Wikipedia diqwiki https://diq.wikipedia.org/wiki/Pela_Seri MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Medya Xısusi Werênayış Karber Werênayışê karberi Wikipediya Werênayışê Wikipediya Dosya Werênayışê dosya MedyaWiki Werênayışê MedyaWikiyi Şablon Werênayışê şabloni Peşti Werênayışê peşti Kategoriye Werênayışê kategoriye Portal Werênayışê portali TimedText TimedText talk Modul Werênayışê moduli Event Event talk 0 2793 558114 382707 2026-10-05T19:28:50Z Maviulke 34834 558114 wikitext text/x-wiki '''Erqci''' (erqwan): Merdımo kı [[erq]]ı aşaneno u cı ra awı beno ey rê vanê erqcı yan zi erq aşanayox. Tabi her merdım şeno erqı aşano. Labırê o kı [[Erq|erqı]] aşaneno vanê bızano kotira awı şına, kotira kewna erdan ser kı wucara bero erdan ser u pa erdan awdo. Erqi zi babet-babetiyê. Erqê awı cı ra berdenı, erqê lexeman, erqê [[çeltug]] karıtenı u pa awdayenı, erqê bori berdenı, erqê ayrandê [[Awe|awı]] u [[Here|her]] wına. O kı erqı aşaneno, vanê berzeya cay u cı ra şiyayena awı bıgiro xo çıman ver u wıni aşano. cayêdê erqı berz, cayê nızm verdo, cı ra weş awı nêşına. Koşanê erqı metin nêkero, cayê tenık verdo ya do bıteqo u hetnaya şıro yan zi awı do cı ra bırêziyo, teber kero u hetnaya şıro. Do semedê vınibiyayenda awı bo. Ney ra vanê kes hebê cı ra fahm bıkero. Şıma zanê welatê ma dı awı tılsıma u dermanê heme çiya. Qandê coy vanê erqê awı berdenı, geverê awı weş birê vıraştenı u metinibê kı, awı salme nêşıro u vıni nêbo. Keso kı [[kar]] u barê erqı aşanayenå keno eyrê vanê erq aşanayoz u ê kari rê zi vanê karê erqcinı. {{Portal|Huner}} {{Kar u Senate}} [[Kategoriye:Kar u Senate]] [[Kategoriye:Meslegi]] 3joufuviy5hwwo2m5ajlzdjaitzy8d8 558115 558114 2026-10-05T19:31:10Z Maviulke 34834 Maviulke, pela [[Erqci]] ra kırışt pela [[Erq]] 558114 wikitext text/x-wiki '''Erqci''' (erqwan): Merdımo kı [[erq]]ı aşaneno u cı ra awı beno ey rê vanê erqcı yan zi erq aşanayox. Tabi her merdım şeno erqı aşano. Labırê o kı [[Erq|erqı]] aşaneno vanê bızano kotira awı şına, kotira kewna erdan ser kı wucara bero erdan ser u pa erdan awdo. Erqi zi babet-babetiyê. Erqê awı cı ra berdenı, erqê lexeman, erqê [[çeltug]] karıtenı u pa awdayenı, erqê bori berdenı, erqê ayrandê [[Awe|awı]] u [[Here|her]] wına. O kı erqı aşaneno, vanê berzeya cay u cı ra şiyayena awı bıgiro xo çıman ver u wıni aşano. cayêdê erqı berz, cayê nızm verdo, cı ra weş awı nêşına. Koşanê erqı metin nêkero, cayê tenık verdo ya do bıteqo u hetnaya şıro yan zi awı do cı ra bırêziyo, teber kero u hetnaya şıro. Do semedê vınibiyayenda awı bo. Ney ra vanê kes hebê cı ra fahm bıkero. Şıma zanê welatê ma dı awı tılsıma u dermanê heme çiya. Qandê coy vanê erqê awı berdenı, geverê awı weş birê vıraştenı u metinibê kı, awı salme nêşıro u vıni nêbo. Keso kı [[kar]] u barê erqı aşanayenå keno eyrê vanê erq aşanayoz u ê kari rê zi vanê karê erqcinı. {{Portal|Huner}} {{Kar u Senate}} [[Kategoriye:Kar u Senate]] [[Kategoriye:Meslegi]] 3joufuviy5hwwo2m5ajlzdjaitzy8d8 558118 558115 2026-10-05T19:35:45Z Maviulke 34834 558118 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Dosya:Suez_canal.jpg|thumb|[[Kenala Suweyşi]]]] '''Erqci''' (erqwan): Merdımo kı [[erq]]ı aşaneno u cı ra awı beno ey rê vanê erqcı yan zi erq aşanayox. Tabi her merdım şeno erqı aşano. Labırê o kı [[Erq|erqı]] aşaneno vanê bızano kotira awı şına, kotira kewna erdan ser kı wucara bero erdan ser u pa erdan awdo. Erqi zi babet-babetiyê. Erqê awı cı ra berdenı, erqê lexeman, erqê [[çeltug]] karıtenı u pa awdayenı, erqê bori berdenı, erqê ayrandê [[Awe|awı]] u [[Here|her]] wına. O kı erqı aşaneno, vanê berzeya cay u cı ra şiyayena awı bıgiro xo çıman ver u wıni aşano. cayêdê erqı berz, cayê nızm verdo, cı ra weş awı nêşına. Koşanê erqı metin nêkero, cayê tenık verdo ya do bıteqo u hetnaya şıro yan zi awı do cı ra bırêziyo, teber kero u hetnaya şıro. Do semedê vınibiyayenda awı bo. Ney ra vanê kes hebê cı ra fahm bıkero. Şıma zanê welatê ma dı awı tılsıma u dermanê heme çiya. Qandê coy vanê erqê awı berdenı, geverê awı weş birê vıraştenı u metinibê kı, awı salme nêşıro u vıni nêbo. Keso kı [[kar]] u barê erqı aşanayenå keno eyrê vanê erq aşanayoz u ê kari rê zi vanê karê erqcinı. {{Portal|Huner}} {{Kar u Senate}} [[Kategoriye:Kar u Senate]] [[Kategoriye:Meslegi]] 2hxrdgpg0mwnegiun5p1837mggsp2e0 558122 558118 2026-10-05T20:45:43Z Asmen 19 Çı elaqay "suez canal" be "irçiyine" esta? 558122 wikitext text/x-wiki '''Erqci''' (erqwan): Merdımo kı [[erq]]ı aşaneno u cı ra awı beno ey rê vanê erqcı yan zi erq aşanayox. Tabi her merdım şeno erqı aşano. Labırê o kı [[Erq|erqı]] aşaneno vanê bızano kotira awı şına, kotira kewna erdan ser kı wucara bero erdan ser u pa erdan awdo. Erqi zi babet-babetiyê. Erqê awı cı ra berdenı, erqê lexeman, erqê [[çeltug]] karıtenı u pa awdayenı, erqê bori berdenı, erqê ayrandê [[Awe|awı]] u [[Here|her]] wına. O kı erqı aşaneno, vanê berzeya cay u cı ra şiyayena awı bıgiro xo çıman ver u wıni aşano. cayêdê erqı berz, cayê nızm verdo, cı ra weş awı nêşına. Koşanê erqı metin nêkero, cayê tenık verdo ya do bıteqo u hetnaya şıro yan zi awı do cı ra bırêziyo, teber kero u hetnaya şıro. Do semedê vınibiyayenda awı bo. Ney ra vanê kes hebê cı ra fahm bıkero. Şıma zanê welatê ma dı awı tılsıma u dermanê heme çiya. Qandê coy vanê erqê awı berdenı, geverê awı weş birê vıraştenı u metinibê kı, awı salme nêşıro u vıni nêbo. Keso kı [[kar]] u barê erqı aşanayenå keno eyrê vanê erq aşanayoz u ê kari rê zi vanê karê erqcinı. {{Portal|Huner}} {{Kar u Senate}} [[Kategoriye:Kar u Senate]] [[Kategoriye:Meslegi]] 3joufuviy5hwwo2m5ajlzdjaitzy8d8 558123 558122 2026-10-05T20:46:57Z Asmen 19 pardon, mı ğelet wendo. Zazaki de "ark" rê vanê "vae"! 558123 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Dosya:Suez_canal.jpg|thumb|[[Kenala Suweyşi]]]] '''Erqci''' (erqwan): Merdımo kı [[erq]]ı aşaneno u cı ra awı beno ey rê vanê erqcı yan zi erq aşanayox. Tabi her merdım şeno erqı aşano. Labırê o kı [[Erq|erqı]] aşaneno vanê bızano kotira awı şına, kotira kewna erdan ser kı wucara bero erdan ser u pa erdan awdo. Erqi zi babet-babetiyê. Erqê awı cı ra berdenı, erqê lexeman, erqê [[çeltug]] karıtenı u pa awdayenı, erqê bori berdenı, erqê ayrandê [[Awe|awı]] u [[Here|her]] wına. O kı erqı aşaneno, vanê berzeya cay u cı ra şiyayena awı bıgiro xo çıman ver u wıni aşano. cayêdê erqı berz, cayê nızm verdo, cı ra weş awı nêşına. Koşanê erqı metin nêkero, cayê tenık verdo ya do bıteqo u hetnaya şıro yan zi awı do cı ra bırêziyo, teber kero u hetnaya şıro. Do semedê vınibiyayenda awı bo. Ney ra vanê kes hebê cı ra fahm bıkero. Şıma zanê welatê ma dı awı tılsıma u dermanê heme çiya. Qandê coy vanê erqê awı berdenı, geverê awı weş birê vıraştenı u metinibê kı, awı salme nêşıro u vıni nêbo. Keso kı [[kar]] u barê erqı aşanayenå keno eyrê vanê erq aşanayoz u ê kari rê zi vanê karê erqcinı. {{Portal|Huner}} {{Kar u Senate}} [[Kategoriye:Kar u Senate]] [[Kategoriye:Meslegi]] 2hxrdgpg0mwnegiun5p1837mggsp2e0 558126 558123 2026-10-05T20:55:56Z Asmen 19 Asmen kırışna riperr [[Erq]] be [[Erqci]] weçarnayış sera.: Erqci, oyo ke vae vırazeno, "erq" (ark) be xo niyo! 558123 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Dosya:Suez_canal.jpg|thumb|[[Kenala Suweyşi]]]] '''Erqci''' (erqwan): Merdımo kı [[erq]]ı aşaneno u cı ra awı beno ey rê vanê erqcı yan zi erq aşanayox. Tabi her merdım şeno erqı aşano. Labırê o kı [[Erq|erqı]] aşaneno vanê bızano kotira awı şına, kotira kewna erdan ser kı wucara bero erdan ser u pa erdan awdo. Erqi zi babet-babetiyê. Erqê awı cı ra berdenı, erqê lexeman, erqê [[çeltug]] karıtenı u pa awdayenı, erqê bori berdenı, erqê ayrandê [[Awe|awı]] u [[Here|her]] wına. O kı erqı aşaneno, vanê berzeya cay u cı ra şiyayena awı bıgiro xo çıman ver u wıni aşano. cayêdê erqı berz, cayê nızm verdo, cı ra weş awı nêşına. Koşanê erqı metin nêkero, cayê tenık verdo ya do bıteqo u hetnaya şıro yan zi awı do cı ra bırêziyo, teber kero u hetnaya şıro. Do semedê vınibiyayenda awı bo. Ney ra vanê kes hebê cı ra fahm bıkero. Şıma zanê welatê ma dı awı tılsıma u dermanê heme çiya. Qandê coy vanê erqê awı berdenı, geverê awı weş birê vıraştenı u metinibê kı, awı salme nêşıro u vıni nêbo. Keso kı [[kar]] u barê erqı aşanayenå keno eyrê vanê erq aşanayoz u ê kari rê zi vanê karê erqcinı. {{Portal|Huner}} {{Kar u Senate}} [[Kategoriye:Kar u Senate]] [[Kategoriye:Meslegi]] 2hxrdgpg0mwnegiun5p1837mggsp2e0 0 7183 558119 558110 2026-10-05T20:28:16Z Umut Akkoç 9118 /* */ Araştkerdış 558119 wikitext text/x-wiki {{Alfabeyê Zazaki|uc=A|lc=a}} Herfa '''A'''yi (qıckek: '''a'''), [[Alfabeyê Zazaki]] de u varyantê ke alfabeyê [[Latinki]] ra ameyê vıraştene, inan de herf u vengınê yewına. Herfê da vengın, qalınd, dûz, hira u kılma. [[Dosya:Pronunciation of the name of the letter ⟨a⟩ in European languages.png|thumb|Tayê zıwananê Ewropa de telafuzê '''A'''yi.]] Hetê şekli ra maneno herfa [[Α|Alfa]]'y [[Yunankiyo Kıhan|Yunankiyê Kehan]]i ro ke cı ra peyda biyo. Şeklê xoê herfê gırdi dı kenaranê yew hirêgoşey çewtan ra ke wertey cı ra be çızğeyê dê horizontali ra bırrniyeno, yeno pêra. Şeklê xoê herfê qıckeki ci genel de dı şeklanê ciyayan de nusiyeno: sey |a|ê cıt qatıni u |ɑ|ê tek qatıni. == Seba herfa '''A'''yi ra manê bini == Herfa "A"yi... * rêzkerdene de madeyê sıfteyıni mocnena. * [[muzik]] de işaretanê nota be herfemocnayene de vengê [[La]]yi asnena. * kılmkerdışê [[Amper|amperi]] mocnena. == Herfê ke eslê cı zey '''A'''yê == * [[Dêvenagerki]]: अ (a), ''[[Aksara|aksara]]'' * [[Erebki]]: ا (a), ''elıf'' * [[Feniki]]: 𐤀, ''alef'' * [[Greki]]: Α (A), ''alfa'' * [[İbranki]]: א (a), ''alef'' * [[Kırilki]]: А (A) * [[Qıbtki]]: Ⲁ (a), ''alfa'' * [[Suryanki]]: ܐ (a), ''alaf'' == Kodi == {| style="margin:auto;" cellspacing="10" |- style="text-align:center; vertical-align:bottom;" |[[Dosya:Braille A1.svg|50px]]<br/>Alfabeyê [[Braille|koran]] de A |[[Dosya:Fingeralphabet_A.jpg|60px]]<br/>Zıwanê kherran de A |[[Dosya:ICS Alfa.svg|60px]]<br/>Alfabeyê desmalan de A |[[Dosya:Semaphore Alpha.svg|80px]]<br/>Têlegrafo optik de A |[[Dosya:A_morse_code.ogg|100px]]<big><big><big>• –</big></big></big><br/>[[Alfabeyê morsi]] de A |<big>ALFA</big><br/>Alfabeyê [[ICAO]]yi de A<br/>(radyo) |} == Tarixê '''A'''yi == {{Tarixê "A"yi}} {{Commons|A}} [[Kategoriye:Alfabeyê Zazaki]] [[Kategoriye:Alfabeyê Latinki]] [[Kategoriye:Herfê vengıni]] j59qursqugnsray4wlky1oglh0vnazx 558124 558119 2026-10-05T20:51:25Z Asmen 19 imla u gramer ard Zazakiyê Hemıne ser 558124 wikitext text/x-wiki {{Alfabeyê Zazaki|uc=A|lc=a}} Herf '''A''' (qıckek: '''a'''), [[Alfabeyê Zazaki|Alfabey Zazaki]] de u varyantê ke alfabey [[Latinki]] ra ameyê vıraştene, inan de herfa verêna. Herfê da xovenga (vowel), qalınd, duz, hira u kılma. [[Dosya:Pronunciation of the name of the letter ⟨a⟩ in European languages.png|thumb|Tayê zıwananê Ewropa de telafuzê '''A'''yi.]] Hetê şekli ra manena ro herfa [[Α|Alfa]]'y [[Yunankiyo Kıhan|Yunankiyê Kehan]]i ke cı ra peyda biya. Şeklê xo'yê herfê gırdi dı kenaranê yew hirêgoşey çewtan ra ke wertey cı ra be ğazê dê verardey (horizontal) ra bırrniyeno, yeno pêra. Şeklê xo'yê herfê qıckeki ci genel de dı şeklanê ciyayan de nusiyeno: sey |a|ê cıt qatıni u |ɑ|ê tek qatıni. == Seba herf '''A''' menê bini == Herfa "A"yi... * rêzkerdene de madeo verên mocnena. * [[muzik]] de işaretanê nota be herfe mocnayene de veng [[La]] asnena. * kılmkerdışê [[Amper|amperi]] mocnena. == Herfê ke eslê cı zey '''A'''ê == * [[Dêvenagerki]]: अ (a), ''[[Aksara|aksara]]'' * [[Erebki]]: ا (a), ''elıf'' * [[Feniki]]: 𐤀, ''alef'' * [[Greki]]: Α (A), ''alfa'' * [[İbranki]]: א (a), ''alef'' * [[Kırilki]]: А (A) * [[Qıbtki]]: Ⲁ (a), ''alfa'' * [[Suryanki]]: ܐ (a), ''alaf'' == Kodi == {| style="margin:auto;" cellspacing="10" |- style="text-align:center; vertical-align:bottom;" |[[Dosya:Braille A1.svg|50px]]<br/>Alfabeyê [[Braille|koran]] de A |[[Dosya:Fingeralphabet_A.jpg|60px]]<br/>Zıwanê kherran de A |[[Dosya:ICS Alfa.svg|60px]]<br/>Alfabeyê desmalan de A |[[Dosya:Semaphore Alpha.svg|80px]]<br/>Têlegrafo optik de A |[[Dosya:A_morse_code.ogg|100px]]<big><big><big>• –</big></big></big><br/>[[Alfabeyê morsi]] de A |<big>ALFA</big><br/>Alfabeyê [[ICAO]]yi de A<br/>(radyo) |} == Tarixê '''A'''yi == {{Tarixê "A"yi}} {{Commons|A}} [[Kategoriye:Alfabeyê Zazaki]] [[Kategoriye:Alfabeyê Latinki]] [[Kategoriye:Herfê vengıni]] lbyfau8wevqbpi1c0trt7dyk9zfq22j 558125 558124 2026-10-05T20:52:54Z Asmen 19 558125 wikitext text/x-wiki {{Alfabeyê Zazaki|uc=A|lc=a}} Herf '''A''' (qıckek: '''a'''), [[Alfabeyê Zazaki|Alfabey Zazaki]] de u varyantê ke alfabey [[Latinki]] ra ameyê vıraştene, inan de herfa verêna. Herfê da xovenga (vowel), qalınd, duz, hira u kılma. [[Dosya:Pronunciation of the name of the letter ⟨a⟩ in European languages.png|thumb|Tayê zıwananê Ewropa de telafuzê '''A'''yi.]] Hetê şekli ra manena ro herfa [[Α|Alfa]]'y [[Yunankiyo Kıhan|Yunankiyê Kehan]]i ke cı ra peyda biya. Şeklê cı'yê herfa gırde dı kenaranê yew hirêgoşey çewtan ra ke wertey cı ra be ğazê dê verardey (horizontal) ra bırrniyeno, yeno pêra. Şeklê cı'yê herfa qıce ci genel de dı şeklanê ciyayan de nusiyeno: sey |a|ê cıt qatıni u |ɑ|ê tek qatıni. == Seba herf '''A''' menê bini == Herfa "A"yi... * rêzkerdene de madeo verên mocnena. * [[muzik]] de işaretanê nota be herfe mocnayene de veng [[La]] asnena. * kılmkerdışê [[Amper|amperi]] mocnena. == Herfê ke eslê cı zey '''A'''ê == * [[Dêvenagerki]]: अ (a), ''[[Aksara|aksara]]'' * [[Erebki]]: ا (a), ''elıf'' * [[Feniki]]: 𐤀, ''alef'' * [[Greki]]: Α (A), ''alfa'' * [[İbranki]]: א (a), ''alef'' * [[Kırilki]]: А (A) * [[Qıbtki]]: Ⲁ (a), ''alfa'' * [[Suryanki]]: ܐ (a), ''alaf'' == Kodi == {| style="margin:auto;" cellspacing="10" |- style="text-align:center; vertical-align:bottom;" |[[Dosya:Braille A1.svg|50px]]<br/>Alfabeyê [[Braille|koran]] de A |[[Dosya:Fingeralphabet_A.jpg|60px]]<br/>Zıwanê kherran de A |[[Dosya:ICS Alfa.svg|60px]]<br/>Alfabeyê desmalan de A |[[Dosya:Semaphore Alpha.svg|80px]]<br/>Têlegrafo optik de A |[[Dosya:A_morse_code.ogg|100px]]<big><big><big>• –</big></big></big><br/>[[Alfabeyê morsi]] de A |<big>ALFA</big><br/>Alfabeyê [[ICAO]]yi de A<br/>(radyo) |} == Tarixê '''A'''yi == {{Tarixê "A"yi}} {{Commons|A}} [[Kategoriye:Alfabeyê Zazaki]] [[Kategoriye:Alfabeyê Latinki]] [[Kategoriye:Herfê vengıni]] 2mu9pi3dgv5i965mkpdajswbogqjq5b 0 46463 558111 558101 2026-10-05T12:29:27Z Mirzali 16 558111 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Lur''' ('''Lor''' zi vaciyeno; [[Lurki]]: لور, [[Farski]]: لُر) şaro de [[İran]]kiyo, [[İran]]kiyo verociyo de rocawankiyo ke pêro verocê [[İran]]i de cıwiyeno u nıfusê xo texmin beno ke 5 milyon miyan vuriyeno. Ê [[İran]] de [[Lurıstan (eyalet)|Lurıstan]], [[Kohgıluye u Buyer-Ehmed]], [[Xuzıstan]] u [[Fars (eyalet)|Fars]] (pêro [[Lamerd]], [[Mohammad Hassani|Mamasani]] u [[Rostam]]), [[Buşehr]], [[Çeharmehal u Bextıyari]], [[Hemedan]], [[İam]] u [[İsfahan|İsfahan]] de cıwiyenê.<ref>Cultural Survival Inc. (http://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/iran/lurs-iran), "The Lurs of Iran".</ref> Şarê Luri pêro zıwanê [[Lurki]] ra qal kenê (no zıwan rê "Lori" zi vaciyeno) u zıwano İrankiyo de verocê rocawanio. No zıwan be zıwananê [[Farski]] u [[Kurdki]] ra gıreydayo, nê zıwanan miyan de maneno. Heto bin ra yew letey Luran zi rocvetışê [[İraq]]i dero. [[İraq]] de Luri be namanê [[Feyli]] (Kurdê Feyli zi vaciyeno) ra zi zaniyenê u Feyli [[Diyala]] ([[Xanaqin]], [[Balad Ruz|Mendeli]] u [[Muqdadiyah]]) u [[Beğdad]] de ca gênê. Gorey [[Ensiklopediya İslami]] ra, zıwanê Lurki zıwano en nezdiyo ke hıma esto u be [[Pehlewki]] ra gıreydayo.<ref>C.S. Coon, "Iran:Demography and Ethnography" in Encyclopaedia of Islam, Volume IV, E.J. Brill, pp 10,8.</ref> Gorey linguist Don Still ra zi, [[Lurki]] - [[Bextıyarki]] yew versiyonê zıwanê Farskiyo ke direkt Pehlewki ra vıraziyao.<ref>Don Stillo, "Isfahan-Provincial Dialects" in Encyclopedia Iranica, Excerpt: "While the modern SWI languages, for instance, Persian, Lori-Bak_tia-ri and others, are derived directly from Old Persian through Middle Persian/Pahlavi"</ref> [[Michael M. Gunter]] argument rameno ke şarê Luri be şarê [[Kurd]]i ra xeylê nezdiyo hama ê Kurdan ra der u dür kewtê verê 1,000 serran ra."<ref name=ku/> Luri demografiye de [[Kohgıluye u Buyer-Ehmed]], [[İlam]], [[Lurıstan]] u [[Çeharmehal u Bextıyari (eyalet)|Çeharmehal u Bextıyari]] de şaro de en gırdo. Nêmê populasyonê Xuzıstani u %30ê populasyonê Buşehri zi Luran ra yena pêra.<ref>[http://www.everyculture.com/Africa-Middle-East/Lur-History-and-Cultural-Relations.html Lur - History and Cultural Relations]</ref> == Zıwan == Profesor [[Richard N. Frye]] nuşto ke "Luri u diyalektê inan Farsanê [[Fars (eyalet)|eyaletê Fars]]ir a zaf nezdiyo u co ra ke Lur zi gırey dano zıwananê İrankiyanê verocê rocawankiyan.".<ref>{{cite book|last=Frye|first=Richard N.|title=Handbuch der Altertumswissenschaft, Part 3, Volume 7|url=https://archive.org/details/historyofancient0000frye|year=1983|publisher=Beck|isbn=978-3406093975|page=[https://archive.org/details/historyofancient0000frye/page/n48 29]}}</ref> [[Lurki|Zıwanê Lurki]] de dı grubê diyalekti estê: * Diyalekto ke Luri-i buzurg (Greater Lur) de qal beno u Farski ra xeylê nezdiye mocneno. ThNo diyalekt terefê şarê Bextıyari, Kuh-Gilu-Boir Ahmed, u zımey u rocvetışê Xuzıstani, qazey [[Fars]]i Mamasani u tayê cayanê Buşehri de zıwano yewıneo ke qal beno. * Diyalekto ke Lur-i-Kuchek de qal beno u [[Soranki]] ra nezdiyo u heto bin ra be Farski zi nezdiye mocneno. No diyalekt Lurıstan de, zafê dewanê Hemedani de (Malayer, Nahavand, Towisarkan) u verocê İlami zımey Xuzıstani de qal beno. * Yew zi gruba hirêyıne esta ke Luran ra vıraziyena u zıwanê inan rê Luri-e-Minjaee vaciyeno; ena grube etnisite de letey Lur-e- kuchak amariyena, diyalekt de zi letey Lur-e-bozorgi amariyena. Luri yewbiyayışê klananê [[Hind - İran]]kiyan ra amariyenê, rıçık u oricinê inan [[Asyay Miyani]] ra yenê. [[Michael M. Gunter]] nuşto ke Lur Kurdan ra nezdio hama Kurd niyo" O ilawe keno ki [[Şerefname]]y [[Şeref Xan Bıdlısi]] "Dı şarê Luri ponc şaranê Kurdan miyan de ca gênê, ê xoseriye u serbestiye ver de xeylê kar kerdo."<ref name="ku">{{cite book|last=Gunter|first=Michael M.|title=Historical Dictionary of the Kurds|year=2011|edition=2nd|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0810867512|page=203|url=https://books.google.com/books?id=zDRGO6EgapMC&pg=PA203&dq=Sharafnama+lurs+kurds&hl=en&sa=X&ei=1DkzUbOAD4Hs0gX62YDIBg&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Sharafnama%20lurs%20kurds&f=false}}</ref> </ref> {| class="wikitable" align="right" style="margin:0 0 1em 1em; font-size: 100%; " |- [[File:LurishLanguageMap.png|thumbnail|right|Zıwanê Lurki]] |} == Cênetik == Varyasyonê inanê [[Y-Chromosome|NRY]]i vêniyeno ke Luri şaranê İrankiyanê binan ra cıra vêniyenê u inan de frekansê [[Human Y-chromosome DNA haplogroup|Y-DNA]] [[Haplogroup R1b (Y-DNA)|Haplogroup R1b]] asenê.<ref name=Grugni>{{cite journal | last1 = Grugni | first1 = V | last2 = Battaglia | first2 = V | last3 = Hooshiar Kashani | first3 = B | last4 = Parolo | first4 = S | last5 = Al-Zahery | first5 = N ''et al.'' | year = 2012 | title = Ancient Migratory Events in the Middle East: New Clues from the Y-Chromosome Variation of Modern Iranians | url = | journal = PLoS ONE | volume = 7 | issue = 7| page = e41252 | doi=10.1371/journal.pone.0041252 | pmid=22815981 | pmc=3399854}}</ref> Ninan teber de, [[Haplogroup R-M173 (Y-DNA)|R1]] zi haplogruba de tewr gırda ke Luran miyan de asena.<ref name=Grugni/><ref name=RSpencer>{{cite journal | last1 = Wells | first1 = R. Spencer ''et al.'' | year = 2001 | title = The Eurasian Heartland: A continental perspective on Y-chromosome diversity | url =https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2001-08-28_98_18/page/10244| journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 98 | issue = 18| pages = 10244–9 | doi=10.1073/pnas.171305098 | pmid=11526236 | pmc=56946}}</ref> [[Haplogroup J-M172 (Y-DNA)|Haplogroup J2a]] (bıngrubi J2a3a-M47, J2a3b-M67, J2a3h-M530,) haplogruba dıyıneya ke merdumê Luri miyan de asena, be [[Difusyon|difusyon]] ra menda, [[Rocvetışo Nezdi]] de m. 8000-4000 Vİ veciyo.<ref name=RSpencer/><ref>Semino O, Passarino G, Oefner P J, Lin A A, Arbuzova S, Beckman L E, de Benedictis G, Francalacci P, Kouvatsi A, Limborska S, et al. (2000) Science 290:1155–1159</ref><ref>Underhill P A, Passarino G, Lin A A, Shen P, Foley R A, Mirazon-Lahr M, Oefner P J, Cavalli-Sforza L L (2001) Ann Hum Genet 65:43–62</ref><ref>{{cite journal | last1 = Semino | first1 = Ornella | last2 = Magri | first2 = Chiara | last3 = Benuzzi | first3 = Giorgia | last4 = Lin | first4 = Alice A. | last5 = Al-Zahery | first5 = Nadia | last6 = Battaglia | first6 = Vincenza | last7 = MacCioni | first7 = Liliana | last8 = Triantaphyllidis | first8 = Costas ''et al.'' | year = 2004 | title = Origin, Diffusion, and Differentiation of Y-Chromosome Haplogroups E and J: Inferences on the Neolithization of Europe and Later Migratory Events in the Mediterranean Area | url =https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2004-05_74_5/page/1023| journal = The American Journal of Human Genetics | volume = 74 | issue = 5| pages = 1023–34 | doi=10.1086/386295 | pmid=15069642 | pmc=1181965}}</ref> Haplogruba bini geyrena cı ki be %10ê Luran frekans mocneno u bıngruba [Haplogroup G-M201 (Y-DNA)|G2a]]ya be [[Haplogroup G-P303 (Y-DNA)|G2a3b]] ra.<ref name=Grugni2>{{cite journal | last1 = Grugni | first1 = V | last2 = Battaglia | first2 = V | last3 = Hooshiar Kashani | first3 = B | last4 = Parolo | first4 = S | last5 = Al-Zahery | first5 = N ''et al.'' | year = 2012 | title = Ancient Migratory Events in the Middle East: New Clues from the Y-Chromosome Variation of Modern Iranians | url = | journal = PLoS ONE | volume = 7 | issue = 7| page = e41252 | doi = 10.1371/journal.pone.0041252 | pmid=22815981 | pmc=3399854}}</ref><ref name=Grugni2/> Lineages [[Haplogroup Q-M242 (Y-DNA)|Q1b1]] and [[Haplogroup Q-M346 (Y-DNA)|Q1a3]] present at 6%, and [[Haplogroup T-M184 (Y-DNA)|T]] at 4%.<ref name=Grugni2/> == Kultur == Luran miyan de, waştış u kerdışê serê eşiran şarê goçkerdoği ser de zaf kar kenê, gırdiya inan mocnenê, yanê qısey pilan mılet ser de dominanto. Hama şarê ke suke de cıwiyenê, inan ser de qısey pilan u kulturê eşiri nêvêrenê. [[Bextıyari]] u şarê Kurdi de, cêniyê Luri wayirê xoseriya gırde gorey şaranê İrankiyê binan ra.<ref>{{cite book|author=Edmonds, Cecil|url=https://books.google.com/?id=SzcyuAL7YOkC&pg=PA188&dq=Lur+women#v=onepage&q=Lur%20women&f=false|title=East and West of Zagros: Travel, War and Politics in Persia and Iraq 1913-1921|page=188|isbn=9789004173446|year=2010}}</ref> == Baweriye == Mabênê Luran de, zaf mıxtelif din u itıqadi estê. Hama zafêri [[İslam|mısılman]]ê u mısılmanê dê şiıyê. Heto bin ra Luri zi estê ke xo Zerduşt vênênê. == Çım berzên cı == * [[Leki]] * [[Bextıyari]] * [http://www.youtube.com/watch?v=cSPlXAm7j-8 Muzikê Lurki (Mehrdad Hedayati)] * [http://www.britannica.com/eb/article-9049403/ Entriyê Encyclopædia Britannica Luran sero] * "Luri" Carpet weaving style incorporating design themes of ancient Persia. [http://www.jozan.net/distrikter/luri.asp?oldcarpet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923060437/http://www.jozan.net/distrikter/luri.asp?oldcarpet |date=2015-09-23}} == Referansi == <references/> {{Şarê İrani}} [[Kategoriye:Luri]] 9cv03e7198sx2udc70dqclqjsoulkqr 14 52279 558120 558097 2026-10-05T20:44:04Z Asmen 19 Asmen, pela [[Kategoriye:Coğrafyaya Ermenıstani]] ra kırışt pela [[Kategoriye:Coğrafyay Ermenıstani]]: Zazakiyê Hemıne: maykiyê ke pê -a qediyenê, izafetê wahêrine "-ay" gênê. "-aya" zêde ra raştkerdışo (hyper correction). 558097 wikitext text/x-wiki #HETENAYIŞ [[:Kategori:Coğrafyay Ermenıstani]] [[Kategoriye:Bestere]] ccgje211llslohteal0ogkevlhq29ny 0 67850 558131 491233 2026-10-05T22:13:53Z CommonsDelinker 48 Removing [[:c:File:NGC_2881_DSS.jpg|NGC_2881_DSS.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Digitized Sky Survey NGC objects|]]. 558131 wikitext text/x-wiki {{Galaksi|Resım=}} '''NGC 2881''', yew cısmê [[Asmên|asmên]]iyo. No cısım [[Katalogo Neweyo Pêroyi|Katalogê Neweyê Pêroyi]] de, [[komê estareyan]]ê {{Wikidata|P59}} miyan de ca gêno. {{Wikidata|P575}} de terefê {{Wikidata|P61}}i ra keşıf biyo. == Bıvênên == * [[Asmên]] * [[Galaksiye]] * [[Estare]] * [[Pulsar]] * [[Nebula]] * [[Lista cısmanê NGC]] == Gıreyê teberi == * {{NASANED}} * {{Simbad}} * {{Leda}} * {{Seds}} * {{WikiSky}} {{NGC|2881}} [[Kategoriye:Asmênşınasiye]] eyove86our800n8x8dakakjrnk3m0tv 0 67966 558132 491328 2026-10-05T22:16:29Z CommonsDelinker 48 Removing [[:c:File:NGC_2879_DSS.jpg|NGC_2879_DSS.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Digitized Sky Survey NGC objects|]]. 558132 wikitext text/x-wiki {{Galaksi|Resım=}} '''NGC 2879''', yew cısmê [[Asmên|asmên]]io. No cısım [[Katalogo Neweyo Pêroyi|Katalogê Neweyê Pêroyi]] de, [[komê estareyan]]ê {{Wikidata|P59}} miyan de ca gêno. {{Wikidata|P575}} de terefê {{Wikidata|P61}}i ra keşıf biyo. == Bıvênên == * [[Asmên]] * [[Galaksiye]] * [[Estare]] * [[Pulsar]] * [[Nebula]] * [[Lista cısmanê NGC]] == Gıreyê teberi == * {{NASANED}} * {{Simbad}} * {{Leda}} * {{Seds}} * {{WikiSky}} {{NGC|2879}} [[Kategoriye:Asmênşınasiye]] ne9de59d6m7e9piisq6x99jx81b6ora 558135 558132 2026-10-06T11:28:17Z Mirzali 16 [[Katalogo Pêroyiyo Newe]] 558135 wikitext text/x-wiki {{Galaksi|Resım=}} '''NGC 2879''', yew cısmê [[Asmên|asmên]]iyo. No cısım [[Katalogo Pêroyiyo Newe|Katalogê Pêroyiyê Neweyi]] de, [[komê estareyan]]ê {{Wikidata|P59}} miyan de ca gêno. {{Wikidata|P575}} de terefê {{Wikidata|P61}}i ra keşıf biyo. == Bıvênên == * [[Asmên]] * [[Galaksiye]] * [[Estare]] * [[Pulsar]] * [[Nebula]] * [[Lista cısmanê NGC]] == Gıreyê teberi == * {{NASANED}} * {{Simbad}} * {{Leda}} * {{Seds}} * {{WikiSky}} {{NGC|2879}} [[Kategoriye:Asmênşınasiye]] bnu1qjkzc4o77cvlnml4z1g71fim6bt 0 67975 558130 538659 2026-10-05T22:13:04Z CommonsDelinker 48 Removing [[:c:File:NGC_2886_DSS.jpg|NGC_2886_DSS.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Digitized Sky Survey NGC objects|]]. 558130 wikitext text/x-wiki {{Galaksi|Resım=}} '''NGC 2886''', yew cısmê [[Asmên|asmên]]iyo. No cısım [[Katalogo Pêroyiyo Newe|Katalogê Pêroyiyê Neweyi]] de, [[komê estareyan]]ê {{Wikidata|P59}} miyan de ca gêno. {{Wikidata|P575}} de terefê {{Wikidata|P61}}i ra keşıf biyo. == Bıvênên == * [[Asmên]] * [[Galaksiye]] * [[Estare]] * [[Pulsar]] * [[Nebula]] * [[Lista cısmanê NGC]] == Gıreyê teberi == * {{NASANED}} * {{Simbad}} * {{Leda}} * {{Seds}} * {{WikiSky}} {{NGC|2886}} [[Kategoriye:Asmênşınasiye]] 8r0dbw18sert5sc5ut9u0rgb9pi045u 0 69487 558134 504307 2026-10-06T11:27:04Z Mirzali 16 558134 wikitext text/x-wiki '''.saxo''', [[İnternet|internet]] de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê [[İngılızki]]: ''[[Bandıra sewiyaya serêna jenerike|Generic top-level domains]]'') ke yew kodê interneti rê bırriyayo a. {{Generic top-level domain}} {{ccTLD}} [[Kategoriye:Bandıra sewiyaya serêna jenerike]] klghqlndku7ny046fgvb868truewh71 0 73148 558129 493928 2026-10-05T22:07:25Z CommonsDelinker 48 Removing [[:c:File:NGC_3557_DSS.jpg|NGC_3557_DSS.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Digitized Sky Survey NGC objects|]]. 558129 wikitext text/x-wiki {{Galaksi|Resım=}} '''NGC 3557''', yew cısmê [[Asmên|asmên]]io. No cısım [[Katalogo Neweyo Pêroyi|Katalogê Neweyê Pêroyi]] de, [[komê estareyan]]ê {{#property:P59}} miyan de ca gêno. {{#property:P575}} de terefê {{#property:P61}}i ra keşıf bio. == Bıvênên == * [[Asmên]] * [[Galaksiye]] * [[Pulsar]] * [[Nebula]] * [[Lista cısmanê NGC]] == Gıreyê teberi == * {{NASANED}} * {{Simbad}} * {{Leda}} * {{Seds}} * {{WikiSky}} {{NGC|3557}} [[Kategoriye:Asmênşınasiye]] qur2ya0g82v4jztbsr2arg4odtb9egf 0 73155 558128 497152 2026-10-05T22:06:41Z CommonsDelinker 48 Removing [[:c:File:NGC_3564_DSS.jpg|NGC_3564_DSS.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Digitized Sky Survey NGC objects|]]. 558128 wikitext text/x-wiki {{Galaksiye|Resım=}} '''NGC 3564''', yew cısmê [[Asmên|asmên]]io. No cısım [[Katalogo Neweyo Pêroyi|Katalogê Neweyê Pêroyi]] de [[komê estareyan]]ê {{#property:P59}} miyan de ca gêno. {{#property:P575}} de terefê {{#property:P61}}i ra keşıf biyo. == Bıvênên == * [[Asmên]] * [[Galaksiye]] * [[Pulsar]] * [[Nebula]] * [[Lista cısmanê NGC]] == Gıreyê teberi == * {{NASANED}} * {{Simbad}} * {{Leda}} * {{Seds}} * {{WikiSky}} {{NGC|3564}} [[Kategoriye:Asmênşınasiye]] lsez33wsa6qp3d5bzgih9iuumswipyn 0 98026 558133 525448 2026-10-06T06:26:50Z Mirzali 16 558133 wikitext text/x-wiki {{Medya}} '''Tiji''', yew kanalê têlevizyoniyê dewleta [[Fransa]]yo. {{Têlevizyonê Fransa}} {{Portal|Fransa|Teknolociye|Têlevizyon}} {{Kontrolê otoriteyi}} [[Kategoriye:Têlevizyonê Fransa]] fhlakgr0c1xzpvy7v7chcmxa54xbm7p 14 100768 558112 2026-10-05T13:44:45Z Maviulke 34834 Ebe zerrekê '[[Kategoriye:Danimarka de futbol]] [[Kategoriye:Danimarka de spor]]' ra pela newiye vıraziye 558112 wikitext text/x-wiki [[Kategoriye:Danimarka de futbol]] [[Kategoriye:Danimarka de spor]] 490kzaq0nezip8dqbppk9ukk1pejoxe 558113 558112 2026-10-05T13:46:34Z Maviulke 34834 added [[Category:Gorey dewleta ra klubê futboli]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 558113 wikitext text/x-wiki [[Kategoriye:Danimarka de futbol]] [[Kategoriye:Danimarka de spor]] [[Kategoriye:Gorey dewleta ra klubê futboli]] egq1joj7zono39wwct5hqmtvy0l68z7 0 100770 558117 2026-10-05T19:31:56Z Maviulke 34834 Şıkıt era [[Erq]] ser 558117 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Erq]] fu8bvfbs8cyrn2l177svw3fup5t34ne 14 100771 558121 2026-10-05T20:44:04Z Asmen 19 Asmen, pela [[Kategoriye:Coğrafyaya Ermenıstani]] ra kırışt pela [[Kategoriye:Coğrafyay Ermenıstani]]: Zazakiyê Hemıne: maykiyê ke pê -a qediyenê, izafetê wahêrine "-ay" gênê. "-aya" zêde ra raştkerdışo (hyper correction). 558121 wikitext text/x-wiki #HETENAYIŞ [[:Kategoriye:Coğrafyay Ermenıstani]] 4i6flzfehfrifk20mq6yo0hr4a7ah4x 0 100772 558127 2026-10-05T20:55:56Z Asmen 19 Asmen kırışna riperr [[Erq]] be [[Erqci]] weçarnayış sera.: Erqci, oyo ke vae vırazeno, "erq" (ark) be xo niyo! 558127 wikitext text/x-wiki #HETENAYIŞ [[Erqci]] 34helsbhlmsqw4us0j6ymm69fk305kq