Wikipedia diqwiki https://diq.wikipedia.org/wiki/Pela_Seri MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Medya Xısusi Werênayış Karber Werênayışê karberi Wikipediya Werênayışê Wikipediya Dosya Werênayışê dosya MedyaWiki Werênayışê MedyaWikiyi Şablon Werênayışê şabloni Peşti Werênayışê peşti Kategoriye Werênayışê kategoriye Portal Werênayışê portali TimedText TimedText talk Modul Werênayışê moduli Event Event talk 0 5074 558545 558283 2026-10-09T19:56:06Z Asmen 19 gramer u imla gorey Zazakiyê Hemıne 558545 wikitext text/x-wiki {{Databox }} [[File:Upperarm.jpg|thumb|200px|right|Ermo serên]] '''Erme''' yew organo u gırêdaey [[wucıd]]ê serêniyo. Erme ra [[dest]], dest ra ki panc engışt, ([[Bêçıke|bêçıki]]) gırêdaeyê. Erme weslê da serbesta u 360° derece şeno bıçerexiyo. {{Anatomiya merdımi}} {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Beden]] [[Kategoriye:Anatomiye]] [[Kategoriye:Biyolociye]] q3hwf1xxf2yimi7mx8sww1v288q2rpv 0 5297 558519 331231 2026-10-09T15:05:55Z Maviulke 34834 558519 wikitext text/x-wiki {{Disambig}}[[Image:Disambig.svg|75px]] Mana na çekuye '''Antalya''' vuriyena: # [[Antalya]], sûka merkezi û qezayê da wılayetê [[Antalya (wılayet)|Antalya]]ya. # [[Antalya (wılayet)|Antalya]] verocê rocawanê [[Anatoliye]] de wılayetê do [[Tırkiya]]yo. # [[Antalyaspor]] [[Kategoriye:Arezekerdış]] mgd8zkufqckm9w8x552s90kbuqxvovb 10 7356 558558 535487 2026-10-10T08:23:13Z Maviulke 34834 558558 wikitext text/x-wiki __DISAMBIG__ <br clear="all"> ---- <br clear="all"> <div style="font-size:small; width: 82%; padding: 3px; background: #f7f8ff; border: 1px solid gray; margin: 0 auto;"> {| style="background-color: inherit" |- |width="auto" valign="middle"|[[Dosya:Disambig crossroad.gif|30px|]] |style="vertical-align:middle;"|''Na pele, pelanê [[Kategoriye:Maneyo bin|maneyê bin]]i liste kena. Maneyanê binan rê, şo pela [{{fullurl:Special:Whatlinkshere/{{{page-title|{{FULLPAGENAME}}}}}|namespace=0}} gıre]yi'' |}</div><includeonly>[[Kategoriye:Arezekerdış]] [[Kategoriye:Pelê ke arezekerdışo bin ihtıwa kenê]] </includeonly> ficdd0xfovq806txq5qnpsusad0o05j 558559 558558 2026-10-10T08:29:51Z Maviulke 34834 558559 wikitext text/x-wiki __DISAMBIG__ <br clear="all"> <div style="font-size:small; width: 82%; padding: 3px; background: #f7f8ff; border: 1px solid gray; margin: 0 auto;"> {| style="background-color: inherit" |- |width="auto" valign="middle"|[[Dosya:Disambig crossroad.gif|40px|]] |style="vertical-align:middle;"|''Na pele, pelanê wikipediya yê pêroyın [[Kategoriye:Maneyo bin|maneyê bin]]i arêze kena.Maneyanê binan rê, şo pela [{{fullurl:Special:Whatlinkshere/{{{page-title|{{FULLPAGENAME}}}}}|namespace=0}} gıre]yi'' <br>Şey ana pala, pala '''[[{{{1|}}}]]''' esta. |}</div><includeonly>[[Kategoriye:Arezekerdış]] [[Kategoriye:Pelê ke arezekerdışo bin ihtıwa kenê]] </includeonly> nt91w56lisosthifv1rkajkxjnl7tii 558561 558559 2026-10-10T08:34:38Z Maviulke 34834 558561 wikitext text/x-wiki __DISAMBIG__ <br clear="all"> <div style="font-size:small; width: 82%; padding: 3px; background: #f7f8ff; border: 1px solid darkblue; margin: 0 auto;"> {| style="background-color: inherit" |- |width="auto" valign="middle"|[[Dosya:Disambig crossroad.gif|40px|]] |style="vertical-align:middle;"|''Na pele, pelanê wikipediya yê [[Kategoriye:Maneyo bin|maneyê bin]]i arêze kena.Maneyanê binan rê, şo pela [{{fullurl:Special:Whatlinkshere/{{{page-title|{{FULLPAGENAME}}}}}|namespace=0}} gıre]yi'' <br>Ena pel, manena zey pela '''[[{{{1|}}}]]''' |}</div><includeonly>[[Kategoriye:Arezekerdış]] [[Kategoriye:Pelê ke arezekerdışo bin ihtıwa kenê]] </includeonly> cu5cakphzx01c93zg644w3fxwbsp0e7 0 8172 558516 487058 2026-10-09T14:12:28Z Maviulke 34834 558516 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Art-portrait-collage 2.jpg|resmoqıckek]] '''Huner''', be vateyo hira ra, her fealiyetê merdumiyo raverşiyayeyo ke bıngehê [[zanışiye]], pratik, idraq, ğeyal û fehmkerdışi seroyo, keno areze. {{Portal|Huner}} {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Huner]] syqa2jls4sqlk5flfynjt372bmyp4of 0 9875 558521 329661 2026-10-09T15:07:02Z Maviulke 34834 558521 wikitext text/x-wiki [[Image:Disambig.svg|75px]] Bınê '''Edirne''' de nê meqaley estê: # [[Edirne (wılayet)|Edirne]] zımey rocawanê [[Trakya]] de yew wılayetê [[Tırkiya]]wo. # [[Edirne]], bacarê merkezê wılayeti u yew qezaê da [[Edirne (wılayet)|Edirne]]o. # [[Edirnespor]] [[Kategoriye:Arezekerdış]] s8vobmd2lx0dgw2a2jsdiatkj262b6h 0 11679 558529 331174 2026-10-09T15:17:20Z Maviulke 34834 558529 wikitext text/x-wiki '''Enformasyon''', yanê zonê ma de '''[[melumat]]''' têmiyanê insanan de zaf cayo gıran gêno. [[Tarixo khan|Tarixê kıhan]]i ra heta [[Tarixo ewroyên|tarixê ewroyêni]] sıktê melumatan yewbini rê rıştene xeylê vuriyo. Ney de zêdiyayena [[Nıfusê insanan|nıfusê insanan]], averşiyayena [[teknolociye]] zaf tesir kerdo. {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Dewlete]] [[Kategoriye:Teknolociye]] 4izfc782z4voxbd999ftxcb62q9mo5r 558530 558529 2026-10-09T15:23:07Z Maviulke 34834 558530 wikitext text/x-wiki '''Enformasyon''', yanê zonê ma de '''[[melumat]]''' têmiyanê [[insan]]an de zaf cayo gıran gêno. [[Tarixo khan|Tarixê kıhan]]i ra heta [[Tarix|tarixo ewroyêni]] sıktê melumatan yewbini rê rıştene xeylê vuriyo. Ney de zêdiyayena [[Nıfusê insanan|nıfusê insanan]], averşiyayena [[teknolociye]] zaf tesir kerdo. ==Bıvênên== *[[Dezenformasyo {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Dewlete]] [[Kategoriye:Teknolociye]] bjb6vyccuq6nr16vm0o22k3aw65wq3e 558531 558530 2026-10-09T15:23:22Z Maviulke 34834 558531 wikitext text/x-wiki '''Enformasyon''', yanê zonê ma de '''[[melumat]]''' têmiyanê [[insan]]an de zaf cayo gıran gêno. [[Tarixo khan|Tarixê kıhan]]i ra heta [[Tarix|tarixo ewroyêni]] sıktê melumatan yewbini rê rıştene xeylê vuriyo. Ney de zêdiyayena [[Nıfusê insanan|nıfusê insanan]], averşiyayena [[teknolociye]] zaf tesir kerdo. ==Bıvênên== *[[Dezenformasyon]] {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Dewlete]] [[Kategoriye:Teknolociye]] auvqt4chv25uehoplo4eci6j3p1d90u 0 28512 558553 548502 2026-10-10T07:48:52Z Maviulke 34834 558553 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Heywan''', nameyo bıngeyıno ke [[cınde]]yan rê vaciyeno. [[İnsan]] zi tewrê de heywanan ra saye beno. [[Dosya:Kingdom of animals.png|right|thumb|300px|Fotrafê heywanan]] == [[Heywanê khedi]] == === [[Golıg]] / [[yeksım]] === * [[kuri]] * [[her]] * [[qatır]] * [[thay]] / [[cüani]] * [[estor]] * [[mayine]] === [[Kerge]] === * [[varing]] * [[kerge]] * [[dik]] * [[Dikleyr]] * [[Leyrek]] === [[Kutık]] === * [[fin(ık)]] * [[dele]] * [[Kırte]] === [[Malo sia]] / [[bızın]] === * [[Bıze]] * [[Bızêk]] * [[Tışk]] * [[Kele]] * [[kelice]] * [[Xıseynayış]] === [[Mêşın]] / [[mêşna]] === * [[verek]] ([[verek|vereke]]) * [[belendire]] / [[şışege]] * [[hogeç]] * [[miye]] * [[veşn]] / [[beran]] === [[Naxır]] === * [[guk]] ([[guk|guke]]) * [[mozık]] ([[mozık|mozıke]]) * [[viştera]] / [[boğe]] / [[nale]] ([[nale|nalıke)]] * [[ga]] / [[manga]] === [[Pısıng]] ([[pısıng|pısınge]]) === * [[leyır]] ([[leyır|leyrık]]) * [[xone]] == [[Sexıl]] ([[selx]]) == * [[bızêk]] ([[bızêk|bızêke]]) * [[verek]] ([[verek|vereke]]) == [[Heywanê khovi]] == * [[fil]] * [[heş]] * [[keftar]] * [[kuze]] * [[lûwe]] * [[pheleng]] * [[şêr]] * [[verg]] * [[xozê erdi]] == [[Theyr u thur]] == * [[heli]] * [[leylege]] * [[mıriçıke]] * [[phepug]] * [[qılancıke]] * [[thüye]] / [[kund]] * [[zarance]] == Kermi, heşereti, theyri, zewbina heywani == * [[Giyê astarey]] * [[Qıjnı]], [[kercık]] ''Kene'' * [[Qaşaxı]] ''Íri kene'' * [[Pındı]] * [[Işpıj]] * [[Rışk]] ''Bit-pire yumurtası'' * [[Kek]] * [[Dernı]] * [[Nutık]] ''Işpıj yavrusu'' * [[Welenge]] * [[Moza]] ([[zerkat]]) ''Moza'' * [[Mêşe]] ''Sinek'' * [[Çarıng]] ''Kırmızı arı'' * [[Pılpılık]] ([[pırpılık]]) ''Kelebek'' * [[Melşa]], [[kelmoşe]] ''Sivrisinek'' * [[Mırxık]] ([[mırxıki]]) ''Küçük karınca'' * [[Morcela]] ([[mojlı]], [[mojley]]) ''Karınca'' * [[Hınge]] * [[Xezalek]] ''Su içindeki bir hayvan'' * [[Tırtır]] ''Tırtıl'' * [[Bertil]] ''Ağaç kurdu'' * [[Gezo]] * [[Xalok]] * [[Kalo-piro]] ''Uğur böcegi'' * [[Diksılêman]] * [[Goyı]] (goyey) ''Güve'' * [[Hevcarık]] ''Tahta kurusu'' * [[Pun]] * [[Qul]] * [[Halin]] * [[Hermuşık]] * [[Mojlani]] * [[Wısıbtutani]] * [[Qerequş]] (teyrê, arwêşa) ''şahin veya atmaca'' * [[Heş]] * [[Meymun]] * [[Findo]] ''Süs veya küçük av köpeği'' * [[Dıjı]] ''Kirpi'' * [[Sixur]] ''Oklu kirpi'' * [[Merı]] ''Fare, sıçan'' * [[Lır]] ''Tarla faresi'' * [[Mıriçık]] ''Kuş'' * [[Zerej]] (Neri, Mari) * [[Koter]] ''Kumru'' * [[Hechecık]] ''Kırlangıç'' * [[Şewşewık]] ''Yarasa'' * [[Hılulık]] ''Doğan'' * [[Sisalık]] ''Karga'' * [[Gancıl]] ''Akbaba'' * [[Qertel]] ''Kartal'' * [[Kund]] ''Baykuş'' * [[Bet]] ''Toy kuşu'' * [[Bum]] ''Puhu kuşu'' * [[Ciq]] ''Siyah bir kuş'' * [[Çıkçıko]] ''Bir kuş'' * [[Qıtık]] ''Bir kuş'' * [[Sımorı]] ''Sincap'' * [[Şanê maran]] ''Kırkayak'' * [[Mar]] ''Yılan'' * [[Demaşkul]] ''Akrep'' * [[Verg]] ([[Deleverge]]) * [[Del]] * [[Keftar]] * [[Xoz]] * [[Kudık]] ''Domuz yavrusu'' * [[Taji]] ''Tazı'' * [[Boji]] * [[Leyr]] ''Yavru'' * [[Pısıng]] ''Kedi'' * [[Kuzı]] ''Sansar'' * [[Qumqumık]] ''Kaya kertenkelesi'' * [[Malmalok]] * [[Tirmar]] * [[Kesa]] * [[Req]] ''Su kaplumbağası'' * [[Kerkınc]] ''Yengeç'' * [[Ması]] ''Balık'' * [[Lolık]] ''Bahar kurtçukları'' * [[Kerm]] ''Kurt'' * [[Pındı]] ''Bir parazit (inek v.s de)'' * [[Qatrek]] * [[Melı]] * [[Kêzık]] * [[Zuli]] * [[Tırli]] * [[Zıleyr]] * [[Qulıng]] * [[Mıriçıkê xazi]] * [[Xozek]] * [[Çeylê bın dê erdi]] ''Yer solucanı'' * [[Kerpa]] * [[Şıvanxapık]] * [[Legleg]] * [[Qaz]] * [[Thuzırıke]] ''sülük'' == Namê taê heywanan == * [[Mıriçıke]] * [[Mılawun]] * [[Mar]] * [[Manga]] * [[Ga]] * [[Her]] * [[Kurık]] * [[Hes]] * [[Awrêş]], ([[argoş]]) * [[Lüwe]] * [[Kesegane]] * [[Miye]] * [[Bızeke]] * [[Nale]] * [[Tuşke]] * [[Guk]], [[golık]] * [[Kerge]] * [[Dik]], [[xıroz]] * [[Bıze]] * [[Heli]] * [[Xoz]] * [[Aspıze]] * [[Lülük]] * [[Dele]] * [[Kutık]] * [[Fino]] * [[Zerece]] {{Taxonbar}} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Heywanşınasiye]] [[Kategoriye:Biyolociye]] [[Kategoriye:Dorme]] f1s87zfbtmznl0uz2ul46habxvb6vkh 0 29429 558517 526623 2026-10-09T14:13:36Z Maviulke 34834 558517 wikitext text/x-wiki {{Databox }}} [[Dosya:K2, Mount Godwin Austen, Chogori, Savage Mountain.jpg|thumb|250px|K2, Pakıstan]] '''Ko''', kopo ke [[dınya]]y sero tewr berzo. {{Portal|Coğrafya}} [[Kategoriye:Koyi]] c7xwl9a6z2c6jvusri5rx91wlsz9vqx 0 34414 558543 330121 2026-10-09T15:37:25Z Maviulke 34834 558543 wikitext text/x-wiki {{Databox |name = Xerson |desmale = Flag of Kherson Oblast.jpg |arma = Coat of Arms of Kherson Oblast.png |xerita = Map of Ukraine political simple Oblast Cherson.png |dewlete = [[Ukrayna]] |paytext = [[Xerson (sûk)|Xerson]] |sûka tewr gırde = Xerson |idare = Oblast |senatori = Peluh Viktor Grugorovuch |wali = Kostyak Mukola Mukhailovuch |erd = 28,461 km2 (10,989 sq mi) |nıfus = 1,126,000 |sıxletiye = 40/km2 (100/sq mi) |kodê têlefoni = +380-55 |wareyê saete = EET (UTC+2) |plaqa wesaiti = UP08 |website = [http://www.oda.kherson.ua www.oda.kherson.ua] }} '''Oblastê Xersoni''' (be Ukraynki: Херсонська область ''Khersons’ka oblast'', Херсонщина ''Xersonşçiyna'') yew oblastê [[Ukrayna]]yo. {{Ukrayna}} {{Rusya}} {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Sûkê Ukrayna]] 2dhl9gv60931fxa9uvwaw82wnhs1bd3 0 37990 558548 548101 2026-10-10T01:31:40Z InternetArchiveBot 21954 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 558548 wikitext text/x-wiki {{Merdumi|Resım = Asmenobewayir.jpg}} '''Asmêno Bêwayir''' (namey xo'yo raştıkên '''''Mesut Asmên Keskin''''') yew cıgeyraoğo Zaza u mordemê ilmê zıwananê (zıwanzanê) Hind-Ewropao. Serra 1973ine de [[Estamol]] de ame riyê dınya. Keyey xo taê serri raver dewa [[Mazra Sılêmanu]], [[Pılemoriye]] ([[Dêrsım]]) ra bar kerdo, ameo Estamol. 1975 de piyê ey o be maya cı ra ardi [[Almanya]]. Ae ra nat na dıwele de weşiya xo rameno. Almanya de şi mekteb. 1992 de kewt universıte u mıhendısina makina (vıraştena makina) heta lisansê veri wende. Oyo ke [[Zazaki]] verê coy tenê areze (fehm) kerdêne, emma qısey nêkerdêne. 1993 de dest kerd [[zıwan]]ê ma u piyê xo, gına sero, musa. 1996 de redaksiyonê pêseroka [[Ware]]y de ca gırewt. 2005 ra heta 2008 ki redaksiyonê pêseroka [[Miraz]]i de ca gırewt. Taê gurenayışê xo'yê zıwani, nuştey, kılamê xo kıtaban u pêserokan u [[internet]] de veciyay (taê ebe namey xoyê keyey, Mesudê Keşki). Taê kıtabi u xeylê nuştey nuştekaranê Zazaki redakte kerdê. [[2013]]<nowiki/>yıne ra nat pêseroka [[MA]] de nuştan redakte keno, yew ki pela internetia Zazaki [[Zazakikozmos]] [[http://www.zazakikozmos.com]] de u tepeya [./https://web.archive.org/web/20260120015013/http://www.zazaki.com.tr/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260120015013/http://www.zazaki.com.tr/ |date=2026-01-20 }} www.zazaki.com.tr] de ki nuseno u editorine keno. Editorê pelga [[www.zazaki.de]] u ezaê diwanê idarey [[Enstitüyê Zazaki|Enstitüyê Zazakiy]] u [[Cematê Zazayanê Almanya]]o. Taê nuştanê pêseroka [[Piltan|Piltani]] ki redakte keno. Hewna ki Wikipediya Zazaki de admino. Nıka [[Frankfurtê Maini|Frankfurtê Maini]] de diwanê idarey [[Enstituyê Zazaki]] de gureyeno u zemanê temsilkarê pêseroka [[Miraz]]iê Ewropa bi. 2005 ra heta 2008 [[Universıtey Frankfurtiê Goethey]] de qısmê [[ilmê zıwanan]] de [[ilmê têverşanaena zıwanan]] (ilmê qıyasê zıwanan) de lızgey [[Hindo-Ewropaistik]]i (''Indogermanistik'') wend. Payizê 2008ıne de teza xoya mastıri dê zerre. Teza xo diyalektanê Zazaki sero nuşte. Çıle (Kanuno Peyên) 2009 de wendışê universıtey qedena. 2009ıne ra nat teza xo'ya doktora eyni universıte de vırazeno. Universıtey Frankfurti de 2009 - 2016 dersa zıwanê Zazaki dae. 2020-2021 de ki ê universıtey de gramerê Zazaki sero seminer da. Yew ki Gulana 2020 ra heta 2024 u reyna Gağandê 2025 ra heta nıka namey Enstitüyê Zazaki ra dersa Zazaki online (internet de) salıx dano. Keskini [[Şazadeo Qıckek]] ''Küçük Prens'' çarna Zazaki, serra 2009ıne de kıtab de Almanya de veciya. Kıtabê ey'ê dersa Zazaki be terifê Almanki, be namey [[Zonê Ma zanena?]] Gağandê 2012yıne de be destê projey taê embazan u nuskaran veciya. Guciga 2017ıne de ey çarnayışê Şazadey Qıckeki be halo rocanekerde newede İstanbol de, [[Dersim Yayınları]] de vet. Nê vetışxaney de ki Nisana 2017ıne de kıtabê xo'yê derse [[Zonê Ma Zanena?]] Almanki ra çarna Tırki u pê [[Zazakiyê Hemıne]] be namey [[Şıma Zazaki zanenê?]] ra vet. Kıtabê xo'yê derseo ke Tırki de veciya, pê metodanê ilmi standardizekerdena Zazaki rê gamê da verêna. Kıtabê derse Almanki ra çarniya Franszıki ki, o de nezdi de bıveciyo, çarniya Ermenki ki, o ki hewna vetış rê hazır beno. Karê etimolociya (rêçıkzanayışê) Zazaki sero ki gırwey xo hao dewam keno. Kıtabê ey "Identitätsdynamik und Ethnizität der Zaza-sprachigen Bevölkerung zwischen Fremdzuschreibung und Selbstverortung" ('Dinamikê kamiye be etnisitey qıseykeranê Zazaki mabeynê etfê teberi u xo ca kerdene de') peyniya 2025ıne de be Almanki Almanya de veciya. == Bıvênên == * [[User:Asmen|Asmên]] * [http://www.geoaktifyayinlari.com/zazaca_zazaki_ders_kitabi.html Zonê Ma Zanena? - Zazaki für Anfängerinnen und Anfänger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927053723/http://www.geoaktifyayinlari.com/zazaca_zazaki_ders_kitabi.html |date=2013-09-27}} * [http://www.dersimyayinlari.com/sazadeo-qickek/ Şazadeo Qıckek - Zazaki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180912002640/http://www.dersimyayinlari.com/sazadeo-qickek/ |date=2018-09-12}} * [http://www.dersimyayinlari.com/sima-zazaki-zanene/ Şıma Zazaki Zanenê? - Yeni başlayanlar için ders kitabı - Standard Zazaca yazı dili (Zazakiyê Hemıne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190409152449/http://www.dersimyayinlari.com/sima-zazaki-zanene/ |date=2019-04-09}}) {{Nuştekarê Zazayan}} {{DEFAULTSORT:Bewayir, Asmeno}} [[Kategoriye:Nuştekarê Zazayan]] [[Kategoriye:Merdumê ke Almanya de cıwiyenê]] [[Kategoriye:Merdumê ke 1973 de biyê]] [[Kategoriye:Şarê Pılemoriye]] [[Kategoriye:Nuştekarê zıwanê Tırki]] [[Kategoriye:Nuştekarê zıwanê Zazaki]] [[Kategoriye:Nuştekarê zıwanê Almanki]] [[Kategoriye:Akademisyeni]] [[Kategoriye:Akademisyenê Zazay]] [[Kategoriye:Merdumê weşi]] [[Kategoriye:Şarê Estamoli]] [[Kategoriye:Merdumê ke Almanya de cıwiyenê]] [[Kategoriye:Mıhendisi]] [[Kategoriye:Zazay]] he2y42qjqolq89ecde0izotzimwksxl 0 42214 558549 542788 2026-10-10T04:50:57Z Lefkozirve0202 35025 /* */ O Kürt Bir Lider Değildir Zazaların Kahramanıdır Kürt Lider Kelimesini Değiştirdim 558549 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Yado.jpg|thumb|200px|Yado (hete çep de) û Sediyê Telhê]] '''Yadîn Mehmûd Ebas''' (ya zî '''Yado''', be Kirdaskî: '''Yadoyê Dimilî''') serdarêko [[Zaza]] bî. O hem bîyo efsaneyê [[Çewlîg]]î, hem sembolê egîtîyê 1925î. Yadîn, mîyanê şarî de bi zaf nameyan şinasîyêno (nas beno). Nameyê eyê ke [[Ehmedê Dirihî]] tesbît kerdê, nê yê: Yad, Yadê Began, Yadê Ewasî, Yadê Mehmudê Ebasî, Yadîn, Yadîn Axa, Yadîn Paşa, Yado, Yado Axa, Yado Paşa, Yadoyê Dimilî, Yadoyê Navdar, Yahaza, Zaza Yado.<ref name="Ehmedê Dirihî">''Yado'' – Ehmedê Dirihî, Vate, 2010 – Îstanbul, Nr. 34 Payiz</ref> == Ciwîyayîşê Yadoyî == Nameyê Yadînî, Tirkan qeydê nufusî de şaş nusenî. Qeydê nufusî de nameyê ci "Yahaza" (01.07.1889-1929) nuseyeno.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Eslê Yadoyî eşîra [[Zîkte]] ra, Dara Henî ra yo.<ref>"Dilşa Xanimi di qisê kerdiş" - Sêyidxan Kurij - Hevî, Nr. 21, 12 Nisan 1997</ref> Kalikê Yadoyî, Xançigê [[Dara Hênî]] ra ameyo mehlaya Yexkîtican a [[Çewlîg]]î de ca dayo xo. Kênaya Began reyra zewicîyayo, aye ra di lacî bîyî. Mehmud Selîm û Îsmal. Mehmud Selîmî ra Yadîn û Awîde (Ayla), Îsmalî ra zî Polês, Cîwanşa, Esma û Teyîba amey dinya. Dadîyê Yadînî Ferasetê Baynûn a.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Cigêreyox [[Ehmedê Dirihî]] ra gore, Yado hîrê rey zewicîyayo. Kebanîya ey [[Rebîaya Esîlan]], delalîya ey [[Têlîya Ezîmşêrî]] û hesretîya ey zî Gulşaya [[Sedîyê Telhoyî]] bî. Labela Sêyidxan Kurij ra gore, Yado Gulşaya [[Sedîyê Telhoyî]] ra zewicîyayo ya zî nêzewicîyayo, belî nîyo. Şeş hebî tûtanê Yadoyî bîy. Rebîa ra Filît, Mehmud û Çerkez bî. Têlî ra di kênayî û lacêk bi nameyê Cezayîr bî. Filît û Mehmud nêweşîyê surince ver merdî. Di kênayî zî pistanê Têlî de xeniqîyayî. Çerkez (1922-1934) surgun [[Dêrsîm]] de kişîya. Cezayîr zî sêwî (sêkur) mend, badê eskerîya bi nameyê Filîtî (1926-1989) ya cuwîya.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Yado [[Çewlîg]] de texsîldar bî. Dewe be dewe geyranî bac arê danî. Cengê Dînya yê Yewinî de 1916 û 1917 de Rusan ameyê heta dewanê [[Çewlîg]]an ra [[Sêxiye]] û [[Arçuk]]. Yado alayê [[Şêx Şerîfî]] de Rusan ra ceng kerd.<ref name="kurdistan-aktuel">Efsane bir Direnisçi Portresi Yado, Sêyidxan Kurij, <kurdistan-aktuel.org>, 27 Temmuze 2010</ref> Serra 1922 ra pey tehsîldarî ca verdaya, Azadî rê qasidî kerda. Temsîlkarê [[Azadî]] yê bajarê [[Dara Hênî]] Teyîb Elî Efendî bîyo.<ref> Bulmuş, Ahmet, Çewlig’te Yaşadılar, Ankara, 2009, p. 17</ref> == Hereketê Şêx Seidî de Yado == Hereketê Şêx Seidî de Yado muxîm yew ca geno. 15 Sibate 1925 de [[Şêx Seîd]] yeno [[Dara Hênî]], dest nano bajarî ser. Dara Hênî bena paytextê demkî. Feqî Hesenê Modan kenî walî. Serwedartiş dest pê kerd. Yadoyî bi embazanê xo ya tedarikê xo dîbi. 16 Sibate 1925 de eşt banê adlîye ser, a şewe veşna, kerd herr û wele. Guleyek nêteqna, kontrolê [[Çewlîg]]î vist destê xo. Yado û [[Sedîyê Telhoyî]] bînbaşî yî, nê her di [[Xezik]] ser ra, fermandarê cepheyê [[Xarpêt]]î [[Şêx Şerîf]] û birayê xo Husên Efendî [[Govdere]]yî ser ra şinî, Mîrehmedan de resenî pê. Pîya erzenî [[Palî]]yî ser. [[Dakon]] ra Far Şêm, [[Xeylan]] ra Memîş Qasî, [[Sarcan]] ra Resul Axa yuzbaşî bî, her yew mîtralyozek dîyabi ci. Guleyek nêteqnenî, Şêxê Palîyî hetê înan kenî û tîyayî zî fînenî destê xo (21 Sibate 1925).<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Kirdan 24 Sibate 1925 de [[Xarpêt]] genê. Labela hirê rocî de [[Xarpêt]] destê Kirdan ra vecîyena. Yado û Şex Şerîfî mecbur manenî, Xarpêt ra xo tepîya ancenî, yenî heta gemê [[Mendo]]. Mendo de [[Tirkan]] û Kirdan yew cengo gird kenê. Ceng sersiba dest pê kena hetanî şan. Tirkan zaf zahîyat danê. Labela vêra şânî de Eşîraya Şadîyî ra Necip Axayê Oxçîyan, tay dêrsimicî û eskerê tirkan rasenî Mendo gazîyê Tirkan. O wext Kirdan Cengê [[Mendo]] kenê vîndî.<ref name="kurdistan-aktuel"/> [[Çirê Yadî]] zî na mintiqa de ya. [[Şêx Şerîf]] şino [[Xeylan]], oca ra vîyareno şino Koyê Metan. 8ê nîsane de Seîdê Began bi hîrê embazan a, sey tazî kewenî vernîyê eskeran, şinî Şêx Şerîf tek-tena şikefte de tepîşenî. Hewteyek cuwa pey [[Şêx Seîd]] bi embazanê xo ya, pirdê [[Gimgim]]î de tepîşîyêno.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> == Yado lecker beno == Na tarîx ra pê, terorê dewletî dest pê keno. Dewanê Zazayan tek tek veşîyenê û zaf katlîyam benê. Serdaranê Hereket ê Şêx Seidî tek tek tepîşîyenê. Labela eskerê Tirkan nêeşkenê Yado bitepîşî. Yado [[Cengê Mendoyî]] ra pê eskerê xo beno Koyanê [[Çewlîg]] û [[Dara Hênî]] de micadelê xo dewam keno. Vanî Yado bi şeş embazanê xo ya, şino [[Koyê Hesarî]] ser o Qulê Heşî ([[Qulê Yadî]]) de ca dano xo. Etîya ra pey, eskeranê [[Şêx Seîd]]î koyan ser o qefle bi qefle benî vila û benî gerîla. Nameyê înan beno "qefleyê mehkuman" ya zî "qefleyê fîraran". Qefleyê [[Emê Faroyî]] (Emerê Farisî), [[Emînê Mîkî]], [[Hecî Koloz]], [[Hesê Began]], [[Husên Efendî]], [[Musê Silêmanî]], [[Selîm Begê Cibrîyan]], [[Şêx Evdirehîm]], [[Şêx Mistefa]], [[Şêx Tahir]], Yadoyî ûêb. vecîyênî koyan ser, şikeftan de ciwîyênî. Hêdî-hêdî nameyê Yadoyî her cayê [[Kurdistan]]î ra beno vila.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Serra bîne dewlete hewna her cayî tarûmar kena la nêeşkena xo biresno Yado û gerîlayanê binî, dest nana cinî û qicanê înan ser. Amnanê 1926î de Rebîa û Çerkez tepîşîyênî. Înan benî kampa [[Xarpêt]]î. Şeş aşmî cuwa pey, tîya ra şawenî kampa [[Kayserî]]. Peynîya amnanê 1927î de esker na rey cinî û qicanê şêxanê çanican beno Fexran. Çend qefleyê fîraran xeber danî yewbînan, erzenî qereqolê [[Fexran]] ser, cinî û qican tira gênî. Yado no eştişî de linga xo ra beno darbice.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Serra 1927 de (7 oktobre – 17 teşrîne 1927) [[Hereketê Pêçarî]] de eskerê Tirkan 280 heb dewan veşnenî û benateyê 2,000 û 2,500 ten însan kîşenî. Heywanan top kenî û benî bacaranê bînan. Embaran kenî veng, çi ke mend şanenî we.<ref>Mehmet Ali Kışlalı, Güneydoğu: Düşük yoğunluklu çatışma, Ümit Yayıncılık, 1996, ISBN 978-975-7115-08-3, p. 142-143.</ref> == Şîyayişê binê xete == [[Dosya:Yado Celadet Kamuran Bedirxan.jpg|thumb|250 px|Yado Kongreya Xoybûnî de, amnanê 1929î, Beyrûd. <br> Kamuran Bedirxan, hete raşt de roniştayî, romanek Almankî "''Der Adler von Kurdistan''" ([[Qertalê Kurdîstanî]]) nuşto. Nameyê qehremanê nê romanî Yado yo.]] Şartanê micadele benê giran û zaf dewan veşîyenî. Yado û gerilayê bînan dewê [[Xeylan]] de kom benê û yew kerar genê. Yado û gruba gerila yê bînan goç kenê û şinê Bin Xete ([[Sûrîye]]). Gorê texminan ra 500 ya zî 600 ten cînî, qickekan û gerîlayan bar kenê şinê. Rayîr de zî rehat înan çînî yê. [[Erganî]], dewa [[Karacadax]]î [[Çelbiran]], [[Exîl]] û [[Merdîn]] de eskeranê Tirkan ra ceng kenê. Mîyanê des-diwês rocan de 600 km pê ling xo rasnenî [[Binê Xete]].<ref name="kurdistan-aktuel"/> [[Meclîsê Tirkîya]] qanûnê efî virazeno, 16 gulane 1929 de [[rojname]]yê resmî de neşr keno. Badê efî, zafaneyê gerîlayan xapîyenî, [[Binê Xete]] ra agêrenî Serê Xete. Dewlete sîleh dana pêrune dest û kena mîlîsê xo.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Yadîn Paşa û Sadîyê Telhoyî amnanê 1929î de, Beyrûd de, kongreya dîyina Xoybûnî de ca gênî. Her di benî paşayê Xoybûnî (Xobîyayîş, Xobîyayene). Keyeyê Bedîrxanîyan, Haco Axa, Emînê Ehmed (Emînê Perîxanê) û Yadîn û Sadîyê Telhoyî pîya bîy.<ref>Cîgerxwîn, Jînenîgarîya Min, Apec, 1995, p.176</ref> Êluleyê 1929 de, Yadîn Paşa û Sedîyê Telhoyî, bi vîst suwaran a pîya seba xebata Xoybûnî şinî [[Kirdane]]. Labela welat sey verî nêbi. Embazî Yadoyî yê ke peynîya wesarî de bi ef a agêrabî [[Kirdane]], heme bîbî mîlîsê dewlete. Tay embazê Yadoyî zî pê destê eskeran û mîlîsan kişîyebî. == Merdişê Yadoyî == Merdişê Yadoyî ser riwayetî zaf ê. Tayê merdimî zî bawer nêkenê Yado kîşîyayo. Înan bawer kenê Yado şîyo [[Sûrîye]], labela reyna nêameyo [[Kirdane]]. Cigêreyox [[Ehmedê Dirihî]] merdişê Yadoyî ser nuşte xo de zaf detayî dano. Yadîn Paşa şino dewa [[Hebsor]], keyeyê Zelîxaya Şambazan de Têlî vîneno. O nêwazeno ke na rey Têlî xo de bero, eskerê xo pêro kişîyayî. Labela Telî zaf israr kena û Yado mecbur maneno Telî beno koyan. Telî lacê xo Cezayîrî emanetê waya xo Fadimeya Ezîmşêrî kena. Yado [[Madragê Lotan]] ser ra şino, waya xo Awîde ra xatir wazeno, vîyerê [[Dik]] ra [[royê Muradî]] vîyarenî, kewenî [[mintiqaya Ziktê]]. Esker ho dima. [[Vazenan]] û [[Consor]] ser ra resenî [[Ulyan]]. Yew rey na dewe de manenî. Labela eskerê Tirkan resenê dewe. Têlî bena darbice, mintiqaya [[Selînca]] de mirena. Pê qasaturan henda yew çaqî kenenî, Têlî bi kincan a fînenî de û herre danî ser, şakil anî kenî ser ra ke belî nêbo. Pey ra esker yeno, fermandar qûçe hesîyeno. Şanenî a ke termê Têlî ho binê qûçe de yo. Xebere ginena dewican, ê yenî termî benî pey [[Şiqa Qumin]] de defin kenî. Yado bi embazan a şewe şinî [[Mistan]] de, keyeyê Musayê Silêmanî de manenî. Wayîrê keyeyî şefeq ra înan rê fîşekan peyda keno û pêwerê înan zî dano înan, fîneno rayîr. [[Botîyan]] ser ra şinî. [[Kurnêl]] ra pey Telheyê Keçelî û Şukê Ehmê Deyî rayîrê înan ser o meterîs de pawenî, ê ke yenî çepraz gule nanê pa. Hêverê Mihê Evdî beno darbice, dima ra Yado beno darbice. Nê her di merdimî, mezraya [[Botîyan]], [[Qaxkîge]] ra yî.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> === Sere û kincê Yadoyî === Yado û Marke mîyanê gema mazêran ra vîyarenî û şinî hetê newala [[Hêdîgê]]. Esker çarneno çeperneno, çar hetî ra mufreze erzeno ser. Çeteyê hukmatî û eskerî sey morcelayan heta-het gênî. Yado û Marke hetanî şan xo mîyanê kerrayan de setirnenî. Nêverdanî kes nêzdîyê înan bibo. Guleyê înan qedîyênî, yew çawiş şino Yadoyî ser ke bikişo, Yado guleyê xoyê peyênî nano ey a, ey kişeno. Eskerî şinî cor, uca ra bi mîtralyozan a pananî û helê şanî de Ehmê Hecîyo Botîyanic guleyê peyênî panano. Esker yeno reseno ser, mîlîsan ra vanî "sereyê ey tira kerên"; Mîlîsan ra yew kardî erzeno ci, sereyê Yadî tira keno. Mîlîso ke sareyê Yadî tira kerdo nameyê eyî belî nîyo. Eskerî heqbeyê Yadî gênî bi sereyê ey a benî [[Çewlîg]]. Mîlîsê bînî yê dewlete zî kincanê ey şelênenî, kenî zit-bit û ê kincan benî danî xo ra. Roca bîne şarê [[Dereyê Reşî]] ([[Qîyameyê Reşî]]) termê bêsereyî yê Yadî û termê Markeyî, uca bi tuman û pirênan a defin kenî. Telqînê Yadî zî Mela Husênê Qîyameyê Reşî dano. Mihê Evdî ke beno darbice, xo kaş keno binê dirrikêran û xo nimneno. Dereyê Reşicî hîrê aşmî ey kenî weye, darba ey kenî weşe û şawenî. Esker sereyê Yadoyî beno çarneno, mocneno Çewlîgican. Înan hemîne o sere şinasnayo, la kes nêvano "No sereyê Yadî yo." Cayo ke kişîyayî û tede defin bîyî, şarê ma nameyê ucayî [[Wekê Yadî]] panayo.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> == Cografyaya Kurdistanî de Yado == Zanayîşê [[Ehmedê Dirihî]] ra gore, cografyaya [[Kurdistan]]î de çi kesî hendê ey nameyê xo nêdayo welatê ma. Banê Yadîn Paşayî, Cawo ke Yadî teyare vista, Çirê Yadî/Kanîya Yado, Gemê Yadî, Gomê Yadî, Hokê/Wekê Yadî, Newala Yadî, Mezêl Cînê Yad, Qulê Yadî, Warê Yadî, Xirbê Yadî... No derheq de şarê [[Kurdistan]]î sey Yadoyî kes ne dî, ne vîna. Çar hênîyan ra tewr namdar, ho rayîrê [[Xarpêt]]î ser o, [[Çewlîg]] ra 10 km. dûrî yo. Dewlete nameyê nê hênîyî hîrê rey bedilnayo: Bilaloğlu Çeşmesi (1944), Yüzüncü Yıl Çeşmesi (1981) û Atapark (1996). Hema zî kirdî ma bi rike, tîya ra vanî "Çirê Yadî", Kirdasî ma vanî "Kanîya Yado", ê ke ziwanê xo nêzanî zî vanî "Yado Çeşmesi".<ref name="Ehmedê Dirihî"/> == Edebîyat de Yado == [[Kamiran Bedirxan]] û Herbert Oertelî romanek Almankî [[Der Adler von Kurdistan]] (Qertalê Kurdîstanî) nuşto.<ref> Bedirxan, Kamiran & Oertel, Herbert, Der Adler von Kurdistan, Berlin, 1937</ref> Nameyê qehremanê nê romanî Yado yo. Kamiran Bedîrxanî no romanê xo hêverê [[Franskî]] nuşto. Roman de Kamiran Bedîrxan Yado beno [[Koyê Agîrî]] û Yado oca de mireno. Kemal Burkay, Memo Darrêz, Mahmut Arif Ayçiçek "Ha Vaj, Ha Vaj" de Yadoyî ser o şîîrî nuştî. Nînan ra Memo û Mahmutî [[Kirdkî]] nuşto, Kemal Burkay şîîrê xo ya [[Tirkî]] tadaya [[Kurmanckî]] ser zî. [[Cîgerxwîn]]î şîîrê xo "Şehnameyê Şehîdan" de Yado, bi "mecalê kurdan" a salix dayo. Dengbêjan bi [[Kurmanckî]] hîrê deyîrî eştî Yadoyî ser. A verêne kiştişê Selîm Begê Cibrîyan (1926) ser o vacîyaya. Tîya de ca dîyayo egîtîyê Yadoyê Dimilî û Sadîyê Telhoyî. A bîne, Fexran de birîndarbîyayîşê Yadî ser o, veyvê Karêrijan Mehbûbe Kaygalake veta. A peyêne kiştişê Yadoyî ser o ya, Ehmedê Bêrtî eşta ey ser. Verênanê ma yê Kirdan yew deyîra govende eşta Têlî û Yadoyî ser.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> {{Şîîre|sername="Yado û Telî" ra {{pad|12em}} |nuştox=Mahmut Arif Ayçiçek| ''Kirdkî'':<br> Ez qertalî sêr Kurdîstûn <br> Ez tu nidûna bêbextûn <br> Bîye xu berz mîyûn halîn mi <br> Ma pîya perrên heyûn qeyûm <br> }} {{Şîîre|sername="Destana Îhsan Nûrî Paşa" ra {{pad|5.5em}}|nuştox=Ebdurehîmê Mûşî| ''Kirdaskî'':<br> Şêrên çiyayê Agirî serhildêr <br> Wan lehenga rabûn li dijî neyêr <br> Çibikim Yado yê dimilî ne pêr <br> Agirî tu dil û cergê min dihêr <br> }} {{Şîîre|sername="Yado Bir Türküdür Söylenir Ülkemde" ra|nuştox=Kemal Burkay| ''Tirkî'':<br> Yado bir türküdür söylenir ülkemde<br> Dağlardan kopup gelen<br> Sanki bir dal uzanır maviliğe<br> Toprak doyumsuz güler<br> Büyür elleri bir tutam ışık<br> Düşer elleri ölüm<br> Yado bir sevgidir belirip yiten<br> }} == Çimeyî == {{Çime}} [[Kategoriye:Zazay]] [[Kategoriye:Meqaleyê ke be alfabeyê Bedirxanî nusîyayê]] [[Kategoriye:Zikte]] 5ydqhjgwwzrq97w21q3h02jy6h6fsoh 558550 558549 2026-10-10T05:04:33Z Lefkozirve0202 35025 Yad Mehmud Ebas, aslen Bingöl/Genç (Darahênê) bölgesinin Ziktê aşiretinden Zaza (Dimilî) kökenli bir aileye mensuptur ve bölgedeki hareketlerde askeri liderlik yapmıştır [Yado: Efsane Bir Direnişçinin Portresi - Kürd Araştırmaları, Felat ÖZSOY: Zaza Yado: Namı diğer Yad Mehmud Ebas]. 558550 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Yado.jpg|thumb|200px|Yado (hete çep de) û Sediyê Telhê]] '''Yadîn Mehmûd Ebas''' (ya zî '''Yado''', be Kirdaskî: '''Yadoyê Dimilî''') serdarêko [[Zaza|ZAZA]] bî. O hem bîyo efsaneyê [[Çewlîg]]î, hem sembolê egîtîyê 1925î. Yadîn, mîyanê şarî de bi zaf nameyan şinasîyêno (nas beno). Nameyê eyê ke [[Ehmedê Dirihî]] tesbît kerdê, nê yê: Yad, Yadê Began, Yadê Ewasî, Yadê Mehmudê Ebasî, Yadîn, Yadîn Axa, Yadîn Paşa, Yado, Yado Axa, Yado Paşa, Yadoyê Dimilî, Yadoyê Navdar, Yahaza, Zaza Yado.<ref name="Ehmedê Dirihî">''Yado'' – Ehmedê Dirihî, Vate, 2010 – Îstanbul, Nr. 34 Payiz</ref> == Ciwîyayîşê Yadoyî == Nameyê Yadînî, Tirkan qeydê nufusî de şaş nusenî. Qeydê nufusî de nameyê ci "Yahaza" (01.07.1889-1929) nuseyeno.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Eslê Yadoyî eşîra [[Zîkte]] ra, Dara Henî ra yo.<ref>"Dilşa Xanimi di qisê kerdiş" - Sêyidxan Kurij - Hevî, Nr. 21, 12 Nisan 1997</ref> Kalikê Yadoyî, Xançigê [[Dara Hênî]] ra ameyo mehlaya Yexkîtican a [[Çewlîg]]î de ca dayo xo. Kênaya Began reyra zewicîyayo, aye ra di lacî bîyî. Mehmud Selîm û Îsmal. Mehmud Selîmî ra Yadîn û Awîde (Ayla), Îsmalî ra zî Polês, Cîwanşa, Esma û Teyîba amey dinya. Dadîyê Yadînî Ferasetê Baynûn a.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Cigêreyox [[Ehmedê Dirihî]] ra gore, Yado hîrê rey zewicîyayo. Kebanîya ey [[Rebîaya Esîlan]], delalîya ey [[Têlîya Ezîmşêrî]] û hesretîya ey zî Gulşaya [[Sedîyê Telhoyî]] bî. Labela Sêyidxan Kurij ra gore, Yado Gulşaya [[Sedîyê Telhoyî]] ra zewicîyayo ya zî nêzewicîyayo, belî nîyo. Şeş hebî tûtanê Yadoyî bîy. Rebîa ra Filît, Mehmud û Çerkez bî. Têlî ra di kênayî û lacêk bi nameyê Cezayîr bî. Filît û Mehmud nêweşîyê surince ver merdî. Di kênayî zî pistanê Têlî de xeniqîyayî. Çerkez (1922-1934) surgun [[Dêrsîm]] de kişîya. Cezayîr zî sêwî (sêkur) mend, badê eskerîya bi nameyê Filîtî (1926-1989) ya cuwîya.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Yado [[Çewlîg]] de texsîldar bî. Dewe be dewe geyranî bac arê danî. Cengê Dînya yê Yewinî de 1916 û 1917 de Rusan ameyê heta dewanê [[Çewlîg]]an ra [[Sêxiye]] û [[Arçuk]]. Yado alayê [[Şêx Şerîfî]] de Rusan ra ceng kerd.<ref name="kurdistan-aktuel">Efsane bir Direnisçi Portresi Yado, Sêyidxan Kurij, <kurdistan-aktuel.org>, 27 Temmuze 2010</ref> Serra 1922 ra pey tehsîldarî ca verdaya, Azadî rê qasidî kerda. Temsîlkarê [[Azadî]] yê bajarê [[Dara Hênî]] Teyîb Elî Efendî bîyo.<ref> Bulmuş, Ahmet, Çewlig’te Yaşadılar, Ankara, 2009, p. 17</ref> == Hereketê Şêx Seidî de Yado == Hereketê Şêx Seidî de Yado muxîm yew ca geno. 15 Sibate 1925 de [[Şêx Seîd]] yeno [[Dara Hênî]], dest nano bajarî ser. Dara Hênî bena paytextê demkî. Feqî Hesenê Modan kenî walî. Serwedartiş dest pê kerd. Yadoyî bi embazanê xo ya tedarikê xo dîbi. 16 Sibate 1925 de eşt banê adlîye ser, a şewe veşna, kerd herr û wele. Guleyek nêteqna, kontrolê [[Çewlîg]]î vist destê xo. Yado û [[Sedîyê Telhoyî]] bînbaşî yî, nê her di [[Xezik]] ser ra, fermandarê cepheyê [[Xarpêt]]î [[Şêx Şerîf]] û birayê xo Husên Efendî [[Govdere]]yî ser ra şinî, Mîrehmedan de resenî pê. Pîya erzenî [[Palî]]yî ser. [[Dakon]] ra Far Şêm, [[Xeylan]] ra Memîş Qasî, [[Sarcan]] ra Resul Axa yuzbaşî bî, her yew mîtralyozek dîyabi ci. Guleyek nêteqnenî, Şêxê Palîyî hetê înan kenî û tîyayî zî fînenî destê xo (21 Sibate 1925).<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Kirdan 24 Sibate 1925 de [[Xarpêt]] genê. Labela hirê rocî de [[Xarpêt]] destê Kirdan ra vecîyena. Yado û Şex Şerîfî mecbur manenî, Xarpêt ra xo tepîya ancenî, yenî heta gemê [[Mendo]]. Mendo de [[Tirkan]] û Kirdan yew cengo gird kenê. Ceng sersiba dest pê kena hetanî şan. Tirkan zaf zahîyat danê. Labela vêra şânî de Eşîraya Şadîyî ra Necip Axayê Oxçîyan, tay dêrsimicî û eskerê tirkan rasenî Mendo gazîyê Tirkan. O wext Kirdan Cengê [[Mendo]] kenê vîndî.<ref name="kurdistan-aktuel"/> [[Çirê Yadî]] zî na mintiqa de ya. [[Şêx Şerîf]] şino [[Xeylan]], oca ra vîyareno şino Koyê Metan. 8ê nîsane de Seîdê Began bi hîrê embazan a, sey tazî kewenî vernîyê eskeran, şinî Şêx Şerîf tek-tena şikefte de tepîşenî. Hewteyek cuwa pey [[Şêx Seîd]] bi embazanê xo ya, pirdê [[Gimgim]]î de tepîşîyêno.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> == Yado lecker beno == Na tarîx ra pê, terorê dewletî dest pê keno. Dewanê Zazayan tek tek veşîyenê û zaf katlîyam benê. Serdaranê Hereket ê Şêx Seidî tek tek tepîşîyenê. Labela eskerê Tirkan nêeşkenê Yado bitepîşî. Yado [[Cengê Mendoyî]] ra pê eskerê xo beno Koyanê [[Çewlîg]] û [[Dara Hênî]] de micadelê xo dewam keno. Vanî Yado bi şeş embazanê xo ya, şino [[Koyê Hesarî]] ser o Qulê Heşî ([[Qulê Yadî]]) de ca dano xo. Etîya ra pey, eskeranê [[Şêx Seîd]]î koyan ser o qefle bi qefle benî vila û benî gerîla. Nameyê înan beno "qefleyê mehkuman" ya zî "qefleyê fîraran". Qefleyê [[Emê Faroyî]] (Emerê Farisî), [[Emînê Mîkî]], [[Hecî Koloz]], [[Hesê Began]], [[Husên Efendî]], [[Musê Silêmanî]], [[Selîm Begê Cibrîyan]], [[Şêx Evdirehîm]], [[Şêx Mistefa]], [[Şêx Tahir]], Yadoyî ûêb. vecîyênî koyan ser, şikeftan de ciwîyênî. Hêdî-hêdî nameyê Yadoyî her cayê [[Kurdistan]]î ra beno vila.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Serra bîne dewlete hewna her cayî tarûmar kena la nêeşkena xo biresno Yado û gerîlayanê binî, dest nana cinî û qicanê înan ser. Amnanê 1926î de Rebîa û Çerkez tepîşîyênî. Înan benî kampa [[Xarpêt]]î. Şeş aşmî cuwa pey, tîya ra şawenî kampa [[Kayserî]]. Peynîya amnanê 1927î de esker na rey cinî û qicanê şêxanê çanican beno Fexran. Çend qefleyê fîraran xeber danî yewbînan, erzenî qereqolê [[Fexran]] ser, cinî û qican tira gênî. Yado no eştişî de linga xo ra beno darbice.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Serra 1927 de (7 oktobre – 17 teşrîne 1927) [[Hereketê Pêçarî]] de eskerê Tirkan 280 heb dewan veşnenî û benateyê 2,000 û 2,500 ten însan kîşenî. Heywanan top kenî û benî bacaranê bînan. Embaran kenî veng, çi ke mend şanenî we.<ref>Mehmet Ali Kışlalı, Güneydoğu: Düşük yoğunluklu çatışma, Ümit Yayıncılık, 1996, ISBN 978-975-7115-08-3, p. 142-143.</ref> == Şîyayişê binê xete == [[Dosya:Yado Celadet Kamuran Bedirxan.jpg|thumb|250 px|Yado Kongreya Xoybûnî de, amnanê 1929î, Beyrûd. <br> Kamuran Bedirxan, hete raşt de roniştayî, romanek Almankî "''Der Adler von Kurdistan''" ([[Qertalê Kurdîstanî]]) nuşto. Nameyê qehremanê nê romanî Yado yo.]] Şartanê micadele benê giran û zaf dewan veşîyenî. Yado û gerilayê bînan dewê [[Xeylan]] de kom benê û yew kerar genê. Yado û gruba gerila yê bînan goç kenê û şinê Bin Xete ([[Sûrîye]]). Gorê texminan ra 500 ya zî 600 ten cînî, qickekan û gerîlayan bar kenê şinê. Rayîr de zî rehat înan çînî yê. [[Erganî]], dewa [[Karacadax]]î [[Çelbiran]], [[Exîl]] û [[Merdîn]] de eskeranê Tirkan ra ceng kenê. Mîyanê des-diwês rocan de 600 km pê ling xo rasnenî [[Binê Xete]].<ref name="kurdistan-aktuel"/> [[Meclîsê Tirkîya]] qanûnê efî virazeno, 16 gulane 1929 de [[rojname]]yê resmî de neşr keno. Badê efî, zafaneyê gerîlayan xapîyenî, [[Binê Xete]] ra agêrenî Serê Xete. Dewlete sîleh dana pêrune dest û kena mîlîsê xo.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Yadîn Paşa û Sadîyê Telhoyî amnanê 1929î de, Beyrûd de, kongreya dîyina Xoybûnî de ca gênî. Her di benî paşayê Xoybûnî (Xobîyayîş, Xobîyayene). Keyeyê Bedîrxanîyan, Haco Axa, Emînê Ehmed (Emînê Perîxanê) û Yadîn û Sadîyê Telhoyî pîya bîy.<ref>Cîgerxwîn, Jînenîgarîya Min, Apec, 1995, p.176</ref> Êluleyê 1929 de, Yadîn Paşa û Sedîyê Telhoyî, bi vîst suwaran a pîya seba xebata Xoybûnî şinî [[Kirdane]]. Labela welat sey verî nêbi. Embazî Yadoyî yê ke peynîya wesarî de bi ef a agêrabî [[Kirdane]], heme bîbî mîlîsê dewlete. Tay embazê Yadoyî zî pê destê eskeran û mîlîsan kişîyebî. == Merdişê Yadoyî == Merdişê Yadoyî ser riwayetî zaf ê. Tayê merdimî zî bawer nêkenê Yado kîşîyayo. Înan bawer kenê Yado şîyo [[Sûrîye]], labela reyna nêameyo [[Kirdane]]. Cigêreyox [[Ehmedê Dirihî]] merdişê Yadoyî ser nuşte xo de zaf detayî dano. Yadîn Paşa şino dewa [[Hebsor]], keyeyê Zelîxaya Şambazan de Têlî vîneno. O nêwazeno ke na rey Têlî xo de bero, eskerê xo pêro kişîyayî. Labela Telî zaf israr kena û Yado mecbur maneno Telî beno koyan. Telî lacê xo Cezayîrî emanetê waya xo Fadimeya Ezîmşêrî kena. Yado [[Madragê Lotan]] ser ra şino, waya xo Awîde ra xatir wazeno, vîyerê [[Dik]] ra [[royê Muradî]] vîyarenî, kewenî [[mintiqaya Ziktê]]. Esker ho dima. [[Vazenan]] û [[Consor]] ser ra resenî [[Ulyan]]. Yew rey na dewe de manenî. Labela eskerê Tirkan resenê dewe. Têlî bena darbice, mintiqaya [[Selînca]] de mirena. Pê qasaturan henda yew çaqî kenenî, Têlî bi kincan a fînenî de û herre danî ser, şakil anî kenî ser ra ke belî nêbo. Pey ra esker yeno, fermandar qûçe hesîyeno. Şanenî a ke termê Têlî ho binê qûçe de yo. Xebere ginena dewican, ê yenî termî benî pey [[Şiqa Qumin]] de defin kenî. Yado bi embazan a şewe şinî [[Mistan]] de, keyeyê Musayê Silêmanî de manenî. Wayîrê keyeyî şefeq ra înan rê fîşekan peyda keno û pêwerê înan zî dano înan, fîneno rayîr. [[Botîyan]] ser ra şinî. [[Kurnêl]] ra pey Telheyê Keçelî û Şukê Ehmê Deyî rayîrê înan ser o meterîs de pawenî, ê ke yenî çepraz gule nanê pa. Hêverê Mihê Evdî beno darbice, dima ra Yado beno darbice. Nê her di merdimî, mezraya [[Botîyan]], [[Qaxkîge]] ra yî.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> === Sere û kincê Yadoyî === Yado û Marke mîyanê gema mazêran ra vîyarenî û şinî hetê newala [[Hêdîgê]]. Esker çarneno çeperneno, çar hetî ra mufreze erzeno ser. Çeteyê hukmatî û eskerî sey morcelayan heta-het gênî. Yado û Marke hetanî şan xo mîyanê kerrayan de setirnenî. Nêverdanî kes nêzdîyê înan bibo. Guleyê înan qedîyênî, yew çawiş şino Yadoyî ser ke bikişo, Yado guleyê xoyê peyênî nano ey a, ey kişeno. Eskerî şinî cor, uca ra bi mîtralyozan a pananî û helê şanî de Ehmê Hecîyo Botîyanic guleyê peyênî panano. Esker yeno reseno ser, mîlîsan ra vanî "sereyê ey tira kerên"; Mîlîsan ra yew kardî erzeno ci, sereyê Yadî tira keno. Mîlîso ke sareyê Yadî tira kerdo nameyê eyî belî nîyo. Eskerî heqbeyê Yadî gênî bi sereyê ey a benî [[Çewlîg]]. Mîlîsê bînî yê dewlete zî kincanê ey şelênenî, kenî zit-bit û ê kincan benî danî xo ra. Roca bîne şarê [[Dereyê Reşî]] ([[Qîyameyê Reşî]]) termê bêsereyî yê Yadî û termê Markeyî, uca bi tuman û pirênan a defin kenî. Telqînê Yadî zî Mela Husênê Qîyameyê Reşî dano. Mihê Evdî ke beno darbice, xo kaş keno binê dirrikêran û xo nimneno. Dereyê Reşicî hîrê aşmî ey kenî weye, darba ey kenî weşe û şawenî. Esker sereyê Yadoyî beno çarneno, mocneno Çewlîgican. Înan hemîne o sere şinasnayo, la kes nêvano "No sereyê Yadî yo." Cayo ke kişîyayî û tede defin bîyî, şarê ma nameyê ucayî [[Wekê Yadî]] panayo.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> == Cografyaya Kurdistanî de Yado == Zanayîşê [[Ehmedê Dirihî]] ra gore, cografyaya [[Kurdistan]]î de çi kesî hendê ey nameyê xo nêdayo welatê ma. Banê Yadîn Paşayî, Cawo ke Yadî teyare vista, Çirê Yadî/Kanîya Yado, Gemê Yadî, Gomê Yadî, Hokê/Wekê Yadî, Newala Yadî, Mezêl Cînê Yad, Qulê Yadî, Warê Yadî, Xirbê Yadî... No derheq de şarê [[Kurdistan]]î sey Yadoyî kes ne dî, ne vîna. Çar hênîyan ra tewr namdar, ho rayîrê [[Xarpêt]]î ser o, [[Çewlîg]] ra 10 km. dûrî yo. Dewlete nameyê nê hênîyî hîrê rey bedilnayo: Bilaloğlu Çeşmesi (1944), Yüzüncü Yıl Çeşmesi (1981) û Atapark (1996). Hema zî kirdî ma bi rike, tîya ra vanî "Çirê Yadî", Kirdasî ma vanî "Kanîya Yado", ê ke ziwanê xo nêzanî zî vanî "Yado Çeşmesi".<ref name="Ehmedê Dirihî"/> == Edebîyat de Yado == [[Kamiran Bedirxan]] û Herbert Oertelî romanek Almankî [[Der Adler von Kurdistan]] (Qertalê Kurdîstanî) nuşto.<ref> Bedirxan, Kamiran & Oertel, Herbert, Der Adler von Kurdistan, Berlin, 1937</ref> Nameyê qehremanê nê romanî Yado yo. Kamiran Bedîrxanî no romanê xo hêverê [[Franskî]] nuşto. Roman de Kamiran Bedîrxan Yado beno [[Koyê Agîrî]] û Yado oca de mireno. Kemal Burkay, Memo Darrêz, Mahmut Arif Ayçiçek "Ha Vaj, Ha Vaj" de Yadoyî ser o şîîrî nuştî. Nînan ra Memo û Mahmutî [[Kirdkî]] nuşto, Kemal Burkay şîîrê xo ya [[Tirkî]] tadaya [[Kurmanckî]] ser zî. [[Cîgerxwîn]]î şîîrê xo "Şehnameyê Şehîdan" de Yado, bi "mecalê kurdan" a salix dayo. Dengbêjan bi [[Kurmanckî]] hîrê deyîrî eştî Yadoyî ser. A verêne kiştişê Selîm Begê Cibrîyan (1926) ser o vacîyaya. Tîya de ca dîyayo egîtîyê Yadoyê Dimilî û Sadîyê Telhoyî. A bîne, Fexran de birîndarbîyayîşê Yadî ser o, veyvê Karêrijan Mehbûbe Kaygalake veta. A peyêne kiştişê Yadoyî ser o ya, Ehmedê Bêrtî eşta ey ser. Verênanê ma yê Kirdan yew deyîra govende eşta Têlî û Yadoyî ser.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> {{Şîîre|sername="Yado û Telî" ra {{pad|12em}} |nuştox=Mahmut Arif Ayçiçek| ''Kirdkî'':<br> Ez qertalî sêr Kurdîstûn <br> Ez tu nidûna bêbextûn <br> Bîye xu berz mîyûn halîn mi <br> Ma pîya perrên heyûn qeyûm <br> }} {{Şîîre|sername="Destana Îhsan Nûrî Paşa" ra {{pad|5.5em}}|nuştox=Ebdurehîmê Mûşî| ''Kirdaskî'':<br> Şêrên çiyayê Agirî serhildêr <br> Wan lehenga rabûn li dijî neyêr <br> Çibikim Yado yê dimilî ne pêr <br> Agirî tu dil û cergê min dihêr <br> }} {{Şîîre|sername="Yado Bir Türküdür Söylenir Ülkemde" ra|nuştox=Kemal Burkay| ''Tirkî'':<br> Yado bir türküdür söylenir ülkemde<br> Dağlardan kopup gelen<br> Sanki bir dal uzanır maviliğe<br> Toprak doyumsuz güler<br> Büyür elleri bir tutam ışık<br> Düşer elleri ölüm<br> Yado bir sevgidir belirip yiten<br> }} == Çimeyî == {{Çime}} [[Kategoriye:Zazay]] [[Kategoriye:Meqaleyê ke be alfabeyê Bedirxanî nusîyayê]] [[Kategoriye:Zikte]] pz17jie2mxgbuf6z6acb18qgtuz7g5z 558551 558550 2026-10-10T06:31:48Z Mirzali 16 558551 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Yado.jpg|thumb|200px|Yado (hete çep de) û Sediyê Telhê]] '''Yadîn Mehmûd Ebas''' (ya zî '''Yado''', be Kirdaskî: '''Yadoyê Dimilî''') serdarêko [[Zaza]] bî. O hem bîyo efsaneyê [[Çewlîg]]î, hem sembolê egîtîyê 1925î. Yadîn, mîyanê şarî de bi zaf nameyan şinasîyêno (nas beno). Nameyê eyê ke [[Ehmedê Dirihî]] tesbît kerdê, nê yê: Yad, Yadê Began, Yadê Ewasî, Yadê Mehmudê Ebasî, Yadîn, Yadîn Axa, Yadîn Paşa, Yado, Yado Axa, Yado Paşa, Yadoyê Dimilî, Yadoyê Navdar, Yahaza, Zaza Yado.<ref name="Ehmedê Dirihî">''Yado'' – Ehmedê Dirihî, Vate, 2010 – Îstanbul, Nr. 34 Payiz</ref> == Ciwîyayîşê Yadoyî == Nameyê Yadînî, Tirkan qeydê nufusî de şaş nusenî. Qeydê nufusî de nameyê ci "Yahaza" (01.07.1889-1929) nuseyeno.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Eslê Yadoyî eşîra [[Zîkte]] ra, Dara Henî ra yo.<ref>"Dilşa Xanimi di qisê kerdiş" - Sêyidxan Kurij - Hevî, Nr. 21, 12 Nisan 1997</ref> Kalikê Yadoyî, Xançigê [[Dara Hênî]] ra ameyo mehlaya Yexkîtican a [[Çewlîg]]î de ca dayo xo. Kênaya Began reyra zewicîyayo, aye ra di lacî bîyî. Mehmud Selîm û Îsmal. Mehmud Selîmî ra Yadîn û Awîde (Ayla), Îsmalî ra zî Polês, Cîwanşa, Esma û Teyîba amey dinya. Dadîyê Yadînî Ferasetê Baynûn a.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Cigêreyox [[Ehmedê Dirihî]] ra gore, Yado hîrê rey zewicîyayo. Kebanîya ey [[Rebîaya Esîlan]], delalîya ey [[Têlîya Ezîmşêrî]] û hesretîya ey zî Gulşaya [[Sedîyê Telhoyî]] bî. Labela Sêyidxan Kurij ra gore, Yado Gulşaya [[Sedîyê Telhoyî]] ra zewicîyayo ya zî nêzewicîyayo, belî nîyo. Şeş hebî tûtanê Yadoyî bîy. Rebîa ra Filît, Mehmud û Çerkez bî. Têlî ra di kênayî û lacêk bi nameyê Cezayîr bî. Filît û Mehmud nêweşîyê surince ver merdî. Di kênayî zî pistanê Têlî de xeniqîyayî. Çerkez (1922-1934) surgun [[Dêrsîm]] de kişîya. Cezayîr zî sêwî (sêkur) mend, badê eskerîya bi nameyê Filîtî (1926-1989) ya cuwîya.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Yado [[Çewlîg]] de texsîldar bî. Dewe be dewe geyranî bac arê danî. Cengê Dînya yê Yewinî de 1916 û 1917 de Rusan ameyê heta dewanê [[Çewlîg]]an ra [[Sêxiye]] û [[Arçuk]]. Yado alayê [[Şêx Şerîfî]] de Rusan ra ceng kerd.<ref name="kurdistan-aktuel">Efsane bir Direnisçi Portresi Yado, Sêyidxan Kurij, <kurdistan-aktuel.org>, 27 Temmuze 2010</ref> Serra 1922 ra pey tehsîldarî ca verdaya, Azadî rê qasidî kerda. Temsîlkarê [[Azadî]] yê bajarê [[Dara Hênî]] Teyîb Elî Efendî bîyo.<ref> Bulmuş, Ahmet, Çewlig’te Yaşadılar, Ankara, 2009, p. 17</ref> == Hereketê Şêx Seidî de Yado == Hereketê Şêx Seidî de Yado muxîm yew ca geno. 15 Sibate 1925 de [[Şêx Seîd]] yeno [[Dara Hênî]], dest nano bajarî ser. Dara Hênî bena paytextê demkî. Feqî Hesenê Modan kenî walî. Serwedartiş dest pê kerd. Yadoyî bi embazanê xo ya tedarikê xo dîbi. 16 Sibate 1925 de eşt banê adlîye ser, a şewe veşna, kerd herr û wele. Guleyek nêteqna, kontrolê [[Çewlîg]]î vist destê xo. Yado û [[Sedîyê Telhoyî]] bînbaşî yî, nê her di [[Xezik]] ser ra, fermandarê cepheyê [[Xarpêt]]î [[Şêx Şerîf]] û birayê xo Husên Efendî [[Govdere]]yî ser ra şinî, Mîrehmedan de resenî pê. Pîya erzenî [[Palî]]yî ser. [[Dakon]] ra Far Şêm, [[Xeylan]] ra Memîş Qasî, [[Sarcan]] ra Resul Axa yuzbaşî bî, her yew mîtralyozek dîyabi ci. Guleyek nêteqnenî, Şêxê Palîyî hetê înan kenî û tîyayî zî fînenî destê xo (21 Sibate 1925).<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Kirdan 24 Sibate 1925 de [[Xarpêt]] genê. Labela hirê rocî de [[Xarpêt]] destê Kirdan ra vecîyena. Yado û Şex Şerîfî mecbur manenî, Xarpêt ra xo tepîya ancenî, yenî heta gemê [[Mendo]]. Mendo de [[Tirkan]] û Kirdan yew cengo gird kenê. Ceng sersiba dest pê kena hetanî şan. Tirkan zaf zahîyat danê. Labela vêra şânî de Eşîraya Şadîyî ra Necip Axayê Oxçîyan, tay dêrsimicî û eskerê tirkan rasenî Mendo gazîyê Tirkan. O wext Kirdan Cengê [[Mendo]] kenê vîndî.<ref name="kurdistan-aktuel"/> [[Çirê Yadî]] zî na mintiqa de ya. [[Şêx Şerîf]] şino [[Xeylan]], oca ra vîyareno şino Koyê Metan. 8ê nîsane de Seîdê Began bi hîrê embazan a, sey tazî kewenî vernîyê eskeran, şinî Şêx Şerîf tek-tena şikefte de tepîşenî. Hewteyek cuwa pey [[Şêx Seîd]] bi embazanê xo ya, pirdê [[Gimgim]]î de tepîşîyêno.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> == Yado lecker beno == Na tarîx ra pê, terorê dewletî dest pê keno. Dewanê Zazayan tek tek veşîyenê û zaf katlîyam benê. Serdaranê Hereket ê Şêx Seidî tek tek tepîşîyenê. Labela eskerê Tirkan nêeşkenê Yado bitepîşî. Yado [[Cengê Mendoyî]] ra pê eskerê xo beno Koyanê [[Çewlîg]] û [[Dara Hênî]] de micadelê xo dewam keno. Vanî Yado bi şeş embazanê xo ya, şino [[Koyê Hesarî]] ser o Qulê Heşî ([[Qulê Yadî]]) de ca dano xo. Etîya ra pey, eskeranê [[Şêx Seîd]]î koyan ser o qefle bi qefle benî vila û benî gerîla. Nameyê înan beno "qefleyê mehkuman" ya zî "qefleyê fîraran". Qefleyê [[Emê Faroyî]] (Emerê Farisî), [[Emînê Mîkî]], [[Hecî Koloz]], [[Hesê Began]], [[Husên Efendî]], [[Musê Silêmanî]], [[Selîm Begê Cibrîyan]], [[Şêx Evdirehîm]], [[Şêx Mistefa]], [[Şêx Tahir]], Yadoyî ûêb. vecîyênî koyan ser, şikeftan de ciwîyênî. Hêdî-hêdî nameyê Yadoyî her cayê [[Kurdistan]]î ra beno vila.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Serra bîne dewlete hewna her cayî tarûmar kena la nêeşkena xo biresno Yado û gerîlayanê binî, dest nana cinî û qicanê înan ser. Amnanê 1926î de Rebîa û Çerkez tepîşîyênî. Înan benî kampa [[Xarpêt]]î. Şeş aşmî cuwa pey, tîya ra şawenî kampa [[Kayserî]]. Peynîya amnanê 1927î de esker na rey cinî û qicanê şêxanê çanican beno Fexran. Çend qefleyê fîraran xeber danî yewbînan, erzenî qereqolê [[Fexran]] ser, cinî û qican tira gênî. Yado no eştişî de linga xo ra beno darbice.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Serra 1927 de (7 oktobre – 17 teşrîne 1927) [[Hereketê Pêçarî]] de eskerê Tirkan 280 heb dewan veşnenî û benateyê 2,000 û 2,500 ten însan kîşenî. Heywanan top kenî û benî bacaranê bînan. Embaran kenî veng, çi ke mend şanenî we.<ref>Mehmet Ali Kışlalı, Güneydoğu: Düşük yoğunluklu çatışma, Ümit Yayıncılık, 1996, ISBN 978-975-7115-08-3, p. 142-143.</ref> == Şîyayişê binê xete == [[Dosya:Yado Celadet Kamuran Bedirxan.jpg|thumb|250 px|Yado Kongreya Xoybûnî de, amnanê 1929î, Beyrûd. <br> Kamuran Bedirxan, hete raşt de roniştayî, romanek Almankî "''Der Adler von Kurdistan''" ([[Qertalê Kurdîstanî]]) nuşto. Nameyê qehremanê nê romanî Yado yo.]] Şartanê micadele benê giran û zaf dewan veşîyenî. Yado û gerilayê bînan dewê [[Xeylan]] de kom benê û yew kerar genê. Yado û gruba gerila yê bînan goç kenê û şinê Bin Xete ([[Sûrîye]]). Gorê texminan ra 500 ya zî 600 ten cînî, qickekan û gerîlayan bar kenê şinê. Rayîr de zî rehat înan çînî yê. [[Erganî]], dewa [[Karacadax]]î [[Çelbiran]], [[Exîl]] û [[Merdîn]] de eskeranê Tirkan ra ceng kenê. Mîyanê des-diwês rocan de 600 km pê ling xo rasnenî [[Binê Xete]].<ref name="kurdistan-aktuel"/> [[Meclîsê Tirkîya]] qanûnê efî virazeno, 16 gulane 1929 de [[rojname]]yê resmî de neşr keno. Badê efî, zafaneyê gerîlayan xapîyenî, [[Binê Xete]] ra agêrenî Serê Xete. Dewlete sîleh dana pêrune dest û kena mîlîsê xo.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> Yadîn Paşa û Sadîyê Telhoyî amnanê 1929î de, Beyrûd de, kongreya dîyina Xoybûnî de ca gênî. Her di benî paşayê Xoybûnî (Xobîyayîş, Xobîyayene). Keyeyê Bedîrxanîyan, Haco Axa, Emînê Ehmed (Emînê Perîxanê) û Yadîn û Sadîyê Telhoyî pîya bîy.<ref>Cîgerxwîn, Jînenîgarîya Min, Apec, 1995, p.176</ref> Êluleyê 1929 de, Yadîn Paşa û Sedîyê Telhoyî, bi vîst suwaran a pîya seba xebata Xoybûnî şinî [[Kirdane]]. Labela welat sey verî nêbi. Embazî Yadoyî yê ke peynîya wesarî de bi ef a agêrabî [[Kirdane]], heme bîbî mîlîsê dewlete. Tay embazê Yadoyî zî pê destê eskeran û mîlîsan kişîyebî. == Merdişê Yadoyî == Merdişê Yadoyî ser riwayetî zaf ê. Tayê merdimî zî bawer nêkenê Yado kîşîyayo. Înan bawer kenê Yado şîyo [[Sûrîye]], labela reyna nêameyo [[Kirdane]]. Cigêreyox [[Ehmedê Dirihî]] merdişê Yadoyî ser nuşte xo de zaf detayî dano. Yadîn Paşa şino dewa [[Hebsor]], keyeyê Zelîxaya Şambazan de Têlî vîneno. O nêwazeno ke na rey Têlî xo de bero, eskerê xo pêro kişîyayî. Labela Telî zaf israr kena û Yado mecbur maneno Telî beno koyan. Telî lacê xo Cezayîrî emanetê waya xo Fadimeya Ezîmşêrî kena. Yado [[Madragê Lotan]] ser ra şino, waya xo Awîde ra xatir wazeno, vîyerê [[Dik]] ra [[royê Muradî]] vîyarenî, kewenî [[mintiqaya Ziktê]]. Esker ho dima. [[Vazenan]] û [[Consor]] ser ra resenî [[Ulyan]]. Yew rey na dewe de manenî. Labela eskerê Tirkan resenê dewe. Têlî bena darbice, mintiqaya [[Selînca]] de mirena. Pê qasaturan henda yew çaqî kenenî, Têlî bi kincan a fînenî de û herre danî ser, şakil anî kenî ser ra ke belî nêbo. Pey ra esker yeno, fermandar qûçe hesîyeno. Şanenî a ke termê Têlî ho binê qûçe de yo. Xebere ginena dewican, ê yenî termî benî pey [[Şiqa Qumin]] de defin kenî. Yado bi embazan a şewe şinî [[Mistan]] de, keyeyê Musayê Silêmanî de manenî. Wayîrê keyeyî şefeq ra înan rê fîşekan peyda keno û pêwerê înan zî dano înan, fîneno rayîr. [[Botîyan]] ser ra şinî. [[Kurnêl]] ra pey Telheyê Keçelî û Şukê Ehmê Deyî rayîrê înan ser o meterîs de pawenî, ê ke yenî çepraz gule nanê pa. Hêverê Mihê Evdî beno darbice, dima ra Yado beno darbice. Nê her di merdimî, mezraya [[Botîyan]], [[Qaxkîge]] ra yî.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> === Sere û kincê Yadoyî === Yado û Marke mîyanê gema mazêran ra vîyarenî û şinî hetê newala [[Hêdîgê]]. Esker çarneno çeperneno, çar hetî ra mufreze erzeno ser. Çeteyê hukmatî û eskerî sey morcelayan heta-het gênî. Yado û Marke hetanî şan xo mîyanê kerrayan de setirnenî. Nêverdanî kes nêzdîyê înan bibo. Guleyê înan qedîyênî, yew çawiş şino Yadoyî ser ke bikişo, Yado guleyê xoyê peyênî nano ey a, ey kişeno. Eskerî şinî cor, uca ra bi mîtralyozan a pananî û helê şanî de Ehmê Hecîyo Botîyanic guleyê peyênî panano. Esker yeno reseno ser, mîlîsan ra vanî "sereyê ey tira kerên"; Mîlîsan ra yew kardî erzeno ci, sereyê Yadî tira keno. Mîlîso ke sareyê Yadî tira kerdo nameyê eyî belî nîyo. Eskerî heqbeyê Yadî gênî bi sereyê ey a benî [[Çewlîg]]. Mîlîsê bînî yê dewlete zî kincanê ey şelênenî, kenî zit-bit û ê kincan benî danî xo ra. Roca bîne şarê [[Dereyê Reşî]] ([[Qîyameyê Reşî]]) termê bêsereyî yê Yadî û termê Markeyî, uca bi tuman û pirênan a defin kenî. Telqînê Yadî zî Mela Husênê Qîyameyê Reşî dano. Mihê Evdî ke beno darbice, xo kaş keno binê dirrikêran û xo nimneno. Dereyê Reşicî hîrê aşmî ey kenî weye, darba ey kenî weşe û şawenî. Esker sereyê Yadoyî beno çarneno, mocneno Çewlîgican. Înan hemîne o sere şinasnayo, la kes nêvano "No sereyê Yadî yo." Cayo ke kişîyayî û tede defin bîyî, şarê ma nameyê ucayî [[Wekê Yadî]] panayo.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> == Cografyaya Kurdistanî de Yado == Zanayîşê [[Ehmedê Dirihî]] ra gore, cografyaya [[Kurdistan]]î de çi kesî hendê ey nameyê xo nêdayo welatê ma. Banê Yadîn Paşayî, Cawo ke Yadî teyare vista, Çirê Yadî/Kanîya Yado, Gemê Yadî, Gomê Yadî, Hokê/Wekê Yadî, Newala Yadî, Mezêl Cînê Yad, Qulê Yadî, Warê Yadî, Xirbê Yadî... No derheq de şarê [[Kurdistan]]î sey Yadoyî kes ne dî, ne vîna. Çar hênîyan ra tewr namdar, ho rayîrê [[Xarpêt]]î ser o, [[Çewlîg]] ra 10 km. dûrî yo. Dewlete nameyê nê hênîyî hîrê rey bedilnayo: Bilaloğlu Çeşmesi (1944), Yüzüncü Yıl Çeşmesi (1981) û Atapark (1996). Hema zî kirdî ma bi rike, tîya ra vanî "Çirê Yadî", Kirdasî ma vanî "Kanîya Yado", ê ke ziwanê xo nêzanî zî vanî "Yado Çeşmesi".<ref name="Ehmedê Dirihî"/> == Edebîyat de Yado == [[Kamiran Bedirxan]] û Herbert Oertelî romanek Almankî [[Der Adler von Kurdistan]] (Qertalê Kurdîstanî) nuşto.<ref> Bedirxan, Kamiran & Oertel, Herbert, Der Adler von Kurdistan, Berlin, 1937</ref> Nameyê qehremanê nê romanî Yado yo. Kamiran Bedîrxanî no romanê xo hêverê [[Franskî]] nuşto. Roman de Kamiran Bedîrxan Yado beno [[Koyê Agîrî]] û Yado oca de mireno. Kemal Burkay, Memo Darrêz, Mahmut Arif Ayçiçek "Ha Vaj, Ha Vaj" de Yadoyî ser o şîîrî nuştî. Nînan ra Memo û Mahmutî [[Kirdkî]] nuşto, Kemal Burkay şîîrê xo ya [[Tirkî]] tadaya [[Kurmanckî]] ser zî. [[Cîgerxwîn]]î şîîrê xo "Şehnameyê Şehîdan" de Yado, bi "mecalê kurdan" a salix dayo. Dengbêjan bi [[Kurmanckî]] hîrê deyîrî eştî Yadoyî ser. A verêne kiştişê Selîm Begê Cibrîyan (1926) ser o vacîyaya. Tîya de ca dîyayo egîtîyê Yadoyê Dimilî û Sadîyê Telhoyî. A bîne, Fexran de birîndarbîyayîşê Yadî ser o, veyvê Karêrijan Mehbûbe Kaygalake veta. A peyêne kiştişê Yadoyî ser o ya, Ehmedê Bêrtî eşta ey ser. Verênanê ma yê Kirdan yew deyîra govende eşta Têlî û Yadoyî ser.<ref name="Ehmedê Dirihî"/> {{Şîîre|sername="Yado û Telî" ra {{pad|12em}} |nuştox=Mahmut Arif Ayçiçek| ''Kirdkî'':<br> Ez qertalî sêr Kurdîstûn <br> Ez tu nidûna bêbextûn <br> Bîye xu berz mîyûn halîn mi <br> Ma pîya perrên heyûn qeyûm <br> }} {{Şîîre|sername="Destana Îhsan Nûrî Paşa" ra {{pad|5.5em}}|nuştox=Ebdurehîmê Mûşî| ''Kirdaskî'':<br> Şêrên çiyayê Agirî serhildêr <br> Wan lehenga rabûn li dijî neyêr <br> Çibikim Yado yê dimilî ne pêr <br> Agirî tu dil û cergê min dihêr <br> }} {{Şîîre|sername="Yado Bir Türküdür Söylenir Ülkemde" ra|nuştox=Kemal Burkay| ''Tirkî'':<br> Yado bir türküdür söylenir ülkemde<br> Dağlardan kopup gelen<br> Sanki bir dal uzanır maviliğe<br> Toprak doyumsuz güler<br> Büyür elleri bir tutam ışık<br> Düşer elleri ölüm<br> Yado bir sevgidir belirip yiten<br> }} == Çimeyî == {{Çime}} [[Kategoriye:Zazay]] [[Kategoriye:Meqaleyê ke be alfabeyê Bedirxanî nusîyayê]] [[Kategoriye:Zikte]] 5ydqhjgwwzrq97w21q3h02jy6h6fsoh 0 42309 558512 532932 2026-10-09T14:07:35Z Maviulke 34834 558512 wikitext text/x-wiki {{Databox }} [[Dosya:Granada, fruta, Punica granatum.jpg|resmoqıckek|Punica granatum]] '''Henare''', yew nameyê meywiyo. Tırki de cı rê ''nar'' vaciyeno. Şari miyan de meyweyo hezar dendıkın vaciyeno. [[File:Punica.granatum(01).jpg|thumb|upright|Yew dara henare]] ==Bıvênên == == Referansi == <references/> {{Taxonbar}} [[Kategoriye:Meywe]] 8rdjnnl6dj410evxtbt4e5tbwcmjtql 0 43875 558542 330146 2026-10-09T15:33:50Z Maviulke 34834 558542 wikitext text/x-wiki {{Dora tewran | name = Kavır | status = DOM | image = Flock of sheep.jpg | image_width = 250px | image_caption = | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Mammal]]ia | ordo = [[even-toed ungulate|Artiodactyla]] | familia = [[Bovid]]ae | subfamilia = [[Caprinae]] | genus = ''[[Ovis]]'' | species = '''''O. aries''''' | binomial = ''Ovis aries'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] }} '''Kavır''' yew heywano kediyo. {{Taxonbar}} {{Heywanê khediy}} [[Kategoriye:Heywani]] rvprkhl5y56jbj00kw5yksa0flsg5xj 558546 558542 2026-10-09T20:00:23Z Asmen 19 558546 wikitext text/x-wiki {{Dora tewran | name = Kavır | status = DOM | image = Flock of sheep.jpg | image_width = 250px | image_caption = | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Mammal]]ia | ordo = [[even-toed ungulate|Artiodactyla]] | familia = [[Bovid]]ae | subfamilia = [[Caprinae]] | genus = ''[[Ovis]]'' | species = '''''O. aries''''' | binomial = ''Ovis aries'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] }} '''Kavır''' (mayki: '''kavıre'''; [[Zazakiyê Zımey]] ''khavır/e'') yew heywano kediyo ke keyey [[Mêşna|Mêşın]]<nowiki/>i rao u serra dıyıne dero. {{Taxonbar}} {{Heywanê khediy}} [[Kategoriye:Heywani]] bw6p3jespv7de6fvnge5lhkkjr1m46d 0 43876 558578 516820 2026-10-10T10:25:50Z Maviulke 34834 558578 wikitext text/x-wiki {{Dora tewran | name = Qulquli | fossil_range = {{fossil range|5|0|[[Early Miocene]] to Recent}} | image = 2006-ca-turkey.jpg | image_width = 250px | image_caption = Male [[Wild Turkey]] from [[California]] | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = '''Meleagridinae''' | subfamilia_authority = <!-- Need this info.... --> | genus = '''''Meleagris''''' | genus_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | subdivision_ranks = Species | subdivision = ''[[Wild Turkey|M. gallopavo]]''<br> ''[[Ocellated Turkey|M. ocellata]]'' <!-- | wikispecies = Meleagris | itis = 176135--> }} '''Qulguli''' yew [[heywan]]ê verê [[Keye|keyano]]. [[File:Meleagris gallopavo MHNT.ZOO.2010.11.9.30.jpg|thumb| ''Meleagris gallopavo'']] {{Heywanê puneki }} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Heywanê kozıki]] 0h8p7zderyczo6doe80ww2e5uffvj09 0 43877 558554 352567 2026-10-10T07:55:19Z Maviulke 34834 Zerrekê pele be "{{Bestere}}" ra vurriya 558554 wikitext text/x-wiki {{Bestere}} 5gqmhyqlic5nyn02v4x4afcamqntwhg 0 43878 558581 459743 2026-10-10T10:28:05Z Maviulke 34834 558581 wikitext text/x-wiki {{Databox }} '''Bewrane''' familyay [[Columbidae|Bewranan]] ra yew [[Theyr]]a. {{Taxonbar}} {{Heywanê puneki}} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Heywanê khediy]] ibpwn1vbwkffddzmvu54l5nu87tquom 0 43879 558575 524315 2026-10-10T10:21:46Z Maviulke 34834 558575 wikitext text/x-wiki {{Databox }} '''Dik''' yew [[Heywan|heywan]]o khediyo. Hebitatê cı degme kozıko. == Fotogaleriye == <gallery> Dosya:Rooster04 adjusted.jpg Dosya:Rooster 1 AB.jpg Dosya:Rooster crowing.jpg Dosya:White cock.jpg Dosya:Gallo de corral (view large).jpg Dosya:Rooster portrait2.jpg Dosya:Cocks Fighting.jpg Dosya:Roosters preparing to fight.jpg </gallery> {{Kontrolê_otoriteyi}} {{Heywanê puneki}} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Heywanê khediy]] [[Kategoriye:Kergi]] [[Kategoriye:Heywanê kozıki]] pulb7awxln42ktz13ex0j8rcd7lwvqf 0 43884 558555 322145 2026-10-10T07:56:07Z Maviulke 34834 [[Qeze (heywan)]] ra serşıkıtış dariya we 558555 wikitext text/x-wiki {{Databox }} '''Qeze''' yew heywana verê keyana. {{Taxonbar}} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Heywanê khediy]] aldr4c4vwubjh5hkqe9ji6cgcobcexp 558556 558555 2026-10-10T08:01:00Z Maviulke 34834 558556 wikitext text/x-wiki {{Databox }} '''Qeze''' yew heywana verê keyana. {{Portal|Heywan}} {{Taxonbar}} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Heywanê khediy]] n2lmghs9skij19nos1641i5868evymg 558557 558556 2026-10-10T08:06:00Z Maviulke 34834 558557 wikitext text/x-wiki {{Maneyo bin|Gaz (made)}} {{Databox }} '''Qaz''' yew [[heywan]]ê verê keyana. {{Portal|Heywan}} {{Taxonbar}} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Heywanê khediy]] jfanj42khb46upowinwwlgwlbbnuugm 558560 558557 2026-10-10T08:31:13Z Maviulke 34834 558560 wikitext text/x-wiki {{Maneyo bin|Gaz (made)}} {{Databox}} '''Qaz''' yew [[heywan]]ê verê keyana. {{Portal|Heywan}} {{Taxonbar}} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Heywanê khediy]] ooze7axe3rap66yb5nepwrli12iteq9 558562 558560 2026-10-10T09:46:32Z Maviulke 34834 558562 wikitext text/x-wiki {{Maneyo bin|Gaz (made)}} {{Databox}} '''Qaz''' yew [[heywan]]ê verê keyana. == == == == ==Galeri== {{Portal|Heywan}} {{Heywanê puneki}} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Heywanê khediy]] 4bob45n4hw0c17x7fs6eqv79p810ysm 0 43925 558547 557405 2026-10-10T00:17:50Z InternetArchiveBot 21954 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 558547 wikitext text/x-wiki {{Merdumi}} '''Austin Carter Mahone''' (b. [[4 Nisane]], 1996 San Antonio [[Teksas]]), yew muzisyeno de [[Amerikani|Amerikan]]o. Serra 1996 de [[DAY]] de eyaletê [[Teksas]]i de sûka [[San Antonio]] de maya cı ra biyo. Mahone en verên de klibê ho [[Youtube]] de pêl kerdo u amorê fananê ho hêdi hêdi biyo zêde. Serra 2012. de ebe [[Justin Bieber]]i ra kılama cı "Mistletoe" youtube de pêl kerdo u no veciyayışê cıyê esasi biyo. Serra 2014ıne de albumê cı The Secret çap kerdo. == Diskografiye == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" border="1" |+ Lista albuman ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;"| Kılame ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Detayê albumi ! scope="col" colspan="1"| Pozisyonê Peak charti |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"| [[Oricon|JPN]]<br><ref name=oricon>{{Cite web| url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/590513/products/release/|title=Japan Charts - Austin Mahone: albums, DVDs and singles|publisher=Oricon|accessdate=December 2, 2010}}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Extended Play (Austin Mahone album)|Extended Play]]''<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/austin-mahone-japan-mini-album-mw0002541169|title=Austin Mahone Japan Mini Album|publisher=Allmusic|date=2012-10-11 |accessdate=2012-09-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.discogs.com/Austin-Mahone-Extended-Play/release/4796886|title= Austin Mahone – Extended Play|publisher=Discogs|date=2012-10-11 |accessdate=2012-09-13}}</ref> | * Tarixê pêlbiyayış: June 4, 2013 * Formati: CD, digital download * Terz: Chase, Republic | 12 |- ! scope="row"| ''[[The Secret (Austin Mahone album)|The Secret]]''<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2013/08/30/teen-pop-star-austin-mahone-joins-ymcmb/|title=Teen Pop Star Austin Mahone Joins YMCMB|publisher=Rap-Up|date=2012-10-11|accessdate=2012-09-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231020181723/https://www.rap-up.com/2013/08/30/teen-pop-star-austin-mahone-joins-ymcmb/|archivedate=2023-10-20}}</ref><ref>https://twitter.com/AustinMahone/status/452043053348298752</ref> | * Tarixê pêlbiyayışi: May 27, 2014<ref name="rollingstone.com">{{Cite web |title=Austin Mahone Recovers After Blood Clot in Throat {{!}} Music News {{!}} Rolling Stone<!-- Bot generated title --> |url=http://www.rollingstone.com/music/news/austin-mahone-recovers-after-blood-clot-in-throat-20131104 |access-date=2014-05-25 |archivedate=2016-11-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161113143129/http://www.rollingstone.com/music/news/austin-mahone-recovers-after-blood-clot-in-throat-20131104 }}</ref> * Format: [[Compact Disc|CD]], [[music download|digital download]] * Terz: [[Cash Money Records|Cash Money]], Chase, [[Republic Records|Republic]]<ref name=release>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/the-secret/id863584183|title=The Secret by Austin Mahone - Album|publisher=iTunes|date=|accessdate=February 13, 2013|archivedate=November 19, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141119013830/https://itunes.apple.com/us/album/the-secret/id863584183}}</ref> | — |- | colspan="18" style="font-size:90%"| "—" |} == Referansi == <references/> [[Kategoriye:Muzisyenê Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan]] rczov9u6wtm2m404wie3sjm9n75qssv 0 45147 558539 330471 2026-10-09T15:31:50Z Maviulke 34834 added [[Category:Vatışi]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 558539 wikitext text/x-wiki [[File:Chappuling-day-2013.jpg|thumb|Yew dêsnuşte, [[Estanbol]] ra 2013]] '''Çapuling''' ya zi ''chapulling'' jew vateo ke [[Receb Tayyib Erdoğan|Recep Tayyip Erdoğan]] [[Protestê Parkê Gezi 2013]] de vato ''çapulcu'' ra yeno.<ref>http://www.ibtimes.com/what-capuling-everyday-im-capuling-turkish-protest-video-goes-viral-1291541</ref><ref>http://www.medyafaresi.com/haber/Bir-kac-capulcuya-pabuc-birakmayiz-Erdogan-cok-sert_109110.html</ref> Çapuling merdımi ke Erdoğan vato ki peyi protestkaran de maneni u uca de merdıman proveke keni zey grubi marjinali, merdımi marjinali, uca ra vıraziyao. No vate xeyli leze biyo namdar u terefi proteskaran ra vurniyao u arezeo newe gıroto: ''merdımo ke semedi heqê xo ra dano pero''. No vate deyri grubi muziki [[LMFAO]] [[Party Rock Anthem]] ("Everyday I'm shuffling")<ref>http://www.youtube.com/watch?v=Wt-OIDMNc6w</ref> ra ameo. ==Referansi== <references/> [[Kategoriye:Siyaset]] [[Kategoriye:Vatışi]] oni5mu8scxjwso7kydn8st6ei0y4cf6 0 45379 558520 329481 2026-10-09T15:06:27Z Maviulke 34834 558520 wikitext text/x-wiki Ena pele de Organizasyonanê beynelmılelan sero nuştey estê # [[Yewiya Afrika]] # [[Yewiya Erebanê Meğrıbi]] # [[Liga Ereban]] # [[Konsilê Ewropa]] # [[Yewiya Ewropa]] # [[Konvensiyonê Cênebra]] # [[Xaço Sur]] # [[Aşma Sure]] # [[İnterpol]] # [[NATO]] # [[Xelatê Nobeli]] # [[OECD]] # [[OSCE]] # [[OPEC]] # [[Mıletê Yewbiyayey]] # [[Beyannamey heqanê insananê erd u asmêni]] ## [[Ajansê Enerciya Atomika Enternasyonale]] ## [[Mehkemey Kriminalê Enternasyonali]] ## [[IMF]] ## [[UNESCO]] ## [[Banqa Dınya|Panga Dınya]] ## [[WHO]] ## [[WTO]] {{Teşkilati}} [[Kategoriye:Organizasyonê beynelmıleli]] f5c01g4egzv8r9qgrz9fnjjnabgf07e 0 45451 558522 330025 2026-10-09T15:08:11Z Maviulke 34834 558522 wikitext text/x-wiki {{mizan|08.02.2015}} '''Key erêç''' (Paskuler), ını key (kay), cua ver Sarcon (dewa qezê Depi (Karakoçan), Xarpêt) ıd qıcon u xuerton key kerdên. Tarixê yı vatışoni Sarconıcon, kalıkon - pirıkon ra mêras mend u ını mêras yow letê cuiyenê (kültür) ına dowo. Sobina welati Zazayon ıd ını key esti, çıni, ma nêzoni. La pê ını nuştış ma wazeni wa mıletê ma cuiyenê xu, xu vira mekır u qıconi xu ını cuiyene bıd pê 'hesneyış u musnayış. Erêç, pê pay yowbini cı qeldeyış (ramerrednaene) key binı. Dow ıd me'hla me'hla key binı (kay biyêne). Qıci me'hley cuari amên pêser u deyne riyer, şinı heti me'hley cêri, vatên: „Erêç, erêç me'hley cêri“. Bınêna binı nızdi, na rê vatên: „Er-erey“. Weta me'hley cêri amên pêser u vatên: „Erêç, erêç me'hley cuari“. Qıc o xuerti têmiyon ra amên sulê (sılondê) „'EYŞÊ EVDİ“ ser u dest pê kerdên, nezılnên yowbini, pê paskuleron‘a. Sule bınê (tenê) kumkın ıb. Kom gınên 'erd ır, suli sera lir binı, hetonê bıni suli. Uja ra werıştên xu ser, hona amên miyoni erêç. Kom gınên 'erd ır, 'erd ıd vatên: “ 'Erd çın“. Eg merdım pay ra xu ra megıruetên, 'erd ıd cı qeldên, merdım 'erd ıd ruenıştık ra wurdı desti xu pê şatê mıli xu ıd gırê dên u vatên:“ 'erd çın“. Ço merdım gına 'erd, cı nêqeldeyn. Hend ını key, key bı; nê ço merd, nê zi bı bırindar (dırbetın). Xuerton u qıcon mırdê xu kêf ra key kerdên, cua pê (peyê coy) her kes bine vela, şinı key xu. Ço ını key ser nêdêne pêro. Ser yowbini ra tuway nêvatêne. Key dinı u key kerdênı Cua pê Sarcon semedi howrêsi (vewrês, çığ) bar kerd, ame deştê Sarcon. İta honci yow deme ını key, key kerdênı, la bacê (badê coy) ını key terkena. Ma waşt ını cuiyene (kültür) pê qelem biyari zon. Tım tım bımono cuiyenê (kültür) ma u zonê ma. {{Portal|Cıwiyayış}} [[Kategoriye:Kay]] [[Kategoriye:Zagon]] rgwjbfl4616dz19y0d3w04qr01439wd 0 45484 558544 330058 2026-10-09T15:37:53Z Maviulke 34834 558544 wikitext text/x-wiki {{taxobox | image = Cirsium vulgare carriere-fossoy 02 23062008 02.jpg | image_caption = Plant in flower, Fossoy, Aisne, France | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | unranked_ordo = [[Asterids]] | ordo = [[Asterales]] | familia = [[Asteraceae]] | subfamilia = [[Carduoideae]] | tribus = [[Cynareae]] | genus = ''[[Cirsium]]'' | species = '''''C. vulgare''''' | binomial = ''Cirsium vulgare'' | binomial_authority = ([[Gaetano Savi|Savi]]) [[Michele Tenore|Ten.]] |}} '''Kengerê heran''' (''Cirsium vulgare'') yew vaşê gemo. Serey u bedenê cı telıyıno. Her bergir camus nê vaşira zaf hes keno. Floray cı [[Ewropa]] [[Amerika]] [[Asya]] ya. {{Taxonbar}} [[Kategoriye:Vaşi]] t121x5ji39nkebr8sxugf59vs0j1ase 0 45615 558541 330454 2026-10-09T15:33:14Z Maviulke 34834 558541 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{Dora tewran | name = Turritopsis nutricula | status = '''Not evaluated''' | image = Memorial pamphlet containing certain drawings of Medusae-fig.76.jpg | image_width = | image_caption = Turritopsis nutricula | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Cnidaria]] | classis = [[Hydrozoa]] | ordo = [[Anthomedusae]] | familia = [[Oceaniidae]] | subfamilia = | genus = ''[[Turritopsis]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|T. nutricula]]'' | subspecies = | trinomial = | trinomial_authority ='''McCrady, 1857'''<ref>[http://www.eol.org/pages/1015922 Turritopsis nutricula McCrady 1857] - Encyclopedia of Life</ref>) }} '''''Turritopsis nutricula''''' jü maya deryaya ke bêmerdışiya, nêmırena; ganiya bêmergiya.<ref>{{cite journal|author=M. P. Miglietta, S. Piraino, S. Kubota, P. Schuchert|title=Species in the genus ''Turritopsis'' (Cnidaria, Hydrozoa): a molecular evaluation|journal=Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research|volume=45|number=1|year=2007|pages=11–19|doi=10.1111/j.1439-0469.2006.00379.x|pmid=|url=}}</ref> Turritopsis nutricula, kuna miyanê grubê bêmergan [[Turritopsis dohrnii]] ra. ==Referansi== <references/> == Linkê teberi == *{{Commons category-inline|Turritopsis}} {{Taxonbar }} [[Kategoriye:Heywani]] enhvnl2xq9ye94sp9zntnehz6c7132a 0 45619 558540 330470 2026-10-09T15:32:11Z Maviulke 34834 558540 wikitext text/x-wiki '''Zıwano izole''' yeno arezey (mena) zıwano ke pê jü keyey zıwani gıre nêdao, zıwano tenyao. [[Baski]], [[Aynuki]] u [[Buruşaski]], ê zıwananê izoleyan raê. Ninan teber de: *[[Abinomn]], [[Adai]], [[Aikaná]], [[Akitanyaca]], [[Anem]], [[Atakapa]], *[[Beothuk]], [[Busa]], *[[Cayuse]], [[Chimariko]], [[Chitimacha]], [[Coahuilteco]], [[Cofán]], [[Cotoname]], [[Cuitlatec]], *[[Elamki]], [[Enindhilyagva]], [[Esselen]], [[Etrüski]], *[[Gilyaki]], *[[Hadzaki]], [[Haydaki]], [[Huaveki]], *[[İberki]], [[İsirava]], [[Itonama]], *[[Kakacu]], [[Kalto]], [[Karankava]], [[Karok]], [[Ketçe]], [[Kol]], [[Kootenai]], [[Kuot]], [[Kusunda]], *[[Laal]], [[Laragiya]], *[[Mapudungun]], [[Maratino]], [[Mekejir]], [[Meroitik]], [[Minkin]], [[Movima]], [[Munichi]], *[[Naolan (Oxalan)]], [[Natchez]], [[Ngurmbur]], *[[Oropomca]], *[[Pele-Ata]], [[Pirahã]], [[Pucikvar]], [[P'urhépecha]], [[Pyu]], *[[Quileute]], [[Quinigua]], *[[Salinan]], [[Sandavece]], [[Seri]], [[Siuslav]],[[Sulka]], [[Sumerki]], *[[Taiap]], [[Takelma]], [[Ticuna]], [[Tivi]], [[Tol]], *[[Umbugarla]], *[[Yalë]], [[Yámana]], [[Yélî Dnye]], [[Yukagirki]], [[Yuri]], *[[Zuniki]] {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Zıwan]] eye3erm40jvjldf9nwtuab0pb60o5hi 0 45621 558538 330481 2026-10-09T15:31:20Z Maviulke 34834 added [[Category:Dewri]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 558538 wikitext text/x-wiki '''Zemano peyên''' ya zi '''axir zeman''' (pê zuanê [[Farski]]: پایان زمان; ''payān zamān'') taê din u baweran de, zemano ke verê [[Roca peyêne|roca peyêne]] de esto cı rê vaciyen. Pê arezey kılmi rocê cihaniê peyêni. Eskatolociye de eno konsept deha beno hera u vaciyeno ki zemano peyên yeno arezey peyniya heme kainato. [[Dinê İbrahimi]] de zemano peyên de pêro xırabiye esta, ceng esto u dıma ra merduman sero weşiye yena. [[Hinduizm]]i de [[Vişnu]] pê jü estoro sıpê ra enkarnasyono peyên vırazeno u yeno; [[Kali Yuga]] rê peyniye dano. [[Budizm]]i de [[Buda]] vano ki dıma merdışê cı, dıma 5000 (ponc hınzar) serri, heme doktrinê xo pêro vira beno u dıma anarşiye yena. Jü merdumo ke namê xo [[Maitreya]]o vecino u doktrinê Buday newe ra vırazeno. Dıma "Hewt ticiu" peyniya dınya yena, dınya bena xırabe. [[Cıhudiye]] de zemano peyên de heme Cıhudan beno yew, yeno te lewe, Mesih yeno war, kamê ke merdê newe ra gani benê u cuwiyayışê [[Cenet|cenet]] u [[Canem|canem]]i dest keno pê. [[Xıristiyaniye]] u [[İslam]] de zi ani nuştey estê ke vanê zemanê peyêni de pêro xırabiye esta. {{Zemano peyên}} [[Kategoriye:Eskatolociye]] [[Kategoriye:Dewri]] jqccaxedsnw6g5qux7bkiypmutywdjr 0 45644 558537 330749 2026-10-09T15:31:00Z Maviulke 34834 558537 wikitext text/x-wiki [[File:Kreta Raki PL.JPG|thumb|150px|right|Reqi (Yunan)]] '''Reqi''' ju içkiyo (şımıte) ke zerrey cı de [[Alkol|alkol]] esto. Reqi, pê raya distilasyoni vıraziyeno u vıraziyayışê cı de, suma u anason estê. Zemanê [[İmperatariya Usmanıcan]]i de, şarê ke mısılman niyê, ê vıraştê reqi ra. Be averşiyayişê zemani ra, reqi [[Anatoliye]] de zi şımiyao, biyo namdar. Taê referansi vanê ki vatey reqi zuanê [[Erebki]] rao, vatey ''eraq''i ra yeno; taê referansi zi vanê ki enê vate engurê razaki u qımızi ra yeno. Raveri enguri yenê halê şıray ra, dıme ra merdumi enê enguri kenê pastorize. Dıma enê hali, fermantasyonê cı vıraziyeno u ju içkiyo alkolên veceno. Enê alkoli, dıma karê distilasyoni ra pawno. Dıma ju aşme, reqi vırazeno. {{Kontrolê_otoriteyi}} {{Alkoli}} [[Kategoriye:Alkol]] cjkd5qbfyp52b0otygr8bnq9urwyuyp 0 45646 558536 330759 2026-10-09T15:30:42Z Maviulke 34834 558536 wikitext text/x-wiki [[Image:Tequilas.JPG|right|thumb|300px|Tekilay]] '''Tekila''' (be [[İspanyolki]]: ''Tequila'') namê ju alkolo ke şımiyeno, alkolê [[Meksika]]yo. Tekila namê xo eyaletê [[Jalisco]] ra, suka [[Tequila, Jalisoco|Tequila]] ra gêno. Şarê [[Aztek]]i, verê 2000 serran, vılê agavey fermanet kerdê, ju içkiyo ke namê xo "Octilli Poliqhui"o vıraşto. Azteki enê içkiy, Homaê inan Olmeca rê vednao. Ewro zi tekila esto ki namê cı Olmecao. Zey pêro alkolê howli, (Brandy, Scotch, Port) tekila zi pê averşiyayışê zemani ra, beno deha weş. Eke, tekila dı aşme u ju serre miyan de pawno, name cı '''Reposado''' beno; eke ju serre ra vêşi pawno, name cı rê '''Añejo''' vaciyeno. {{Kontrolê_otoriteyi}} {{Alkoli}} [[Kategoriye:Alkol]] fcaq4cesp4crx44yjciukm82nudgq1b 0 45672 558533 330866 2026-10-09T15:24:48Z Maviulke 34834 558533 wikitext text/x-wiki [[File:Homo erectus.jpg|thumb|right|300px|Homo erectus]] '''Homo erectus''' ([[Latinki]] de: ''Merdumo raşt'') namê ju cınsê merdumio (hominoideao) u qebul beno ki homo erectus piyê merdumê modernio. Caê homo erectusi, [[Evolusyon|evolusyonê merduman]] de zaf neweo. Ey 1,9 milyon - 250 hınzar serri veri cuwio. Fosilê cı, raveri serra 1890 de vêniyao. Kronolociye de, homo erectus cınso ke meymuni ra deha nezdiyo ''Australopithecus'' u [[Merdum|homo sapiens]] miyan de ca gêno. Fosilo verên, adey Cava ra veciyo u dıme ra caê bini ra zi fosili veciyê. Homo erectus, pê raverşiyayışê zemani ra vıni biyo, ewro çıniyo. {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Primati]] [[Kategoriye:Primatê dewrê cemedi]] [[Kategoriye:Primatê dewrê plioseni]] 22hvbi85z297ihvit93an8btf4xs0bn 0 45677 558532 330878 2026-10-09T15:24:15Z Maviulke 34834 558532 wikitext text/x-wiki '''Kodeksê Sena''' namê [[Qurane|Qurana]] ke serra [[1972]] de pê restorasyonê camiya Sena ra suka [[Sena]] de veciya. Kodeksê Sena ya zi Qurana Sena, ju Qurana zaf kıhana u pê destê merdumi parşomani sero nusiyaya. Qurana Sena, gore texminê metodê [[Karbon 14|C14i]] ra serranê 650 - 671 miyan de nusiyaya. Ena Qurane de 926 (newse u vist u şeş) destnuştey u pêro 12000 (des u dı hınzar) parşomani estê. Qurana Sena u Qurana rocane miyan de ferqi estê. Hetê cêrêni de enê ferqi mocniyeni; {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! scope="col" width="32%" | Ca ! scope="col" width="24%" | Vurnayışi ! scope="col" width="22%" | Qurana rocaniye ! scope="col" width="22%" | Qurana Sena, nuşteyo standard |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).191 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 4, p.&nbsp;44</span> || ﺣ/ / ٮٯٮـ(ـلو) کم || حَتّی يُقـٰتِلوکُم || حَتَّىٰ يُقَـٰتِلُوكُمْ {{fontcolor|red|فِيهِ}} |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).191 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 5, p.&nbsp;44</span> ||د لک جز ا ا لکڡر ٮں || ذَٰلِکَ جَزاءُ الکـٰفِرينَ || {{fontcolor|red|كـ}}ذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلْكَـٰفِرِينَ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).192 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 5, p.&nbsp;44</span> || ا نتـ(ﻬ)ـﻮ || إنتَهَو || انتَهَو{{fontcolor|red|ا}} |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).193 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 6, p.&nbsp;44</span> || حتا || حَتّا || حَتّی |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).193 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 7, p.&nbsp;44</span> || و ٮکو ں ا لد ٮں کله ﻟ[ﻠ]ﻪ || و يَكُونَ الدِّينُ {{fontcolor|red|كُلُّهُ}} لِلَّـهِ || وَيَكُونَ ٱلدِّينُ لِلَّـهِ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).194 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 10, p.&nbsp;44</span> || و من اعتدی || {{fontcolor|red|وَ}} مَنِ اعتَدَی|| {{fontcolor|red|فَـ}}ـمَنِ ٱعْتَدَى |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).194 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 11, p.&nbsp;44</span> || ڡا ﻋٮـ/ / و || فاعتدو || فَٱعْتَدُو{{fontcolor|red|ا}} |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).194 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 11, p.&nbsp;44</span> || ما اعتد ی علٮكم ٮه || مَا اعتَدَی عَلَيكُم {{fontcolor|red|بِه}} || مَا ٱعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).196 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 17, p.&nbsp;44</span> || ڡـﻤ// تٮسر مں ا لهد ی || فَما {{fontcolor|red| تَيَسَّر}} مِن الهَدی || فما {{fontcolor|red|استَيسَرَ}} مِنَ ٱلْهَدْىِ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).196 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 17, p.&nbsp;44</span> || و لا تحلٯو ا || وَلَا تَحلِقُوا || وَلَا تَحْلِقُوا {{fontcolor|red|رُءُوسَكُمْ}} |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).196 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 18, p.&nbsp;44</span> || ڡا ﮞ كا ﮞ ا حد ﻣٮكم || فَإن كان {{fontcolor|red|أحَدٌ}} مِنكُم || فَمَن كَانَ مِنكُم |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).196 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 19, p.&nbsp;45</span> || ڡد ٮه || فِديَةٌ || {{fontcolor|red|فَـ}}فِديَةٌ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).196 <br><span style="font-size:80%">Stanford folio, recto, l. 20, p.&nbsp;45</span> || مں صٮم او نسک || مِن صِيٰمٍ أَو نُسُكٍ || مِن صِيَامٍ {{fontcolor|red|أَوْ صَدَقَةٍ}} أَوْ نُسُكٍ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).209 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 5, p.&nbsp;46</span> || مں [ٮـ]ﻌﺪ (ما ﺣ)ﺎ کم ا ﻟ(ﻬد) [ی]؛ || مِّن بَعْدِ مَا جَآءَكُمُ {{fontcolor|red|ٱلْهُدَىٰ}} || مِّن بَعْدِ مَا جَآءَتْكُمُ {{fontcolor|red|ٱلْبَيِّنَـٰتُ}} |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).210 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 6, p.&nbsp;46</span> || هل ٮـ//ـﻄﺮ (و ﮞ) ا لا ا ﮞ (ٮـ)ﺎ ٮـ(ـٮـ)ﮑﻢ ا ﻟﻠﻪ || هَلْ {{fontcolor|red|تَنظُرُونَ}} إِلَّا أَن {{fontcolor|red|يَأْتِيَكُمُ}} ٱللَّـهُ || هَلْ {{fontcolor|red|يَنظُرُونَ}} إِلَّا أَن {{fontcolor|red|يَأْتِيَهُمُ}} ٱللَّـهُ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).211 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 9, p.&nbsp;46</span> || ا لعڡٮ || ٱلْعِقٰبِ || ٱلْعِقَابِ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).213 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 12, p.&nbsp;46</span> || ڡﺎ // (ﺳ)ـﻞ ا لـلـه || فَـ{{fontcolor|red|ـأَرسَلَ}} اللهُ || فَــ{{fontcolor|red|ـبَعَثَ}} ٱللَّـهُ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).213 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 13, p.&nbsp;46</span> || ﻟ(ـٮـحکمو ا ٮـ)ـٮں ا لٮا س || لِـ{{fontcolor|red|ـيَحْكُمُوا}} بَيْنَ ٱلنَّاسِ || لِـ{{fontcolor|red|ـيَحْكُمَ}} بَيْنَ ٱلنَّاسِ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).213 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 15, p.&nbsp;46</span> || ا ﻟٮـ(ـٮـٮـ)ـٮت || ٱلْبَيِّنَٮٰتُ || ٱلْبَيِّنَـٰتُ {{fontcolor|red|بَغْيًا بَيْنَهُمْ}} |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).214 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 17, p.&nbsp;46</span> || ا (ﺣﺴ)ـٮٮم || {{fontcolor|red|أَ}} حَسِبْتُمْ || {{fontcolor|red|أَمْ}} حَسِبْتُمْ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).214 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 17, p.&nbsp;46</span> || ا ﻟ[ـﺪ ٮں] (ﻣ)ـﮟ [ٯٮـ]ـلکم || ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُم || ٱلَّذِينَ {{fontcolor|red|خَلَوْا۟}} مِن قَبْلِكُم |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).214 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 18, p.&nbsp;47</span> || ا لٮسا || ٱلْبَٔسَاءُ || ٱلْبَأْسَاءُ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).215 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 20, p.&nbsp;47</span> || ٮـ(ـسا) لو ٮک || يَسْأَلُونَكَ || يَسْـَٔلُونَكَ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).217 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 25, p.&nbsp;47</span> || عں ا ﻟ(ﺴ)ﻬﺮ ا لحر (م) [و] ﻋ(ـں) ٯٮل ڡـ[ـٮـ]ﻪ || عَنِ ٱلشَّهْرِ ٱلْحَرٰمِ {{fontcolor|red|وَعَنْ }} قِتٰلٍ فِيهِ || عَنِ ٱلشَّهْرِ ٱلْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ |- | Qur’ān 2 (al-Baqarah).217 <br><span style="font-size:80%">David 86/2003 folio, recto, l. 26, p.&nbsp;47</span> || ؛/--/ [و] (ﺻ)[ﺪ] عں /------/؛ || وَصَدٌّ عَن سَبِيلِهِ{{sfn|Sadeghi|Goudarzi|2012|p=47|ps=. According to Sadeghi & Goudarzi's fn. 118, "The traces [after ʿan] match sabīlihi." According to next footnote, "The phrase wa-kufrun bihi is not present immediately [after sabīlihi]. Either it is missing or it (or a smaller phrase such as wa-kufrun) is written at the beginning of the line, before wa-ṣaddun."}} || وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ {{fontcolor|red|ٱللَّـهِ وَكُفْرٌۢ بِهِ}} |- | Qur’ān 11 (Hūd).105 <br><span style="font-size:80%">Folio 4, recto, l. 1, p.&nbsp;51</span> || ا (لا) مں ا {------}؛ || إلّا مَن أَذِنَ لَه || إِلَّا بِإِذْنِهِ |- | Qur’ān 11 (Hūd).122 <br><span style="font-size:80%">Folio 4, verso, l. 4, p.&nbsp;52</span> || ا / / (ﻣﻌ)[ﮑ]/ / {--------}؛ || إِنَّا {{fontcolor|red|مَعَكُم}} مُنتَظِرُونَ || إِنَّا مُنتَظِرُونَ |- | Qur’ān 8 (al-Anfāl).2 <br><span style="font-size:80%">Folio 4, verso, l. 12, p.&nbsp;52</span> || ڡـ(ﺮ) ٯـٮ || {{fontcolor|red|ْفَرِقَت}} || {{fontcolor|red|ْوَجِلَت}} |- | Qur’ān 8 (al-Anfāl).2 <br><span style="font-size:80%">Folio 4, verso, l. 13, p.&nbsp;52</span> || ا ٮـ(ـٮٮـ)ﺎ || ءَايَـٰتُنا || ءَايَـٰتُهُ |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).122 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 3, p.&nbsp;62</span> || ما [كـ]ﺎ ﮞ || مَا كَانَ || {{fontcolor|red|وَ}}مَا كَانَ |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).122 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 4, p.&nbsp;62</span> || مں كل ا ﻣﻪ || مِن كُلِّ {{fontcolor|red|أُمَّةٍ}} || مِن كُلِّ {{fontcolor|red|فِرْقَةٍ}} |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).124 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 9, p.&nbsp;62</span> || و ا د ا ا ٮر لٮ || وَإِذَا أُنزِلَتْ || وَإِذَا {{fontcolor|red|مَا}} أُنزِلَتْ |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).125 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 12, p.&nbsp;62</span> || ڡی ٯلو ٮهم ر حس || فِى قُلُوبِهِم {{fontcolor|red|رِجْسٌ}} || فِى قُلُوبِهِم {{fontcolor|red|مَرَضٌ}} |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).125 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 13, p.&nbsp;62</span> || ر حر ا ا لی ر ﺣﺴ[ﻬ]ـﻢ || {{fontcolor|red|رِجزاً}} إِلَىٰ رِجْسِهِمْ || {{fontcolor|red|رِجساً}} إِلَىٰ رِجْسِهِمْ |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).125 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 13, p.&nbsp;62</span> || و ما ٮو ا و هم ڡـ(ـﺴٯـ)[ـﻮ] ﮞ || وَمَاتُوا۟ وَهُمْ {{fontcolor|red|فَـٰسِقُونَ}} || وَمَاتُوا۟ وَهُمْ {{fontcolor|red|كَـٰفِرُونَ}} |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).126 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 13, p.&nbsp;62</span> || ا [و] / / ٮر و || أَوَلَا {{fontcolor|red|يَرَوْ}} || أَوَلَا {{fontcolor|red|يَرَوْنَ}} |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).126 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 15, p.&nbsp;62</span> || و لا ٮـ(ـٮـ)ـﺪ كر و ﮞ || وَلَا يَتَذَكَّرُونَ || وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُونَ |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).127 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 15, p.&nbsp;62</span> || و ا د ا ا [ٮـ]ـﺮ (ﻟ)ـٮ || وَإِذَا أُنزِلَتْ || وَإِذَا {{fontcolor|red|مَا}} أُنزِلَتْ |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).127 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 16, p.&nbsp;62</span> || هل ٮر ٮٮا || هَلْ {{fontcolor|red|يَرَىٰنَا}} || هَلْ {{fontcolor|red|يَرَىٰكُم}} |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).127 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 17, p.&nbsp;62</span> || ڡا ٮـ[ـﺼ](ـﺮ) ڡـ(ـﻮ) ا || {{fontcolor|red|فَـ}}ﭑنصَرَفُوا || {{fontcolor|red|ثُمَّ}} انصَرَفُوا |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).127 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 17, p.&nbsp;62</span> || ڡصر ڡ ا ﻟـﻠـﻪ || {{fontcolor|red|فَـ}}ـصَرَفَ اللهُ || صَرَفَ ٱللَّـهُ |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).127 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 17, p.&nbsp;62</span> || د لک ٮـ(ﺎ ٮـ)//[ـﻢ] (ٯـ)ـﻮ م لا ٮڡٯهو ﮞ || {{fontcolor|red|ذَٰلِكَ}} بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُونَ || بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُونَ |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).128 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 18, p.&nbsp;62</span> || و لٯد حا کم || {{fontcolor|red|وَ}}لَقَدْ جَاءَكُمْ || لَقَدْ جَاءَكُمْ |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).128 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 18, p.&nbsp;62</span> || ر سو ل ﻣٮـ(ﮑ)ـﻢ || رَسولٌ {{fontcolor|red|مِنْكُمْ}} || رَسُولٌ {{fontcolor|red|مِنْ أَنْفُسِکُمْ}} |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).128 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 19, p.&nbsp;63</span> || عر ٮر (ﻋ)ﻠ[ـٮـ](ﻪ) ما عٮٮکم || عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا {{fontcolor|red|عَنَّتَكُمْ}} || عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا {{fontcolor|red|عَنِتُّمْ}} |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).129 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 20, p.&nbsp;63</span> || ڡا / / (ٮـ)ـﻮ لو ا [ﻋ](ـٮـ)ـﮏ || فَإن تَوَلَّوْا {{fontcolor|red|عَنْكَ}} || فَإن تَوَلَّوْا |- | Qur’ān 9 (al-Tawbah).129 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 21, p.&nbsp;63</span> || ا لد ی لا ا ﻟ[ﻪ] ا لا ﻫﻮ || {{fontcolor|red|الَّذي}} لَا إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ || لَا إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ |- | Qur’ān 19 (Maryam).2 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 24, p.&nbsp;63</span> || ر ﺣ[ـﻤ]ﻪ || رَحْمَةِ || رَحْمَتِ |- | Qur’ān 19 (Maryam).3 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 25, p.&nbsp;63</span> || ا د ٮا د ی ر ٮک ر ﻛ[ـر] ٮا || إِذْ نَادَىٰ رَبَّـ{{fontcolor|red|ـكَ زَكَرِيَّا}} || إِذْ نَادَىٰ رَبَّـ{{fontcolor|red|ـهُ}} |- | Qur’ān 19 (Maryam).4 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 25, p.&nbsp;63</span> || و ٯل ر ٮی || {{fontcolor|red|وَ}}قٰلَ رَبِّـ{{fontcolor|red|ـي}} || قالَ رَبِّ |- | Qur’ān 19 (Maryam).4 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 26, p.&nbsp;63</span> || و ٯل ر ٮی ا سٮعل ا لر ا س سٮٮا || وَقٰلَ رَبِّي ٱشْتَعَلَ ٱلرَّأْسُ شَيْباً || قَالَ رَبِّ {{fontcolor|red|إِنِّي وَهَنَ ٱلْعَظْمُ مِنِّي}} وَٱشْتَعَلَ ٱلرَّأْسُ شَيْبًا |- | Qur’ān 19 (Maryam).4 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 26, p.&nbsp;63</span> || و لم ا کں ر ٮ ٮـ(ـد) عا ک || وَلَمْ أَکُنْ {{fontcolor|red|رَبِّ بِدُعَاءِكَ}} || وَلَمْ أَكُن {{fontcolor|red|بِدُعَائِكَ رَبِّ}} |- | Qur’ān 19 (Maryam).5 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, recto, l. 27, p.&nbsp;63</span> || و ﺣ(ڡـ)ـٮ ا لمو ل مں و [ر] ا ی || وَ خِفْتُ ٱلْمَوَٰل مِن وَرٰاءِى || وَ{{fontcolor|red|إِنِّى}} خِفْتُ ٱلْمَوَٰلِىَ مِن وَرٰاءِى |- | Qur’ān 19 (Maryam).7 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 2-3, p.&nbsp;63</span> || ؛{-----------------} (ٯد) و هٮٮا لک علما ر کٮا ۝ و ٮسر ٮه {----------------}(ﻪ) مں ٯـٮـ(ـﻞ) ﺳ//ـﻤٮـﺎ || ؛{يَـٰزَكَرِيَّا إِنَّا} قَد وَهَبْنَا لَكَ غُلٰماً زَكِيَّاً ۝ وَبَشَّرْنٰهُ {بِيَحْيیٰ لَمْ نَجْعَل ﻟَّ}ﻪُ مِن قَبْلُ سَمِيًّا{{sfn|Sadeghi|Goudarzi|2012|p=63|ps=. The hypothetical interpolation of texts for the missing parts in this and the next row are based on Sadeghi & Goudarzi's fn. 216 and 218.}} || يَـٰزَكَرِيَّا إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَـٰمٍ ٱسْمُهُ يَحْيَىٰ لَمْ نَجْعَل لَّهُ مِن قَبْلُ سَمِيًّا |- | Qur’ān 19 (Maryam).8 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 3-4, p.&nbsp;63</span> || ا //ﻰ ٮـ(ﮑ)ـﻮ ﮞ لی (ﻋ)ـلم {---------------} ﻟ[ﮑ]ـٮر عٮٮا || أَنَّىٰ يَكُونُ لِى غُلَـٰمٌ {وَقَدْ بَلَغْتُ مِنَ ٱ} لْكِبَرِ عِتِيًّا || أَنَّىٰ يَكُونُ لِى غُلَـٰمٌ {{fontcolor|red|وَكَانَتِ ٱمْرَأَتِى عَاقِرًا}} وَقَدْ بَلَغْتُ مِنَ ٱلْكِبَرِ عِتِيًّا |- | Qur’ān 19 (Maryam).9 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 5, p.&nbsp;63</span> || و لم ٮک سا ی || وَلَمْ تَكُ {{fontcolor|red|شَاي}} || وَلَمْ تَكُ {{fontcolor|red|شَيْئًا}} |- | Qur’ān 19 (Maryam).11 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 7, p.&nbsp;64</span> || ؛{-}ـم حرح || ؛{ثُـ}ـمَّ خَرَجَ || {{fontcolor|red|فَـ}}ـخَرَجَ |- | Qur’ān 19 (Maryam).11 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 7, p.&nbsp;64</span> || ا (و) ﺣ(ﻰ) ا ﻟ(ـٮـ)ﻬﻢ || أَوْحَىٰ إِلَيْهِمْ || {{fontcolor|red|فَـ}}ـأَوْحَىٰ إِلَيْهِمْ |- | Qur’ān 19 (Maryam).12 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 8, p.&nbsp;64</span> || و علمٮه ا ﻟ(ـﺤ)ﮑﻢ || وَ{{fontcolor|red|عَلَّمْنٰهُ}} الْحُكْمَ || وَ{{fontcolor|red|آتَيْنَاهُ}} الْحُكْمَ صَبِيًّا |- | Qur’ān 19 (Maryam).13 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 9, p.&nbsp;64</span> || حننا || حَنٰناً || {{fontcolor|red|وَ}}حَنَاناً |- | Qur’ān 19 (Maryam).14 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 10, p.&nbsp;64</span> || و لم ٮک || وَلَمْ {{fontcolor|red|يَكُ}} || وَلَمْ {{fontcolor|red|يَكُنْ}} |- | Qur’ān 19 (Maryam).15 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 10, p.&nbsp;64</span> || و علٮه ا لسلم || وَعَلَيْهِ السَّلٰمُ || وَسَلَـٰمٌ عَلَيْهِ |- | Qur’ān 19 (Maryam).19 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 15, p.&nbsp;64</span> || لنهب || {{fontcolor|red|لِنَهَبَ}} || {{fontcolor|red|لِأَهَبَ}} |- | Qur’ān 19 (Maryam).21 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 17, p.&nbsp;64</span> || و هو ﻋﻠ//(ﻪ) ﻫ(ـٮـ)ـﮟ || {{fontcolor|red|وَ}}هُوَ {{fontcolor|red|عَلَيْهِ}} هَيِّنٌ {{fontcolor|red|۝}} || هُوَ عَلَىَّ هَيِّنٌ |- | Qur’ān 19 (Maryam).21 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 18, p.&nbsp;64</span> || و [ا] مر ا مٯصٮا || وَأَمْرًا مَّقْضِيًّا || وَ{{fontcolor|red|كَانَ}} أَمْرًا مَّقْضِيًّا |- | Qur’ān 19 (Maryam).22 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 18, p.&nbsp;64</span> || ڡحملٮ || فَحَمَلَتْ || فَحَمَلَتْـ{{fontcolor|red|ـهُ}} |- | Qur’ān 19 (Maryam).23 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 19, p.&nbsp;64</span> || ڡـﻠﻤ// ا حا ها ا لمحص || فَـ{{fontcolor|red|ـلَمَّا}} أَجَاءَهَا ٱلْمَخٰضُ || فَأَجَاءَهَا ٱلْمَخَاضُ |- | Qur’ān 19 (Maryam).23 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 20, p.&nbsp;65</span> || ٯٮل هد ا ا ﻟ(ـٮـ)[ـو] م || قَبْلَ هَـٰذَا {{fontcolor|red|الْيَوْمِ}} || قَبْلَ هَـٰذَا |- | Qur’ān 19 (Maryam).24 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 20-21, p.&nbsp;65</span> || ڡٮـ[ـد] ٮها مں ٮـﺤٮـﻬ/----------/ ا لا ٮحر ٮی || فَنٰدٮٰهَا مِن تَحْتِهَـ/ـا مَلَكٌ/ أَلَّا تَحْزَنِى {{sfn|Sadeghi|Goudarzi|2012|p=65|ps=. The hypothetical interpolation of text for the illegible part is based on Sadeghi & Goudarzi's fn. 229.}}|| فَنَادَىٰهَا مِن تَحْتِهَا أَلَّا تَحْزَنِى |- | Qur’ān 19 (Maryam).26 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 23, p.&nbsp;65</span> || و ٯـ// [ی] ﻋ(ـٮٮـ)ﺎ ۝ || وَقَرِّى عَيْنًا {{fontcolor|red|۝}} || وَقَرِّى عَيْنًا |- | Qur’ān 19 (Maryam).26 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 24, p.&nbsp;65</span> || ﺻ[ـﻮ] (ما) [و ﺻﻤ]ـٮا || صَوْماً {{fontcolor|red|وَصُمْتاً}} || صَوْماً |- | Qur’ān 19 (Maryam).26 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 24, p.&nbsp;65</span> || ﻟﮟ ا کلم || لَنْ أُکَلِّمَ || {{fontcolor|red|فَـ}}ـلَنْ أُكَلِّمَ |- | Qur’ān 19 (Maryam).27 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 25, p.&nbsp;65</span> || ؛//ﺎ [ٮـ](ـت ٯو) [ﻣﻬ] ﺎ || فَأَتَتْ قَوْمَهَا || فَأَتَتْ {{fontcolor|red|بِهِ}} قَوْمَهَا |- | Qur’ān 19 (Maryam).27 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 25, p.&nbsp;65</span> || لٯد ا ﺗٮت || لَقَدْ {{fontcolor|red|أَتَيْتِ}} || لَقَدْ {{fontcolor|red|جِئْتِ}} |- | Qur’ān 19 (Maryam).28 <br><span style="font-size:80%">Folio 22, verso, l. 26, p.&nbsp;65</span> || ما کا (ﮞ) ا ٮو [ک] (ا ٮا) //[ﻮ] ا || مَا كَانَ أَبُوكِ أَباً سُوءاً || مَا كَانَ أَبُوكِ ٱمْرَأَ سَوْءٍ |- | Qur’ān 12 (Yūsuf).19 <br><span style="font-size:80%">Folio 31, recto, l. 4-5, p.&nbsp;71 </span> || ْو {------} (ﻋﻠٮـ)// ٮـﻌ[ﺺ] (ا) ﻟ[ﺴ]/ /؛ || و {جَاءَت} {{fontcolor|red|عَلَيْهِ بَعْضُ}} السَّيَّارَةِ || وَجَاءَتْ سَيَّارَةٌ |- | Qur’ān 12 (Yūsuf).19 <br><span style="font-size:80%">Folio 31, recto, l. 6, p.&nbsp;71 </span> || و ٯل || {{fontcolor|red|وَ}}قٰلَ || قَالَ |- | Qur’ān 12 (Yūsuf).19 <br><span style="font-size:80%">Folio 31, recto, l. 7, p.&nbsp;71 </span> || و (ا) ﻟ[ﻠﻪ] ﻋﻠ//ـﻢ ٮـﻤ(ﺎ) ٮڡعلو{}ﮞ || وَٱللَّـهُ عَلِيمٌ بِمَا {{fontcolor|red|يَفْعَلُونَ}} || وَٱللَّـهُ عَلِيمٌ بِمَا {{fontcolor|red|يَعْمَلُونَ}} |- | Qur’ān 12 (Yūsuf).28 <br><span style="font-size:80%">Folio 31, verso, l. 4, p.&nbsp;72 </span> || ٯل ا //[ﻪ] (ﻛ)[ـٮد] ﻛﮟ || قٰلَ إِنَّهُ كَيْدَكُنَّ || قَالَ إِنَّهُ {{fontcolor|red|مِن}} كَيْدِكُنَّ |- | Qur’ān 12 (Yūsuf).30 <br><span style="font-size:80%">Folio 31, verso, l. 5, p.&nbsp;72 </span> || ٮسو (ه) مں ا (هل) ا لمد [ٮـ]ـٮه || نِسْوَةٌ {{fontcolor|red|مِن أَهْلِ}} ٱلْمَدِينَةِ || نِسْوَةٌ {{fontcolor|red|فِي}} ٱلْمَدِينَةِ |- | Qur’ān 12 (Yūsuf).30 <br><span style="font-size:80%">Folio 31, verso, l. 5-6, p.&nbsp;72 </span> || ؛{---------------}/ / ٯـ(ـﺪ ﺳ)ﻌ(ڡـ)[ﻬﺎ] (ﺣ)[ـٮ] ڡٮـ//(ﻬ)ﺎ || ؛{ٱمْرَأَتُ ٱلْعَزِيزِ} قَدْ شَغَفَهَا حُبُّ {{fontcolor|red|فَتَٮٰهَا}}{{sfn|Sadeghi|Goudarzi|2012|p=72|ps=. The reconstructed text here is based on suggestions in Sadeghi & Goudarzi's fn. 279 and 281.}} || ٱمْرَأَتُ ٱلْعَزِيزِ {{fontcolor|red|تُرَٰوِدُ فَتَٮٰهَا عَن نَّفْسِهِ}} قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا |- | Qur’ān 12 (Yūsuf).31 <br><span style="font-size:80%">Folio 31, verso, l. 7, p.&nbsp;72 </span> || ڡلما ﺳﻤ[ﻌ]/ / مکر[ﻫ]ـﮟ || فَلَمَّا سَمِعَتْ مَكْرَهُنَّ || فَلَمَّا سَمِعَتْ {{fontcolor|red|بِـ}}ـمَكْرِهِنَّ |- | Qur’ān 12 (Yūsuf).31 <br><span style="font-size:80%">Folio 31, verso, l. 8, p.&nbsp;72 </span> || و{ } ﺣ(ﻌ)ﻠ/ / ﻟ(ﻬ)/ / (ﻣٮـﮑ)//؛ || وَ{{fontcolor|red|جَعَلَتْ}} لَهُنَّ مُتَّكَـًٔا || وَ{{fontcolor|red|أَعْتَدَتْ}} لَهُنَّ مُتَّكَـًٔا |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).15 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, recto, l. 1, p.&nbsp;102</span> || و ٯلو ا هد ا {------}//ٮٮں || وَقٰلوا هذا سِحرٌ مُبينٌ || وَقالوا {{fontcolor|red|إن}} هـٰذا {{fontcolor|red|إِلّا}} سِحرٌ مُبينٌ |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).19 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, recto, l. 4, p.&nbsp;102</span> || / /ڡا د ا ﻫ[ـﻢ] ﻣﺤ(ـﺼ)ـﺮ || فَإذا هُم {{fontcolor|red|مُحضَرون}} || فَإِذا هُم {{fontcolor|red|يَنظُرونَ}} |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).22 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, recto, l. 6, p.&nbsp;102</span> || ا ٮـ(ﻌٮـ)ﻮ ا || {{fontcolor|red|إبعَثوا}} || {{fontcolor|red|احشُرُوا}} |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).22 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, recto, l. 6, p.&nbsp;102</span> || ﻃـ//[ـﻤ]ـﻮ ا { } || الَّذينَ ظَلَموا || الَّذينَ ظَلَموا {{fontcolor|red|وَأَزوٰجَهُم}} |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).23 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, recto, l. 8, p.&nbsp;102</span> || صر ٮط ا (ﻟﺤ)ﺤٮم || {{fontcolor|red|صِر ٮطِ}} الجَحيم || {{fontcolor|red|صِرٰطِ }} الجَحيمِ |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).25 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, recto, l. 9, p.&nbsp;103</span> || / / لا ٮٮٮصرو || لا تَنٮٰصَرون or لا تَتَنٰصَرون || لا تَناصَرون |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).27 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, recto, l. 10, p.&nbsp;103</span> || ڡـ(ﺎ ٯـ)ـٮل || {{fontcolor|red|فَـ}}ﺄ قبَلَ || {{fontcolor|red|وَ}}أَقبَلَ |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).48 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, verso, l. 3, p.&nbsp;103</span> || ﻋ(ـٮـ)[ـد] هم || عِندَهُم || {{fontcolor|red|وَ}}عِندَهُم |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).50 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, verso, l. 4, p.&nbsp;103</span> || علا || عَلا || عَلی |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).54 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, verso, l. 7, p.&nbsp;103</span> || ٯهل || {{fontcolor|red|فَـ}}ـﻬَﻞ || هَل |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).56 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, verso, l. 8, p.&nbsp;103</span> || ﻟ(ـٮـﻌ)ـو ٮں || {{fontcolor|red|لَتُغوِينِ}} || {{fontcolor|red|ِلَتُرْدِين}} |- | Qur’ān 37 (al-Ṣāffāt).58 <br><span style="font-size:80%">Folio 28, verso, l. 9, p.&nbsp;103</span> || و ما ٮحں || {{fontcolor|red|وَما}} نَحنُ || {{fontcolor|red|أَفَما}} نَحْنُ |} [[Kategoriye:Kodeksi]] [[Kategoriye:Kodeksê seserra 7ıne]] [[Kategoriye:Kodeksê seserra 8ıne]] [[Kategoriye:Qurane]] pnghbbggbwyiu3a0q1mclbrdoqns9gi 0 45714 558528 331221 2026-10-09T15:13:12Z Maviulke 34834 558528 wikitext text/x-wiki '''Kurdolociye''' ilmo ke şarê [[Kurd]]i u zuanê inan [[Kurdki]] sero cıgeyrayışi vırazeno, cı rê vaciyeno; ju ilmê do akademiko. Vêrdey Kurdolociye de [[Wladimir Minorski]] u [[Mohammad Mokri]]; ê zuanê [[Kurdki]] sero cıgeyrayışi kerdê u sınıfkerdışê cı vıraziyao. Bahdo, şarê Kurdi sero zi gureynayışê akademiki biyê. [[Eviya Çelebi]] ju merdumê do kıhano ke şar u zuanê [[Kurdki]] sero çi nuşto. Teno ke Kurdolociye ser xapıtıno, cı rê Kurdoloğ vaciyeno. Hem [[Tırkiya]] de u hem zi [[Tırkiya]] teber de Kurdoloği estê. ==Kurdoloği== *[[Albert Socin]] *[[Basil Nikitin]] *[[Celile Celil]] *[[Ferdinand Justi]] *[[François Bernard Charmoy]] *[[İsmail Beşikçi]] *[[Margarita Borissowna Rudenko]] *[[Martin van Bruinessen]] *[[Mohammad Mokri]] *[[Nikolai Jakowlewitsch Marr]] *[[Roger Lescot]] *[[Michael M. Gunter]] *[[Mehmet Bayrak]] [[Kategoriye:Kurd]] [[Kategoriye:Kurdki]] anehn0j3q3zteqe9qq61se3g56hbgig 0 45717 558526 331226 2026-10-09T15:11:40Z Maviulke 34834 558526 wikitext text/x-wiki {{Xoseriye}} '''Xoseriye''' halo ke tede merdum şeno bıkero ki çı wazeno, cı rê vaciyena. <ref>"The condition of being able to act or function without hindrance or restraint; faculty or power to do as one likes." ''Oxford English Dictionary''.[http://www.oed.com/view/Entry/107898?rskey=Fm0VI1&result=1#eid]</ref> <ref> {{citation | url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/liberty |title=liberty | quote= •the state or condition of people who are able to act and speak freely• the power to do or choose what you want to• a political right | accessdate=2014-09-29}}</ref> Xoseriye de merdum serbesto, merdum ser de mani ya zi zorbaziye, fırrê serêni, tehakum çıniyo. Xoseriye, [[Felsefe|felsefe]] de verba [[Determinizm|determinizm]]i de vındêna, [[irade]]yo serbest esto vana. [[Politika]] de zi, xoseriye yena arezeyê ra ''zorbaziya hukımati teber de mendışi''.<ref>"Each of those social and political freedoms which are considered to be the entitlement of all members of a community; a civil liberty." ''Oxford English Dictionary''.[http://www.oed.com/view/Entry/107898?rskey=Fm0VI1&result=1#eid]</ref> Zıwanê şari de xoseriye yena arezey ra ''be heqê bini ra sayğı mocnayışi ra gore waştışê xo ra hareketkerdış''i. Xoseriye ju heqê da verêniya, biyayışê merduman ra yena, nêşena ixlal bo. ==Referansi== <references/> {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Xoseriye]] r5nvlobqc3kfluyenf7cd8o41m6vjl4 558527 558526 2026-10-09T15:12:31Z Maviulke 34834 558527 wikitext text/x-wiki {{Xoseriye}} {{Sosyolociye}} '''Xoseriye''' halo ke tede merdum şeno bıkero ki çı wazeno, cı rê vaciyena. <ref>"The condition of being able to act or function without hindrance or restraint; faculty or power to do as one likes." ''Oxford English Dictionary''.[http://www.oed.com/view/Entry/107898?rskey=Fm0VI1&result=1#eid]</ref> <ref> {{citation | url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/liberty |title=liberty | quote= •the state or condition of people who are able to act and speak freely• the power to do or choose what you want to• a political right | accessdate=2014-09-29}}</ref> Xoseriye de merdum serbesto, merdum ser de mani ya zi zorbaziye, fırrê serêni, tehakum çıniyo. Xoseriye, [[Felsefe|felsefe]] de verba [[Determinizm|determinizm]]i de vındêna, [[irade]]yo serbest esto vana. [[Politika]] de zi, xoseriye yena arezeyê ra ''zorbaziya hukımati teber de mendışi''.<ref>"Each of those social and political freedoms which are considered to be the entitlement of all members of a community; a civil liberty." ''Oxford English Dictionary''.[http://www.oed.com/view/Entry/107898?rskey=Fm0VI1&result=1#eid]</ref> Zıwanê şari de xoseriye yena arezey ra ''be heqê bini ra sayğı mocnayışi ra gore waştışê xo ra hareketkerdış''i. Xoseriye ju heqê da verêniya, biyayışê merduman ra yena, nêşena ixlal bo. ==Referansi== <references/> {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Xoseriye]] t9u8rf8qk88v839awqiz2gennm2wcb1 0 45724 558524 331271 2026-10-09T15:10:18Z Maviulke 34834 558524 wikitext text/x-wiki {{Databox }}[[File:Indian cultural zone.svg|right|thumb|400px|Hindıstano Gırd]] '''Hindıstano Gırd''' (be [[İngılızki]]: ''Greater India'') namê cayanê ke bınê kulturê [[Hind]]i de mendê, inan rê vaciyeno. Hindıstano Gırd, [[Efğanıstan]]i ra dest kena pê, zımey de [[Tibet]] u rocvetış de heta [[İndonezya]] u adey verocêrocvetışê Asyay şına. Enê cayan de dinê [[Hinduizm]] u [[Budizm]]i estê hema dıma enê dinan [[İslam]] zi ame inca u mısılmani zi estê. Vêrde de enê cayan de imperatoriyê Butuan, Champa, Dvaravati, Funan, Gangga Negara, Kadaram, Kalingga, Kutai, Langkasuka, Pagan, Pan Pan, Po-ni, Tarumanagara u Tondoy hukım kerdê. Mıntıqa Hindıstanê gırdi de, zaf mıxtelif bınkulturi, populasyoni, cıwiyayışi u merdumi estê. Ena mıntıqa de, xeylê zıwanan qal benê, zey [[Hindki]], [[Urduki]], [[Peştuki]] (Hind u Ewropa), [[İndonezki]], [[Malayki]], [[Tausugki]] (Austronezya) u zıwanê bini. {{Portal|Coğrafya}} [[Kategoriye:Asya]] d9xk7hg3mu9mqehfaa4998ullv8pzrh 558525 558524 2026-10-09T15:10:40Z Maviulke 34834 558525 wikitext text/x-wiki [[File:Indian cultural zone.svg|right|thumb|400px|Hindıstano Gırd]] '''Hindıstano Gırd''' (be [[İngılızki]]: ''Greater India'') namê cayanê ke bınê kulturê [[Hind]]i de mendê, inan rê vaciyeno. Hindıstano Gırd, [[Efğanıstan]]i ra dest kena pê, zımey de [[Tibet]] u rocvetış de heta [[İndonezya]] u adey verocêrocvetışê Asyay şına. Enê cayan de dinê [[Hinduizm]] u [[Budizm]]i estê hema dıma enê dinan [[İslam]] zi ame inca u mısılmani zi estê. Vêrde de enê cayan de imperatoriyê Butuan, Champa, Dvaravati, Funan, Gangga Negara, Kadaram, Kalingga, Kutai, Langkasuka, Pagan, Pan Pan, Po-ni, Tarumanagara u Tondoy hukım kerdê. Mıntıqa Hindıstanê gırdi de, zaf mıxtelif bınkulturi, populasyoni, cıwiyayışi u merdumi estê. Ena mıntıqa de, xeylê zıwanan qal benê, zey [[Hindki]], [[Urduki]], [[Peştuki]] (Hind u Ewropa), [[İndonezki]], [[Malayki]], [[Tausugki]] (Austronezya) u zıwanê bini. {{Portal|Coğrafya}} [[Kategoriye:Asya]] m6zipt3kgz3uqgihw6aruyipu67esc1 0 45726 558523 331282 2026-10-09T15:09:26Z Maviulke 34834 558523 wikitext text/x-wiki [[File:Mohammad SAV.svg|thumb|right|300px|Nuşiyayışê namey Mıhemmedi]] '''Mıhemmed''' (<font size="4">مُحَمَّد</font> ) namê mêrdio ke rıstımê xo [[Erebki]]o. [[Mısılman|Mısılmanan]] çım de eno name bımbareko, mısılmanan miyan de namê Mıhemmedi xeylê esto. Etimolociya xo, H-M-D ra yeno. [[İslam]] de [[Mıhemmed]] peyğembero peyêno. ==Transliterasyoni== '''''Mohammad''''' (pêro [[İran]] u [[Efğanıstan]]), '''''Muhammad''''' ([[Pakistan]], [[Bengladeş]], [[Hindıstan]], [[İndonezya]] u [[Malêzya]]), '''''Muhammed''''' ([[Ereb|Ereban]] miyan de, pêro [[Afrikay Zımey]]) '''''Mohamed''''', '''''Mohammed''''', '''''Mohamad''''' u '''''Muhammad''''' (Ereban miyan de), '''''Muhammed''''', '''''Muhamed''''' ([[Bosna u Hersek]]), '''''Muhammed, Muhamed, Muhammet, ya zi Muhamet''''' ([[Tırkiya]] u [[Arnawudiye]]). Gorey The Columbia Encyclopediay ra namê 150 milyonan ra zêde merduman Mıhemmedo. [[Kategoriye:Namey]] [[Kategoriye:Namey Erebki]] kohcht82ww7soj3wwmv8tgdbv0cci93 14 45854 558591 331721 2026-10-10T11:33:27Z Maviulke 34834 removed [[Category:Çiyê werdene]]; added [[Category:Biyolociye]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 558591 wikitext text/x-wiki [[Kategoriye:Biyolociye]] 93bv6kg222w48z7lzoy5ovqawykqju3 0 46139 558518 332750 2026-10-09T14:14:42Z Maviulke 34834 558518 wikitext text/x-wiki '''Komıniteryenizm''' felsefeyo ke merdum u şar-cemat miyan de gıreyan veri ra veceno. No [[felsefe]] vano ke çiyê ke merdum kenê, şar ra yeno u mexsulê şario. Kamiya merdumi, grubê şariê sosyali ra vıraziyeno, şekıliyeno. Merdum kamci grube miyan de ca gêno, nêşeno teberê grubê xo de bımariyo. {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:İdeolociye]] [[Kategoriye:Felsefe]] 3r7y3r1euv81pv6r2zji76fqsump688 0 47951 558567 368615 2026-10-10T10:05:31Z Maviulke 34834 558567 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[File:Birkhahn.jpg|thumb|right|250px|Kerga bırri]] '''Kerga bırriya siyaye''' (nameo taksonomik: ''Tetrao tetrix''), [[Kerge|kerga]] ke miyandê kerganê bırri (Tetraoninae) de ca gêna. Dergiya kerga bırri 40-45 cm miyan de vuriyena. Vengê cı berzo, coka [[Bewran|bewrame]] ra nezdiyo. Kerga bırri zımeyê [[Asya]] de ([[Rusya]]), [[İskandinavya]] de u tayê zi miyanê [[Ewropa]] de weşiya xo ramena. {{Taxonbar }} [[Kategoriye:Kergi]] nclazcwgwq1fyrsy1cnl3ukab35ik82 828 48368 558571 558256 2026-10-10T10:11:46Z Maviulke 34834 558571 Scribunto text/plain --[==[ This is the "H" list of portal image names. It contains a list of portal images for use with [[Module:Portal]] -- for portal names that start with the letter "H". For aliases to existing portal names, and for portal names that -- start with other letters, please use the appropriate page from the following list: -- [[Module:Portal/images/a]] - for portal names beginning with "A". -- [[Module:Portal/images/b]] - for portal names beginning with "B". -- [[Module:Portal/images/c]] - for portal names beginning with "C". -- [[Module:Portal/images/d]] - for portal names beginning with "D". -- [[Module:Portal/images/e]] - for portal names beginning with "E". -- [[Module:Portal/images/f]] - for portal names beginning with "F". -- [[Module:Portal/images/g]] - for portal names beginning with "G". -- [[Module:Portal/images/i]] - for portal names beginning with "I". -- [[Module:Portal/images/j]] - for portal names beginning with "J". -- [[Module:Portal/images/k]] - for portal names beginning with "K". -- [[Module:Portal/images/l]] - for portal names beginning with "L". -- [[Module:Portal/images/m]] - for portal names beginning with "M". -- [[Module:Portal/images/n]] - for portal names beginning with "N". -- [[Module:Portal/images/o]] - for portal names beginning with "O". -- [[Module:Portal/images/p]] - for portal names beginning with "P". -- [[Module:Portal/images/q]] - for portal names beginning with "Q". -- [[Module:Portal/images/r]] - for portal names beginning with "R". -- [[Module:Portal/images/s]] - for portal names beginning with "S". -- [[Module:Portal/images/t]] - for portal names beginning with "T". -- [[Module:Portal/images/u]] - for portal names beginning with "U". -- [[Module:Portal/images/v]] - for portal names beginning with "V". -- [[Module:Portal/images/w]] - for portal names beginning with "W". -- [[Module:Portal/images/x]] - for portal names beginning with "X". -- [[Module:Portal/images/y]] - for portal names beginning with "Y". -- [[Module:Portal/images/z]] - for portal names beginning with "Z". -- [[Module:Portal/images/other]] - for portal names beginning with any other letters. This includes numbers, -- letters with diacritics, and letters in non-Latin alphabets. -- [[Module:Portal/images/aliases]] - for adding aliases for existing portal names. Use this page for variations -- in spelling and diacritics, etc., no matter what letter the portal begins with. -- When adding entries, please use alphabetical order. The format of the images table entries is as follows: -- ["portal name"] = "image.svg", -- The portal name should be the name of your portal, in lower case. For example, the portal name for -- "Portal:United Kingdom" would be "united kingdom". The image name should be capitalised normally, and the "File:" -- namespace prefix should be omitted. ]==] return { ["haiti"] = "Flag of Haiti.svg", ["halo"] = "Wikihalo.svg", ["hamburg"] = "Coat of arms of Hamburg.svg", ["hamilton, ontario"] = "Flag of Hamilton.svg", ["hampshire"] = "EnglandHampshire.svg", ["handball"] = "Ballon de handball.svg", ["harare"] = "Flag of Harare.svg", ["harry potter"] = "HP - Harry Potter wordmark.svg", ["haryana"] = "YamunaRiver.jpg", ["hawaii"] = "Flag of Hawaii.svg|border", ["hazara people"] = "Hazara people portal logo.png", ["health and fitness"] = "Nuvola apps package favorite.svg", ["heathenism"] = "Heathenism symbol.PNG", ["heavy metal"] = "Audio_a.svg", ["heywan"] = "Anomalocaris2019.jpg", ["help"] = "Wikipedia help.png", ["heraldry"] = "PB Scrope CoA.png", ["heraldry and vexillology"] = "En-wikipedia arms 9.svg", ["hertfordshire"] = "Hertsflag.jpg", ["hesse"] = "Flag of Hesse.svg|border", ["himachal pradesh"] = "Kinnaur Kailash.jpg", ["himalayas"] = "Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006.jpg", ["hindıstan"] = "Flag of India.svg|border", ["hinduism"] = "Om.svg", ["hindu mythology"] = "HinduSwastika.svg", ["hip hop"] = "Loudspeaker-crystal-theme.svg", ["hisar"] = "St. Thomas Church Plaque.jpg", ["hispanic and latino americans"] = "Flag of the Hispanicity.svg", ["history of canada"] = "Canadian Red Ensign 1957-1965.svg", ["history of science"] = "Kepler-solar-system-2.gif", ["hitchhiker's"] = "Answer to Life.png", ["holidays"] = "Calendar icon.svg", ["honduras"] = "Flag of Honduras.svg", ["home improvement"] = "Preferences-system.svg", ["hong kong"] = "Hong Kong SAR Regional Emblem.svg", ["horror fiction"] = "Vampire Smiley.png", ["horse racing"] = "Flat racing clipart.svg", ["horses"] = "Finnhorse stallion.jpg", ["house, m.d."] = "Television.svg", ["houston"] = "Flag of Houston, Texas.png", ["hudson valley"] = "Hudson river from bear mountain bridge.jpg", ["huner"] = "Ballerina-icon.jpg", ["human rights"] = "HumanRightsLogo.svg", ["human spaceflight"] = "STS-41-B MMU.jpg", ["hungary"] = "Flag of Hungary.svg", ["hunger relief"] = "Food Bank icon.svg", ["hyderabad"] = "Birla Mandir, Hyderabad.jpg" } obnh1y5rwd81p7dh6i0zgao91903c2z 558573 558571 2026-10-10T10:16:41Z Maviulke 34834 558573 Scribunto text/plain --[==[ This is the "H" list of portal image names. It contains a list of portal images for use with [[Module:Portal]] -- for portal names that start with the letter "H". For aliases to existing portal names, and for portal names that -- start with other letters, please use the appropriate page from the following list: -- [[Module:Portal/images/a]] - for portal names beginning with "A". -- [[Module:Portal/images/b]] - for portal names beginning with "B". -- [[Module:Portal/images/c]] - for portal names beginning with "C". -- [[Module:Portal/images/d]] - for portal names beginning with "D". -- [[Module:Portal/images/e]] - for portal names beginning with "E". -- [[Module:Portal/images/f]] - for portal names beginning with "F". -- [[Module:Portal/images/g]] - for portal names beginning with "G". -- [[Module:Portal/images/i]] - for portal names beginning with "I". -- [[Module:Portal/images/j]] - for portal names beginning with "J". -- [[Module:Portal/images/k]] - for portal names beginning with "K". -- [[Module:Portal/images/l]] - for portal names beginning with "L". -- [[Module:Portal/images/m]] - for portal names beginning with "M". -- [[Module:Portal/images/n]] - for portal names beginning with "N". -- [[Module:Portal/images/o]] - for portal names beginning with "O". -- [[Module:Portal/images/p]] - for portal names beginning with "P". -- [[Module:Portal/images/q]] - for portal names beginning with "Q". -- [[Module:Portal/images/r]] - for portal names beginning with "R". -- [[Module:Portal/images/s]] - for portal names beginning with "S". -- [[Module:Portal/images/t]] - for portal names beginning with "T". -- [[Module:Portal/images/u]] - for portal names beginning with "U". -- [[Module:Portal/images/v]] - for portal names beginning with "V". -- [[Module:Portal/images/w]] - for portal names beginning with "W". -- [[Module:Portal/images/x]] - for portal names beginning with "X". -- [[Module:Portal/images/y]] - for portal names beginning with "Y". -- [[Module:Portal/images/z]] - for portal names beginning with "Z". -- [[Module:Portal/images/other]] - for portal names beginning with any other letters. This includes numbers, -- letters with diacritics, and letters in non-Latin alphabets. -- [[Module:Portal/images/aliases]] - for adding aliases for existing portal names. Use this page for variations -- in spelling and diacritics, etc., no matter what letter the portal begins with. -- When adding entries, please use alphabetical order. The format of the images table entries is as follows: -- ["portal name"] = "image.svg", -- The portal name should be the name of your portal, in lower case. For example, the portal name for -- "Portal:United Kingdom" would be "united kingdom". The image name should be capitalised normally, and the "File:" -- namespace prefix should be omitted. ]==] return { ["haiti"] = "Flag of Haiti.svg", ["halo"] = "Wikihalo.svg", ["hamburg"] = "Coat of arms of Hamburg.svg", ["hamilton, ontario"] = "Flag of Hamilton.svg", ["hampshire"] = "EnglandHampshire.svg", ["handball"] = "Ballon de handball.svg", ["harare"] = "Flag of Harare.svg", ["harry potter"] = "HP - Harry Potter wordmark.svg", ["haryana"] = "YamunaRiver.jpg", ["hawaii"] = "Flag of Hawaii.svg|border", ["hazara people"] = "Hazara people portal logo.png", ["health and fitness"] = "Nuvola apps package favorite.svg", ["heathenism"] = "Heathenism symbol.PNG", ["heavy metal"] = "Audio_a.svg", ["help"] = "Wikipedia help.png", ["heraldry"] = "PB Scrope CoA.png", ["heraldry and vexillology"] = "En-wikipedia arms 9.svg", ["hertfordshire"] = "Hertsflag.jpg", ["heywan"] = "Green_Animals_Icon_by_Trisorn_Triboon78.jpg|border", ["himachal pradesh"] = "Kinnaur Kailash.jpg", ["himalayas"] = "Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006.jpg", ["hindıstan"] = "Flag of India.svg|border", ["hip hop"] = "Loudspeaker-crystal-theme.svg", ["hisar"] = "St. Thomas Church Plaque.jpg", ["hispanic and latino americans"] = "Flag of the Hispanicity.svg", ["history of canada"] = "Canadian Red Ensign 1957-1965.svg", ["history of science"] = "Kepler-solar-system-2.gif", ["hitchhiker's"] = "Answer to Life.png", ["holidays"] = "Calendar icon.svg", ["honduras"] = "Flag of Honduras.svg", ["home improvement"] = "Preferences-system.svg", ["hong kong"] = "Hong Kong SAR Regional Emblem.svg", ["horror fiction"] = "Vampire Smiley.png", ["horse racing"] = "Flat racing clipart.svg", ["horses"] = "Finnhorse stallion.jpg", ["house, m.d."] = "Television.svg", ["houston"] = "Flag of Houston, Texas.png", ["hudson valley"] = "Hudson river from bear mountain bridge.jpg", ["huner"] = "Ballerina-icon.jpg", ["human rights"] = "HumanRightsLogo.svg", ["human spaceflight"] = "STS-41-B MMU.jpg", ["hungary"] = "Flag of Hungary.svg", ["hunger relief"] = "Food Bank icon.svg", ["hyderabad"] = "Birla Mandir, Hyderabad.jpg" } 2atmjuvdlt7s5h164905qmcmt6wl76o 0 48716 558514 342807 2026-10-09T14:11:17Z Maviulke 34834 558514 wikitext text/x-wiki '''Hoparlor''' aleto ke [[komputer]]i miyan de ca gêno. Hoparlor vurnayışanê şiyayışanê [[elektronik]]i çarneno a lerzayışanê vengi. Tarixê hoparlori kıhano, heta serranê 1920an şıno. ==Bıvênên == *[[Têlevizyon]] *[[Têlefon]] *[[Radyo]] {{Portal|Teknolociye}} {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Komputer]] q7ltbwu23hnum6oa216cg2qodmhnb5z 558515 558514 2026-10-09T14:11:34Z Maviulke 34834 558515 wikitext text/x-wiki {{Databox }} '''Hoparlor''' aleto ke [[komputer]]i miyan de ca gêno. Hoparlor vurnayışanê şiyayışanê [[elektronik]]i çarneno a lerzayışanê vengi. Tarixê hoparlori kıhano, heta serranê 1920an şıno. ==Bıvênên == *[[Têlevizyon]] *[[Têlefon]] *[[Radyo]] {{Portal|Teknolociye}} {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Komputer]] swbzoq06veerbtxlpuuk0kjhweyaqno 0 49283 558582 521129 2026-10-10T11:14:13Z Maviulke 34834 558582 wikitext text/x-wiki [[File:Chickens in market.jpg|thumb|right|250px|Goştê kergan]] '''Goştê kerge''', goştê kergano u sıpêyo ke ewro goştanê namdaran ra yewo, zaf weriyeno. {{Heywanê puneki }} {{Goşt}} [[Kategoriye:Goşt]] [[Kategoriye:Kergi]] jluxzkjiy88hbvfkcs3gxjt2vz0c56d 0 52138 558592 351516 2026-10-10T11:36:46Z Maviulke 34834 558592 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Dosya:Gastric signet ring cell carcinoma histopatholgy (1).jpg|thumbnail|sağ|Asayışê adenokarsinomê gastriki]] '''Qanserê pizey''' (ya zi cı rê '''qansero gastrik''' zi vaciyeno) [[qanser]]o kı organê [[pize]]y sero aseno, oyo. Zerrey pizey dı berê mukoza dı tumori resiyenê, veciyenê miyan u habisi qanserê pizey vırazenê. Werdış qanserê pizey dı zaf veri dı yeno, eger merdım sole zaf gêno, meywe u sebze nêweno u goştê kı tam nêpewciyay, inan weno se qansê pizey şeno bıveciyo. {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Pize]] [[Kategoriye:Qanser]] [[Kategoriye:Nêweşiyê onkolociki]] [[Kategoriye:Qanserê pizey]] bbyf08oy1ydot3f37bqasu303amp6mk 0 56519 558577 411552 2026-10-10T10:23:02Z Maviulke 34834 558577 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Varing''', familyay perrınan ra, dıpayınanê forman ra yew [[Kerge|kerg]]a maykiya. Literatur de kerganê gencan rê vaciyeno. == Bıvênên == # [[Dik]] # [[Dikleyr]] # [[Pungal]] # [[Kerge (heywan)|Kerg]] {{Heywanê puneki }} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Kergi]] 825cjfozrpurxsa5nrn86omo3f2rxkv 0 56520 558566 459744 2026-10-10T10:04:06Z Maviulke 34834 558566 wikitext text/x-wiki {{Tewri | name = Chicken | status = DOM | image = Female pair.jpg | image_width = | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|G. gallus]]'' | subspecies = '''''G. g. domesticus''''' | trinomial = ''Gallus gallus domesticus'' | trinomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) }} '''Kerge''' heywana de khediya u insanan rê zaf faydey xo esto. Semedê/Seba hakan u goştê cı ra bena weiye. Xeylê cınsê kergan estê. Texminan ra gore yew (ju) kerge 5-7 hetan 8-8 serri weşiya xo ramena/cüyena. Hama hak-kerdena kergan 2-serre biyayene ra tepiya her ke şi bena senıke. == Asayış == Kergê neri rê [[dik]], kerga maye rê [[kerge]] u leyirê (leyira) cı rê [[varing|varık]] (varıke) vaciyeno. Varıki şıkinê 1-1,5 ra heta 5 kg pili bê. Normal de dik her daim kerge ra 1 u 1 kg ra cor dayina kiloyın beno. Labelê taê kergi estê ke, ê ki 500 u 1200 gram gıranê. Kulıka sura serey diki yê kerge ra tenêna derga. Kergi dı lıngınê u her yew [[lınge]] ra çar beçıki estê. Nê çar beçıkan ra hirê teney hetê veri, yew ki hetê pey ser pay nanê ro erd. Kergi lulıkan, morcelan, den u dendıkan wenê. Taê este ke, bile [[merre|merran]] wenê. Kergê keyey serre de teqriben 250 ra hetan 300 hakan kenê. Hema her roce, hako ke kerge kerd, bınê ra bıcêriyo ke kerge ancia hakan dewam bıkero. Eke haki bınê ra nêgureti, na raye kerge sero bena khurte u 21 roci ra tepiya leyiran vecena. Kergi caê de berz ra nisenê ro tarre u kewnê ra. Wertey kergan de yew (ju) qeydey rêzê nıkıl-kerdene esto. Êyê ke cor derê xo gırd vênenê, coka gani uşira tarre yew berzine ra bo. == Dınya de weiye-kerdena kergan == Dınya de tewr zêdêr kergi [[Dewletê Amerikaê Yewbiyaey]], [[Çin]] u [[Brezilya]], [[İspanya]], [[Britanya Gırde]] u [[Fransa]] de benê weiye. {| class="prettytable" |+ Dınya sero veciyaena goştê kergan (2004) |----- bgcolor=#DDDDDD ! &nbsp;rêz&nbsp; ! dewlete ! &nbsp;goşt&nbsp;<br />(1000 [[Ton]]e) ! &nbsp;rêz&nbsp; ! dewlete ! &nbsp;goşt&nbsp;<br />(1000 [[Ton]]e) |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;1 || [[Dewletê Amerikaê Yewbiyaey]]&nbsp; &nbsp;|| 15.536 || &nbsp; &nbsp;11 || [[Rusya]]&nbsp; &nbsp; || 1.060 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;2 || [[Çin]]&nbsp; &nbsp; || 9.475 || &nbsp; &nbsp;12 || [[Afrika Veroci]]&nbsp; &nbsp; || 973 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;3 || [[Brezilya]]&nbsp; &nbsp; || 8.668 || &nbsp; &nbsp;13 || [[Kanada]]&nbsp; &nbsp; || 950 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;4 || [[Meksika]]&nbsp; &nbsp; || 2.250 || &nbsp; &nbsp;14 || [[Tırkiya]]&nbsp; &nbsp; || 940 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;5 || [[Hindıstan]]&nbsp; &nbsp; || 1.650 || &nbsp; &nbsp;15 || [[Arcantin]]&nbsp; &nbsp; || 885 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;6 || [[İspanya]]&nbsp; &nbsp; || 1.268 || &nbsp; &nbsp;16 || [[Tayland]]&nbsp; &nbsp; || 878 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;7 || [[Britanya Gırde]]&nbsp; &nbsp; || 1.242 || &nbsp; &nbsp;17 || [[Malêzya]]&nbsp; &nbsp; || 825 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;8 || [[Japonya]]&nbsp; &nbsp; || 1.241 || &nbsp; &nbsp;18 || [[İran]]&nbsp; &nbsp; || 820 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;9 || [[Fransa]]&nbsp; &nbsp; || 1.135 || &nbsp; &nbsp;-||&nbsp; &nbsp; || |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;10 || [[İndonezya]]&nbsp; &nbsp; || 1.100 || &nbsp; &nbsp;- || &nbsp; &nbsp; || |----- bgcolor=#EEEEEE |} == Tarix == Texlilanê biyolocik-molekuleran ra gore kergi tewr verende [[Myanmar|Burma]] ra yenê. Estıkê ke arkeologan [[Çin]] de diyê inan ra gore 6. hezar serri milad ra ver insanan kergi sıfte kerdê weiye. == Fotogaleriye == <gallery> Image:Braekel.jpg|Kergê keyey Image:Hahn.jpg|Yew [[Dik (heywan)|dik]] File:Galet san raf.JPG|Kerga keyey </gallery> {{Taxonbar }} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Theyri]] [[Kategoriye:Kergi]] srq73yqiylxb3jvkuk1yisogoebu1lh 558572 558566 2026-10-10T10:13:11Z Maviulke 34834 558572 wikitext text/x-wiki {{Tewri | name = Chicken | status = DOM | image = Female pair.jpg | image_width = | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|G. gallus]]'' | subspecies = '''''G. g. domesticus''''' | trinomial = ''Gallus gallus domesticus'' | trinomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) }} '''Kerge''' heywana de khediya u insanan rê zaf faydey xo esto. Semedê/Seba hakan u goştê cı ra bena weiye. Xeylê cınsê kergan estê. Texminan ra gore yew (ju) kerge 5-7 hetan 8-8 serri weşiya xo ramena/cüyena. Hama hak-kerdena kergan 2-serre biyayene ra tepiya her ke şi bena senıke. == Asayış == Kergê neri rê [[dik]], kerga maye rê [[kerge]] u leyirê (leyira) cı rê [[varing|varık]] (varıke) vaciyeno. Varıki şıkinê 1-1,5 ra heta 5 kg pili bê. Normal de dik her daim kerge ra 1 u 1 kg ra cor dayina kiloyın beno. Labelê taê kergi estê ke, ê ki 500 u 1200 gram gıranê. Kulıka sura serey diki yê kerge ra tenêna derga. Kergi dı lıngınê u her yew [[lınge]] ra çar beçıki estê. Nê çar beçıkan ra hirê teney hetê veri, yew ki hetê pey ser pay nanê ro erd. Kergi lulıkan, morcelan, den u dendıkan wenê. Taê este ke, bile [[merre|merran]] wenê. Kergê keyey serre de teqriben 250 ra hetan 300 hakan kenê. Hema her roce, hako ke kerge kerd, bınê ra bıcêriyo ke kerge ancia hakan dewam bıkero. Eke haki bınê ra nêgureti, na raye kerge sero bena khurte u 21 roci ra tepiya leyiran vecena. Kergi caê de berz ra nisenê ro tarre u kewnê ra. Wertey kergan de yew (ju) qeydey rêzê nıkıl-kerdene esto. Êyê ke cor derê xo gırd vênenê, coka gani uşira tarre yew berzine ra bo. == Dınya de weiye-kerdena kergan == Dınya de tewr zêdêr kergi [[Dewletê Amerikaê Yewbiyaey]], [[Çin]] u [[Brezilya]], [[İspanya]], [[Britanya Gırde]] u [[Fransa]] de benê weiye. {| class="prettytable" |+ Dınya sero veciyaena goştê kergan (2004) |----- bgcolor=#DDDDDD ! &nbsp;rêz&nbsp; ! dewlete ! &nbsp;goşt&nbsp;<br />(1000 [[Ton]]e) ! &nbsp;rêz&nbsp; ! dewlete ! &nbsp;goşt&nbsp;<br />(1000 [[Ton]]e) |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;1 || [[Dewletê Amerikaê Yewbiyaey]]&nbsp; &nbsp;|| 15.536 || &nbsp; &nbsp;11 || [[Rusya]]&nbsp; &nbsp; || 1.060 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;2 || [[Çin]]&nbsp; &nbsp; || 9.475 || &nbsp; &nbsp;12 || [[Afrika Veroci]]&nbsp; &nbsp; || 973 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;3 || [[Brezilya]]&nbsp; &nbsp; || 8.668 || &nbsp; &nbsp;13 || [[Kanada]]&nbsp; &nbsp; || 950 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;4 || [[Meksika]]&nbsp; &nbsp; || 2.250 || &nbsp; &nbsp;14 || [[Tırkiya]]&nbsp; &nbsp; || 940 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;5 || [[Hindıstan]]&nbsp; &nbsp; || 1.650 || &nbsp; &nbsp;15 || [[Arcantin]]&nbsp; &nbsp; || 885 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;6 || [[İspanya]]&nbsp; &nbsp; || 1.268 || &nbsp; &nbsp;16 || [[Tayland]]&nbsp; &nbsp; || 878 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;7 || [[Britanya Gırde]]&nbsp; &nbsp; || 1.242 || &nbsp; &nbsp;17 || [[Malêzya]]&nbsp; &nbsp; || 825 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;8 || [[Japonya]]&nbsp; &nbsp; || 1.241 || &nbsp; &nbsp;18 || [[İran]]&nbsp; &nbsp; || 820 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;9 || [[Fransa]]&nbsp; &nbsp; || 1.135 || &nbsp; &nbsp;-||&nbsp; &nbsp; || |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;10 || [[İndonezya]]&nbsp; &nbsp; || 1.100 || &nbsp; &nbsp;- || &nbsp; &nbsp; || |----- bgcolor=#EEEEEE |} == Tarix == Texlilanê biyolocik-molekuleran ra gore kergi tewr verende [[Myanmar|Burma]] ra yenê. Estıkê ke arkeologan [[Çin]] de diyê inan ra gore 6. hezar serri milad ra ver insanan kergi sıfte kerdê weiye. == Fotogaleriye == <gallery> Image:Braekel.jpg|Kergê keyey Image:Hahn.jpg|Yew [[Dik (heywan)|dik]] File:Galet san raf.JPG|Kerga keyey </gallery> {{Portal|Heywan|Coğrafya}} {{Taxonbar}} {{Heywanê puneki}} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Theyri]] [[Kategoriye:Kergi]] ai1pjrcxt903bupijbno0u5p3t324vh 0 56978 558568 378046 2026-10-10T10:06:34Z Maviulke 34834 558568 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Dosya:A White Sultan (chicken).jpg|thumb|250px|Yew kerga sultani.]] '''Kerga sultani''' yew kerga kı rıçıkê cı [[Tırkiya]]o, serra 1850 dı bazırganan a berda [[İngıltere]], uca dı weyi kerda. Kerga sultani İngıltere ra zi dınya sero biya vıla. Kerga sultani namey xo sultananê İmperatoriya Usmanıcan ra gêna. == Asayışi cı == Kerga sultani yew kerge be gırdiya miyana u zey minyatur asena. Rengi cı vêşêr sıpêyo, hema kergi pê rengi siya u gewri zi estê. Bıni feki cı erdişey cı esto, heti pay ra zi panc nengi cı estê. Gırdiya kerga sultani yew kilo ra heta dı kiloyan berziyena. {{Taxonbar }} [[Kategoriye:Kergi]] p9btwkn14w1d3pjtj47uvb8y4vvnl0z 558569 558568 2026-10-10T10:08:04Z Maviulke 34834 558569 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Dosya:A White Sultan (chicken).jpg|thumb|250px|Yew kerga sultani.]] '''Kerga sultani''' yew kerga kı rıçıkê cı [[Tırkiya]]o, serra 1850 dı bazırganan a berda [[İngıltere]], uca dı weyi kerda. Kerga sultani İngıltere ra zi dınya sero biya vıla. Kerga sultani namey xo sultananê İmperatoriya Usmanıcan ra gêna. == Asayışi cı == Kerga sultani yew kerge be gırdiya miyana u zey minyatur asena. Rengi cı vêşêr sıpêyo, hema kergi pê rengi siya u gewri zi estê. Bıni feki cı erdişey cı esto, heti pay ra zi panc nengi cı estê. Gırdiya kerga sultani yew kilo ra heta dı kiloyan berziyena. {{Portal |Cıwiyayış |Heywan }} {Heywanê puneki}} [[Kategoriye:Kergi]] symntwpqzbr3whkc2r1tu6mrq2pfzqo 0 56981 558584 411594 2026-10-10T11:16:39Z Maviulke 34834 558584 wikitext text/x-wiki {{Databox }} [[Dosya:Coturnix_coturnix_eggs.jpg|thumb]] '''Hak''' cısımo ovalo (yani gılorıno) kı ganiyi mayki vırazeni u [[embriyo]] pê sevekneni. Çıçıkınan ra heta masan zaf ganiy hakan vırazeni. Yew zi haki ganiyan girêniyeni (yeni keldayış), pewciyeni u weriyeni. Hak dı protein zaf esto u haki [[kerge|kergan]] heti proteini ra zaf zengıno. == Xısusiyet == Yew heb hak nezdi 50 gram hesıbiyeno u muhteway cı de... *70 [[kalori]] *6 g [[protein]] *5 g [[ruwen]] *1 g [[karbonhidrat]] esto. ==Bıvênên == * [[Pungal]] {{Heywanê puneki}} [[Kategoriye:Hak]] [[Kategoriye:Çiyê ara]] [[Kategoriye:Qatığ]] a80j4zbljc2zjmutt8kq5wng3x4hopd 558585 558584 2026-10-10T11:20:09Z Maviulke 34834 /* Bıvênên */ 558585 wikitext text/x-wiki {{Databox }} [[Dosya:Coturnix_coturnix_eggs.jpg|thumb]] '''Hak''' cısımo ovalo (yani gılorıno) kı ganiyi mayki vırazeni u [[embriyo]] pê sevekneni. Çıçıkınan ra heta masan zaf ganiy hakan vırazeni. Yew zi haki ganiyan girêniyeni (yeni keldayış), pewciyeni u weriyeni. Hak dı protein zaf esto u haki [[kerge|kergan]] heti proteini ra zaf zengıno. == Xısusiyet == Yew heb hak nezdi 50 gram hesıbiyeno u muhteway cı de... *70 [[kalori]] *6 g [[protein]] *5 g [[ruwen]] *1 g [[karbonhidrat]] esto. ==Bıvênên == * [[Pungal]] *[[Qeyğane]] *[[Hak (biyoloci)|Hak]] *[[Hak (hucre)|Hak]] {{Kontrolê_otoriteyi}} {{Heywanê puneki}} [[Kategoriye:Hak]] [[Kategoriye:Çiyê ara]] [[Kategoriye:Qatığ]] khnwxt1mizucdjl690uib1ueufrgcuz 0 57278 558513 410751 2026-10-09T14:09:23Z Maviulke 34834 558513 wikitext text/x-wiki '''Herımiyayışê versênan''', çiyê ke merdımi [[vir]] de ca gênê u çiyê ke merdım [[veror]]ê xo ra veceno. Key merdım versêney (cewab) yew persi ya zi yew ra vêşêr persan dano cı, hetê versêney ê persan vırneno u merdımi versênanê raştan nêvano, vırreno (vıri erzeno, vırr keno). Ney rê zi vanê efektê herımiyayışê versênan. ==Bıvênên == *[[Mezg]] *[[Verihişe]] {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Herımiyayışê mezgıni]] lt2v4ybhvvkablfssg1z5hnhqoy3dgj 0 66574 558576 411553 2026-10-10T10:22:25Z Maviulke 34834 558576 wikitext text/x-wiki '''Dikleyr''', familyay perrınan ra, dıpayınanê forman ra yew [[Kerge|kerg]]a nerikiya. Literatur de dikanê gencan rê vaciyeno. == Bıvênên == # [[Dik]] # [[Varing]] # [[Pungal]] # [[Kerge (heywan)|Kerg]] {{Heywanê puneki}} [[Kategoriye:Heywani]] [[Kategoriye:Kergi]] q9ecdojsvgzsndemerulnyalckjlrmh 0 69923 558552 504872 2026-10-10T06:33:39Z Mirzali 16 558552 wikitext text/x-wiki '''.sbs''', [[İnternet|internet]] de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê [[İngılızki]]: ''[[Bandıra sewiyaya serêna jenerike|Generic top-level domains]]'') ke yew kodê interneti rê bırriyayo a. == Bıvênên == * [[Domain]] * [[Komputer]] * [[Website]] {{Generic top-level domain}} {{ccTLD}} [[Kategoriye:Bandıra sewiyaya serêna jenerike]] 7izjj0j90wuoupk68q7xqxnfb46hrpt 0 98779 558509 531433 2026-10-09T14:04:32Z Maviulke 34834 558509 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoid''' yew terimo coğrafiyo. Geoid namey qalıbê dınyao. == Çımey == * https://earth-info.nga.mil/ {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Coğrafya]] 6c8it5ohpp5ld00ku9jic2672hkr05t 558510 558509 2026-10-09T14:06:03Z Maviulke 34834 558510 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoid''' yew terimo coğrafiyo. Geoid namey qalıbê [[Dınya|dınya]]yo. ==Bıvênên == *[[Ekinoks]] *[[Kopernik]] == Çımey == * https://earth-info.nga.mil/ {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Coğrafya]] [[Kategoriye:Dınya]] 0gk2gvhglq7s115wd3qw3ffkjwdgdlx 0 99076 558579 533087 2026-10-10T10:26:56Z Maviulke 34834 558579 wikitext text/x-wiki {{Databox }} '''Zeranc''', familyaya [[Phasianidae]] ra yew [[theyre|theyra]]. Zeranci heywanê seydiyê. Zerance her reyê 2-3 (dı-hirê) hakan halên de caverdana. Yew serre de heta 70 hakan kes şeno inan ra bıgêro. Serba [[goşt]]i zi 18 heftan ra tepiya neriyê xo 380, mayki ki 320 gram resenê. == Cınsi == * [[Alectoris]] * [[Ammoperdix]] * [[Arborophila]] * [[Bambusicola]] * [[Haematortyx]] * [[Lerwa]] * [[Margaroperdix]] * [[Melanoperdix]] * [[Perdix]] * [[Rhizothera]] * [[Rollulus]] * [[Tetraophasis]] * [[Xenoperdix]] {{Portal|Biyolociye|Heywan}} {{Kontrolê_otoriteyi}} {Heywanê puneki}} [[Kategoriye:Theyri]] k8iwx2bj4182c4zrhbnn9x13c4pte9r 558580 558579 2026-10-10T10:27:18Z Maviulke 34834 558580 wikitext text/x-wiki {{Databox }} '''Zeranc''', familyaya [[Phasianidae]] ra yew [[theyre|theyra]]. Zeranci heywanê seydiyê. Zerance her reyê 2-3 (dı-hirê) hakan halên de caverdana. Yew serre de heta 70 hakan kes şeno inan ra bıgêro. Serba [[goşt]]i zi 18 heftan ra tepiya neriyê xo 380, mayki ki 320 gram resenê. == Cınsi == * [[Alectoris]] * [[Ammoperdix]] * [[Arborophila]] * [[Bambusicola]] * [[Haematortyx]] * [[Lerwa]] * [[Margaroperdix]] * [[Melanoperdix]] * [[Perdix]] * [[Rhizothera]] * [[Rollulus]] * [[Tetraophasis]] * [[Xenoperdix]] {{Portal|Biyolociye|Heywan}} {{Kontrolê_otoriteyi}} {{Heywanê puneki}} [[Kategoriye:Theyri]] sigutches6lhbqhnyu71g756rw4td65 0 100090 558511 548401 2026-10-09T14:06:50Z Maviulke 34834 558511 wikitext text/x-wiki '''Golê Bexçeyî''' yan jî '''Golê Bexçî''' yew wareyê dewa Bistînî yo. Nika tede 5 keyeyî estê û nê panc heme keyeyî jî aîleyê Elhecanan ra yê. Golê Bexçeyî de yew la esto. Na mintiqa de heywandarî û citêrîye yena kerdene. Şarê mintiqa dimilkî qisey keno. No ware de yew cayê tazîye jî esto. {{Vernuşte}} [[Kategoriye:Bıstin]] [[Kategoriye:Bestere ]] hlrddxehazywvftq8sdrcpq9wpdiya7 14 100906 558534 2026-10-09T15:25:24Z Maviulke 34834 Ebe zerrekê '[[Kategoriye:Primati]] [[Kategoriye:Dewrê cemedi]]' ra pela newiye vıraziye 558534 wikitext text/x-wiki [[Kategoriye:Primati]] [[Kategoriye:Dewrê cemedi]] tfvcsdmliri8jilbh6xf55zgnomq14o 14 100907 558535 2026-10-09T15:29:36Z Maviulke 34834 Ebe zerrekê '[[Kategoriye:Dewri]]' ra pela newiye vıraziye 558535 wikitext text/x-wiki [[Kategoriye:Dewri]] bl5p5kalo18jes4o4fz3y0upe30ypj4 10 100908 558563 2026-10-10T09:49:05Z Maviulke 34834 Ebe zerrekê '{{Navbox |name = Heywanê puneki}} |title = [[Heywan]]ê [[Punek]]i |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |group1 = Tewri |list1 =[[Dik]] *[[Kerge]] *[[Varing]] *[[Leyrek]] }}' ra pela newiye vıraziye 558563 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Heywanê puneki}} |title = [[Heywan]]ê [[Punek]]i |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |group1 = Tewri |list1 =[[Dik]] *[[Kerge]] *[[Varing]] *[[Leyrek]] }} he374yy3bosqb6ztqvpms6m9qn5z86s 558564 558563 2026-10-10T09:59:08Z Maviulke 34834 558564 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Heywanê puneki |title = [[Heywan]]ê [[Punek]]i |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |group1 = Tewri |list1 =[[Dik]] *[[Kerge]] *[[Varing]] *[[Leyrek]] *[[Qulquli]] *[[Ordeg]] *[[Zeranc|Zerec]] *[[Bewran]] }} p6mij84crqslbod6xm6hy1tvqxuflz8 558565 558564 2026-10-10T10:00:09Z Maviulke 34834 558565 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Heywanê puneki |title = [[Heywan]]ê [[Punek]]i |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |group1 = Tewri |list1 =[[Dik]] *[[Kerge]] *[[Varing]] *[[Leyrek]] *[[Qulquli]] *[[Ordeg]] *[[Zeranc|Zerec]] *[[Bewran]] }} <noinclude >[[Kategoriye:Şablonê heywanan]]</noinclude > ksvkeimsbplzidn6mrjxolvzm2s74xn 558570 558565 2026-10-10T10:08:17Z Maviulke 34834 558570 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Heywanê puneki |title = [[Heywan]]ê [[Punek]]i |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |group1 = Tewri |list1 =[[Dik]] *[[Dikleyr]] *[[Kerge (heywan)|Kerge]] *[[Varing]] *[[Leyrek]] *[[Qulquli]] *[[Ordeg]] *[[Zeranc|Zerec]] *[[Bewran]] |group2 =Mexel |list2 =[[Goştê kerge]] *[[Hake]] }} <noinclude >[[Kategoriye:Şablonê heywanan]]</noinclude > hsklp5xtd0s3gabbi1p5j2po5cgtdxz 558583 558570 2026-10-10T11:15:46Z Maviulke 34834 558583 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Heywanê puneki |title = [[Heywan]]ê [[Punek]]i |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |group1 = Tewri |list1 =[[Dik]] *[[Dikleyr]] *[[Kerge (heywan)|Kerge]] *[[Varing]] *[[Leyrek]] *[[Qulquli]] *[[Ordeg]] *[[Zeranc|Zerec]] *[[Bewran]] |group2 =Mexel |list2 =[[Goştê kerge]] *[[Goştê ordege]] *[[Hak]] }} <noinclude >[[Kategoriye:Şablonê heywanan]]</noinclude > rxo0wwrvju9thfaxbvfseatvqu1svfm 100 100909 558574 2026-10-10T10:19:13Z Maviulke 34834 Ebe zerrekê '{{Portalbox3 |ser = Ser |reng1 = black |reng2 = lightblue |reng3 = lavender |reng4 = lightsteelblue |name1 = Nuşte |zerrek1 = Nuşte |name2 = Vênayış |zerrek2 = Vênayış |name3 = Fotraf |zerrek3 = Fotraf |name4 = Kategoriy |zerrek4 = Kategoriy |name5 = Eleqeyın |zerrek5 = Eleqeyın }} [[Kategoriye:Portali]]' ra pela newiye vıraziye 558574 wikitext text/x-wiki {{Portalbox3 |ser = Ser |reng1 = black |reng2 = lightblue |reng3 = lavender |reng4 = lightsteelblue |name1 = Nuşte |zerrek1 = Nuşte |name2 = Vênayış |zerrek2 = Vênayış |name3 = Fotraf |zerrek3 = Fotraf |name4 = Kategoriy |zerrek4 = Kategoriy |name5 = Eleqeyın |zerrek5 = Eleqeyın }} [[Kategoriye:Portali]] jdukokty16qipz15k5qsrd1oz1dqrbg 0 100910 558586 2026-10-10T11:24:32Z Maviulke 34834 Ebe zerrekê ''''Qeyğane''' yu [[Şami|şamiya]] ne pê [[hak]]ana vıraziyena. Zehfi hetê welatiya ana şamil meşhura. Seba ena şami hak u [[Ruwen| ruwen]] icab kena. Ay ra yapıya malzemeyo bin zi tercihê kesi rê mendo. {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Şami]] [[Kategoriye:Hak]]' ra pela newiye vıraziye 558586 wikitext text/x-wiki '''Qeyğane''' yu [[Şami|şamiya]] ne pê [[hak]]ana vıraziyena. Zehfi hetê welatiya ana şamil meşhura. Seba ena şami hak u [[Ruwen| ruwen]] icab kena. Ay ra yapıya malzemeyo bin zi tercihê kesi rê mendo. {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Şami]] [[Kategoriye:Hak]] 3mwnvr6nb84w7w902jwo0qgtvm21wc3 558587 558586 2026-10-10T11:26:47Z Maviulke 34834 558587 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Kaygana.jpg|thumb |Qeyğane]] '''Qeyğane''' yu [[Şami|şamiya]] ne pê [[hak]]ana vıraziyena. Zehfi hetê welatiya ana şamil meşhura. Seba ena şami hak u [[Ruwen| ruwen]] icab kena. Ay ra yapıya malzemeyo bin zi tercihê kesi rê mendo. {{Kontrolê_otoriteyi}} [[Kategoriye:Şami]] [[Kategoriye:Hak]] 8a570o6w01lrpzi4y2spf9sizn2hlpx 14 100911 558588 2026-10-10T11:27:32Z Maviulke 34834 Ebe zerrekê '[[Kategoriye:Qatıx]]' ra pela newiye vıraziye 558588 wikitext text/x-wiki [[Kategoriye:Qatıx]] d1npkitef9qzgzox9k952alu2u8zi10 558589 558588 2026-10-10T11:27:46Z Maviulke 34834 removed [[Category:Qatıx]]; added [[Category:Qatığ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 558589 wikitext text/x-wiki [[Kategoriye:Qatığ]] an5z68mb2dvrwjwr2jq41mz3zhipsmc 14 100912 558590 2026-10-10T11:28:45Z Maviulke 34834 Ebe zerrekê '[[Kategoriye:Werd]]' ra pela newiye vıraziye 558590 wikitext text/x-wiki [[Kategoriye:Werd]] 4c89b2py3bjxpzi2nisq62zy2xqnlzv