adam) ''Cini-y-a ki yen-a''(Gelen Kadin) burdaki ek o eklen bir baglantisi yok.. Sen yanliş anliyorsun bu –a(disil) ve –o(eril) her Zazaca da var… Simdi sana disil örnek vereyim: Burdaki eklerle sana örnek verdigim ekler ayni degil, sen davayi cakmadin. ''Zazaki(disil): Zazaki-y-a ki itya di qal ben-a Qelem(disil): Qelem-a ki mi erina, sûr-a Keyna(disil): Keyna-y-a ki ha yen-a zaf derg-a..'' Sen bu ekleri yukardaki eklerle karistirdin deza, bizim Zazaca cokk farkli, onu cözmen icin beklemen lazim benim “ZAZACA DILBILGISI KITABIM” ciksin orda göreceksin. ''Zazaki-y-ê ma zaf weş-a Qelem-ê mi zaf derg-a Keyn-ê mi zaf derg-a'' '''Simdi de eril örnek vereyim:''' ''Defter(eril): Defter-o ki ho uca, defter-o zaf zixm-u/o. Kitab -w(eril): Kitaw-o ki ho heseni di kitab-o zaf zixm-o. Mêrik(eril): Mêrik-o ki ho uca ra yen-u/o Coligic-o…'' ''Defter-i mi zaf zixm-o Kitab-i heseni zaf zixm-o Merik-i aya cinêk' coligic-o'' Erillerde de karistiriyorsun, bizde böyle sizde -i nin yerine -ê ve -ê nin yerine -a geliyor kürtce'de öyle sizinki gibi bizimki ise farsca gibi.. Ti hama Zazaki tam fehm nêkerda, zazaki zaf herawa, merdum nêeşkeno hirye-cahar serrun di her ci fehm bikero, merdumi ri waxt lazimo, eger ti zazakiyê ma tam bizunên o mehel ti zunên ez ha vuna se. Belli benu, ti bê feki şıma fekun binun ra zaf xeberdar niyi. Ti binê nûştey Faruk, Koyo u ay siweregicun/cermugucun binun wendi, ti vani dê ez zazaki tam zuna, ez des serr ziyedera ha zazaki sera xebitiyena, Mi hama nêvati ez zazaki kena standart.. Eno gure ri waxt lazimo, xebat lazima…[[User:Zazayaso|Zazayaso]] 19:20, 12 Tişrino Verên 2008 (UTC) : Bırao delal! :Tı çıra honde bêqederê Heqi qesey kena? Tı ke des serri Zazaki sero gurina ez ki des u heşt serrio ke sare deznenane. Eke henio ça ita nênusena u nia verhukım dana ke kam hona Zazaki nêzano? Bıraê mı her fekê Zazaki ki çıturi ke qesey beno heni raşto, hama hetê imla u grameri ra ki gunê ğelet menuşiyo. Kes ita nuştanê keşi nêvurneno. Ez oncia vanane: '''Kam ke wazeno fekê ho ra bınuso wa şêro bınuso! İta her keşi rê rakerdeo!''' :(''Bırayo delali!'' :''Tı qey ehend bêqederi Humay qısey keni? Tı kı des serr Zazaki sera xebıtiyeni ezı zi heştês serri yo kı sere dejnena. Wıniyo se qey etiya nênuşeni u wına verhukm dani kı kum hewna Zazaki nêzano? Bıray mı, her feki Zazaki zi seni kı qısey beno wıni raşto, la heti imla u grameri ra zi gani ğelet menuşiyo. Kes etiya nuşteyunê kesi nêbedelneno. Ez fına vuna: '''Kum kı wazeno feki xo ra bınuşo wa şıyero bınuşo! Etiya her kesi ri akerdeyo!''''') :P.S. ''Kesi meqalê bıra Faruqi nêbedılni. Arşiv dı b'unyi, uca her çi tı eşkeni, vineni.''! --[[User:Mirzali|Mirzali]] 14:12, 13 Tişrino Verên 2008 (UTC) ==Ferqê Fekan== === İzafe (neri)=== {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !Fekê ZazaYaşari !Zazakiyê Zımey |-- |Mewlud'''i''' 'Ahmed'''i''' Xas'''i'''|| Mewlıd'''ê''' Hemed'''ê''' Xas'''i''' |-- |Lac'''i''' Dımıl'''iyan'''||Laz'''ê''' Dımıl'''an''' |-- |Lac'''i''' mı||Laz'''ê''' mı |-- |Dest'''i''' ‘Ali||Dest'''ê''' Al'''''i''''' <br/><font style="font-size:11px">*''seba ke pey de "i" esto: -i + -i = -y dıma nênuşiyeno''</font> |-- |Defter'''i''' mı zaf zıxm'''''o'''''||Defter'''ê''' mı zaf hewl'''''o''''' |-- |Kıtab'''i''' Hesen'''''i''''' zaf zıxm'''''o'''''||Kıtab'''ê''' Hesen'''''i''''' zaf hewl'''''o''''' |-- |Merık'''i''' aya cınêkı Çoligıc'''''o'''''||Mêrık'''ê''' a cênıke Çewligız'''''o''''' |-- |} === İzafe (may)=== {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !Fekê ZazaYaşari !Zazakiyê Zımey |-- |Keyn'''ê''' mı||Çên'''a''' mı |-- |Qelem'''ê''' mı zaf derg'''''a''''' <br/><font style="font-size:11px">*qelem (''may'')</font>||Qelem'''a''' mı zaf derg'''''a''''' <br/><font style="font-size:11px">*qelem'''e''' (''may'')</font> |-- |Keyn'''ê''' mı zaf derg'''''a'''''||Çên'''a''' mı zaf derg'''''a''''' |-- |} === İzafe (may/neri)=== {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !Fekê ZazaYaşari !Zazakiyê Zımey |-- |Zazakiy'''ê''' ma zaf weş'''''a''''' <br/><font style="font-size:11px">*''Gorey ZazaYaşari '''Zazaki maya'''''</font>||Zazakiy'''ê''' ma zaf wes'''''o''''' <br/><font style="font-size:11px">*''Zazakiyê Zımey de '''Zazaki nerio'''''</font> |-- |} === ''Attributive'' (neri)=== {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !Fekê ZazaYaşari !Zazakiyê Zımey |-- |Merdım'''o''' kı yen'''''u'''''||Mordem'''o''' ke yen'''''o''''' |-- |Defter'''o''' kı ho uca, defter'''o''' zaf zıxm'''''o'''''.||Defter'''o''' ke hawo uza, defter'''o''' ''de'' zaf hewl'''''o'''''. |-- |Kıtaw'''o''' kı ho Hesen'''''i''''' dı kıtab'''o''' zaf zıxm'''''o'''''.||Kıtab'''o''' ke hawo Hesen'''''i''''' de, kıtab'''o''' ''de'' zaf hewl'''''o'''''. |-- |Mêrık'''o''' kı ho uca ra yen'''''u''''' Çoligıc'''''o'''''.||Mêrık'''o''' ke hawo uza ra yen'''''o''''' Çewligız'''''o'''''. |-- |} === ''Attributive'' (may)=== {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !Fekê ZazaYaşari !Zazakiyê Zımey |-- |Cıniy'''a''' kı yen'''''a''''' <br/><font style="font-size:11px">*''dı herfanê vengınan miyan de -y- bestino pıra''</font>||Cêniy'''a''' ke yen'''''a''''' <br/><font style="font-size:11px">*''eslê çekuye: '''cêniye''' + -a = cêniy'''a'''''</font> |-- |Qelem'''a''' kı mı erina, sûr'''''a''''' <br/><font style="font-size:11px">*qelem (''may'')</font>||Qelem'''a''' ke mı herina, sur'''''a''''' <br/><font style="font-size:11px">*qelem'''e''' (''may'')</font> |-- |Keynay'''a''' kı ha yen'''''a''''' zaf derg'''''a''''' <br/><font style="font-size:11px">*''dı herfanê vengınan miyan de -y- bestino pıra''</font>||Çênaw'''a''' ke hawa yen'''''a''''' zaf derg'''''a''''' <br/><font style="font-size:11px">*''dı herfanê vengınan miyan de -w- bestino pıra''</font> |-- |} === ''Attributive'' (may/neri)=== {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !Fekê ZazaYaşari !Zazakiyê Zımey |-- |Zazakiy'''a''' kı itya qal ben'''''a''''' <br/><font style="font-size:11px">*''Gorey ZazaYaşari '''Zazaki maya'''''</font>||Zazakiy'''o''' ke ita qal ben'''''o''''' <br/><font style="font-size:11px">*''Zazakiyê Zımey de '''Zazaki nerio'''''</font> |-- |} --[[User:Mirzali|Mirzali]] 14:12, 13 Tişrino Verên 2008 (UTC) == Farsçada İzafe == ZazaYaşar Abi, bizi bilgisiz mi zannediyorsun. Farsların yarısı İzafe eki için '''-ê''''yi kullanır (Fars Alfabesinde: -'''e'''), bunu bizim Xosere bile biliyor. Kendi şivene ait olmayan varyantlara ya Kürdi diyorsun yada Farsi. Mesela Zazacadaki '''ma''''nın kişisel soneği için, kendi şivende '''m''' düşmüş diye, obür '''m''''i koruya bilen şiveleri gülünç bir şekilde bunu Kürtçeden aldıklarını insanlara inandırmak istiyorsun. Oysa Kürtçede böyle bir ek yokdur. *'''Kurmanci:''' em kurd ın = biz kürdüz *'''Sorani:''' ême kurd ın = biz kürdüz *'''Kelhuri:''' ime kurd ın = biz kürdüz *'''Kök:''' Orta Farsca: -ēnd Kürtçede sadece birinci tekil zamiri icin '''-ım''' vardir, ve bu '''-ım''''in Zazacadaki '''ma''' için kullanılan 1. çoğul kişisel sonek '''-êm/im''' ile hiç bir kücük alakası yokdur. Her dilbilimci bana aynısını onaylar. Kürtlerin '''m''' harfine patenti yokdur. Bugün hatta çoğu irani diller 1. tekilde '''em / ım'''i kullanırlar. Yoksa Inglizler de mi '''am'''i (I am big) Kürtçeden çalmışlar. Birinci tekildeki '''em / ım''' üstellik tâ eski irani dillere kadar ve Eski Hintavrupacaya kadar dayanır. Partçada ve Orta Farsçada örneğin böyledi: '''Partça:''' * əz kər'''əm''' = ben ediyorum (presense indicative) *əz kər'''ān''' = ben edeyim (presense conjungtive) '''Sanskrit:''' *bhar'''āņi''' = götüreyim (presense conjungtive) '''Zazaca:''' * ez ken'''an''', ez ben'''an''' = ben ediyorum, ben götürüyorum (presense indicative) * ez (bı)ker'''an''', ez ber'''an''' = ben edeyim, ben götüreyim (presense conjungtive) Zazaca 1. tekilde '''em'''i kaybederken '''an'''ı koruya bilmiş, obür irani diller '''an'''ı kaybetmişler ve sadece '''em'''i korumuşlar. Tesadüf işidir. Bazı lehçelerde '''n''' kayıbı olduğu için '''a''' şekline dönüşmüş ('''ez kenan > ez kena''' = ben ediyorum). Aynen '''mın > mı''' (beni), '''an''' (coğul soneği) > '''a/u''' gibi. * vengê zazayan > vengê zazayun > vengê zazau (Kuzeyin çoğu şiveleri) = Zazaların sesi *kılitê koan > kılitê koa (Kuzeyde var olan bir çok şive) = dağların kiliti Bugünkü Zazacada birinci tekil soneği için '''an, ane, on, un, une, a, o, u''' şekilleri mevcuttur. '''an''' kişisel soneğinin en orjinal olduğu bellidir, ta Eski Hintçede ve Eski Irancada bu '''-āni''' olarak kullanılırdı. *'''Kök:''' Farskiyo Miyanên, Partki: -ān, Sanskrit, Avestki, Farskiyo Kıhan: -āni (Konyunktif) Ama kendi şivende yok diye, bunu kabul etmek niyetin yok. '''Zazacadaki ''ma'' için soneğin gelişimine gelince:''' *Orta Farsçadaki: '''-êm''' *Zazacada '''-im / -ime''' (Kuzey)'e dönüşür *ve Merkezde '''m''''nin kaybınla '''i''' olur,''' ma zazayim > ma zazayi''' = biz zazayız olur. *Güneyde de proto-form '''-êm''''den sadece '''ê''' kalır, '''ma zazayêm > ma zazayê''' olur. *Fakat genelleme yapmiyalim, Çermik lehçesinde bugün daha halen '''m''' vardır. *'''Çermik lehçesi:''' '''Ma zazayimı''' = Biz Zazayız (inanmiyorsanız ZazaDêrbekirij'a sorun) En orjinal sesleri alsak, en orijinal varyante şu olur: * '''Ma Zazayêm = Biz Zazayız''' * '''Kuzeyden ve Çermikden:''' -m + '''Siverekden:''' -ê = -êm, bunlar Zazacada var olan seslerdir, yani yapay değildir. En orjinal sesler standard olmalıdır. Bu prosedürü "roc"da da göre biliyoruz: * '''Merkez Zazaca:''' ruec + '''Kuzey:''' roze + '''Güney:''' roj / rojı = '''roc''' * '''Kök:''' Avestki: raōçah, Soğdki: rōç, Sanskrit: rōçati Başka konu: Kuzeyde ve Güneyde olan Izafe -a, -ê eklerinin Kürtçeden etkilenme olduğu için hiç bir kanıt yok. Bizimkisi güya Kürtçeden alıntıysa ozaman sizinkisi Farsçadan ve Arapçadan alıntı diyerim senin mantığınla gitsem. '''Xosere not:''' Lütfen bu makaleyi silme, İnglizcem yeterli değil diye, tartışmayı İnglizcede sürdüremem, ZazaYaşar da bir çok yerde Türkçe yazdı. --[[User:AliErsoy|AliErsoy]] 17:48, 13 Tişrino Verên 2008 (UTC) 4wspg0c5qq15tk6z646bqspovk5ez50 Zazakipediya:Etimolociye 0 9021 556102 555537 2026-08-10T07:11:33Z Mirzali 16 556102 wikitext text/x-wiki Etimolociya çekuyanê [[Zazaki]]: {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' A ''' |- | {| *'''adır''' "fire": from PIE base *āter- "fire". :Cognates: cf. Avestan ''ātar''-, Old Persian ''ātarş'', Sanskrit ''atharvan'', Latin ''āter'', Armenian ''airel'', Irish ''áith'', Welsh ''odyn'', Umbrian ''atru'' "fire". :English Cognate: ''atrium'' (from Latin), ''atrocity'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Nişanyan, Watkins p.5</span> *'''amnan''' "summer": from PIE base *sem- "half, season". :Cognates: cf. Sanskrit ''sama'' "season, half-year," Avestan ''hama'' "in summer," Armenian ''amarn'' "summer," Old Irish ''sam'', O.Welsh ''ham'', Welsh ''haf'' "summer". :English Cognate: ''summer'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.75</span> *'''ameyış''' "come": from PIE base *g<sup>w</sup>em- "to go, come". :Cognates: cf. Avestan ''jamaiti'' "goes," Sanskrit. ''gamati'' "he goes," Tocharian ''kakmu'' "come," Lith. ''gemu'' "to be born," Greek ''bainein'' "to go, walk, step," Latin ''venire'' "to come" (see also "game" entry). :English Cognate: ''come'' :<span style="font-size:10px">Not: Related to the word "game".</span> :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Cheung p.100, Etymonline, Watkins p.33</span> *'''amartış''' "count": from PIE base *(s)mer- "to remember". :Cognates: cf. Sanskrit ''smar'', Avestan ''(š)mar'' "to remember," Old High German ''mornen'', Gothic ''maurnan'' "to mourn," Old Norse ''morna'' "to pine away." :English Cognate: ''mourn'', ''memory'' (from Latin), ''remember'' (from Latin), ''memorandum'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p.138, Watkins p.80</span> *'''asmên''', '''asmin''' "sky": from PIE base *ekmon- "stone". :Cognates: cf. Avestan ''asman'', Sanskrit. ''aśman'', Greek ''akmōn'', Lithuanian ''akmuo'', Latvian ''akmens'', Russian ''kamen''', Polish ''kamień'', Hittite ''aku'', Gaulish ''acaunum'' "stone". :English Cognate: ''hammer'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.2</span> *'''aste''', '''este''' "bone": from PIE base *ast/*ost- "bone". :Cognates: cf. Avestan ''ascu''- "shinbone," Sanskrit ''asthi'', Hittite ''hashtai''-, Greek ''osteon'' Armenian ''oskr'' "bone;" Greek ''ostrakon'' "oyster, shell;" Welsh ''asgwrn'' "bone". :English Cognate: ''ossify'' (from Latin), ''osseous'' (from Greek), ''oyster'' (from Greek), ''ostracize'' (from Greek), ''osteology'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.61</span> *'''asnaw''' "swim": from PIE base *(s)na- "to swim, to flow". :Cognates: cf. Sanskrit ''snati'' "bathes," Latin ''nare'' "to swim," Armenian ''nay'' "wet, liquid," Greek ''notios'' "damp, moist," ''nao'' "I flow;" Middle Irish ''snaim'' "I swim". :English Cognate: ''natatorium'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p.338, Watkins p.81</span> *'''astor''' "horse": from PIE base *ekwo- "horse". :Cognates: cf. Avestan ''asva''- Sanskrit ''açva''- Greek ''hippos'', Latin ''equus'', Old Irish ''ech'', Gothic ''aihwa''-, Hittite ''aśuwas'', Armenian ''ēš'', Welsh ''ebol'', Irish ''each'', Thracian ''esvas'', Lycian ''esbe'' "horse." :English Cognate: N/A (Old English ''eoh'', replaced by ''horse''), hippodrome (from Greek), equine (from Latin), :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.23</span> :<span style="font-size:10px">'''Note:''' The word "astor" has two parts asa + tere. The "asa" part comes from the PIE *ekwo-, "ter" parts comes from "-tere", the same suffix that creates comparatives in Zazaki like gırd and gırder. Astor originally means "more or less a horse" used for donkey word. Later in Zazaki, it somehow becomes the name for horse. In Sogdian, we have a similar construction for mule. It is "heretere" (here+ tere), means more or less a donkey.</span> *'''astare''', '''estere''' "star": from PIE base *ster- "star". :Cognates: cf. Sanskrit. ''star-'', Hittite ''shittar'', Greek ''aster'', ''astron'', Latin ''stella'', Breton ''sterenn'', Welsh ''seren,'' Old Norse ''stjarna'', Old Frisian ''stera'', Dutch ''ster'', Old High German ''sterro'', German ''stern'', Gothic ''stairno'' "star". :English Cognate: ''star'', ''stellar'' (from Latin), ''asterisk'' (from Greek), ''asteroid'' (from Greek), ''astronot'' (from Greek), ''astronomy'' (from Greek), astrology (from Greek), Esther (from Old Persian), disaster (from Middle French) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.86</span> *'''awe''' "water": from PIE base ap- "water" (not from PIE base *ak<sup>w</sup>a- "water"). :Cognates: cf. Sanskrit. ''ap'', Avestan ''ap'', Old Persian ''ap'', New persian ''ab'', Kurdish ''aw'' "water". :<span style="font-size:10px">'''Source:'''Watkins p.4</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' B ''' |- | {| *'''bexş''' "to donate": from PIE base *b<sup>h</sup>ag- "to share out, apportion, distribute". :Cognates: cf. Avestan ''bakhsh'' "to give," Sanskrit ''bhajati'' "assigns, allots, apportions, enjoys, loves;" ''bhagah'' "allotter, distributor, master, lord;" ''bhaksati'' "eats, drinks, enjoys;" Persian ''bakhshidan'' "to give". :English Cognates: -''phagous'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p. 5, Watkins p. 7</span> *'''bend''' "band": from PIE base *b<sup>h</sup>end<sup>h</sup>- "to bind". :Cognates: cf. Sanskrit ''bandhah'' "a tying, bandage," Avestan band- "to bind," Old Persian band "to bind," Gothic ''bandi'' "that which binds; Middle Irish ''bainna'' "bracelet". :English Cognates: ''band'', ''bond'', ''bind'', ''bundle'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p. 5, Watkins p. 10</span> *'''ber''' "door": from PIE base *d<sup>h</sup>wer-/*d<sup>h</sup>wor- "a doorway, a door, a gate". :Cognates: cf. Sanskrit ''dvárah'' "door, gate," Old Persian ''duvara''- "door," Greek ''thura'', Latin ''foris'', Gaulish ''doro'' "mouth," Gothic ''dauro'' "gate," Old Prussian ''dwaris'' "gate," Russian ''dver''' "a door". :English Cognate: ''door'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p. 20</span> *'''berdış''' "take, carry": from PIE base *b<sup>h</sup>er- "to bear, to carry, to take". :Cognates: cf. Sanskrit ''bharati'' "carries;" Avestan ''baraiti'' "carries;" Old Persian ''barantiy'' "they carry;" Armenian ''berem'' "I carry;" Greek ''pherein'' "to carry;" Old Irish ''beru/berim'' "I catch, I bring forth;" Gothic ''bairan'' "to carry;" Old English and Old High German ''beran'', Old Norsk ''bera'' "barrow;" Russian ''brat''' "to take," ''bremya'' "a burden". :English Cognates: ''bear'', ''birth'', ''burden'', ''bring'', ''infer'' (from Latin), ''prefer'' (from Latin), ''suffer'' (from Latin), ''transfer'' (from Latin), ''refer'' (from Latin), ''offer'' (from Latin), ''fertile'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p. 10</span> *'''bermayış''' "cry": from PIE base *b<sup>h</sup>rem- "to cry". :Cognates: cf. Middle Persian ''bram-'' "to cry," Middle Welsh ''bref-'' "to roar" Polsih ''brzmie'' "I sound, buzz;" New High German ''barmen'' "to complain, to moan" Latin ''fremo'' "mumble, moan". :English Cognates: N/A, (''barmen'' in Old English) :<span style="font-size:10px">'''Source: '''Cheung p. 24</span> *'''berz''' "high": from PIE base *b<sup>h</sup>rgh "high". :Cognates: cf. Sanskrit ''bhrant-'', Avestan ''brzant''- "high," German ''burg'' "castle," Gothic ''baurgs'' "city," Welsh ''bera'' "stack, pyramid," Greek ''Pergamos'', name of the citadel of Troy. :English Cognate: ''borough'', ''burg'', ''iceberg'', ''bourgeois'' (from Latin), ''burglar'' (from Latin), ''fort'' (from Latin), ''fortis'' (from Latin), ''force'' (from Latin), ''fortify'' (from Latin), ''effort'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p. 11</span> *'''bestış''' "to bind": from PIE base *b<sup>h</sup>end<sup>h</sup>- "to bind". :Cognates: cf. Sanskrit ''badhnati'' "binds," Avestan ''band-'' "to bind," Old Persian ''band'' "to bind," Gothic ''bindan'', Old High German ''bintan'', " Lithuanian bendras "partner". :English Cognates: ''bind'', ''band'', ''bond'', ''bundle'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p. 5, Watkins p. 10</span> *'''bın''' "bottom": from PIE base *b<sup>h</sup>u(n)d<sup>h</sup>- "bottom". :Cognates: cf. Avestan ''buna''- "bottom," Sanskrit ''budhnah'', Greek ''pythmen'' "foundation," Latin ''fundus'' "bottom, piece of land, farm," Old Irish ''bond'' "sole of the foot". :English Cognates: ''bottom'', ''fund'' (from Latin), ''found'' (from Latin), ''fundamental'' (from Latin), ''profound'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p. 13</span> *'''biyayış''' "become": from PIE base *b<sup>h</sup>eu- "grow, come into being, become". :Cognates: cf. Sanskrit ''bhavah'' "becoming," Avestan ''bauu-'' "become, to be;" Old Persian ''bav-'' "become, to become;" Old High German ''bim'' "I am," Latin ''fui'' "I was". :English Cognates: ''become'', ''be'', ''future'' (from Latin), ''physic'' (from Greek), ''phyto''- (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p. 17, Watkins p. 11</span> *'''bıze''' "buck, goat": from PIE base *b<sup>h</sup>ugo "goat". :Cognates: cf. Avestan buza "buck, goat;" Armenian buc "lamb," Irish ''boc'', Welsh ''bwch'', Middle Dutch ''boc'', Old High German ''boc'', Old Norse ''bokkr'' "goat, buck". :English Cognates: ''buck'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p. 13</span> *'''bıra''' "brother": from PIE base *b<sup>h</sup>rater "brother". :Cognates: cf. Sanskrit ''bhrátár''-, Old Persian ''brata'', Greek ''phratér'', Latin ''frater'', Old Iranian ''brathir'', Goth. ''bróþar'', Old Prussian ''brati'' "brother". :English Cognates: ''brother'', ''fraternity'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source: '''Etymonline, Watkins p. 12</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' C ''' |- | {| *'''cawıtış''' "chewing": from PIE base *gyeu- "to chew". :Cognates: cf. Middle Persian ''jw'', Russian ''zuju'', Old High German ''kewa'', Old English ''ceowan'' "chew". :English Cognate: ''chew'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Cheung p. 226, Watkins p.35</span> *'''cigere''' "liver": from PIE base *yēk<sup>w</sup>r "liver". :Cognates: cf. Avestan ''yākarə'', Sanskrit ''yaknas'', Latin ''jecur'', Lithuanian ''aknas'', Russian ''ikra'', Greek ''hēpar'' "liver". :English Cognate: ''hepatitis'' (a medical term from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan, Watkins p.102</span> *'''cıwan''' "young": from PIE base *yeu- "vital force, youthful vigor". :Cognates: cf. Avestan ''yavān''-, Old Persian ''yawān''/''yuwān'', Sanskrit ''yuva'', Latin ''juvenis'', Lithuanian ''jaunas'', Old High German ''jung'', German ''jung'', Gothic ''juggs'', Russian ''junyj'', Old Irish ''oac'', Welsh ''ieuanc'' "young". :English Cognate: ''young'', ''juvenile'' (from Latin), ''rejuvenate'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan, Watkins p.103</span> *'''cıwamêrd''', '''cumêrd''' "young man": from PIE bases of *yeu- "vital force, youthful vigor" and *mrtro- "to die". :Cognates: Persian ''cıwanmerd''. :English Cognate: N/A (''young'' and ''mortal'' as separate words) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Nişanyan</span> *'''cıniye''' "woman": from PIE base *g<sup>w</sup>en- "woman, wife". :Cognates: cf. Avestan ''jainish'' "wife;" Sanskrit ''janis'' "a woman," ''gná'' "wife of a god, a goddess;" Greek ''gyné'' "a woman, a wife;" Gaelic ''bean'' "woman;" Armenian ''kin'' "woman;" Old Prussian ''genna'' "woman;" Gothic ''qino'' "a woman, wife; ''qéns'' "a queen". :English Cognate: ''queen'', ''gynecology'' (from Greek), ''polygyny'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.34</span> *'''cıwiyayış''', '''cınde''' "living", "alive": from PIE base *g<sup>w</sup>eie- "to live". :Cognates: cf. Sanskrit ''jivah'' "alive, living;" Old Persian *''jivaka''- "alive," Greek ''bios'' "life, Old English ''cwic'' "alive;" Latin ''vivus'' "living, alive," ''vita'' "life;" Middle Persian ''zhiwak'' "alive;" Lithuanian ''gyvas'' "living, alive;" Old Irish ''bethu'' "life," ''bith'' "age;" Welsh ''byd'' "world," Old Frisian ''quik'', Old Norse ''kvikr'' "living, alive," Old High German ''quec'' "lively". :English Cognate: ''quick'', ''bio-'' (from Greek), ''zoo'' (from Greek), ''zodiac'' (from Greek), ''azote'' (from Greek), ''vital'' (from Latin), ''viva'' (from Latin), :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan, Watkins p.33</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Ç ''' |- | {| *'''ça''' "where": from PIE interrogative base *k<sup>w</sup>i- / *k<sup>w</sup>o-. :Cognates: Latin ''ubi'', Old English ''hwaer'' "where". :English Cognate: ''where'', ''ubiquity'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.46</span> *'''çar''' "four": from PIE base *k<sup>w</sup>etwor "four". :Cognates: cf. Avestan ''čathwaro'', Old Persian ''čatvar'', Sanskrit ''čatvarah'', Greek ''tetra'', Latin ''quattuor'', Oscan ''petora'', Lithuanian ''keturi'', Old Irish ''cethir'', Welsh ''petguar'' "four". :English Cognate: ''four'', ''quart'' (from Latin), ''quarter'' (from Latin), ''quadroon'' (from Latin), ''quarto'' (from Latin), ''quadricentenary'' (from Latin), ''quarantine'' (from Latin), ''quarrel'' (from Latin), ''quarry'' (from Latin), ''quadrum'' (from Latin), ''quadruple'' (from Latin), ''quadrillion'' (from Latin), ''trapezium'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.45</span> *'''çarnayış''' "to turn, walk around": from PIE base *k<sup>w</sup>el- "wheel, circle". :Please see the ''çerq'' entry. :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Cheung p.34</span> *'''çend''' "how much": from PIE interrogative base *k<sup>w</sup>i- / *k<sup>w</sup>o-. :Cognates: Latin ''quot'' "how much". :English Cognate: quote (from Latin), quotient (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.46</span> *'''çenge, çene''' "chin": from PIE base *genw- "chin, jawbone". :Cognates: cf. Old Persian ''çanu''-, German ''kinn'' "chin". :English Cognate: ''chin'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Nişanyan, Watkins p.26</span> *'''çerayış''' "pasture, to graze": from PIE base *k<sup>w</sup>el- "wheel, circle". :Please see the ''çerq'' entry. :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Cheung p.34</span> *'''çerq''' "wheel": from PIE base *k<sup>w</sup>el, *k<sup>w</sup>elk<sup>w</sup>o "wheel, circle". :Cognates: cf. Avestan ''čaraiti'' "applies himself," ''č'axra'' "chariot, wagon;" Sanskrit ''čakram'' "circle, wheel," ''carati'' "he moves, wanders;" Greek ''polos'' "a round axis" (PIE *kw- becomes Gk. p- before some vowels) ''polein'' "move around;" Latin ''colere'' "to frequent, dwell in, to cultivate, move around," ''cultus'' "tended, cultivated," hence also "polished," ''colonus'' "husbandman, tenant farmer, settler, colonist;" Lithuanian ''kelias'' "a road, a way;" Old Norse ''hvel'', Old English ''hweol'' "wheel;" Old Russian, Polish ''kolo'', Russian ''koleso'' "a wheel". :English Cognates: ''wheel'', ''colony'' (from Latin), cult (from Latin), cultivate (from Latin), culture (from Latin), cycle (from Greek), cyclo- (from Greek), bicycle (from Greek), encyclical (from Greek), chakra (from Sanskrit), :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.45</span> *'''çewres''' "fourty": from PIE base *k<sup>w</sup>etwores "fourty". :Cognates: Sanskrit ''catvārinśat'', Greek ''tessarákonta'', Latin ''quadrāgintā'' "forty". :English Cognate: ''fourty'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Watkins p.45</span> *'''çinayış''' "slay, smite": from PIE interrogative base *g<sup>wh</sup>en- "smite, slay". :Cognates: Avestan ''jan'' "to kill, to slay;" Old Persian ''jan'' "to kill, to slay;" Sanskrit ''han'' "to kill, to slay;" Greek ''phonos'' "killer," Latin ''de-fen-ti'' "beats of, defend;" Armenian ''çn-em'' "I slay", Hittite ''kuen'' "slays," Irish ''gon-im'' "I slay". :English Cognate: ''bane'', ''gun'' (from Old Norse), ''autobahn'' (from German), ''fence'' (from Latin), ''offense'' (from Latin), ''defense'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Fortson p.53, Watkins p.35</span> *'''çı''' "what": from PIE interrogative base *k<sup>w</sup>i- / *k<sup>w</sup>o-. :Cognates: Latin ''quad'', Old Norse ''hvat'', Danish ''hvad'', Dutch ''wat'', Old High German ''hwaz'', German ''was'', Gothic ''hva'' "what". :English Cognate: ''what'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.46</span> *'''çıra''' "why": from PIE interrogative base *k<sup>w</sup>i- / *k<sup>w</sup>o-. :Cognates: Latin ''qur'', Old Norse ''hvi'' "why". :English Cognate: ''why'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.46</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' D ''' |- | {| *'''dayış''' "giving": from PIE base *do- "to give". :Cognates: cf. Avestan ''dā'' "to bestow, place upon," Old Persian ''dā'' "let him give," Sanskrit ''dadati'' "gives," Greek ''didomi'', ''didonai'', "to give, offer," Old Irish ''dan'' "gift, talent". :English Cognates: ''data'' (from Latin), ''date'' (from Latin), ''dative'' (from Latin), ''add'' (from Latin), ''edition'' (from Latin), ''render'' (from Latin), ''rent'' (from Latin), ''donate'' (from Latin), ''pardon'' (from Latin), ''condone'' (from Latin), ''dose'' (from Greek), ''anecdote'' (from Greek), ''antidote'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Cheung p.44, Nişanyan, Watkins p.21</span> *'''dam''' "home, barn": from PIE base *dem- "house, household". :Cognates: cf. Avestan ''demana''- "house;" Sanskrit ''damah'' "house;" Greek ''domos'' "house," ''despotes'' "master, lord;" Latin ''dominus'' "master of a household;" Russian ''dom'' "house;" Lithuanian ''dimstis'' "enclosed court, property;" Old English ''timber'' "building, structure". :English Cognates: ''timber'', ''dome'' (from Latin), ''domestic'' (from Latin), ''domicile'' (from Latin), ''dame'' (from Latin), ''danger'' (from Latin), ''domain'' (from Latin), ''dominate'' (from Latin), ''dominion'' (from Latin), ''dungeon'' (from Latin), ''madame'' (from Latin), ''Madonna'' (from Latin), ''despot'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Nişanyan, Watkins p.21</span> *'''dare''' "tree": from PIE base *deru- "tree, oak, firm, solid, steadfast". :Cognates: cf. Avestan ''dāru''- Sanskrit ''dru'' "tree, wood," Greek ''drys'' "oak," ''doru'' "spear;" Serbian ''drvo'' "tree," ''drva'' "wood;" Russian ''drevo'' "tree, wood;" Czech ''drva''; Polish ''drwa'' "wood;" Lithuanian ''derva'' "pine wood;" Old Irish ''daur'', Welsh ''derwen'' "oak," Albanian ''drusk'' "oak" Old Frisian ''tre'', Old Norsk ''tre'', Gothic ''triu'' "tree". :English Cognate: ''tree'', ''tray'', ''trough'', ''tar'', ''endure'' (From Latin), ''obdurate'' (From Latin), ''duress'' (From Latin), ''drupe '' (from Greek), ''dryad'' (from Greek), ''dendrite'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Nişanyan, Watkins p.16</span> *'''-dar''' (in compound words like ''serdar'', ''brindar'') "to hold an occupation or feeling": from PIE base *d<sup>h</sup>er(e)- "to hold, support." :Please see the ''darayış, we-darayış'' entry. :<span style="font-size:10px">'''Source:'''Watkins p.18</span> *'''darayış, we-darayış''' "to hold, to hang up": from PIE base *d<sup>h</sup>er(e)- "to hold, support". :Cognates: cf. Avestan ''dar-'' "to hold, keep;" Old Persian ''dar-'' "to hold," Sanskrit ''dharmah'' "custom, law," Greek ''thronos'' "seat," Lithuanian ''dirzmas'' "strong," Welsh ''dir'' "hard," Breton ''dir'' "steel". :English Cognates: ''farm'' (from Latin), ''firm'' (from Latin), affirm (from Latin), confirm (from Latin), ''throne'' (from Latin), Darius (from Persian, means "holding firm the good") :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Cheung 58, Watkins p.18</span> *'''derg''' "long": from PIE base *dlonghos- "long". :Cognates: cf. Old Persian ''darga''-, Persian ''dirang'', Sanskrit ''dirghah'', Latin ''longus'', Greek ''dolikhos'' "long," Greek ''endelekhes'' "perpetual," Latin ''indulgere'' "to indulge". :English Cognates: ''long'', ''along'', ''belong'', ''longitude'' (from Latin), ''lounge'' (from Latin), ''longevity'' (from Latin), ''prolong'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.15</span> *'''decayış''' "ache, pain": from PIE base *dhegh- "burn". :Cognates: cf. Avestan ''dec-'', Sanskrit ''dah'' "to burn," Lithuanian ''dagas'' "hot season," Old Prussian ''dagis'' "summer," Gothic ''dags'', Old Eenglish ''dæg'' "day" but originally "the heat". :English Cognates: ''day'', ''today'', ''dawn'', ''foment'' (from Latin), ''fever'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Cheung p.54, Watkins p.18, 1</span> *'''derman''' "remedy": from PIE base *d<sup>h</sup>er(e)- "to hold, support". :Please see the ''darayış, we-darayış'' entry. :<span style="font-size:10px">'''Source:'''Nişanyan</span> *'''derzayış''', '''deştış''' "sew": from PIE base *d<sup>h</sup>ereg<sup>h</sup>- "to hold, to fasten". :Cognates: cf. Avestan ''darez-'', Parthian ''drz'', Sanskrit ''darh'' "to attach;" Russian''derzat'' "to hold, to keep". :English Cognates: N/A :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Cheung p.63</span> *'''des''' "ten": from PIE base *dekm "ten". :Cognates: cf. Avestan ''dasa'', Sanskrit ''dasa'', Armenian ''tasn'', Greek ''deka'', Latin ''decem'', Lithuanian ''desimt'', Old Irsih ''deich'', Breton ''dek'', Welsh ''deg'', Albanian ''djetu'' Old Frisian ''tian'', Old High German ''zehan'', German ''zehn'', Gothic ''taihun'' "ten". :English Cognate: ''ten'', ''thirteen, fourteen...'', ''decimal'' (from Latin), ''dime'' (from Latin), ''december'' (from Latin), ''dozen'' (from Greek), ''deca''- (from Greek), ''decagon '' (from Greek), ''decade'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Nişanyan, Watkins p.15</span> *'''dest''' "hand": from PIE base *g<sup>h</sup>eres-to- "hand". :Cognates: cf. Avestan ''zasta''-, Old Persian ''dasta-''-, Sanskrit ''hásta'' "hand". :English Cognates: ''surgeon'' (from Greek), ''surgery'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Nişanyan, Watkins p.15</span> *'''dêw''' "monster, giant": from PIE base *dewos- "god," from *dyeu- "to gleam, to shine". :Cognates: cf. Avestan ''daēva''-, Old Persian ''daiva''- "demon, evil god;" Latin ''deus'', Greek ''zeus'', Sanskrit ''deva''- "god". :English Cognates: ''deity'' (from Latin), ''deus'' (from Latin), ''diva'' (from Latin), ''divine'' (from Latin), ''Diana '' (from Latin), ''dial '' (from Latin), ''diurnal '' (from Latin), ''journal'' (from Latin), ''journey'' (from Latin), ''adjourn'' (from Latin), ''meridian '' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Cheung p.63, Watkins p.22</span> *'''dı''' "two": from PIE base *duwo "two". :Cognates: cf. Avestan ''dva'', Sanskrit ''dvau'', Greek ''duo'', Latin ''duo'', Old Welsh ''dou'', Lithuanian ''dvi'', Old Frisian ''twene'', ''twa'', Old Norsk ''tveir'', ''tvau'', Old High German ''zwene'', ''zwo'', German ''zwei'', Gothic ''twai'' "two". :English Cognates: ''two'', ''twin'', ''twice'', ''twilight'', ''between'', ''bi-'' (from Latin), ''balance'' (from Latin), ''binal'' (from Latin), ''combine'' (from Latin), ''diplo''- (from Greek), ''diploid'' (from Greek), ''diploma'' (from Greek), ''dichotomous'' (from Greek), ''duet'' (from Latin), ''duo'' (from Latin), ''dual'' (from Latin), ''dozen'' (from Latin), ''double'' (from Latin), ''duplex'' (from Latin), ''duplicate'' (from Latin), ''doubt'' (from Latin), ''dubious'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.21</span> *'''dından''' "tooth": from PIE base *dent- "tooth". :Cognates: cf. Sanskrit ''danta'', Greek ''odontos'', Latin ''dens'', Lithuanian ''dantis'', Old Irish ''det'', Welsh ''dent'' "tooth". :English Cognates: ''tooth'', -''odon'' (from Greek), ''dental'' (from Latin), ''dentist'' (from Latin), ''indent'' (from Latin), ''trident'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Nişanyan, Watkins p.16</span> *'''dırnayış''' "tear": from PIE base *der- "tear". :Cognates: cf. Sanskrit ''drnati'' "cleaves, bursts," Greek ''derein'' "to flay," Armenian ''terem'' "I flay," Breton ''darn'' "piece". :English Cognates: ''tear'', ''tart'', ''turd'', -''derma'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.16</span> *'''dûm''', '''dû''' "smog": from PIE base *dhumo- "smog". :Cognates: cf. Sanskrit ''dhumah'', Persian ''dud'', Latin ''fūmus'', Lithuanian ''dumai'', Old Prussian ''dumis'' "smoke;" Middle Irish ''dumacha'' "fog," Greek ''thymos'' "spirit, mind, soul". :English Cognates: ''fume'' (from Latin), ''perfume'' (from Latin), ''funky'' (from Latin), ''obfuscate'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.16</span> *'''dûrûst''' "honest, direct": from PIE base *dru- "tree". :Cognates: cf. Old Persian ''duruva''- "straight, firm;" Lithuanian ''drutas'' "firm," Welsh ''drud'', Old Irish ''dron'' "strong," Welsh ''derw'' "true," Old Irish ''derb'' "sure," Old Frisian ''triuwi'', Old High German ''gatriuwu'', German ''treu'', Old Norsk ''tryggr'', Gothic ''triggws'' "faithful, trusty". :English Cognate: ''true'', ''truth'', ''trust'', ''truce'' :Please also see the "dar" entry. :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Nişanyan, Watkins p.16</span> *'''dûş''', '''dış''' "bother, against, evil, ill": from PIE bases of *dus- "bad, ill, evil". :Cognates: Avestan ''duš''/''duj''- Old Persian ''duš''- Sanskrit ''dus''-, "ill," Old High German ''zur''-, Gothic ''tuz''- "un-". :English Cognates: ''dys''- (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Nişanyan, Watkins p.21</span> *'''dışmen''' "enemy": from PIE bases of *dus- "bad, ill, evil" and *men- "think, remember, have one's mind aroused". :Cognates: Old Persian ''dušmān'', Avestan ''dušmainyu''- "who thinks evil." (Cognates of *dus-; cf. Avestan ''duš''/''duj''- Old Persian ''duš''- Sanskrit ''dus''-, "ill," Old High German ''zur''-, Gothic ''tuz''- "un-.") and (Cognates of *men-; cf. Avestan ''manu''- Sanskrit ''matih'' "thought," ''munih'' "sage, seer;" Greek ''memona'' "I yearn," ''mania'' "madness," ''mantis'' "one who divines, prophet, seer;" Latin ''mens'' "mind, understanding".) :English Cognates: N/A (''dys''- and ''mind'' as separate words; ''men'' and ''mean'' are also two other words from PIE *men-.) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Nişanyan</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' E ''' |- | {| *'''embar''' "storage": from PIE bases of *samos "same" and *bher- "carry". :Please see the ''hem'' and ''ber'' entry. *'''embaz''' "friend": from PIE bases of *samos "same" and baz (?) :Please see the ''hem'' entry. *'''espe''' "dog": from PIE base *kwon- "dog". :Cognates: cf. Avestan ''spa'', Sanskrit ''svan''-, Greek ''kyon'', Old English ''hund'', Old High German ''hunt'', Old Irish ''cu'', Welsh ''ci'', Russian ''sobaka'' (apparently from an Iranian source), Armenian ''shun'', Lithuanian ''suo'' "dog". :English Cognate: ''hound'', ''carmine'' (from Latin), ''canine'' (from Latin), ''canary'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">Not: This word only exists in Kulp region. In other dialects, the word for dog is "kutik." </span> :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.46</span> *'''est-''' "is": from PIE base *es- "is". :Cognates: cf. Avestan ''ah'', Old Persian ''ah'', Sanskrit ''asti'', Greek ''esti'', Latin ''est'', Lithuanian ''esti'', Old High German, German, Gothic ''ist''; Old Norse ''es'', ''er'' "is". :English Cognate: ''is'', ''sin'', ''yes'', ''sooth'', ''entity'' (from Latin), ''essence'' (from Latin), ''absent'' (from Latin), ''improve'' (from Latin), ''interest'' (from Latin), ''present'' (from Latin), ''proud'' (from Latin), ''swastika'' (from Sanskrit) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p.152, Watkins p.24</span> *'''ez''' "I": from PIE base *eg- "I". :Cognates: cf. Avestan ''ezêm'' Old Persian ''edêm'' Sanskrit ''aham'', Hittite ''uk'', Latin ''ego'', Greek ''ego'', Russian ''ja'' Old Norse ''ek'', Norwegian ''eg'', Danish ''jeg'', Old High German ''ih'', German ''ich'', Gothic ''ik'' "I". :English Cognate: ''I'', ''ego'' (from Latin), ''egoism'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.22</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' G ''' |- | {| *'''ga''' "ochs": from PIE base *gwou- "cow". :Cognates: cf. Skt. ''gaus'', Middle Persian ''gāw'', Greek ''bous'', Latin ''bov''- "cow". :English Cognate: ''cow'', ''butter'' (from Latin), ''buffalo'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan, Watkins p.35</span> *'''game''' "step": from PIE base *gwem- "to go, come". :Cognates: cf. Avestan ''jamaiti'' "goes," Sanskrit ''gamati'' "he goes," Tocharian ''kakmu'' "come," Lith. ''gemu'' "to be born," Greek ''bainein'' "to go, walk, step," Latin ''venire'' "to come." (see also "ame" entry). :English Cognate: ''come'', ''welcome'', ''venue'' (from Latin), ''avenue'' (from Latin), ''circumvent'' (from Latin), ''convene'' (from Latin), ''convenient'' (from Latin), ''event'' (from Latin), ''revenue'' (from Latin), ''base'' (from Greek), ''basis'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">Not: Related to the word "ame."</span> :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p.100, Watkins p.33</span> *'''gan''' "live": from PIE base *ane- "to blow, to breathe" :Cognates: cf. Avestan ''viiānayā'' "spritness," Parthian ''gy'n'', Middle Persian ''gy'n'' "soul," Sanskrit ''aniti'' "breathes," Latin ''anima'' "living being, soul, mind, disposition, passion, courage, anger, spirit, feeling," Greek ''anemos'' "wind," Old Irish ''anal'', Welsh ''anadl'' "breath," Ols Irish ''animm'' "soul," Gothic ''uzanan'' "to exhale," Old Norsk ''anda'' "to breathe," Old English ''eðian'' "to breathe," Armenian ''anjn'' "soul". :English Cognate: ''animate'' (fom Latin), ''animal'' (from Latin), ''animus'' (from Latin), ''animosity'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p.161, Watkins p.4</span> *'''germ''' "warm": from PIE base *g<sup>wh</sup>erm "warm". :Cognates: cf. Avestan ''garəma''- "warm," Old Persian ''Garmapada''- (name of the fourth month, corresponding to June/July, from ''garma''- "heat;") Sanskrit ''gharmah'' "heat;" Armenian ''jerm'' "warm;" Greek ''thermos'' "warm;" Latin ''formus'' "warm," ''fornax'' "oven;" Old Irish ''fogeir'' "heated;" Hittite ''war''- "to burn" Old High German, German ''warm'', Old Norsk ''varmr'', Gothic ''warmjan'' "to warm". :English Cognate: ''warm'', ''burn'', ''thermos'' (from Greek), ''thermometer'' (from Greek), ''thermal'' (from Greek), ''furnace'' (from Latin), ''fornicate'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan, Watkins p.35</span> *'''gıran''' "heavy": from PIE base *gru- "heavy". :Cognates: cf. Sanskrit guruh "heavy, weighty;" Greek baros "weight," barys "heavy;" Gothic kaurus "heavy" :English Cognate: ''grave'' (from Latin), ''gravity'' (from Latin), ''grief'' (from Latin), ''aggravate'' (from Latin), ''brut'' (from Latin), ''brute'' (from Latin), ''Brutus'' (from Latin), ''barium'' (from Greek), ''barometer'' (from Greek), ''guru'' (from Sanskrit) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.34</span> *'''gıriyayış''' "boil": from PIE base *g<sup>wh</sup>orm-/*g<sup>wh</sup>erm "warm". :Please see the ''germ'' entry. :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Cheung p.105</span> *'''goş''' "ear": from PIE base *aus- "ear". :Cognates: cf. Avestan ''usi'' "the two ears" Greek ''aus'', Latin ''auris'', Lithuanian ''ausis'', Russian ''uši'', Gothic ''auso'', Old Irish ''au'' "ear". :English Cognate: ''ear'', ''aural'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.61</span> *'''gırewtış''' "to seize, to buy": from PIE base *g<sup>h</sup>ereb<sup>h</sup>- "to seize". :Cognates: cf. Avestan ''grab''- "to grab, seize, take," Old Persian ''grab''- "seize" as possession or prisoner, Sanskrit ''grbhnati'' "seizes," Lithuanian grebiu "to rake," Gothic ''greipan'', Old Norsk ''gripa'' "grab". :English Cognate: ''grab'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p.120, Watkins p.31</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' H ''' |- | {| *'''hak''' "egg": from PIE base *owyo-/*oyyo- "egg". :Cognates: cf. Gothic ''ada'', German ''ei'', Russian ''jajco'', Breton ''ui'', Greek ''oon'', Latin ''ovum'', Lithuanian ''ōvum'', Greek ''ōion'' "egg". :English Cognates: ''egg'', ''oval'' (from Latin), ''ovary'' (from Latin), ''ovate'' (from Latin), ''caviar'' (from Persian) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.6</span> *'''hem''' "same": from PIE base *samos "same". :Cognates: cf. Avestan ''hama'', Old Persian ''hama'' "similar, the same;" Sanskrit ''samah'' "even, level, similar, identical;" Greek ''hama'' "together with, at the same time," ''homos'' "one and the same," ''homios'' "like, resembling," ''homalos'' "even;" Latin ''similis'' "like;" Old Irish ''samail'' "likeness;" Old High German, Gothic ''sama''; Old High German ''samant'', German ''samt'' "together, with," Gothic ''samana'' "together". :English Cognates: ''same'', ''similar'' (from Latin), ''assemble'' (from Latin), ''seem'' (from Latin), ''assimilate'' (from Latin), ''simultaneous'' (from Latin), ''homo''- (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.75</span> *'''heş''' "bear": from PIE base *rtko "bear". :Cognates: Avestan ''aršam'', Sanskrit ''rksa'', Greek ''arktos'', Latin ''ursus'', Persian ''xerš'', Armenian ''arč'', Albanian ''ari'', Ossetian ''ærs'', Welsh ''arth'' "bear". :English Cognates: (The PIE word for bear in English is replaced by bear;) ''arctic'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.72</span> *'''heşt''' "eight": from PIE base *okto "eight". :Cognates: Avestan ''ashta'', Sanskrit ''astau'', Greek ''okto'', Latin ''octo'', Old Irish ''ocht'', Breton ''eiz'' "eight". :English Cognates: ''eight'', ''october'' (from Latin), ''octopus'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.59</span> *'''hewn''' "sleep": from PIE base *sleb- "to be weak, sleep". :Cognates: cf. Avestan ''hvap''/''hvaf'' "to sleep" Sanskrit ''svap'' "sleep," Greek ''Hypnos'' "sleep," Latin ''sopire'' "to fall asleep," Russian ''spat'' "to sleep," Old Frisian ''slep'', Old High German ''slaf'', German ''Schlaf'', Gothic ''sleps'', Old English ''swefan'' "sleep". :English Cognates: ''sleep'', ''hypno'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.80</span> *'''hewt''' "seven": from PIE base *septm "seven". :Cognates: cf. Avestan ''hapta'', Sanskrit ''sapta'', Hittite ''shipta'', Greek ''hepta'', Latin ''septem'', Lithuanian ''septyni'', Old Irish ''secht'', Welsh ''saith'' "seven". :English Cognates: ''seven'', ''september'' (from Latin), ''sextuplet'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.76</span> *'''hirê''' "three": from PIE base *trejes "three". :Cognates: cf. Avestan ''thri'', Sanskrit ''trayas'', Greek ''treis'', Latin ''tres'', Lithuanian ''trys'', Irish, Welsh ''tri'' Old Frisian ''thre'', Old High German ''dri'', German ''drei'', Old Norsk ''þrir'', Danish ''tre'' "three". :English Cognates: ''three'', ''triple'' (from Latin), triplex, trillium, :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline, Watkins p.93</span> *'''hirıs''' "thirty": from PIE base **trīkomt- "three". :Cognates: :English Cognates: ''thirty'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' K ''' |- | {| *'''kam''' "who": from PIE base *kwo-/*kwi- "who". :Cognates: cf. Avestan ''ko'' "who," Sanskrit ''kah'' "who, which;" Hittite ''kuish'' "who," Latin ''qui'', ''quae'', ''quod'' "who, which, what," Lithuanian ''kas'' "who," Russian ''kto'' "who," Danish ''hvo'', Swedish ''vem'', Old Frisian ''hwa'', Dutch ''wie'', Old High German ''hwer'', German ''wer'', Gothic ''hvo'' (fem.) "who". :English Cognate: ''who'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.46</span> *'''kardi''' "knife": from PIE base *(s)ker- "to cut, to scrape, to hack". :Cognates: cf. Avestan ''kart''- "to cut," Sanskrit ''krnati'' "hurts, wounds, kills;" ''krntati'' "cuts;" Hittite ''karsh''- "to cut off;" Greek ''keirein'' "to cut, shear;" Lithuanian ''skiriu'' "to separate;" Old Irish ''scaraim'' "I separate;" Welsh ''ysgar'' "to separate," ''ysgyr'' "fragment". :English Cognate: ''short'', ''share'', ''shore'', ''shear'', ''scar'', ''shirt'', :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p.243, Watkins p.77</span> *'''kerm''' "worm": from PIE base *k<sup>w</sup>rmi- "worm". :Cognates: cf. Sanskrit ''krmi'', Russian ''čermnyj'',"worm, insect". :English Cognate: ''carmine'' (from Sanskrit), ''crimson'' (from Sanskrit), ''kermes'' (from Sanskrit) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.46</span> *'''kay''' "game": from PIE base *keh/ker- "to desire, love". :Cognates: cf. Avestan ''kā''- "to take pleasure, desire," Old Persian ''kama'' "desire;" Sanskrit ''Kama'', name of the Hindu god of love, ''kamah'' "love, desire," Latin ''carus'' "dear;" Old Irish ''cara'' "friend;" Swedish ''hora'', Old High German ''huora'' "whore". :English Cognate: ''whore'', caress (from Latin), charity (from Latin), cherish (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p.227, Watkins p.36</span> *'''kêna''' "girl": from PIE base *ken- "youn, new, fresh". :Cognates: cf. Avestan ''kainya'', Sanskrit ''kanina''- "young;" Greek ''kainos'' "new;" Old Irish ''cetu''- "first". :English Cognate: ''recent'' (from Latin), ''-cene'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Fortson p.219, Watkins p.36</span> *'''kerdış, kar''' "to do": from PIE base *k<sup>w</sup>er- "to make, form". :Cognates: cf. Avestan ''kar-'', Old Persian ''kar-'' "to do, make" Sanskrit kar "to do" ''karman''- "action, fate;" Old Irish ''cruth'' "form," Lithuanian ''kurti'' "I found, build". :English Cognate: ''karma'' (from Sanskrit) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p.237, Watkins p.45</span> *'''kê''', '''key''' "when": from PIE base *kwo-/*kwi- "who". :English Cognate: ''when'' :Please see the "kam", "kum" entry. :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.46</span> *'''kılit''' "lock": from PIE base *klau- "hook, crooked or forked branch". :Cognates: cf. Latin ''clavis'' "key," ''clavus'' "nail," ''claustrum'' "bar, bolt, barrier," ''claustra'' "dam, wall, barricade, stronghold;" Greek ''kleidos'' "bar, bolt, key," klobos "cage;" Old Irish ''clo'' "nail;" ''kljuciti'' "shut;" Lithuanian ''kliuti'' "to catch, be caught on," ''kliaudziu'' "check, hinder," ''kliuvu'' "clasp, hang;" Old High German ''sliozan'' "shut," German ''schließen'' "shut," ''Schüßel'' "key;" Middle Irish ''clithar'' "hedge, fence". :English Cognate: ''close'' (from Latin), ''closet'' (from Latin), ''include'' (from Latin), ''exclude'' (from Latin), ''enclave '' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan, Watkins p.42</span> *'''kin''' "hate, grudge": from PIE base *kwei- "to pay, atone, compensate". :Cognates: cf. Avestan ''kaena'' "punishment, vengeance;" Sanskrit ''cinoti'' "observes, notes;" Greek ''time'' "price, worth, honor, esteem, respect;" Latin ''poenalis'' "pertaining to punishment;" Lithuanian ''kaina'' "value, price". :English Cognate: ''penal'' (from Latin), ''penalty'' (from Latin), ''punishment'' (from Latin), ''penology'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Watkins p.44</span> *'''kiştış''' "kill": from *kau- "to strike, beat". :Cognates: cf. Lithuanian ''kauju'' "to beat, forge;" Latin ''cudere'' "to strike, beat;" Middle Irish ''cuad'' "beat, fight". :English Cognate: ''hew'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p.251, Watkins p.37</span> *'''kunz, kêz''' "goose": from PIE base *ghans- "goose". :Cognates: cf. Sanskrit ''hamsah'', masc., ''hansi'', fem., "goose swan;" Greek ''khen''; Latin ''anser''; Polish ''ges'' "goose;" Lithuanian ''zasis'' "goose;" Old Irish ''geiss'' "swan," Old Frisian ''gos'', Old Norse ''gas'', Old High German ''gans'', German ''gans'' "goose" :English Cognate: ''goose'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' L ''' |- | {| *'''lew''' "lip": from PIE base *leb- "lip". :Cognates: cf. Old Frisian ''lippa'', Middle Dutch ''lippe'', German ''lefze'', Swedish ''läpp'', Danish ''læbe'' "lip". :English Cognate: ''lip'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''lızge''' "branch": from PIE base *lHghs- "branch". :Cognates: cf. Lithuanian ''lagzda'' "shaft of spear," Polish ''laska'' "branch". :English Cognate: N/A :<span style="font-size:10px">Note: This is one of the rare examples where Zazaki keeps the PIE "*l" sound. </span> :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Schwartz</span> *'''lûye''' "fox": from PIE base *wl̥p-eh₁- "fox". :Cognates: cf. Avestan ''urupis'', Persian ''rōbāh'' Armenian ''ałvēs'', Greek ''alōpēks'', Latin ''volpēs'', Lithuanian ''lapė'', Latvian ''lapė'' "fox". :English Cognate: N/A :<span style="font-size:10px">Note: This is one of the rare examples where Zazaki keeps the PIE "*l" sound while it turns to an "r" sound in other Iranian languages, including the Avestan language. </span> :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Schwartz</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' M ''' |- | {| *'''may''', '''marde''' "mother": from PIE base *mater- "mother" :Cognates: cf. Avestan ''mātar''-, Sanskrit ''matar''-, Latin ''mater'', Old Irish ''mathir'', Lithuanian ''mote'', Greek ''meter'', Danish ''moder'', Dutch ''moeder'', German ''mutter'' "mother." :English Cognate: ''mother'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''mendış''' "to stay": from PIE base *men- "to remain, wait for". :Cognates: cf. Persian ''mandan'' "to remain," Latin ''mansionem'' (nom. ''mansio'') "a staying, a remaining, night quarters, station," Greek ''menein'' "to remain". :English Cognate: ''mansion" (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p.74</span> *'''menge''' "moon": from PIE base *me(n)ses- "moon, month". :Cognates: cf. Avestan ''māh'', Old Persian ''māh'', Sanskrit ''masah'' "moon, month;" Armenian ''mis'' "month;" Greek ''mene'' "moon," ''men'' "month;" Latin ''mensis'' "month;" Lithuanian ''menesis'' "moon, month;" Old Irish ''mi'', Welsh ''mis'', Breton ''miz'' "month," Old High German ''mano'', Old Frisian ''mona'', Old Norsk ''mani'', Dutch ''maan'', German ''mond'', Gothic ''mena'' "moon". :English Cognate: ''moon'', ''month'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''merdış''' "dying": from PIE base *mor-/*mr- "to die". :Cognates: cf. Avestan ''miryeite'' "dies," Old Persian ''martiya''- "man," Sanskrit ''mrtih'' "death," Latin ''mortalis'' "subject to death," Lithuanian ''mirtis'' "mortal man," Greek ''ambrotos'' "immortal," Old Irish ''marb'', Welsh ''marw'' "died," Old English ''morþ'' "murder" :English Cognate: ''mortal'', ''murder'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''merdım''' "man": from PIE bases *mor-/*mr- "to die" and *teuk- "seed, lineage, tribe". :Cognates: Avestan ''miryeite-teoma'' "family of mortals," New Persian ''merdum'' "men;" (Cognates of *mor-/*mr-; cf. Avestan ''miryeite'' "dies," Old Persian ''martiya''- "man," Sanskrit ''mrtih'' "death," Latin ''mortalis'' "subject to death," Lithuanian ''mirtis'' "mortal man," Greek ''ambrotos'' "immortal," Old Irish ''marb'', Welsh ''marw'' "died," Old English ''morþ'' "murder") and (Cognates of *teuk-; Old Persian ''tauma''- "family, tribe"; Avestan taoχman-, ''teoma'' "seed, family;" Sanskrit ''tokám'' "lineage," New Persian ''toxm'' "seed".) :English Cognate: N/A (but ''mortal'', ''murder'' from *mor-/*mr- root) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''merre''' "mouse": from PIE base *muHs- "mouse". :Cognates: cf. Old Persian ''mush'' "mouse," Sanskrit ''mus'' "mouse, rat," Latin ''mus'', Lithuanian ''muse'' "mouse," Greek ''mys'' "mouse, muscle" Old Norse, Old Frisian, Middle Dutch ''mus'', German ''maus'' "mouse". :English Cognate: ''mouse'', ''muscle'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''mezg''' "brain": from PIE base *mregh-m(n)o- "skull, brain". :Cognates: cf. Greek ''brekhmos'' "front part of the skull". :English Cognate: ''brain'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''mı''' "I": from PIE base *me-, *eme- "I". :Cognates: cf. Avestan ''mam'', Sanskrit ''mam'', Greek ''eme'', Latin ''me'', Old Irish ''me'', Welsh ''mi'', Old Norse, Gothic ''mik'', Old High German ''mih'', German ''mich'' "me". :English Cognate: me :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> * '''mêse''', '''miyes''' "fly": from PIE base *mu- "gnat". :Cognates: cf. Persian ''magas'', Latin ''musca'', Armenian ''mun'', Russian ''muxa'', Polish ''mucha'', Lithuanian ''musė'' "gnat." :English Cognate: ''midge'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''miyan''' "middle": from PIE base *medhyo- "middle". :Cognates: cf. Avestan ''madiya''- "middle," Sanskrit ''madhyah'', Greek ''messos'', Latin ''medius'' "middle;" Gothic ''midjis'', Old English ''midd'' "middle," Armenian ''mej'' "middle" :English Cognate: ''middle'', ''mid'', ''medial'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''mize''' "urine": from PIE base *Hmeig<sup>h</sup> "to urinate". :Cognates: cf. Avestan ''maez'' "to urinate," Sanskrit ''meh'' "to urinate," Latin ''mingo'' "I urinate," Lithuanian ''myzti'' "to urinate". :English Cognate: N/A (''micturate'' "desire to urinate;" it is a medical term from Latin) and (''migan'', Old English) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Cheung</span> *'''morcela''' "ant": from PIE base *morwi- "ant". :Cognates: cf. Avestan ''maoiri'', Sanskrit ''vamra'', Greek ''myrmex'', Latin ''formica'', Polish ''mrówka'', Albanian ''morr'', Persian ''murče'', Russian ''murovej'' "ant". :English Cognate: ''formic'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' </span> *'''murdar''' "dead": from PIE base *mor-/*mr- "to die". :Cognates: cf. Avestan ''miryeite'' "dies," Old Persian ''martiya''- "man," Sanskrit ''mrtih'' "death," Latin ''mortalis'' "subject to death," Lithuanian ''mirtis'' "mortal man," Greek ''ambrotos'' "immortal," Old Irish ''marb'', Welsh ''marw'' "died," Old English ''morþ'' "murder" :English Cognate: ''mortal'', ''murder'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''mıjdani''' "present given to someone who brings good news": from PIE base *mizdho- "reward". :Cognates: cf. Avestan ''mijda'', Greek ''misthos'' "wage, pay;" Gothic ''mizdo'' :English Cognate: N/A :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Fortson p.60 </span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' N ''' |- | {| *'''name''' "name": from PIE base *nomn- "name". :Cognates: cf. Avestan ''nama'', Sanskrit ''nama'', Greek ''onoma'', ''onyma'', Latin ''nomen'', Russian ''imya'', Old Irish ''ainm'', Old Welsh ''anu'', Old Frisian ''nama'', Old High German ''namo'', German ''name'', Old Norse ''nafn'', Gothic ''namo'' "name". :English Cognate: ''name'', ''noun'' (from Old French) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''nê''' "no, not": from PIE base *ne- "no, not". :Cognates: cf. Old Norse, Old Frisian, Old High German ''ne'', Gothic ''ni'' "not". :English Cognate: ''no'', ''not'', ''none'', ''un''- :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''new''' "nine": from PIE base *newn "nine". :Cognates: cf. Avestan ''nava'', Sanskrit ''nava'', Greek ''ennea'', Albanian ''nende'', Latin ''novem'', Lithuanian ''devnyi'', Old Frisian ''niugun'', Old Norsk ''niu'', German ''neun'', Gothic ''niun'' "nine". :English Cognate: ''nine'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''newe''' "new": from PIE base *newos "new". :Cognates: cf. Avestan ''nava''-, Sanskrit ''navah'', Hittite ''newash'', Greek ''neos'', Lithuanian ''naujas'', Russian ''novyi'', Latin ''novus'', Old Irish ''nue'', Welsh ''newydd'', Old Frisian ''nie'', German ''neu'', Danish, Swedish ''ny'', Gothic ''niujis'' "new". :English Cognate: ''new'', ''news'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''nıştış''' "to sit": from PIE base *sed- "to sit". :Cognates: cf. Old Persian ''hadis'' "abode;" Sanskrit a-sadat "sat down," sidati "sits;" Greek ''ezesthai'' "to sit," ''hedra'' "seat, chair, face of a geometric solid;" Old Irish ''suide'' "seat, sitting;" Welsh ''sedd'' "seat," ''eistedd'' "sitting;" Lithuanian ''sedmi'' "to sit;" Russian ''sad'' "garden," Lithuanian ''soditi'' "to plant;" Gothic ''sitan'', Old English ''sittan'' "to sit," Old Norse ''sitja'', Old Frisian ''sitta'', Dutch ''zitten'', Old High German ''sizzan'', German ''sitzen'', Gothic ''sitan'' "sit". :English Cognate: ''sit'', ''sedentary'' (from Middle French), ''reside'' (from Old French), ''residence'' (from Old French), ''site'' (from Latin), ''situate'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' P ''' |- | {| *'''pak''' "clean": from PIE base *peu-/*pu- "to purify, cleanse". :Cognates: cf. Sanskrit ''pāvaka'' "purifies, cleanses;" Middle Persian ''pawāk'' "pure," Latin ''putus'' "clear, pure;" ''putah'' "pure," Middle Irish ''ur'' "fresh, new," Old High German ''fowen'' "to sift". :English Cognate: ''pure'' (from Old French) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''panc''' "five": from PIE base *pengke "five" :Cognates: cf. Avestan ''pança''-, Sanskrit ''panca'', Greek ''pente'', Latin ''quinque'', Armenian ''hink'', Lithuanian ''penke'', Old Welsh ''pimp'' "five". :English Cognate: ''five'', ''punch'' (from Sanskrit; it is a mixed drink made from five ingredients) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''parçe, pare''' "part": from PIE base *per- "to assign, allot". :Cognates: cf. Sanskrit ''purtam'' "reward," Middle Persian ''pārag'' "part," Greek ''peprotai'' "it has been granted," Hittite ''parshiya''- "fraction, part," Latin ''partem'' "part, piece, side, share". :English Cognate: ''part'' (from Old French), ''particle'' (from Latin), ''partner'' (from Old French), ''party'' (Old French), ''partition'' (Old French), ''parcel'' (Old French) ''department'' (from Latin), ''apartment'' (from Latin), ''portion'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''paşti''' "back": unknown PIE origin, perhaps from *por/*per- "forth" + *sta- "to stand". :Cognates: cf. Avestan ''parshti'' "back," Sanskrit ''prstham'' "back, roof, peak;" Greek ''pastas'' "porch in front of a house, colonnade," Middle High German ''virst'' "ridepole," Lithuanian ''pirstas'' "finger". :English Cognate: ''post'' "upright timber, pillar" (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''pay''' "foot": from PIE base *pod-/*ped- "foot". :Cognates: cf. Avestan ''pad''-, Sanskrit ''pat'' "foot;" Greek ''pos'', Latin ''pedis'' Lithuanian ''padas'' "sole," ''peda'' "footstep" Old Norse ''fotr'', Dutch ''voet'', German ''fuß'', Gothic ''fotus'' "foot" . :English Cognate: ''foot'', ''pedestrian'' (from Latin), ''podium'' (from Latin), ''pedal'' (from French), ''pedicure'' (from French) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''persayış''' "to ask": PIE base *prek- "to ask, request, entreat". :Cognates: cf. Avestan ''frashna''-, Skt. ''prasna''- "question;" Latin ''precari'' "ask earnestly, beg;" Lithuanian ''prasyti'' "to ask, beg;" Old High German ''frahen'', German ''fragen'', Old English ''fricgan'' "to ask". :English Cognate: ''pray'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung</span> *'''pewc-, poc-''' "to cook": from PIE base *pek<sup>w</sup>- "to cook". :Cognates: cf. Sanskrit ''pakvah'' "cooked," Greek ''peptein'', Latin ''cocus'' "cook," Lithuanian ''kepti'' "to bake, roast". :English Cognate: ''cook'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung, Nişanyan</span> *'''piy, parde''' "father": from PIE base *piter "father". :Cognates: cf. Old Persian ''pita'', Sanskrit ''pitar''-, Greek ''pater'', Latin ''pater'', Old Irish ''athir,'' Old Norse ''faðir'', German ''vater'' "father". :English Cognate: ''father'', ''paternal'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''pır''': from PIE base *ple- "full". :Cognates: cf. Avestan ''perena''-, Old Persian ''paru'' "much;" Sanskrit ''purvi'' "much," ''prayah'' "mostly;" Greek ''poly''- Greek ''plethos'' "people, multitude, great number," ''pleres'' "full," ''polys'' "much, plenty," ''ploutos'' "wealth," ''plethein'' "be full;" Lithuanian ''pilus'' "full, abundant;" Gothic ''filu'' "much," Old Norse ''fjöl''-, Old English ''fela'', ''feola'' "much, many;" Old English ''folgian''; Old Irish ''lan'', Welsh ''llawn'' "full;" Old Irish ''il'', Welsh ''elu'' "much". :English Cognate: ''full'', ''poly''- (from Greek), ''plethora'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''pırd''' "bridge": from PIE base *prtu- "a going, a passage," from base *per- "to lead, pass over". :Cognates: cf. Avestan ''peretush'' "passage, ford, bridge;" Sanskrit ''parayati'' "carries over;" Greek ''poros'' "journey, passage;" Latin ''porta'' "gate," portare "passage;" Armenian ''hordan'' "go forward;" Welsh ''rhyd'' "ford;" Old English ''faran'' "to go, journey," Old Norse ''fjörðr'' "inlet, estuary". :English Cognate: ''ford'', ''forth'', ''fare'', ''port'' (from Latin), ''portal'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung</span> *'''perrayış''': from PIE base PIE *porno- "feather, wing" from base *pet-/*pte- "to rush, to fly". :Cognates: cf. Avestan ''parêna'' "wing," Sanskrit ''patram'' "wing, feather, leaf," ''patara''- "flying, fleeting;" Hittite ''pittar'' "wing;" Greek ''piptein'' "to fall," ''potamos'' "rushing water," ''pteryx'' "wing;" Old English ''feðer'' "feather;" Latin ''penna'' "feather, wing;" Old Welsh ''eterin'' "bird". :English Cognate: ''fern'', ''feather'', ''petition'' (from Old French), ''pen'' (from Old French) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung</span> *'''perre, pele''': from PIE base PIE *porno- "feather, wing" from base *pet-/*pte- "to rush, to fly". :Cognates: cf. Avestan ''parêna'' "wing," Sanskrit ''patram'' "wing, feather, leaf," ''patara''- "flying, fleeting;" Hittite ''pittar'' "wing;" Greek ''piptein'' "to fall," ''potamos'' "rushing water," ''pteryx'' "wing;" Old English ''feðer'' "feather;" Latin ''penna'' "feather, wing;" Old Welsh ''eterin'' "bird". :English Cognate: ''fern'', ''feather'', ''petition'' (from Old French), ''pen'' (from Old French) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' R ''' |- | {| *'''raşt''' "right": from PIE base *reg- "move in a straight line". :Cognates: cf. Avestan ''razeyeiti'' "directs," Avestan and Old Persian ''rasta''- "straight," Old Persian ''aršta''- "rectitude," Sanskrit ''raj''- "a king, a leader;" Greek ''orektos'' "stretched out, upright;" Latin ''rectus'' "straight, right;" Old Irish ''recht'' "law," Welsh ''rhaith'', Breton ''reiz'' "just, righteous, wise," Lithuanian ''teisus'' "right, true," Greek ''dikaios'' "just," Gothic ''reiks'' "a leader;" Old English ''rice'' "kingdom," -''ric'' "king," rice "rich, powerful," ''riht'' "correct;" Gothic ''raihts'', Old High German ''recht'', Old Swedish ''reht'', Old Norse ''rettr'' "correct" Old High German ''reht'', German ''recht'', Old Norse ''rettr'', Gothic ''raihts'' "just, good, fair, proper, fitting, straight". :English Cognate: ''right'', ''rich'', ''regal'' (from Latin), ''royal'' (from Latin), ''rex'' (from Latin), ''rectitude'' (from Latin), ''rectify'' (from Latin), ''rectangular'' (from Latin), ''regime'' (from French), ''regular'' (from Old French), ''regulation'' (from Old French), ''regent'' (from Old French), ''rule'' (from Old French), ''rector'' (from Latin), ''direct'' (from Latin) etc... :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan, Cheung</span> *'''ro''' "river": from PIE base *sreu- "to flow". :Cognates: cf. Avestan ''thraotah''-, ''raonam'' "stream, river;" Old Persian ''rauta'' "river," Sanskrit ''sravati'' "flows," ''srotah'' "stream;" Greek rheos "a flowing, stream;" Old Irish ''sruaim'', Irish ''sruth'' "stream, river;" Welsh ''ffrwd'' "stream;" Lithuanian ''sraveti'' "to trickle, ooze;" Old Norse ''straumr'', Old English ''stream'' Danish ''strøm'', Swedish ''ström'', Norwegian ''straum'', Old Frisian ''stram'', Dutch ''stroom'', Old High German ''stroum'', German ''strom'' "current, river". :English Cognate: ''stream'', ''rheum'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung</span> *'''roc''' "sun": from PIE base *leuk- "light, brightness". :Cognates: cf. ''raoxšna''- "shining, bright" Sanskrit ''rocate'' "shines;" Armenian ''lois'' "light," ''lusin'' "moon;" Greek ''leukos'' "bright, shining, white;" Latin ''lucere'' "to shine," ''lux'' "light," ''lucidus'' "clear;" Lithuanian ''laukas'' "pale;" Welsh ''llug'' "gleam, glimmer;" Old Irish ''loche'' "lightning," ''luchair'' "brightness;" Hittite ''lukezi'' "is bright" Old Frisian ''liacht'', Middle Dutch ''lucht'', German ''Licht'' "light". :English Cognate: ''light'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung, Nişanyan</span> *'''roşti''' "light": from PIE base *leuk- "light, brightness". :Please see the "roc" entry. |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' S ''' |- | {| *'''sere''' "head": from PIE base *ker- "uppermost part of the body, head, horn, top, summit". :Cognates: cf. Avestan ''sarah'' "head", Sanskrit ''srngam'', Greek ''karnon'', Latin ''cornu'', Lithuanian ''cerĕbrum'', Russian ''čerep'', Old Prussian ''kerpetis'', Armenian ''sar'' "head", Breton ''kern'', Tocharian ''krāñi'', Ossetian ''sær'', Albanian ''krye'' "horn". :English Cognate: ''horn'', ''horny'', ''carrot'' (from Latin), ''corner'' (from Old French) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''se''' "hundred": from PIE base *kmtom "hundred". :Cognates: cf. Avestan ''satem'', Sanskrit ''satam'', Greek ''hekaton'', Latin ''centum'', Lithuanian ''simtas'', Old Irish ''cet'', Breton ''kant'' Old Norse ''hundrað'', German ''hundert'', Gothic ''hund'', Old High German ''hunt'' "hundred" :English Cognate: ''hundred'', ''century'' (from Latin), ''cent'' (from Latin), ''centimeter'' (from Latin), ''hectare'' (''hect'' is from Greek, ''are'' is from Latin), ''percent'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''serre''' "year": from an Arya (Indo-Iranian) base *srda- "year". :Cognates: cf. Avestan ''serda'', Talishi ''sor'', Pesrian ''sal'', Kurdish ''sal'' "year". :English Cognate: N/A :<span style="font-size:10px">Not: Indo-European word "*yar-" is replaced by "serr" word in Zazaki as in other Iranian languages. </span> :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Paul p.117</span> *'''serd''' "cold": from PIE base *gel-/*kel- "cold" :Cognates: cf. Ave ''sarəta''-, Middle Persian ''sard'', Old English ''cald'' "cold". :English Cognate: ''cold'', ''cool'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''serpez''' "spleen": from PIE base *splegh- "spleen". :Cognates: cf. Avestan ''sperezan'', Sanskrit ''plihan''-, Armenian ''p'aicaln'', Latin ''lien'', Lithuanian ''bluznis'', Old Prussian ''blusne'', Old Irish ''selg'' "spleen" :English Cognate: ''spleen'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''-stan''' (as a compound in words like ''daristan'', ''şaristan'', ''bostan'' (''buestan''): from PIE base *sta- "to stand, set down, make or be firm." :Cognates: cf. Avestan ''histaiti'' "to stand;" Pers. -''stan'' "country," literally "where one stands;" Sanskrit ''tisthati'' "stands;" Greek ''histemi'' "cause to stand, set, place," Latin ''stare'' "stand," ''sistere'' "stand still, stop, make stand, place, produce in court," ''status'' "manner, position, condition, attitude," ''statio'' "station, post;" Lithuanian ''stojus'' Old Norse ''standa'', Gothic ''standan'', Old High German ''stantan'', Swedish ''stå'', Dutch ''staan'', German ''stehen'' "stand". :English Cognate: ''stand'', ''stall'', ''stead'', ''stud'', ''standard'' (from Middle French), ''state'' (from Latin) ''station'' (from Old French) ''stet'' (from Latin), ''stable'' (from Old French), ''stadium'' (from Latin), ''stay'' (from Middle French), ''static'' (from Greek), ''stasis'' (from Greek), ''stature'' (from Middle French), ''statute'' (from Latin), ''statue'' (from Old French), ''stage'' (from Old French), ''status'' (from Latin), ''stance'' (from Middle French), ''stat'' (from Latin), ''stagnant'' (from French) ''stater'' (from Greek), ''assist'' (from Middle French), ''estate'' (from Old French) etc. :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung, Nişanyan</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Ş ''' |- | {| *'''şay, şa''': from PIE base *q<sup>w</sup>i- "rest". :Cognates: cf. Avestan ''šaitiš'' "joy," Old Persian ''šiyati'' "joy," Latin ''quies'' "rest, repose, quiet," Gothic ''hveila'', Old English ''hwil'' "space of time". :English Cognate: ''while'' "a space of time," ''quiet'' (from Latin), :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung, Nişanyan</span> *'''şeş''' "six": from PIE base *seks "six". :Cognates: cf. Avestan ''kšvaš'', Sanskrit ''sas'', Greek ''hex'', Latin ''sex'', Lithuanian ''sesi'', Old Irish ''se'', Welsh ''chwech'', Old Norse, Old Frisian ''sex'', Middle Dutch ''sesse'', Dutch ''zes'', Old High German ''sehs'', German ''sechs'', Gothic ''saihs'' "six". :English Cognate: ''six'', ''sixty'', ''hexagon'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' T ''' |- | {| *'''teng''' "tight": from PIE base *tenk- "to become firm, curdle, thicken". :Cognates: cf. Middle Persian ''tang'' "tight," Sanskrit ''tanc'' "to draw together, contract;" Irish ''techt'' "curdled, coagulated," Lithuanian ''tankus'' "close, tight," Old English ''meteþiht'' "stout from eating," Middle High German ''dihte'' "dense, thick;" German ''dicht'' "dense, tight;" Old High German ''gidigan'', German ''gediegen'' "genuine, solid, worthy". :English Cognate: ''tight'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung</span> *'''tersayış''' "be afraid": from PIE base *tres- "to tremble." :Cognates: cf. Avestan ''tarshta'' "feared, revered," Sanskrit ''trasati'' "trembles," Greek ''treëin'' "to tremble," Lithuanian ''triseti'' "to tremble," Middle Irish ''tarrach'' "timid" Latin ''terribilis'' "frightful," from ''terrere'' "fill with fear". :English Cognate: ''terrible'' (from Old French), ''terror'' (from Old French), ''tremor'' (from Old French), ''terrific'' (from Latin), :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung</span> *'''teyşan''' "thirsty": from PIE base *ters- "dry". :Cognates: cf. Avestan ''tarshu''- "dry, solid," Sanskrit ''tarsayati'' "dries up," Greek ''teresesthai'' "to become or be dry," Latin ''torrere'' "dry up, parch," Gothic ''þaursus'' "dry, barren," O High German ''thurri'', German ''dürr'', Old English ''þyrre'' "dry;" Old English ''þurstig'' "thirsty". :English Cognate: ''thirsty'', ''terrain'' (from French), ''territory'' (from Latin), :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung, Nişanyan</span> *'''tırş''' "sour": from PIE base *ters- "dry". :Please see the "teyşan, teyşun" entry. *'''tici''' "sunshine": from PIE base *(s)teig- "to sting, stab". :Cognates: cf. Avestan ''taeça''-/''taeja''- "sharp, pointed," ''tighri''- "arrow," ''tigra'' "ray of ligt;" Old Persian ''tigra''- "sharp, pointed;" Latin ''in-stigare'' "to goad;" Greek ''stizein'' "to prick, puncture," ''stigma'' "mark made by a pointed instrument;" Lithuanian ''stingu'' "to remain in place;" Russian ''stegati'' "to quilt" Old Frisian ''steka'', Dutch ''stecken'', Old High German ''stehhan'', German ''stechen'' "to stab, prick". :English Cognate: ''stick'', ''sting'', ''stigma'' (from Greek) ''astigmatism'' (from Greek), :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung, Nişanyan</span> *'''tiğe''': from PIE base *(s)teig- "to sting, stab". :Please see the "tici" entry. *'''toxım''', '''tom''', '''tum''' "seed": from PIE base *teuk- "seed, family, lineage, tribe" :Cognates: cf. Avestan ''taoχman''-, ''teoma'' "seed, family;" Old Persian ''tauma''- "family, tribe;" Sanskrit ''tokám'' "lineage," New Persian ''toxm'' "seed". :English Cognate: N/A :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Nişanyan</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' U ''' |- | {| *'''ustıne, stune''' "column": from PIE base sta- "to stand, set down, make or be firm" :Cognates: cf. Avestan ''stūna''-, Middle Persian ''stūn'', Sanskrit ''sthūnā'' "column, pillar;" Greek ''stōís'' "column," ''staurós'' "poll", Latin ''instaurare'' "to set up a poll," German ''stütze'' "back up, support". :English Cognate: Please look at the "-stan" entry. :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Nişanyan</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' V ''' |- | {| *'''va''' "wind": from PIE base *we-nt-o- "blowing," from base *we- "to blow". :Cognates: cf. Avestan ''vata''-, Sanskrit ''vatah'', Hittite ''huwantis'', Latin ''ventus'', Lithuanian ''vejas'' "wind;" Lithuanian ''vetra'' "tempest, storm;" Old Irish ''feth'' "air;" Welsh ''gwynt'', Breton ''gwent'' "wind" Sanskrit ''va''-, Greek ''aemi''-, Gothic ''waian'', Old English ''wawan'', Old High German ''wajan'', German ''wehen'', "to blow;" Old Frisian, Dutch ''wind'', Old Norse ''vindr'', Old High German ''wind'', German ''wind'', Gothic ''winds'' "wind". :English Cognate: ''wind'', ''window'', ''winnow'', ''weather'', ''ventilate'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung</span> *'''vac-''' "to say": from PIE base *wek- "give vocal utterance, speak". :Cognates: cf. Avestan ''vac''- "speak, say;" Sanskrit ''vakti'' "speaks, says;" ''vacas''- "word;" Greek ''eipon'' "spoke, said;" ''epos'' "word;" Latin ''vocem'' (nom. vox) "voice, sound, utterance, cry, call, speech, sentence, language, word," Old Prussian ''wackis'' "cry," German ''er-wähnen'' "to mention". :English Cognate: ''voice'' (from Old French), ''vox'' (from Latin), ''vocal'' (from Old French), ''vowel'' (from Old French), ''vocabulary'' (from Latin), ''vociferous'' (from Latin), ''vocation'' (from Latin), ''vocative'' (from Middle French) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung</span> *'''varan''' "rain": from PIE base *ur- "to moisten, flow". :Cognates: cf. Avestan ''var'' "rain," Sanskrit ''var'' "water," Greek ''ouron'' "urine," Latin ''urina'' "urine," Lithuanian ''jures'' "sea," Old Eenglish ''wær'', Old Norse ''ver'' "sea," Old Norse ''ur'' "drizzling rain". :English Cognate: ''urine'' (from Old French) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung</span> *'''vatış''', '''vate''' "to say": from PIE base *wek- "give vocal utterance, speak". :Please see the "vac-" entry. *'''veng''' "voice": from PIE base *wek- "give vocal utterance, speak". :Please see the "vac" entry. *'''veng''' "empty": from PIE base *wa-no-, from base *eue- "to leave, abandon, give out". :Cognates: cf. Avestan ''va''- "lack," Persian ''vang'' "empty, poor;" Sanskrit ''una''- "deficient" Latin ''vacare'' "to be empty," ''vastus'' "empty, waste;" Old English ''wanian'' "to lessen," ''wan'' "deficient;" Old Norse ''vanta'' "to lack;" :English Cognate: ''wane'', ''waste'' (from Anglo-French), ''vain'' (from Old French), ''vanity'' (from Old French), ''vacate'' (from Latin), ''vanish'' (from Old French), ''vacant'' (from Old French), :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung</span> *'''veyve''' "bride": from PIE base *wad<sup>h</sup>- "to lead, marry a woman". :Cognates: cf. Avestan ''vad''- "to lead," Sanskrit ''vadhu'' "bride, young woman;" Lithuanian ''vedu'' "I lead, marry;" Middle Welsh ''dy-weddio'' "to marry," Old High German ''widamo'' "wedding present." :English Cognate: ''wedding'', ''to wed'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Cheung</span> *'''verg''' "wolf": from PIE base *wlqwos/*lukwos, from base *wlp-/*lup- "wolf". :Cognates: cf. Avestan ''vehrka''-, Sanskrit ''vrkas'', Albanian ''ulk'', Russian ''volcica'', Lithuanian ''vilkas'' "wolf;" Old Perssian ''Varkana''-, ''Hyrcania'' "district southeast of the Caspian Sea, literally wolf-land;" probably also Greek lykos, Latin lupus; Old Norse ''ulfr'', Old Frisian, Dutch, Old High German, German ''wolf'', Gothic ''wulfs'' "wolf". :English Cognate: ''wolf'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Cheung</span> *'''vist''' "twenty": from PIE base *wīḱm̥t- "twenty". :Cognates: cf. Avestan ''vīsaiti''-, Latin ''vīgintī'' "twenty". :English Cognate: ''twenty'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Citation needed</span> *'''viya''' "widow": from PIE base *widhewo- "widow". :Cognates: cf. Avestan ''vithava'' "widow," Sanskrit ''vidhuh'' "lonely, solitary;" ''vidhava'' "widow;" Latin ''vidua'', Russian ''vdova'', Old Irish ''fedb'', Welsh ''guedeu'' "widow;" Persian ''beva'', Greek ''eitheos'' "unmarried man;" Latin ''viduus'' "bereft, void;" Old Frisian ''widwe'', Middle Dutch, Dutch ''weduwe'', Dutch ''weeuw'', Old High German ''wituwa'', German ''witwe'', Gothic ''widuwo'', Old English ''widewe'' "widow". :English Cognate: ''widow'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''vıle''' "flower": from PIE base *wrdho- "thorn, bramble". :Cognates: cf. Old Persian *''vrda''-, Armenian ''vard'', Latin ''rosa'', Greek ''rhodon'' "rose". :English Cognate: ''rose'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> *'''vıraştış''': from PIE base *werg- "to work". :Cognates: cf. Avestan ''vareza'' "work, activity;" Greek ''ergon'' "work," ''orgia'' "religious performances," ''organon'' "tool;" Armenian ''gorc'' "work," Lithuanian ''verziu'' "tie, fasten, squeeze;" ''vargas'' "need, distress;" Gothic ''waurkjan'', Old English ''wyrcan'' "work;" Gothic ''wrikan'' "persecute," Old English ''wrecan'' "drive, hunt, pursue;" Old Norse ''yrka'' "work, take effect". :English Cognate: ''work'', ''urge'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p. 425</span> *'''viyale''' "willow": from PIE base *wei-ti- "willow". :Cognates: cf. Avestan ''vaeiti''- "osier," Greek ''itea'' "willow," Latin ''vitis'' "vine," Lithuanian ''vytis'' "willow twig," Polish ''witwa'', Welsh ''gwden'' "willow," Russian ''vitvina'' "branch, bough;" Old Norse ''viðir'', Danish ''vidje'', Old High German ''wida'', German ''weide'' "willow". :English Cognate: ''withy'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' W ''' |- | {| *'''waye''' "sister": from PIE base *swesor "sister". :Cognates: cf. Avestan ''xvanhar''-, Sanskrit ''svasar''-, Latin ''soror'', Russian ''sestra'', Lithuanian ''sesuo'', Old Irish ''siur'', Welsh ''chwaer'', Greek ''eor'' Old Saxon ''swestar'', Old Frisian ''swester'', Middle Dutch ''suster'', Dutch ''zuster'', Old High German ''swester'', German ''Schwester'', Gothic ''swistar'' "sister". :English Cognate: ''sister'', ''sorority'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' etymonline</span> *'''wendış''' "read": from PIE base *swen- "sound" :Cognates: cf. Avestan ''xvan'' "to sound," Sanskrit ''svanati'' "it sounds," ''svanah'' "sound, tone;" Latin ''sonus'' "sound," ''sonare'' "to sound;" Old Irish ''senim'' "the playing of an instrument;" Old English ''geswin'' "music, song," ''swinsian'' "to sing;" Old Norse ''svanr'', Old English ''swan'' "swan, the sounding bird" :English Cognate: ''swan'', ''sound'' (from Latin), ''sonic'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' etymonline</span> *'''wesar''' "spring": from an Arya (Indo-Iranian) base *upa-serda- (upa part is from PIE base *uper "over".) :Cognates: cf. Talishi ''avasor'', New Persian ''absalan'', Pashtun ''psarlay'' "spring." Cognates for *upa: Sanskrit ''upari'', Avestan ''upairi'' "over, above, beyond," Latin ''super'', Greek ''hyper'', Old English ''ofer'' "over," Gothic ''ufaro'' "over, across". :English Cognate: ''super'' (from Latin), summit (from Latin), superb (from Latin), ''hyper-'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' etymonline, Paul p.177, Watking p.94</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' X ''' |- | {| *'''xo''' "self": from PIE base *s(w)e- "separate, apart". :Cognates: cf. Avestan ''hvet'', Old Norsk ''sjalfr'', O.Frisian ''self'', Old High German ''selb'', German ''selbst'', Goth. ''silba'' "self". :English Cognates: ''self'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymoline</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Y ''' |- | {| *'''yew''' "one": from PIE base *oinos "one". :Cognates: cf. Old Persian ''aivam'', Greek ''oinos'' "ace (on dice)," Latin ''unus'' "one," Lithuanian ''vienas'', Old Irish ''oin'', Breton ''un'', Old Norse ''einn'', Danish ''een'', Old Frisian ''an'', Dutch ''een'', German ''ein'', Gothic ''ains'' "one" :English Cognate: ''one'', ''uni'' (from Latin), ''unite'' (from Latin), ''unit'' (from Latin), ''universal'' (from Latin), ''university'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' etymonline</span> |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Z ''' |- | {| *'''zama''' "groom": from PIE base *gem(e)- "to marry". :Cognates: cf. Avestan ''zamatar'', Old Persian ''damatar'' "groom;" Sanskrit ''jamih'' "brother, sister," ''jama'' daughter-in-law;" Greek ''gamos'', ''gambros'' "son-in-law, father-in-law, brother-in-law;" Latin ''gener'' "son-in-law". :English Cognate: ''gamete'' (from Greek), ''polygamy'' (from Greek), ''bigamy'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Nişanyan</span> *'''zanayış''' "to know": from PIE base *gno- "know". :Cognates: cf. Avestan ''zan''-, Old Persian ''dan'' "to know;" Russian ''znat'' "to know;" Latin ''gnoscere''; Greek *''gno''-, as in gignoskein; Sanskrit ''jna''- "know". :English Cognate: ''know'', ''gnostic'' (from Greek), ''agnostic'' (from Greek) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline, Cheung p. 466 </span> *'''zani''', '''zoni''': from PIE base *g(e)neu- "knee". :Cognates: cf. Avestan ''znum'', Sanskrit ''janu'', Hittite ''genu'' "knee;" Greek ''gony'' "knee," ''gonia'' "corner, angle;" Latin ''genu'' "knee." :English Cognate: ''knee'', ''kneel'', ''-gon'' (from Greek as in ''heptagon'', ''pentagon'', ''polygon'' etc.) *'''zern''' "gold": from PIE base *g<sup>h</sup>el- "yellow, green". :Cognates: cf. Avestan ''zaranya''-, Old Persian ''daraniya''-, Sanskrit ''hiranyam'', Russian ''zoloto'', Old Frisian, Old High German ''gold'', German ''gold'', Middle Dutch ''gout'', Dutch ''goud'', Old Norse ''gull'', Danish ''guld'', Gothic ''gulþ'' "gold". :English Cognate: ''gold'' :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline </span> *'''zerd''' "yellow": from PIE base *g<sup>h</sup>el- "yellow, green". :Cognates: Avestan ''zari'' "yellow," Sanskrit ''harih'' "yellow, tawny yellow;" Latin ''helvus'' "yellowish, bay," Gallo-Latin ''gilvus'' "light bay;" Lithuanian ''geltonas'' "yellow;" Polish ''zolty'', Russian ''zeltyj'' "yellow;" Old English ''geolu'', ''geolwe'', Middle English ''yellow'', German ''gelb'' "yellow" and "green" (cf. Latin ''galbus'' "greenish-yellow;" Greek ''khloros'' "greenish-yellow color," ''kholos'' "bile;" Lithuanian ''zalias'' "green," ''zelvas'' "greenish;" Polish ''zielony'', Russian ''zelenyj'' "green;" Old Irish ''glass'', Welsh, Breton ''glas'' "green," also "grey, blue".) :English Cognate: ''yellow'', ''Chloe'' (from Greek), ''chlorine'' (from Greek), ''Cloris'' (from Latin), ''cholera'' (from Greek), :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline </span> *'''zerre''' "inside": from PIE base *kerd- "heart". :Cognates: cf. Avestan ''zeredā'', Sanskrit ''hṛdaya'', Greek ''kardia'', Latin ''cor'', Old Irish ''cride'', Welsh ''craidd'', Hittite ''kir'', Lithuanian ''širdis'', Armenian ''sird'', Russian ''serdce'' "heart," Breton ''kreiz'' "middle," Old Norse ''hjarta'', Dutch ''hart'', Old High German ''herza'', German ''herz'', Gothic ''hairto'' "heart". :English Cognate: ''heart'', ''cordial'' (from Middle French), ''core'' (from Old French), ''record'' (from Old French), ''concord'' (from Old French), ''accord'' (from Old French), ''discord'' (from Old French), ''cardiac'' (from French), ''courage'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline </span> *'''zımıstan''' "winter": from PIE base *g<sup>h</sup>eim- "snow, winter;" and *sta- "to stand, set down, make or be firm". :Cognates: cf. Avestan ''zimo'', Sanskrit ''hemanta'', Latin ''hiems'', Greek ''kheima'', Gaulish ''zima'', Russian ''zima'', Polish ''zima'', Lithuanian ''žiema'', Latvian ''ziemas'', Old Prussian ''semo'', Armenian ''dzmeṙ'', Albanian ''dimër''/''dimën'', Persian ''zemestān'', Hittite ''gima'', Old Norse ''gói'' "winter". :English Cognate: ''hibernation'' (from Latin), ''Himalaya'' (from Sanskrit) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline </span> *'''zıwan''' "tongue": from PIE base *dng<sup>h</sup>wa- "language, tongue". :Cognates: cf. Avestan ''hizū''-, Sanskrit ''jihvā'', Latin ''lingua'' "tongue, speech, language;" from Old Latin ''dingua''; Old Irish ''tenge'', Welsh ''tafod'', Lithuanian ''liezuvis'', Old Norse ''tunga'', Old Frisian ''tunge'', Middle Dutch ''tonghe'', Dutch ''tong'', Old High German ''zunga'', German ''zunge'', Gothic ''tuggo'' "tongue". :English Cognate: ''tongue'', ''tang'', ''language'' (from Latin), ''lingual'' (from Latin), ''lingo'' (from Latin) :<span style="font-size:10px">'''Source:''' Etymonline </span> |} |} {{Referansê etimolociye}} == Çıme == * [[Karber:Umut Akkoç|Umut Akkoç]] [[Kategoriye:Etimolociye]] [[Kategoriye:Zazaki]] 0r4kwms7usom0mofsey3z25gc7b8x8x Saksonya-Anhalt 0 9963 556072 555579 2026-08-09T20:19:58Z Mirzali 16 556072 wikitext text/x-wiki {{Eyalet}} '''Saksonya-Anhalt''' (be Almanki: ''Land Sachsen-Anhalt'', [[Almankiyo Cêrên|Almankiyê Cêrêni]] de ''Sassen-Anhalt'' vaciyeno) yew [[eyalet]]ê [[Almanya]]yo. [[Paytext]]ê eyaletê Saksonya-Anhalti [[Magdeburg]]o. Ciranê nê eyaleti niyê: [[Saksonya Cêrêne]], [[Brandenburg]], [[Saksonya]] u [[Thuringiya]]. == [[Coğrafya]] == Zımey Saksonya-Anhalti düzo, koy çinê. Hetê [[Altmark]]i de zaf kes nêniseno ro. Sukê [[Hanse]] ki zey [[Salzwedel]], [[Gardelegen]], [[Stendal]] u [[Tangermünde]], [[Halle (Saale)]] na mıntıqa derê. [[File:Sachsen-Anhalt.gif|thumb|420px|Xerita Saksonya-Anhalti]] === Mıntıqê cı === * [[Altmark]] * [[Anhalt-Wittenberg]] * [[Mitteldeutsches Chemiedreieck|Chemiedreieck]] * [[Elbe-Börde-Heide]] / Mıntıqa Magdeburgi * [[Harz (Mittelgebirge)|Harz]] * [[Mansfelder Land]] * [[Ostfalen]] * [[Mıntıqa Saale-Unstruti]] === Koy === Koê rêzê wertêniê Saksonya-Anhalti [[Harz]]o, hem ki tewr/en berzê Almanya Zımeyo. 1141.1 metre Dengız ra/Derya ra berzo. === Awê cı === ==== Çhemi ==== Ni çhem u derê Saksonya-Anhalti ra taê lete taê ki pêro Saksonya-Anhalti ra verêne ra ya ki verdinê de. Dergiya ine u namê ine niaro: {| | valign=top | * [[Elbe]] (1.166 km) * [[Saale]] (413 km) * [[Havel]] (325 km) * [[Mulde (Irmağe)|Mulde]] (124 km, eve/bı Zwickauer Mulde 290 km) * [[Aller]] (263 km) * [[Weiße Elster]] (257 km) * [[Unstrut]] (192 km) * [[Elstero Şha]] (188 km) * [[Bode]] (140 km, eve/bı Rappbode 169 km) | valign=top | * [[Ohre]] (110 km) * [[Milde]]/[[Biese]]/[[Aland (Fluss)|Aland]] (97 km) * [[Wipper (Harz)]] (85 km) * [[Jeetze (Fluss)|Jeetze]] (73 km, Niedersachsenki ''Jeetzel'' ) * [[Helme]] (65 km) * [[Fuhne]] (59 km) * [[Großer Graben und Schiffgraben|Großer Graben/Schiffgraben]] (46 km) * [[Ilse (Oker)|Ilse]] (40 km) * [[Tanger (Fluss)|Tanger]] (33 km) |} ==== Goli ==== [[Goitzsche]] (2500 ha), [[Golê Geiseltali]] (1840 ha), [[Golê Arendi]] (511,5 ha), [[Golê Şhirini]] (238 ha), [[Golê Barleberi]] (100 ha), [[Golê Neustädteri]] (taqribi. 100 ha), [[Golê Kühnaueri]] (37,6 ha) === Nıfus === Mordisê nıfusi 31. Kanun 1995 ra hatan ewro: {| width = "50%" | width = "33%" | * 1990 – 2.890.474 * * 1995 – 2.738.928 * 2000 – 2.615.375 | width = "33%" | * 2001 – 2.580.626 * 2002 – 2.548.911 * 2003 – 2.522.941 | width = "33%" | * 2004 – 2.494.437 * 2005 – 2.469.716 * 2006 – 2.441.787 |} <nowiki>*</nowiki> <small>3. Tışrino Verên</small> İnsonê ğerivi % 1,9ê. {|class="wikitable sortable" !width="15%"|Sukê xoseri / qezey|| Hard/Erd <br /> be km² || Nıfus 2005 || Nıfus 2015 || Nıfus 2025 || Nısbi nıfus <br /> Peyserşiyaisê 2005–2025 || Sıxletiya nıfusi 2005 <br /> her km²' ra || Sıxletiya nıfusi 2025 <br /> her km² ra |- align="right" | align="left" | Suka Dessau-Roßlau || 245 || 92.339 || – || 78.681 || 14,8% || 377 || 321 |- align="right" | align="left" | Suka Halle (Saale) || 135 || 237.198|| – || 206.120 || 13,1% || 1.757 || 1.527 |- align="right" | align="left" | Suka Magdeburgi || 201 || 229.126 || – || 208.272 || 9,1% || 1.140 || 1.036 |- align="right" | align="left" | Altmarkkreis Salzwedel || 2.292 || 96.040 || – || 78.566 || 18,2% || 42 || 34 |- align="right" | align="left" | LK Anhalt-Bitterfeld || 1.452 || 190.771 || – || 136.579 || 28,4% || 131 || 94 |- align="right" | align="left" | LK Börde || 2.366 || 190.080 || 178.200 || 160.299 || 15,7% || 80 || 75 |- align="right" | align="left" | Burgenlandkreis || 1.414 || 207.727 || 182.300 || 152.032 || 26,8% || 147 || 107 |- align="right" | align="left" | LK Harz || 2.104 || 247.490 || 225.300 || 209.149 || 15,5% || 118 || 99 |- align="right" | align="left" | LK Jerichower Land || 1.577 || 102.402 || – || 80.343 || 21,5% || 65 || 55 |- align="right" | align="left" | LK Mansfeld-Südharz || 1.449 || 163.620|| 142.700 || 115.734 || 29,3% || 113 || 80 |- align="right" | align="left" | Saalekreis || 1.433 || 208.094 || 186.800 || 184.716 || 11,2% || 145 || 129 |- align="right" | align="left" | Salzlandkreis || 1.426 || 226.593 || 198.600 || 164.480 || 27,4% || 159 || 115 |- align="right" | align="left" | LK Stendal || 2.423 || 131.267 || – || 96.114 || 26,8% || 54 || 40 |- align="right" | align="left" | LK Wittenberg || 1.930 || 146.969 || – || 105.152 || 28,5% || 76 || 54 |- align="right" | class="unsortable" | Pêro pia || 20.477 || 2.469.716 || 2.238.286 || 1.976.237 || 20,0% || 121 || 97 |- |} == Giredayi-biyena idarê belediya == [[File:Landkreise Sachsen-Anhalt.svg|right|300px|Landkreise und kreisfreie Städte in Sachsen-Anhalt]] {| class="wikitable sortable" |- bgcolor=#DDDDDD ! Qeza ! Nıfus ! Gırdiye (km²) ! Her km ra çıqa kes |- |[[Landkreis Anhalt-Bitterfeld|Anhalt-Bitterfeld]] (ABI) |align="right" |187.873 |align="right" |1.452,71 |align="right" |129 |- |[[Burgenlandkreis]] (BLK) |align="right" |205.097 |align="right" |1.413,36 |align="right" |145 |- |{{SortKey|Borde|[[Landkreis Börde|Börde]]}} (BK) |align="right" |187.833 |align="right" |2.366,19 |align="right" |79 |- |[[Landkreis Harz|Harz]] (HZ) |align="right" |244.248 |align="right" |2.104,00 |align="right" |116 |- |[[Landkreis Jerichower Land|Jerichower Land]] (JL) |align="right" |101.092 |align="right" |1.576,66 |align="right" |64 |- |[[Landkreis Mansfeld-Südharz|Mansfeld-Südharz]] (MSH) |align="right" |160.984 |align="right" |1.448,60 |align="right" |111 |- |[[Saalekreis]] (SK) |align="right" |206.146 |align="right" |1.433,22 |align="right" |144 |- |[[Salzlandkreis]] (SLK) |align="right" |222.727 |align="right" |1.425,86 |align="right" |156 |- |[[Altmarkkreis Salzwedel]] (SAW) |align="right" |94.545 |align="right" |2.292,52 |align="right" |41 |- |[[Landkreis Stendal|Stendal]] (SDL) |align="right" |129.481 |align="right" |2.422,96 |align="right" |53 |- |[[Landkreis Wittenberg|Wittenberg]] (WB) |align="right" |144.972 |align="right" |1.929,89 |align="right" |75 |- |'''Kreisfreie Städte:''' || || |- |[[Dessau-Roßlau]] (DE) |align="right" |91.243 |align="right" |244,62 |align="right" |373 |- |[[Halle (Saale)]] (HAL) |align="right" |235.720 |align="right" |135,02 |align="right" |1.746 |- |[[Magdeburg]] (MD) |align="right" |229.826 |align="right" |200,95 |align="right" |1.144 |- class="unsortable" |[[Sachsen-Anhalt]] (ST) |align="right" |2.442.000 |align="right" |20.446 |align="right" |119 |- |} === Sukê gırdi/gırsi === {| class="wikitable sortable" !bgcolor=#dddddd| !bgcolor=#dddddd|Suke !bgcolor=#dddddd|Qeza !bgcolor=#dddddd|Nıfus<br /> 31. Kanun 2000 !bgcolor=#dddddd|Nıfus<br /> 31. Kanun 2007 !bgcolor=#dddddd|Nıfus<br /> 2000 ra hatan 2007, serre de çıqa biyo zêde(jêde [%/a] |- |1. |[[Halle (Saale)]] |kreisfrei | align="right" |247.736 | align="right" |234.295 | align="right" |-0,79%/a |- |2. |[[Magdeburg]] |kreisfrei | align="right" |231.450 | align="right" |230.140 | align="right" |-0,08%/a |- |3. |[[Dessau-Roßlau]] |kreisfrei | align="right" |98.563 | align="right" |89.934 | align="right" |-1,30%/a |- |4. |[[Bitterfeld-Wolfen]] |Anhalt-Bitterfeld | align="right" |54.307 | align="right" |46.295 | align="right" |-2,25%/a |- |5. |[[Lutherstadt Wittenberg]] |Wittenberg | align="right" |48.972 | align="right" |45.615 | align="right" |-1,01%/a |- |6. |[[Halberstadt]] |Harz | align="right" |41.417 | align="right" |38.964 | align="right" |-0,87%/a |- |7. |[[Stendal]] |Stendal | align="right" |39.795 | align="right" |36.306 | align="right" |-1,30%/a |- |8. |[[Merseburg]] |Saalekreis | align="right" |37.127 | align="right" |34.039 | align="right" |-1,23%/a |- |9. |[[Wernigerode]] |Harz | align="right" |35.013 | align="right" |33.700 | align="right" |-0,54%/a |- |10. |[[Schönebeck (Elbe)]] |Salzlandkreis | align="right" |36.397 | align="right" |32.867 | align="right" |-1,45%/a |- |11. |[[Bernburg (Saale)]] |Salzlandkreis | align="right" |33.825 | align="right" |30.923 | align="right" |-1,27%/a |- |12. |[[Sangerhausen]] |Mansfeld-Südharz | align="right" |25.399 | align="right" |29.631 | align="right" |+2,23%/a |- |13. |[[Aschersleben]] |Salzlandkreis | align="right" |27.312(*) | align="right" |29.527 | align="right" |+1,12%/a |- |14. |[[Köthen (Anhalt)]] |Anhalt-Bitterfeld | align="right" |30.360 | align="right" |29.213 | align="right" |-0,55%/a |- |15. |[[Weißenfels]] |Burgenlandkreis | align="right" |31.946 | align="right" |29.140 | align="right" |-1,30%/a |- |16. |[[Naumburg (Saale)]] |Burgenlandkreis | align="right" |30.399 | align="right" |29.025 | align="right" |-0,66%/a |- |17. |[[Zeitz]] |Burgenlandkreis | align="right" |32.227 | align="right" |27.444 | align="right" |-2,27%/a |- |18. |[[Burg (bei Magdeburg)|Burg]] |Jerichower Land | align="right" |22.951 | align="right" |24.107 | align="right" |+0,70%/a |- |19. |[[Lutherstadt Eisleben]] |Mansfeld-Südharz | align="right" |21.062 | align="right" |23.488 | align="right" |+1,57%/a |- |20. |[[Staßfurt]] |Salzlandkreis | align="right" |20.681 | align="right" |22.322 | align="right" |+1,10%/a |- |21. |[[Quedlinburg]] |Harz | align="right" |24.114 | align="right" |21.909 | align="right" |-1,36%/a |- |22. |[[Hansestadt Salzwedel]] |Altmarkkreis Salzwedel | align="right" |20.349 | align="right" |20.311 | align="right" |-0,03%/a |} {{Eyaletê Almanya}} [[Kategoriye:Eyaletê Almanya]] [[Kategoriye:Saksonya-Anhalt]] mm1hsjtipdvl6qzm3lc4dmov1p50wt4 Şablon:Dewê Xorxoli 10 12953 556088 555440 2026-08-10T05:58:02Z Mirzali 16 556088 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Dewê Xorxoli |title = Dewê [[Xorxol]]i |list1 = [[Aftariç]] (''Güneşlik'') &nbsp;• [[Aşuran, Xorxol|Aşuran]] (''Boğazköy'') &nbsp;• [[Conag]] (''Cönek'', ''Sarıtosun'') &nbsp;• [[Çhemêzeyni]] (''Sürmelikoç'') &nbsp;• [[Çuh]] (''Aydınlar'') &nbsp;• [[Gumek]] (''Çatalkaya'') &nbsp;• [[Herdif]] (''Çalıkağıl'') &nbsp;• [[Hergep]] (''Bilekkaya'') &nbsp;• [[Hop (Xorxol)|Hop]] (''Haktanır'') &nbsp;• [[Hozavit]] (''Alınyazı'') &nbsp;• [[Pargasor]] (''Kalkanlı'') &nbsp;• [[Qer]] (''Kırköy'') &nbsp;• [[Selagon]] &nbsp;• [[Seter]] (''Dalbasan'') &nbsp;• [[Şixan]] (''Korlu'') &nbsp;• [[Tarü]] (''Yavuztaş'') &nbsp;• [[Xorxol (dewe)|Xorxol]] (''Yayladere'') &nbsp;• [[Zenan]] (''Zeynelli'') &nbsp;• [[Zimtek]] (''Çayağzı'') |below = '''Qezeyê Çoligi:''' [[Azarpêrte]] &nbsp;• [[Boglan]] &nbsp;• [[Çêrme]] &nbsp;• [[Dara Hêni]] &nbsp;• [[Gêğiye]] &nbsp;• [[Qarliova]] &nbsp;• [[Xorxol]] }} <noinclude> [[Kategoriye:Dewê Xorxoli]] [[Kategoriye:Şablonê Tırkiya]] </noinclude> au3yg3r26b73fvdltf3nq1xfdx6xadf Şablon:İmperatorê Usmanıcan 10 15300 556086 555413 2026-08-10T05:42:29Z Mirzali 16 556086 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = İmperatorê Usmanıcan |title = Padişahê [[İmperatoriya Usmanıcan]] |state = collapsed |group1 = [[Padişah]]i |list1 = {{nowrap begin}}[[Usman I]] {{·w}} [[Orxan I]] {{·w}} [[Murad I]] {{·w}} [[Beyazid I]] {{·w}} [[Mehmed I]] {{·w}} [[Murad II]] {{·w}} [[Mehmed II]] {{·w}} [[Bayezid II]] {{·w}} [[Selim I]] {{·w}} [[Sılêman I]] {{·w}} [[Selim II]] {{·w}} [[Murad III]] {{·w}} [[Mehmed III]] {{·w}} [[Ahmed I]] {{·w}} [[Mustafa I]] {{·w}} [[Usman II]] {{·w}} [[Murad IV]] {{·w}} [[İbrahim I]] {{·w}} [[Mehmed IV]] {{·w}} [[Sılêman II]] {{·w}} [[Ahmed II]] {{·w}} [[Mustafa II]] {{·w}} [[Ahmed III]] {{·w}} [[Mahmud I]] {{·w}} [[Usman III]] {{·w}} [[Mustafa III]] {{·w}} [[Abdul Hamid I]] {{·w}} [[Selim III]] {{·w}} [[Mustafa IV]] {{·w}} [[Mahmud II]] {{·w}} [[Abdul Mecid]] {{·w}} [[Abdul Aziz]] {{·w}} [[Murad V]] {{·w}} [[Abdul Hamid II]] {{·w}} [[Mehmed V]] {{·w}} [[Mehmed VI]]{{nowrap end}} |group2 = Mayê padişahan |list2 = {{nowrap begin}}[[Hayme Hatun]] {{·w}} * [[Malhun Hatun]] {{·w}} * [[Nilüfer Hatun]] {{·w}} * [[Gülçiçek Hatun]] {{·w}} * [[Devlet Hatun]] {{·w}} * [[Emine Hatun]] {{·w}} * [[Hüma Hatun]] {{·w}} * [[I. Gülbahar Hatun]] {{·w}} * [[II. Gülbahar Hatun]] {{·w}} * [[Ayşe Hafsa Sultan]] {{·w}} * [[Hurrem Sultan]] {{·w}} * [[Nurbanu Sultan]] {{·w}} * [[Safiye Sultan]] {{·w}} * [[Handan Sultan]] {{·w}} * [[Mahfiruz Hatice Sultan]] {{·w}} * [[Kösem Sultan]] {{·w}} * [[Turhan Hatice Sultan]] {{·w}} * [[Saliha Dilaşub Sultan]] {{·w}} * [[Hatice Muazzez Sultan]] {{·w}} * [[Emetullah Rabia Gülnuş Sultan]] {{·w}} * [[Saliha Sultan]] {{·w}} * [[Şehsuvar Sultan]] {{·w}} * [[Emine Mihrişah Sultan]] {{·w}} * [[Rabia Şermi Sultan]] {{·w}} * [[Mihrişah Valide Sultan]] {{·w}} * [[Ayşe Seniyeperver Sultan]] {{·w}} * [[Nakşidil Sultan]] {{·w}} * [[Bezmiâlem Valide Sultan|Bezmiâlem Sultan]] {{·w}} * [[Pertevniyal Sultan]] {{·w}} * [[Şevkefza Sultan]] {{·w}} * [[Tirimüjgan Sultan]] {{·w}} * [[Gülcemal Kadın Efendi]] {{·w}} * [[Gülüstü Kadın Efendi]] {{nowrap end}} }}<noinclude> [[Kategoriye:Xanedaniya Usmanıcan]] [[Kategoriye:Sultanê Usmanıcan]] </noinclude> ol1zk89xhezsg7bikhl8lfqkbtatxn4 Şablon:Veikkausliiga sezoni 10 22055 556089 555441 2026-08-10T05:58:49Z Mirzali 16 556089 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Veikkausliiga sezoni |title = [[Mestaruussarja]] / [[Veikkausliiga]] sezoni |titlestyle = background:#D1B6EC; |groupstyle = background:#D1B6EC; vertical-align:middle; |abovestyle = background:White; |belowstyle = background:#D1B6EC; |list1 = [[1930 Mestaruussarja|1930]]{{,}} [[1931 Mestaruussarja|1931]]{{,}} [[1932 Mestaruussarja|1932]]{{,}} [[1933 Mestaruussarja|1933]]{{,}} [[1934 Mestaruussarja|1934]]{{,}} [[1935 Mestaruussarja|1935]]{{,}} [[1936 Mestaruussarja|1936]]{{,}} [[1937 Mestaruussarja|1937]]{{,}} [[1938 Mestaruussarja|1938]]{{,}} [[1939 Mestaruussarja|1939]]{{,}} [[1940 Mestaruussarja|1940]]{{,}} [[1941 Mestaruussarja|1941]]{{,}} [[1942 Mestaruussarja|1942]]{{,}} [[1943 Mestaruussarja|1943]]{{,}} [[1944 Mestaruussarja|1944]]{{,}} [[1945 Mestaruussarja|1945]]{{,}} [[1946 Mestaruussarja|1946]]{{,}} [[1947 Mestaruussarja|1947]]{{,}} [[1948 Mestaruussarja|1948]]{{,}} [[1949 Mestaruussarja|1949]]{{,}} [[1950 Mestaruussarja|1950]]{{,}} [[1951 Mestaruussarja|1951]]{{,}} [[1952 Mestaruussarja|1952]]{{,}} [[1953 Mestaruussarja|1953]]{{,}} [[1954 Mestaruussarja|1954]]{{,}} [[1955 Mestaruussarja|1955]]{{,}} [[1956 Mestaruussarja|1956]]{{,}} [[1957 Mestaruussarja|1957]]{{,}} [[1958 Mestaruussarja|1958]]{{,}} [[1959 Mestaruussarja|1959]]{{,}} [[1960 Mestaruussarja|1960]]{{,}} [[1961 Mestaruussarja|1961]]{{,}} [[1962 Mestaruussarja|1962]]{{,}} [[1963 Mestaruussarja|1963]]{{,}} [[1964 Mestaruussarja|1964]]{{,}} [[1965 Mestaruussarja|1965]]{{,}} [[1966 Mestaruussarja|1966]]{{,}} [[1967 Mestaruussarja|1967]]{{,}} [[1968 Mestaruussarja|1968]]{{,}} [[1969 Mestaruussarja|1969]]{{,}} [[1970 Mestaruussarja|1970]]{{,}} [[1971 Mestaruussarja|1971]]{{,}} [[1972 Mestaruussarja|1972]]{{,}} [[1973 Mestaruussarja|1973]]{{,}} [[1974 Mestaruussarja|1974]]{{,}} [[1975 Mestaruussarja|1975]]{{,}} [[1976 Mestaruussarja|1976]]{{,}} [[1977 Mestaruussarja|1977]]{{,}} [[1978 Mestaruussarja|1978]]{{,}} [[1979 Mestaruussarja|1979]]{{,}} [[1980 Mestaruussarja|1980]]{{,}} [[1981 Mestaruussarja|1981]]{{,}} [[1982 Mestaruussarja|1982]]{{,}} [[1983 Mestaruussarja|1983]]{{,}} [[1984 Mestaruussarja|1984]]{{,}} [[1985 Mestaruussarja|1985]]{{,}} [[1986 Mestaruussarja|1986]]{{,}} [[1987 Mestaruussarja|1987]]{{,}} [[1988 Mestaruussarja|1988]]{{,}} [[1989 Mestaruussarja|1989]]{{,}} [[1990 Veikkausliiga|1990]]{{,}} [[1991 Veikkausliiga|1991]]{{,}} [[1992 Veikkausliiga|1992]]{{,}} [[1993 Veikkausliiga|1993]]{{,}} [[1994 Veikkausliiga|1994]]{{,}} [[1995 Veikkausliiga|1995]]{{,}} [[1996 Veikkausliiga|1996]]{{,}} [[1997 Veikkausliiga|1997]]{{,}} [[1998 Veikkausliiga|1998]]{{,}} [[1999 Veikkausliiga|1999]]{{,}} [[2000 Veikkausliiga|2000]]{{,}} [[2001 Veikkausliiga|2001]]{{,}} [[2002 Veikkausliiga|2002]]{{,}} [[2003 Veikkausliiga|2003]]{{,}} [[2004 Veikkausliiga|2004]]{{,}} [[2005 Veikkausliiga|2005]]{{,}} [[2006 Veikkausliiga|2006]]{{,}} [[2007 Veikkausliiga|2007]]{{,}} [[2008 Veikkausliiga|2008]]{{,}} [[2009 Veikkausliiga|2009]]{{,}} [[2010 Veikkausliiga|2010]]{{,}} [[2011 Veikkausliiga|'''2011''']] }} 5qzj5e1u9hx1p225blvy8xo1n9m9pdb Sûkê Efğanıstani 0 22641 556105 555540 2026-08-10T07:34:15Z Mirzali 16 556105 wikitext text/x-wiki {{Standardniyo}} {| class="wikitable" style="text-align: right;" |+ 10 000 ra zêdêr sûkê Efğanıstani''' ! Bacar ! Peştunki ! Nıfus ! Erd |- | [[Kabil]] | align="center"| كابل | 5,266,000 | [[Kabil (wılayet)]] |- | [[Qendehar]] | align="center"| قندهار | 557,118 | [[Qəndəhar vilayəti]] |- | [[Xerat]] | align="center"| هرات | 436,300 | [[Herat vilayəti]] |- | [[Mezarı-Şerif]] | align="center"| مزارِ شريف | 368,100 | [[Belx vilayəti]] |- | [[Celalabad (Efğanıstan)|Cəlalabad]] | align="center"| جلال‌آباد | 306,500 | [[Nengerhar vilayəti]] |- | [[Kunduz]] | align="center"| كيندز | 304,600 | [[Künduz vilayəti]] |- | [[Qezni]] | align="center"| قاذني | 270,000 | [[Qəzni vilayəti]] |- | [[Leşgergah]] | align="center"| لاشجارجاه | 250,200 | [[Hilmend vilayəti]] |- | [[Taliqan]] | align="center"| تاليقان | 219,000 | [[Təxar vilayəti]] |- | [[Puli-Xumri]] | align="center"| بل خمري | 203,600 | [[Beğlan vilayəti]] |- | [[Xost]] | align="center"| خقست | 180,214 | [[Xost vilayəti]] |- | [[Çarikar]] | align="center"| چاريكار | 171,200 | [[Pervan vilayəti]] |- | [[Şibirğan]] | align="center"| شبرغان | 161,700 | [[Cewzcan vilayəti]] |- | [[Seri-Pul]] | align="center"| سر‌پل | 150,700 | [[Səri-Pul vilayəti]] |- | [[Meymani]] | align="center"| مايمنا | 149,000 | [[Fəryab vilayəti]] |- | [[Çagçaran]] | align="center"| عاغعاران | 131,800 | [[Qovr vilayəti]] |- | [[Mehtarlam]] | align="center"| مهتارلام | 126,000 | [[Leğman vilayəti]] |- | [[Ferah]] | align="center"| فراه | 108,400 | [[Fərah vilayəti]] |- | [[Feyzabad (Efğanıstan)|Feyzabad]] | align="center"| فايسابد | 45,000 | [[Bedexşan vilayəti]] |- | [[Puli Alam]] | align="center"| چيلي خيمر | 102,700 | [[Lövger vilayəti]] |- | [[Esedabad (Efğanıstan)|Əsədabad]] | align="center"| اسلداناد | 48,400 | [[Künər vilayəti]] |- | [[Zerenc]] | align="center"| زرذج | 49,000 | [[Nimruz vilayəti]] |- |} [[Kategoriye:Efğanıstan]] [[Kategoriye:Sûkê Efğanıstani]] sy765kgkv4nbe7uatf96w64alsmwqfo Şablon:NGC 10 22648 556080 555558 2026-08-10T05:31:00Z Mirzali 16 [[Katalogo Pêroyiyo Newe]] 556080 wikitext text/x-wiki {{Navbox |title = Formê [[Katalogo Pêroyiyo Newe|NGC]]yi |name = NGC |list1 = <div style="font-size:smaller;"> {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-23)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-23}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7817}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-22)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-22}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7818}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-21)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-21}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7819}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-20)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-20}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7820}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-19)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-19}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7821}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-18)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-18}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7822}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-17)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-17}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7823}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-16)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-16}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7824}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-15)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-15}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7825}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-14)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-14}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7826}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-13)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-13}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7827}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-12)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-12}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7828}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-11)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-11}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7829}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-10)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-10}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7830}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-9)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-9}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7831}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-8)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-8}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7832}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-7)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7833}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-6)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-6}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7834}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-5)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-5}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7835}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-4)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-4}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7836}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-3)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-3}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7837}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-2)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-2}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7838}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}-1)>0 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-1}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7839}}]]&nbsp;&#124;}} '''NGC {{{1|1}}}'''&nbsp;&#124; {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+1)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+1}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7839}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+2)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+2}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7838}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+3)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+3}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7837}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+4)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+4}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7836}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+5)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+5}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7835}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+6)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+6}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7834}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+7)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+7}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7833}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+8)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+8}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7832}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+9)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+9}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7831}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+10)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+10}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7830}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+11)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+11}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7829}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+12)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+12}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7828}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+13)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+13}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7827}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+14)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+14}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7826}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+15)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+15}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7825}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+16)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+16}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7824}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+17)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+17}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7823}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+18)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+18}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7822}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+19)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+19}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7821}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+20)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+20}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7820}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+21)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+21}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7819}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+22)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+22}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7818}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+23)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+23}}]]&nbsp;&#124; | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}-7817}}]]&nbsp;&#124;}} {{#ifexpr: ({{{1|1}}}+24)<7841 | [[NGC {{#expr:{{{1|1}}}+24}}]]}}</div> }} {{#if:{{{1|1|}}}|[[Kategoriye:Cısımê NGC]]|{{#ifexpr:{{{1|1}}}< 10|000{{{1|1}}}{{{2|}}}|{{#ifexpr:{{{1|1}}}< 100| 00{{{1|1}}}{{{2|}}}| {{#ifexpr:{{{1|1}}}<1000| 0{{{1|1}}}{{{2|}}}|{{{1|1}}}{{{2|}}}}}}}}}}} <includeonly></includeonly><noinclude>[[Kategoriye:Şablonê astronomiye]]{{Documentation}}</noinclude> gnw86vjoj79famidv0ae0v5yiw4ij4h Şablon:Location map+/doc 10 25110 556067 555573 2026-08-09T20:07:27Z Mirzali 16 556067 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- EDIT TEMPLATE DOCUMENTATION BELOW THIS LINE --> {{Location map+|England|width=300|AlternativeMap=England_locator_map_with_North_East_England_highlighted.svg|alt=Map of England showing the locations of towns and battles. Bosworth is in the centre, northwest of London.|float=right|caption=<span style="font-size:95%;">[[File:Battle icon active (crossed swords).svg|16px|link=]] [[Battle of Bosworth Field]] [[File:Battle icon (crossed swords).svg|14px|link=]] other battles</span> |places= {{Location map~ |England |label='''[[Battle of Bosworth Field|Bosworth]]''' |label_size=86 |position=right |lat=52.591265 |long=-1.410327 |mark=Battle_icon_active_(crossed_swords).svg |marksize=18 |link=Battle of Bosworth Field}} {{Location map~ |England |label=[[Battle of Blore Heath|Blore Heath]] |label_size=86 |position=top |lat=52.913611 |long=-2.424722 |mark=Battle_icon_(crossed_swords).svg |marksize=16 |link=Battle of Blore Heath}} {{Location map~ |England |label=[[Battle of Barnet|Barnet]] |label_size=86 |position=top |lat=51.662233 |long=-0.200039 |mark=Battle_icon_(crossed_swords).svg |marksize=16 |link=Battle of Barnet}} {{Location map~ |England |label=[[Battle of Stoke Field|Stoke]] |label_size=86 |position=top |lat=53.029058 |long=-0.892586 |mark=Battle_icon_(crossed_swords).svg |marksize=16 |link=Battle of Stoke Field}} {{Location map~ |England |label=[[Battle of Tewkesbury|Tewkesbury]] |label_size=86 |position=top |lat=51.986389 |long=-2.161389 |mark=Battle_icon_(crossed_swords).svg |marksize=16 |link=Battle of Tewkesbury}} {{Location map~ |England |label=Berwick |label_size=86 |position=bottom |lat=55.771 |long=-2.007 |mark=Steel pog.svg |marksize=6}} {{Location map~ |England |label=London |label_size=86 |position=bottom |lat=51.507778 |long=-0.128056 |mark=Steel pog.svg |marksize=6}} {{Location map~ |England |label=York |label_size=86 |position=bottom |lat=53.958333 |long=-1.096667 |mark=Steel pog.svg |marksize=6}} {{Location map~ |England |label=Plymouth |label_size=86 |position=bottom |lat=50.371397 |long=-4.142431 |mark=Steel pog.svg |marksize=6}} {{Location map~ |England |label=Poole |label_size=86 |position=bottom |lat=50.71942 |long=-1.98113 |mark=Steel pog.svg |marksize=6}} {{Location map~ |England |label=Wem |label_size=86 |position=left |lat=52.8555 |long=-2.7211 |mark=Steel pog.svg |marksize=6}} {{Location map~ |England |label=Northumberland |label_size=86 |position=right |lat=55.1 |long=-1.68 |mark=Steel pog.svg |marksize=1}} {{Location map~ |England |label=Shrewsbury |label_size=86 |position=bottom |lat=52.7077 |long=-2.7541 |mark=Steel pog.svg |marksize=6}} {{Location map~ |England |label=Milford Haven |label_size=86 |position=bottom |lat=51.71418 |long=-5.04274 |mark=Steel pog.svg |marksize=6}} }} This template places one or more location marks on a map, with optional labels. It is in the same family of templates as the [[Template:Location map|Location map]] template and the documentation for that template might be helpful. This template uses a helper template, [[Template:Location map~|Location map~]], one or more times to generate a mark for each location. == Usage == {| |- valign=top |<pre style="width:15em; margin-right:2em;"> {{Location map+ | {{{1}}} | width = | float = | border = | caption = | alt = | relief = | AlternativeMap = | overlay_image = | places = }}</pre> |<pre style="width:15em;"> {{Location map~ | {{{1}}} | label = | label_size = | position = | background = | mark = | marksize = | link = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lat_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | lon_dir = }}</pre> |} {{clear}} == Parameters == {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ Parameters for Location map+ ! Parameter ! Description |- | <code>{{{1}}}</code> | Required. Use the name of the map as the first unnamed parameter. For example, specify ''England'' to use the values in {{tl|Location map England}}. See the [[#Examples|examples]] below. |- | <code>width</code> | Determines the width of the map in [[pixel]]s. The default is 240. Do not include <code>px</code>, for example: <code>width=300</code>, not <code>width=300px</code>. |- | <code>float</code> | Specifies the position of the map on the page. Valid values are <code>left</code>, <code>right</code>, <code>center</code> and <code>none</code>. The default is <code>right</code>''. |- | <code>border</code> | Specifies the color of the 1px map border. The default is ''lightgrey'' (see [[web colors]]). If set to <code>none</code>, no border will be generated. This parameter is seldom used. |- | <code>caption</code> | The text of a caption to be displayed below the map. Specifying a caption will cause the map to be displayed with a frame. If <code>caption</code> is defined but is not assigned a value, the map will not be framed and no caption will be displayed. If <code>caption</code> is not defined, the map will not be framed and a default caption will be generated. The default caption is created from the <code>label</code> parameter (or the current page name if label not defined) and the <code>name</code> parameter from map definition template. See the [[#Examples|examples]] below. |- | <code>alt</code> | Alt text for map; used by [[screen reader]]s, see [[WP:ALT]]. |- | <code>relief</code> | Any non-blank value (1, yes, etc.) will cause the template to display the map specified in the map definition template as <code>image1</code>, which is usually a [[Relief mapping (computer graphics)|relief map]]. See the example at [[Template:Location map+/relief|Location map+/relief]]. |- | <code>AlternativeMap</code> | Allows the use of an alternative map. The image must have the same edge coordinates as the location map template. See the example at [[Template:Location map+/AlternativeMap|Location map+/AlternativeMap]]. |- | <code>overlay_image</code> | Allows an overlay to be superimposed on the map. This parameter is seldom used. See the example at [[Template:Location map+/overlay|Location map+/overlay]]. |- | <code>places</code> | Specifies one or more place markers using <code>Location map~</code>. |} {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ Parameters for Location map~ ! Parameter ! Description |- | <code>{{{1}}}</code> | Required. Use the name of the map as the first unnamed parameter. For example, specify ''England'' to use the values in {{tl|Location map England}}. See the [[#Examples|examples]] below. |- | <code>label</code> | The text of the label to display next to the mark. A [[Wiki markup|wiki link]] can be used. The default if not specified is no label, just the marker. |- | <code>label_size</code> | The font size to use for the label, given as a percentage of the normal font size (<100 = smaller, >100 = larger). The default is 90. Do not include <code>%</code>, for example: <code>label_size=80</code>, not <code>label_size=80%</code>. |- | <code>position</code> | The position of the label relative to the mark. Valid values are <code>left</code>, <code>right</code>, <code>top</code> and <code>bottom</code>. The default is <code>right</code>''. |- | <code>background</code> | The background color to use for the label. See [[Web colors]]. The default is no background color, which shows the map image behind the label. |- | <code>mark</code> | The name of an image to display as the mark. The default is [[:File:Red pog.svg|Red pog.svg]] ([[File:Red pog.svg|8px]]). See examples at [[Commons:Location markers]] and [[Commons:Category:Map icons]]. |- | <code>marksize</code> | The size of the mark in [[pixel]]s. The default is 8. Do not include <code>px</code>, for example: <code>marksize=10</code>, not <code>marksize=10px</code>. |- | <code>link</code> | Specifies a [[Wiki markup|wiki link]] which will be followed if the reader clicks on the mark. The name of the linked article is displayed when the mouse pointer hovers over the mark. |- |<code>lat_deg</code> | Required. The degrees of [[latitude]]. This value can be specified using [[decimal degrees]] and when this format is used minutes and seconds should not be specified. |- | <code>lat_min</code> | The minutes of latitude. |- | <code>lat_sec</code> | The seconds of latitude. Usually not necessary. |- | <code>lat_dir</code> | N if north (default value) or S for south of the [[Equator]]. Other values will be disregarded. Not required if using signed decimal degrees (i.e. negative numbers for southern latitude). |- | <code>lon_deg</code> | Required. The degrees of [[longitude]]. This value can be specified using [[decimal degrees]] and when this format is used minutes and seconds should not be specified. |- | <code>lon_min</code> | The minutes of longitude. |- | <code>lon_sec</code> | The seconds of longitude. Usually not necessary. |- | <code>lon_dir</code> | E for east (default value) or W for west of the [[Prime Meridian]]. Other values will be disregarded. Not required if using signed decimal degrees (i.e. negative numbers for western longitude). |} == Available map templates == Location map templates can be found using these sources: :[[Template:Location map/List|List of templates]] - 1050 templates available when the list was generated. :[[:Category:Location map templates]] - templates sorted by category. :[[Special:WhatLinksHere/Template:Location map/Info]] - a search that might help. :[[Special:Prefixindex/Template:Location map]] - another search that might help. == Examples == This example does not designate the <code>caption</code> parameter. It demonstrates the use of the defaults. Notice that the default caption is the page name followed by the map name in parenthesis and that the label position is automatically adjusted if it is too close to an edge. {{Location map+ | Australia | places = {{Location map~ | Australia | label = Sydney | lat_deg = -33.86 | lon_deg = 151.21 }} {{Location map~ | Australia | label = Melbourne | lat_deg = -37.81 | lon_deg = 144.96 }} }} <pre style="width:35em;"> {{Location map+ | Australia | places = {{Location map~ | Australia | label = Sydney | lat_deg = -33.86 | lon_deg = 151.21 }} {{Location map~ | Australia | label = Melbourne | lat_deg = -37.81 | lon_deg = 144.96 }} }}</pre> {{clear}} This example uses a designated but empty <code>caption</code>. It demonstrates coordinates using [[decimal degrees]] and a 10px mark with a link. {{Location map+ | France | caption = | places = {{Location map~ | France | label = Paris | position = top | marksize = 10 | link = Paris | lat_deg = 48.8567 | lon_deg = 2.3508 }} {{Location map~ | France | label = Marseille | position = top | marksize = 10 | link = Marseille | lat_deg = 43.2964 | lon_deg = 5.3610 }} }} <pre style="width:35em;"> {{Location map+ | France | caption = | places = {{Location map~ | France | label = Paris | position = top | marksize = 10 | link = Paris | lat_deg = 48.8567 | lon_deg = 2.3508 }} {{Location map~ | France | label = Marseille | position = top | marksize = 10 | link = Marseille | lat_deg = 43.2964 | lon_deg = 5.3610 }} }} </pre> {{clear}} This example uses <code>caption</code> with an assigned value. It demonstrates coordinates in degree, minute, second format, a relief map, label background color and linked labels. {{Location map+ | USA2 | width = 300 | caption = Some cites in the United States | relief = 1 | places = {{Location map~ | USA2 | label = [[New York City|New York]] | position = | background = white | mark = Cyan pog.svg | alt = alt text for New York City | link = New York City | lat_deg = 40 | lat_min = 43 | lat_dir = N | lon_deg = 74 | lon_min = 0 | lon_dir = W }} {{Location map~| USA2 | label = [[San Francisco]] | position = | background = white | mark = Purple pog.svg | alt = alt text for San Francisco | link = San Francisco | lat_deg = 37 | lat_min = 46 | lat_dir = N | lon_deg = 122 | lon_min = 25 | lon_dir = W }} }} <pre style="width:35em;"> {{Location map+ | USA2 | width = 300 | caption = Some cites in the United States | relief = 1 | places = {{Location map~ | USA2 | label = [[New York City|New York]] | position = | background = white | mark = Cyan pog.svg | alt = alt text for New York City | link = New York City | lat_deg = 40 | lat_min = 43 | lat_dir = N | lon_deg = 74 | lon_min = 0 | lon_dir = W }} {{Location map~| USA2 | label = [[San Francisco]] | position = | background = white | mark = Purple pog.svg | alt = alt text for San Francisco | link = San Francisco | lat_deg = 37 | lat_min = 46 | lat_dir = N | lon_deg = 122 | lon_min = 25 | lon_dir = W }} }} </pre> Also see the examples on the [[Template:Location map|Location map]] page, as well as: * [[Template:Location map+/relief]], an example using the ''relief'' parameter * [[Template:Location map+/AlternativeMap]], an example using the ''AlternativeMap'' parameter * [[Template:Location map+/overlay]], an example using the ''overlay_image'' parameter == See also == * [[Template:Location map]], displays one mark using latitude and longitude * [[Template:Location map many]], displays up to nine marks using latitude and longitude <includeonly> <!-- ADD CATEGORIES BELOW THIS LINE --> [[Category:Graphic templates]] [[Category:Location map templates| ]] <!-- ADD INTERWIKIS BELOW THIS LINE --> [[af:Sjabloon:Location map+]] [[ar:قالب:خارطة مواقع+]] [[as:সাঁচ:Location map+]] [[az:Şablon:Yer xəritəsi+]] [[ba:Ҡалып:ПозКарта+]] [[be:Шаблон:На карце+]] [[be-x-old:Шаблён:Лякалізацыйная мапа/Пункты]] [[bg:Шаблон:ПК+]] [[ca:Plantilla:Location map+]] [[cs:Šablona:LocMap vícenásobně]] [[cv:Шаблон:ПозКартти+]] [[de:Vorlage:Positionskarte+]] [[dsb:Pśedłoga:LocMap+]] [[en:Template:Location map+]] [[eo:Ŝablono:Situo sur mapo/+]] [[es:Plantilla:Mapa de localización+]] [[eu:Txantiloi:Kokapen mapa+]] [[fi:Malline:Location map+]] [[ka:თარგი:პოზრუკა+]] [[kbd:Template:Location map+]] [[kk:Үлгі:ПозКарта+]] [[ko:틀:위치 지도+]] [[gag:Şablon:Location map+]] [[hi:साँचा:Location map+]] [[hr:Predložak:Lokacijska karta+]] [[hsb:Předłoha:LocMap+]] [[hy:Կաղապար:Տեղորոշման քարտեզ+]] [[id:Templat:Location map+]] [[it:Template:Mappa di localizzazione+]] [[ja:Template:Location map+]] [[koi:Шаблон:ПозКарта+]] [[krc:Шаблон:Геолокализация+]] [[ku:Şablon:Nexşeya cihan+]] [[lt:Šablonas:Location map+]] [[mhr:Кышкар:ПозКарта+]] [[mn:Загвар:Location map+]] [[ms:Templat:Location map+]] [[ne:ढाँचा:Location map+]] [[nl:Sjabloon:Positiekaart+]] [[no:Mal:Kartposisjon+]] [[os:Шаблон:ПозКартæ+]] [[pl:Szablon:Mapa lokalizacyjna+]] [[pt:Predefinição:Location map+]] [[ru:Шаблон:ПозКарта+]] [[rue:Шаблона:ПозКарта+]] [[simple:Template:Location map+]] [[sl:Predloga:Lokacijska karta+]] [[th:แม่แบบ:Location map+]] [[tr:Şablon:Harita konum+]] [[tt:Калып:ПозХарита+]] [[uk:Шаблон:Карта розташування+]] [[vi:Bản mẫu:Bản đồ định vị+]] [[xal:Кевләр:ПозКарта+]] [[yo:Àdàkọ:Location map+]] [[zh:Template:Location map+]] </includeonly> 7dhy6ret9rwnxegu93rl228z0mg2oo7 Şablon:Anchor/doc 10 27659 556078 555560 2026-08-10T05:28:07Z Mirzali 16 556078 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> The template <nowiki>{{</nowiki>[[{{ns:Template}}:{{BASEPAGENAME}}|{{lc:{{BASEPAGENAME}}}}]]<nowiki>}}</nowiki> inserts one or more [[HTML element#Anchor|HTML anchors]] in a page. Those locations can then be linked to using <code><nowiki>[[#link|...]]</nowiki></code> syntax. {{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Visible anchor|&nbsp;Unlike {{tl|Anchor}}, the first parameter will be visible text on the page.|}} === Examples === 1. <code style="color:green;"><nowiki>{{</nowiki>{{lc:{{BASEPAGENAME}}}}|foo<nowiki>}}</nowiki></code> : could be linked to with <code><nowiki>[[#foo|...]]</nowiki></code> from within the same article, : or it could be linked to with <code><nowiki>[[</nowiki>''<small>articlename</small>''#foo|...<nowiki>]]</nowiki></code> from other articles and from redirects. 2. Anchors can be more suitable for inter-article linking than section titles are. For example, :<code style="color:gray;"><nowiki>==</nowiki> <code style="color:green;"><nowiki>{{</nowiki>{{lc:{{BASEPAGENAME}}}}|foo<nowiki>}}</nowiki></code> Section title <nowiki>==</nowiki></code> :Here, links via <code><nowiki>[[</nowiki>''articlename''#foo<nowiki>]]</nowiki></code> would remain valid even if the section were renamed. 3. The template can be used to create up to ten anchors with a single call. For example, : <code style="color:green;"><nowiki>{{</nowiki>{{lc:{{BASEPAGENAME}}}}|foo|bar|baz<nowiki>}}</nowiki></code> :will create three anchors that can then be linked to with <code><nowiki>[[#foo]]</nowiki></code>, <code><nowiki>[[#bar]]</nowiki></code> and <code><nowiki>[[#baz]]</nowiki></code>. :Specifying more than 10 anchors will cause an error message to be displayed.{{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Visible anchor|<br /> <br /> 4. If the text to be displayed must differ from the anchor (e.g. because it contains brackets for linking), the <code style="color:green;">text</code> parameter can be used: : <code style="color:green;"><nowiki>{{</nowiki>{{lc:{{BASEPAGENAME}}}}<nowiki>|foo|text=[[foo]]}}</nowiki></code> : this will result in a link that constitutes an anchor of its own|}} === Limitations === * Anchor names that contain [[Number sign|&#35;]] (hash), [[Vertical bar|&#124;]] (pipe), [[Equals sign|&#61;]] (equal) will not work as expected. However, the latter can be worked around with {{tl|{{=}}}}; a redirect with "=" in its name will link properly to an anchor with <nowiki>{{=}}</nowiki>. Markup code such as <nowiki><sup></sup> and <sub></sub></nowiki> (superscript and subscript) cannot be used. Most other characters, including white space and punctuation, are not a problem. * The template can create a maximum of 10 anchors. Specifying more than 10 anchors will result in an error message. * Putting each anchor name on separate lines, for example :<code style="color:green;"><nowiki>{{</nowiki>{{lc:{{BASEPAGENAME}}}}</code> :<code style="color:green;">|humpty<br />|dumpty<nowiki>}}</nowiki></code> :will probably not work as expected. * Anchor names should be unique on a page, and should not duplicate any heading titles. Duplicate anchors won't work as expected since the #links go to the first anchor with that name. Duplicate anchors also result in invalid HTML, so you can check for duplicate anchors by consulting the [[W3C Markup Validation Service]]. * If the template is added to a section title then the code will appear in the edit summary when that section is edited, as in <nowiki>"/* {{anchor|Issues}}Limitations */ New issue"</nowiki>. This can be fixed by deleting the template code from the edit summary before the changes are saved. === See also === * {{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Visible anchor|{{tl|Anchor}}|{{tl|Visible anchor}}}} * {{tl|Anchored list}} * {{tl|Section}} * {{tl|Shortcut}} <includeonly><!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Kategoriye:Wikipedia formatting and function templates]] [[ar:قالب:Anchor]] [[ca:Plantilla:Anchor]] [[cs:Šablona:Anchor]] [[cy:Nodyn:Angor]] [[eo:Ŝablono:Anchor]] [[eu:Txantiloi:Anchor]] [[fa:الگو:Anchor]] [[hy:Կաղապար:Anchor]] [[hu:Sablon:Anchor]] [[nl:Sjabloon:Anchor]] [[ja:Template:Anchor]] [[no:Mal:Anchor]] [[oc:Modèl:Anchor]] [[ru:Шаблон:Anchor]] [[simple:Template:Anchor]] [[simple:Template:Anchor]] [[uk:Шаблон:Anchor]] [[ur:سانچہ:Anchor]] </includeonly> f8aeic9036as0l3hi5hh6bbpk3qzw5k Şablon:Br 10 27705 556113 150303 2026-08-10T07:53:28Z EmausBot 2965 Boti Tespitê şıkıtena dıleti heta [[Şablon:Clear]] 556113 wikitext text/x-wiki #HETENAYIŞ [[Şablon:Clear]] k5ubsmnfb8zv7pgg0b9tr51stnwz9z9 Şablon:Box-header-groovy 10 27795 556085 555412 2026-08-10T05:40:39Z Mirzali 16 556085 wikitext text/x-wiki __NOEDITSECTION__ __NOTOC__<div style="clear: both;"></div> <div style="display: block; border: 1px solid {{{border|#99c}}}; vertical-align: top; background: {{{background|#ccf}}}; color: {{{foreground|#000}}}; margin-bottom: 10px; padding: 1em; margin-top: 0; padding-top: .3em; {{border-radius|3em 3em 3em 3em}}" class="plainlinks"> <div style="border: 1px solid {{{border|#99c}}}; background: {{{titlebackground|#fff}}}; color: {{{titleforeground|#000}}}; padding: .5em; text-align: center; font-weight: bold; font-size: 100%; margin-top: .75em; margin-bottom: 1em; border-bottom: none; {{border-radius|3em 3em 3em 3em}}"><span style="float:right; margin-bottom:.1em; font-size:90%;">[{{fullurl:{{{editpage|/}}}|action=edit}} <span class="plainlinks" span style="color: {{{titleforeground|#000000}}}">bıvurne</span>]{{{top| }}}&nbsp;<!-- --></span ><h2 style="font-size:100%;font-weight:bold;border: none; margin: 0; padding:0; padding-bottom:.1em;"><span style="color:{{{titleforeground|#000}}}">{{{title}}}</span></h2></div><noinclude> [[Kategoriye:Şablonê portalanê Wikipediya]] </noinclude> 8o9llbukqboj0iowu4hgf9pnoo0jgjl Şablon:Death date and age/doc 10 27816 556090 555468 2026-08-10T06:06:12Z Mirzali 16 556090 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <includeonly>{{high-use|80,000+}}</includeonly> <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> Returns a person's date of death and age at that date. Available shortcut: '''{{tl|Dda}}'''. <big style="color:#CC0000;">Do NOT use this template when the person's exact date of birth or death is disputed or unknown. Consider {{Tl|Death year and age}} instead.</big> The idea of using the template, like with {{tl|Birth date and age}} etc, is to allow for the inclusion of hidden [[metadata]] to be used, indexed or searched by software tools. However, as of October 2008 this template does not include any such metadata and never has since it was founded in December 2006. The apparent reason is that the [[hCard]] [[microformat]], logically enough for an extension of "standard for electronic business cards", contains only "BDAY" field but nothing to do with a death. It is unclear when metadata standard for the dead will be developed and adopted. Until then, the template does nothing but format the input parameters. === Syntax === ==== To display the death date with age ==== : <code><nowiki>{{Death date and age|</nowiki></code>''year of death''<code>|</code>''month of death''<code>|</code>''day of death''<code>|</code>''year of birth''<code>|</code>''month of birth''<code>|</code>''day of birth''<code>|''additional parameters''}}</code> ; Format: : <code><nowiki>{{Death date and age|yyyy|mm|dd|yyyy|mm|dd|df=yes}}</nowiki></code> : <code><nowiki>{{Death date and age|yyyy|mm|dd|yyyy|mm|dd|mf=yes}}</nowiki></code> ==== Using the Dda shortcut ==== : <code><nowiki>{{Dda|yyyy|mm|dd|yyyy|mm|dd|df=yes}}</nowiki></code> : <code><nowiki>{{Dda|yyyy|mm|dd|yyyy|mm|dd|mf=yes}}</nowiki></code> ==== Examples ==== : <code><nowiki>{{Death date and age|1993|2|24|1941|4|12|df=yes}}</nowiki></code> <br> returns {{Death date and age|1993|2|24|1941|4|12|df=yes}} : <code><nowiki>{{Death date and age|1993|2|24|1941|4|12|mf=yes}}</nowiki></code> <br> returns {{Death date and age|1993|2|24|1941|4|12|mf=yes}} '''Note''': The template will appear broken when the parameters are left blank. === Day First (df) and Month First options === The '''df''' (day first) parameter indicates the intended date format to display. It is switched on by setting it to "y" or "yes" e.g. '''df=yes''' or '''df=y'''. The default output of this template is the month before the day (American-based style). This default may not be appropriate in articles about people from parts of the world where the day precedes the month in a date (e.g. Europe). In such cases the parameter df should be set. It is possible to use similar parameter "mf" to stress the month-first format so that relying on the default does not lead an editor or [[WP:bots|bot]] to change the format to an unintended value; however, it is ignored by the template itself. (So, should both parameters be mistakenly used at once, df takes precedence.) Examples: :<nowiki>{{Death date and age|1993|2|24|1941|4|12|df=yes}}</nowiki><br> displays "{{Death date and age|1993|2|24|1941|4|12|df=yes}}" :<nowiki>{{Death date and age|1993|2|24|1941|4|12|mf=yes}}</nowiki><br> displays "{{Death date and age|1993|2|24|1941|4|12|mf=yes}}" === Specific date unknown - alternate templates === When only the year of a person's birth and/or death are known, or if it is desired not to state a person's full dates of birth and death for privacy reasons, use the templates {{tl|Birth year and age}} and {{tl|Death year and age}} instead. === Interaction side-effects with other templates === '''Note:''' Do not use this template inside of the [[WP:PERSONDATA|Persondata]] template as it can interfere with data extraction. === FAQ === Q: Why don't these templates add categories, such as "Births in [Year]" to articles on which they are used? <br> A: Because they are sometimes used for dates in lists of people, such as sports team members. === See also === *[[Wikipedia:Age calculation templates]] * {{tl|BirthDeathAge}} – carries out the functions of this template and all the following ones * {{tl|Birth date}} * {{tl|Birth date and age}} – same as {{tl|Birth date}}, except that "(age ##)" appears after the death date * {{tl|Birth year and age}} – year of birth and approximate age * {{tl|Death date}} * {{tl|Death year and age}} – year of death and approximate age at death <includeonly> <!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> [[Kategoriye:Date mathematics templates|Death date and age]] [[Kategoriye:Templates generating microformat date and age|{{BASEPAGENAME}}]] [[ca:Plantilla:Data naixement i edat]] [[eo:Ŝablono:Mortotago kaj aĝo]] [[ko:틀:사망일과 만나이]] [[no:Mal:Dødsdato og alder]] [[ro:Format:Death date and age]] </includeonly> p373nk3l19pkfaz3m9sbfnevk4wib68 Şablon:Div col/doc 10 28726 556091 555469 2026-08-10T06:07:31Z Mirzali 16 556091 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{ombox | type=notice | text = Columns are currently supported only by newer versions of [[Gecko (layout engine)|Gecko]]-based browsers (such as [[Mozilla Firefox]]) and [[WebKit]]-based browsers (such as [[Google Chrome]] and [[Safari (web browser)|Safari]]). '''All versions of [[Internet Explorer]] through to version 9 and [[Opera (web browser)|Opera]] through to version 11 do not support columns.''' See [[Template:Reflist#Browser support for columns|here]] for more information.}} {{CSS3 multiple column layout}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE. --> This template is used to make a list into columns, with the option of specifying a smaller font. It has the advantage over other column templates (i.e. {{tl|col-begin}}) that it automatically breaks each column to an equal space, so you do not manually have to find the "half way" point on two columns, for instance. This template can create multiple columns in [[web browser]]s which support one of the following [[CSS]] properties: * ''column-count'' (for [[Cascading Style Sheets#CSS 3|CSS3]] compliant browsers; see [http://www.w3.org/TR/css3-multicol/ CSS3 module: Multi-column layout]) * ''-moz-column-count'' (for [[Mozilla application framework|Mozilla]]/[[Gecko (layout engine)|Gecko]] based browsers such as [[Firefox]]) * ''-webkit-column-count'' (for [[WebKit]] based browsers such as [[Safari (web browser)|Safari]] and [[Google Chrome]]) === Usage === ; cols =: Specifies the number of columns. Defaults to 2 columns. ; colwidth =: Specifies the width of columns, and determines dynamically the number of columns based on screen width; more columns will be shown on wider displays. This overrides the <code>cols=</code> setting. ; small =: Specifies small font size (90%) if set to <code>yes</code>. ; style =: Specify any custom styling. === Examples === <pre>{{Div col}} * a * b * c * d * e * f * g * h {{Div col end}}</pre> ;Produces: {{Div col}} * a * b * c * d * e * f * g * h {{Div col end}} <pre>{{Div col|cols=3}} * a * b * c * d * e * f * g * h {{Div col end}}</pre> ;Produces: {{Div col|cols=3}} * a * b * c * d * e * f * g * h {{Div col end}} <pre>{{Div col|colwidth=10em}} * a * b * c * d * e * f * g * h {{Div col end}}</pre> ;Produces: {{div col|colwidth=10em}} * a * b * c * d * e * f * g * h {{Div col end}} <pre>{{Div col|small=yes}} * a * b * c * d * e * f * g * h {{Div col end}}</pre> ;Produces: {{Div col|small=yes}} * a * b * c * d * e * f * g * h {{Div col end}} === See also === * {{tl|multicol}} * {{tl|col-begin}} * {{tl|columns-list}} <includeonly> <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS BELOW THIS LINE, THANK YOU. --> [[Category:Table and column templates|{{PAGENAME}}]] {{#switch:{{PAGENAME}} |Div col = [[ca:Plantilla:Div col]][[es:Plantilla:Div col]][[gl:Modelo:Div col]][[hr:Predložak:Div col]][[id:Templat:Div col]][[it:Template:Div col]][[ja:Template:Div col]][[pt:Predefinição:Div col]][[sv:Mall:Kolumner]][[uk:Шаблон:Div col]][[vi:Tiêu bản:Div col]][[zh:Template:Div col]] |Div col end = [[gl:Modelo:Fin div col]][[hr:Predložak:Div col end]][[it:Template:Div col end]][[ja:Template:Div col end]][[pt:Predefinição:Div col fim]][[sv:Mall:Kolumner-slut]][[uk:Шаблон:Div col end]][[vi:Tiêu bản:Div col end]][[zh:Template:Div col end]] }} </includeonly> ken6tvjntpwf0ns13x4kiw2kt7yak9p Şablon:Clr 10 29488 556114 167576 2026-08-10T07:53:38Z EmausBot 2965 Boti Tespitê şıkıtena dıleti heta [[Şablon:Clear]] 556114 wikitext text/x-wiki #HETENAYIŞ [[Şablon:Clear]] k5ubsmnfb8zv7pgg0b9tr51stnwz9z9 Lista sûkanê Portekizi 0 31175 556100 555531 2026-08-10T07:07:41Z Mirzali 16 556100 wikitext text/x-wiki Ena yew lista sûkanê [[Portekiz]]iya: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! style="width:6%;"|Resım ! style="width:25%;"|Bacar ! style="width:25%;"|Wılayet ! style="width:20%;"|Nıfus<ref name="pop">Although the cities list doesn't indicate the cities' population, it indicates the parishes that compose them, therefore, this number is the sum of the population of the parishes. The population data was taken from the [http://www.anmp.pt/ National Association of Portuguese Municipalities] and is from 2004.</ref> ! style="width:20%;"|Serre |- | [[Dosya:PRT Abrantes CoA.svg|50px]] || '''[[Abrantes]] ||[[Abrantes]] ||align=center|18,600 ||1916-06-14 |- | [[Dosya:Agualva-Cacem.png|50px]] || '''[[Agualva-Cacém]]'''||[[Sintra]] ||121,000 || 2001-07-12 |- | [[Dosya:Brasão de município de Águeda.png|50px]] || '''[[Águeda Municipality|Águeda]]''' ||[[Águeda Municipality|Águeda]] ||11,357 ||1985-08-14 |- | [[Dosya:COA of Albufeira municipality (Portugal).png|50px]] || '''[[Albufeira]]''' ||[[Albufeira]] ||16,237 ||1986-08-20 |- | [[Dosya:ASL1.png|50px]] || '''[[Alcácer do Sal]]'''||[[Alcácer do Sal]] ||9,118 ||1997-07-12 |- | [[Dosya:ACB1.png|50px]] || '''[[Alcobaça (Portugal)|Alcobaça]]'''||[[Alcobaça Municipality|Alcobaça]] ||15,800 ||1995-08-30 |- | [[Dosya:Brasão de Almada.png|50px]] || '''[[Almada]]'''||[[Almada]] ||101,500 ||1973-06-16 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]]|| '''[[Almeirim]]'''||[[Almeirim]] ||11,607 || 1991-08-16 |- | [[Dosya:VFX-alverca1.png|50px]] || '''[[Alverca do Ribatejo]]'''||[[Vila Franca de Xira]] ||29,086 ||1990-08-09 |- | [[Dosya:Cidade_da_Amadora.png|50px]] || '''[[Amadora]]''' || [[Amadora]]||151,500 ||1979-09-17 |- | [[Dosya:AMT1.png|50px]] || '''[[Amarante, Portugal|Amarante]]'''||[[Amarante Municipality, Portugal|Amarante]] ||11,000 ||1985-08-14 |- | [[Dosya:SXL-amora.png|50px]] || '''[[Amora, Portugal|Amora]]'''||[[Seixal Municipality|Seixal]] ||53,638 ||1993-07-02 |- | [[Dosya:Pt-and1.png|50px]]|| '''[[Anadia]]''' ||[[Anadia Municipality, Portugal|Anadia]] ||3,533 ||2004-12-09 |- | [[Dosya:AGH.png|50px]] || '''[[Angra do Heroísmo]]''' ||[[Angra do Heroísmo]] ||21,200 ||1534-08-21 |- | [[Dosya:AVR.png|50px]] || '''[[Aveiro, Portugal|Aveiro]]''' ||[[Aveiro Municipality|Aveiro]] ||67,003 ||1759-04-11 |- | [[Dosya:BCL.png|50px]] || '''[[Barcelos, Portugal|Barcelos]]''' ||[[Barcelos Municipality, Portugal|Barcelos]] ||20,000 ||1928-09-06 |- | [[Dosya:BRR1.png|50px]] || '''[[Barreiro (city)|Barreiro]]''' ||[[Barreiro Municipality|Barreiro]] ||50,232 ||1984-06-28 |- | [[Dosya:BJA.png|50px]] || '''[[Beja (Portugal)|Beja]]''' ||[[Beja Municipality|Beja]] ||23,475 ||1521-04-10 |- | [[Dosya:Brasão de Braga.png|50px]] || '''[[Braga]]''' ||[[Braga]] ||181,819 ||From time immemorial |- | [[Dosya:Brasão de Bragança.png|50px]] || '''[[Bragança (Portugal)|Bragança]]''' ||[[Bragança Municipality|Bragança]] ||19,998 ||1464-02-23 |- | [[Dosya:CLD.png|50px]] || '''[[Caldas da Rainha]]''' ||[[Caldas da Rainha]] ||30,006 ||1927-08-26 |- | [[Dosya:CMT1.png|50px]] || '''[[Câmara de Lobos]]''' ||[[Câmara de Lobos]] ||16,842 ||1996-08-02 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Caniço (Santa Cruz)|Caniço]]''' ||[[Santa Cruz (Madeira)|Santa Cruz]] ||11,586 ||2005-06-09 |- | [[Dosya:CNT1.png|50px]] || '''[[Cantanhede]]''' ||[[Cantanhede]] ||7,066 ||1991-08-16 |- | [[Dosya:CTX1.png|50px]] || '''[[Cartaxo]]''' ||[[Cartaxo]] ||10,115 ||1995-08-30 |- | [[Dosya:CTB.png|50px]] || '''[[Castelo Branco, Portugal|Castelo Branco]]''' ||[[Castelo Branco Municipality|Castelo Branco]] ||34,525 ||1771-03-20 |- | [[Dosya:CHV.png|50px]] || '''[[Chaves (Portugal)|Chaves]]''' ||[[Chaves (Portugal)|Chaves]] ||19,307 ||1929-03-18 |- | [[Dosya:CBR.png|50px]]|| '''[[Coimbra]]''' ||[[Coimbra]] ||138,540 ||From time immemorial |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Costa da Caparica]]''' ||[[Almada]] ||14,100 ||2004-12-09 |- | [[Dosya:CVL.png|50px]] || '''[[Covilhã]]''' ||[[Covilhã]] ||36,147 ||1870-10-20 |- | [[Dosya:ELV.png|50px]] || '''[[Elvas Municipality|Elvas]]''' ||[[Elvas Municipality|Elvas]] ||28,106 ||1513-04-03 |- | [[Dosya:ENT1.png|50px]] || '''[[Entroncamento]]''' ||[[Entroncamento Municipality|Entroncamento]] ||20,065 ||1991-08-16 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Ermesinde]]''' ||[[Valongo]] ||40,139 ||1990-08-10 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Esmoriz]]'''|| [[Ovar]]||11,200 ||1993-07-02 |- | [[Dosya:ESP1.png|50px]] || '''[[Espinho, Portugal|Espinho]]''' ||[[Espinho Municipality|Espinho]] ||10,500 ||1973-06-16 |- | [[Dosya:EPS1.png|50px]] || '''[[Esposende]]''' ||[[Esposende]] ||9,148 ||1993-07-02 |- | [[Dosya:ETR.png|50px]] || '''[[Estarreja]]''' ||[[Estarreja]] ||7,000 ||2004-12-09 |- | [[Dosya:ETZ.png|50px]] || '''[[Estremoz]]''' ||[[Estremoz]] ||9,011 ||1926-08-31 |- | [[Dosya:EVR.png|50px]] || '''[[Évora]]''' ||[[Évora]] ||46,417 ||From time immemorial |- | [[Dosya:FAF1.png|50px]] || '''[[Fafe]]''' ||[[Fafe]] ||15,323 ||1986-08-23 |- | [[Dosya:Faroarms.svg|50px]] || '''[[Faro, Portugal|Faro]]''' ||[[Faro, Portugal|Faro]] ||43,757 ||1540-09-07 |- | [[Dosya:Coat of Arms Fatima.svg|50px]] || '''[[Fátima]]'''||[[Ourém]] ||10,302 ||1997-07-12 |- | [[Dosya:FLG1.png|50px]] || '''[[Felgueiras]]''' ||[[Felgueiras Municipality|Felgueiras]] ||15,100||1990-08-10 |- | [[Dosya:FIG.png|50px]] || '''[[Figueira da Foz]]''' ||[[Figueira da Foz]] ||36,500 ||1882-09-20 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Fiães]]''' ||[[Santa Maria da Feira Municipality|Santa Maria da Feira]] ||13,100 ||2001-07-12 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Freamunde]]''' ||[[Paços de Ferreira]] ||7,452 ||2001-07-12 |- | [[Dosya:FNC.png|50px]] || '''[[Funchal]]''' ||[[Funchal]] ||100,526 ||1508-08-21 |- | [[Dosya:FND1.png|50px]] || '''[[Fundão]]''' ||[[Fundão Municipality, Portugal|Fundão]] ||8,957 ||1988-04-19 |- | [[Dosya:ILH-gafanhanazare1.png|50px]] || '''[[Gafanha da Nazaré]]''' ||[[Ílhavo]] ||14,021 ||2001-07-21 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Gandra (Paredes)|Gandra]]''' ||[[Paredes Municipality|Paredes]] ||5,200 ||2003-08-26 |- | [[Dosya:GDM1.png|50px]] || '''[[Gondomar (Portugal)|Gondomar]]''' ||[[Gondomar (Portugal)|Gondomar]] ||25,000 ||1991-08-16 |- | [[Dosya:GVA1.png|50px]] || '''[[Gouveia]]''' ||[[Gouveia]] ||3,500 ||1988-02-01 |- | [[Dosya:GRD.png|50px]] || '''[[Guarda, Portugal|Guarda]]'''||[[Guarda Municipality, Portugal|Guarda]] ||32,274 ||1199-11-27 |- | [[Dosya:GMR.png|50px]] || '''[[Guimarães]]''' ||[[Guimarães]] ||52,181 ||1853-06-23 |- | [[Dosya:HRT.png|35px]] || '''[[Horta]]''' ||[[Horta]]||9,000 ||1833-07-04 |- | [[Dosya:ILH1.png|50px]] || '''[[Ílhavo]]''' ||[[Ílhavo]] ||17,200 ||1990-08-09 |- | [[Dosya:LGA1.png|50px]] || '''[[Lagoa]]''' ||[[Lagoa]] ||5,000 ||2001-07-12 |- | [[Dosya:LGS.png|50px]] || '''[[Lagos, Portugal|Lagos]]''' ||[[Lagos, Portugal|Lagos]] ||20,000|| 1573-01-27 |- | [[Dosya:LMG.png|50px]] || '''[[Lamego]]''' ||[[Lamego]] ||12,000 ||From time immemorial |- | [[Dosya:Escudo de Leiria.svg|50px]] || '''[[Leiria]]''' ||[[Leiria]] ||50,264 ||1545-06-13 |- | [[Dosya:LSB.png|50px]] || '''[[Lisbon]]''' ||[[Lisbon]] ||545,245 ||From time immemorial |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Lixa]]''' ||[[Felgueiras Municipality|Felgueiras]] ||5,500 ||1995-08-30 |- | [[Dosya:LLE1.png|50px]] || '''[[Loulé]]''' ||[[Loulé]] ||24,000||1988-02-01 |- | [[Dosya:LRS.png|50px]] || '''[[Loures]]''' ||[[Loures]] ||26,000|| 1990-08-09 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Lourosa (Santa Maria da Feira)|Lourosa]]''' ||[[Santa Maria da Feira Municipality|Santa Maria da Feira]] ||11,300 ||2001-07-12 |- | [[Dosya:MCD1.png|50px]] || '''[[Macedo de Cavaleiros]]''' ||[[Macedo de Cavaleiros]] ||7,800 ||1999-06-24 |- Machico| [[Dosya:MCH1.png|50px]] || '''[[Machico]]''' ||[[Machico]] ||13,700||1996-08-02 |- | [[Dosya:MAI1.png|50px]] || '''[[Maia, Portugal|Maia]]''' ||[[Maia, Portugal|Maia]] ||40,000||1986-08-23 |- | [[Dosya:MGL1.png|50px]] || '''[[Mangualde]]''' ||[[Mangualde]] ||8,107 ||2001-07-12 |- | [[Dosya:MCN2.png|50px]] || '''[[Marco de Canaveses]]''' ||[[Marco de Canaveses]] ||9,000 ||1993-07-02 |- | [[Dosya:MGR1.png|50px]] || '''[[Marinha Grande]]''' ||[[Marinha Grande]] ||29,100 ||1988-04-19 |- | [[Dosya:MTS1.png|50px]] || '''[[Matosinhos]]''' ||[[Matosinhos]] ||47,703 ||1984-06-28 |- | [[Dosya:MLD.png|50px]] || '''[[Mealhada]]''' ||[[Mealhada]] ||5,500 ||2003-08-26 |- | [[Dosya:MDA-mêda.JPG|50px]] || '''[[Mêda]]''' ||[[Mêda]] ||2,004 ||2004-12-09 |- | [[Dosya:Coat of arms of Miranda do Douro.svg|50px]] ||'''[[Miranda do Douro]]''' ||[[Miranda do Douro]] ||2,000 ||1545-07-10 |- | [[Dosya:MDL1.png|50px]] || '''[[Mirandela]]''' ||[[Mirandela]] ||11,000 ||1984-06-28 |- | [[Dosya:MMN1.png|50px]] || '''[[Montemor-o-Novo]]''' ||[[Montemor-o-Novo]] ||14,000 ||1988-04-18 |- | [[Dosya:MTJ.png|50px]] || '''[[Montijo, Portugal|Montijo]]''' ||[[Montijo Municipality|Montijo]] ||30,486 ||1985-08-14 |- | [[Dosya:MRA1.png|50px]] || '''[[Moura Municipality|Moura]]''' ||[[Moura Municipality|Moura]] ||10,000 ||1988-02-01 |- | [[Dosya:ODV-odivelas.png|50px]] || '''[[Odivelas]]''' ||[[Odivelas]] ||54,500 ||1990-08-10 |- | [[Dosya:OLH2.png|50px]] || '''[[Olhão]] da Restauração''' ||[[Olhão]] ||31,100 ||1985-08-14 |- | [[Dosya:OAZ.png|50px]] || '''[[Oliveira de Azeméis]]''' ||[[Oliveira de Azeméis]] ||15,000 ||1984-05-16 |- | [[Dosya:OBR1.png|50px]] || '''[[Oliveira do Bairro]]''' ||[[Oliveira do Bairro]] ||5,005||2003-08-26 |- | [[Dosya:OHP1.png|50px]] || '''[[Oliveira do Hospital]]'''||[[Oliveira do Hospital]] ||4,400 ||1993-07-02 |- | [[Dosya:VNO1.png|50px]] || '''[[Ourém]]''' ||[[Ourém]] ||11,100 ||1991-08-16 |- | [[Dosya:Brasão de município de Ovar.png|50px]] || '''[[Ovar]]''' ||[[Ovar]] ||18,900 ||1984-06-28 |- | [[Dosya:PFR1.png|50px]] || '''[[Paços de Ferreira]]''' ||[[Paços de Ferreira]] ||9,000 ||1993-07-02 |- | [[Dosya:PRD1.png|50px]] || '''[[Paredes, Portugal|Paredes]]''' ||[[Paredes Municipality|Paredes]] ||12,500 ||1991-08-16 |- | [[Dosya:Brasão de Penafiel.png|50px]] || '''[[Penafiel]]''' ||[[Penafiel Municipality|Penafiel]] ||10,000 ||1770-03-03 |- ||| '''[[Peniche, Portugal|Peniche]]''' ||[[Peniche Municipality|Peniche]] ||17,500 ||1988-02-01 |- | [[Dosya:PRG.png|50px]] || '''[[Peso da Régua]]''' ||[[Peso da Régua]] ||10,000 ||1985-08-14 |- | [[Dosya:PNH.png|50px]] || '''[[Pinhel]]''' ||[[Pinhel]] ||3,500 ||1770-08-25 |- | [[Dosya:PBL1.png|50px]] || '''[[Pombal, Portugal|Pombal]]''' ||[[Pombal Municipality|Pombal]] ||18,500 ||1991-08-16 |- | [[Dosya:PDL.png|50px]] || '''[[Ponta Delgada]]''' ||[[Ponta Delgada]] ||46,102||1546-04-02 |- | [[Dosya:Ponte de Sor, Portugal (coat of arms).png|50px]] || '''[[Ponte de Sor]]''' ||[[Ponte de Sor]] ||11,000||1985-08-14 |- | [[Dosya:PTG.png|50px]] || '''[[Portalegre]]''' ||[[Portalegre]] ||15,700||1550-05-23 |- | [[Dosya:PTM.png|50px]] || '''[[Portimão]]''' ||[[Portimão]] ||40,700||1924-12-11 |- | [[Dosya:PRT.png|50px]] || '''[[Porto]]''' ||[[Porto]] ||237,559||From time immemorial |- | [[Dosya:PST1.png|50px]] || '''[[Vila Baleira]] (a.k.a. [[Porto Santo]])''' ||[[Porto Santo]] ||4,475 ||1996-08-02 |- | [[Dosya:VFX-povoasiria1.png|50px]] || '''[[Póvoa de Santa Iria]]''' ||[[Vila Franca de Xira]]||28,000 ||1999-06-24 |- | [[Dosya:PVZ2.png|50px]] || '''[[Póvoa de Varzim]]''' ||[[Póvoa de Varzim]] ||38,257 ||1973-06-16 |- | [[Dosya:VPV1.png|50px]] || '''[[Praia da Vitória]]'''||[[Praia da Vitória]] ||6,500 ||1981-06-20 |- | [[Dosya:LLE-quarteira1.png|50px]] || '''[[Quarteira]]''' ||[[Loulé]] ||21,000 ||1999-06-24 |- | [[Dosya:SNT-queluz.png|50px]] || '''[[Queluz, Portugal|Queluz]]''' ||[[Sintra]] ||116,124||1997-07-24 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Rebordosa]]''' ||[[Paredes Municipality|Paredes]] ||12,100 ||2003-08-26 |- | [[Dosya:RMZ.png|50px]] || '''[[Reguengos de Monsaraz]]'''||[[Reguengos de Monsaraz]] ||7,900 ||2004-12-09 |- | [[Dosya:RGR1.png|50px]] || '''[[Ribeira Grande]]''' ||[[Ribeira Grande]] ||6,350 ||1981-06-29 |- | [[Dosya:RMR1.png|50px]] || '''[[Rio Maior]]''' ||[[Rio Maior]] ||11,102 ||1985-08-14 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Rio Tinto (Gondomar)|Rio Tinto]]''' ||[[Gondomar (Portugal)|Gondomar]] ||61,227 ||1995-08-30 |- | [[Dosya:SBG.png|50px]] || '''[[Sabugal]]''' ||[[Sabugal]] ||2,300 ||2004-12-09 |- | [[Dosya:LRS-sacavem.png|50px]] || '''[[Sacavém]]''' ||[[Loures]] ||17,000 ||1997-06-04 |- | [[Dosya:SCD1.png|50px]] || '''[[Santa Comba Dão]]''' ||[[Santa Comba Dão]] ||3,200 ||1999-06-24 |- | [[Dosya:SCR1.png|50px]]|| '''[[Santa Cruz, Madeira|Santa Cruz]]''' ||[[Santa Cruz, Madeira|Santa Cruz]] ||6,500 ||1996-08-02 |- | [[Dosya:VFR1.png|50px]] || '''[[Santa Maria da Feira (city)|Santa Maria da Feira]]''' ||[[Santa Maria da Feira Municipality|Santa Maria da Feira]] ||16,900 ||1985-08-14 |- | [[Dosya:STN1.png|50px]] || '''[[Santana, Madeira|Santana]]''' ||[[Santana, Madeira|Santana]] ||3,300 ||2001-01-01 |- | [[Dosya:STR.png|50px]] || '''[[Santarém, Portugal|Santarém]]''' ||[[Santarém, Portugal|Santarém]] ||30,100 ||1868-12-24 |- | [[Dosya:STC1.png|50px]] || '''[[Santiago do Cacém]]''' ||[[Santiago do Cacém]] ||7,753 ||1991-08-16 |- | [[Dosya:STS1.png|50px]] || '''[[Santo Tirso]]''' ||[[Santo Tirso]] ||14,100 ||1985-08-14 |- | [[Dosya:Brasão de São João da Madeira.png|50px]] || '''[[São João da Madeira]]''' ||[[São João da Madeira]] ||21,102 ||1984-06-28 |- | [[Dosya:MTS-smamedeinfesta1.png|50px]] || '''[[São Mamede de Infesta]]''' ||[[Matosinhos]] ||27,000 ||2001-07-12 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[São Salvador de Lordelo]]''' ||[[Paredes Municipality|Paredes]] ||11,000 ||2003-08-26 |- | [[Dosya:SEI1.png|50px]] || '''[[Seia]]''' ||[[Seia]] ||7,000 ||1986-08-23 |- | [[Dosya:Brasão de Seixal.png|50px]] || '''[[Seixal Municipality|Seixal]]''' ||[[Seixal Municipality|Seixal]] ||31,101 ||1993-07-02 |- | [[Dosya:SRP.png|50px]] || '''[[Serpa]]''' ||[[Serpa]] ||9,990||2003-08-26 |- | [[Dosya:Coat of arms of Setúbal.svg|50px]] || '''[[Setúbal]]'''||[[Setúbal]] ||120,636||1860-04-19 |- | [[Dosya:SLV.png|50px]] || '''[[Silves Municipality, Portugal|Silves]]''' ||[[Silves Municipality, Portugal|Silves]] ||11,000 ||From time immemorial |- | [[Dosya:SNS1.png|50px]] || '''[[Sines, Portugal|Sines]]''' ||[[Sines, Portugal|Sines]] ||15,555 ||1997-07-12 |- | [[Dosya:TRC.png|50px]] || '''[[Tarouca]]''' ||[[Tarouca]] ||3,200 ||2004-12-09 |- | [[Dosya:TVR.png|50px]] || '''[[Tavira]]''' ||[[Tavira]] ||13,300 ||1520-03-16 |- | [[Dosya:TMR.png|50px]] || '''[[Tomar]]''' ||[[Tomar]] ||20,000 ||1844-02-12 |- | [[Dosya:TND1.png|50px]] || '''[[Tondela]]''' ||[[Tondela]] ||10,120 ||1988-02-01 |- | [[Dosya:TNV1.png|50px]] || '''[[Torres Novas]]''' ||[[Torres Novas]] ||14,900 ||1985-08-14 |- | [[Dosya:TVD1.png|50px]] || '''[[Torres Vedras]]''' || [[Torres Vedras]]||27,200 ||1979-02-03 |- | [[Dosya:TCS.png|50px]] || '''[[Trancoso, Portugal|Trancoso]]''' ||[[Trancoso, Portugal|Trancoso]]||3,350 ||2004-12-09 |- | [[Dosya:TRF.png|50px]] || '''[[Trofa]]''' ||[[Trofa Municipality|Trofa]] ||22,000 ||1993-07-02 |- | [[Dosya:Blank pt CoA city.png|50px]] || '''[[Valbom]]''' ||[[Gondomar (Portugal)|Gondomar]] ||14,100 ||2004-12-09 |- | [[Dosya:VAC1.png|50px]] || '''[[Vale de Cambra]]''' ||[[Vale de Cambra]] ||4,200 ||1993-07-02 |- | [[Dosya:VLG1.png|50px]] || '''[[Valongo]]''' ||[[Valongo]] ||27,900 ||1990-08-10 |- | [[Dosya:VPC1.png|50px]] || '''[[Valpaços]]''' ||[[Valpaços]] ||4,102 ||1999-06-24 |- | [[Dosya:VND1.png|50px]] || '''[[Vendas Novas]]''' ||[[Vendas Novas]] ||10,103 ||1993-07-02 |- | [[Dosya:COA of Viana do Castelo.svg|50px]] || '''[[Viana do Castelo Municipality|Viana do Castelo]]''' ||[[Viana do Castelo Municipality|Viana do Castelo]] ||36,750 ||1848-01-20 |- | [[Dosya:VCD1.png|50px]] || '''[[Vila do Conde]]''' ||[[Vila do Conde]] ||32,257 ||1988-02-01 |- | [[Dosya:VFX1.png|50px]] || '''[[Vila Franca de Xira]]'''||[[Vila Franca de Xira]] ||19,000 ||1984-06-28 |- | [[Dosya:VNF1.png|50px]] || '''[[Vila Nova de Famalicão]]''' ||[[Vila Nova de Famalicão]] ||30,100 ||1985-08-14 |- | [[Dosya:VLF1.png|50px]] || '''[[Vila Nova de Foz Côa]]''' ||[[Vila Nova de Foz Côa]] ||3,303 ||1997-07-12 |- | [[Dosya:Vila Nova de Gaia COA.svg|50px]] || '''[[Vila Nova de Gaia]]''' ||[[Vila Nova de Gaia]] ||178,526 ||1984-06-28 |- | [[Dosya:STC-sandre.png|50px]] || '''[[Vila Nova de Santo André]]''' ||[[Santiago do Cacém]] ||12,123 ||2003-08-26 |- | [[Dosya:VRL.png|50px]] || '''[[Vila Real Municipality|Vila Real]]''' ||[[Vila Real Municipality|Vila Real]] ||27,250 ||1925-07-20 |- | [[Dosya:VRS1.png|50px]] || '''[[Vila Real de Santo António Municipality|Vila Real de Santo António]]''' ||[[Vila Real de Santo António Municipality|Vila Real de Santo António]] ||11,000 ||1988-04-19 |- | [[Dosya:VIS.png|50px]] || '''[[Viseu]]''' ||[[Viseu]] ||50,583 || From time immemorial |- | [[Dosya:VIZ.png|50px]] || '''[[Vizela]]''' ||[[Vizela Municipality|Vizela]] ||10,100 ||1998-09-01 |} == Referansi == <references/> [[Kategoriye:Sûkê Portekizi]] [[Kategoriye:Portekiz]] [[Kategoriye:Listeyi]] 3haqgg3afvai2dq825rjm3pcjp90cbe Şablon:ISO 15924/footer 10 33177 556094 555525 2026-08-10T06:46:31Z Mirzali 16 556094 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ISO 15924/footer |title = [[ISO 15924#List of codes|List]] of [[ISO 15924]] four-letter script codes |state = {{{state|}}} |listclass = hlist |liststyle = |list1 = <nowiki/><!-- As of last update 2012-02-06: complete ISO list of 159 codes, plus the private-use range of 50 codes in Qaaa..Qabx --> {{ISO 15924/footer/element|Afak}} * {{ISO 15924/footer/element|Arab}} * {{ISO 15924/footer/element|Armi}} * {{ISO 15924/footer/element|Armn}} * {{ISO 15924/footer/elementAvst}} * {{ISO 15924/footer/element|Bali}} * {{ISO 15924/footer/element|Bamu}} * {{ISO 15924/footer/element|Bass}} * {{ISO 15924/footer/element|Batk}} * {{ISO 15924/footer/elementBeng}} * {{ISO 15924/footer/element|Blis}} * {{ISO 15924/footer/element|Bopo}} * {{ISO 15924/footer/element|Brah}} * {{ISO 15924/footer/element|Brai}} * {{ISO 15924/footer/element|Bugi}} * {{ISO 15924/footer/element|Buhd}} * {{ISO 15924/footer/element|Cakm}} * {{ISO 15924/footer/element|Cans}} * {{ISO 15924/footer/element|Cari}} * {{ISO 15924/footer/element|Cham}} * {{ISO 15924/footer/element|Cher}} * {{ISO 15924/footer/element|Cirt}} * {{ISO 15924/footer/element|Copt}} * {{ISO 15924/footer/element|Cprt}} * {{ISO 15924/footer/element|Cyrl}} * {{ISO 15924/footer/element|Cyrs}} * {{ISO 15924/footer/element|Deva}} * {{ISO 15924/footer/element|Dsrt}} * {{ISO 15924/footer/element|Dupl}} * {{ISO 15924/footer/element|Egyd}} * {{ISO 15924/footer/element|Egyh}} * {{ISO 15924/footer/element|Egyp}} * {{ISO 15924/footer/element|Elba}} * {{ISO 15924/footer/element|Ethi}} * {{ISO 15924/footer/element|Geok}} * {{ISO 15924/footer/element|Geor}} * {{ISO 15924/footer/element|Glag}} * {{ISO 15924/footer/element|Goth}} * {{ISO 15924/footer/element|Gran}} * {{ISO 15924/footer/element|Grek}} * {{ISO 15924/footer/element|Gujr}} * {{ISO 15924/footer/element|Guru}} * {{ISO 15924/footer/element|Hang}} * {{ISO 15924/footer/element|Hani}} * {{ISO 15924/footer/element|Hano}} * {{ISO 15924/footer/element|Hans}} * {{ISO 15924/footer/element|Hant}} * {{ISO 15924/footer/element|Hebr}} * {{ISO 15924/footer/element|Hira}} * {{ISO 15924/footer/element|Hluw}} * {{ISO 15924/footer/element|Hmng}} * {{ISO 15924/footer/element|Hrkt}} * {{ISO 15924/footer/element|Hung}} * {{ISO 15924/footer/element|Inds}} * {{ISO 15924/footer/element|Ital}} * {{ISO 15924/footer/element|Java}} * {{ISO 15924/footer/element|Jpan}} * {{ISO 15924/footer/element|Jurc}} * {{ISO 15924/footer/element|Kali}} * {{ISO 15924/footer/element|Kana}} * {{ISO 15924/footer/element|Khar}} * {{ISO 15924/footer/element|Khmr}} * {{ISO 15924/footer/element|Khoj}} * {{ISO 15924/footer/element|Knda}} * {{ISO 15924/footer/element|Kore}} * {{ISO 15924/footer/element|Kpel}} * {{ISO 15924/footer/element|Kthi}} * {{ISO 15924/footer/element|Lana}} * {{ISO 15924/footer/element|Laoo}} * {{ISO 15924/footer/element|Latf}} * {{ISO 15924/footer/element|Latg}} * {{ISO 15924/footer/element|Latn}} * {{ISO 15924/footer/element|Lepc}} * {{ISO 15924/footer/element|Limb}} * {{ISO 15924/footer/element|Lina}} * {{ISO 15924/footer/element|Linb}} * {{ISO 15924/footer/element|Lisu}} * {{ISO 15924/footer/element|Loma}} * {{ISO 15924/footer/element|Lyci}} * {{ISO 15924/footer/element|Lydi}} * {{ISO 15924/footer/element|Mand}} * {{ISO 15924/footer/element|Mani}} * {{ISO 15924/footer/element|Maya}} * {{ISO 15924/footer/element|Mend}} * {{ISO 15924/footer/element|Merc}} * {{ISO 15924/footer/element|Mero}} * {{ISO 15924/footer/element|Mlym}} * {{ISO 15924/footer/element|Mong}} * {{ISO 15924/footer/element|Moon}} * {{ISO 15924/footer/element|Mroo}} * {{ISO 15924/footer/element|Mtei}} * {{ISO 15924/footer/element|Mymr}} * {{ISO 15924/footer/element|Narb}} * {{ISO 15924/footer/element|Nbat}} * {{ISO 15924/footer/element|Nkgb}} * {{ISO 15924/footer/element|Nkoo}} * {{ISO 15924/footer/element|Nshu}} * {{ISO 15924/footer/element|Ogam}} * {{ISO 15924/footer/element|Olck}} * {{ISO 15924/footer/element|Orkh}} * {{ISO 15924/footer/element|Orya}} * {{ISO 15924/footer/element|Osma}} * {{ISO 15924/footer/element|Palm}} * {{ISO 15924/footer/element|Perm}} * {{ISO 15924/footer/element|Phag}} * {{ISO 15924/footer/element|Phli}} * {{ISO 15924/footer/element|Phlp}} * {{ISO 15924/footer/element|Phlv}} * {{ISO 15924/footer/element|Phnx}} * {{ISO 15924/footer/element|Plrd}} * {{ISO 15924/footer/element|Prti}} * {{ISO 15924/footer/element|Qaaa|Qabx}} * {{ISO 15924/footer/element|Rjng}} * {{ISO 15924/footer/element|Roro}} * {{ISO 15924/footer/element|Runr}} * {{ISO 15924/footer/element|Samr}} * {{ISO 15924/footer/element|Sara}} * {{ISO 15924/footer/element|Sarb}} * {{ISO 15924/footer/element|Saur}} * {{ISO 15924/footer/element|Sgnw}} * {{ISO 15924/footer/element|Shaw}} * {{ISO 15924/footer/element|Shrd}} * {{ISO 15924/footer/element|Sind}} * {{ISO 15924/footer/element|Sinh}} * {{ISO 15924/footer/element|Sora}} * {{ISO 15924/footer/element|Sund}} * {{ISO 15924/footer/element|Sylo}} * {{ISO 15924/footer/element|Syrc}} * {{ISO 15924/footer/element|Syre}} * {{ISO 15924/footer/element|Syrj}} * {{ISO 15924/footer/element|Syrn}} * {{ISO 15924/footer/element|Tagb}} * {{ISO 15924/footer/element|Takr}} * {{ISO 15924/footer/element|Tale}} * {{ISO 15924/footer/element|Talu}} * {{ISO 15924/footer/element|Taml}} * {{ISO 15924/footer/element|Tang}} * {{ISO 15924/footer/element|Tavt}} * {{ISO 15924/footer/element|Telu}} * {{ISO 15924/footer/element|Teng}} * {{ISO 15924/footer/element|Tfng}} * {{ISO 15924/footer/element|Tglg}} * {{ISO 15924/footer/element|Thaa}} * {{ISO 15924/footer/element|Thai}} * {{ISO 15924/footer/element|Tibt}} * {{ISO 15924/footer/element|Tirh}} * {{ISO 15924/footer/element|Ugar}} * {{ISO 15924/footer/element|Vaii}} * {{ISO 15924/footer/element|Visp}} * {{ISO 15924/footer/element|Wara}} * {{ISO 15924/footer/element|Wole}} * {{ISO 15924/footer/element|Xpeo}} * {{ISO 15924/footer/element|Xsux}} * {{ISO 15924/footer/element|Yiii}} * {{ISO 15924/footer/element|Zinh}} * {{ISO 15924/footer/element|Zmth}} * {{ISO 15924/footer/element|Zsym}} * {{ISO 15924/footer/element|Zxxx}} * {{ISO 15924/footer/element|Zyyy}} * {{ISO 15924/footer/element|Zzzz}} | below = <small>As of 2012-02-06</small> }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 0f82jm4d7n008gm827p2tl219dnyxi7 Kewser (sure) 0 41251 556096 555527 2026-08-10T07:02:01Z Mirzali 16 556096 wikitext text/x-wiki {{Medya}} '''Sureya Kewser''' (ebe [[Erebki]] : '''سورة الكوثر'''; ''Surah al Kawthar'') yew sureya [[Qurane]] dero. Maney xo '''nımet, bereqet'''o u eyni zeman de Kewser namê yew royo ke cennet de esto. Numrey sure se u eyşto, amordia ayetan hiriyo, amordina qısan deso u amordina herfan çewres u dıyo. Cayê cı sûka [[Mekke]]ya. [[Dosya:Chapter 108, Al-Kawthar (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|resmoqıckek|Sureya Kewser]] == Sura == * <span style="font-size:medium;">بِسۡمِ اللهِ الرَّحۡمٰنِ الرَّحِیۡمِ → Ebe namê Allah, O rehmano u rehimo.</span> * <span style="font-size:medium;">إِنَّاۤ اَعۡطَیۡنٰـكَ الۡکَوۡثَرَ → Peyğambero mı, şuphe çıniyo ki ma to rê ''Kewser'' dao.</span> * <span style="font-size:medium;">فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَ انۡحَرۡ → Nıka, to zi homayê xo rê ıbadet bıke u qurban kero.</span> * <span style="font-size:medium;">إِنَّ شَانِئَكَ ُهُوَ الۡاَبۡتَرُ → Raşta kamo ke to ra hes nêkeno, (heme rındiyan u xeyran ra) duri beno.</span> {{Surê Qurane}} {{Kontrolê otoriteyi}} [[Kategoriye:Sureyê Qurane]] 5i8php6izykzfo8exu5ik7vv54wlty2 Zazakipediya:Varyantê fekanê Zazaki 0 41713 556103 555568 2026-08-10T07:16:59Z Mirzali 16 556103 wikitext text/x-wiki '''Varyantê fekanê Zazaki''': = Çekuyê İranki = == Hewna vıraziyeno == <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !Varyantê çekuye !Vateyê tewr oricinali !Eslê çekuye !Netice |-- |rusnaene, rışaene|| || ||{{question}} |-- |pışing, pısing, pısıng|| || ||{{question}} |-- |bezn, bejn (mene be Tırki: boy poz)|| || ||{{question}} |-- |pele, pelge|| || ||{{question}} |-- |ancia, anci, hunci, oncia, unci|| || ||{{question}} |-- |bizang, phizang, bıjangi|| || ||{{question}} |-- |zûwa, zuwa, jüa|| [[zıwa]]|| ||{{temam}} |-- |sen'''ê'''n, sen'''i'''n, sın'''ê'''n ||[[senê(n)]] || ||{{temam}} |-- |destene, deştene||[[deştene, deştış, derzen-, bıderz-)]] || ||{{temam}} |-- |qırincele, qıncele ''n''|| || ||{{question}} |-- |l'''e''', l'''ö''', l'''ew''', l'''ew'''e <small>(nımune: ley to de = senin yanında, ley to = senin yanına)</small> || [[lewe]]|| ||{{question}} |-- |gaji kerdene, gaz kerdene||[[gaz kerdene]] || |-- |taê, tay, toy, tani, tayn, tayni||[[taê]]|| |-- |bılosk, bılısk, vırsa, vırso, vırusk|| [[vırusk]] || ||{{temam}} |-- |'''ra'''bırnayene, '''ya'''bırnayene, '''a'''bırnayene || [[abırrnaene]] || || {{temam}} |-- |'''ra'''kerdene, '''ya'''kerdene, '''a'''kerdene|| [[akerdene]] || || {{temam}} |-- |tha'''b'''a, the'''b'''a, tha'''w'''a, the'''w'''a, th'''o'''ye, th'''o'''a, t'''oho'''y, t'''o'''y||[[theba]] ||||{{temam}} |-- |la'''c''', la'''j''', la'''z'''||[[lac]]|| ||{{temam}} |-- |la'''c'''ek, la'''j'''ek, la'''z'''ek||[[lacek]]|| ||{{temam}} |-- |lo'''c'''ıne, lo'''j'''ıne, lo'''z'''ıne||[[locıne]]|| ||{{temam}} |-- | khan, kıhun, kuhun, kehan||[[kıhan]] || ||{{temam}} |- |vini, vin'''d'''i||vini || ||{{temam}} |- |gır'''s''', gır'''d'''||[[gırd]]|| ||{{temam}} |- |p'''ö'''ro, p'''ê'''ro, piyer||[[pêro]]|| ||{{temam}} |-- |h'''o'''l, h'''ew'''l||[[hewl]]|| ||{{temam}} |-- |t'''o'''r, t'''ew'''r||[[tewr]]|| ||{{temam}} |-- |g'''ı'''rê, g'''i'''re||[[gırê]]|| ||{{temam}} |-- |k'''ı'''r, k'''i'''r, '''x'''ır||[[kır]]|| ||{{temam}} |-- |e'''n'''di, hey'''n'''i, êdi, henda||[[endi]]|| ||{{temam}} |-- |rındık|| [[rındek]] || ||{{temam}} |-- |'''s'''êne, '''ş'''êne||[[sêne]]|| ||{{temam}} |-- |'''i'''ta, '''i'''tya, tiya||[[tiya]]|| ||{{temam}} |-- |x'''u'''rt, x'''ı'''rt||xırt || ||{{temam}} |-- |'''h'''eni, '''w'''ıni||[[heni]]|| ||{{temam}} |-- |'''n'''ia, '''w'''ına, ina, naha, nani, hena||[[hena]]|| ||{{temam}} |-- |'''j'''ê, '''z'''ey, '''z'''ê, '''s'''ey||[[zey]]||||{{temam}} |-- |} === Amari === <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yew]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|jew, jo, ju, jü, yo, yü, zew, zu, zü||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' ēw, '''Avesta:''' əēuuə-, '''Farskiyo Kıhan:''' əivəm||style="border:1px solid #AAAAAA"|one |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dı]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|dıde||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' dvə, '''Sanskrit:''' dvəu||style="border:1px solid #AAAAAA"|two |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hirê]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|hire, hiri||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta''': thri-, '''Partki:''' hrē||style="border:1px solid #AAAAAA"|three |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çehar]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|çar, çıhar, çor||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' çəhār, '''Avesta:''' çəthvər||style="border:1px solid #AAAAAA"|four |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[panc]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|panj, panz, phonc, ponz, ponj, poj, punc||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' pənçə, '''Pahlavi:''' pənç||style="border:1px solid #AAAAAA"|five |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şeş]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|ses||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' xşvəş-||style="border:1px solid #AAAAAA"|six |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hewt]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|hawt, hot, howt, holt||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' həptə, '''Sanskrit:''' səptā, '''Pahlavi:''' həft ||style="border:1px solid #AAAAAA"|seven |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[heşt]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div>||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' əştə, '''Pahlavi:''' həşt||style="border:1px solid #AAAAAA"|eight |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[new]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div>||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' nəv-||style="border:1px solid #AAAAAA"|nine |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[des]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div>||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta, Sanskrit:''' dəsə ||style="border:1px solid #AAAAAA"|ten |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yewndes]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|des u yew||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Zazaki:''' yew + des||style="border:1px solid #AAAAAA"|eleven |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vist]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|vişt||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avestki:''' vīsəiti-, '''Pahlavi:''' vīst, '''Sanskrit:''' vimsəti||style="border:1px solid #AAAAAA"|twenty |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hirıs]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|hiris, hirus||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' hrē-, '''Sanskrit:''' trimsəti||style="border:1px solid #AAAAAA"|thirty |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çewres]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|çares, çawres||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' çəfərst, '''Sanskrit:''' çətvərimsəti||style="border:1px solid #AAAAAA"|forty |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[pancas]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|poncas, puncas||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' pənçāh, '''Sanskrit:''' pənçəset||style="border:1px solid #AAAAAA"|fifty |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şeşti]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|seşti||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' xşvəşti||style="border:1px solid #AAAAAA"|sixty |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hewtay]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|hewtae, holtay||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' həftāt||style="border:1px solid #AAAAAA"|seventy |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[heştay]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|heştae||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' həştāt||style="border:1px solid #AAAAAA"|eighty |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[neway]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|newae||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' nəvəit-, '''Sanskrit:''' nəvəti||style="border:1px solid #AAAAAA"|ninety |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[se]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div>||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta, Sanskrit''': sətem, '''Farskiyo Miyanên:''' sət||style="border:1px solid #AAAAAA"|hundred |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dısey]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|dıse||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Zazaki:''' dı + se + y||style="border:1px solid #AAAAAA"|two hundred |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hezar]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|henzar, hazar||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' həzār, '''Avesta:''' həzənrə-, '''Sanskrit:''' səhəsrə||style="border:1px solid #AAAAAA"|tousand |-- |} === Edat === <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[bê]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: without</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' bāit-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">bi </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[be]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: with</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' pəiti |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">bı, ebe, ebı, eve, ve</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[de(r)]]''' <br /> <span style="font-size:11px">English: in</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA" | <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' dər, '''Avesta:''' əndər, '''Sanskrit:''' əntərə</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA" | <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px"> dı(r), -ıd </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ne]]''' <br /> <span style="font-size:11px">English: no</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA" | <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avesta:''' nə-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA" | <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">ney </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[rê]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA" | <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' rād-, '''Farskiyo Miyanên:''' rāi</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style=" border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA; "| <span style="font-size:11px">ri, 'r</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ya]] ''' <br /> <span style="font-size:11px">English: yes</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki, Farskiyo Kıhan:''' yā</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">eya, heya, e</span> |-- |} === Name === ==== a ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px;" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">Çekuy</span>'''|| Varyanti ||'''<span style="color:#272BB8;">Kurmancki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Farski</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Mena be İngılızki</span>''' |-- |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[amar]]''' (n) || umar, humar||style="border:1px solid #AAAAAA"|jimare ||style="border:1px solid #AAAAAA"|šumāre شماره||style="border:1px solid #AAAAAA"|number |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[amınan]]''' (n) || ûmnûn, omnon ||style="border:1px solid #AAAAAA"|havîn ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div>||style="border:1px solid #AAAAAA"|summer |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[asmên]]''' (n) || ezmûn ||style="border:1px solid #AAAAAA"|esman ||style="border:1px solid #AAAAAA"|ās(i)mān آسمان ||style="border:1px solid #AAAAAA"|sky |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[aştiye]]''' (m)|| aşiti ||style="border:1px solid #AAAAAA"|aştî ||style="border:1px solid #AAAAAA"|āštī آشتی ||style="border:1px solid #AAAAAA"|peace |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[awe]]''' (m) || aw ||style="border:1px solid #AAAAAA"|av ||style="border:1px solid #AAAAAA"|āb آب ||style="border:1px solid #AAAAAA"|water |-- |} ==== b ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[baba, babo!, babê mı]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|bawa, bawo!, bawê mı ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' pāpək||style="border:1px solid #AAAAAA"|father, father!, my father |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ban]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|bon , bun ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Pahlavi:''' bān||style="border:1px solid #AAAAAA"|house |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bazi]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|baji, boji, bask ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' bəzū, '''Pahlavi:''' bāzīh||style="border:1px solid #AAAAAA"|arm |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[boye]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|boy, buıy, bui, buy, buye, bûy, bûye ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' bəoi-, '''Pahlavi:''' bōd||style="border:1px solid #AAAAAA"| smell |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bırû]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|bırwe, buri, bırûy || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' brū, '''Farskiyo Kıhan:''' brūvə-||style="border:1px solid #AAAAAA"|brow |-- |} ==== c ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ceniye, cenıke]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|cêni(ye), cini(ye), cıni(ye), cınik(e), cınêk(e) || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' cəni-, '''Partki:''' žən, '''Pahlavi:''' zən, '''Sanskrit:''' cāni- + '''Zazaki:''' -ık ||style="border:1px solid #AAAAAA"|wife, woman |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cıwamêrd]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|camêrd, jamêrd, cumêrd ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Farskiyo Miyanên:''' cuwān (> '''Zazaki:''' cıwan) + mərt, '''Avesta:''' yuwən + mərēt-||style="border:1px solid #AAAAAA"|man |-- |} ==== d ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[deza]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|dereza ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Zazaki:''' ded 'ap, uncle' + za- 'ame dınya' < '''Pahlavi:''' zād- < '''Avesta:''' zātə- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|cousin |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dêw]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|diyeb ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' dēw, '''Avesta:''' dəēvə-, '''Sanskrit:''' dēvə||style="border:1px solid #AAAAAA"|giant |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dıgani]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|dıcani ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Zazaki:''' dı + Partki:''' gyān ||style="border:1px solid #AAAAAA"|pregnant |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dından]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|dındon, dındun, dıdan, dızan, dızon, dudon ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Pahlavi:''' dəndān, '''Avestki:''' dəndən||style="border:1px solid #AAAAAA"|tooth |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[duşmen]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|dısmen, dışmen, dûşmen ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Farskiyo Miyanên:''' duşmən, '''Avesta:''' duşməinyu-||style="border:1px solid #AAAAAA"|enemy |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dû]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|du, dü ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Pahlavi:''' dūt, '''Sanskrit:''' dhūtə-||style="border:1px solid #AAAAAA"|smoke |-- |} ==== e ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[embaz]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|albaz, alboz, alvaz, alvoz||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' həm + bāz- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|friend |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[engmên]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|egmên, engımin, egmin, hegmên, hemgin ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' əngpēn ||style="border:1px solid #AAAAAA"|honey |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[erme]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|herme ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' ərem- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|arm |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[espıce]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|espıj(e), aspıc(e), aspıj(e), aspız(e)||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Avesta:''' spiş ||style="border:1px solid #AAAAAA"|cootie |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[estare]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|astare, astere||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Pahlavi:''' stārək, '''Avesta:''' stər-, '''Sanskrit:''' stār-||style="border:1px solid #AAAAAA"|star |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[este]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|aste, oste, estı||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Avesta:''' əst-, '''Pahlavi:''' əst-||style="border:1px solid #AAAAAA"|bone |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[estor]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|estoar, astor, astuer||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Pahlavi:''' stōr, '''Avestki:''' stəōre-||style="border:1px solid #AAAAAA"|horse |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[esır]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|hısr, hers, istır, hestır, hersi||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Avesta:''' esru-, '''Pahlavi:''' ers, '''Sanskrit:''' āçru||style="border:1px solid #AAAAAA"|tear |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[eşkıce]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|eskıj(e), eskız(e)||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Pahlavi:''' kəşmək||style="border:1px solid #AAAAAA"| raisin |-- |} ==== g ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[game]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|gom(e) ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' gāmə-, '''Pahlavi:''' gām ||style="border:1px solid #AAAAAA"|step |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|can ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' gyān ||style="border:1px solid #AAAAAA"|soul |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gi]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|gı, ci ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Avesta:''' gū- (/û/'ya İrankiyê kıhane Zazaki de beno /i/) ||style="border:1px solid #AAAAAA"|shit |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[goni]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|gun ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Avesta:''' vohuni, '''Partki:''' gōxən||style="border:1px solid #AAAAAA"|blood |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[goş]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|gueş, gos ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Avesta:''' gaoş-, '''Pahlavi:''' gōş||style="border:1px solid #AAAAAA"|ear |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[goşt]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|gueşt, gost ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Pahlavi:''' gōşt||style="border:1px solid #AAAAAA"|meat |-- |} ==== h ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hergoş]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|arbêş, argoş, argueş, argûş, arwêş, awrês, awrêş, ergoş, hargûş ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' xərgōş, '''Avestki:''' xər- + gəoş-||style="border:1px solid #AAAAAA"|rabbit |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hewn]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|hon, hun ||tyle="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' hvəpnə-, '''Sanskrit:''' svāpnə ||style="border:1px solid #AAAAAA"|sleep |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hewr]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|hor ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Avestka:''' əwr- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|cloud |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[heş]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|hes||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Avesta:''' ərēş-||style="border:1px solid #AAAAAA"|bear |-- |} ==== k ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[keyber]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|kêber, kêver, çêber, çêver ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' kəte-, '''Pahlavi:''' kətək + '''Partki:''' bər||style="border:1px solid #AAAAAA"|door |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[keye]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|kê, kiye, çê ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' kətə-, '''Pahlavi:''' kətək ||style="border:1px solid #AAAAAA"|home |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[keyna]], [[keyneke]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|kêna, çêna, kênek(e), çêneke ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Avesta:''' kəinikā-, kənyā-, '''Sanskrit:''' kənyā-, '''Pahlavi:''' kənīzəg ||style="border:1px solid #AAAAAA"|daughter, girl |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kewçıke]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|koçık(e), kueçık(e) ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Pahlavi:''' kəfiç, '''Avesta:''' kəf- + '''Zazaki:''' -ık||style="border:1px solid #AAAAAA"|spoon |-- | style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ko]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|kue ||style="border:1px solid #AAAAAA" |'''Pahlavi:''' kōf, '''Avesta:''' kəofə-||style="border:1px solid #AAAAAA"|mountain |-- |} ==== l ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[lınge]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|nınge || style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|foot |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[lûwe]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|lü(we), lûy || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' rōbās, '''Sanskrit:''' lopākə- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|fox |-- |} ==== m ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[manga]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|munga || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' māt- + gāv- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|cow |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|mor ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' məiryā ||style="border:1px solid #AAAAAA"|snake |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mase]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|mose, maşi ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' məsyə-, '''Sanskrit:''' mātsyə- '''Partki:''' māsyāg ||style="border:1px solid #AAAAAA"|fish |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mast]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|most ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' māst, '''Sanskrit:''' māst ||style="border:1px solid #AAAAAA"|yoghurt |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[merdum]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|merdım, mordem, murdem ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' mərtum, '''Avestki:''' mərēt- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|people, man |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[meyman]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|meymon, miyemon ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' mēhmān ||style="border:1px solid #AAAAAA"|guest |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[miyan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|miyon, miyun||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' miyān, '''Avesta:''' məiδyā-nə, '''Sanskrit:''' mádhyə ||style="border:1px solid #AAAAAA"|mid |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mıjdan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|mujdan, mıjdan, mızgine||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' mīždə, '''Pahlavi:''' mizd, '''Sanskrit:''' mīdhā- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|good news |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mıriçıke]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|mırçıkı, mılçıke||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' mereğa-, '''Pahlavi:''' murğ||style="border:1px solid #AAAAAA"|bird |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[morcela]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|mıloçıke, merjuelı, muerceli, murzolık, mıjloli||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' mōr- + Zazaki: cela||style="border:1px solid #AAAAAA"|ant |-- |} ==== n ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[name]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|nome, nom, nume|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta, Farskiyo Kıhan:''' nāmən||style="border:1px solid #AAAAAA"|name |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|non, nun||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' nān ||style="border:1px solid #AAAAAA"|bread |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nuştekar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|nuskar, nûskar||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' nipīşt- > '''Zazaki:''' nuşt; nuşte + '''Avesta:''' kār- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|author |-- |} ==== o ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ozan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|hozan ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' kusan ( > uzan > ozan)||style="border:1px solid #AAAAAA"|poet |-- |} ==== p ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[peşti]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|paşti, payşti, pışti, phoşti || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' pərşti, '''Sanskrit:''' pṛşta, '''Pahlavi:''' puşt ||style="border:1px solid #AAAAAA"|back (organ), help |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[peyğamber]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|pêxamber || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' pāy, '''Avesta:''' pād- + '''Pahlavi, Avesta:''' gām- + '''Pahlavi, Avesta:''' bər- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|prophet |-- |} ==== r ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[raye]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|rahar, ray, rae, rayir || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Farskiyo Miyanên:''' rəh/rāh, '''Sanskrit:''' rəthyā- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|way |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[roc]]''' ''n''||style="border:1px solid #AAAAAA"|roj, roz, ruaj, ruec || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' rəōçəh, '''Soğdki:''' rōç, '''Sanskrit:''' rōçəti ||style="border:1px solid #AAAAAA"|sun |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[roce]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|roj(e), roz(e), ruac, ruec, ruej || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' rəōçəh, '''Soğdki:''' rōç, '''Sanskrit:''' rōçəti ||style="border:1px solid #AAAAAA"|day |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[roce]]''' ''n''||style="border:1px solid #AAAAAA"|roje, roze, ruece, ruecı, ruejı|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' rōzəg, '''Avesta:''' rəōçəh, '''Soğdki:''' rōç, '''Sanskrit:''' rōçəti ||style="border:1px solid #AAAAAA"|fasting |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ron]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|ruen|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' rōkən ||style="border:1px solid #AAAAAA"|fat |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[roşan]]''' ''n''||style="border:1px solid #AAAAAA"|rueşun, rosan|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' rōşnāk, '''Avesta:''' reoxşn- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|holiday |-- |} ==== s ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sanıke]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|estanıkı, şanıke|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' efsāy-, efsūn, efsūdən + '''Zazaki:''' ık ||style="border:1px solid #AAAAAA"|story |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sere]]''' ''n''||style="border:1px solid #AAAAAA"|sare, sore|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' səerəh-, '''Pahlavi:''' sər ||style="border:1px solid #AAAAAA"|head |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[serre]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|ser(e)|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' sərədə- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|year |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sêm]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|sim, şêm|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' əsēm, '''Yunanki:''' asémon ασημον ||style="border:1px solid #AAAAAA"|silver |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[siye]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|şiye|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' sāyək ||style="border:1px solid #AAAAAA"|shadow |-- |} ==== ş ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şami]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|sami|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' şām, '''Soğdki:''' xşām ||style="border:1px solid #AAAAAA"|dinner |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|şun, san, son|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' xşəpne, '''Sanskrit:''' kşəpā ||style="border:1px solid #AAAAAA"|evening |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şane]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|sane|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' şānək ||style="border:1px solid #AAAAAA"|comb |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şar]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|sar|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' şəhr, '''Avesta, Farskiyo Kıhan:''' xşəthr-||style="border:1px solid #AAAAAA"|people, folk |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şerm]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|serm|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' fşərəm-, '''Pahlavi:''' şərm ||style="border:1px solid #AAAAAA"|shame |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şewe]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|şo, sewe|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' xşəpne, '''Sanskrit:''' kşəpā, '''Pahlavi:''' şəb ||style="border:1px solid #AAAAAA"|night |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şıt]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|sıt|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' xşvipt-, '''Partki:''' şift ||style="border:1px solid #AAAAAA"|milk |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şıwane]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|şüane, şane, şune|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' şubān ||style="border:1px solid #AAAAAA"|shepherd |-- |} ==== t ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[tici]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|tiji|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' tighri-, təēçə, '''Farskiyo Kıhan:''' tigrə- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|sunray |-- |} ==== v ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[varan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|varon, varun|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' vārān, '''Avesta:''' vār- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|rain |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vaş]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|vas|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' vāş, '''Avesta:''' vāstrə- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|grass |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[verek]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|vorrek|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' vərək ||style="border:1px solid #AAAAAA"|lamb |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[veşn]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|vesn, vosn|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vərşni- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|ibex |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vewre]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|var(e), vor(e)|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vəfrə, '''Pahlavi:''' vəfr ||style="border:1px solid #AAAAAA"|snow |-- |} ==== w ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wahêr]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|wayir, wahir|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' xvet, '''Partki:''' wxəd ( > Zazaki: we) + '''Zazaki:''' êr ||style="border:1px solid #AAAAAA"|owner |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wesar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|wısar, usar|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' u'''pə'''- + '''sər'''də- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|spring |-- |} ==== x ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xanedan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|hanedan|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' xānəg ||style="border:1px solid #AAAAAA"|dynasty |-- |} ==== z ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zama]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|zoma, zuma|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' zāmātər, '''Farskiyo Kıhan:''' dāmātər, '''Sanskrit:''' cāmātr ||style="border:1px solid #AAAAAA"|bridegroom |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zani]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|zoni, zuni|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' zānu-, '''Farskiyo Kıhan:''' zānūk, '''Sanskrit:''' cānu-||style="border:1px solid #AAAAAA"|knee |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zehr]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|jehr, jar ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' cəthrə, '''Pahlavi:''' zəhr||style="border:1px solid #AAAAAA"|poison |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zımıstan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|zımıston, zımıstun|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' zəmistān, '''Avesta:''' zəm- + stā-||style="border:1px solid #AAAAAA"|winter |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zıwan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|zuwan, zan, zon, zun, zuwen, jian, jüan, jan||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi, Partki:''' izwān, '''Avesta:''' hizwā- '''Sanskrit:''' cihwā- जिह्वा ||style="border:1px solid #AAAAAA"|tongue, language |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zûr]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|zür, zur|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' zūr||style="border:1px solid #AAAAAA"|lie |-- |} === Sıfet === ==== a ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[asan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|ason, asun|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi''' āsān||style="border:1px solid #AAAAAA"|easy |-- |} ==== c ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ciya]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|cia|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' cudāg, '''Avesta:''' yud- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|alive, live |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cınde]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|cındi, cande|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' cīv-, '''Pahlavi:''' zīw-, '''Farski:''' zində, '''Kurdki:''' jînde||style="border:1px solid #AAAAAA"|alive, live |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cıwan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|cun|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' yuwan, '''Pahlavi:''' cuwān<||style="border:1px solid #AAAAAA"|alive, live |-- |} ==== d ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dûri]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|duri, düri|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' dūrə-, '''Pahlavi:''' dūr||style="border:1px solid #AAAAAA"|far |-- |} ==== e ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ercan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|erjan, ercun|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' ərəc-, '''Pahlavi:''' ərzān||style="border:1px solid #AAAAAA"|cheap |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[erciyaye]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| erjiyaye, erjaye, ercaye|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' ərəc-||style="border:1px solid #AAAAAA"|valuable |-- |} ==== h ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[huşk]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|husk|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' huşk-||style="border:1px solid #AAAAAA"|dry |-- |} ==== n ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[newe]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|newi|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' nəvə-||style="border:1px solid #AAAAAA"|new |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nezdi]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|nızdi, nejdi|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' nəzdə-, '''Pahlavi:''' nəzd||style="border:1px solid #AAAAAA"|near |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nême]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|nim|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' nēm, '''Avesta:''' nəēmə||style="border:1px solid #AAAAAA"|half |-- |} ==== p ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[poşman]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|pueşmun|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' pəşimān||style="border:1px solid #AAAAAA"|rueful |-- |} ==== q ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qıc, qıckek]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|qıj(+kek), qız(+kek)|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' kut+ək- ( > Farski: kuç+ək > Zazaki: qıc+ık+ek)||style="border:1px solid #AAAAAA"|small |-- |} ==== s ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[serd]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|sard|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' sərētə, '''Pahlavi:''' sərd||style="border:1px solid #AAAAAA"|cold |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[siya]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|şiya, şa, siyê|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' siyāk||style="border:1px solid #AAAAAA"|black |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sıpê]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|sıpi|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' spəētə-, '''Pahlavi:''' spēt||style="border:1px solid #AAAAAA"|white |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sur]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|şür, sûr|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' suxra-, '''Pahlavi:''' suxr||style="border:1px solid #AAAAAA"|red |-- |} ==== t ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[teyşan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|teyşun, têsan, têşan|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' tərşnə-||style="border:1px solid #AAAAAA"|thirsty |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[tırş]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|tırs|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' tərşnə-||style="border:1px solid #AAAAAA"|sour |-- |} ==== v ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[veyşan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|veyşun, vêsan, vêşan|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vəşnə/vərsnə, '''Farskiyo Kıhan:''' *vrsnə, '''Pahlavi:''' gurş-||style="border:1px solid #AAAAAA"|hungry |-- |} ==== w ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[weş]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|wes, wos|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' wxəş, '''Pahlavi:''' xwəş||style="border:1px solid #AAAAAA"|sweet, well, good |-- |} === Wextqıse === ==== a ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[Wikipedia:Varyantê Zazaki/amaene|amaene]]''' [yen-, am-, bêr-]<br /> <span style="font-size:11px">''English'': to come</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">''Farskiyo Miyanên'': '''āmətən''', ''Avestki'': '''āgəmət'''-, ''Partki'': '''āgətən'''</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">ameyene, ameyine, omeyine</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[Wikipedia:Varyantê Zazaki/ardene|ardene]]''' [an-, ard-, biar-]<br /> <span style="font-size:11px">''English'': to bring</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">''Farskiyo Kıhan'': '''ābər'''- </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">ardaene</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[Wikipedia:Varyantê Zazaki/antene|antene]]''' [anc-, ant-, bıanc-]<br /> <span style="font-size:11px">''English'': to pull</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">''Farskiyo Miyanên'': '''āhənciten''' </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">ancıtene, ontene, untene</span> |-- |} ==== b ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[Wikipedia:Varyantê Zazaki/biyaene|biyaene]]''' [ben-, bi-, bıb-]<br /> <span style="font-size:11px">''English'': to be</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">''Avestki'': '''bəv'''-, ''Farskiyo Miyanên'': '''būtən'''</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">biyene, viyene</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[Wikipedia:Varyantê Zazaki/berdene|berdene]]''' [ben-, berd-, ber-]<br /> <span style="font-size:11px">''English'': to take away</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">''Avestki'': '''bər'''-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">berdaene</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[Wikipedia:Varyantê Zazaki/bermaene|bermaene]]''' [bermen-, berm-, bıberm-]<br /> <span style="font-size:11px">''English'': to cry</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">''Partki'': '''bərmādən''' </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">berbaene, bervaene</span> |-- |} ==== c ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[Wikipedia:Varyantê Zazaki/cıwiyaene|cıwiyaene]]''' [cıwiyen-, cıwiy- bıcıwi-]<br /> <span style="font-size:11px">''English'': to live</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">''Avestki'':'''cīv'''-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">cuyaene, cüyaene</span> |-- |} ==== d ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[Wikipedia:Varyantê Zazaki/daene|daene]]''' [dan-, d-, bıd-]<br /> <span style="font-size:11px">''English'': to give</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">''Avesta'': '''dā'''-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[Wikipedia:Varyantê Zazaki/decaene|decaene]]''' [decen-, dec-, bıdec-]<br /> <span style="font-size:11px">''English'': to ache</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">''Farskiyo Miyanên'': '''dəç'''- ( > '''dəz''')</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">dejaene, dezaene </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[Wikipedia:Varyantê Zazaki/diyaene|diyaene]]''' [vênen-, di-, bıvên-]<br /> <span style="font-size:11px">''English'': to see</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">''Avestki'': '''vəēn'''-, ''Farskiyo Kıhan'': '''vein'''-, ''Farskiyo Miyanên'': '''vēn'''-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">vênaene</span> |-- |} ==== h ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[Wikipedia:Varyantê Zazaki/herinaene|herinaene]]''' [herinen-, herin-, bıherin-]<br /> <span style="font-size:11px">''English'': to buy</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">''Farskiyo Miyanên'': '''xəritən'''</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">hêrnaene </span> |-- |} ==== g ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gırewtene|gırewten(e), gırewtış, gên-, bıgêr]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to take</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' grəb-, '''Farskiyo Miyanên:''' grəftən</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">gıroten(e), gırowten(e), gureten(e), guroten(e) </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[geyraene|geyrayen(e), geyrayış, geyren-, bıgeyr]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to stroll</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' gərtītən </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">cêrayen(e), gêrayen(e) </span> |-- |} ==== k ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kerdene|kerden(e), kerdış, ken-, bıker]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to do</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki, Partki:''' kər-, '''Farskiyo Miyanên:''' kərtən</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kon-</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kışten(e), kıştış, kışen-, bıkış-]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to kill</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' kəoş-, '''Farskiyo Miyanên:''' kuştən</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kisten(e), çistene(e)</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kewtene|kewten(e), kewtış, kewn-, bıkew]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to fall</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' kəftən, '''Avestki:''' kəp- </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">koten(e), kuten(e)</span> |-- |} ==== m ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mendene| menden(e), mendış, manen-, bıman]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to remain</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' mān-, '''Avestki:''' mən-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">moneno, muneno</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[merdene|merden(e), merdış, meren-, bımer]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to die</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' mər- </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">mıreno</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mocnayen(e), mocnayış, bımocn-]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to show</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' āmuç-, '''Sanskrit:''' āmuç-, Farskiyo Miyanên: āmōz</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">muecnayen(e), mojnayen(e)</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[musayen(e), musayış, musen-, bımus-]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to learn</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' āmōz-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">mısayen(e)</span> |-- |} ==== n ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nuşten(e), nuştış, nusen-, bınus-]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to write</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Kıhan:''' nipiş- </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">nusten(e)</span> |-- |} ==== p ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[perraene|perrayen(e), perrayış, perren-, bıperr]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to fly</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' pər-, '''Farskiyo Miyanên:''' pərr</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">fırrayen(e)</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[persaene|persayen(e), persayış, persen-, bıpers]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to ask</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' pərəs-, '''Partki:''' pursādən </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">pers kerden(e)</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[pewtene|pewten(e), pewtış, pewcen-, pewc]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to cook</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' pəç-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">poceno, pozeno, pewjeno</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[peymıtene|peymıten(e), peymıtış, peymen-, peym]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to measure</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' pəiti+mā-, '''Farskiyo Miyanên:''' peymūdən</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">pêmıten(e), peymawıtış</span> |-- |} ==== r ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rêcayen(e), rêcayış, rêcen-, bırêc-]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to flow</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki''': rəêç- </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">rêzayen(e), rêjayen(e)</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ronışten(e), ronıştış, ronışen-, ronış-]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to sit</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Zazaki: ro + Avestki:''' niş- </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">ronısten(e)</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[roten(e), rotış, roşen-, bıroş-]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to sell</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' frōxtən, frōş-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">rueten(e)</span> |-- |} ==== ş ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şaene|şayene(e), şayış, şen-, ş]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to can</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avesta, Farskiyo Kıhan:''' xşā-, Partki, Farskiyo Miyanên: şa-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">eşkayış, şikiyayen(e)</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şiyaene|şiyen(e), şiyayış, şon-, şor]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to go</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avesta:''' şiu-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">şıno, sono</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şımıtene|şımıten(e), şımıtış, şımen-, bışım]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to drink</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avesta:''' şiu-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">sımıten(e)</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şınasnaene|şınasnayen(e), şınasnayış, şınasnen-, bışınas]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to know</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' xşnās-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">nas kerden(e)</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şuten(e), şutış, şun-, bışu-]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to wash</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' şustən</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">şuwıten, şüten, şıten(e)</span> |-- |} ==== v ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vatene|vaten(e), vatış, van-, vac]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to say</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' vāç-, '''Partki:''' vāxtən</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">vaz-, vaj-, vuno</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[varaene|varayen(e), varayış, varen-, bıvar]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to rain</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' vār-, '''Farskiyo Miyanên:''' varīdən</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">voreno</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[veciyayene]], veciyayış, veciyen-, veci-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to bring out</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Aryakiyo-Proto''': *vəc-, '''Beluçki:''' gwəc-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">vejiyayene</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vicnayene]], vicnayış, vicnen-, bıvicn-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to select</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">Avesta: vi + çey-, Pahlavi: vizîten |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">vijnayene</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vınderdene|vınderden(e), vınderdış, vınden-, vınd]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to stay</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' vindər-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">vındeten(e), fındeten(e)</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vıraştene|vıraşten(e), vıraştış, vırazen-, vıraz- ]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to create</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Partki:''' -virāş-, virāz-, '''Avestki:''' vareza </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">vırastene</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vêşaene|vêşayen(e), vêşayış, vêşen-, bıvêş]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to burn</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Partki:''' wxşēn-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">vêsayen(e)</span> |-- |} ==== w ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[waşten(e), waştış, wazen-, bıwaz-]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to want</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Partki:''' wxāştən</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">wasten(e)</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wendene|wenden(e), wendış, wanen-, bıwan]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to read</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' xwān-, '''Avestki:''' hvən-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">wuneno</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[werdene|werden(e), werdış, wen-, bıwer]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to eat</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Partki:''' wxər-, '''Avestki:''' hvər</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">wono, wuno</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[werıştene]], werıştış, werzen-, werz-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to stand up</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Aryakiyo-Proto:''' *wi- ("ciya") + *raizh- ("to jump"), '''Gileki:''' vi-rištēn / vi-riz- ("werıştene") |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">werze, urze, hurce, weştene</span> |-- |} ==== z ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zanaene|zanayen(e), zanayış, zanen-, bızan]]-'''<br /> <span style="font-size:11px">English: to know</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' zān-, '''Farskiyo Kıhan:''' dān- </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">zoneno, zuneno, zanıten(e)</span> |-- |} === Zemir === <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[çı, çıyo]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: what, what is</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' çit, '''Farskiyo Miyanên:''' çih</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">çıt, çık, çıçi, çıto, çıko, çıçiyo </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[çıqas]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: what, how much</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">çıqa</span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[çend]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: how much</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' çvənt- </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">çen, çand, çond </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[herdı]]''', '''[[her dıyan]]''', '''[[her 2|her]]''', '''[[her kes]]''' <br /> <span style="font-size:11px">English: both, every, everyone</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' həur- </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">hurdi, wurdi, wurna<br />hurdêna, wırdi, hurdêmina, wırdini<br />hur, wır<br />wır kes </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[kam]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: who</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' katama-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kom, kum </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[kamci]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: which</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' katama- + çit</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kamcin, kumci, kumyo </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[xo]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: self</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestk:''' xvət, '''Farskiyo Miyanên:''' xwət</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">xu, xuı, ho, hu </span> |-- |} === Zerfe === ==== c ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cor]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|cuer, cuar, cour ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' *hə'''cə'''-u'''pəir'''i-, '''Farski:''' zeber, '''Beluçki:''' zebr, '''Zazakiyo Proto:''' *cewr (> Zazakiyo Modern: cor)||style="border:1px solid #AAAAAA"|top |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cêr]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|ciyer ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta: *'''hə'''cə'''-əd'''əir'''i, '''Pahlavi''' ezēr (> Farski: zêr), '''Kurdki:''' jêr ||style="border:1px solid #AAAAAA"|bottom |-- |} ==== ç ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çıra]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|çae, ça ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' çīt + rād- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|why |-- |} ==== d ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dıme]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|dıma|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' dumə- ( > Kurmancki: duv re, mena xo ci zey Zazaki dera)||style="border:1px solid #AAAAAA"|after, later, then |-- |} ==== e ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[emser]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|esmer|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' im- + sərəd- ( > Soranki: îmsal, Farski: êmsāl)||style="border:1px solid #AAAAAA"|this year |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[emşo]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|eşmo, emso|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' im- + xşəpn- ( >Soranki: îmşew, Farski: êmşəb)||style="border:1px solid #AAAAAA"|tonight |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ewro]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|eyro|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' im- + rəōç- ( > Soranki: îmroj, Farski: êmrûz)||style="border:1px solid #AAAAAA"|today |-- |} ==== h ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hewna]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|hema, hama, hina, hona|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' əhənūz||style="border:1px solid #AAAAAA"|still |-- |} ==== k ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kamca]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|kumca|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Zazaki:''' kamci ( < Avesta: kətəmə + çīt) + ca||style="border:1px solid #AAAAAA"|where |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[key]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|kê|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' kədə||style="border:1px solid #AAAAAA"|when |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[koti]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|kata|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' kū + '''Zazaki:''' heti||style="border:1px solid #AAAAAA"|where |-- |} ==== n ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nıka]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|ınka|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Farskiyo Kıhan:''' *kə-nūn-əm, '''Pahlavi:''' eknūn ( > Soranki: nûka)||style="border:1px solid #AAAAAA"|now |-- |} ==== r ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[raşt]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|rast|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' rāşt||style="border:1px solid #AAAAAA"|right |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[reyna]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|rêna|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' rətu- + '''Zazaki:''' -na||style="border:1px solid #AAAAAA"|again |-- |} ==== t ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[teber]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|tever, tewer|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Zazaki:''' te- + '''Partki:''' bər||style="border:1px solid #AAAAAA"|outside |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[tenya]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|têna, teyna|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' tənīha||style="border:1px solid #AAAAAA"|allone |-- |} ==== u ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[uca]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|uca, uja, aca, aja, awca, awza, ayca|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' ō + gāh > '''Zazaki:''' ca||style="border:1px solid #AAAAAA"|there |-- |} ==== y ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yewbini]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|jumini, jubini, juvini, zubini|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' ēw + bid||style="border:1px solid #AAAAAA"|together |-- |} ==== z ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''||'''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">mene be ingılızki</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zi]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|ji, ki|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' çə-, '''Pahlavi:''' īz, '''Partki:''' īj||style="border:1px solid #AAAAAA"|also |-- |} === Qısegırêdoği === ==== ç ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[çınê]]''' <small>(bê peybendi)</small>, '''[[çıniyo]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: there is not</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Ermenki:''' çe + '''Zazaki:''' ni < '''Avestki:''' nə- </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">çin, çino </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[çunke]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: because</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' çigūn ( > çun) + '''Avestki:''' kə-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">çıke, çımki </span> |-- |} ==== e ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[eke]]''', '''[[ke]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: if</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Kıhan:''' həkər-, '''Avestki:''' kə- </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">ekı, eg, eger, kı, g' </span> |-- |} ==== k ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ke]]''', '''[[ke]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: that</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' kə-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">ki, kı, ge </span> |-- |} ==== g ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[gani]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: must</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Partki:''' gawānīg </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">guni </span> |-- |} ==== u ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[u]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: and</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' uta, '''Farskiyo Kıhan:''' utā, '''Farskiyo Miyanên:''' ud </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">û, o </span> |-- |} ==== y ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ya]]'''<br /> <span style="font-size:11px">English: or</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' yat</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">yan </span> |-- |} === Peybendi === * Peybend -ış zıwano standard de nameyan ifade keno * Peybend -ene zıwano standard de wextqıseyan ifade keno <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; margin-top:10px; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">zıwananê ariyanê kıhanan de</span>''' |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-dar]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta, Farskiyo Kıhan:''' dər-, '''Sanskrit:''' dhər-, '''Pahlavi:''' -dār |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-ış]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| -is ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' -işn |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-ıc]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| -ıj, -ız ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-ın]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-ene]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| -enı ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-ên]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| -in ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-êr]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| -ır, -iyer||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' -tər |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-kar]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div>||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta, Pahlavi:''' kār- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-ker]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div>||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta, Pahlavi, Partki:''' kər- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-oğ]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| -ox||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Ermenki:''' -oğ oɫ |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-oğê]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| -ox||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-oği]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| -ox||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-oğo]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| -ox||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-wan]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| -van||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' -pān, '''Pahlavi:''' -bān, '''Kurmancki:''' -van |-- |} === Verbendi === <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[nê-]]''' <small>(nımune: nêweş, nêkeno)</small><br /> <span style="font-size:11px">English: not</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' nə-</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">ni-, nı- </span> |-- |} == Gramer == === Zemirê Kesi === <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !colspan=3|Halo raşt||colspan=3|Halo çewt |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ez]]'''<br /> <span style="font-size:11px">1. pers. sg.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' əzēm, '''Partki:''' əz, '''Sanskrit:''' əhəm, '''Farskiyo Kıhan:''' ədəm</span> ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[mı(n)]]'''<br /> <span style="font-size:11px">1. pers. sg.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Partki, Farskiyo Miyanên:''' mən</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">e, az, a </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">mın </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[tı]]'''<br /> <span style="font-size:11px">2. pers. sg.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' tō, '''Avestki:''' tū </span>|| rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[to]]'''<br /> <span style="font-size:11px">2. pers. sg.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' tō </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">to, tu, te </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">tı, to, tu, tû, te </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[o]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. sg. m.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Partki, Farskiyo Miyanên:''' ō</span> ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ey]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. sg. m.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">u, aw, uı </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">ey, yı, yi, i </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[a]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. sg. f.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[aye]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. sg. f.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">aya, ya </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">aye, aya, yê </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ma]]'''<br /> <span style="font-size:11px">1. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' əhmā-, '''Partki:''' əmā </span> ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ma]]'''<br /> <span style="font-size:11px">1. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' əhmā-, '''Partki:''' əmā </span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">me </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">me </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[şıma]]'''<br /> <span style="font-size:11px">2. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' yuşmā-, '''Partki:''' əşmā</span> ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[şıma]]'''<br /> <span style="font-size:11px">2. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Avestki:''' yuşmā-, '''Partki:''' əşmā</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">sıma </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">sıma </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ê]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[inan]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farkiyo Miyanên:''' īn + ān</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">i </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">inu, ine, inan, yin </span> |-- |} ==== Peybendê zemiri ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !colspan=3|''Indicative''||colspan=3|''Conjunctive'' |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ezan , ez kenan (+an)]]'''<br /> <span style="font-size:11px">1. pers. sg.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên, Partki:''' -ān<br />'''Sanskrit, Avestki:''' -āni (Conjungtive)</span> ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ez bıkeri]]'''<br /> <span style="font-size:11px">1. pers. sg.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên, Partki:''' -ān<br />'''Sanskrit, Avestki:''' -āni (Conjungtive)</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-on, -ane, -une, -a, -u, -o </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-a, -ine </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[tıyê(+ê)]]''' ''n'', '''[[tıya(+ay)]]''' ''m''<br />'''[[tı kenê(+ê)]]''' ''n'', '''[[tı kena(+ay)]]''' ''m''<br /> <span style="font-size:11px">2. pers. sg.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' -ēh (Indicative)<br /> '''Farskiyo Miyanên:''' -āy (Subjunctive) </span> || rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[tı bıkerê]]'''<br /> <span style="font-size:11px">2. pers. sg.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' -ēh (Indicative)</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-i, -a</span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-i </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[oyo, o keno (+o)]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. sg. m.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Partki, Farskiyo Miyanên:''' ō (Zemirê Kesi)</span> ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[o bıkero]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. sg. m.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Partki:''' ō (Zemirê Kesi)</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-u </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-u </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[aya, a kena (+a)]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. sg. f.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[a bıkero]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. sg. f.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-u </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[mayme, ma kenime (+ime)]]'''<br /> <span style="font-size:11px">1. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' -ēm, '''Avesta:''' -mədi, '''Sanskrit:''' -məhi</span> ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ma bıkerime]]'''<br /> <span style="font-size:11px">1. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' -ēm, '''Avesta:''' -mə</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-imı, -im, -i, -ê </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-imı, -im, -i, -ê </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[şımayê, şıma kenê (+ê)]]'''<br /> <span style="font-size:11px">2. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' -ēd</span> ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[şıma bıkerê]]'''<br /> <span style="font-size:11px">2. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>|| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' -ēd</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-i </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-i </span> |-- |rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[êyê, ê kenê (+ê)]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' -ēnd</span> ||rowspan=2 style="padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ê bıkerê]]'''<br /> <span style="font-size:11px">3. pers. pl.</span> ||bgcolor="#ECECEC" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">kok:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên:''' -ēnd</span> |-- |bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-i </span> ||bgcolor="#DBDBDB" style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">varyanti:</span>||style="border:1px solid #AAAAAA"| <span style="font-size:11px">-i </span> |-- |} === Zemirê işareti === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !pers/num !varyantê çekuye !çekuya standarde !eslê çekuye !netice |- |colspan=5 style="text-align:center"|Rectus |- |Maskulin|||no, eno, ano, ın, en|||| ||{{temam}} |- |Feminin|||na, ena, ana, ına|||| ||{{temam}} |- |Plural|||nê, enê, ani, ni, ıni|||| ||{{temam}} |- |colspan=6 style="text-align:center"|Obliquus |- |Maskulin|||ney, eney, ani, ni, ıni|||| ||{{temam}} |- |Feminin|||naye, enaye, anaye, ınaye || || ||{{temam}} |- |Plural|||ninan, eninan, aninu, ninu, ınin|| || ||{{temam}} |} === İzafe === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !Kasus !singular masculine !singular feminine !plural !eslê çekuye |- |[[Rectus]]||-ê|| -a|| -ê|| |- |[[Obliquus (Kasus)|Obliquus]]||-ê|| -a|| -an-ê|| <span style="font-size:11px">'''Farskiyo Miyanên, Partki:''' -ān, '''Avesta, Farskiyo Kıhan, Sanskrit:''' –ānəm</span> |- |} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !Kasus !Formê be izafey !mane |- |'''Rectus'''||her-'''ê''' ciran-i||komşunun (eril) eşeği (eril) |- |.||her-'''a''' ciran-i||komşunun (eril) eşeği (dişil) |- |.||her-'''a''' ciran-e||komşunun (dişil) eşeği (dişil) |- |.||her-'''ê''' ciran-i||komşunun (eril) eşekleri (çoğul) |- |.||her-'''ê''' ciran-an|| komşuların (çoğul) eşekleri (çoğul) |- |'''Obliquus'''||her-'''ê''' ciran-i||komşunun (eril) eşeğini (eril) |- |.||her-'''a''' ciran-i|| komşunun (eril) eşeğini (dişil) |- |.||her-'''a''' ciran-e|| komşunun (dişil) eşeğini (dişil) |- |.||her-an-'''ê''' ciran-an|| komşunun (eril/dişil) eşeklerini (çoğul) |- |.||her-an-'''ê''' ciran-an||komşuların (çoğul) eşeklerini (çoğul) |- |} Atributi: {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !funksiyon !kasus !genus !substantive !adjektive !mane |- |Prädikativ||Rectus||m.sg.||her-Ø||gewr-'''o'''||eşek (eril) gridir |- |.||.|| f.sg.||her-e||gewr-'''a'''||eşek (dişil) gridir |- |.||.|| pl.||her-i||gewr-'''ê'''||eşekler grilerdir (çoğul) |- |Attributiv||Rectus||m.sg.||her-'''o'''||gewr-Ø||gri eşek (eril) |- |.||.|| f.sg.||her-'''a'''||gewr-e||gri eşek (dişil) |- |.||.|| pl.||her-'''ê'''||gewr-i||gri eşekler (çoğul) |- |Attributiv||Obliquus|| m.sg.||her-'''ê'''||gewr-i|| gri eşeği (eril) |- |.||.||f.sg.||her-'''a'''||gewr-e|| gri eşeği (dişil) |- |.||.||pl.||her-an-'''ê'''||gewr-an|| gri eşekleri (çoğul) |- |} === Wextqıse === Wextê veri (preterite): <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !''indicative'' !''continuative'' |- |''ez'' mend'''an'''||''ezo'' mend'''an''' |- |''tı'' mend'''i'''||''tıyê'' mend'''i''' |- |''tı'' mend'''ay'''||''tıyay'' mend'''ay''' |- |''o'' mend||''oyo'' mend |- |''a'' mend'''e'''||''awa'' mend'''e''' |- |''ma'' mend'''ime'''||''mao'' mend'''ime''' |- |''şıma'' mend'''i'''||''şımaê'' mend'''i''' |- |''ê'' mend'''i'''||''êyê'' mend'''i''' |- |} Wextê veri -gumankerdene- (perfect): <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !''indicative'' !''continuative'' |- |''ez'' mend'''an'''||''ezo'' mend'''an''' |- |''tı'' mend'''ê'''||''tıyê'' mend'''ê''' |- |''tı'' mend'''ay'''||''tıyay'' mend'''ay''' |- |''o'' mend'''o'''||''oyo'' mend'''o''' |- |''a'' mend'''a'''||''awa'' mend'''a''' |- |''ma'' mend'''ime'''||''mao'' mend'''ime''' |- |''şıma'' mend'''ê'''||''şımaê'' mend'''ê''' |- |''ê'' mend'''ê'''||''êyê'' mend'''ê''' |- |} Wextê veri -raverberdene- (imperfect): <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" ! varyantê çekuye !''indicative'' !''subjunctive'' !eslê çekuye !netice |- |mend'''êne''', mend'''ên''', mend'''in'''|| ''ez / tı / o / a / ma / şıma / ê '' mend'''ên'''e||… bımend'''ên'''e||partki: -ah'''ên'''dê ||{{temam}} |- |} Wextê veri ra raver (pluperfect): {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !''indicative'' |- |''ez'' mendi '''bi''' |- |''tı'' mendi '''bi''' |- |''o'' mendi '''bi''' |- |''a'' mendi '''bi''' |- |''ma'' mendi '''bi''' |- |''şıma'' mendi '''bi''' |- |''ê'' mendi '''bi''' |- |} Wextê veri ra raver (pluperfect): <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !''participium'' !neri !ma[y]ki !xeylê |- |''agentive''||-||-||- |- |''preterital''||mend'''e'''||mend'''iye'''||mend'''ey''' |- |} === Peybendê maykiye === * Peybend -'''''e''''' çekuya de maykiye ifade keno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo '''''ı''''' ya ki '''''nêmendo''''', erziyo u biyo vindi. Gorey taê zıwanzanoğan no peybend Irankiyo Kıhan ''a'' ra yeno. <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !varyanto yewin !varyanto dıyin !varyanto standard |-- |[[roc]]||[[rocı]] ||'''[[roce]]''' |-- |[[may]]|| [[mayı]] ||'''[[maye]]''' |-- |} === Halê vengdayışi === * ''vocative'', halê vengdayışiyo neri be -o- <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !colspan=2|nımûne |-- |[[apo]]|| [[babo]] |-- |} * ''vocative'', halê vengdayışio mayki be -ê- <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !colspan=2|nımûne |-- |[[dayê]]||[[wayê]] |-- |} === Halê emiri === Tayê cayan de be -ı-, tayê cayan de ci be -e- yeno awan kerdene: <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !varyanto yewin !varyanto standard |-- |[[bıdı]] ||'''[[bıde]]''' |-- |[[bıkı]]||'''[[bıke]]''' |-- |} == Çekuyê bêganey == === Çekuyê ke Erebki ra yenê === ==== a ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ā‘ilə]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[aile]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ālim]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[alim]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ār عار]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şerm]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' fşərəm-, '''Pahlavi:''' şərm |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ərəq]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[araq]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |} ==== b ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bədəhu]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[behde]]''' (''> bacê'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bəhr]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[behr]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''[[derya]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' dəryāp, '''Farskiyo Kıhan:''' drəyəh |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[belê]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ya]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta, Farskiyo Kıhan:''' yā |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bes]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[buxār]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[buxar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== c ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cəwāb]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cıwab]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cumhūriyyet]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cumurêt]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[komare]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== ç ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Zazaki: '''[[çı]]''' + Erebki: '''[[təwr طور]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çıturi]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''[[senên]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Pahlavi:''' çīgun+ '''Zazaki:''' -ên |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Zazaki: '''[[çı]]''' + Erebki: '''[[wəqt]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çıwext]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''[[key, çıdem]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' kədə, '''Pahlavi:''' dəm |-- |} ==== d ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dəwlət دولة]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dewlete]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dəwr, dəwərān]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dewr, dewran]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çerx]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' çəxrə-, '''Pahlavi:''' çərx |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dərbet]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dırbete]] ''m'' [[dırbetın, darbıc]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bırine]]''' ''m'' '''[[bırindar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' brī-, '''Pahlavi, Partki:''' brīn- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[diqqət]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[diqet]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dunyā]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dınya]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cihan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' gēhān |-- |} ==== e ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[əmmā]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ema]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[əql]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[eqıl]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ərz أرض]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[erd]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ərəbə]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[erebe]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[əyn]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[eyni]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[heman]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta, Pahlavi:''' həm-, '''Sanskrit:''' səm- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[işq]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[eşq]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |} ==== f ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[fəhm فهم]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[fehm kerdene]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[fək]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[fek]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[fəqət]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[feqet]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[fikr]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[fıkır kerdene]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |} ==== ğ ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ğālib]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ğalıb]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ğərb]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ğerb]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rocawan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' rəōç- + '''Farskiyo Kıhan:''' āpāt- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ğərīb]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ğerib]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''[[bêgane]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Pahlavi:''' bēgānəg |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ğəzāl غزال]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ğezale]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |} ==== h ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hāl]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hal]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hāDir]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hazır]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|''' [[amade]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Pahlavi:''' āmətən, '''Avesta:''' āgəmət- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[həbs]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hepıs]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|''' [[zindan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Pahlavi:''' zēndān |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[həq]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[heq]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|''' [[homa]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' həoməyə-, '''Pahlavi:''' humāy |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hərb حتی]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[herb]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|''' [[ceng]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' yəng-, '''Pahlavi:''' cəng |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hətā حتی]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[heta]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[həyāt حیاة]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[heyat]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|''' [[cıwiyane]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' cîv-, '''Pahlavi:''' -ān |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ḥəẓẓ حظ]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hez kerdene]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|''' [[sinayene]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta''' sirə- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hirs حرس]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hêrs]]''' (''> yers'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hukm]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hukım]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== i ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ilm]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ilm]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zanışiye]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' zān- + '''Pahlavi:''' işn + '''Zazaki:''' i |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[insān]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[insan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[merdum]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' mərtum, '''Avesta:''' merēt- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[itiqād اعتقاد]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[itıqad]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[baweriye]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ixtiyār]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ixtiyar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[pil, kal, kokım]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== k ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kəlām]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kılame]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kəyf]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[keyf]]''' (''> çêf'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kitāb]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kıtab]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wendebend]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' xvən- + '''Pahlavi:''' bənd- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kull]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kuli]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[heme, pêro]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' həmə-, '''Pahlavi:''' həmək |-- |} ==== l ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[labelê]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[ləcc لج]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[lec]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[lutfen]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[lutfen]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |} ==== m ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[xəyr]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ma be xeyr di]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dırûd]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' drūt |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[məktəb]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mekteb]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wendegeh]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' xvən- +''' Pahlavi''': gāh |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[məlūm]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[malım]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[məmnūn]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[memnûn]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zerriweş]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' zərdəye- + '''Partki:''' wxəş |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[mənə]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mene]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[mərəqq]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mereq]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[mərhəbā]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[merheba]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dırûd]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Pahlavi:''' drūt |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[məşhūr]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[meşhûr]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[namdar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| Avesta: nāmən + dər |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[muhācir]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mıhacır]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[barkerdoğ]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' bār + kərt- + '''Zazaki:''' -oğ |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[miθāl]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[misal]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nımûne]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' nmūdən |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| '''[[mubārək]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mıbarek]]''' (''> bımbarek'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[firaz, jêrn]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' pəit- + '''Pahlavi:''' rōz (pêroz > piroz > firaz) |-- |} ==== n ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nufūs]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nıfûs]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== q ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qāl]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qal kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qəbūl]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qebûl]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qədər]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qeder]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bext]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' bəxtə- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qət قطع]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qet]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qəwm]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qewm]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qiṣṣə قص]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qıse]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qiṣṣə قص]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qıse kerdene]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qiṣṣə قص]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qısebend]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vatebend]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vāxt- + '''Pahlavi:''' bənd |-- |} ==== r ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rāDi]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[razi]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rəcā]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[reca]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rəqqām]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[reqam]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[amar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' āmār, '''Avesta:''' mər- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rəsm]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[resım]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wêne]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' āδēnəg , '''Avesta:''' əvidəyənə- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rūH]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rûh]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== s ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[səbəb]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[seba]]''' (> ''semedê'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sənāt]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[senat, senatkar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[huner, hunermend]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' hunər, '''Farskiyo Kıhan:''' hūnərə- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[səyr]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[seyr kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nia daene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[səwdā سودی]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sewda]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[səlām]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sılam]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dırûd]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' drūt |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sûq سوق]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sûke]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vacar, şarıstan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Farskiyo Kıhan:''' vahā-çārana-, '''Pahlavi:''' vāzār<br />'''Partki:''' şəhr + '''Farskiyo Kıhan:''' stā- |-- |} ==== ş ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şərq]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şerq]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rocvetış]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' rəoçəh |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şimāl]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şımal]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zıme]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' zimə |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şoğol-]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şıxuliyayene]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== t ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[tələbə]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[telebe]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wendekar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' xvən- + kār- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[təmām]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[temam]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[təqrībən]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[teqriben]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[təqwīm]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[teqwim]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[serrname]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' sərəd- + nāmən |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[tə‘θīr]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[tesir]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"| <div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[təşekkur]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[teşekur]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sıpas]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' spās |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[təyr]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[teyre]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mıriçıke]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' mərəğ-, '''Pahlavi:''' murğ |-- |} ==== w ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wəqt]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wext]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zeman, dem]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' zurvān, '''Pahlavi:''' dəm |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wəqt]]''' + '''[[qiṣṣə قص]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wextqıse]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wilāyət]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wılat]]''' (''> welat'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wilāyet]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wılayet]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== x ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xəber]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xebere]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[newçe]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' nəvə + '''Pahlavi:''' çə |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xəlq]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xelq]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' şəhr, '''Avesta:''' xşəthr- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xəyr]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xeyr]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xinzīr]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xınzır]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xərāb]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xırab]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xərābə]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xırabe kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wêran kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' əwērān |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xərāb]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xırabın]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ved]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' vəd (> Farski: bəd) |-- |} ==== y ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yənī]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yani]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== z ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Erebki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[δāten]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zaten]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xora]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' xvət + rād- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zəwc]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zeweciyayene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ziyādə]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zêde]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ziyārət]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ziyaret]]''' (> ''jiar'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} === Çekuyê ke Ermeniki ra yenê === <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Ermeniki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çe]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çınê]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div>||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|ծունկ '''[[çownk]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Hind-Ewropakiyo verên:''' *gneu-||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çok]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zani]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' zānu- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|ջերմ '''[[cerm]]''' (rocvetış) '''[[çerm]]''' (rocawan)|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Hind-Ewropakiyo verên:''' *ghwerm-||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çêrmug]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[germıke]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|կաղանդ-ք '''[[kałandk]]''' (rocvetış) '''[[gałand(k’) (ł = ğ)]]''' (rocawan)|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Latinki:''' kalender||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div>||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div>||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|գործ '''[[gorç]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Hind-Ewropakiyo verên:''' *werg- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gure, guriyayene]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|կիրակի '''[[kiraki]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Yunanki:''' κυριακή kyriakê ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kırê]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-oɫ]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-oğ]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|խոզ '''[[xoz]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xoz]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> |-- |} === Çekuyê ke Kurmancki ra yenê === ==== a ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[armanc]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[armanc]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[amac]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== b ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bajar]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Farskiyo Kıhan:''' vəhā-çārənə, '''Pahlavi:''' vāzār, '''Soğdki:''' vāçərn||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bacar]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şarıstan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|''' Partki:''' şəhr + '''Farskiyo Kıhan:''' stā- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[baş]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[baş]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rınd, hewl]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[başûr]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vāt-, '''Partki:''' vād + '''Kurdki:''' şûr 'sword'||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[başûr]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[veroc]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vərəh- + rəoçəh |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[beran]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vərşni, '''Pahlavi:''' guşn, '''Kurdkiyo Veroc:''' weren||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[beran]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[veşn]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bername]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vərəh- + nāmən, '''Farski:''' bername||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bername]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vername]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[berpırsıyar]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vərəh- + pərəs-||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[berpırsıyar]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[verpersoğ]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bıçûk]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' kutəkə ( > Farski: kuçək)||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bıçûk]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qıc, qıckek]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bıji]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' cīv-||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bıji]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bıcıwi]]''' (yaşa), '''[[bıcıwiyo]]''' (yaşasın)||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |} ==== c ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çavreş]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' çeşmen||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çavreş]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çımsiya]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' çeşmen + '''Sanskrit:''' śyāvá |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çımkî]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' çīgun (> çun) + '''Avesta:''' ke-||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çımki]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çunke]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |} ==== d ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dengbêj]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vānk- + vāç, '''Partki:''' vāj||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dengbêj]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vengvatoğ]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vānk- + vāxt- + '''Zazaki:''' -oğ |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dıbıstan]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dıbıstan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wendegeh]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' xvən- + '''Pahlavi:''' gāh |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dıl]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Farskiyo Kıhan:''' *drd > '''Pahlavi:''' dil||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dıl]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zerri]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' zərdəye- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dılo!]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Farskiyo Kıhan:''' *drd > '''Pahlavi:''' dil||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dılo!]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zerrê!]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' zərdəye- |-- |} ==== e ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[erê]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[erê]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ya]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta, Farskiyo Kıhan:''' yā |-- |} ==== ê ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[êdî]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[êdi]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[endi]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== f ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ferheng]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ferheng]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vatebend]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta, Partki:''' vāxt- + '''Pahlavi:''' bend- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[fırîn]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' pər-, '''Pahlavi:''' pərr ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[fırrayene]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[perrayene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |} ==== g ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gurçık]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vərētkə-, '''Pahlavi:''' gurtək ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gurçık]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[velık]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|''eyni'' |-- |} ==== h ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[heval]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' həmbāz, '''Avesta:''' həm- (> Kurdki: hev)||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[heval]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[embaz]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hêvî]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' ummēd||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hêvi]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[omıd]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hêja]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' ərəc-, '''Partki:''' ərj- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hêca]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[erciyaye]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hîna]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' əhənūz ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hina]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hewna]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |} ==== j ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[jehr]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' cəthre, '''Pahlavi:''' zəhr ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[jehr]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zehr]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[jî]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' çə-, '''Pahlavi:''' īz, '''Partki:''' īj ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ji]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zi]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[jûji]]''' (< jûje)|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' duşəkə-, '''Pahlavi:''' žūžək||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[jûje/cûce]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dıce]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |} ==== k ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kovar]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kovare]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[pêseroke]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== m ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mamoste]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Erebki:''' mām + '''Pahlavi:''' əwəstād ( > Farski: ustād) ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mamoste]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mızgîn]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' mīždə, '''Pahlavi:''' mizd, '''Kurdkiyo Veroc:''' mızgan ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mızgine]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mıjdan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |} ==== n ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nasname]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' xşnās- + nāmən ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nasname]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kamiye]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' kətəmə + '''Zazaki:''' i+ye |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[netewe]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[netewe]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nûçe]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' nəvə + '''Pahlavi:''' -çə ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nûçe]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[newçe]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |} ==== p ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[pırtûk]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' pər-, '''Kurdki:''' per + tûk||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[pırtûk]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[wendebend]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' xvən- + '''Pahlavi:''' bənd |-- |} ==== r ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[reş]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[reş]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[siya]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' syā, '''Sanskrit:''' śyāvá |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rewş]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rewş]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[jêwar]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' zhāvar |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rojbaş, şevbaş]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' rəoçəh-, '''Partki:''' rōj ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rojbaş, şewbaş]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rochewl, şewhewl]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' rəoçəh-, '''Soğdki:''' rōç |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rojhılat]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Farskiyo Kıhan:''' ərəd-, '''Pahlavi:''' həl-, '''Soranki:''' hel+hat > helat||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rojhelat]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rocvetış]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rû]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' rəodə-, '''Pahlavi:''' rōd ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rû]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ri]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |} ==== s ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[serok]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' səerəh- + '''Kurdki:''' -ok ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[serok]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[serek]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' səerəh- + '''Zazaki:''' -ek |-- |} ==== ş ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şewat]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' sōxten, '''Soranki:''' sûtan ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şewat]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vêşat]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' vxşēn- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şılî]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şıliye]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[varan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' vāran, '''Avesta:''' vār- |-- |} ==== v ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bakur]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vāt-, '''Partki:''' vād + '''Kurdki:''' kur||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vakur]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zıme]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' zimə |-- |} ==== w ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[berf]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vəfrə, '''Pahlavi:''' vəfr (> Kurmancki: fr > rf) ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[werfe]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vewre]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[weşandın, weşan]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[weşanayene, weşan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== x ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xwêdan]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' xwēd- ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xwêdayış]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">-</div> |-- |} ==== y ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yan]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' yət (> Farski: yāt) ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ya]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |} ==== z ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Kurdki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Kok</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zarav]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zarave]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zava]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' zāmātər, '''Sanskrit:''' cāmātr||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zava]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zama]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zanıst]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' zān- + '''Kurdki:''' -ıst||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zanıst]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zanışiye]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' zān- + '''Pahlavi:''' işn + '''Zazaki:''' i |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zındî]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' cīv-, '''Farski:''' zēndē||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zındi]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cınde]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|<div class="center">''eyni''</div> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zımannas]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' hizwā- + xşnās-||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zıwannas]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zıwanzanoğ]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' hizwā- + zān- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zozan]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zozan]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ware]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |-- |} ==== Çekuyê ke Tırki ra yenê ==== ==== a ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[açık]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[açuq]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[akerde]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' kərtən |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[alışveriş]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[alışveriş]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gırewtışdayış]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' grəb-, '''Pahlavi:''' grəft- +''' Avesta, Pahlavi:''' dā- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[anlayışlı]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[anlayışlu]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''ipego''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== b ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[başka]]''' (nımûne: ''başka dil'')|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[baxşe]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bin]]''' (nımûne: ''zıwano bin'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Partki:''' bid |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[başlamak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[başle kerdene]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dest pê kerdene]]''', '''[[sıfte kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Farskiyo Kıhan:''' dəstə + '''Avesta:''' pəit + '''Pahlavi:''' kərtən |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bayrak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[beyrax]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[desmale]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[belli]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[beli]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[boz]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[boz]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gewr]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== ç ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çiçek]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çiçeke]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vıle, vılıke]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' verd, '''Pahlavi:''' gul |-- |} ==== d ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[daha]]''' (nımûne: ''daha üksek'')|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[daha]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[-êr]]''' (nımûne: ''berzêr'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' -ter |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[daha]]''' (nımûne: ''daha yok'')|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[daha]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[endi]]''' (nımûne: ''endi çıniyo'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[daha]]''' (nımûne: ''daha gelmedi'')|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[daha]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hewna]]''' (nımûne: ''hewna nêame'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' əhənūz |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[damar]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[damare]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[deli]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[deli]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xeğ]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dengiz]]''' (''> deniz'')|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dengiz]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[derya]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' dəryāp, '''Farskiyo Kıhan:''' drəyəh |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[donguz]]''' (''> domuz'')|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[donguz]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[düşünmek]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[düşünmüş kerdene]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[düz, düzgün]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[duz, duzgin]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== e ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[eksik]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[eksik]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kem]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' kəm |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[en]]''' (nımûne: ''en güzel'')|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[en]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[tewr]]''' (nımûne: ''tewr rındek'')||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== g ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gelinlik]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gelinlige]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kıncê veyvıke]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vəthwə, '''Pahlavi:''' veyōk |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gemi]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gemi]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[keşawe]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[genç]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gênc]]''' (''> cênc'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cıwan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' yuwən, '''Pahlavi:''' cuwān |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gerek]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gereke]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gani]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Partki:''' gəwānīg |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[göre]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gore]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gözlük]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gozliq]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[verçımıki]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vereh + çeşmen + '''Zazaki:''' ık |-- |} ==== h ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[halay]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[halay]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[govende]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[harcamak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[harcamış kerdene]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zay kerdene]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== i ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[inançlı]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[inanclu]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bawerimend]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[inanmak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[inam kerdene]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bawer kerdene]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[isot]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[isot]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[işte]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[işte]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== k ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kavramak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kav kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kok]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kok]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''[[rêçe]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[köle]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kole]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''[[bende]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kötü]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[koti]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ved]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' vəd (> Farski: bəd) |-- |} ==== n ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[neyse]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[neyse]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== o ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[oğul]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[oğıl]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[lac]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[orta]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[orte]]''' (''> werte'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[miyan]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Pahlavi:''' miyān, '''Avesta:''' məiδyā-nə, '''Sanskrit:''' mádhyə |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[özür dilemek]]''' (< Erebki: uδr)|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ozir dilemiş kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== p ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[peki]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[peki]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[êy]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== q ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kandırmak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qan kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xapnayene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[karıştırmak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qarış kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''[[têvdayen]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[karşı]]''' (nımune: ''savaşa karşı'')|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qarşi]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[duşt]]''' (nımune: ''duştê cengi de'')||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' duş- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[katlamak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qat kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nornayene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kaynatmak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qaynatmış kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[gırênayene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kapak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qepağ]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kartal]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qertel]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kaynak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qeynax]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çıme]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' çəşmən, '''Farskiyo Miyanên:''' çəşməg |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kazanç]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qezenc]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kewtdest]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kırmak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qır kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sıqten]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[koç]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qoç]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[beran|veşn]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Avesta:''' verşni, '''Pahlavi:''' guşn |-- |} ==== s ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[salt]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[salt]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sade]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' *sâdəg |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ise]]''' (''nımûne:'' o geliyorsa)|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[se]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[eke, ke]]''' (''nımûne:'' eke o yeno, o ke yeno)||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Farkiyo Kıhan:''' həkər-, '''Pahlavi:''' əgər |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[söz]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[soz]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qıse]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== ş ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şaş]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şaş kerdene/biyene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== t ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[toplamak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[top kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[arê kerdene]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== û ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[üye]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ûye]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[eza]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| '''Pahlavi:''' zād- < '''Avesta:''' zātə- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[üzülmek]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[muğul]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| [[muğul]] ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== x ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[hanım]]''' (''< qanım'')|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xanıme]]''' ''m'' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== y ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Tırki</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yasak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yasaq]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qedex]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yaşamak]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yaşamış kerdene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cıwiyayene]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' cīv- |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yavaş]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yavaş]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[heydi]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yemiş]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[yımis]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[mêwe]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Pahlavi:''' mēvəg, '''Soğdki:''' məğdē |-- |} === Çekuyê ke zıwananê binan ra yenê === ==== a ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Yunankiyo Kıhan: '''[[alfa + beta]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[alfabe]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[areze kerdene]]''' ''m''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Gurciki: '''[[astami]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[astami]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== b ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Erebki: '''[[bādincān]]''', Farski: '''[[bādingān]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bancan]]''' (> ''balcan, baldırcan'') ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Farski: '''[[bāzār]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bazar]]'''||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Erebki: '''[[bəl]]''' + Farski: '''[[ki]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[belki]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== c ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Moğolki: '''[[cula]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[cıla]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== d ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Erebki: '''[[dəwət]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dawet]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Erebki: '''[[dəwət]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[dawetiya]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== e ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Farskiyo Kıhan: '''[[ərmeniə]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ermeni]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== g ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Fransızki: '''[[groupe]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[grub]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[kom]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== p ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Fransızki '''[[programme]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[program]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[vername]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' vər- + '''Pahlavi:''' nāməg, '''Farski/Kurdki:''' bername |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Latinki: '''[[proyektum]]''' > Fransızki '''[[procet]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[proce]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== q ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qandê]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qeşmer]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Aramiki: '''[[qəy]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"| '''[[qey]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[çıra]]''' (neden), '''[[çırê]]''' (niye)||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' çīt + rād- (> Zazaki: rê) |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Fransızki: '''[[gazette]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qezeta]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[rocname]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' rəōç + '''Pahlavi:''' nāməg |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Sırpki: '''[[kral]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qral]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== s ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Erebki: '''[[silə]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[sılayiye]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== ş ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Bulgarki: '''[[şapka]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[şapqa]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== t ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Erebki, Farski: '''[[tənbūr]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[tembur]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} ==== x ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Farski: '''[[xəstə + xānə]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[xestexane]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[nêweşkeye]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Avesta:''' ne- + '''Partki:''' wxəş + '''Avesta:''' kətə- |-- |} ==== z ==== <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; margin-top:10px; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" |'''<span style="color:#272BB8;">Zıwano ğerib</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">Zazaki</span>'''||<span style="color:#272BB8;">'''Zazakiyo oricinal'''</span>||<span style="color:#272BB8;">'''Kok'''</span> |-- |style=" border:1px solid #AAAAAA"|Aramiki: '''[[zəhf]]''' || style="border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zaf]]''' ||style="border:1px solid #AAAAAA"| ||style="border:1px solid #AAAAAA"| |-- |} == Çekuyê tekniki == === Aşmi === #[[Çele]] #[[Şıbat]] #[[Adar]] #[[Nisane]] #[[Gulane]] #[[Hezirane]] #[[Temuze]] #[[Tebaxe]] #[[Keşkelun]] #[[Tişrino Verên]] #[[Tişrino Peyên]] #[[Kanun]] === Heti === == Namey mıntıqan == === a === <div style="clear:both"></div> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" !varyantê çekuyan !çekuya standarde !eslê çekuyan !netice |-- |Ana'''t'''oliy'''e''', Ana'''d'''oliy'''e'''||[[Anatoliye]]|| <span style="font-size:11px">'''Yunankiyo Kıhan:''' Ανατολία anatolía</span> ||{{temam}} |-- |Ar'''c'''antin, Ar'''j'''antin||[[Arcantin]]|| <span style="font-size:11px">'''Latinki:''' argentum</span> ||{{temam}} |-- |} == Çıme == * [[Karber:Umut Akkoç|Umut Akkoç]] [[Kategoriye:Zazaki]] ruwfrhp15ymxbqrskiwln9m9pezd2yj Parpar 0 42911 556070 555577 2026-08-09T20:18:03Z Mirzali 16 556070 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Pumpar.jpg|thumb|375px|Parpar]] '''Parpar''' ya ki '''pırpar''' ya ki '''pumpar''' ya ki '''pımpar''' (be Ermenki: ''pʿarpʿar'' փարփար, be Farski ''parpahan'' پرپهن, be Tırki: ''semizotu'', be Almanki: ''Portulak''), yew vaşo ke bostanan de, hêgayan de, tuman de erd ra beno, weriyeno. Kenê wertey germia qatığıne ya ki cacıği. Eke bi qert, çıçeg dano; kêşıtê çıçegan zafê. Toxımê xo werdiyê, zaf zêdiyeno, merdum nêşeno ver bıgêro. Wesari, peyniya Gulane, serê Hezirane veciyeno, dı mengi (aşmi) heta Tebaxe (Amnania Peyêne) anceno. Eke bi qert ki weriyeno. Qelbi rê rındo, yew ki [[erneşi|ernesi]] (henıjk, zend) de sole biye arê, ae rê ki rındo ke sole keno ağme (vıla). === Eslê qısey === Gorey Dianokoff (1985: 599) eslê nê qısey resena [[Akadki]] ya ki [[Hurriki]], oyo Mekertchyani çıme dekerneno. Labelê Farski ''parpahan'' پرپهن ra ki beno ke elaqay cı bıbo. [[Kategoriye:Vaşi]] [[Kategoriye:Nebat]] [[Kategoriye:Botanik]] l11nq3kdewlyhekshgg0g8sf1krakw6 Werênayışê MedyaWikiyi:Common.js/edit.js 9 43421 556068 555574 2026-08-09T20:16:12Z Mirzali 16 556068 wikitext text/x-wiki /*global mw, importScriptURI, importScript */ /*jshint strict: false, browser: true, jquery: true */ /** * Extra toolbar options * * Description: Adds extra buttons to the old (non-enhanced) editing toolbar. * * Maintainers: [[User:MarkS]], [[User:Voice of All]], [[User:R. Koot]] */ mw.loader.using( 'mediawiki.action.edit', function () { var buttons, i, len; buttons = [ { 'imageId': 'button-redirect', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/c/c8/Button_redirect.png', 'speedTip': 'hetenayış', 'tagOpen': '#HETENAYIŞ [[', 'tagClose': ']]', 'sampleText': 'Pela ke şıro namey ay' }, { 'imageId': 'button-strike', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/c/c9/Button_strike.png', 'speedTip': 'serê cı xiz ke', 'tagOpen': '<s>', 'tagClose': '</s>', 'sampleText': 'Metno ke serê cı yo ke xiz bo' }, { 'imageId': 'button-underline', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fd/Button_underline.png', 'speedTip': 'cı xiz ke', 'tagOpen': '<u>', 'tagClose': '</u>', 'sampleText': 'Metno ke bınê cı yo ke xiz bo' }, { 'imageId': 'button-poem', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cd/Button_poem.png', 'speedTip': 'Şiir de ke', 'tagOpen': '\n<poem>\n', 'tagClose': '\n</poem>', 'sampleText': 'Satıra sıfteyên\n2. satır\n3. satır\n4. satır' }, { 'imageId': 'button-enter', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/1/13/Button_enter.png', 'speedTip': 'Satır ser berz', 'tagOpen': '<br/>', 'tagClose': '', 'sampleText': '' }, { 'imageId': 'button-superscript', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/8/80/Button_upper_letter.png', 'speedTip': 'Metno serên', 'tagOpen': '<sup>', 'tagClose': '</sup>', 'sampleText': 'Metno serên' }, { 'imageId': 'button-subscript', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/7/70/Button_lower_letter.png', 'speedTip': 'Metno sbınên', 'tagOpen': '<sub>', 'tagClose': '</sub>', 'sampleText': 'Metno bınên' }, { 'imageId': 'button-small', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/5/58/Button_small.png', 'speedTip': 'Metno werdı', 'tagOpen': '<small>', 'tagClose': '</small>', 'sampleText': 'Metno werdı' }, { 'imageId': 'button-hide-comment', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/3/34/Button_hide_comment.png', 'speedTip': 'Metno nımnaye', 'tagOpen': '<!-- ', 'tagClose': ' -->', 'sampleText': 'Metno nımnaye' }, { 'imageId': 'button-hide-category', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/11/Button_category.png', 'speedTip': 'Kategori de kerê', 'tagOpen': '[[Kategori:', 'tagClose': ']]', 'sampleText': '' }, { 'imageId': 'button-hide-template', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dd/Pulsante_tl.png', 'speedTip': 'Şablon de kerê', 'tagOpen': '{{', 'tagClose': '}}', 'sampleText': '' }, { 'imageId': 'button-gallery', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/1/12/Button_gallery.png', 'speedTip': 'Galeriya resiman de kerê', 'tagOpen': '\n<gallery>\n', 'tagClose': '\n</gallery>', 'sampleText': 'Dosya:misal.jpg|Altyazı1\nDosya:misal.jpg|bın nuşte2' }, { 'imageId': 'button-blockquote', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/f/fd/Button_blockquote.png', 'speedTip': 'Bloğa metin dê groteki de kerê', 'tagOpen': '<blockquote>\n', 'tagClose': '\n</blockquote>', 'sampleText': 'Metno grotek' }, { 'imageId': 'button-insert-table', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/6/60/Button_insert_table.png', 'speedTip': 'Tablo de kerê', 'tagOpen': '{| class="wikitable"\n|', 'tagClose': '\n|}', 'sampleText': '-\n! sername 1\n! sername 2\n! sername 3\n|-\n| satır 1, hucre 1\n| satır 1, hucre 2\n| satır 1, hucre 3\n|-\n| satır 2, hucre 1\n| satır 2, hucre 2\n| satır 2, hucre 3' }, { 'imageId': 'button-insert-reflink', 'imageFile': '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/Button_reflink.png', 'speedTip': 'Referans de kerê', 'tagOpen': '<ref>', 'tagClose': '</ref>', 'sampleText': 'Metnê referansi tiya de bınuşnê' } ]; for ( i = 0, len = buttons.length; i < len; i++ ) { mw.toolbar.addButton( buttons[i] ); } }); /** * Fix edit summary prompt for undo * * Fixes the fact that the undo function combined with the "no edit summary prompter" * causes problems if leaving the edit summary unchanged. * Added by [[User:Deskana]], code by [[User:Tra]]. * See also [[bugzilla:8912]]. */ $(function () { if (document.location.search.indexOf('undo=') !== -1 && document.getElementsByName('wpAutoSummary')[0]) { document.getElementsByName('wpAutoSummary')[0].value = '1'; } }); /** * Edittools javascript loader * * Description: Pulls in [[MediaWiki:Edittools.js]]. Includes a cache-bypassing * version number in the URL in order to allow any changes to the edittools to * be rapidly deployed to users. * * Note that, by default, this function does nothing unless the element with * the ID "editpage-specialchars" (which contains the old edittools code in * [[MediaWiki:Edittools]], and will be retained as a placeholder in the new * implementation) has a class named "edittools-version-NNN", where NNN is a * number. If the class name has "test" before the number, the code will only * run for users who have set "window.testJsEdittools = true" in their user JS. * The "test" should be retained in the class name until the new edittools * implementation is ready and fully tested, and until at least 30 days have * passed since this loader stub was added (which will be in 27 June 2008). * * For compatibility with Alex Smotrov's original implementation, on which this * code is loosely based (see [[mw:User talk:Alex Smotrov/edittools.js]]), this * loader can also be disabled by setting "window.noDefaultEdittools = true". * * Maintainers: [[User:Ilmari Karonen]] */ //Prevent the static edittools from flashing before the compact edittools below is loaded. mw.util.addCSS('div.edittools-text { display:none; }'); $(function () { // needs to be deferred until the DOM has fully loaded var placeholder = document.getElementById("editpage-specialchars"); if (!placeholder || window.noDefaultEdittools) { //Show the static edittools again for users with "window.noDefaultEdittools=true". mw.util.addCSS('div.edittools-text { display:block; }'); return; } var match = /(?:^| )edittools-version-(\d+)(?: |$)/.exec(placeholder.className); // set window.testJsEdittools = true to enable testing before full deployment if (!match && window.testJsEdittools) match = /(?:^| )edittools-version-(test\d+)(?: |$)/.exec(placeholder.className); if (!match) return; var url = wgScript + '?title=MediaWiki:Edittools.js&action=raw&ctype=text/javascript&nocache=' + match[1]; importScriptURI(url); }); /** * RefToolbar * * Description: Adds tools for citing references to the edit toolbar. * See [[Wikipedia:RefToolbar 2.0]] for further documentation. * * To disable this script, add <code>refToolbarInstalled = 'bypass';</code> to [[Special:Mypage/vector.js]]. * * Maintainers: [[User:Mr.Z-man]], [[User:Kaldari]] */ function initializeRefTools() { if ( window.refToolbarInstalled === undefined ) { importScriptURI('//diq.wikipedia.org/w/index.php?title=Karber:Vuzorg/Peşterê_çımey.js&action=raw&ctype=text/javascript'); if( mw.user.options.get('usebetatoolbar') && mw.user.options.get('usebetatoolbar-cgd') ) { // Enhanced editing toolbar is on with dialogs. Load standard refToolbar. mw.loader.using( 'ext.wikiEditor.toolbar', function () { importScript('Karber:Vuzorg/Peşterê_çımey_2.0b.js'); }); } else if( mw.user.options.get('usebetatoolbar') ) { // Dialogs are off. Load refToolbar 2.0 without dialogs. mw.loader.using( 'ext.wikiEditor.toolbar', function () { importScript('Karber:Vuzorg/Peşterê_çımey_2.0a.js'); }); } else { // Enhanced editing toolbar is off. Load legacy refToolbar 1.0. importScript('Karber:Vuzorg/Peşterê_çımey_1.0.js'); } window.refToolbarInstalled = true; } } $( initializeRefTools ); rbsnibfmysi4x9ztwgd4j7h72f7727f Dewrês Gulabi 0 43717 556071 555578 2026-08-09T20:18:37Z Mirzali 16 556071 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Dewrêsgulabi-fotrafokehan.jpg|thumb|400px|Dewrês Gulabi - Fotrafê do kehan]] '''Dewrês Gulabi''' ya ki '''Dewrês Gulavi''' (be [[Zazakiyê Hemıne]]: ''Derwêş Gulabi''), qesay [[Dêsım]]i [[Pılemoriye]] de, [[Derê Sanse]] de ziyara dewa [[Mazra Sılêmanu|Mazra Sılêmanan]]a. Şıkılê ziyare veri zey ziyaranê kehanan bi, emma peydêna turba vıraşte. Dormey ziyare de dı veşni (vosni, vasni) estê, labelê serey inan şıkiyaeyo. [[Dosya:Dewrêsgulabi-vesni.jpg|thumb|400px|Dewrês Gulabi de dı veşnê (vosnê) kemerêni]] [[Dosya:Xalık Sultane.jpg|thumb|400px|Dewrês Gulabi de xalıke çıla fina a cı]] == Efsaney Dewrês Gulabi == Dewrês Gulabi (Gulavi) Khurêşıc biyo, pirê Balabanu biyo. Sureo ke Dewrês Gulabi hewna ke nêşiyo heqiya xo, talıbanê ey hirê dewan de mezele da ra: [[Gomê Suru]], Mazra Sılêmanu u [[Usdam]] de. Talıban (talıbu) vato, "ma pirê xo dewa xo de dame we", nae sero nêamê werê. Dewrês Gulabi vato, "ez ke mıron, heliyê yeno mı sero, fırr dano; o ke nişeno kamci gılê koy ra, uca mı mezele kerê". Tawo ke mıreno, heliyê yeno, fırr dano dewa Mazra Sılêmanu. Hewsê dewe de, mazra Heleli de ey danê we. [[Kategoriye:Şarê Pılemoriye]] mismapv5fj1vr55cq31dnsuh8mm4njp Şablon:Ekonomiye 10 45261 556081 555409 2026-08-10T05:34:48Z Mirzali 16 556081 wikitext text/x-wiki {{Sidebar |name = Ekonomiye |title = [[Dosya:World map GDP per capita.svg|30px|]] [[Ekonomiye]] |headingstyle = background:lightblue |contentstyle = border-top:#ddd 1px solid;text-align:center;padding-bottom:0.7em; |heading1 = Ekonomiyê dewletan |content1 = [[Ekonomiya Afrika|Afrika]]<br/>[[Ekonomiya Amerikaya Zımey|Amerikaya Zımey]]<br/>[[Ekonomiya Amerikaya Veroci|Amerikaya Veroci]]<br/>[[Ekonomiya Asya|Asya]]<br/>[[Ekonomiya Ewropa|Ewropa]]<br/>[[Ekonomiya Okyanusya|Okyanusya]] |heading2 = [[Konseptê ekonomiye|Konsepti u cayê karkerdışi]] |content2 = [[Mikroekonomiye]]<br/>[[Makroekonomiye]]<br/>[[Tarixê ideaya ekonomike]]<br/>[[Metodolociya ekonomik]]<br/>[[Ekonomiya heterodokse|Heterodoksiye]] |heading3 = [[Kodê sınıfkerdışê JELi#Metodo matematikên u kantitatif|Tekniki]] |content3 = [[Ekonomiya matematikên]]<br/>[[Ekonometriye]]<br/>[[Ekonomiya cerrebnayışi|Cerrebnayış]]<br/>[[Sistemê hesabkerdışê mıli|Hesabkerdışo mıli]] |heading4 = [[Kodê sınıfkerdışê JELi|Lızgey u bınlızgey]] |content4 = [[Finanso tewırdar]]<br/>[[Ekonomiya kulturele]]<br/>[[Gırdbiyayışo ekonomik|Gırdbiyayış]]{{·}} [[Ekonomiya resayışi|Resayış]]<br/>[[Tarixê ekonomiye]]<br/>[[Ekonomiya internasyonale|İnternasyonal]]<br/>[[Sistemo ekonomik|Sistemi]]<br/> [[Monetarizm]]<br/>[[Ekonomiya finansale]]<br/>[[Ekonomiya şari|Şar]]<span style="color:blue">u</span>[[Ekonomiya refahi|Refahê merduman]]<br/>[[Ekonomiya weşiye|Weşiye]]<br/>[[Ekonomiya xapıtışi|Xapıtış]]<br/>[[Ekonomiya administrasyoni|Administrasyon]]<br/> [[Ekonomiya kari|Karkerdış]]<br/>[[Ekonomiya enformasyoni|Zanıtış]]<br/>[[Teoriya kayi|Kay]]<br/>[[Organizasyono endustriyel]]<br/>[[Ekonomiye u hıquq|Hıquq]]<br/>[[Ekobomiya ziraeti|Ziraet]]<br/>[[Ekonomiya referansê natureli|Referanso naturel]]<br/>[[Ekonomiya ekolocike|Ekolociye]]<br/>[[Ekonomiya sûkan|Sûki]]<br/>[[Ekonomiya dewan|Dewi]]<br/>[[Ekonomiya mıntıqan|Mıntıqey]]<br/>[[Coğrafya ekonomike]] |heading5 ='''[[İdeolociya ekonomik|İdeolociy]]''' |content5 = [[Ekonomiya anarşiste|Anarşizm]]<br/>[[Kapitalizm]]<br/>[[Komunizm]]<br/>[[Korporatizm]]<br/>[[Ekonomiya faşizmi|Faşizm]]<br/>[[Solidarizm]]<br/>[[Sosyalizmê bazari]]<br/>[[Etatizm]]<br/>[[Merkantilizm]]<br/>[[Şeveknayışo ekonomik|Şeveknayış]]<br/>[[Ekonomiya sosyaliste|Sosyalizm]]<br/>[[Sendika]]<br/>[[Vênayışo hirêyın]] }} <noinclude> [[Kategoriye:Şablonê ekonomiye]] [[Kategoriye:Şablonê kenari]] </noinclude> h0v56lgl5gp9r939qh192e4l9uk6rh4 Beşkerdki 0 45624 556109 555553 2026-08-10T07:42:08Z Mirzali 16 556109 wikitext text/x-wiki {{Zıwan}} '''Başkerdki''' (zıwanê inan de <span style="font-size:medium;">بشاگردی</span>); yew zıwanê [[İran]]kiyo<ref>http://www.ethnologue.com/17/language/bsg/</ref>, İrankiyê verocio u zuano ke bınê vınibiyayışi dero.<ref>see M. Mayrhofer, in Compendium Linguarum Iranicarum, ed. R. Schmitt, Wiesbaden, 1988, forthcoming, and G. Windfuhr, ibid</ref><ref name=CIL>{{Cite book|editor-last=Schmitt|editor-first=Rüdiger|title=Compendium Linguarum Iranicarum|url=https://archive.org/details/compendiumlingua0000unse|publisher=Reichert|location=Wiesbaden|year=1989|ISBN=3-88226-413-6|language=German}}</ref> Eno zıwan, eyaletanê (ostananê) [[Hurmızgan]], [[Sistan u Beluçıstan (eyalet)|Sistan u Beluçıstan]] u [[Kirman]]i de, terefê 7,000 (hewt hezar) merdıman ra qali beno. Hêdi hêdi hao vira beno. Dı fekê xo estê; zıme u veroci. Cı rê ''Başagerdki'' (Bashagerdi) zi vaciyeno. == Referansi == <references/> {{Zıwanê İrani}} [[Kategoriye:Zıwani]] [[Kategoriye:Zıwanê İranki]] tnkzuxx6gsock3ijumi4nkppjvtjrae Muze 0 45633 556104 555539 2026-08-10T07:33:14Z Mirzali 16 556104 wikitext text/x-wiki [[Dosya:British Museum from NE 2.JPG|thumb|right|300px|''British Museum'' yew muzeyo gırdo ke sûka [[Londra]] de ca gêno]] '''Muze''', ca ya zi bonê ke tede huner, folklor, antika, etnoğrafiye ya zi zanışiye sero eserê antiki estê. Muze de eserê antiki şevekniyenê û merduman rê mocniyenê. Muzeyi, şari çıqas zengıno mocneno, şarê kıhani, cıwiyayışê şarê kıhani û binan sero merdumê ewroyêni rê roşniye dano. Objeyê ke muze derê, inan sero teberê muze de ya zi zerreyê muze de nuşteyi estê. == Etimolociye == Nameyê muzeyi zıwanê [[Latinki]] ra yeno û Latinki de nameyê cı "''museums''" ya zi tayê zemani de "''musea''" zi beno. Oricinê enê vateyi, zıwanê [[Yunanki]] ra ameyo [[Latinki]]. Arezeyê xo [[Yunanıstano Antik]]i de kulturê [[Yunan]]an de ''Homayo hunerano''<ref>http://jhc.oxfordjournals.org/content/1/1/59.abstract</ref>. {| class="wikitable sortable" |- ! Rêze !! Muze !! Sûke !! Dewlete !! Ameyoği |- | align="center"| 1 || [[Muzeyê Louvre|Louvre]] || [[Paris]] || [[Fransa]] || 9,330,000 |- | align="center"| 2 || [[National Museum of China]] || [[Beijing]] || [[Çin]] || 7,450,000 |- | align="center"| 3 || [[National Museum of Natural History]] || [[Washington, D.C.]] || [[DAY]] || 7,300,000 <ref>http://newsdesk.si.edu/about/stats</ref> |- | align="center"| 4 || [[British Museum]] || [[London]] || [[Qraliya Yewbiyayiye]] || 6,701,000 |- | align="center"| 5 || [[National Air and Space Museum]] || [[Washington, D.C.]] || [[DAY]] || 6,700,000 <ref>http://newsdesk.si.edu/about/stats</ref> |- | align="center"| 6 || [[The Metropolitan Museum of Art]] || [[New York City]] || [[DAY]] || 6,280,000 |- | align="center"| 7 || [[National Gallery]] || [[London]] || [[Qraliya Yewbiyayiye]] || 6,030,000 |- | align="center"| 8 || [[Vatican Museums]] || [[Vatican City]] ([[Rome]]) || [[Vatikan]] || 5,500,000 |- | align="center"| 9 || [[Natural History Museum]] || [[London]] || [[Qraliya Yewbiyayiye]]|| 5,400,000 |- | align="center"| 10 || [[American Museum of Natural History]] || [[New York City]] || [[DAY]] || 5,000,000 |- | align="center"| 11 || [[Tate Modern]] || [[London]] || [[Qraliya Yewbiyayiye]] || 4,890,000 |- | align="center"| 12 || [[National Palace Museum]] || [[Taipei]] || [[Tayvan]] || 4,410,000 |- | align="center"| 13 || [[National Gallery of Art]] || [[Washington, D.C.]] || [[DAY]] || 4,100,000 |- | align="center"| 14 || [[National Museum of American History]] || [[Washington, D.C.]] || [[DAY]] || 4,000,000 |- | align="center"| 15 || [[Centre Pompidou]] || [[Paris]] || [[Fransa]] || 3,750,000 |- | align="center"| 16 || [[Shanghai Science and Technology Museum]] || [[Shanghai]] || [[Çin]] || 3,580,000 |- | align="center"| 17 || [[Musée d'Orsay]] || [[Paris]] || [[Fransa]] || 3,480,000 |- | align="center"| 18 || [[National Museum of Natural Science]] || [[Taichung]] || [[Tayvan]] || 3,400,000 |- | align="center"| 19 || [[The Science Museum]] || [[London]] || [[Qraliya Yewbiyayiye]] || 3,315,000 |- | align="center"| 20 || [[Victoria and Albert Museum]] || [[Londra]] || [[Qraliya Yewbiyayiye]] || 3,290,000 |} == Referansi == <references/> [[Kategoriye:Muze]] [[Kategoriye:Muzeolociye]] owouisg4lorula7h13cfrzwokdnceiw Bedexşan 0 45687 556097 555528 2026-08-10T07:03:15Z Mirzali 16 556097 wikitext text/x-wiki {{Wılayet}} '''Bedexşan''' (be [[Farski]]:<span style="font-size:medium;"> ولایت بدخشان</span>; be [[Peştuki]]: <span style="font-size:medium;">بدخشان ولايت</span>) namey yew wılayetiyo ke [[Efğanıstan]] dero. Bedexşan hirıs u çehar wılayetê Efğanıstani ra yewo. Merkezê enê wılayeti suka [[Feyzabad]]ia. Hardê cı 44,059 km²o u inca de 904,700 merdumi cuwiyeni. Bedexşan, 29 sukan u 1,200 dewan ra yeno pêro, [[Koê Hindukuşi]] u [[Roê Ceyhun]]i miyan de ca gêno. Zımey cı de zi [[Tacikıstan]] esto. Bedexşan de pêro [[Tacik]]i esti, Tacikan teber de [[Uzbek]], [[Qırğız]] u [[Uyğur]]i zi esti. Bedexşan, bınê işğalê [[Taliban]]i de mendo, dıme xo reyno ra u biyo xoser. == Etimolociye == Namey Bedexşani, zıwanê [[İmperatoriya Sasani|Sasaniyan]] ra yeno, hetê rıçıkê xo ra oricinalê cı ''badaxš''o. {{Wılayetê Efğanıstani}} [[Kategoriye:Bedexşan]] [[Kategoriye:Wılayetê Efğanıstani]] c0b9kfyahevbwp9tlg7kqecaswo6l9w Hausaki 0 45777 556110 555554 2026-08-10T07:46:09Z Mirzali 16 556110 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Hausa language map.png|right|thumb|Hausaki]] '''Hausaki''' (''Harshen Hausa'' <span style="font-size:medium;">هَرْشَن هَوْسَ</span>), yew zıwanê do [[Afro-Asyatik]]o, zıwananê Çadkiyan rayo. Eno zıwan [[Sahel]], [[Nicer]], [[Nicerya]], [[Sudan]], [[Kamerun]], [[Gana]] û [[Çad]] de qal beno. No zıwan, pê zıwanê [[Erebki]] ra gıredayeyo û bınê tesırê [[Erebki]] de mendo. Zıwanê Hausaki terefê 50 (pancas) milyonan ra zêde merduman ra qal beno.<ref>http://www.ethnologue.com/language/gib</ref> Zıwan, [[Nicer]] û [[Nicerya]] de zıwanê resmiyan miyan de ca gêno. Pêro hetê mısılmananê Nicerıcan ra qal beno. Eno zıwan hem pê [[Alfabeyê Latinki]] û hem zi pê [[Alfabeyê Erebki]] ra nusiyeno. Fekê xo zaf estê û ca be ca vuriyenê. == Referansi == <references/> [[Kategoriye:Zıwani]] [[Kategoriye:Zıwanê Afrika]] ni2674774telmq205y1e2k79m2igf63 Şablon:Lurki 10 46620 556092 555523 2026-08-10T06:19:36Z Mirzali 16 556092 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Lurki |bodyclass = hlist |state = {{{state|{{{1|autocollapse}}}}}} |title = <span style="font-size:small;">'''[[Lurki]]'''</span> |group1 = |list1 = <span style="font-size:small;">[[Lurkiyê Zımey]] . [[Bextıyarki|Lurkiyê Bextıyarki]] . [[Leki|Lurkiyê Leki]] . [[Lurkiyê Veroci]] </span> |below = }}<noinclude> {{doc|content= {{collapsible option |statename=optional}} [[Kategoriye:Lurki]] }} </noinclude> dcgci6ww4dv9ifmvgcp2povkoagj3v6 Portal:Zanışiye 100 48793 556107 555542 2026-08-10T07:37:29Z Mirzali 16 556107 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: lightblue; border: 1px solid #e2e2e7; padding: 10px;"> <div class="center"><big>'''Portalê Zanışiye'''</big></div> </div> <div style="background-color: #F8F8FF; border: 1px solid #e2e2e7; padding: 10px;"> [[Dosya:Tycho instrument sextant mounting 19.jpg|thumb|right|250px|[[Astronomiye]] resayışê zanışiyan de cayo gırd gırewto.]] '''Zanışiye''' (ya zi '''ilm''', '''zanışiye''' [[Erebki]] ra '''ilm''', vayrantê cı ''êlm, êldım, yeldım, 'ılm'') vıraziyayış u şiyayışê fiziki u dormey be tayê rayan ra piya (testkerdış, delğenayış u çımkerdış) be raya sistematike ra cıgeyrayışo. Cıgeyrayışo sistematiko, entellektuelo u pratiko. Zanışiye heme inan gêno xo miyan. Hetê tarixi ra zanışiye, vênayış u veciyayışê nuştışi ra rêwêr vêniyayo. Merdıman raver dorme de çı esto çı çıniyo, senên beno, veciyo, veciyeno, kamca ra yeno, kami vıraşto senên ameyo pêra heme inan zanıtene waşto. Coka merdım başle kerdo ke dormey xo bışınaso. Ena raye ra zi zanışiye veciya miyan. Zanışiye hêdi hêdi biya hera. Raveri filozofan (merdımê delğeyıni) nımıtiya cihani zanıtış waşto. İnan ra pey zi alıman (ilmdar, zanıtoğ) tayê qısmê zanışiye kerdê a. Zaniyeno ki zanışiye nuştış ra ver veciya. O ri ra vêşêri demê antiki de vênayışanê ilmiyan u vetışanê inan rê caygey arkeolociye gırdo. Cıgeyrayışanê vetışanê arekolociye ra pey, musiyayo ke demê tarix ra ver de merdımanê verênan çımkerdışi vıraştê, inan peyê serredeman ra şiyê. Çiyê ke qıtay Afrika ra veciyay, inan veto miyan ki serranê verê miladi 35000 u 20000 miyan de merdıman peymıtışê demi rê testkerdışi kerdê, inan waşto ki averşiyayışê demi (zeman) vecê, zanê. Be ey ra piya cıresayışê teknolociki ra bin, kerdışê ilmi zi zêdêri verê miladi de serra 2500ıne de leze gırewto, o tesbit keriyayo. Zêdêri caygey mimari de kerdışi ewro zi şenê bıewniyê, banê gırdi zey Stonehenge nêşeno cıresayışo teknolocik u ilmi teber de bıvıraziyo. İnan kerdış rê ganê merdımi wayirê zanıtışê matematiki u ilmi bıbê. {| width="100%" border="0" style="clear:both;padding:0;margin:0;background:#F8F8FF" <div style="text-align:right;">'''[[zanışiye|...dewamê cı]]'''</div> |} </div> <div style="background-color: lightblue; border: 1px solid lightgray; padding: 5px;"> <div class="center"><big>Nuşteyo weçinıte</big></div> [[Dosya:Maya.svg|right|185px]] <div style="background-color: #F8F8FF;border: 1px solid lightgray; padding: 5px;"> '''Matematik''' ([[Yunanki]] de μαθηματική [τέχνη], ''mathēmatikē [téchnē]'', "hunerê mısayışi, "aidê mısaene"; wextqesey Yunakiyo Kıhan μανθάνω ''manthánō'' "ez mısenan", kılmek ra ya ki ebe fekê xelki ''mathe'' ra yeno) yew ilmê mentıqio ke ebe cigeyrayışê figuran u be mareyan hesabkerdene ra amo meydan. Matematik ilmanê tewr kıhanan ra yewo. Wextê ravêrdışê çağê tewr verêni de, [[Çağo Antik]] de, [[Yunanıstan]]i de u demê [[Hellenizm]] de, uca ra nat "ebe mentıqo zelal" teoremê de sıfteyın yanê geometriya [[Ewklid]]i vıraciya. Na zanışiye [[Çağo Miyan]] de, yewbini ra cia, wextê [[Humanizm]]ê verêni universitan de u dıwelanê [[Erebıstan]]i de weşiya xo ramıta. {| width="100%" border="0" style="clear:both;padding:0;margin:0;background:#F8F8FF" <div style="text-align:right;">'''[[Matematik|...dewamê cı]]'''</div> |} </div> <div class="center"><big>Biyografiya weçinıtiye</big></div> </div> <div style="background-color: #F8F8FF; border: 1px solid #e2e2e7; padding: 10px;"> [[Dosya:Domenico-Fetti Archimedes 1620.jpg|thumb|left|Potrey Arşimedi serra 1620ıne de vıraziyo.]] '''Arşimed''' (be [[Yunanki]]: Aρχιμήδης) teqriben 287 İ.V. (İsa ra ver) [[Sicilya]] ([[İtalya]]) de ameyo dınya. Serra 212 İ.V. de zi merdo. Yew [[matematik]]wan, [[fizik]]wan u mıhendiso de Yunano ke wextê vêrêni rayo. Arşimed, çağê antiki de tewr namdar matematikwanan ra yew biyo. {| width="100%" border="0" style="clear:both;padding:0;margin:0;background:#F8F8FF" <div style="text-align:left;">'''[[Arşimed|...dewamê cı]]'''</div> |} </div> </center> </div> <div style="background-color: lightblue; border: 1px solid #e2e2e7; padding: 10px;"> <div class="center"><big>Portalê bestiyayey</big></div> <div style="background-color: #F8F8FF; border: 1px solid #e2e2e7; padding: 10px;"> <div class="center"><big></big></div> <center> <font size="4">[[Portal:Fizik|Fizik]] . [[Portal:Matematik|Matematik]] . [[Portal:Tarix|Tarix]] . [[Portal:Tıb|Tıb]] </font> </div> [[Kategoriye:Portali]] p04uwy02elvzbehy70ke1v65s4yhj1e Royo Zerd 0 49188 556073 555580 2026-08-09T20:21:00Z Mirzali 16 556073 wikitext text/x-wiki {{Ca}} '''Royo Zerd''' ([[Çinki]]: ''Huanghe'', 黄河, [[pinyin]]: ''Húanghé'') royê [[Çin]]iyo ke Çin miyan de [[Royê Yangtze]] ra tepeya royo dıyıno dergo dınya sero zi royo şeşıno dergo. No ro 5.464 km dergo, rocawanê Çini sera şıno rocvetışê Çini Deryay Bohai. Royo Zerd miyanê veciyayışê medeniyetê şarê Çini vêniyeno. Zımey Çini ra xeylê şarê rıçıkê Çini tiya ra veciyê miyan. Enê roy sero xeylê afeti yenê meydan, 1870 de afetê roy de yew milyon ra zêde merdımi weşiya xo vıni kerda. [[Dosya:Huanghemap.png|thumb|right|250px|Royo Zerd aseno]] {{Kontrolê otoriteyi}} [[Kategoriye:Roy]] [[Kategoriye:Royo Zerd]] [[Kategoriye:Royê Çini]] [[Kategoriye:Royê Asya]] [[Kategoriye:Coğrafyay Asya]] f5kmbj9xo1gqmp2gjvj5lx7dthk9d6i Pigme (şar) 0 53923 556069 555575 2026-08-09T20:17:15Z Mirzali 16 556069 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Baka dancers June 2006.jpg|thumb|right|300px|Pigmey]] '''Pigme''' şaro kı [[Afrika Miyanêne]] dı weşiya xo rameno, namey eyo. Namey pigmey berziya ê şari ra yeno. Merdımê kı şarê Pigmey ra mariyenê, ê tewr zaf 150 cm dergê. Coka zi inan rê wıni name kerdo. [[Kategoriye:Pigme]] [[Kategoriye:Etnonimi]] 3g5krzxsu39wpegrgedxn0vqk47ptkv Heywanê khedi 0 54006 556093 555524 2026-08-10T06:20:35Z Mirzali 16 556093 wikitext text/x-wiki Ena yew lista heywananê khediyana. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! width="25%" |Resım ! width="50%" |Nameyê heywani |- | [[Dosya:Black hills cat-tochichi.jpg|110px]] || '''[[Pısıng]]''' |- | [[Dosya:Kangal-welpen-de 008.jpg|110px]] || '''[[Kutık]]''' |- | [[Dosya:Camel in Mongolia.jpg|110px]] || '''[[Deve]] ''' |- | [[Dosya:Donkey in Clovelly, North Devon, England.jpg|110px]] || '''[[Her]]''' |- | [[Dosya:Domestic Goat Portrait (aka).jpg|110px]] || '''[[Bıze]]''' |- | [[Dosya:Hamst08082002.JPG|110px]] || '''[[Hamster]]''' |- | [[Dosya:Biandintz eta zaldiak - modified2.jpg|110px]] || '''[[Bergir]]''' |- | [[Dosya:Sow with piglet.jpg|110px]] || '''[[Xoz]]''' |- | [[Dosya:Arctic_Hare_1.jpg|110px]] || '''[[Arwêş]]''' |- | [[Dosya:House mouse.jpg|110px]] || '''[[Mere]]''' |- | [[Dosya:Ram, lambs, and chickens.jpg|110px]] || '''[[Kavır]]''' |- | [[Dosya:SalersBreed Cow 3.JPG|110px]] || '''[[Naxır]]''' |- | [[Dosya:Juancito.jpg|110px]] || '''[[Qatır]]''' |- | [[Dosya:Two adult Guinea Pigs (Cavia porcellus).jpg|110px]] || '''[[Kobay]]''' |- | [[Dosya:Mustela putorius furo.jpg|110px]] || '''[[Feret]]''' |- | [[Dosya:Rentier fws 1.jpg|110px]] || '''[[Ğezala Reni]]''' |} [[Kategoriye:Heywani]] j73m3n5lnpl8ri2w71yqm85atqru50l Şablon:Paytextê eyaletanê DAY 10 58202 556087 555414 2026-08-10T05:43:28Z Mirzali 16 556087 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = Paytextê eyaletanê DAY |title = Paytetê eyaletanê [[Dewletê Amerikayê Yewbiyayey|Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan]] |state = collapsed |above = '''[[Dewletê Amerikayê Yewbiyayey|DAY]]''', [[Washington, D.C.|Washington]] |colheader1 = |col1 = * '''[[Alabama|AL]]''' [[Montgomery, Alabama|Montgomery]] * '''[[Alaska|AK]]''' [[Juneau, Alaska|Juneau]] * '''[[Arizona|AZ]]''' [[Phoenix|Phoenix]] * '''[[Arkansas|AR]]''' [[Little Rock, Arkansas|Little Rock]] * '''[[California|CA]]''' [[Sacramento, California|Sacramento]] * '''[[Colorado|CO]]''' [[Denver]] * '''[[Connecticut|CT]]''' [[Hartford, Connecticut|Hartford]] * '''[[Delaware|DE]]''' [[Dover, Delaware|Dover]] * '''[[Florida|FL]]''' [[Tallahassee, Florida|Tallahassee]] * '''[[Georgia|GA]]''' [[Atlanta]] * '''[[Hawaii|HI]]''' [[Honolulu]] * '''[[Idaho|ID]]''' [[Boise, Idaho|Boise]] * '''[[Illinois|IL]]''' [[Springfield, Illinois|Springfield]] * '''[[Indiana|IN]]''' [[Indianapolis]] * '''[[Iowa|IA]]''' [[Des Moines, Iowa|Des Moines]] * '''[[Kansas|KS]]''' [[Topeka, Kansas|Topeka]] * '''[[Kentucky|KY]]''' [[Frankfort, Kentucky|Frankfort]] |colheader2 = |col2 = * '''[[Louisiana|LA]]''' [[Baton Rouge, Louisiana|Baton Rouge]] * '''[[Maine|ME]]''' [[Augusta, Maine|Augusta]] * '''[[Maryland|MD]]''' [[Annapolis, Maryland|Annapolis]] * '''[[Massachusetts|MA]]''' [[Boston]] * '''[[Michigan|MI]]''' [[Lansing, Michigan|Lansing]] * '''[[Minnesota|MN]]''' [[Saint Paul, Minnesota|Saint Paul]] * '''[[Mississippi|MS]]''' [[Jackson, Mississippi|Jackson]] * '''[[Missouri|MO]]''' [[Jefferson City, Missouri|Jefferson City]] * '''[[Montana|MT]]''' [[Helena, Montana|Helena]] * '''[[Nebraska|NE]]''' [[Lincoln, Nebraska|Lincoln]] * '''[[Nevada|NV]]''' [[Carson City, Nevada|Carson City]] * '''[[New Hampshire|NH]]''' [[Concord, New Hampshire|Concord]] * '''[[New Jersey|NJ]]''' [[Trenton|Trenton]] * '''[[New Mexico|NM]]''' [[Santa Fe, New Mexico|Santa Fe]] * '''[[New York (eyalet)|NY]]''' [[Albany, New York|Albany]] * '''[[Karolinay Zımey|NC]]''' [[Raleigh]] * '''[[North Dakota|ND]]''' [[Bismarck, North Dakota|Bismarck]] * '''[[Ohio|OH]]''' [[Columbus]] * '''[[Oklahoma|OK]]''' [[Oklahoma City]] * '''[[Oregon|OR]]''' [[Salem, Oregon|Salem]] |colheader3 = |col3 = * '''[[Pennsylvania|PA]]''' [[Harrisburg, Pennsylvania|Harrisburg]] * '''[[Rhode Island|RI]]''' [[Providence, Rhode Island|Providence]] * '''[[Karolinay Veroci|SC]]''' [[Columbia]] * '''[[South Dakota|SD]]''' [[Pierre, South Dakota|Pierre]] * '''[[Tennessee|TN]]''' [[Nashville, Tennessee|Nashville]] * '''[[Texas|TX]]''' [[Austin, Texas|Austin]] * '''[[Utah|UT]]''' [[Salt Lake City]] * '''[[Vermont|VT]]''' [[Montpelier, Vermont|Montpelier]] * '''[[Virginia|VA]]''' [[Richmond, Virginia|Richmond]] * '''[[Washington (eyalet)|WA]]''' [[Olympia, Washington|Olympia]] * '''[[West Virginia|WV]]''' [[Charleston, West Virginia|Charleston]] * '''[[Wisconsin|WI]]''' [[Madison, Wisconsin|Madison]] * '''[[Wyoming|WY]]''' [[Cheyenne, Wyoming|Cheyenne]] |colheader4 = |col4 = * '''[[American Samoa|AS]]''' [[Pago Pago]] * '''[[Guam|GU]]''' [[Hagåtña, Guam|Hagåtña]] * '''[[Northern Mariana Islands|MP]]''' [[Saipan]] * '''[[Puerto Rico|PR]]''' [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] * '''[[United States Virgin Islands|VI]]''' [[Charlotte Amalie, U.S. Virgin Islands|Charlotte Amalie]] |belowstyle = padding:0.4em; line-height:1.3em; }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategoriye:Dewletê Amerikayê Yewbiyayey]] [[Kategoriye:Şabloni]] </noinclude> r5jfs8mk2g7nv3wjco9m0dy6dd71xdf Liyeda 0 66818 556075 555586 2026-08-09T20:24:33Z Mirzali 16 556075 wikitext text/x-wiki {{Wılayet}} '''Liyeda''' (be [[Katalanki]]: ''Lleida''), dewleta [[İspanya]] de, mıntıqaya [[Katalonya]]ya otonome de yew wılayeto. == Galeriye == <gallery class=center caption="Liyeda"> 75_Estany_de_Sant_Maurici_08082016.jpg|A view of Aigüestortes i Estany de Sant Maurici National Park BellpuigAvellanes-3855sh.jpg|Monastery of Santa Maria de Bellpuig de les Avellanes </gallery> {{Commonscat}} {{Wılayetê İspanya}} {{Kontrolê otoriteyi}} [[Kategoriye:Liyeda]] [[Kategoriye:Katalonya]] 3t5tqe54xdinzi1mye6gql5gx4als8a .photo 0 69068 556058 504213 2026-08-09T19:51:39Z Mirzali 16 556058 wikitext text/x-wiki {{Medya}} '''.photo''', [[İnternet|internet]] de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê [[İngılızki]]: {{langi|en|[[Bandıra sewiyaya serêna jenerike|Generic top-level domains]]}}) ke yew kodê interneti rê bırriyayo a.<ref>[http://www.iana.org/domains/root/db/analytics.html Websitey IANA de pela {{PAGENAME}}]</ref> == Bıvênên == * [[Komputer]] * [[Website]] * [[Subdomain]] == Çıme == {{Çıme}} {{Generic top-level domain}} {{ccTLD}} [[Kategoriye:Bandıra sewiyaya serêna jenerike]] gjs9cn2ibgt39l6k9owi7h9d9jrtkqz .physio 0 69332 556076 504215 2026-08-10T05:25:32Z Mirzali 16 556076 wikitext text/x-wiki '''.physio''', [[İnternet|internet]] de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê [[İngılızki]]: ''[[Bandıra sewiyaya serêna jenerike|Generic top-level domains]]'') ke yew kodê interneti rê bırriyayo a. {{Generic top-level domain}} {{ccTLD}} [[Kategoriye:Bandıra sewiyaya serêna jenerike]] mc4g42u9pc882gljw7s81h9h41ap7yw .piaget 0 69472 556111 504216 2026-08-10T07:48:16Z Mirzali 16 556111 wikitext text/x-wiki '''.piaget''', [[İnternet|internet]] de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê [[İngılızki]]: ''[[Bandıra sewiyaya serêna jenerike|Generic top-level domains]]'') ke yew kodê interneti rê bırriyayo a. {{Generic top-level domain}} {{ccTLD}} [[Kategoriye:Bandıra sewiyaya serêna jenerike]] j6oxaikjpu58h3nt08aqzsa3gcxobt6 NGC 6746 0 77506 556112 496020 2026-08-10T07:49:13Z Mirzali 16 [[Katalogo Pêroyiyo Newe]] 556112 wikitext text/x-wiki {{Galaksiye}} '''NGC 6746''', yew cısmê [[Asmên|asmên]]iyo. No cısım [[Katalogo Pêroyiyo Newe|Katalogê Pêroyiyê Neweyi]] de, [[komê estareyan]]ê {{Wikidata|P59}} miyan de ca gêno. {{Wikidata|P575}} de terefê {{Wikidata|P61}}i ra keşıf biyo. == Bıvênên == * [[Asmên]] * [[Galaksiye]] * [[Estare]] * [[Pulsar]] * [[Nebula]] * [[Lista cısmanê NGC]] == Gıreyê teberi == * {{NASANED}} * {{Simbad}} * {{Leda}} * {{Seds}} * {{WikiSky}} {{NGC|6746}} [[Kategoriye:Asmênşınasiye]] h17rxa6fvzxl307o3wtsm3xvqbf67qs NGC 6792 0 77525 556059 496032 2026-08-09T19:52:53Z Mirzali 16 [[Katalogo Pêroyiyo Newe]] 556059 wikitext text/x-wiki {{Galaksiye}} '''NGC 6792''', yew cısmê [[Asmên|asmên]]iyo. No cısım [[Katalogo Pêroyiyo Newe|Katalogê Pêroyiyê Neweyi]] de, [[komê estareyan]]ê {{Wikidata|P59}} miyan de ca gêno. {{Wikidata|P575}} de terefê {{Wikidata|P61}}i ra keşıf biyo. == Bıvênên == * [[Asmên]] * [[Galaksiye]] * [[Estare]] * [[Pulsar]] * [[Nebula]] * [[Lista cısmanê NGC]] == Gıreyê teberi == * {{NASANED}} * {{Simbad}} * {{Leda}} * {{Seds}} * {{WikiSky}} {{NGC|6792}} [[Kategoriye:Asmênşınasiye]] tlqr343megn16qn3dsu3d5mshug7v6a NGC 6769 0 77526 556077 496033 2026-08-10T05:26:41Z Mirzali 16 [[Katalogo Pêroyiyo Newe]] 556077 wikitext text/x-wiki {{Galaksiye}} '''NGC 6769''', yew cısmê [[Asmên|asmên]]iyo. No cısım [[Katalogo Pêroyiyo Newe|Katalogê Pêroyiyê Neweyi]] de, [[komê estareyan]]ê {{Wikidata|P59}} miyan de ca gêno. {{Wikidata|P575}} de terefê {{Wikidata|P61}}i ra keşıf biyo. == Bıvênên == * [[Asmên]] * [[Galaksiye]] * [[Estare]] * [[Pulsar]] * [[Nebula]] * [[Lista cısmanê NGC]] == Gıreyê teberi == * {{NASANED}} * {{Simbad}} * {{Leda}} * {{Seds}} * {{WikiSky}} {{NGC|6769}} [[Kategoriye:Asmênşınasiye]] 8yuypudf3oo9jxjasrqld3r42gq4uvc Fekê Çolîgî 0 88283 556064 555570 2026-08-09T20:04:38Z Mirzali 16 556064 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Feke Cewligi.svg.png|thumb|300px|raşt|Mintiqaya ke Fekê Çolîgî tede qisey beno.]] '''Fekê Çolîgî''', fekanê [[Kird]]an (Zazayan) ra yew o. [[Kirdkî]] (Zazakî) de çend fekî estî. Wext ke vanî fekê Çoligi, qestî tena mekezê bajarê [[Çolîg]] nîyo. Heme dewanê [[Çolig|Çolîg]]î, [[Boglan]] û [[Dara Hêni]], [[Pali]], [[Depe]], [[Qowanciyan]] û [[Mêrun]] zî mîyanê na fekî de hesibîyenî. == Problemê kategorîzekerdişê fekan == Benatê fekanê Kirdkî de ferqî zaf gird nîyî. Esas merdim nêşkeno fekan rehat kategorîze bikero. Çike fekî zaf kotî têmiyan. Ge ge taye çîyan de di mintiqayî seypîye yî, la eynî di mintiqayî yewna çi de cîya yî. Na ray her mintiqa yewna yew mintiqa de seycê yî. Lakîn hancî zî merdim eşkeno taye hususîyetanî fekê Çolîgî ra behs bikero. == Zemîrê kesî (Zemîrê şexsî) == Kirdkî de di grûbê zemîrê kesî estê: Halê Normatîfî û Halê Oblîkî. === Halê normatîfî === {| class="wikitable" | width=50px | ! Fekê Çolîgî ! Grûba Vateyî |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' | Ez | Ez |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' | Ti | Ti |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' | Ya <br> Wi | A <br> O |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' | Ma | Ma |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' | Şima | Şima |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' | Yi | Ê |} === Halê oblîkî === {| class="wikitable" | width=50px | ! Fekê Çolîgî ! Grûba Vateyî |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' | Mi | Mi |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' | Tu | To |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' | Yê, Yay <br> Yi | Aye <br> Ey |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' | Ma | Ma |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' | Şima | Şima |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' | Yin | Înan |} == Kar == === Mesderê karan === Her fîil yew halê xo yo infinitif yanî bi mesder esto. Mesder yew hereket û yew hal îfade kenî. Kirdkî suffîksî mesderî karan mintiqa ra mintiqa cîya cîya yî. Fekê Çolîgî de sey suffîksê mesderanê karan "-iş" û "îş" yenî şuxilnayiş. {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Nimûneyî: ''' |- | {| class="wikitable" ! {{pad|2em}} Fekê Çolîgî {{pad|2em}} || {{pad|2em}} Grûba Vateyî {{pad|2em}} |- | wendiş || wendene |- | werdiş || werdene |- | şîyayîş || şîyene |- | bîyayîş || bîyene |- | zanayîş || zanayene |} * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij, Grûba Xebate ya Vateyî</span> |} === Karî ra nameviraştiş === Fekê Çolîgî de sufîksî "-iş" û "îş" hem sey suffîksî mesderî hem zi sey nameyî vacîyênî. {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Nimûneyî: ''' |- | {| class="wikitable" ! {{pad|2em}} Fekê Çolîgî {{pad|2em}} || {{pad|2em}} Grûba Vateyî {{pad|2em}} |- | wendiş || wendiş |- | werdiş || werdiş |- | şîyayîş || şîyayîş |- | bîyayîş || bîyayîş |- | zanayîş || zanayîş |} * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij, Grûba Xebate ya Vateyî</span> |} === Karo pîyabeste === Preverb yew çeku ya ke yena vernîya karî ya zî preverb karî ra pey yeno. Ge-ge yew preverb û yew kar pîya yewna karê neweyî virazenê. Yanî preverb + kar benê karo pêrabeste. Fekê Çolîgî de çend tewir karo pîyabeste estê. Preverbê a-, de-, ra-, ro-, we-, pa-, pê-, po-, tê-, to- çend preverbê yewheceyinê. Preverbê bider-/bere-/bede-, pede-, pêra-, pêro-, pira-, piro-/pero-, tede-/tedi-, têra-, têro-, tiro- çend preverbê yewheceyinê. Fekê Çoligi de kar ke ancîno, preverb karî ra pey yeno. {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Nimûneyî: ''' |- | {| class="wikitable" ! {{pad|2em}} Fekê Çolîgî {{pad|2em}} || {{pad|2em}} Grûba Vateyî {{pad|2em}} |-- | kerd a || kerd a, akerd |- | kerd de || kerd de, dekerd |- | kerd pa || kerd pa, pakerd |- | kerd we || kerd we, wekerd |- | na rue || na ro, rona |-- | da piri || da pêro, pêro da |- | gina piri || gina piro, piro gina |- | girewt pira || girewt pira, pira girewt |- | kerd pede || kerd pede, pede kerd |- | kerd tira || kerd têra, têra kerd |} * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij, Grûba Xebate ya Vateyî</span> |} == Antişê karan == === Karo nêmecet === No kar tena demo nikayin de ancîyeno. No kar nameyan, sifatan ya zî zamîran dima yeno û maneyo newe dano înan. Îngîlizkî de no kar ra "to be" û Tirkî de zi "olmak" vacîyeno. {| class="wikitable" | width=50px | ! {{pad|2em}} Fekê Çolîgî {{pad|2em}} ! {{pad|2em}} Grûba Vateyî {{pad|2em}} |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' | Ez wendekar a. | Ez wendekar a. |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' | Ti wendekar a. <br> Ti wendekar î. | Ti wendekar a. <br> Ti wendekar î. |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' | Ya wendekar a. <br> Wi wendekar o. | A wendekar a. <br> O wendekar o. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' | Ma wendekar î. | Ma wendekar ê. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' | Şima wendekar î. | Şima wendekar ê. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' | Yi wendekar î. | Ê wendekar ê. |} * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij, Grûba Xebate ya Vateyî, Turgut p. 81</span> === Demo hîra, Demo nikayin û Demo ameyox === {| class="wikitable" |- | width=50px | ! {{pad|2em}} Demo hîra {{pad|2em}} ! {{pad|2em}} Demo nikayin<sup>1</sup> {{pad|2em}} ! {{pad|2em}} Demo ameyox {{pad|2em}} |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' |Ez wazena. |Ez ha wazena. |Ez go biwazî. |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' |Ti wazena. <br> Ti wazenî. |Ti ha wazena. <br> Ti hê wazenî. |Ti go biwazî. <br> |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' |A (ya) wazena. <br> O (wi) wazeno. |A (ya) ha wazena. <br> O (wi) ho wazeno. |A (ya) go biwazî. <br> O (wi) go biwazî. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' |Ma wazenî. |Ma hê wazenî. |Ma go biwazî. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' |Şima wazenî. |Şima hê wazenî. |Şima go biwazî. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' |Ê (yi) wazenî. |Ê (yi) hê wazenî. |Ê (yi) go biwazî. |} * <sup>1</sup> Formê demo hîra, manayê ameyox zî ifade keno. Pratîk de no manayê demo ameyox, pê zarfanê wextan pîya yeno şoxilnayiş. : Nimûne: "Ez siba şîna Çolîg." (Tomorrow I will go to Çolig.) * Zamîrî ke zereyê parantezî de, fekê Çolîgî de yenî şoxilnayiş. * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij</span> === Demo vîyertin === {| class="wikitable" |- | width=50px | ! Demo vîyerteyo dîyar ! Demo vîyerteyo nedîyar<sup>1</sup> ! &nbsp; Demo vîyerteyo verin &nbsp; ! Demo vîyerteyo nikayin ! Demo vîyerteyo ameyox |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' |Mi waşt. ||Mi waştî. ||Mi waştibî. ||Mi waştînî. ||Mi go biwaştenî. |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' | To (tu) waşt. || To (tu) waştî. || To (tu) waştibî. || To (tu) waştînî. || To (tu) go biwaştenî. |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' || Aye (yay) waşt. <br> Ey (yi) waşt. || Aye (yay) waştî. <br> Ey (yi) waştî. || Aye (yay) waştibî <br> Ey (yi) waştibî. || Aye (yay) waştînî. <br> Ey (yi) waştînî. || Aye (yay) go biwaştenî. <br> Ey (yi) go biwaştenî. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' |Ma waşt. ||Ma waştî. ||Ma waştibî. ||Ma waştînî. ||Ma go biwaştenî. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' |Şima waşt. ||Şima waştî. ||Şima waştibî. ||Şima waştînî. ||Şima go biwaştenî. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' |Înan (yin) waşt. ||Înan (yin) waştî. ||Înan (yin) waştibî. ||Înan (yin) waştînî. ||Înan (yin) go biwaştenî. |} * <sup>1</sup> Obje yo Zafamar * Zamîrî ke zereyê parantezî de, fekê Çolîgî de yenî şoxilnayiş. * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij</span> === Raweyî === Fekê Çoligî de çar tewir raweyî estê. Nê raweyê fermanî, raweyê waştişî, raweyê ganîyîye û raweyê şertî yê. {| class="wikitable" |- | width=50px | ! &nbsp; &nbsp; Raweyê fermanî &nbsp; &nbsp; ! &nbsp; &nbsp; &nbsp; Raweyê waştişî &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! &nbsp; &nbsp; &nbsp; Raweyê ganîyîye &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Raweyê şertî &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' | Ø |Ez biwazî. |Ez ganî biwazî. |Mi biwaşteni. |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' |Ti biwaz! |Ti biwazî. |Ti ganî biwazî. |To (tu) biwaşteni. |- | style="font-size:10px;" |''maykî'' <br> ''nêrkî'' |Wa a (ya) biwaz! <br> Wa o (wi) biwaz! |A (ya) biwazo. <br> O (wi) biwazo. |A (ya) ganî biwazo. <br> O (wi) ganî biwazo. |Aye (yay) biwaşteni. <br> Ey (yi) biwaşteni. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' | Ø |Ma biwazi. |Ma ganî biwazi. |Ma biwaşteni. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' |Şima biwazîn! |Şima biwazî. |Şima ganî biwazî. |Şima biwaşteni. |- | height=38px font style="font-size:10px" | ''zafamar'' |Wa ê (yi) biwazî! |Ê (yi) biwazî. |Ê (yi) ganî biwazî. |Înan (yin) biwaşteni. |} * Zamîrî ke zereyê parantezî de, fekê Çolîgî de yenî şoxilnayiş. * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij</span> == Name == === Maykî û nêrkî === Fekê Çolîgî de name û sifetê maykî bê “-e” û bê “-i” vacîyênî. Çekuyî peybendê cînsîyetî nîgenê. {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Nimûneyê Nameyî: ''' |- | {| class="wikitable" ! {{pad|2em}} Fekê Çolîgî {{pad|2em}} || {{pad|2em}} Grûba Vateyî {{pad|2em}} |- | dew || dewe |- | aw, awk || awe |- | kard || karde |- | xebat || xebate |- | vil || vile |- | gûl || gûle |- | vor || vewre |- | aşm || aşme |- | meng || menge |- | lawik || lawike |- | qin || qine |- | zitik || zutike |- | sar, ser || sere |- | pirnik || pirnike |- | ling || linge |- | kourtik || kortike |- | munker || mankere |- | borun || borane |- | mîyes || mêse |- | vizik || vizike |- | biz || bize |- | del || dele |- | werdeg || ordege |- | kerge || kerge |- | zerqet || zerqete |- | cîger || cîgere |- | dewlet || dewlete |- | ders || derse |- | mektub || mektube |- | qelem || qeleme |- | herf || herfe |- | şîîr || şîîre |- | sinif || sinife |- | zerf || zerfe |- | Elîf || Elîfe |- | Berfin || Berfine |- | mexlema cînî || malime |} * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij, Grûba Xebate ya Vateyî, Turgut</span> |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Nimûneyê Sifetî: ''' |- | {| class="wikitable" ! {{pad|2em}} Fekê Çolîgî {{pad|2em}} || {{pad|2em}} Grûba Vateyî {{pad|2em}} |- | zerd || zerde |- | pîl || pîle |} * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij, Grûba Xebate ya Vateyî</span> |} === Yewamar û Zafamar === Kirdkî de suffîksanê zafamarîye ra yew zî "-î" ya. Nameyê ke bi herfa bêvenge (sessiz harf) qedîyênê, pê “-î” benê zafamar. Na, fekê Çolig de esta. Labela çekuyî fekê Çoligî de pê peybendê "-î" nîbenê zafamar. Çekuyî de yew herfa bêvenge transforme bena. {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Zafamarê Normatifî: ''' |- | {| class="wikitable" ! Yewamar || {{pad|2em}} Fekê Çolîgî {{pad|2em}} || {{pad|2em}} Grûba Vateyî {{pad|2em}} |- | çila || çil<u>ê</u> || çila<u>yî</u> |- | keyna || keyn<u>ê</u> || kêne<u>yî</u> |- | masa || mas<u>ê</u> || masa<u>yî</u> |- | ga || g<u>ê</u> || ga<u>yî</u> |- | |- | dar || d<u>â</u>r || dar<u>î</u> |- | wesar || wes<u>â</u>r || wesar<u>î</u> |- | aşm || <u>â</u>şm || aşm<u>î</u> |- | hak || h<u>â</u>k || hak<u>î</u> |- | |- | aspic || asp<u>î</u>c || aspij<u>î</u> |- | mil || m<u>î</u>l || mil<u>î</u> |- | alişk || al<u>î</u>şk || alişk<u>î</u> |- | |- | astare || astar<u>ê</u> || estere<u>yî</u> |- | pel || p<u>ê</u>l || pel<u>î</u> |- | dest || d<u>ê</u>st || dest<u>î</u> |- | fek || f<u>ê</u>k || fek<u>î</u> |- | her || h<u>ê</u>r || her<u>î</u> |} * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij, Grûba Xebate ya Vateyî, Turgut</span> |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Zafamarê Oblîkî: ''' |- | {| class="wikitable" ! Yewamar || {{pad|2em}} Fekê Çolîgî {{pad|2em}} || {{pad|2em}} Grûba Vateyî {{pad|2em}} |- | çila || çila<u>yûn</u>, çil<u>ûn</u> || çila<u>yan</u> |- | keyna || keyna<u>yûn</u> keyn<u>ûn</u> || kêne<u>yan</u> |- | masa || masa<u>yûn</u>, mas<u>ûn</u> || masa<u>yan</u> |- | ga || ga<u>yûn</u> g<u>ûn</u> || ga<u>yan</u> |- | |- | dar || dar<u>ûn</u> || dar<u>an</u> |- | wesar || wesar<u>ûn</u> || wesar<u>an</u> |- | aşm || aşm<u>ûn</u> || aşm<u>an</u> |- | hak || hak<u>ûn</u> || hak<u>an</u> |- | |- | aspic || aspic<u>ûn</u> || aspij<u>an</u> |- | mil || mil<u>ûn</u> || mil<u>an</u> |- | alişk || alişk<u>ûn</u> || alişk<u>an</u> |- | |- | astare || astar<u>ûn</u> || ester<u>an</u> |- | pel || pel<u>ûn</u> || pel<u>an</u> |- | dest || dest<u>ûn</u> || dest<u>an</u> |- | fek || fek<u>ûn</u> || fek<u>an</u> |- | her || her<u>ûn</u> || her<u>an</u> |} * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij, Grûba Xebate ya Vateyî</span> |} {| class="wikitable" | width=50px | ! {{pad|4em}} Fekê Çolîgî {{pad|4em}} ! {{pad|4em}} Grûba Vateyî {{pad|4em}} |- | height=38px font style="font-size:10px" |''maykî'' | her → <u>Her</u> vaş wena. | here → <u>Here</u> vaş wena. |- | height=38px font style="font-size:10px" |''nêrkî'' | her → <u>Her</u> vaş weno. | her → <u>Her</u> vaş weno. |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar <br> (normatîf)'' | hêr → <u>Hêr</u> vaş wenî. | herî → <u>Herî</u> vaş wenê. |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar <br> (oblîk)'' | heran → <u>Heran</u> vaş werd. | heran → <u>Heran</u> vaş werd. |} === Amarnameyî === {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' Amarnameyî: ''' |- | {| class="wikitable" ! Amar || {{pad|1em}} Fekê Çolîgî {{pad|1em}} || {{pad|1em}} Grûba Vateyî {{pad|1em}} |-- | ''1'' || ju, yo, yew || yew |-- |''2'' || di || di |-- | ''3'' || hîryê, hîri || hîrê |-- | ''4'' || çeher, çahar, çar || çar |-- | ''5'' || pûnc || panc |-- | ''6'' || şeş || şeş |-- | ''7'' || hot, hewt || hewt |-- | ''8'' || heşt || heşt |-- | ''9'' || no, new || new |-- | ''10''|| des || des |} * <span style="font-size:11px">'''Çimeyî''': Kurij, Turgut, Grûba Xebate ya Vateyî</span> | valign="top" | {| class="wikitable" ! Amar || {{pad|1em}} Fekê Çolîgî {{pad|1em}} || {{pad|1em}} Grûba Vateyî {{pad|1em}} |-- | ''11''|| yondes, yewndes || yewendes |-- | ''12''|| dûyes, diyes || duwês |-- | ''13''|| hîryes || hîrês |-- | ''14''|| çaryes || çarês |-- | ''15''|| pancyes || pancês |-- | ''16''|| şîyes || şîyês |-- | ''17''|| hotyes, hewtyes || hewtês |-- | ''18''|| heştyes || heştês |-- | ''19''|| nebyes || newês |-- | ''20''|| vîst || vîst |} | valign="top" | {| class="wikitable" ! Amar || {{pad|1em}} Fekê Çolîgî {{pad|1em}} || {{pad|1em}} Grûba Vateyî {{pad|1em}} |-- | ''30''|| hîris || hîris |-- | ''40''|| çoras || çewres |-- | ''50''|| pûncas || pancas |-- | ''60''|| şeşt || şeştî |-- | ''70''|| hewtay || hewtay |-- | ''80''|| heştay || heştay |-- | ''90''|| neway || neway |-- | ''100''|| se || se |-- | ''500''|| panc sey || pênc sey |-- | ''1000''|| henzar || hezar |} |} == Zemîrê nîşanî (Zemîrê îşaretî) == Zemîrê nîşanî, ê zemîrî yê ke gama ke mêrdim çîyêk ya zî çîyan îşaret keno. === Semedê nêzdî === * '''Halê xoserî de (normatîf):''' {| class="wikitable" | width=50px | ! {{pad|4em}} Fekê Çolîgî {{pad|4em}} ! {{pad|4em}} Grûba Vateyî {{pad|4em}} |- | height=38px font style="font-size:10px" |''maykî'' | ena → Ena vûna. | na → Na vana. |- | height=38px font style="font-size:10px" |''nêrkî'' | en → En vûno. | no → No vano. |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar'' | enî → Enî vûnî. | nê → Nê vanê. |} Fekê Çoligî de tayê mintiqayan de "ena" sey "'''ina'''", "en" sey "'''in'''" û "enî" sey "'''inî'''" vacîyenê. * '''Halê oblîkî de:''' {| class="wikitable" | width=50px | ! {{pad|4em}} Fekê Çolîgî {{pad|4em}} ! {{pad|4em}} Grûba Vateyî {{pad|4em}} |- | height=38px font style="font-size:10px" |''maykî'' | enê → Enê vat. | naye → Naye vat. |- | height=38px font style="font-size:10px" |''nêrkî'' | enî → Enî vat. | ney → Ney vat. |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar'' | enûn → Enûn vat. | nînan → Nînan vat. |} Fekê Çoligî de tayê mintiqayan de "enê" sey "'''inê'''", "enî" sey "'''inî'''" û "enûn" sey "'''inûn'''" vacîyenê. === Semedê durî === * '''Halê xoserî de (normatîf):''' {| class="wikitable" | width=50px | ! {{pad|4em}} Fekê Çolîgî {{pad|4em}} ! {{pad|4em}} Grûba Vateyî {{pad|4em}} |- | height=38px font style="font-size:10px" |''maykî'' | eya → Eya vûna. | a → A vana. |- | height=38px font style="font-size:10px" |''nêrkî'' | ewi → Ewi vûno. | o → O vano. |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar'' | eyî → Eyî vûnî. | ê → Ê vanê. |} Fekê Çoligî de tayê mintiqayan de "eya" sey "'''aya'''", "ewi" sey "'''owi'''" û "eyî" sey "'''ayî'''" vacîyenê. * '''Halê oblîkî de:''' {| class="wikitable" | width=50px | ! {{pad|4em}} Fekê Çolîgî {{pad|4em}} ! {{pad|4em}} Grûba Vateyî {{pad|4em}} |- | height=38px font style="font-size:10px" |''maykî'' | eyê → Eyê vat. | aye → Aye vat. |- | height=38px font style="font-size:10px" |''nêrkî'' | eyî → Eyî vat. | ey → Ey vat. |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar'' | eyun → Eyun vat. | înan → Înan vat. |} Fekê Çoligî de tayê mintiqayan de "eyê" sey "'''ayê'''", "eyî" sey "'''ayî'''" û "eyun" sey "'''ayin'''" vacîyenê. == Îzafe == === Îzafeyê nameyî === Fekê Çolîgî de tayê mintiqayan de vengo ke îzafeyê nameyî îfade keno vîndî bîyo. Mavacî, herinda "lacê Hesenî" de tayê mintiqayan de vanê "lac Hesen". Fekê Çolîgî de vengî ke îzafeyê nameyî îfade kenê têna "ê" û "î" yê. {| class="wikitable" | width=50px | ! {{pad|4em}} Fekê Çolîgî {{pad|4em}} ! {{pad|4em}} Grûba Vateyî {{pad|4em}} |- | height=38px font style="font-size:10px" |''maykî'' | herê cîranî | herê cîranî, hera cîranî |- | height=38px font style="font-size:10px" |''nêrkî'' | herî cîranî | herî cîranî, herê cîranî |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar <br> (normatîf)'' | hêrî cîranî | herî cîranî, herê cîranî |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar <br> (oblîk)'' | heranî cîranî | heranî cîranî, heranê cîranî |} === Îzafeyê zemîrî === Fekê Çolîgî de tayê mintiqayan de vengo ke îzafeyê zemîrî îfade keno vîndî bîyo. Mavacî, herinda "herî mi" de tayê mintiqayan de vanê "her mi". Fekê Çolîgî de vengî ke îzafeyê zemîrî îfade kenê têna "ê" û "î" yê. {| class="wikitable" | width=50px | ! {{pad|4em}} Fekê Çolîgî {{pad|4em}} ! {{pad|4em}} Grûba Vateyî {{pad|4em}} |- | height=38px font style="font-size:10px" |''maykî'' | herê mi | herê mi, hera mi |- | height=38px font style="font-size:10px" |''nêrkî'' | herî mi | herî mi, herê mi |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar <br> (normatîf)'' | hêrî mi | herî mi, herê mi <br> |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar <br> (oblîk)'' | heranî mi | heranî mi, heranê mi |} === Îzafeyê sifetî === Fekê Çolîgî de tayê mintiqayan de vengo ke îzafeyê nêrkîyî îfade keno vîndî bîyo. Mavacî, herinda "gayo sûr" de tayê mintiqayan de vanê "gay sûr". {| class="wikitable" | width=50px | ! {{pad|4em}} Fekê Çolîgî {{pad|4em}} ! {{pad|4em}} Grûba Vateyî {{pad|4em}} |- | height=38px font style="font-size:10px" |''maykî'' | hera sîya | hera sîyaye |- | height=38px font style="font-size:10px" |''nêrkî'' | hero sîya | hero sîya |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar <br> (normatîf)'' | hêrî sîyêyî | herî sîyayî, herê sîyayî |- | height=38px font style="font-size:10px" |''zafamar <br> (oblîk)'' | heranî sîyayan | heranî sîyayan, heranê sîyayan |} == Vurîyayişê (Bedilîyayişê) vengan == === Venga "iwa" û "ew" === {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' "iwa" → "u" ''' |- | {| class="wikitable" !&nbsp; &nbsp; Fekê Çolîgî &nbsp; &nbsp; || &nbsp; &nbsp; Grûba Vateyî &nbsp; &nbsp; |-- | z<u>u</u>n || z<u>iwa</u>n |-- | ş<u>u</u>ne || ş<u>iwa</u>ne |-- | c<u>u</u>n || c<u>iwa</u>n |-- | c<u>u</u>merd || c<u>iwa</u>mêrd* |-- | z<u>u</u>, z<u>u</u>a || z<u>iwa</u> |-- | b<u>u</u>nî || b<u>iwa</u>nî |-- | b<u>u</u>rî|| b<u>iwe</u>rî |-- | c<u>u</u>yayiş || c<u>iwî</u>yayiş |-- |} → *Na çeku [[Standardê Grûba Xebate ya Vateyî]] de tercîh nêbîya. |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' "ew" → "o" ''' |- | {| class="wikitable" !&nbsp; &nbsp; Fekê Çolîgî &nbsp; &nbsp; || &nbsp; &nbsp; Grûba Vateyî &nbsp; &nbsp; |-- | y<u>o</u>, yew || y<u>ew</u> |-- | d<u>o</u>, dew || d<u>ew</u>e |-- | ş<u>o</u>, şew || ş<u>ew</u> |-- | l<u>o</u>, lew || l<u>ew</u> |-- | n<u>o</u>, new || n<u>ew</u> |-- | t<u>o</u> || t<u>ew</u> |-- | c<u>o</u> || c<u>ew</u> |-- | r<u>o</u> ||r<u>ew</u> |-- | k<u>o</u> || k<u>ew</u> |-- | ç<u>o</u> || ç<u>ew</u> |-- | x<u>o</u>x || x<u>ew</u>x |-- | z<u>o</u>t || z<u>ew</u>t |-- | h<u>o</u>r || h<u>ew</u>r |-- | s<u>o</u>t || s<u>ew</u>t |-- | ç<u>o</u>t || ç<u>ew</u>t |-- | v<u>o</u>r || v<u>ew</u>re |-- | h<u>o</u>t || h<u>ew</u>t |-- | h<u>o</u>n || h<u>ew</u>n |-- | h<u>o</u>l || h<u>ew</u>l |-- | t<u>o</u>r || t<u>ew</u>r |-- | s<u>o</u>l || s<u>ew</u>l |-- | r<u>o</u>na || r<u>ew</u>na |-- | ç<u>o</u>ras || ç<u>ew</u>res |-- | vist<u>o</u>ri || vist<u>ew</u>re |-- | gir<u>o</u>tiş || gir<u>ew</u>tiş |-- | <u>o</u>niyayiş || <u>ew</u>niyayiş |-- | k<u>o</u>tiş || k<u>ew</u>tiş |-- | T<u>o</u>ret, Towret || T<u>ew</u>rat |-- | Ç<u>o</u>lîg, Çowlîg, || Ç<u>ew</u>lîg |-- | d<u>o</u>let, dowlet || d<u>ew</u>let |-- | m<u>o</u>lid, mowlid || m<u>ew</u>lid |-- |} |} === Vengê "o" === {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' "o" → "we" ''' |- | {| class="wikitable" !&nbsp; &nbsp; Fekê Çolîgî &nbsp; &nbsp; || &nbsp; &nbsp; Grûba Vateyî &nbsp; &nbsp; |-- | <u>we</u>rtax || <u>o</u>rtax |-- | <u>we</u>rte || <u>o</u>rte |-- | <u>we</u>rdeg || <u>o</u>rdege |-- | <u>wa</u>de || <u>o</u>da |-- | <u>we</u>lçî || <u>o</u>lçî |-- | <u>we</u>cax || <u>o</u>cax |-- | <u>we</u>caxkor || <u>o</u>caxkor |-- | <u>we</u>yîn || <u>o</u>yn |-- | <u>we</u>yniker || <u>o</u>yniker |-- | <u>we</u>sta || <u>o</u>sta* |-- | <u>we</u>xir || <u>o</u>xir |-- | <u>wa</u>smun || <u>o</u>sman |-- |} → *Na çeku [[Standardê Grûba Xebate ya Vateyî]] de tercîh nêbîya. |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' "o" → "ue" ''' |- | {| class="wikitable" !&nbsp; &nbsp; Fekê Çolîgî &nbsp; &nbsp; || &nbsp; &nbsp; Grûba Vateyî &nbsp; &nbsp; |-- | k<u>ue</u> || k<u>o</u> |-- | r<u>ue</u> || r<u>o</u> |-- | b<u>ue</u>ç || b<u>o</u>ç |-- | b<u>ue</u>y || b<u>o</u>y |-- | g<u>ue</u>l || g<u>o</u>l |-- | x<u>ue</u>z || x<u>o</u>z |-- | p<u>ue</u>r || p<u>o</u>r |-- | k<u>ue</u>p || k<u>o</u>p |-- | r<u>ue</u>c, ruej || r<u>o</u>c* |-- | x<u>ue</u>rt || x<u>o</u>rt |-- | k<u>ue</u>şk || k<u>o</u>şk |-- | k<u>ue</u>şi || k<u>o</u>şi |-- | g<u>ue</u>lik || g<u>o</u>lik |-- | r<u>ue</u>tiş || r<u>o</u>tiş |-- | r<u>ue</u>şun || r<u>o</u>şan |-- | k<u>ue</u>çik || k<u>o</u>çik |-- | k<u>ue</u>rtik || k<u>o</u>rtike |-- | x<u>ue</u>şaw || x<u>o</u>şaw |-- | g<u>ue</u>vend || g<u>o</u>vend |-- | m<u>ue</u>rcela || m<u>o</u>rcela |-- | p<u>ue</u>şmûn || p<u>o</u>şman |-- | b<u>ue</u>stûn || b<u>o</u>stan |-- | l<u>ue</u>cin || l<u>o</u>cine* |-- | sarq<u>ue</u>t || sarq<u>o</u>t |-- |} → *Nê çekuyî [[Standardê Grûba Xebate ya Vateyî]] de tercîh nêbîyê. |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' "o" → "ûe" ''' |- | {| class="wikitable" !&nbsp; &nbsp; Fekê Çolîgî &nbsp; &nbsp; || &nbsp; &nbsp; Grûba Vateyî &nbsp; &nbsp; |-- | d<u>ûe</u> || d<u>o</u> |-- | d<u>uê</u>r || d<u>o</u>r |-- | t<u>ûe</u>r || t<u>o</u>r |-- | t<u>ûe</u>rn || t<u>o</u>rn |-- | t<u>ûe</u>z || t<u>o</u>z |-- | sat<u>ûe</u>r || sat<u>o</u>r |-- | d<u>ûe</u>rmale || d<u>o</u>rmale |-- | d<u>ûe</u>şnayiş || d<u>o</u>şnayiş |-- |} |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' "o" → "ua" ''' |- | {| class="wikitable" !&nbsp; &nbsp; Fekê Çolîgî &nbsp; &nbsp; || &nbsp; &nbsp; Grûba Vateyî &nbsp; &nbsp; |-- | c<u>ua</u>r || c<u>o</u>r |-- | k<u>ua</u>r || k<u>o</u>r |-- | s<u>ua</u>l || s<u>o</u>l |-- | z<u>ua</u>r|| z<u>o</u>r |-- | t<u>ûe</u>z || t<u>o</u>z |-- | g<u>ua</u>z || g<u>o</u>z |-- | t<u>ua</u>le || t<u>o</u>le |-- | r<u>ue</u>şn || r<u>o</u>şn |-- | k<u>ua</u>yiş || k<u>o</u>yiş |-- | ast<u>ua</u>r || est<u>o</u>r |-- |} |} === Vengê "am" û "an" === {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' "am" → "ûm" ''' |- | {| class="wikitable" !&nbsp; &nbsp; Fekê Çolîgî &nbsp; &nbsp; || &nbsp; &nbsp; Grûba Vateyî &nbsp; &nbsp; |-- | k<u>ûm</u>, k<u>om</u> || k<u>am</u> |-- | g<u>ûm</u>, g<u>om</u> || g<u>am</u> |-- | x<u>ûm</u>, x<u>om</u> || x<u>am</u> |-- | c<u>ûm</u>, c<u>om</u> || c<u>am</u> |-- | v<u>ûm</u>, v<u>om</u> || v<u>am</u> |-- | t<u>ûm</u>, t<u>om</u> || t<u>am</u> |-- | ş<u>ûm</u>, ş<u>om</u> || ş<u>am</u> |-- | n<u>ûm</u>e, n<u>om</u>e || n<u>am</u>e |-- | z<u>ûm</u>a, z<u>om</u>a || z<u>am</u>a |-- | îm<u>ûm</u>, îm<u>om</u> || îm<u>am</u> |-- | sil<u>ûm</u>, sil<u>om</u> || sil<u>am</u> |-- | Îsl<u>ûm</u>, Îsl<u>om</u> || Îsl<u>am</u> |-- | tem<u>ûm</u>, tem<u>om</u> || tem<u>am</u> |-- | her<u>ûm</u>, her<u>om</u> || her<u>am</u> |-- | dew<u>ûm</u>, dew<u>om</u> || dew<u>am</u> |-- | d<u>ûm</u>ar, d<u>om</u>ar || d<u>am</u>ar |-- | ç<u>ûm</u>ur, ç<u>om</u>ur || ç<u>am</u>ur |-- | d<u>ûm</u>êrrî, d<u>om</u>êrrî || d<u>am</u>êrrî |-- | <u>ûm</u>nûn, <u>om</u>non || <u>am</u>nan* |-- | <u>ûm</u>artiş, <u>om</u>artiş || <u>am</u>artiş* |-- | <u>ûm</u>eyiş, <u>om</u>eyiş || <u>am</u>eyiş |-- | r<u>ûm</u>itiş, r<u>om</u>itiş || r<u>am</u>itiş |-- | n<u>ûm</u>itiş, n<u>om</u>itiş || n<u>am</u>itiş |-- |} → *Nê çekuyî [[Standardê Grûba Xebate ya Vateyî]] de tercîh nêbîyê. |} {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' "an" → "ûn" ''' |- | {| class="wikitable" !&nbsp; &nbsp; Fekê Çolîgî &nbsp; &nbsp; || &nbsp; &nbsp; Grûba Vateyî &nbsp; &nbsp; |-- | b<u>ûn</u>, b<u>on</u> || b<u>an</u> |-- | n<u>ûn</u>, n<u>on</u> || n<u>an</u> |-- | x<u>ûn</u>, x<u>on</u> || x<u>an</u> |-- | p<u>ûn</u>c, p<u>on</u>c || p<u>an</u>c |-- | z<u>ûn</u>î, z<u>on</u>î || z<u>an</u>î |-- | ş<u>ûn</u>e, ş<u>on</u>e || ş<u>an</u>e |-- | as<u>ûn</u>, as<u>on</u> || as<u>an</u> |-- | îm<u>ûn</u>, îm<u>on</u> || îm<u>an</u> |-- | îns<u>ûn</u>, îns<u>on</u> || îns<u>an</u> |-- | kih<u>ûn</u>, kih<u>on</u> || keh<u>an</u> |-- | bor<u>ûn</u>, bor<u>on</u> || bor<u>an</u>e |-- | erc<u>ûn</u>, erc<u>on</u> || erc<u>an</u>* |-- | mîy<u>ûn</u>, mîy<u>on</u> || mîy<u>an</u> |-- | dum<u>ûn</u>, dum<u>on</u> || dum<u>an</u> |-- | ûmn<u>ûn</u>, omn<u>on</u> || amn<u>an</u>* |-- | Sîw<u>ûn</u>, Sîw<u>on</u> || Sîw<u>an</u> |-- | Pîr<u>ûn</u>, Pîr<u>on</u> || Pîr<u>an</u> |-- | veyş<u>ûn</u>, veyş<u>on</u> || veyş<u>an</u> |-- | teyş<u>ûn</u>, veyş<u>on</u> || teyş<u>an</u> |-- | neng<u>ûn</u>, neng<u>on</u> || neng<u>an</u> |-- | dind<u>ûn</u>, dind<u>on</u> || dind<u>an</u> |-- | heyw<u>ûn</u>, heyw<u>on</u> || heyw<u>an</u> |-- | buest<u>ûn</u>, buest<u>on</u> || bost<u>an</u> |-- | pueşm<u>ûn</u>, pueşm<u>on</u> || poşm<u>an</u> |-- | rueş<u>ûn</u>, rueş<u>on</u> || roş<u>an</u> |-- | zimist<u>ûn</u>, zimist<u>on</u> || zimist<u>an</u> |-- | m<u>ûn</u>ga, m<u>on</u>ga || m<u>an</u>ga |-- | m<u>ûn</u>ker, m<u>on</u>ker || m<u>an</u>kere |-- | x<u>ûn</u>im, x<u>on</u>im || x<u>an</u>im |-- | ç<u>ûn</u>gal, ç<u>ûn</u>gal || ç<u>an</u>gal |-- | z<u>ûn</u>ayiş, z<u>on</u>ayiş || z<u>an</u>ayiş |-- | <u>ûn</u>tiş, <u>on</u>tiş || <u>an</u>tiş |-- | w<u>ûn</u>ena, w<u>on</u>ena || w<u>an</u>ena |-- | v<u>ûn</u>a, v<u>on</u>a || v<u>an</u>a |-- | d<u>ûn</u>a, d<u>on</u>a || d<u>an</u>a |-- | <u>ûn</u>a, <u>on</u>a || <u>an</u>a |-- |} → *Nê çekuyî [[Standardê Grûba Xebate ya Vateyî]] de tercîh nêbîyê. |} === Vengê "ê" === {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' "ê" → "ye" ''' |- | {| class="wikitable" !&nbsp; &nbsp; Fekê Çolîgî &nbsp; &nbsp; || &nbsp; &nbsp; Grûba Vateyî &nbsp; &nbsp; |-- | b<u>ye</u> || b<u>ê</u> |-- | p<u>ye</u> || p<u>ê</u> |-- | n<u>ye</u> || n<u>ê</u> |-- | d<u>ye</u>s, dî<u>ye</u>s || d<u>ê</u>s |-- | m<u>ye</u>s, mî<u>ye</u>s || m<u>ê</u>se |-- | d<u>ye</u>w || d<u>ê</u>w |-- | r<u>ye</u>x || r<u>ê</u>x |-- | r<u>ye</u>z || r<u>ê</u>z |-- | z<u>ye</u>n || z<u>ê</u>n |-- | n<u>ye</u>m, nîm || n<u>ê</u>m |-- | s<u>ye</u>m, sîm || s<u>ê</u>m |-- | g<u>ye</u>c, gyej || g<u>ê</u>c* |-- | d<u>ye</u>za || d<u>ê</u>za |-- | s<u>ye</u>ne || s<u>ê</u>ne |-- | m<u>ye</u>rde || m<u>ê</u>rde |-- | r<u>ye</u>zil || r<u>ê</u>zil |-- | h<u>ye</u>ga, hêga, yêga || h<u>ê</u>ga |-- | h<u>ye</u>nî, hênî, yênî || h<u>ê</u>ni |-- | h<u>ye</u>rs, hêrs, yêrs || h<u>ê</u>rs |-- | Xarpi<u>ye</u>t || Xarp<u>ê</u>t |-- | Kari<u>ye</u>r || Kar<u>ê</u>r |-- | derg<u>ye</u>r || derg<u>ê</u>r |-- | pîl<u>ye</u>r || pîl<u>ê</u>r |-- | sûr<u>ye</u>r || sûr<u>ê</u>r |-- | teng<u>ye</u>r || teng<u>ê</u>r |-- | maz<u>ye</u>r || maz<u>ê</u>r |-- | goz<u>ye</u>r || goz<u>ê</u>r |-- | alinc<u>ye</u>r || alinc<u>ê</u>r |-- | mişmiş<u>ye</u>r || mişmiş<u>ê</u>r |-- | hîr<u>ye</u>s || hîr<u>ê</u>s |-- | çar<u>ye</u>s || çar<u>ê</u>s |-- | panc<u>ye</u>s || panc<u>ê</u>s |-- | şî<u>ye</u>s || şîy<u>ê</u>s |-- | hewt<u>ye</u>s || hewt<u>ê</u>s |-- | heşt<u>ye</u>s || heşt<u>ê</u>s |-- | new<u>ye</u>s || new<u>ê</u>s |-- |} → *Na çeku [[Standardê Grûba Xebate ya Vateyî]] de tercîh nêbîya. |} === Vengê "c" === {| class="mw-collapsible mw-collapsed" |colspan="2" align="left" style="background-color:#f2f2f2; width:300px" | {{pad}}''' "c" → "j" ''' |- | {| class="wikitable" !&nbsp; &nbsp; Fekê Çolîgî &nbsp; &nbsp; || &nbsp; &nbsp; Grûba Vateyî &nbsp; &nbsp; |-- | <u>c</u>uyayiş || <u>c</u>iwîyayiş |-- | <u>c</u>inayîş || <u>c</u>enayîş |-- | <u>c</u>înî || <u>c</u>inî |-- | <u>c</u>or || <u>c</u>or |-- | <u>c</u>êr || <u>c</u>êr |-- | rue<u>c</u>, rue<u>j</u> || ro<u>c</u>* |-- | o<u>c</u>a, u<u>j</u>a, || o<u>c</u>a |-- | po<u>c</u>, po<u>j</u> || po<u>c</u>* |-- | va<u>c</u>, va<u>j</u> || va<u>c</u>* |-- | de<u>c</u>, de<u>j</u> || de<u>c</u>* |-- | zewa<u>c</u>, zewa<u>j</u> || zewa<u>c</u>* |-- |} : → *Nê çekuyî [[Standardê Grûba Xebate ya Vateyî]] de tercîh nêbîyê. Gruba Vateyî ro<u>j</u>, po<u>j</u>, va<u>j</u>, de<u>j</u> û zewa<u>j</u> tercîh kerdê. Labela na mesela hama safî nibîya. Yew perr zî vanê venga "c" hama tewr orjînal a. #'''oca''' → Na çekuye di parçe ya. "o" (zemîrê nîşanî) + ca. Na tayê mintiqayan de bîya u<u>j</u>a, o<u>j</u>a, u<u>z</u>a... #'''zewac''' → Na çekuye Erebkî زوج (zewac) ra yena. Labela tayê mintiqayan de bîya zewa<u>j</u>, zewa<u>z</u>... #'''roc''' → Na çekuye Proto Arîkî de "*rauč" a. |} == Çimeyî == # Kurij, Seyîdxan; Kirdkî'de Bingöl Aĝzının Bazı Özellikleri, # Grûba Xebate ya Vateyî, Rastnuştişê Kirmanckî (Zazakî), Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul 2005 # Turgut, Harun; Türkçe Açıklamalı Zazaca Dilbilgisi [[Kategoriye:Meqaleyê ke be alfabeyê Bedirxanî nusîyayê]] [[Kategoriye:Fekê Zazaki]] [[Kategoriye:Zazakipediya]] 9ijmuxg3ywt5j715oiywul38k13dmwn İnanna 0 93758 556074 555581 2026-08-09T20:21:49Z Mirzali 16 556074 wikitext text/x-wiki [[File:Ishtar_on_an_Akkadian_seal.jpg|thumb|right|250px|Yew asayışê İştari ke demê [[Akad]]an ra mendo.]] '''İnanna''' ya zi '''İştar''' (pê [[Sumerki]]: 𒈹), jû [[Homa]] maykiya ke demê [[Sumer]]i de [[merdım]]an ibadetê ae kerdêne. İnanna [[homa]]y bereket, eşq, sinayış u zanayışi biya. Ae merkezê kulti ke [[Uruk]] de ca gırewtêne, oca Homa serêne biya. [[Sumer]]o antik de jûya Homanê gırdan biya. Namey ae kışta rıçıki ra [[Sumerki]]o, zey [[cêniye|cêniya]] [[cenet]]e areze beno. [[Nuştışê mêxi|Nuştışê mıxi]] de 𒈹 yani 𒊩𒌆 ([[cêniye]]) u 𒀭 ([[asmên]]) yeno nuştış. Mitolociya [[Akad]]an de cı rê vanê [[İştar]]. Mitolociya Sumeri de İnanna, [[Gılgamış]]i sinena, ema [[Gılgamış]] ae nêsineno. Coka ae şına [[pi|pêrê]] xo, [[vişteraê asmêni]] wazena ey ra. [[Pi|Pêrê]] ae ke [[viştera]]y dano cı, İştar [[viştera]]y erşawena [[Gılgamış]]i ser. [[Viştera]] pê destê [[Gılgamış]]i u [[Enkidu]] kışiyeno. == Referansi == * Black, Jeremy (2004). The Literature of Ancient Sumer. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-926311-0. * "The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature". Faculty of Oriental Studies, University of Oxford. 2003. * Frymer-Kensky, Tikva Simone (1992), In the Wake of the Goddesses: Women, Culture, and the Biblical Transformation of Pagan Myth, Free Press, ISBN 978-0029108000 * Fulco, William J., S.J. "Inanna." In Eliade, Mircea, ed., The Encyclopedia of Religion. New York: Macmillan Group, 1987. Vol. 7, 145–146. * Halloran, John A. (2009). "Sumerian Lexicon Version 3.0". * Maier, John R. (2018). "Gilgamesh and the Great Goddess of Uruk". Suny Brockport Ebooks. * Stuckey, Johanna (2001), "Inanna and the Huluppu Tree, An Ancient Mesopotamian Narrative of Goddess Demotion", in Devlin-Glass, Frances; McCredden, Lyn (eds.), Feminist Poetics of the Sacred, American Academy of Religion, ISBN 978-0-19-514468-0 [[Kategoriye:Homa]] [[Kategoriye:Homaê Sumeri]] [[Kategoriye:Mitolociya Sumeri]] [[Kategoriye:Mitolociya Mezopotamya]] [[Kategoriye:Homaê bereketi]] [[Kategoriye:Homaê zemani]] 8zfark0nlveao6xwr9oa03se9bns6h9 Zazakipediya:Standardê çekuyanê ğeriban 0 95534 556065 555571 2026-08-09T20:05:29Z Mirzali 16 556065 wikitext text/x-wiki == a == {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">kokê çekuye</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[alfabe]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|elifba||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Yunankiyo Kıhan:''' alfa + beta |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[astami]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|astomi, astumi||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Gurciki:''' astami |-- |} == b == {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">kokê çekuye</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[bancan]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|balcan, balcun, baldırcan||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Tırki:''' patlıcan < '''Tırki:''' bādilcān < '''Erebki:''' bādincān, '''Farski:''' bādingān |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[belki]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|belkia||style="border:1px solid #AAAAAA"| Nisanyan: iranic, TDK: Arabic + Iranic |-- |} == e == {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">kokê çekuye</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[ermeni]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|armeni, hermeni||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Farskiyo Kıhan:''' ərmeniə |-- |} == p == {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">kokê çekuye</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[proje]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|proce||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Latinki:''' proyektum > Fransızki: projet |-- |} == q == {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">kokê çekuye</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[qral]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|qıral||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Sırpki:''' kral |-- |} == t == {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">kokê çekuye</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[tembur]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|tambur, thamır, thembur||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Erebki:''' tənbūr, '''Farski:''' tənbūr |-- |} == z == {{clear}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; font-size:12px" |-- bgcolor="#DBDBDB" | '''<span style="color:#272BB8;">çekuya tewr oricinale</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">varyanti</span>'''|| '''<span style="color:#272BB8;">kokê çekuye</span>''' |-- | style=" border:1px solid #AAAAAA"|'''[[zaf]]'''|| style="border:1px solid #AAAAAA"|zof||style="border:1px solid #AAAAAA"|'''Aramiki:''' zəhf |-- |} == Çıme == * [http://www.nisanyansozluk.com/ Nişanyan] * [http://www.tdk.org.tr/ Türk Dil Kurumu] [[Kategoriye:Zazaki]] ijgvalt5untrpxwqq1jkbhmzwq3szja Şablon:Wikipediya:Title2 10 95752 556106 555541 2026-08-10T07:36:34Z Mirzali 16 556106 wikitext text/x-wiki <!-- BANNER ACROSS TOP OF PAGE --> <div id="mp-topbanner" style="clear:both; position:relative; box-sizing:border-box; width:100%; margin:1.2em 0 6px; border:1px solid #ddd; background-color:#f9f9f9; color:#000;"> <!-- "WELCOME TO WIKIPEDIA" AND ARTICLE COUNT --> {| |- |width="50%"|<div style="margin:0.4em; text-align:center;"> <div style="font-size:150%; padding:.1em;">Şıma xeyr ameyê [[Wikipediya|Wikipediyaya]] [[Zazaki]],</div> <div style="font-size:95%;">[[wikipediya|ensiklopediya xosere]] de her kes şeno [[Şablon:Xeyr Amey|nuşte vırazo]].</div> <div id="articlecount" style="font-size:85%;">Amarê nuşteyan be [[Zazaki]]: [[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]<p>[[{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}}]] [[{{CURRENTYEAR}}]], [[{{CURRENTDAYNAME}}]]</p></div> </div> |width="50%" style="text-align:left; font-size:14px;"| <!-- PORTAL LIST ON RIGHT-HAND SIDE --> <div style="float: left; width: 30%; padding-left:10%; text-align: left"><span style="font-size:15px; font-weight:bold;">&bull;</span> [[Portal:Şınasiye|Şınasiye]]</div> <div style="float: left; width: 30%; text-align: left"><span style="font-size:15px; font-weight:bold; ">&bull;</span> [[Portal:Tarix|Tarix]]</div> <div style="float: left; width: 30%; text-align: left"><span style="font-size:15px; font-weight:bold; ">&bull;</span> [[Portal:Spor|Spor]]</div> <br/> <div style="float: left; width: 30%; ; padding-left:10%; text-align: left"><span style="font-size:15px; font-weight:bold">&bull;</span> [[Portal:Kultur|Kultur]]</div> <div style="float: left; width: 30%; text-align: left"><span style="font-size:15px; font-weight:bold;">&bull;</span> [[Portal:Matematik|Matematik]]</div> <div style="float: left; width: 30%; text-align: left"><span style="font-size:15px; font-weight:bold;">&bull;</span> [[Portal:Din|Din]]</div> <br/> <div style="float: left; width: 30%; ; padding-left:10%; text-align: left"><span style="font-size:15px; font-weight:bold;">&bull;</span> [[Portal:Coğrafya|Coğrafya]]</div> <div style="float: left; width: 30%; text-align: left"><span style="font-size:15px; font-weight:bold;">&bull;</span> [[Portal:Fizik|Fizik]]</div> <div style="float: left; width: 30%; text-align: left"><span style="font-size:15px; font-weight:bold">&bull;</span> <strong>[[Wikipediya:Portali|Portali&nbsp;pêro]]</strong></div> </tr> </table> |} e73lpf6nqhvnvlge8ii0jfd75jfsm2i Lista elementan 0 98860 556095 555526 2026-08-10T06:48:34Z Mirzali 16 556095 wikitext text/x-wiki Tabloyo periyodik {| class="wikitable sortable" ! <small>Numre</small> ! &nbsp; ! <small>Gıraniye</small> ! <small>Name</small> ! <small>Sembol</small> ! <small>Nuxtaya heleyayene (°C)</small> ! <small>Nuxtaya giriyayene (°C)</small> ! <small>Sıftiye (g/cm<sup>3</sup>)</small> ! <small>Herre de nısbet (%)</small> ! <small>Serra kefşi</small> ! <small>Grube</small> ! <small>Qorkerdene elektroni</small> ! <small>Enerciya iyonizasyoni ([[eV]])</small> |- | 1 | | align="RIGHT" | 1,0079 | [[Hidrocen]] | H | align="RIGHT" | -259 | align="RIGHT" | -253 | align="RIGHT" | 0,09 | align="RIGHT" | 0,14 | align="RIGHT" | 1776 | align="RIGHT" | 1 | 1s<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 13,5984 |- | 2 | | align="RIGHT" | 4,0026 | [[Helyum]] | He | align="RIGHT" | -272 | align="RIGHT" | -269 | align="RIGHT" | 0,18 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1895 | align="RIGHT" | 18 | 1s<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 24,5874 |- | 3 | | align="RIGHT" | 6,941 | [[Lityum]] | Li | align="RIGHT" | 180 | align="RIGHT" | 1347 | align="RIGHT" | 0,53 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1817 | align="RIGHT" | 1 | [He] 2s<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 5,3917 |- | 4 | | align="RIGHT" | 9,0122 | [[Berilyum]] | Be | align="RIGHT" | 1278 | align="RIGHT" | 2970 | align="RIGHT" | 1,85 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1797 | align="RIGHT" | 2 | [He] 2s<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 9,3227 |- | 5 | | align="RIGHT" | 10,811 | [[Bor]] | B | align="RIGHT" | 2300 | align="RIGHT" | 2550 | align="RIGHT" | 2,34 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1808 | align="RIGHT" | 13 | [He] 2s<sup>2</sup> 2p<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 8,298 |- | 6 | | align="RIGHT" | 12,0107 | [[Karbon]] | C | align="RIGHT" | 3500 | align="RIGHT" | 4827 | align="RIGHT" | 2,26 | align="RIGHT" | 0,094 | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 14 | [He] 2s<sup>2</sup> 2p<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 11,2603 |- | 7 | | align="RIGHT" | 14,0067 | [[Azot]] | N | align="RIGHT" | -210 | align="RIGHT" | -196 | align="RIGHT" | 1,25 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1772 | align="RIGHT" | 15 | [He] 2s<sup>2</sup> 2p<sup>3</sup> | align="RIGHT" | 14,5341 |- | 8 | | align="RIGHT" | 15,9994 | [[Oksicen]] | O | align="RIGHT" | -218 | align="RIGHT" | -183 | align="RIGHT" | 1,43 | align="RIGHT" | 46,71 | align="RIGHT" | 1774 | align="RIGHT" | 16 | [He] 2s<sup>2</sup> 2p<sup>4</sup> | align="RIGHT" | 13,6181 |- | 9 | | align="RIGHT" | 18,9984 | [[Flor]] | F | align="RIGHT" | -220 | align="RIGHT" | -188 | align="RIGHT" | 1,7 | align="RIGHT" | 0,029 | align="RIGHT" | 1886 | align="RIGHT" | 17 | [He] 2s<sup>2</sup> 2p<sup>5</sup> | align="RIGHT" | 17,4228 |- | 10 | | align="RIGHT" | 20,1797 | [[Neon]] | Ne | align="RIGHT" | -249 | align="RIGHT" | -246 | align="RIGHT" | 0,9 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1898 | align="RIGHT" | 18 | [He] 2s<sup>2</sup> 2p<sup>6</sup> | align="RIGHT" | 21,5645 |- | 11 | | align="RIGHT" | 22,9897 | [[Sodyum]] | Na | align="RIGHT" | 98 | align="RIGHT" | 883 | align="RIGHT" | 0,97 | align="RIGHT" | 2,75 | align="RIGHT" | 1807 | align="RIGHT" | 1 | [Ne] 3s<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 5,1391 |- | 12 | | align="RIGHT" | 24,305 | [[Magnezyum]] | Mg | align="RIGHT" | 639 | align="RIGHT" | 1090 | align="RIGHT" | 1,74 | align="RIGHT" | 2,08 | align="RIGHT" | 1755 | align="RIGHT" | 2 | [Ne] 3s<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 7,6462 |- | 13 | | align="RIGHT" | 26,9815 | [[Aluminyum]] | Al | align="RIGHT" | 660 | align="RIGHT" | 2467 | align="RIGHT" | 2,7 | align="RIGHT" | 8,07 | align="RIGHT" | 1825 | align="RIGHT" | 13 | [Ne] 3s<sup>2</sup> 3p<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 5,9858 |- | 14 | | align="RIGHT" | 28,0855 | [[Silisyum]] | Si | align="RIGHT" | 1410 | align="RIGHT" | 2355 | align="RIGHT" | 2,33 | align="RIGHT" | 27,69 | align="RIGHT" | 1824 | align="RIGHT" | 14 | [Ne] 3s<sup>2</sup> 3p<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 8,1517 |- | 15 | | align="RIGHT" | 30,9738 | [[Fosfor]] | P | align="RIGHT" | 44 | align="RIGHT" | 280 | align="RIGHT" | 1,82 | align="RIGHT" | 0,13 | align="RIGHT" | 1669 | align="RIGHT" | 15 | [Ne] 3s<sup>2</sup> 3p<sup>3</sup> | align="RIGHT" | 10,4867 |- | 16 | | align="RIGHT" | 32,065 | [[Kukurt]] | S | align="RIGHT" | 113 | align="RIGHT" | 445 | align="RIGHT" | 2,07 | align="RIGHT" | 0,052 | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 16 | [Ne] 3s<sup>2</sup> 3p<sup>4</sup> | align="RIGHT" | 10,36 |- | 17 | | align="RIGHT" | 35,453 | [[Klor]] | Cl | align="RIGHT" | -101 | align="RIGHT" | -35 | align="RIGHT" | 3,21 | align="RIGHT" | 0,045 | align="RIGHT" | 1774 | align="RIGHT" | 17 | [Ne] 3s<sup>2</sup> 3p<sup>5</sup> | align="RIGHT" | 12,9676 |- | 18 | | align="RIGHT" | 39,948 | [[Argon]] | Ar | align="RIGHT" | -189 | align="RIGHT" | -186 | align="RIGHT" | 1,78 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1894 | align="RIGHT" | 18 | [Ne] 3s<sup>2</sup> 3p<sup>6</sup> | align="RIGHT" | 15,7596 |- | 19 | | align="RIGHT" | 39,0983 | [[Potasyum]] | K | align="RIGHT" | 64 | align="RIGHT" | 774 | align="RIGHT" | 0,86 | align="RIGHT" | 2,58 | align="RIGHT" | 1807 | align="RIGHT" | 1 | [Ar] 4s<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 4,3407 |- | 20 | | align="RIGHT" | 40,078 | [[Kalsiyum]] | Ca | align="RIGHT" | 839 | align="RIGHT" | 1484 | align="RIGHT" | 1,55 | align="RIGHT" | 3,65 | align="RIGHT" | 1808 | align="RIGHT" | 2 | [Ar] 4s<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 6,1132 |- | 21 | | align="RIGHT" | 44,9559 | [[Skandiyum]] | Sc | align="RIGHT" | 1539 | align="RIGHT" | 2832 | align="RIGHT" | 2,99 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1879 | align="RIGHT" | 3 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 6,5615 |- | 22 | | align="RIGHT" | 47,867 | [[Titanyum]] | Ti | align="RIGHT" | 1660 | align="RIGHT" | 3287 | align="RIGHT" | 4,54 | align="RIGHT" | 0,62 | align="RIGHT" | 1791 | align="RIGHT" | 4 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 6,8281 |- | 23 | | align="RIGHT" | 50,9415 | [[Vanadyum]] | V | align="RIGHT" | 1890 | align="RIGHT" | 3380 | align="RIGHT" | 6,11 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1830 | align="RIGHT" | 5 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>3</sup> | align="RIGHT" | 6,7462 |- | 24 | | align="RIGHT" | 51,9961 | [[Krom]] | Cr | align="RIGHT" | 1857 | align="RIGHT" | 2672 | align="RIGHT" | 7,19 | align="RIGHT" | 0,035 | align="RIGHT" | 1797 | align="RIGHT" | 6 | [Ar] 4s<sup>1</sup> 3d<sup>5</sup> | align="RIGHT" | 6,7665 |- | 25 | | align="RIGHT" | 54,938 | [[Manganez]] | Mn | align="RIGHT" | 1245 | align="RIGHT" | 1962 | align="RIGHT" | 7,43 | align="RIGHT" | 0,09 | align="RIGHT" | 1774 | align="RIGHT" | 7 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>5</sup> | align="RIGHT" | 7,434 |- | 26 | | align="RIGHT" | 55,845 | [[Asın]] | Fe | align="RIGHT" | 1535 | align="RIGHT" | 2750 | align="RIGHT" | 7,87 | align="RIGHT" | 5,05 | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 8 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>6</sup> | align="RIGHT" | 7,9024 |- | 27 | | align="RIGHT" | 58,9332 | [[Kobalt]] | Co | align="RIGHT" | 1495 | align="RIGHT" | 2870 | align="RIGHT" | 8,9 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1735 | align="RIGHT" | 9 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>7</sup> | align="RIGHT" | 7,881 |- | 28 | | align="RIGHT" | 58,6934 | [[Nikel]] | Ni | align="RIGHT" | 1453 | align="RIGHT" | 2732 | align="RIGHT" | 8,9 | align="RIGHT" | 0,019 | align="RIGHT" | 1751 | align="RIGHT" | 10 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>8</sup> | align="RIGHT" | 7,6398 |- | 29 | | align="RIGHT" | 63,546 | [[Paxır]] | Cu | align="RIGHT" | 1083 | align="RIGHT" | 2567 | align="RIGHT" | 8,96 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 11 | [Ar] 4s<sup>1</sup> 3d<sup>10</sup> | align="RIGHT" | 7,7264 |- | 30 | | align="RIGHT" | 65,39 | [[Çinko]] | Zn | align="RIGHT" | 420 | align="RIGHT" | 907 | align="RIGHT" | 7,13 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 12 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>10</sup> | align="RIGHT" | 9,3942 |- | 31 | | align="RIGHT" | 69,723 | [[Galyum]] | Ga | align="RIGHT" | 30 | align="RIGHT" | 2403 | align="RIGHT" | 5,91 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1875 | align="RIGHT" | 13 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>10</sup> 4p<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 5,9993 |- | 32 | | align="RIGHT" | 72,64 | [[Germanyum]] | Ge | align="RIGHT" | 937 | align="RIGHT" | 2830 | align="RIGHT" | 5,32 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1886 | align="RIGHT" | 14 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>10</sup> 4p<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 7,8994 |- | 33 | | align="RIGHT" | 74,9216 | [[Arsenik]] | As | align="RIGHT" | 81 | align="RIGHT" | 613 | align="RIGHT" | 5,72 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 15 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>10</sup> 4p<sup>3</sup> | align="RIGHT" | 9,7886 |- | 34 | | align="RIGHT" | 78,96 | [[Selenyum]] | Se | align="RIGHT" | 217 | align="RIGHT" | 685 | align="RIGHT" | 4,79 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1817 | align="RIGHT" | 16 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>10</sup> 4p<sup>4</sup> | align="RIGHT" | 9,7524 |- | 35 | | align="RIGHT" | 79,904 | [[Brom]] | Br | align="RIGHT" | -7 | align="RIGHT" | 59 | align="RIGHT" | 3,12 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1826 | align="RIGHT" | 17 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>10</sup> 4p<sup>5</sup> | align="RIGHT" | 11,8138 |- | 36 | | align="RIGHT" | 83,8 | [[Kripton]] | Kr | align="RIGHT" | -157 | align="RIGHT" | -153 | align="RIGHT" | 3,75 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1898 | align="RIGHT" | 18 | [Ar] 4s<sup>2</sup> 3d<sup>10</sup> 4p<sup>6</sup> | align="RIGHT" | 13,9996 |- | 37 | | align="RIGHT" | 85,4678 | [[Rubidyum]] | Rb | align="RIGHT" | 39 | align="RIGHT" | 688 | align="RIGHT" | 1,63 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1861 | align="RIGHT" | 1 | [Kr] 5s<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 4,1771 |- | 38 | | align="RIGHT" | 87,62 | [[Stronsiyum]] | Sr | align="RIGHT" | 769 | align="RIGHT" | 1384 | align="RIGHT" | 2,54 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1790 | align="RIGHT" | 2 | [Kr] 5s<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 5,6949 |- | 39 | | align="RIGHT" | 88,9059 | [[İtriyum]] | Y | align="RIGHT" | 1523 | align="RIGHT" | 3337 | align="RIGHT" | 4,47 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1794 | align="RIGHT" | 3 | [Kr] 5s<sup>2</sup> 4d<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 6,2173 |- | 40 | | align="RIGHT" | 91,224 | [[Zirkonyum]] | Zr | align="RIGHT" | 1852 | align="RIGHT" | 4377 | align="RIGHT" | 6,51 | align="RIGHT" | 0,025 | align="RIGHT" | 1789 | align="RIGHT" | 4 | [Kr] 5s<sup>2</sup> 4d<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 6,6339 |- | 41 | | align="RIGHT" | 92,9064 | [[Niyobyum]] | Nb | align="RIGHT" | 2468 | align="RIGHT" | 4927 | align="RIGHT" | 8,57 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1801 | align="RIGHT" | 5 | [Kr] 5s<sup>1</sup> 4d<sup>4</sup> | align="RIGHT" | 6,7589 |- | 42 | | align="RIGHT" | 95,94 | [[Molibden]] | Mo | align="RIGHT" | 2617 | align="RIGHT" | 4612 | align="RIGHT" | 10,22 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1781 | align="RIGHT" | 6 | [Kr] 5s<sup>1</sup> 4d<sup>5</sup> | align="RIGHT" | 7,0924 |- | 43 | * | align="RIGHT" | 98 | [[Teknesyum]] | Tc | align="RIGHT" | 2200 | align="RIGHT" | 4877 | align="RIGHT" | 11,5 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1937 | align="RIGHT" | 7 | [Kr] 5s<sup>2</sup> 4d<sup>5</sup> | align="RIGHT" | 7,28 |- | 44 | | align="RIGHT" | 101,07 | [[Rutenyum]] | Ru | align="RIGHT" | 2250 | align="RIGHT" | 3900 | align="RIGHT" | 12,37 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1844 | align="RIGHT" | 8 | [Kr] 5s<sup>1</sup> 4d<sup>7</sup> | align="RIGHT" | 7,3605 |- | 45 | | align="RIGHT" | 102,9055 | [[Rodyum]] | Rh | align="RIGHT" | 1966 | align="RIGHT" | 3727 | align="RIGHT" | 12,41 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1803 | align="RIGHT" | 9 | [Kr] 5s<sup>1</sup> 4d<sup>8</sup> | align="RIGHT" | 7,4589 |- | 46 | | align="RIGHT" | 106,42 | [[Paladyum]] | Pd | align="RIGHT" | 1552 | align="RIGHT" | 2927 | align="RIGHT" | 12,02 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1803 | align="RIGHT" | 10 | [Kr] 4d<sup>10</sup> | align="RIGHT" | 8,3369 |- | 47 | | align="RIGHT" | 107,8682 | [[Sêm]] | Ag | align="RIGHT" | 962 | align="RIGHT" | 2212 | align="RIGHT" | 10,5 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 11 | [Kr] 5s<sup>1</sup> 4d<sup>10</sup> | align="RIGHT" | 7,5762 |- | 48 | | align="RIGHT" | 112,411 | [[Kadmiyum]] | Cd | align="RIGHT" | 321 | align="RIGHT" | 765 | align="RIGHT" | 8,65 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1817 | align="RIGHT" | 12 | [Kr] 5s<sup>2</sup> 4d<sup>10</sup> | align="RIGHT" | 8,9938 |- | 49 | | align="RIGHT" | 114,818 | [[İndiyum]] | In | align="RIGHT" | 157 | align="RIGHT" | 2000 | align="RIGHT" | 7,31 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1863 | align="RIGHT" | 13 | [Kr] 5s<sup>2</sup> 4d<sup>10</sup> 5p<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 5,7864 |- | 50 | | align="RIGHT" | 118,71 | [[Kalay]] | Sn | align="RIGHT" | 232 | align="RIGHT" | 2270 | align="RIGHT" | 7,31 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 14 | [Kr] 5s<sup>2</sup> 4d<sup>10</sup> 5p<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 7,3439 |- | 51 | | align="RIGHT" | 121,76 | [[Antimon]] | Sb | align="RIGHT" | 630 | align="RIGHT" | 1750 | align="RIGHT" | 6,68 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 15 | [Kr] 5s<sup>2</sup> 4d<sup>10</sup> 5p<sup>3</sup> | align="RIGHT" | 8,6084 |- | 52 | | align="RIGHT" | 127,6 | [[Tellur]] | Te | align="RIGHT" | 449 | align="RIGHT" | 990 | align="RIGHT" | 6,24 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1783 | align="RIGHT" | 16 | [Kr] 5s<sup>2</sup> 4d<sup>10</sup> 5p<sup>4</sup> | align="RIGHT" | 9,0096 |- | 53 | | align="RIGHT" | 126,9045 | [[İyod]] | I | align="RIGHT" | 114 | align="RIGHT" | 184 | align="RIGHT" | 4,93 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1811 | align="RIGHT" | 17 | [Kr] 5s<sup>2</sup> 4d<sup>10</sup> 5p<sup>5</sup> | align="RIGHT" | 10,4513 |- | 54 | | align="RIGHT" | 131,293 | [[Ksenon]] | Xe | align="RIGHT" | -112 | align="RIGHT" | -108 | align="RIGHT" | 5,9 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1898 | align="RIGHT" | 18 | [Kr] 5s<sup>2</sup> 4d<sup>10</sup> 5p<sup>6</sup> | align="RIGHT" | 12,1298 |- | 55 | | align="RIGHT" | 132,9055 | [[Sezyum]] | Cs | align="RIGHT" | 29 | align="RIGHT" | 678 | align="RIGHT" | 1,87 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1860 | align="RIGHT" | 1 | [Xe] 6s<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 3,8939 |- | 56 | | align="RIGHT" | 137,327 | [[Baryum]] | Ba | align="RIGHT" | 725 | align="RIGHT" | 1140 | align="RIGHT" | 3,59 | align="RIGHT" | 0,05 | align="RIGHT" | 1808 | align="RIGHT" | 2 | [Xe] 6s<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 5,2117 |- | 57 | | align="RIGHT" | 138,9055 | [[Lantan]] | La | align="RIGHT" | 920 | align="RIGHT" | 3469 | align="RIGHT" | 6,15 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1839 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 5d<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 5,5769 |- | 58 | | align="RIGHT" | 140,116 | [[Seryum]] | Ce | align="RIGHT" | 795 | align="RIGHT" | 3257 | align="RIGHT" | 6,77 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1803 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>1</sup> 5d<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 5,5387 |- | 59 | | align="RIGHT" | 140,9077 | [[Praseodim]]iyum | Pr | align="RIGHT" | 935 | align="RIGHT" | 3127 | align="RIGHT" | 6,77 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1885 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>3</sup> | align="RIGHT" | 5,473 |- | 60 | | align="RIGHT" | 144,24 | [[Neodimyum]] | Nd | align="RIGHT" | 1010 | align="RIGHT" | 3127 | align="RIGHT" | 7,01 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1885 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>4</sup> | align="RIGHT" | 5,525 |- | 61 | * | align="RIGHT" | 145 | [[Prometyum]] | Pm | align="RIGHT" | 1100 | align="RIGHT" | 3000 | align="RIGHT" | 7,3 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1945 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>5</sup> | align="RIGHT" | 5,582 |- | 62 | | align="RIGHT" | 150,36 | [[Samaryum]] | Sm | align="RIGHT" | 1072 | align="RIGHT" | 1900 | align="RIGHT" | 7,52 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1879 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>6</sup> | align="RIGHT" | 5,6437 |- | 63 | | align="RIGHT" | 151,964 | [[Evropiyum]] | Eu | align="RIGHT" | 822 | align="RIGHT" | 1597 | align="RIGHT" | 5,24 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1901 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>7</sup> | align="RIGHT" | 5,6704 |- | 64 | | align="RIGHT" | 157,25 | [[Gadolinyum]] | Gd | align="RIGHT" | 1311 | align="RIGHT" | 3233 | align="RIGHT" | 7,9 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1880 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>7</sup> 5d<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 6,1501 |- | 65 | | align="RIGHT" | 158,9253 | [[Terbiyum]] | Tb | align="RIGHT" | 1360 | align="RIGHT" | 3041 | align="RIGHT" | 8,23 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1843 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>9</sup> | align="RIGHT" | 5,8638 |- | 66 | | align="RIGHT" | 162,5 | [[Disprozyum]] | Dy | align="RIGHT" | 1412 | align="RIGHT" | 2562 | align="RIGHT" | 8,55 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1886 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>10</sup> | align="RIGHT" | 5,9389 |- | 67 | | align="RIGHT" | 164,9303 | [[Holmiyum]] | Ho | align="RIGHT" | 1470 | align="RIGHT" | 2720 | align="RIGHT" | 8,8 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1867 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>11</sup> | align="RIGHT" | 6,0215 |- | 68 | | align="RIGHT" | 167,259 | [[Erbiyum]] | Er | align="RIGHT" | 1522 | align="RIGHT" | 2510 | align="RIGHT" | 9,07 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1842 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>12</sup> | align="RIGHT" | 6,1077 |- | 69 | | align="RIGHT" | 168,9342 | [[Tulyum]] | Tm | align="RIGHT" | 1545 | align="RIGHT" | 1727 | align="RIGHT" | 9,32 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1879 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>13</sup> | align="RIGHT" | 6,1843 |- | 70 | | align="RIGHT" | 173,04 | [[İterbiyum]] | Yb | align="RIGHT" | 824 | align="RIGHT" | 1466 | align="RIGHT" | 6,9 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1878 | align="RIGHT" | | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> | align="RIGHT" | 6,2542 |- | 71 | | align="RIGHT" | 174,967 | [[Lutesyum]] | Lu | align="RIGHT" | 1656 | align="RIGHT" | 3315 | align="RIGHT" | 9,84 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1907 | align="RIGHT" | 3 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 5,4259 |- | 72 | | align="RIGHT" | 178,49 | [[Hafniyum]] | Hf | align="RIGHT" | 2150 | align="RIGHT" | 5400 | align="RIGHT" | 13,31 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1923 | align="RIGHT" | 4 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 6,8251 |- | 73 | | align="RIGHT" | 180,9479 | [[Tantal]] | Ta | align="RIGHT" | 2996 | align="RIGHT" | 5425 | align="RIGHT" | 16,65 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1802 | align="RIGHT" | 5 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>3</sup> | align="RIGHT" | 7,5496 |- | 74 | | align="RIGHT" | 183,84 | [[Tungsten]] | W | align="RIGHT" | 3410 | align="RIGHT" | 5660 | align="RIGHT" | 19,35 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1783 | align="RIGHT" | 6 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>4</sup> | align="RIGHT" | 7,864 |- | 75 | | align="RIGHT" | 186,207 | [[Renyum]] | Re | align="RIGHT" | 3180 | align="RIGHT" | 5627 | align="RIGHT" | 21,04 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1925 | align="RIGHT" | 7 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>5</sup> | align="RIGHT" | 7,8335 |- | 76 | | align="RIGHT" | 190,23 | [[Osmiyum]] | Os | align="RIGHT" | 3045 | align="RIGHT" | 5027 | align="RIGHT" | 22,6 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1803 | align="RIGHT" | 8 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>6</sup> | align="RIGHT" | 8,4382 |- | 77 | | align="RIGHT" | 192,217 | [[İridyum]] | Ir | align="RIGHT" | 2410 | align="RIGHT" | 4527 | align="RIGHT" | 22,4 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1803 | align="RIGHT" | 9 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>7</sup> | align="RIGHT" | 8,967 |- | 78 | | align="RIGHT" | 195,078 | [[Platin]] | Pt | align="RIGHT" | 1772 | align="RIGHT" | 3827 | align="RIGHT" | 21,45 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1735 | align="RIGHT" | 10 | [Xe] 6s<sup>1</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>9</sup> | align="RIGHT" | 8,9587 |- | 79 | | align="RIGHT" | 196,9665 | [[Zern]] | Au | align="RIGHT" | 1064 | align="RIGHT" | 2807 | align="RIGHT" | 19,32 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 11 | [Xe] 6s<sup>1</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>10</sup> | align="RIGHT" | 9,2255 |- | 80 | | align="RIGHT" | 200,59 | [[Cıva]] | Hg | align="RIGHT" | -39 | align="RIGHT" | 357 | align="RIGHT" | 13,55 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 12 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>10</sup> | align="RIGHT" | 10,4375 |- | 81 | | align="RIGHT" | 204,3833 | [[Talyum]] | Tl | align="RIGHT" | 303 | align="RIGHT" | 1457 | align="RIGHT" | 11,85 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1861 | align="RIGHT" | 13 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>10</sup> 6p<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 6,1082 |- | 82 | | align="RIGHT" | 207,2 | [[Kurşun]] | Pb | align="RIGHT" | 327 | align="RIGHT" | 1740 | align="RIGHT" | 11,35 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 14 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>10</sup> 6p<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 7,4167 |- | 83 | | align="RIGHT" | 208,9804 | [[Bizmut]] | Bi | align="RIGHT" | 271 | align="RIGHT" | 1560 | align="RIGHT" | 9,75 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | eski | align="RIGHT" | 15 | [Xe]&nbsp;6s<sup>2</sup>&nbsp;4f<sup>14</sup>&nbsp;5d<sup>10</sup>&nbsp;6p<sup>3</sup> | align="RIGHT" | 7,2856 |- | 84 | * | align="RIGHT" | 209 | [[Polonyum]] | Po | align="RIGHT" | 254 | align="RIGHT" | 962 | align="RIGHT" | 9,3 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1898 | align="RIGHT" | 16 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>10</sup> 6p<sup>4</sup> | align="RIGHT" | 8,417 |- | 85 | * | align="RIGHT" | 210 | [[Astatin]] | At | align="RIGHT" | 302 | align="RIGHT" | 337 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1940 | align="RIGHT" | 17 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>10</sup> 6p<sup>5</sup> | align="RIGHT" | 9,3 |- | 86 | * | align="RIGHT" | 222 | [[Radon]] | Rn | align="RIGHT" | -71 | align="RIGHT" | -62 | align="RIGHT" | 9,73 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1900 | align="RIGHT" | 18 | [Xe] 6s<sup>2</sup> 4f<sup>14</sup> 5d<sup>10</sup> 6p<sup>6</sup> | align="RIGHT" | 10,7485 |- | 87 | * | align="RIGHT" | 223 | [[Fransiyum]] | Fr | align="RIGHT" | 27 | align="RIGHT" | 677 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1939 | align="RIGHT" | 1 | [Rn] 7s<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 4,0727 |- | 88 | * | align="RIGHT" | 226 | [[Radyum]] | Ra | align="RIGHT" | 700 | align="RIGHT" | 1737 | align="RIGHT" | 5,5 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1898 | align="RIGHT" | 2 | [Rn] 7s<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 5,2784 |- | 89 | * | align="RIGHT" | 227 | [[Aktinyum]] | Ac | align="RIGHT" | 1050 | align="RIGHT" | 3200 | align="RIGHT" | 10,07 | align="&;quot;RIGHT"" | | align="RIGHT" | 1899 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 6d<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 5,17 |- | 90 | | align="RIGHT" | 232,0381 | [[Toryum]] | Th | align="RIGHT" | 1750 | align="RIGHT" | 4790 | align="RIGHT" | 11,72 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1829 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 6d<sup>2</sup> | align="RIGHT" | 6,3067 |- | 91 | | align="RIGHT" | 231,0359 | [[Protaktinyum]] | Pa | align="RIGHT" | 1568 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 15,4 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1913 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>2</sup> 6d<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 5,89 |- | 92 | | align="RIGHT" | 238,0289 | [[Uranyum]] | U | align="RIGHT" | 1132 | align="RIGHT" | 3818 | align="RIGHT" | 18,95 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1789 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>3</sup> 6d<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 6,1941 |- | 93 | * | align="RIGHT" | 237 | [[Neptunyum]] | Np | align="RIGHT" | 640 | align="RIGHT" | 3902 | align="RIGHT" | 20,2 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1940 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>4</sup> 6d<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 6,2657 |- | 94 | * | align="RIGHT" | 244 | [[Plutonyum]] | Pu | align="RIGHT" | 640 | align="RIGHT" | 3235 | align="RIGHT" | 19,84 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1940 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>6</sup> | align="RIGHT" | 6,0262 |- | 95 | * | align="RIGHT" | 243 | [[Amerikyum]] | Am | align="RIGHT" | 994 | align="RIGHT" | 2607 | align="RIGHT" | 13,67 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1944 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>7</sup> | align="RIGHT" | 5,9738 |- | 96 | * | align="RIGHT" | 247 | [[Kuriyum]] | Cm | align="RIGHT" | 1340 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 13,5 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1944 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>7</sup> 6d<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 5,9915 |- | 97 | * | align="RIGHT" | 247 | [[Berkelyum]] | Bk | align="RIGHT" | 986 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 14,78 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1949 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>9</sup> | align="RIGHT" | 6,1979 |- | 98 | * | align="RIGHT" | 251 | [[Kaliforniyum]] | Cf | align="RIGHT" | 900 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 15,1 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1950 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>10</sup> | align="RIGHT" | 6,2817 |- | 99 | * | align="RIGHT" | 252 | [[Aynştaynyum]] | Es | align="RIGHT" | 860 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1952 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>11</sup> | align="RIGHT" | 6,42 |- | 100 | * | align="RIGHT" | 257 | [[Fermiyum]] | Fm | align="RIGHT" | 1527 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1952 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>12</sup> | align="RIGHT" | 6,5 |- | 101 | * | align="RIGHT" | 258 | [[Mendelevyum]] | Md | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1955 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>13</sup> | align="RIGHT" | 6,58 |- | 102 | * | align="RIGHT" | 259 | [[Nobelyum]] | No | align="RIGHT" | 827 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1958 | align="RIGHT" | | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> | align="RIGHT" | 6,65 |- | 103 | * | align="RIGHT" | 262 | [[Lavrensiyum]] | Lr | align="RIGHT" | 1627 | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1961 | align="RIGHT" | 3 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 7p<sup>1</sup> | align="RIGHT" | 4,9 |- | 104 | * | align="RIGHT" | 261 | [[Rutherfordiyum]] | Rf | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1964 | align="RIGHT" | 4 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>2</sup> | align="RIGHT" | |- | 105 | * | align="RIGHT" | 262 | [[Dubniyum]] | Db | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1967 | align="RIGHT" | 5 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>3</sup> | align="RIGHT" | |- | 106 | * | align="RIGHT" | 266 | [[Seaborgiyum]] | Sg | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1974 | align="RIGHT" | 6 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>4</sup> | align="RIGHT" | |- | 107 | * | align="RIGHT" | 264 | [[Bohriyum]] | Bh | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1981 | align="RIGHT" | 7 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>5</sup> | align="RIGHT" | |- | 108 | * | align="RIGHT" | 277 | [[Hassiyum]] | Hs | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1984 | align="RIGHT" | 8 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>6</sup> | align="RIGHT" | |- | 109 | * | align="RIGHT" | 268 | [[Meitneriyum]] | Mt | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 1982 | align="RIGHT" | 9 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>7</sup> | align="RIGHT" | |- | 110 | * | align="RIGHT" | 281 | [[Darmstadtiyum]] | Ds | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 10 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>8</sup> | align="RIGHT" | |- | 111 | * | align="RIGHT" | 282 | [[Röntgenyum]] | Rn | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 11 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>9</sup> | align="RIGHT" | |- | 112 | * | align="RIGHT" | 285 | [[Kopernikyum]] | Cn | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 12 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>10</sup> | align="RIGHT" | |- | 113 | * | align="RIGHT" | 286 | [[Nihoniyum]] | Nh | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 13 | [Rn]&nbsp;7s<sup>2</sup>&nbsp;5f<sup>14</sup>&nbsp;6d<sup>10</sup>&nbsp;7p<sup>1</sup> | align="RIGHT" | |- | 114 | * | align="RIGHT" | 289 | [[Flerovyum]] | Fl | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 14 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>10</sup> 7p<sup>2</sup> | align="RIGHT" | |- | 115 | * | align="RIGHT" | 290 | [[Moskoviyum]] | Mc | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 15 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>10</sup> 7p<sup>3</sup> | align="RIGHT" | |- | 116 | * | align="RIGHT" | 293 | [[Livermoryum]] | Lv | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 16 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>10</sup> 7p<sup>4</sup> | align="RIGHT" | |- | 117 | * | align="RIGHT" | 294 | [[Tennesin]] | Ts | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 17 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>10</sup> 7p<sup>5</sup> | align="RIGHT" | |- | 118 | * | align="RIGHT" | 294 | [[Oganesson]] | Og | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | | align="RIGHT" | 18 | [Rn] 7s<sup>2</sup> 5f<sup>14</sup> 6d<sup>10</sup> 7p<sup>6</sup> | align="RIGHT" | |- |} [[Kategoriye:Kimya]] [[Kategoriye:Elementi]] sg7xb6annu79ghsrjerkp4qh4qpdppv Kategoriye:Şablonê dokumentasyoni 14 100390 556083 2026-08-10T05:37:11Z Mirzali 16 Ebe zerrekê '{{Commonscat|Commons templates}} [[Kategoriye:Wikipediya]]' ra pela newiye vıraziye 556083 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Commons templates}} [[Kategoriye:Wikipediya]] p3erikn4iue89d28pk01p0at0wd42ri Kategoriye:Formatkerdış û şablonê fonksiyoniyê Wikipediya 14 100391 556084 2026-08-10T05:37:36Z Mirzali 16 Ebe zerrekê '{{Commonscat|Commons templates}} [[Kategoriye:Wikipediya]]' ra pela newiye vıraziye 556084 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Commons templates}} [[Kategoriye:Wikipediya]] p3erikn4iue89d28pk01p0at0wd42ri