विकिपिडिया dtywiki https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter मिडिया बिशेष कुरणि प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता कुरणि विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र कुरणि मिडियाविकि मिडियाविकि कुरणि ढाँचा ढाँचा कुरणि मद्दत मद्दत कुरणि श्रेणी श्रेणी कुरणि TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल कुरणि Event Event talk 0 1016 268020 265063 2026-09-09T03:13:21Z Kandarpajit Kallol 119 /* */ 268020 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = जुबिन गर्ग | image = Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = 2025 मी जुबिन गर्ग | background = Melodious_singer | birth_name = जुबिन बरठाकुर | alias = गोल्डी | birth_date = १८ नोबेम्बर १९७२ | birth_place = तुरा, [[मेघालय]], [[भारत]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2025|9|19|1972|11|18}} | instrument = गायन, तबला, गिटार, कीबोर्ड रे ढोल | genre = असमिया शास्त्रीय संगीत, असमिया लोक, बिहु, इंडीपप, रक संगीत, ध्वनिक लोक, पार्श्व गायन | occupation = गायक, संगीतकार, गीतलेखक, | years_active = 1992–2025 | label = यूनिवर्सल म्यूजिक समूह, टि-सिरिज EYE creation, टाइम्स म्यूजिक }} '''जुबिन गर्ग''' ({{Lang-en|Zubeen Garg}}; १८ नोभेम्बर १९७२ – १९ सेप्टेम्बर २०२५) [[असम]], [[भारत]]का प्रसिद्ध गायक थ्याः। साथै उन संगीत निर्देशक, गीतकार, संगीतकार, चलचित्र अभिनेता, चलचित्र निर्माता, चलचित्र निर्देशक, पटकथा लेखक, वादक, कवि तथा समाजसेवी लै थ्याः।<ref name="xobdo">{{cite web | url=http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8%20%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97 | title=जुबिन गर्ग | publisher=xobdo.org | accessdate=19 January 2013 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले [[असमिया भाषा|असमीया]], [[हिन्दी]], [[बाङ्ला भाषा|बाङ्ला]], बोरो, [[राजवंशी भाषा|राजवंशी]], मिसिङ, गारो, डिमासा, [[नेपाली]], [[भोजपुरी]], [[ओडिया भाषा|ओडिया]], [[तमिल]], [[तेलुगु भाषा|तेलुगु]], [[कन्नड]], [[अङ्ग्रेजी]], [[संस्कृत]], [[उर्दू]] लगायत ४० है बढति भाषामाइ गीत गाया छन्।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg: The Song That Stayed Home |url=https://www.indiatodayne.in/opinion/story/zubeen-garg-the-song-that-stayed-home-1283507-2025-09-27 |website=India Today NE |access-date=29 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece |access-date=23 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=21 September 2025 |language=en-IN |archive-date=21 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250921172437/https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Deb |first1=Abhijit |title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell |url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title='After singing 35,000 songs, I don't need to take the Best Singer award' |date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313173241/https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |url-status=live }}</ref>}} ==सन्दर्भअन == {{reflist}} ==भाईराकडिअन == {{Commons category|Zubeen Garg}} * {{IMDb name|0958276}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{discogs artist|Zubeen Garg}} *[[:en:List of songs recorded by Zubeen Garg|List of songs recorded by Zubeen Garg]] [[श्रेणी:भारतीय गायकअन]] pwkoja3lzw8pyuus2a4kx260ackz7f6 268021 268020 2026-09-09T03:13:32Z Kandarpajit Kallol 119 /* */ 268021 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = जुबिन गर्ग | image = Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = 2025 मी जुबिन गर्ग | background = Melodious_singer | birth_name = जुबिन बरठाकुर | alias = गोल्डी | birth_date = १८ नोबेम्बर १९७२ | birth_place = तुरा, [[मेघालय]], [[भारत]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2025|9|19|1972|11|18}} | instrument = गायन, तबला, गिटार, कीबोर्ड रे ढोल | genre = असमिया शास्त्रीय संगीत, असमिया लोक, बिहु, इंडीपप, रक संगीत, ध्वनिक लोक, पार्श्व गायन | occupation = गायक, संगीतकार, गीतलेखक, | years_active = 1992–2025 | label = यूनिवर्सल म्यूजिक समूह, टि-सिरिज EYE creation, टाइम्स म्यूजिक }} '''जुबिन गर्ग''' ({{Lang-en|Zubeen Garg}}; १८ नोभेम्बर १९७२ – १९ सेप्टेम्बर २०२५) [[असम]], [[भारत]]का प्रसिद्ध गायक थ्याः। साथै उन संगीत निर्देशक, गीतकार, संगीतकार, चलचित्र अभिनेता, चलचित्र निर्माता, चलचित्र निर्देशक, पटकथा लेखक, वादक, कवि तथा समाजसेवी लै थ्याः।<ref name="xobdo">{{cite web | url=http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8%20%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97 | title=जुबिन गर्ग | publisher=xobdo.org | accessdate=19 January 2013 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले [[असमिया भाषा|असमीया]], [[हिन्दी]], [[बाङ्ला भाषा|बाङ्ला]], बोरो, [[राजवंशी भाषा|राजवंशी]], मिसिङ, गारो, डिमासा, [[नेपाली]], [[भोजपुरी]], [[ओडिया भाषा|ओडिया]], [[तमिल]], [[तेलुगु भाषा|तेलुगु]], [[कन्नड]], [[अङ्ग्रेजी]], [[संस्कृत]], [[उर्दू]] लगायत ४० है बढति भाषामाइ गीत गाया छन्।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg: The Song That Stayed Home |url=https://www.indiatodayne.in/opinion/story/zubeen-garg-the-song-that-stayed-home-1283507-2025-09-27 |website=India Today NE |access-date=29 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece |access-date=23 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=21 September 2025 |language=en-IN |archive-date=21 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250921172437/https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Deb |first1=Abhijit |title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell |url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title='After singing 35,000 songs, I don't need to take the Best Singer award' |date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313173241/https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |url-status=live }}</ref> ==सन्दर्भअन == {{reflist}} ==भाईराकडिअन == {{Commons category|Zubeen Garg}} * {{IMDb name|0958276}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{discogs artist|Zubeen Garg}} *[[:en:List of songs recorded by Zubeen Garg|List of songs recorded by Zubeen Garg]] [[श्रेणी:भारतीय गायकअन]] 4ret0kq93wqbcj7cdnc6zbav7l6u9ye 268022 268021 2026-09-09T03:37:04Z Kandarpajit Kallol 119 /* */ 268022 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = जुबिन गर्ग | image = Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = 2025 मी जुबिन गर्ग | background = Melodious_singer | birth_name = जुबिन बरठाकुर | alias = गोल्डी | birth_date = १८ नोबेम्बर १९७२ | birth_place = तुरा, [[मेघालय]], [[भारत]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2025|9|19|1972|11|18}} | instrument = गायन, तबला, गिटार, कीबोर्ड रे ढोल | genre = असमिया शास्त्रीय संगीत, असमिया लोक, बिहु, इंडीपप, रक संगीत, ध्वनिक लोक, पार्श्व गायन | occupation = गायक, संगीतकार, गीतलेखक, | years_active = 1992–2025 | label = यूनिवर्सल म्यूजिक समूह, टि-सिरिज EYE creation, टाइम्स म्यूजिक }} '''जुबिन गर्ग''' ({{Lang-en|Zubeen Garg}}; १८ नोभेम्बर १९७२ – १९ सेप्टेम्बर २०२५) [[असम]], [[भारत]]का प्रसिद्ध गायक थ्याः। साथै उन संगीत निर्देशक, गीतकार, संगीतकार, चलचित्र अभिनेता, चलचित्र निर्माता, चलचित्र निर्देशक, पटकथा लेखक, वादक, कवि तथा समाजसेवी लै थ्याः।<ref name="xobdo">{{cite web | url=http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8%20%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97 | title=जुबिन गर्ग | publisher=xobdo.org | accessdate=19 January 2013 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले [[असमिया भाषा|असमीया]], [[हिन्दी]], [[बाङ्ला भाषा|बाङ्ला]], बोरो, [[कामतापुरी भाषा|राजवंशी]], मिसिङ, गारो, डिमासा, [[नेपाली]], [[भोजपुरी]], [[ओडिया भाषा|ओडिया]], [[तमिल]], [[तेलुगु भाषा|तेलुगु]], [[कन्नड]], [[अङ्ग्रेजी]], [[संस्कृत]], [[उर्दू]] लगायत ४० है बढति भाषामाइ गीत गाया छन्।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg: The Song That Stayed Home |url=https://www.indiatodayne.in/opinion/story/zubeen-garg-the-song-that-stayed-home-1283507-2025-09-27 |website=India Today NE |access-date=29 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece |access-date=23 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=21 September 2025 |language=en-IN |archive-date=21 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250921172437/https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Deb |first1=Abhijit |title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell |url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title='After singing 35,000 songs, I don't need to take the Best Singer award' |date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313173241/https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |url-status=live }}</ref> ==सन्दर्भअन == {{reflist}} ==भाईराकडिअन == {{Commons category|Zubeen Garg}} * {{IMDb name|0958276}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{discogs artist|Zubeen Garg}} *[[:en:List of songs recorded by Zubeen Garg|List of songs recorded by Zubeen Garg]] [[श्रेणी:भारतीय गायकअन]] 5n9393p9lwdtt9f5hoo96mzmn6a3tpi 268026 268022 2026-09-09T04:03:51Z Janak Bhatta 18 सुधार 268026 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = जुबिन गर्ग | image = Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = २०२५ मी जुबिन गर्ग | background = Melodious_singer | birth_name = जुबिन बरठाकुर | alias = गोल्डी | birth_date = १८ नोबेम्बर १९७२ | birth_place = तुरा, [[मेघालय]], [[भारत]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2025|9|19|1972|11|18}} | instrument = गायन, तबला, गिटार, कीबोर्ड रे ढोल | genre = असमिया शास्त्रीय संगीत, असमिया लोक, बिहु, इंडीपप, रक संगीत, ध्वनिक लोक, पार्श्व गायन | occupation = गायक, संगीतकार, गीतलेखक, | years_active = १९९२-२०२५ | label = यूनिवर्सल म्यूजिक समूह, टि-सिरिज EYE creation, टाइम्स म्यूजिक }} '''जुबिन गर्ग''' ({{Lang-en|Zubeen Garg}}; १८ नोभेम्बर १९७२ – १९ सेप्टेम्बर २०२५) [[असम]], [[भारत]]का प्रसिद्ध गायक थ्याः। साथै उन संगीत निर्देशक, गीतकार, संगीतकार, चलचित्र अभिनेता, चलचित्र निर्माता, चलचित्र निर्देशक, पटकथा लेखक, वादक, कवि तथा समाजसेवी लै थ्याः।<ref name="xobdo">{{cite web | url=http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8%20%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97 | title=जुबिन गर्ग | publisher=xobdo.org | accessdate=19 January 2013 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले [[असमिया भाषा|असमीया]], [[हिन्दी]], [[बाङ्ला भाषा|बाङ्ला]], बोरो, [[कामतापुरी भाषा|राजवंशी]], मिसिङ, गारो, डिमासा, [[नेपाली]], [[भोजपुरी]], [[ओडिया भाषा|ओडिया]], [[तमिल]], [[तेलुगु भाषा|तेलुगु]], [[कन्नड]], [[अङ्ग्रेजी]], [[संस्कृत]], [[उर्दू]] लगायत ४० है बढति भाषामाइ गीत गाया छन्।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg: The Song That Stayed Home |url=https://www.indiatodayne.in/opinion/story/zubeen-garg-the-song-that-stayed-home-1283507-2025-09-27 |website=India Today NE |access-date=29 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece |access-date=23 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=21 September 2025 |language=en-IN |archive-date=21 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250921172437/https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Deb |first1=Abhijit |title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell |url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title='After singing 35,000 songs, I don't need to take the Best Singer award' |date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313173241/https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |url-status=live }}</ref> ==सन्दर्भअन == {{reflist}} ==भाईराकडिअन == {{Commons category|Zubeen Garg}} * {{IMDb name|0958276}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{discogs artist|Zubeen Garg}} *[[:en:List of songs recorded by Zubeen Garg|List of songs recorded by Zubeen Garg]] [[श्रेणी:भारतीय गायकअन]] ajiv7xv3oj59llw2ltksyqbvlntay1d 2 5266 268028 265932 2026-09-09T10:52:48Z Janak Bhatta 18 268028 wikitext text/x-wiki *[[:en:Wikipedia:Five pillars|विकिपीडियाका पाँच खम्बाहरु]] *[[:en:Wikipedia:How to edit a page|पृष्ठ सम्पादन गर्ने तरिका]] *[[Help:Contents|सहयोगी पृष्ठहरु]] *[[:en:Wikipedia:Tutorial|शिकाई सामग्री]] *[[:en:Wikipedia:How to write a great article|एउटा उत्कृष्ट लेख कसरी लेख्ने]] *[[:en:Wikipedia:Manual of Style|लेखलाई बिभिन्न ढाँचा दिने तरिकाहरु]] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Nepal Wikimedians of Nepal] * [https://xtools.wmcloud.org/articleinfo Page History Get various statistics about the history of a page] * https://en.wikipedia.org/wiki/User:Usedtobecool/PSN * {{sfn|Kononenko|1998|pp=45{{ndash}}48}} - '''किताबको सन्दर्भ''' * <ref>{{cite web |url=https://www.ktmvoice.com/main-news/54544.html/ |title=<!-- Article title --> |website=KTM Voice |publisher=K.T.M. Voice Media Pvt. Ltd. |language=ne |access-date=18 June 2026 }}</ref> - '''URL Citation''' * [https://wise.wmcloud.org/ Wise Wmcloud] ==थारू विकि== * [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/thl थारू विकि] * '''सन्दर्भ''' <ref>{{वेब स्रोत|लेखक=युवराज गौतम|शीर्षक=राष्ट्रनायकको अठोट|युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/168615-1547173560.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नागरिक दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> * [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Citing_sources Citing sources] * https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiktionary * [https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Janak_Bhatta/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B2NEBA Nepal Bengls - Article list] [[File:Five Pillars Wikipedia v1 EN.svg|thumb|An iteration of Five pillars of Wikipedia infographic: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5c/Five_pillars_of_Wikipedia_alternate_version.svg. Added titles for each pillar and reduced text further.]] ==चित्र दीर्धा== <gallery mode=slideshow> Chaukhamba is a mountain massif in the Gangotri Group of the Garhwal Himalaya.jpg|चौखम्बा भारतको गढवाल हिमालयको गंगोत्री समूहमा रहेको एक पर्वतीय श्रृंखला हो। Mt Mandani and Chaukhamba with reflection at Boodha Madhyamaheshwar 3500m Photo by Sumita Roy.jpg|बोद्धा मध्यमहेश्वरको अर्ध जमेको तालमा प्रतिबिम्बसहित मण्डनी र चौखम्बा हिमाल Chaukhamba from Bedni Bugyal.jpg|बेदनी बुग्यालबाट चौखम्बा मसिफ Chaukhamba View From Kartik Swami Temple Rudraprayag (cropped).jpg|alt=Chaukhamba View|कार्तिक स्वामी मन्दिर रुद्रप्रयागबाट चौखम्बाको दृश्य </gallery> मिडियाविकि:Sitenotice {{Shortcut|MWUG}} <languages/> {{Doteli Wikimedians header|1}} [[File:Doteli Wikimedians User Group Logo.svg|frameless|right|<translate><!--T:1--> Logo of Doteli Wikimedians</translate>]] {{chapters}} <translate> <!--T:2--> '''Doteli Wikimedians''' ('''Doteli Wikimedīans'''; officially abbreviated as MWUG) is a group of Wikimedians who work on various wiki projects related to Doteli language. Doteli Wikipedia is a [[:en:gratis|free-access]], [[:en:free content|free-content]] [[:en:Internet encyclopedia|Internet encyclopedia]], supported and hosted by the [[:en:Nonprofit organization|non-profit]] [[Wikimedia Foundation]]. Those who can access the site can edit its articles in [[:en:Doteli language|Doteli language]]. It's mission is to support Doteli Wikimedians in their Wikimedia-related endeavors and to partner with local organizations in their use of Wikimedia projects. Anyone can become a volunteer of this user group. ==डोटेली विकिपिडिया== <!-- Note: This section will be regularly modified to keep it approximately the same size as Template:Wikipedia's sister projects. --> <div id="lang" class="nowraplinks nourlexpansion plainlinks"> {{#ifeq: {{FULLPAGENAME}} | Special:Statistics | <!-- Do not show count on Special:Statistics. --> | यो विकिपिडिया [[डोटेली भाषा|डोटेली]] माइ लेखियाः छ। सन् {{Start date|2017}} अप्रिल २४ शुभारम्भ भयाः यै विकिपिडिया माइ [[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] लेखअन छन।&#32;}} और लै कतिब विकिपिडियाअन उपलब्ध छन; केइ ठुला विकिपिडियाअन तल्तिर सूचीकृत छन <ul> <li id="lang-3">१,०००,००० लेख है बर्ति: <div class="hlist inline"> * {{Wikipedia languages/core|de}} * {{Wikipedia languages/core|es}} * {{Wikipedia languages/core|fr}} * {{Wikipedia languages/core|it}} * {{Wikipedia languages/core|nl}} * {{Wikipedia languages/core|ja}} * {{Wikipedia languages/core|pl}} * {{Wikipedia languages/core|pt}} * {{Wikipedia languages/core|ru}} * {{Wikipedia languages/core|sv}} * {{Wikipedia languages/core|vi}} * {{Wikipedia languages/core|zh}} </div></li> <li id="lang-2">२५०,००० लेख है बर्ति: <div class="hlist inline"> * {{Wikipedia languages/core|ar}} * {{Wikipedia languages/core|id}} * {{Wikipedia languages/core|ms}} * {{Wikipedia languages/core|bg}} * {{Wikipedia languages/core|ca}} * {{Wikipedia languages/core|cs}} * {{Wikipedia languages/core|da}} * {{Wikipedia languages/core|eo}} * {{Wikipedia languages/core|eu}} * {{Wikipedia languages/core|fa}} * {{Wikipedia languages/core|ko}} * {{Wikipedia languages/core|hu}} * {{Wikipedia languages/core|no}} * {{Wikipedia languages/core|ro}} * {{Wikipedia languages/core|sr}} * {{Wikipedia languages/core|sh}} * {{Wikipedia languages/core|fi}} * {{Wikipedia languages/core|tr}} * {{Wikipedia languages/core|uk}} </div></li> <li id="lang-1">५०,००० लेख है बर्ति: <div class="hlist inline"> * {{Wikipedia languages/core|bs}} * {{Wikipedia languages/core|et}} * {{Wikipedia languages/core|el}} * {{Wikipedia languages/core|simple}} * {{Wikipedia languages/core|gl}} * {{Wikipedia languages/core|he}} * {{Wikipedia languages/core|hi}} * {{Wikipedia languages/core|hr}} * {{Wikipedia languages/core|lv}} * {{Wikipedia languages/core|lt}} * {{Wikipedia languages/core|ml}} * {{Wikipedia languages/core|nn}} * {{Wikipedia languages/core|sk}} * {{Wikipedia languages/core|sl}} * {{Wikipedia languages/core|th}} </div></li> </ul> </div> <div id="metalink" style="text-align:center;" class="plainlinks"><strong>[[meta:List of Wikipedias|विकिपिडियाअन कि सङती सूची]]</strong></div><noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> == Objectives == <!--T:3--> <!--T:4--> * Promotion of [[:w:Doteli Wikipedia|Wikipedia in Doteli language]] * Promotion of Doteli and Doteli related topics in different languages * Promotion of Wikimedia projects in Nepal * Creating organization by using name of Wikimedia in Nepal according to Nepalese legislation * Cooperating with local authorities, organizations and individuals to receive grants and other materials to promote free knowledge == Activities == <!--T:5--> <!--T:6--> * Organizing Wiki Meetups * Organizing online - offline article writing competition * Wikipedia outreach programmes </translate> == [[File:Nuvola apps kuser.svg|22px|link=]] <translate><!--T:7--> Volunteers</translate> == {{:Maithili Wikimedians User Group/Volunteers}} <center>{{Clickable button 2| <translate><!--T:8--> Add yourself</translate>|url=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Doteli_Wikimedians_User_Group/Volunteers&action=edit|class=mw-ui-constructive}}</center> == [[File:Archives (2).png|22px|link=]] <translate><!--T:9--> Wikimedia Blogs related Doteli Wikipedia</translate> == <translate> <!--T:10--> ==Annual Program Draft== <!--T:11--> <!--T:12--> </translate> == [[File:Discussion.png|22px|link=]] <translate><!--T:13--> Reports</translate> == <translate> <!--T:14--> </translate> ==<translate><!--T:15--> Connect us on</translate> == <span class="plainlinks"><center> [[File:Wikimedia-logo.svg|50px|link=https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedia-mai]]&nbsp; [[File:F icon.svg|50px|link=https://www.facebook.com/MaithiliWikimedians/]]&nbsp; [[File:AIMMP@Twitter.png|50px|link=http://twitter.com/maiwikimedians]]&nbsp; [[File:Google plus (2011-2015).svg|50px|link=https://plus.google.com/100893647989625445430]]&nbsp; [[File:Youtube icon.svg|50px|link=]]&nbsp; </center></span> == [[File:Nuvola apps kopete.png|22px|link=]] <translate><!--T:16--> Contact us</translate> == * <translate><!--T:17--> Email: maithiliwiki{{@}}gmail.com</translate> * Mailing list - Wikimedia-dty{{@}}lists.wikimedia.org ([https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedia-mai Subscribe here]) == [[File:Noia 64 apps xeyes.png|22px|link=]] <translate><!--T:18--> See also</translate> == <translate> <!--T:19--> * [https://groups.google.com/forum/?fromgroups#!topic/nepaliwiki/f8Pp5RrAsqQ Request for approving Maithili Wikipedia] * [[Requests for new languages/Wikipedia Doteli]] * [https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE Doteli Wikipedia site url] == Resolutions == <!--T:20--> <!--T:21--> * [[Affiliations Committee/Resolutions/Recognition Doteli Wikimedians User Group|Recognition Doteli Wikimedians User Group]] </translate> == Equipment's Logbook == * [[Doteli Wikimedians User Group/Equipments Logbook|Equipment's Logbook]] ==मिलाउनु पद्द्या लेख== * [[केदारेश्वरको “झमक”]] * [[खार गाउँका ५ भाइ भूतै कुरडी]] ==Wiki Bistar== {| class="wikitable" |- ! दिनाङ्कः (Date) !! समयः(Time)!! विषयः (Subject)!! प्रस्तोता (Presenter) |- |TBD || TBD || उद्घाटनकार्यक्रमः <br />Opening ceremony || ???? |- | || TBD || सञ्जालस्थले संस्कृत पाठ्य किमावश्यकम्? (Why do we need Sanskrit content in Internet? Introduction to Wikipedia and Sister Projects)|| गणेश पौडेल<br /> Ganesh Paudel <br />Wikimedian |- | || TBD || संस्कृत विकिपीडिया (Introduction to Sanskrit Wikipedia)|| डा. नेहल दबे, <br />Dr. Nehal Dabe <br />Wikimedian |- | || 14.00-14.15 || विकिसदस्यताप्राप्तिः (practical session on sign up for wiki-editing) || जनकराज भट्ट <br />Janak Bhatta<br />Wikimedian |- | || 14.15-15.30 || लेखनम्, सम्पादनम् (Writing article and editing), <br /> साधारणाः विकिनियमाः (practical session on Wikipedia) || ??? <br />Wikimedians |- |} {{fmbox | image = [[File:Wiki Women-Nepal 2015.png|90px|link=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8F%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB]] | imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|80px|link=]] | style = | textstyle = | text = <center> [[डोटेली विकिपिडिया]]मी १७ अगस्ट २०२५ बठेई १५ सेप्टेम्बर २०२५ सम्म नारी सम्मानमी समर्पित '''"महिला स्वास्थ तथा स्वच्छता सम्बन्धी जागरूकता"''' नाराका साथ [https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%83%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8F%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB विकी विमिन एडिटाथन २०२५] सञ्चालन होईरैछ, सहभागी हुनाइ लाइ सहभागीअनले '''[https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8F%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB/%E0%A4%B8%E0%A4%B9%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%85%E0%A4%A8 याँ]''' आफनो नाउ दर्ता अद्दा खिलाई अनुरोध गरिन्छ।<br> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|<span style="color:white">अझ थप जानकारी...</span>]]</span></br></center> }} ==सहभागिता== * [https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%83%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%99%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4_%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF_%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%A8_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC डोटेली-बाङ्ला-संस्कृत अन्तरविकि सम्पादन मेला २०२६] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Activity:_Bengali-Doteli-Sanskrit_Collaborative_Meetup,_April_2026 Bengali-Doteli-Sanskrit Collaborative Meetup, April 2026] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Activity:_Bangladesh-Nepal_Collaborative_Meetup,_April_2026 Bangladesh-Nepal Collaborative Meetup, April 2026] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Kathmandu/4 Inter-community Meet Up in Kathmandu Number 4] * [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Medicine WikiProject Medicine] * [https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%AC%E0%A4%99%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A4%B9%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%95_%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%A8_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%AE%E0%A5%A8 असमिया-नेपाली-बङ्गाली अन्तर्विकी सहकार्यात्मक सम्पादन मेला २०८२] * [https://fountain.toolforge.org/editathons/asnebn असमिया-नेपाली-बङ्गाली अन्तर्विकी सहकार्यात्मक सम्पादन मेला २०८२] * [https://fountain.toolforge.org/editathons/asian-month-2025-ne विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Mahatma_Gandhi_2025_edit-a-thon/Create_Articles#Doteli_Wikipedia Mahatma_Gandhi_2025_edit-a-thon] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Awareness_Class#Wikipedia_Awareness_Class%28WAC%29 Wikipedia Awareness Class] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Museums_of_South_Asia_Project/Team Museums_of_South_Asia_Project] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Connect/Wikimedia_diversity_group Wikimedia_diversity_group] * [https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%8F%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BE_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%AE विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८] * https://blog.wikimedia.org/2015/11/04/doteli-wikipedia-makes-significant-progress/ * https://rising.globalvoices.org/blog/2019/08/26/meet-janak-raj-bhatta-the-host-of-the-asialangsonline-twitter-account-for-aug27-sep-2/ * https://blog.wikimedia.bg/2020/03/20/namaste-interview-with-janak-bhatta-from-wikipedia-nepal/ * https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikicamp_Nepal_2018/Team * https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Wikimedians_of_Nepal/Wiki_Knowledge_Club * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Education/News/January_2026/Wikipedia_Education_Program_-_Train_The_Trainer_in_Nepal?fbclid=IwY2xjawPyU5hleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFiMDFjQWc5b09rVzNwaTRBc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHr7PqMKTyYlGL4hPBqMpuKlPd52KnFYlsCMhrJZJTMSpLJYAiy92oMrihoGu_aem_s1nVglFyfm7PqhsuiZy4gA Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal - Kathmandu University, Nepal] * [https://www.languagediversityhub.org/blogs/1.html From Lunchtime Conversation to the Launch of the Rana Tharu Wikipedia Project: An Inspiring Story from the Global Voices Summit 2024 in Nepal] [[Category:Doteli Wikimedians]] [[Category:Wikimedia User Groups]] https://docs.google.com/document/d/1N-y885aCv6OMdyocFU70NISzSB36O-fiVAbljf4Wlh4/edit?usp=sharing 4nwf0xd4phpuz3668zj6sq2uptlmzsm 0 6680 268019 265358 2026-09-09T01:13:45Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 268019 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = सुमन पोखरेल | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = नेपाली | image = Suman Pokhrel434.jpg|thumb]]| image_size | caption = कवि पोखरेल सन् २०१० मा नयाँ दिल्लीमा भएको सार्क साहित्य सम्मेलनमा आफ्नो रचना वाचन गर्दै | birth_name = | birth_date = वि.सं २०२४ असोज ५ गते <!-- {{Birth date and age|२०२४|०६|०५}} --> | birth_place = मिल्स एरिया, [[विराटनगर]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | residence = | nationality = {{flagicon|Nepal}}[[नेपाली]] | other_names = | ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --> | citizenship = | education = बी.एस्सी, बी.एल, एम.बी.ए. | alma_mater = | occupation = लेखन | years_active = | employer = | organization = | agent = | known_for = [[कविता]], [[गीत]], अनुवाद | notable_works = [[जीवनको छेउबाट]] <br /> [[हजार आँखा यी आँखामा]] | style = | influences = | influenced = | home_town = [[विराटनगर]] | salary = | height = ५ फिट ११ इन्च | weight = <!-- {{convert|weight in kg|kg|lb}} --> | television = | title = | term = | religion = <!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source --> | spouse = गोमा ढुङ्गेल पोखरेल | partner = | children = ओजस्वी पोखरेल, मनसुन पोखरेल | parents = मुकुन्दप्रसाद पोख्रेल, भक्तादेवी (इन्दु) पोख्रेल | relatives = | callsign = | awards = [[सार्क साहित्य पुरस्कार]] २०१५ <br /> [[सार्क साहित्य पुरस्कार]] २०१३ <br /> परिकल्पना सम्मान २०१३ | signature = | signature_alt = | signature_size = | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = }} '''सुमन पोखरेल''' ({{lang-en|Suman Pokhrel}}), जनम [[विक्रम सम्वत्]] २०२४, [[असोज]] ०५; नेपाली कवि, गीतकार, नाटककार, अनुवादक तथा कलाकार हुन्।<ref name="satchidanandna1">{{cite|title=द सङ् वी शेयर|first=|last=|editor=के. सच्चिदानन्दन तथा अजीत कौर |date=2011|pages=८८, १७९, २५५|publisher=फाउन्डेसन अफ सार्क राइटर्स एण्ड लिटरेचर, ISBN 8188703214}}</ref><ref name="prachyareview.com">{{cite web|url=http://www.prachyareview.com/poems-by-suman-pokhrel|2=|first=सुमन|last=पोखरेल|title=Two Poems by Suman Pokhrel|trans-title=सुमन पोखरेलका दुई कविता|translator=[[अभि सुवेदी]]|editor=शाफिनुर शाफिन|publisher=प्राच्या रिभ्यू|date=१२ सेप्टेम्बर २०१५|accessdate=2017-08-09|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401230912/https://www.prachyareview.com/poems-by-suman-pokhrel/|url-status=dead}}</ref> <ref>[https://www.everipedia.com/suman-pokhrel/ Suman Pokhrel]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनका रचनाहरू विभिन्न भाषामा अनुदित भई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रकाशित भएका छन् ।<ref name="satchidanandna1"/> <ref name="blurb.com1">{{cite web|url=http://www.blurb.com/b/5120236-the-art-of-being-human-volume-9|title= इन्ट्याङ्गलमेन्ट |journal=द आर्ट अफ बिइङ् ह्यूमन |volume=९|page=१४४-१४५|publisher=ब्लर्ब बुक्स |first=सुमन|last=पोखरेल|translator=मनु मन्जिल|editor=डानियाला भिकु तथा ब्रायन रिक्सन|website=blurb.com |date=2014 |accessdate=2017-08-10, ISBN 9781927682777}}</ref> <ref name="lifeandlegends1">{{cite web|url=http://lifeandlegends.com/suman-pokhrel-translated-dr-abhi-subedi|title=Suman Pokhrel Translated by Dr Abhi Subedi|trans-title=सुमन पोखरेलका अभि सुवेदीद्वारा अनुदित दुई कविता||first=सुमन|last=पोखरेल|translator=अभि सुवेदी|editor=कल्पना सिँह-चिटनिस|publisher=लाइफ एण्ड लिजेन्ड्स|accessdate=2017-08-09}}</ref> <br/> {{डोटेली नाइहो|नेपाली|सुमन पोखरेल लेख}} सुमन पोखरेल एक महत्वपूर्ण दक्षिण एसियाली कविका रूपमी चिनिनान् । उन सन् २०१३ रे सन् २०१५ का [[सार्क साहित्य पुरस्कार]]बठे विभूषित भया थ्या:। तैइ पुरस्कार दुई फेर पाउन्या प्राप्त उन मात्रै एक मात्र कवि\लेखक हन।<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/SAARC_Literary_Award |title=SAARC Literary Award :: |publisher=en.wikipedia.org |date= |accessdate=2017-08-10}}</ref><ref name="ReferenceA">हिन्दुस्तान टाइम्स, नयाँ दिल्ली, शनिबार, फ्रेब्रुवरी १४, २०१५</ref> ==प्रारम्भिक जीवन== सुमन पोखरेलको जन्म वि.सं. २०२४ असोज ५ गते मिल्स एरिया, विराटनगरमी बा मुकुन्दप्रसाद पोखरेल रे इज्या भक्तादेवीको कोखबठे भया हो। एक शिक्षित रे सम्बृद्ध परिवारमी जन्म्या पोखरेलले नानाइ बठे जीवन अनुकुल वातावरण प्राप्त अरी रखिथ्यो। <ref name="DahirajSubedi1">{{cite book | last = सुवेदी |first= दधिराज |title = नेपाली साहित्यका मुस्कानहरू |date = 2013 |publisher = पूर्वाञ्चल साहित्य प्रतिष्ठान, ISBN 978 9937248266|location = विराटनगर}}</ref> [[चित्र:Kachide.jpg|अङ्गुठाकार| पोखरेलको पुर्ख्यौली गाउँ कचिडेको एक दृष्य]] कवि सुमन पोखरेल पाँच वर्षका उमेरसम्म विराटनगरका बाल मन्दिरमी प्रारम्भिक बालविकासका लागि भर्ना भए। सात वर्षको उमेरबठे पुर्खौली थलो धनकुटा नगरपालिकाका कचिडेमी बज्यैको रेखदेखमी उनको पालनपोषण भया: हो। उनका बुबु विद्यानाथ पोखरेल एक कवि रे राजनितिज्ञ रया: हुनाले [[नेपाली]], [[हिन्दी]] रे पौराणिक संस्कृत साहित्यले भरिभराउ बुबुको पुस्तकालयको कारण उन नानाइ उमेरबठे साहित्यसँग परिचित भया:। बाह्र वर्षको उमेरमा उनी पुनः विराटनगर फर्किवर आफ्ना बा आमाका साथमी रन पस्या:। शिक्षित रे अध्यनशील बा आमाका छोरा पोखरेललाई घरको वातावरणले नै अध्ययन रे साहित्यतिर आकर्षित अर्‌यो:।<ref>{{cite web|url=http://www.nagariknews.com/nagarik-sanibar/story/46121.html |title=मेरो दोस्रो अम्मल कविता - सुमन पोखरेल|trans-title=Poetry is My Second Passion – Suman Pokhrel |first=प्रवीण |last=बानियाँ |website=nagariknews.com|date=26 Sep 2015|accessdate=2017-08-09}}</ref><ref name="AbhiSubedi1">{{cite book |last=सुवदेी |first=अभि|date= 2013|title= साहित्य र आमवृत्त |page=१८९ |language= |location=काठमान्डु |publisher=मदर पब्लिकेशन, ISBN 978 9937 852531, OCLC 867694631}}</ref> ==शिक्षा== पोखरेलले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबठे बी.एस्सी., एम.बी.ए. रे बी.एल को उपाधी हासिल अरी राखिछ।<ref name="autogenerated2">{{cite web|url=|title=सुमन एक : सुवास अनेक |first=गण्डकी |last=पुत्र |publisher= नागरिक राष्ट्रिय दैनिक|website=nagariknews.com|date=26 April 2013}}</ref> ==सिर्जनशीलता== सन् १९९५ मी शाखा अधिकृतका रुपमी नेपाल सरकारको निजामती सेवामी प्रवेश गर्या पोखरेलले सेवा त्याग अरी: सन् १९९८ बठे अन्तर्राष्ट्रीय संस्था प्लान इन्टरनेशनलमी सम्बद्ध भई विकासकर्मीको रूपमी काम् अद्दु लाग्या। उनरो कामको प्रकृति भौत दुर्गम क्षेत्रअनको भ्रमण रया: थ्यो। विकट पहाडको बसाइताका विकासबठे वञ्चित दुर्गम गाउँअन घुम्दै जाँदा ताका बालबालिका, महिला रे पुरुषअनको कठोर जीवनले उनको अन्त:स्करण लाई भौती गहीरोसँग छोयो। उनले दृष्टीगत गरया जीवनका विविध रूपहरूको फलस्वरूप उनको आन्तरिक कवि अझ बढी संवेदनशील भयो। भोजपुर जिल्लाको एक गाउँको भ्रमणका बखत नै उनले गाउँको चरम विकटताको चित्रण गरिया एक कविता <span class="plainlinks">[http://kavitakosh.org/kk/खोरम्पा_*_/_सुमन_पोखरेल खोरम्पा]</span> लेख्या। उनले तै कवितामी जीवनका कठोरतम् भोगाइलाई सुन्दर ढङ्गले सुन्दर शव्दअनले सुसज्जित अरी: पोख्या छन्।<ref name="autogenerated2"/> नेपालीका अतिरिक्त [[अङ्ग्रेजी]], [[मैथिली]], [[हिन्दी]], [[उर्दू]] रे [[बङ्गाली]] भाषाहरूमी पकड भया: पोखरेलले बहुभाषामा कलम चलाया छन् । उनका नेपालीमी दुईवटा कवितासङ्ग्रह रे एक गीत सङ्ग्रह प्रकाशित छन्। उनका गीतअन विभिन्न गायकका एल्बममी समावेश भया: छन्। पोखरेलका अनुवाद रे केही निबन्ध विविध सङ्कलनअनमी समाविष्ट रहेका रे विभिन्न पत्रिकाअनमी प्रकाशित भया छन्। पोखरेलद्वारा लिखित नाटक नेपाल भाइर प्रदर्शित भइसकिया छ। उनी चित्रकारमा रूपमी लै सकृय रया: छन्। <ref name="kavitakosh1">{{cite web|url=http://kavitakosh.org/kk/सुमन_पोखरेल |title=सुमन पोखरेल :: कविता कोश |publisher=Kavita Kosh |date= |accessdate=2017-08-04}}</ref><ref name="parsian1">{{cite web|url=http://kabulnath.de/Sale-e-Iejazdaoum/Shoumare-257/nazi%20karim.html|title=تو خودت هستی|trans-title=You are, as You are |first=Suman|last=Pokhrel|translator=Nazi Karim|editor= |language=Parsian|publisher=Kabulnath|website=|date=2015 |accessdate=2017-08-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=kD4AlJGAu00|title=Musafir by Lakshmi Prasad Devkota مسافر - شاعر عظیم لکشمی پرساد دےوكوٹا|first=Lakshmi Prasad|last=Devkota||language=Urdu|translator=Suman Pokhrel |date=2015|publisher=Creative Point|via=YouTube|accessdate=2017-08-04}}</ref> <ref name="DahirajSubedi1"/> पोखरेलका कविताका अङ्ग्रेजी अनुवादहरू स्नो जेवल, सङ् वी शेयर,<ref name="satchidanandna1"/> स्वीट एण्ड सावर ड्रीम्स,<ref>{{cite|title=स्वीट एण्ड सावर ड्रीम्स|first=|last=|editor=के. सच्चिदानन्दन तथा अजीत कौर |date=2011|pages=१२७|publisher=फाउन्डेसन अफ सार्क राइटर्स एण्ड लिटरेचर, ISBN 8188703206}}</ref> ग्लोबल पोयट्री,<ref>{{cite web|url=http://www.globalpoetry.net/blog/2015/04/01/fever/|title=Fever|first=Suman|last=Pokhrel||publisher=Global Poetry}}</ref> <span class="plainlinks">[http://learningandcreativity.com/i-shall-bid-no-farewell-poetry-month-special/ लर्निङ एण्ड क्रिएटिभिटी],</span> <ref>{{cite web|url=http://learningandcreativity.com/i-shall-bid-no-farewell-poetry-month-special/|title=I Shall Bid No Farewell (Poetry Month Special)|first=Suman|last= Pokhrel|translator=[[Abhi Subedi]]|editor=Lopa Banerjee|publisher=Learning & Creativity|accessdate=2017-08-09}}</ref> ग्रे स्प्यारो,<ref name="GreySparrow1">{{cite web|url=https://greysparrowpress.sharepoint.com/Pages/Fall2015Pokhrel.aspx|title=Before Making Decisions|first=Suman|last=Pokhrel|translator=[[Abhi Subedi]]|editor=Diane Smith|7=|journal=Grey Sparrow|publisher=Grey Sparrow Press|accessdate=2017-08-05|archive-date=2017-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803171723/https://greysparrowpress.sharepoint.com/Pages/Fall2015Pokhrel.aspx|url-status=dead}}</ref> <span class="plainlinks">[http://www.prachyareview.com/poems-by-suman-pokhrel/ प्राच्य रिभ्यू]</span>,<ref name="prachyareview.com"/> <span class="plainlinks">[http://www.californiastatepoetrysociety.org/our-archives क्यालिफोर्निया क्वाटर्ली]</span>, <ref>{{cite web|url=http://www.californiastatepoetrysociety.org/our-archives|title=Before Buddha's Statue in The Rain|volume=41|issue=3|date=2015|editor=Margaret Saine|first=Suman|last=Pokhrel|translator=[[Abhi Subedi]]|publisher=California Quarterly|accessdate=2017-08-09}}</ref> <span class="plainlinks">[http://asiansignature.com/contemporary-poets/suman-pokhrel/ एसियन सिग्नेचर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803172302/http://asiansignature.com/contemporary-poets/suman-pokhrel/ |date=2017-08-03 }}</span><ref>{{cite web|url=http://asiansignature.com/contemporary-poets/suman-pokhrel/|title=Heat|editor=Surabhi Bhattacharjee|first=Suman|last=Pokhrel|translator=Mukul Dahal|publisher=Asian Signature|accessdate=2017-08-09|archive-date=2017-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803172302/http://asiansignature.com/contemporary-poets/suman-pokhrel/|url-status=dead}}</ref> लगायतका विभिन्न अन्तर्राष्ट्रीय साहित्यिक पत्रिकाहरूमा प्रकाशित छन् ।<ref>{{cite web|url=http://foundationsaarcwriters.com/add_journals_des.php?jou_id=3|title=Various Issues of Beyond Boarders|publisher=Foundation of SAARC Writers and Literature|first=|last=|editor=K. Satchidanandan|website=foundationsaarcwriters.com|accessdate=2017-08-10|archive-date=2019-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190213152715/http://www.foundationsaarcwriters.com/add_journals_des.php?jou_id=3|url-status=dead}}</ref> <ref name="blurb.com"/><ref>{{cite web|url=http://www.blurb.com/b/4372832-the-art-of-being-human-volume-4-an-anthology-of-in |title=The Art of Being Human Volume 4 An Anthology of International Poetry|page=50-55 |publisher=Blurb Books |first=Suman|last=Pokhrel|translator=Abhi Subedi and Mukul Dahal|editor=Daniela Voicu & Brian Wrixon |website=blurb.com |date=7 June 2013 |accessdate=2017-08-09, ISBN 9781927682432}}</ref> कवि पोखरेलले सार्क साहित्य सम्मेलन, सार्क चार्टर दिवस रे और नेपालको प्रतिनिधित्व अदद्याइ भौती अन्तर्राष्ट्रीय साहित्यिक सङ्गोष्ठीहरूमि आफ्ना रचनाअन प्रस्तुत अरया: छन्।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Suman_Pokhrel</ref></br> कवि पोखरेलका कविताको भौती जसा अङ्ग्रेजी अनुवाद [[अभि सुवेदी]]द्वारा गरिएका छन् ।<ref name="lifeandlegends1"/><ref name="prachyareview.com"/><ref>{{cite web|url=http://learningandcreativity.com/may-i-not-see-dreams-poetry-month-special/|title=May I Not See Dreams|date=April 29, 2015|first=Suman|last=Pokhrel|publisher=Learning and Creativity|accessdate=2017-08-05}}</ref><ref name="GreySparrow1"/> उनका केही कविताहरू उनी आफैँले अनुवाद गरेका छन्<ref>{{cite web|url=http://allpoetry.com/poem/12334714-A-Reminiscent-Candlelight-by-Suman-Pokhrel/|title=A Reminiscent Candlelight |first=Suman|last=Pokhrel|publisher=}}</ref> भने केही मुकुल दाहाल,<ref>{{cite web|url=http://www.poemhunter.com/poem/children-82//|title=Children|first=Suman|last=Pokhrel|5=|publisher=|access-date=2017-11-01|archive-date=2017-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814181051/https://www.poemhunter.com/poem/children-82/|url-status=dead}}</ref> लगायतका अनुवादकहरूले अनुवाद गरेका छन् । <ref name="parsian1"/> सुमन पोखरेलका कविता अङ्ग्रेजीका अतिरिक्त बङ्गाली, फ्रेन्च, जर्मन,<ref>{{cite web|url=https://www.goodreads.com/author_blog_posts/13677267-sehnsucht-german-translation-of-suman-pokhrel-s-poem-desire/fever/|title=Sehnsucht|trans-title=Desire|language=German|first=Suman|last=Pokhrel|translator=Margaret Sain|publisher=Godreads|date=24 July 2016 |accessdate=2017-08-09}}</ref> हिन्दी, इटालियन, पर्सियन <ref name="parsian1"/> तथा स्पेनिश<ref>{{cite web|url=https://www.goodreads.com/author_blog_posts/13668472-tu-eres-como-tu-eres-spanish-translation-of-suman-pokhrel-s-poem-you|title=TU ERES, COMO TU ERES|first=Suman|last=Pokhrel|translator=Malu Pademelon|publisher=Godreads|date=22 July 2016 |accessdate=2017-08-07}}</ref> भाषाहरूमा अनुदित भई विभिन्न स्थानबाट प्रकाशन हुने प्रिन्ट तथा अनलाइन पत्रिकाहरूमा प्रकाशित भएका छन् । उनका कविताका ती अनुवादहरू विभिन्न देशका विभिन्न अनुवादकहरूका साथै उनी आफैँले पनि गरेका छन् । <ref name="lokantar.com1">{{cite web |url=http://archive.lokaantar.com/sahitya/42451 |title=दुईपटक ‘सार्क पुरस्कार’ पाएका कवि पोखरेल भन्छन् : ट्रेन्डबाहिरको आविष्कार हो कविता |publisher=लोकान्तर |date=शनिवार २७ कात्तिक २०७३ |accessdate=2017-08-10 |archive-date=2017-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171028155630/http://archive.lokaantar.com/sahitya/42451 |url-status=dead }}</ref> अनुवादकका रूपमा पोखरेलले विभिन्न देशका अनेका कविका कवितालाई नेपालीमा अनुवाद गरेका छन् । उनले अनुवाद गरेका केही प्रसिद्ध कविहरूमा [[:en:Anna Akhmatova|अन्ना आख्मातोभा]],<ref name="AnnaAkhmatova"/> [[:en:Anna Świrszczyńska|अन्ना स्वीर]],<ref name="AnnaSwir"/> [[:en:Allen Ginsberg|एलेन गिन्सबर्ग]],<ref name="AllenGinsberg"/> [[:en:Delmira Agustini|डेलमिरा अगस्टिनी]],<ref name="DelmiraAgustini"/> [[:en:Faiz Ahmad Faiz|फैज अहमद फैज]],<ref name="FaizAhmadFaiz"/> [[:en:Forough Farrokhzad|फरोग फारूखजाद]],<ref name="ForoughFarrokhzad"/> [[:en:Gabriela Mistral|गाब्रिएला मिस्ट्रल]],<ref name="Gabriela Mistral"/> [[:en:Gulzar|गुलजार]],<ref name="Gulzar"/> [[:en:Jacques Prévert|ज्याक प्रेभर]], [[:en:Mahmoud Darwish|मोहमुद दरविस]],<ref name="MahmoudDarwish"/>[[:en:Nazik Al-Malaika|नाजिक अल मलाइका]],<ref name="Setopati.com1"/> <ref name="Nepalikalasahitya3"/> [[:en:Nâzım Hikmet|नाजिम हिकमत]], [[:en:Nizar Qabbani|निजार कब्बानी]],<ref name="Setopati.com3"/> [[:en:Octavio Paz|ओक्टाभियो पाज]], <ref name="Setopati.com4"/> [[:en:Pablo Neruda|पाब्लो नेरुदा]], <ref name="PabloNeruda"/> [[:en:Sahir Ludhianvi|साहिर लुधियानवी]],<ref name="SahirLudhiyanvi"/> [[:en:Sylvia Plath|सिल्भिया प्लाथ]],<ref name="SylviaPlath"/> [[:en:Yehuda Amichai|यहुदा अमिसाई]],<ref name="YehudaAmichai"/> रहेका छन् । उनले विभिन्न मुलुक तथा भाषाका समकालिन कविका कवितालाई नेपालीमा अनुवाद गरेका छन् । <ref name="AbhiSubedi1"/><ref name="autogenerated2"/> पोखरेलले महाकवि [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]],<ref>{{cite web|url= http://kavitakosh.org/kk/राही_/_लक्ष्मीप्रसाद_देवकोटा_/_सुमन_पोखरेल |title=राही (यात्री) |first= लक्ष्मीप्रसाद |last= देवकोटा |अनुवादक=सुमन पोखरेल|publisher=कविताकोश |website=kavitakosh.org |date=12 November 2016 |accessdate=2017-08-10}}</ref> तथा [[गोपालप्रसाद रिमाल]],<ref>{{cite web|url= http://kavitakosh.org/kk/माँ_का_ख्वाब_/_गोपालप्रसाद_रिमाल_/_सुमन_पोखरेल |title=माँ का ख्वाब (आमाको सपना) | गोपालप्रसाद = Gopal Prasad |last= रिमाल |अनुवादक=सुमन पोखरेल|publisher=कविताकोश |website=kavitakosh.org |date=12 November 2016 |accessdate=2017-08-10}}</ref> [[भूपी शेरचन]],<ref>{{cite web|url=http://kavitakosh.org/kk/घूमनेवाली_कुर्सी_पे_एक_अंधा_/_भूपी_शेरचन_/_सुमन_पोखरेल |title=घूमनेवाली कुर्सी पे एक अंधा (घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे) |first= भूपी |last= शेरचन |अनुवादक=सुमन पोखरेल|publisher=कविताकोश |website=kavitakosh.org |date=12 November 2016 |accessdate=2017-08-10}}</ref> [[हरिभक्त कटुवाल]], [[ईश्वरवल्लभ]],<ref>{{cite web|url=http://kavitakosh.org/kk/धूवेँ_का_जंगल_/_ईश्वरवल्लभ_/_सुमन_पोखरेल |title= धूवेँ का जंगल (धुँवाको जंगल) |first= ईश्वरवल्लभ |last= |translator=सुमन पोखरेल|publisher=कविताकोश |website=kavitakosh.org |date= 2 July 2017 |accessdate=2017-08-10}}</ref> [[अभि सुवेदी]],<ref>{{cite web|url= http://kavitakosh.org/kk/आजकल_मुझे_/_अभि_सुवेदी_/_सुमन_पोखरेल |title= आजकल मुझे (मलाई अचेल) |first= अभि |last= सुवेदी |अनुवादक=सुमन पोखरेल|publisher=कविताकोश |website=kavitakosh.org |date=12 November 2016 |accessdate=2017-08-06}}</ref> [[कृष्णभूषण बल]],<ref>{{cite web |url= http://kavitakosh.org/kk/दिल_की_जख्म_/_कृष्णभूषण_ _/_सुमन_पोखरेल |title= दिल की जख्म (मनको घाउ) |first= कृष्णभूषण |last= बल |अनुवादक= सुमन पोखरेल |publisher= कविताकोश |website= kavitakosh.org |date= 12 November 2016 |accessdate= 2017-08-10 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[दिनेश अधिकारी]], ज्योति जङ्गल, मुकुल दाहाल, मुकुन्द प्रयास, धिरज राई, दिपक सम्चु, अर्जुन ढुङ्गाना, विराट अनुपम, शुभलक्ष्मी लम्साल, गीता त्रिपाठी, भूपिनलगायत कविहरूका कविता अङ्ग्रेजी, हिन्दी तथा उर्दु भाषामा अनुवाद गरेका छन् । <ref name="kavitakosh1"/> <ref>{{cite web|url=http://asiansignature.com/focus|title=Focus|volume=4|issue=April|date=2017|editor=Surabhi Bhattacharjee|first=various|last=-|translator=[[Suman Pokhrel]]|publisher=Asian Signature|accessdate=2017-08-09|archive-date=2019-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702013424/http://asiansignature.com/focus/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|http://www.prachyareview.com/nepali-poems-by-dhiraj-rai|title=Nepali Poems by Dhiraj Rai|volume=4|issue=April|date=29 October 2016|editor=Shafinur Shafin|first=Dhiraj|last=Rai|translator=[[Suman Pokhrel]]|publisher=Prachya Review|accessdate=2017-08-09}}</ref> [[महाभारत]]की पात्र [[द्रौपदी]]मा आधारित सुमन पोखरेलको नाटक [[याज्ञसेनी]] सन् २०१६ देखि अमेरिका तथा भारतका विभिन्न शहरहरूमा [[सुनिल पोखरेल]]को निर्देशनमा प्रदर्शन हुँदै आएको छ । <ref>{{cite news|author= <!--Staff writer(s); no by-line.-->|title= छुट्टाछुट्टै ‘सोलो’ नाटक लिएर अमेरिका जाँदै सुनील-निशा दम्पती|url= http://kala.setopati.com/news/4437/|publisher= सेतोपाटी|location= काठमान्डु|date= 15 September 2016|access-date= 2017-08-07|archive-date= 2017-08-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20170805014918/http://kala.setopati.com/news/4437/}}</ref> चित्रकारका रूपमा पोखरेलले अनेकौँ पुस्तकहरूलाई आवरण कला दिएका छन् । उनले [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]]को कथा [[तीन_घुम्ती_(उपन्यास)|तीन घुम्ती]]माथि बनाएको चित्र गुराँस पुस्तकालय, विराटनगरमा सङ्ग्रहित छ । ==लेखनशैली== सुमन पोखरेललाई आफ्ना पाठकलाई काव्यात्मक चमत्कारले उठाएर नयाँ उचाइमा पुर्याiउने र जीवनका आम विषयवस्तु प्रति संवेदनशील हुन वाध्य पार्ने सशक्त कोमल स्वरका कविका रूपमा व्याख्या गरिएको छ । "उनका (सुमनका) कविताहरू जीवन र जगतका अनेक विचित्रताहरू बीच छिर्दछन् र तिनका लुकेका पक्षहरूको उद्घाटन गर्दछन् । उनका शब्द चयनको खेलले पाठकको मष्तिस्कमा मायवी चित्रहरू कोरिदिन्छन् ।" भनेर पोखरेलका कविताको समीक्षा गरिएको छ । <ref name="blurb.com">{{cite web|url=http://www.blurb.com/books/6060206-the-art-of-being-human-volume-13 |title=द आर्ट अफ बिइङ् ह्यूमन |volume=१३|page=१८-२३|publisher=ब्लर्ब बुक्स |first=सुमन|last=पोखरेल|translator=[[अभि सुवेदी]]|editor=डानियाला भिकु तथा ब्रायन रिक्सन|website=blurb.com |date=१३ मार्च २०१५ |accessdate=2017-08-10, ISBN 9781772350111}}</ref> लाइफ एन्ड लिजेन्डले पोखरेलका कविताको समिक्षा गर्दै,'पोखरेलका कविताहरू जीवन र जगतका अनेक विचित्रताहरू बीच छिर्दछन् र तिनका लुकेका पक्षहरूको उद्घाटन गर्दछन् । उनका शव्द चयनको खेलले पाठकको मष्तिस्कमा मायवी चित्रहरू कोरिदिन्छन् ।' भनेको छ । <ref name="lifeandlegends1"/> पोखरेलको <span class="plainlinks">[http://kavitakosh.org/kk/आगाले_भिजेको_आकाश_/_सुमन_पोखरेल आगाले भिजेको आकाश]</span> शीर्षकको कविताको व्याख्यामा [[अभि सुवेदी]] लेख्छन्,- 'त्यो कविपात्रको उक्ति सामर्थ्य नै सिर्जनाले बनिएको छ । उसको खोजीमा जेन चित्रकार र कविका जस्ता सहज र वोधगम्य बिम्बहरूका नाटकीय खेलहरू हुन्छन् । त्यो खोजमा परमआनन्द बुझाउने क्षणहरूका आभाष पाइन्छन् । यस्ता क्षणहरू जसको प्रयोग गर्दा कविपात्र विचलनमा परेको छैन । त्यहाँ निजत्व छ तर त्यो निजत्व एक खोजीको रूपक भएकोछ । त्यसको पछिल्तिर एउटा चाहनाको आकाश छ ।'<ref name="AbhiSubedi1"/> उनको अर्को कविता <span class="plainlinks">[http://kavitakosh.org/kk/केटाकेटी_/_सुमन_पोखरेल/ केटाकेटी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171231180925/http://kavitakosh.org/kk/%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A5%80_/_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%96%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2 |date=2017-12-31 }}</span>को समीक्षा गर्दै भरतीय लेखिका अनुजा घोष लेख्छिन्, "सुमन पोखरेलको कविता 'केटाकेटी'ले पाठकको चेतनामा कोमलता भरिदिन्छ । कविले बालकको निश्छलतालाई प्राकृतिक विम्वहरूका माध्यमबाट व्याख्यातीत चित्रण गरेका छन् । कविताको अन्त्यमा छोडिएको आलङ्कारिक प्रश्नले पाठकको मष्तिस्कमा एउटा अमिट छाप छोड्दछ ।" कवि पोखरेल पुराना मान्यतालाई भत्काएर नयाँ मान्यता स्थापित गर्ने कविका रूपमा देखिन्छन् । उनको कविता <span class="plainlinks">[http://kavitakosh.org/kk/ताजमहल_र_मेरो_प्रेम/_सुमन_पोखरेल ताजमहल र मेरो प्रेम]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> यसको एक सशक्त दृष्टान्त हो । सो कवितामा उनले [[ताजमहल]]को विशालता र हालसम्म रही आएको मान्यतालाई कलात्मक तरिकाले चुनौती दिएका छन् । समीक्षक तथा समकालिन कविहरूले उनको सो कवितालाई [[ताजमहल]] जतिक्कै कलात्मक भनेर व्याख्या गरेका छन् । <ref name="autogenerated2"/> पोखरेलका कविताको समालोचना गर्दै दधिराज सुवेदीले आफ्नो पुस्तक ‘नेपाली साहित्यका मुस्कानहरू’मा “’कवितामा मानव प्रेमको उत्कर्ष चाहिन्छ, कविता अभिव्यक्तिको उच्चतम माध्यम बन्नुपर्दछ, कविता स्वतन्त्रताका लागि लेखिनुपर्दछ । कविता न्याय, प्रेम र जीवनका वारेमा लेखिएको हुनुपर्दछ' भन्ने विचारका धनी सुमन पोखरेलका सिर्जनामा शालीनता छ । उनी शिल्प र कथ्य दुवै प्रकारले व्यक्ति वा समाजका पीडालाई पारदर्शी ढङ्गले प्रस्तुत गर्दै समाजलाई सुख, शान्ति एवम् आनन्दको अनुभूति दिलाउँछन् ।“ भनेका छन् । <ref name="DahirajSubedi1"/> पोखरेलका गीतहरू साङ्गीतिक तथा काव्यिक विशेषताका कारणले विशिष्ट मानिएका छन् । कथाकार परशु प्रधानले पोखरेलको गीत सङ्ग्रह [[हजार आँखा यी आँखामा]]को प्रकाशकीयमा लेखेका छन्, "सुमनका कविताहरू ओखर जस्ता पनि छन् । तर यसभित्रका गीतहरू भने ललिपप लाग्छन् । यी गीतहरूमा कोमल र सरल अनुभूतिहरूले कल्पनाको आकाशमा राम्ररी उडान भर्न पाएका छन् । ... सुमन पोखरेलका गीतहरू साहित्यिक गीत हुन् र यिनका साहित्यिक मूल्य उल्लेखनीय छन् ।" पोखरेलका गीतबारे कवि [[कृष्णभूषण बल]]ले आफ्नो भनाइ यसरी व्यक्त गरेका छन्- 'गीतको बोटमा फुलेको फूलको नाम नै सुमन पोखरेल हो ।' कवि तथा गीतकार [[दिनेश अधिकारी]]ले [[हजार आँखा यी आँखामा]] पोखरेलको आगमनलाई 'तपाईं मनबाट गीतको दुनियाँमा आउनु भएको छ । म, अलि अगाडिदेखि यो दुनियाँ भोगिरहेछु । तपाईंको आगमन त्यसैले पनि मलाई प्यारो लागिरहेछ, न्यानो लागिरहेछ । म तपाईंलाई गीतको यो दुनियाँमा स्वागत गर्छु। तपाईंको यो आगमनलाई मैले आफ्नै अर्थमा ग्रहण गरेको छु । तपाईं आउनु भएकोले- आफू आएको अवस्थालाई सार्थक ठानिरहेको छु।' भनेर स्वागत गरेका छन् । आफ्ना मनका भावनाहरू माया र प्रणयका स्वरहरूमा सुरुचिपूर्ण ढङ्गले व्यक्त गर्ने कवि सुमनका सम्प्रेषणीय भावनाहरूप्रति पूर्ण सहमत हुँदै साहित्यकार [[शिव रेग्मी]] भन्छन्,-"[[हजार आँखा यी आँखामा]]भित्रका एकसट्ठी गीतहरू नेपाली गीति फाँटका एकसट्ठी सुन्दर गेय फूलहरू हुन् जसले हाम्रो इतिहासमा नयाँ मोडहरूको उद्घाटन गर्ने छन् ।<ref name="HajarAankha"/> उनले अन्य भाषाबाट नेपालीमा गरेका अनुवादहरू सशक्त अनुवाद मानिएका छन्।<ref name="AbhiSubedi1"/> ==मुख्य कृतिअन== ===कविता=== *"शून्य मुटुको धडकनभित्र", २०५६, वाणी प्रकाशन, विराटनगर<ref name="madanpuraskar1">{{cite web|url=http://www.madanpuraskar.org/search/monographsview.php?showdetail=&ID=16020|title=सुमन पोखरेल : शून्य मुटुको धड्कनभित्र|first=सुमन |last=पोखरेल|date=|publisher=मदन पुरस्कार पुस्तकालय|accessdate=2017-08-१०}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q23702056|title=Shoonya Mutuko Dhadkanbhitra - Wikidata|publisher=}}</ref> *[[हजार आँखा यी आँखामा]] २०५९, वाणी प्रकाशन, विराटनगर, ISBN ९७८९९९३३६५६३७<ref>{{cite web|url=http://www.madanpuraskar.org/search/monographslist.php?cmd=search&t=monographs&psearch=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%A8%20%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%96%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2&psearchtype= |title=हजार आँखा यी आँखामा |publisher=मदन पुरस्कार पुस्तकालय |date= |accessdate=2017-08-10}}</ref><ref name="HajarAankha">{{cite web|url=https://archive.org/details/HazaarAankhaaYeeAankhaamaa|title=हजार आँखा यी आँखामा |first=सुमन|last=पोखरेल|publisher=वाणी प्रकाशन|accessdate=2017-08-06}}</ref><ref name="HajarAankha1">{{cite web |url=http://pustakalaya.org/eserv.php?pid=Pustakalaya:3681&dsID=SumanPokhrel2059BS_HazaarAankhaaYeeAankhaamaa.pdf |title=हजार आँखा यी आँखामा (कवितासङ्ग्रह) |publisher=साझा शिक्षा ई-पाटीको ई-पुस्तकालय |format=PDF |date= |accessdate=2017-08-11 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714200848/http://pustakalaya.org/eserv.php?pid=Pustakalaya:3681&dsID=SumanPokhrel2059BS_HazaarAankhaaYeeAankhaamaa.pdf |url-status=dead }}</ref> *[[जीवनको छेउबाट]], २०६६, वाणी प्रकाशन, विराटनगर, ISBN ९७८९९९४६२६५५६ <ref>{{cite web|url=https://archive.org/details/JeevankoChheubaata|title=जीवनको छेउबाट|first=सुमन|last=पोख्रेल|publisher=वाणी प्रकाशन|accessdate=2017-08-10}}</ref><ref name="Publication2">{{cite web |url=http://pustakalaya.org/eserv.php?pid=Pustakalaya:3679&dsID=SumanPokhrel2066BS_JeevankoChheubaata.pdf |title=जीवनको छेउबाट (कवितासङ्ग्रह) |publisher=साझा शिक्षा ई-पाटीको ई-पुस्तकालय |format=PDF |date= |accessdate=2017-08-10 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714150626/http://pustakalaya.org/eserv.php?pid=Pustakalaya:3679&dsID=SumanPokhrel2066BS_JeevankoChheubaata.pdf |url-status=dead }}</ref> ===नाटक=== * [[याज्ञसेनी]]<ref>{{cite news|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=छुट्टाछुट्टै ‘सोलो’ नाटक लिएर अमेरिका जाँदै सुनील-निशा दम्पती|trans-title=Sunil and Nisha are bringing two Solo Plays to USA|url=http://kala.setopati.com/news/4437/|work=|publisher=कला सेतोपाटी|location=काठमाडौं|date=बिहीबार, भाद्र ३०, २०७३|accessdate=2017-08-10|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805014918/http://kala.setopati.com/news/4437/}}</ref> ===अनुवाद=== ====कविता==== * नेपालीमा अनुवादः [[:en:Anna Akhmatova|अन्ना आख्मातोभा]]<ref name="AnnaAkhmatova">{{cite web|url=http://www.nepalikalasahitya.com/vol5/?option=art&page=artdetail&aid=3132373531&lang=np&pgg=1&asc=3132776c3531&PHPSESSID=0a31f15f8dab0668fc571b98e1bef6f2|title=त्यस्ती ठानेछौ तिमीले मलाई|language=Nepali|trans-title=You Thought I Was That Type|first=Anna|last=Akhmatova|author-link=Anna Akhmatova|translator=Suman Pokhrel|publisher=नेपाली कलासाहित्य डट कम प्रतिष्ठान|website=nepalikalasahitya.com|accessdate=2017-08-10|archive-date=2015-06-08|archive-url=https://archive.ph/20150608035150/www.nepalikalasahitya.com/vol5/?option=art&page=artdetail&aid=3132373531&lang=np&pgg=1&asc=3132776c3531&PHPSESSID=0a31f15f8dab0668fc571b98e1bef6f2|url-status=dead}}</ref>, [[:en:Anna Świrszczyńska|अन्ना स्वीर]] <ref name="AnnaSwir">{{cite web|url=https://www.goodreads.com/author_blog_posts/4724485-nepali-translation-of-anna-swir-s-poem-myself-and-my-person|title=म र मेरो म |language=Nepali|trans-title=Myself and My Person|first= Anna|last= Swir|author-link=Anna Swir|translator=Suman Pokhrel |website=goodreads.com |date=14 August 2014 |accessdate=2017-08-10}}</ref>, [[:en:Allen Ginsberg|एलेन गिन्सबर्ग]] <ref name="AllenGinsberg">{{cite web|url= https://www.youtube.com/watch?v=KfpEkjUZGNc&t=68s|title=अमेरिका |language=Nepali|trans-title=America|first=Allen |last=Ginsberg |author-link=Allen Ginsberg|translator=Suman Pokhrel|website=|publisher=सिर्जनविन्दु via youtube |accessdate=2017-08-10}}</ref> , [[:en:Delmira Agustini|डेलमिरा अगस्टिनी]] <ref name="DelmiraAgustini">{{cite web |url=http://www.nepalikalasahitya.com/vol8/vol7/vol6/vol5/?option=art&page=artdetail&aid=3438383234&lang=np&pgg=1&asc=3438776c3234 |title=निशागान |language=Nepali |trans-title=Nocturno |first=Delmira |last=Agustini |author-link=Delmira Agustini |translator=Suman Pokhrel |publisher=नेपाली कलासाहित्य डट कम प्रतिष्ठान |website=nepalikalasahitya.com |accessdate=2017-08-10 |archive-date=2017-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170806181158/http://www.nepalikalasahitya.com/vol8/vol7/vol6/vol5/?option=art&page=artdetail&aid=3438383234&lang=np&pgg=1&asc=3438776c3234 |url-status=dead }}</ref>, [[:en:Faiz Ahmad Faiz|फैज अहमद फैज]] <ref name="FaizAhmadFaiz">{{cite web |url=http://archive.setopati.com/sahityapati/57901/ |title=फैज अहमद फैजका दुई कविता |language=Nepali |trans-title=Two Poems of Faiz Ahmad Faiz |first=Faiz Ahmad |last=Faiz |author-link=Faiz Ahmad Faiz |translator=Suman Pokhrel |website=setopati.com |publisher=सेतोपाटी |date=3 December 2016 |accessdate=2017-08-10 |archive-date=2018-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180419232452/http://archive.setopati.com/sahityapati/57901/ |url-status=dead }}</ref>, [[:en:Forough Farrokhzad|फरोग फारूखजाद]] <ref name="ForoughFarrokhzad">{{cite web |url=http://www.nepalikalasahitya.com/vol8/vol7/vol6/vol5/?option=art&page=artdetail&aid=3438393234&lang=np&pgg=1&asc=3438776c3234 |title=पाप |language=Nepali |trans-title=The Sin |first=Forough |last=Farrokhzad |author-link=Forough Farrokhzad |translator=Suman Pokhrel |publisher=नेपाली कलासाहित्य डट कम प्रतिष्ठान |website=nepalikalasahitya.com |accessdate=2017-08-10 |archive-date=2017-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170806182251/http://www.nepalikalasahitya.com/vol8/vol7/vol6/vol5/?option=art&page=artdetail&aid=3438393234&lang=np&pgg=1&asc=3438776c3234 |url-status=dead }}</ref>, [[:en:Gabriela Mistral|गाब्रिएला मिस्ट्रल]] <ref name="Gabriela Mistral">{{cite web|url=https://www.goodreads.com/author_blog_posts/4724951-nepali-translation-of-gabriela-mistral-s-poem-the-rose|title=गुलाफ |language=Nepali|trans-title=The Rose |first= Gabriela |last= Mistral|author-link=Gabriela Mistral |translator=Suman Pokhrel |website=goodreads.com |date=10 November 2012 |accessdate=2017-08-10}}</ref>, [[:en:Gulzar|गुलजार]] <ref name="Gulzar">{{cite web|url=https://www.goodreads.com/author_blog_posts/8861425-nepali-translation-of-gulzar-s-poem-kitaben-jhankt|title=चिहाउँछन्‌ किताबहरू |language=Nepali|trans-title=The Books Peep|first= Gulzar |last= -|author-link=Gulzar |translator=Suman Pokhrel |website=goodreads.com |date=11 August 2015 |accessdate=2017-08-10}}</ref>, [[:en:Jacques Prévert|ज्याक प्रेभर]], [[:en:Mahmoud Darwish|मोहमुद दरविस]] <ref name="MahmoudDarwish">{{cite web|url=https://www.goodreads.com/author_blog_posts/4724828-nepali-translation-of-mahmoud-darwish-s-poem-identity-card|title=परिचयपत्र |language=Nepali|trans-title=Identity Card |first=Mahmoud |last= Darwish|author-link=Mahmoud Darwish |translator=Suman Pokhrel |website=goodreads.com |date=17 December 2012 |accessdate=2017-08-10}}</ref>, [[:en:Nazik Al-Malaika|नाजिक अल मलाइका]] <ref name="Setopati.com1">{{cite web |url=http://archive.setopati.com/sahityapati/55917 |title=पीडाको वन्दना |language=Nepali |trans-title=Hymns to Pain |first=Nazik |last=Al Malaika |author-link=Nazik Al Malaika |translator=Suman Pokhrel |website=setopati.com |date=29 October 2016 |accessdate=2017-08-10 |archive-date=2018-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180418175036/http://archive.setopati.com/sahityapati/55917/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Nepalikalasahitya3">{{cite web |url=http://www.nepalikalasahitya.com/vol8/vol7/vol6/vol5/?option=art&page=artdetail&aid=343831303234&lang=np&pgg=1&asc=3438776c3234 |title=नयाँ वर्ष |language=Nepali |trans-title=New Year |first=Nazik |last=Al Malaika |author-link=Nazik Al Malaika |translator=Suman Pokhrel |publisher=नेपाली कलासाहित्य डट कम प्रतिष्ठान |website=nepalikalasahitya.com |accessdate=2017-08-10 |archive-date=2017-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170806181220/http://www.nepalikalasahitya.com/vol8/vol7/vol6/vol5/?option=art&page=artdetail&aid=343831303234&lang=np&pgg=1&asc=3438776c3234 |url-status=dead }}</ref>, [[:en:Nâzım Hikmet|नाजिम हिकमत]]><ref name="Setopati.com2">{{cite web|url=http://archive.setopati.com/sahityapati/55546/|title=मैले थाहा नपाएका मलाई मनपर्ने चिजहरू|language=Nepali|trans-title=Things I Didn'T Know I Loved|first=Nazim|last=Hikmet|author-link=Nazim Hikmet|translator=Suman Pokhrel|publisher=सेतोपाटी|website=setopati.com|date=22 October 2016|accessdate=2017-08-10|archive-date=2018-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180418174714/http://archive.setopati.com/sahityapati/55546/|url-status=dead}}</ref>, [[:en:Nizar Qabbani|निजार कब्बानी]] <ref name="Setopati.com3">{{cite web|url=http://archive.setopati.com/sahityapati/61493/|title=दु:खको महाकाव्य|language=Nepali|trans-title=The Epic Of Sadness|first=Nizar|last=Qabbani|author-link=Nizar Qabbani|translator=Suman Pokhrel|publisher=सेतोपाटी|website=setopati.com|date=12 November 2016|accessdate=2017-08-10|archive-date=2018-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180419231917/http://archive.setopati.com/sahityapati/61493/|url-status=dead}}</ref>, [[:en:Octavio Paz|ओक्टाभियो पाज]] <ref name="Setopati.com4">{{cite web|url=http://archive.setopati.com/sahityapati/56177/|title=मैथुन|language=Nepali|trans-title=Maithuna|first=Octavio|last=Paz|author-link=Octavio Paz|translator=Suman Pokhrel|publisher=सेतोपाटी|website=setopati.com|date=12 November 2016|accessdate=2017-08-10|archive-date=2018-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180418175101/http://archive.setopati.com/sahityapati/56177/|url-status=dead}}</ref>, [[:en:Pablo Neruda|पाब्लो नेरुदा]] <ref name="PabloNeruda">{{cite web|url=https://www.goodreads.com/author_blog_posts/8749738-nepali-translation-of-pablo-n |title=आजको रात सर्वाधिक दुःखद पङ्ति लेख्न सक्छु |language=Nepali|trans-title=Tonight I Can Write The Saddest Lines|first= Pablo |last= Neruda|author-link=Pablo Neruda|translator=Suman Pokhrel|website=goodreads.com |date=11 September 2013 |accessdate=2017-08-10}}</ref>, [[:en:Sahir Ludhianvi|साहिर लुधियानवी]] <ref name="SahirLudhiyanvi">{{cite web|url=https://www.goodreads.com/author_blog_posts/4721921-nepali-translation-of-sahir-ludhiyanvi-s-poem-tajmahal |title=ताजमहल |language=Nepali|trans-title=The Tajmahal|first=Sahir |last= Ludhiyanvi|author-link=Sahir Ludhiyanvi |translator=Suman Pokhrel|website=goodreads.com |date=20 August 2011 |accessdate=2017-08-10}}</ref>, [[:en:Sylvia Plath|सिल्भिया प्लाथ]] <ref name="SylviaPlath">{{cite web|url=https://www.goodreads.com/author_blog_posts/4724600-nepali-translation-of-sylvia-plath-slady-poem--lazarus |title=लेडी लेजरस |language=Nepali|trans-title=Lady Lazarus|first=Sylvia |last= Plath|author-link=Sylvia Plath|translator=Suman Pokhrel|website=goodreads.com |date=19 May 2013 |accessdate=2017-08-10}}</ref>, [[:en:Yehuda Amichai|यहुदा अमिसाई]] <ref name="YehudaAmichai">{{cite web|url=https://www.goodreads.com/author/show/7160731.Suman_Pokhrel/blog/tag/i-b-%E0%A4%B8-%E0%A4%AE%E0%A4%A8-%E0%A4%AA-%E0%A4%96%E0%A4%B0-%E0%A4%B2-i-b |title=थाह छैन, दोहोरिन्छ-दोहोरिन्न इतिहास |language=Nepali|trans-title=I Don'T Know If History Repeats Itself|first=Yehuda |last= Amichai|author-link=Yehuda Amichai|translator=Suman Pokhrel |date=29 August 2015 |accessdate=2017-08-06}}</ref> लगायत विभिन्न विदेशी कविहरूका कविताहरू नेपालीमा अनुवाद। * हिन्दीमा अनुवाद: महाकवि [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]]; तथा कविहरू [[गोपालप्रसाद रीमाल]], [[भूपी शेरचन]], [[अभि सुवेदी]], [[कृष्णभूषण बल]] आदिका कविता । <ref>{{cite web|url=http://kavitakosh.org/kk/सुमन_पोखरेल |title=सुमन पोखरेल :: कविताकोश |publisher=कविताकोश |date= |accessdate=2017-08-10}}</ref> ====नाटक==== *"आँधीबेहरी" विलियम शेक्सपियरको नाटक 'द टेम्पेस्ट' को नेपालीमा अनुवाद । [[चित्र:SAARC Literary Award Suman Pokhrel 231.jpg|अङ्गुठाकार|सन्‌ २०१३ को सार्क साहित्य एवार्ड ग्रहण गर्दै सुमन पोखरेल]] [[चित्र:SAARC Literary Award 2015 Suman Pokhrel001.JPG|अङ्गुठाकार|सन्‌ २०१५ को सार्क साहित्य एवार्ड ग्रहण गर्दै सुमन पोखरेल]] ==पुरस्कार रे सम्मान== ===अन्तर्राष्ट्रिय=== * [[सार्क साहित्य पुरस्कार|सार्क साहित्य पुरस्कार २०१५]], [[:en:Foundation of SAARC Writers and Literature|फाउन्डेशन अफ् सार्क राइटर्स एन्ड लिटरेचर]] <ref name="ReferenceA"/> * [[सार्क साहित्य पुरस्कार|सार्क साहित्य पुरस्कार २०१३]], [[:en:Foundation of SAARC Writers and Literature|फाउन्डेशन अफ् सार्क राइटर्स एन्ड लिटरेचर]]<ref name="ReferenceB">'Five writers honoured at SAARC Literature Festival', Hindustan Times, New Delhi, Monday, 11 March, 2013</ref> <ref>http://en.wikipedia.org/wiki/SAARC_Literary_Award</ref> * परिकल्पना अवार्ड, २०१३, परिकल्पना समय, भारत <ref>{{cite web |url=http://parikalpnakosh.org/index.php |title=Parikalpna_Award |publisher=परिकल्पना कोश |website=parikalpnakosh.org |date=2013-09-13 |accessdate=2017-08-10 |archive-date=2022-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204035219/http://parikalpnakosh.org/index.php |url-status=dead }}</ref> ===राष्ट्रिय=== * विराटनगर जेसिसद्वारा साहित्यका लागि जेसिस सम्मान २०१५<ref>{{cite news| author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=बिराटनगर जेसिसको पोखरेल र सिग्देललाई सम्मान|trans-title=Biratnagar Jeycee Felicitats Pokhrel and Sigdel| url = http://ourbiratnagar.net/बिराटनगर-जेसिसको-पोखरेल|work=|location= Biratnagar|date= 8 November 2015|access-date=2017-08-10}}</ref> * व्यक्ति वर्ष (साहित्य) २०१५ - [[:en:Youth for Blood|युथ फर ब्लड]] <ref>{{cite news|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=“यूथ फर ब्लड”को सम्मान|trans-title=Youth for Blood Felicitats|url=http://onlinepatrika.com/59881/|work=|location=Biratnagar|date=18 October 2015|access-date=2017-08-07|archive-date=2017-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806225930/http://onlinepatrika.com/59881/}}</ref> * आरोहण गुरुकुलद्वारा आरोहण विशेष सम्मान २०१३<ref>{{cite web|url=|title=सुमनलाई सम्मान|publisher= Kantipur National Daily |page= 11 |date=24 March 2013}}</ref> * जयेन्द्र वर्षको उत्कृष्ट पुस्तक अवार्ड, जयेन्द्र प्रसाई एकाडेमी २०१० .<ref>{{cite web |url=http://pratinidhibelgium.com/new/?p=613 |title=जयेन्द्र प्रसाई साहित्य पुरस्कार कवि पोखरेललाई |publisher=Pratinidhibelgium.com |date=2010-09-06 |accessdate=2014-05-25 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714144130/http://pratinidhibelgium.com/new/?p=613 |url-status=dead }}</ref> ==तस्बिरअन== <gallery></gallery> <gallery> Patience (धैर्य).jpg|20.32 X 27.94&nbsp;cm, सुमन पोखरेल को 'नारी' शृङ्खला को एक कलाकृति Nareedeep (नारीदीप).jpg|20.32 X 27.94&nbsp;cm, 1994 सुमन पोखरेल को 'नारी' शृङ्खला को एक कलाकृति Mother and Child 08.jpg|20.32 X 27.94&nbsp;cm, सुमन पोखरेल को 'आमा र सन्तान' शृङ्खला को एक कलाकृति Mother and Child 07.jpg|20.32 X 27.94&nbsp;cm, सुमन पोखरेल को आमा र सन्तान' शृङ्खला को एक कलाकृति Yewati 04.jpg|20.32 X 27.94&nbsp;cm, सुमन पोखरेल को 'नारी' शृङ्खला को एक कलाकृति </gallery> ==रेकर्ड भएका गीत== {| class="wikitable" |- ! गीतको बोल ! सङ्गीतकार ! गायक ! रिलिज भएको वर्ष ! एल्बम |- | [https://soundcloud.com/paijazu/kati-mithaa-debesh-rai कति मीठा कति न्याना] | वेदनिधि पौडेल | देवेश राई | २०७२ | |- | [https://soundcloud.com/sumanpokhrel/dharti-aakashbhanda-para धर्ती आकाशभन्दा पर] | वेदनिधि पौडेल | सिजन दाहाल | २०६९ | ''मधुमास'' |- | [https://soundcloud.com/sumanpokhrel/timi-ra-ma-ani-yo-madhumas तिमी र म अनि यो मधुमास] | वेदनिधि पौडेल | सिजन दाहाल | २०६९ | ''मधुमास'' |- | [https://soundcloud.com/sumanpokhrel/sangai-bitaune-yo-raatlai सँगै बिताउने यो रातलाई] | वेदनिधि पौडेल | सिजन दाहाल | २०६९ | ''मधुमास'' |- | [https://soundcloud.com/sumanpokhrel/alikati-ma-banchunla अलिकति म बाँचुँला] | वेदनिधि पौडेल | देवेश राई | २०६९ | ''मधुमास'' |- | [https://soundcloud.com/sumanpokhrel/na-ta-din-bhayo-na-ta-raat न त दिन भयो, न त रात भयो] | वेदनिधि पौडेल | दिपेन राई | २०६८ | |- | [https://soundcloud.com/sumanpokhrel/raatabhari-royen-ma-ta रातभरि रोएँ म त] | रामकुमार राजधामी | मनोज मगर | २०६७ | |- | [https://soundcloud.com/sumanpokhrel/aaja-yo-andhyarole-female आज यो अँध्यारोले] | वेदनिधि पौडेल | सम्झना राई | २०६७ | |- | [https://soundcloud.com/sumanpokhrel/satte-hola-unisanga सत्ते होला उनीसँग] | वेदनिधि पौडेल | शीला राई | २०६७ | |- | [https://soundcloud.com/sumanpokhrel/pagliyera-pokhiun-jhain पग्लिएर पोखिऊँझै] | वेदनिधि पौडेल | वेदनिधि पौडेल | २०६७ | |- | [https://archive.org/details/KatiMithaaKatiNyanaa कति मीठा कति न्याना] | वेदनिधि पौडेल | वेदनिधि पौडेल | २०६६ | |- | [https://archive.org/details/Dubera_Yo_Sansar_Talaauma डुबेर यो संसार तलाउमा] | वेदनिधि पौडेल | वेदनिधि पौडेल | २०६० | ''मधुरस'' |- | [https://soundcloud.com/sumanpokhrel/aaja-yo-andhyarole-male आज यो अँध्यारोले] | वेदनिधि पौडेल | वेदनिधि पौडेल | २०५७ | ''छड्के नजर'' |- |} ==सन्दर्भ सूचीअन== {{reflist|colwidth=25em}} ==भाइरा लिङ्कअन== * <span class="plainlinks"> [https://www.everipedia.com/suman-pokhrel/ एभ्रिपिडीया]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} </span> * <span class="plainlinks">[http://catalog.loc.gov/vwebv/search?searchType=7&searchId=4879&maxResultsPerPage=100&recCount=100&recPointer=0&resultPointer=0&/ लाइब्रेरी अब् कङ्ग्रेस]</span> * <span class="plainlinks">[http://www.foundationsaarcwriters.com/literature/saarc-writers-intellectual/poets/nepal/186-suman-pokhrel-nepal/ फाउन्डेसन अब् सार्क राइटर्स एण्ड लिटरेचर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141113164753/http://www.foundationsaarcwriters.com/literature/saarc-writers-intellectual/poets/nepal/186-suman-pokhrel-nepal |date=2014-11-13 }}</span> * <span class="plainlinks"> [http://www.nagariknews.com/nagarik-sanibar/story/46121.html/ मेरो दोस्रो अम्मल कविता] </span> * <span class="plainlinks"> [https://www.goodreads.com/author_blog_posts/4725224/ ताजमहल र मेरो प्रेम] </span> * <span class="plainlinks"> [https://www.goodreads.com/author_blog_posts/4490587/ मैले लेखेको नै स्वतन्त्र रहनका लागि हो] </span> * <span class="plainlinks">[http://www.pw.org/content/suman_pokhrel पोयटस् एण्ड राइटर्स]</span> * <span class="plainlinks">[https://soundcloud.com/sumanpokhrel/ साउण्ड क्लाउड]</span> * <span class="plainlinks">[https://www.goodreads.com/author/show/7160731.Suman_Pokhrel/ गुडरिड्स]</span> * <span class="plainlinks">[http://www.globalpoetry.net/blog/2015/04/01/fever/ ग्लोबल पोयट्री]</span> * <span class="plainlinks">[http://lifeandlegends.com/suman-pokhrel-translated-dr-abhi-subedi/ लाइफ एण्ड लिजेण्ड्स]</span> * <span class="plainlinks">[http://www.poemhunter.com/suman-pokhrel/ पोयम हण्टर]</span> * <span class="plainlinks">[http://www.dailymotion.com/video/x1zl7d7_suman-pokhrel-a-story-of-the-setting-sun-and-the-moon_music/डेली मोसन]</span> * <span class="plainlinks">[http://allpoetry.com/Suman_Pokhrel/ अल पोयट्री]</span> * <span class="plainlinks">[http://www.poemzoom.com/poem/you_are,_as_you_are_540867/ पोयम जोन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417000459/http://www.poemzoom.com/poem/you_are,_as_you_are_540867/ |date=2016-04-17 }}</span> * <span class="plainlinks">[http://www.occupypoetry.net/suman_pokhrel/ अकुपाई पोयट्री] * <span class="plainlinks">[http://kavitakosh.org/kk/सुमन_पोखरेल कविता कोश]</span> * <span class="plainlinks">[http://quotesmom.com/authors/suman-pokhrel/quotes-1.html क्वोटेसन्स] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204555/http://quotesmom.com/authors/suman-pokhrel/quotes-1.html |date=2016-03-03 }}</span> * <span class="plainlinks">[http://learningandcreativity.com/i-shall-bid-no-farewell-poetry-month-special/ लर्निंङ एण्ड क्रिएटिभिटी]</span> * <span class="plainlinks">[https://archive.org/search.php?query=Suman%20Pokhrel&and/ इन्टरनेट आर्काइभ]</span> * <span class="plainlinks">[https://greysparrowpress.sharepoint.com/Pages/Fall2015Pokhrel.aspx ग्रे स्प्यारो प्रेस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803171723/https://greysparrowpress.sharepoint.com/Pages/Fall2015Pokhrel.aspx |date=2017-08-03 }}</span> * <span class="plainlinks">[http://www.prachyareview.com/poems-by-suman-pokhrel/ प्राच्य रिभ्यू]</span> * <span class="plainlinks">[http://www.californiastatepoetrysociety.org/our-archives क्वालिफोर्निया क्वाटर्ली]</span> * <span class="plainlinks">[http://www.foundationsaarcwriters.com/images/News_Section_New/The_Songs_We_Share.pdf द सङ् वी शेयर]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> * <span class="plainlinks">[http://www.uberquotes.net/quotes/authors/suman-pokhrel क्वोट्स]</span> * <span class="plainlinks">[http://asiansignature.com/contemporary-poets/suman-pokhrel/ एसियन सिग्नेचर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803172302/http://asiansignature.com/contemporary-poets/suman-pokhrel/ |date=2017-08-03 }}</span> * <span class="plainlinks">[http://kabulnath.de/Sale-e-Iejazdaoum/Shoumare-257/nazi%20karim.html काबुलनात]</span> * <span class="plainlinks">[http://asuvidha.blogspot.com/2016/02/blog-post_25.html असुविधा]</span> * <span class="plainlinks">[http://swayamsiddhaa.blogspot.com/2016/06/1.html स्वयम्‌सिद्दा]</span> * <span class="plainlinks">[http://setopati.com/sahityapati/55546/ सेतोपाटी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025071318/http://setopati.com/sahityapati/55546 |date=2016-10-25 }}</span> * <span class="plainlinks">[http://www.social-peek.com/Keywords/मनपरेका%20केही%20कविता/ नेपाली अनुवाद] </span> * <span class="plainlinks">[https://www.youtube.com/watch?v=ABjhv40G39g&feature=youtu.be/ मुक्त अनुभूतिमा कवि सुमन पोखरेल] </span> {{ढाँचा:नेपाली_भाषाका_साहित्यकारअन}} {{Authority control|VIAF=31535672}} [[श्रेणी:साहित्यकार]] [[श्रेणी:साहित्य]] [[श्रेणी:कवि]] [[श्रेणी:लेखक]] [[श्रेणी:गीतकार]] [[श्रेणी:जीवनी]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारअन]] lxf5wsfx02zcfl0n7ssj96bcxe2qp9i 0 18439 268017 264925 2026-09-09T00:08:52Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 268017 wikitext text/x-wiki {{राष्ट्रिय गान |title = कौमी तराना<br>قومی ترانہ |transcription = राष्ट्रिय गान |english_title = |image =State_emblem_of_Pakistan.svg |image_size =160 |caption = |prefix = राष्ट्रिय |country = {{झण्डा|पाकिस्तान}} |author = [[हफिज जालन्धारी]] |lyrics_date = जून १९५२ |composer = [[अहमद गुलाम अलि चागला]] |music_date = २१ अगष्ट १९४९ |adopted = १३ अगष्ट १९५४ |until = |sound = National anthem of Pakistan.OGG |sound_title = कौमी तराना (धुन) }} '''कौमी तराना''' ({{भाषा-उर्दू|قومی ترانہ}}) , कौमी ताराना, (अनुवाद "राष्ट्रिय गान" ), '''पाक सरजमिन''' को रूप मी लै परिचित ({{भाषा-उर्दू|پاک سرزمی}}) (अनुवाद "पवित्र भूमि") [[पाकिस्तान]]को राष्ट्रिय गान हो। यैको सङ्गीतलाई सन् १९४९ मी अहमद गुलाम चागलाले रच्या थ्या भँण्या शब्दलाई सङ्गीत पछा सन् १९५२ मी हाफिज जालन्धारीले लेख्या थ्या। यो '''[[फारसी भाषा]]'''मी लेखिया छ। गान मी सप्पै ठौर मी फारसी काव्य शब्दावली छ<ref>{{cite book|title=ایران اور پاکستان: سلامتی ، سفارت کاری اور امریکی اثر و رسوخ|page=१४|author=एलेक्स भटान्का|publisher=आइबी टउरीस|isbn=9780857739155}}</ref>, रे केवल यक मात्तरी उर्दू शब्द 'का'को प्रयोग भया छ।<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/651435/the-national-anthem-of-pakistan|title=पाकिस्तानको राष्ट्रिय गान|date=१३ अगष्ट २०११|newspaper=डाउन|accessdate=२ मे २०१९}}</ref> येलाई सन् १९५४ मी आधिकारिक रूप मी [[पाकिस्तान]]को राष्ट्रिय गानका रूप मी अपनाइया थ्यो<ref name="infopak1">{{cite web|url=http://www.infopak.gov.pk/Anthem.aspx|title=Information of Pakistan|publisher=इन्फो पाक डट जिअोभि डट पिके|accessdate=2013-01-31|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071026111141/http://www.infopak.gov.pk/Anthem.aspx|archivedate=2007-10-26}}</ref> रे उही वर्ष पाकिस्तानका एघार प्रमुख गायकअन जस्तै अहमद रुशदी, कौकब जहान, रशीदा बेगम, नजाम आरा, नसीमा शाहीन, जवार हुसेन, अख्तर अब्बास, गुलाम दस्तगीर, अनवर जहीर, रे अख्तर वासी अली सहित कैद गरिया: थ्यो।<ref>{{citeweb|title=Death Anniversary of Ahmed Rushdi|url=http://dunyanews.tv/print_news_eng.php?nid=105193&catid=6&flag=d/2011-04-11/|publisher=दुनिया न्युज|accessdate=१ सेप्टेम्बर २०१६|archive-date=2016-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160114050419/http://dunyanews.tv/print_news_eng.php?nid=105193&catid=6&flag=d%2F2011-04-11%2F|url-status=dead}}</ref> == पैल्लो राष्ट्रिय गान == १४ अगस्त १९४७ मी, भारत विभाजित भया थ्योः रे नयाँ देश पाकिस्तानको उदय भया थ्योः। [[मोहम्मद अलि जिन्ना]]को सपना लै देशको स्थापनासँग‌ै साकार भया थ्योः। नयाँ देशको गठनसँगै देशका लागि भाैत प्रतीकअन छनौट अद्दा काम लै सुरु भया थ्योः। देशको झण्डा पैल्लि तयार थ्योः, रे राष्ट्रिय गान भण्या तयार भयाः नाईथ्यो। स्वतन्त्रताका समयमी पाकिस्तानको राष्ट्रिय गान नाईथ्यो। जिन्नाले पाकिस्तानको राष्ट्रिय गीत निर्माण अद्दा काम छिटाइ सम्पन्न होस् भण्न चाहन्थे। उनका सल्लाहकारअनले उनलाई भाैत प्रसिद्ध उर्दू कविअनको नाम सुझाव गर्या थ्याः रे जिन्नाको सोचाइ फरक थ्योः। उनले लाहोरका महान् उर्दू कवि तथा मूल हिन्दू जगन्नाथ आजादलाई गीत रचनाकि लाइ ५ दिन दिया थ्याः रे पाकिस्तानका कट्टरपन्थी नेता एक हिन्दूले पाकिस्तानको राष्ट्रिय गान लेख्याले भाैत रिसाया लै थ्याः। अन्तमी, पाँच दिन भितर जगन्नाथ आजादले राष्ट्रिय गीत रचना गर्या थ्याः। === शब्द === {| cellpadding="5" !align="right" | :'''मूल''' || :'''लिप्यान्तरण''' || :'''अनुवाद''' |- |style="font-size:100%" align="right"| :پاک سرزمین شاد باد :كشور حسين شاد باد :تو نشان عزم علیشان :! ارض پاکستان :مرکز یقین شاد باد |style="font-size:100%"| :पाक सरजमीन शाद बाद :किश्वर-ए-हसीन शाद बाद :तू निशान-ए-अज्म-ए-आलिशान :अार्ज-ए-पाकिस्तान! :मरकज-ए-यकीन शाद बाद |style="font-size:100%"| :धन्य पवित्र खुसी रयाः :सुन्दर मातृभूमि खुसी रयाः :तम महान सुन्दरताका सङ्केत हौ :पाकिस्तानो देश :धर्मका केन्द्र, खुशी रयाः |- |style="font-size:100%" align="right"| :پاک سرزمین کا نظام :قوت اخوت عوام :قوم ، ملک ، سلطنت :! پائندہ تابندہ باد :شاد باد منزل مراد |style="font-size:100%"| :पाक सरजमीनका निजाम :कुवत-ए-अखुवत-ए-अवाम :कौम, मुल्क, सलतनत :पाइन्दा ताबिन्दा बाद! :शाद बाद मञ्जिल-ए-मुराद |style="font-size:100%"| :पवित्र भूमिको व्यवस्था :सार्वजनिक एकता शक्ति हो :राष्ट्र, देश रे राज्य :सँधाइ चमकी रयाः! :सबैको मञ्जिल हे मेरो देश सदा खुसी रयाः |- |style="font-size:100%" align="right"| :پرچم ستارہ و هلال :رہبر ترقی و کمال :ترجمان ماضی شان حال :! جان استقبال :سایۂ خدائے ذوالجلال |style="font-size:100%"| :परचम-ए-सितारा-ओ-हिलाल :रहबर-ए-तरक्की-ओ-कमाल :तर्जुमान-ए-माजी, शान-ए-हाल, :जान-ए-इस्तकबाल! :साया-ए-खुदा-ए-जुल जलाल |style="font-size:100%"| :तारा रे चन्द्रमा सहित मेरो देशको झण्डा :विकास रे उपलब्धीका मार्गनिर्देशक हो :विगतको वक्ता, वर्तमानको गर्व, :भविष्य प्रेरणा! :शक्तिशाली रे महान खुदाका प्रतीक |} == सन्दर्भ सामग्रीअन == {{सन्दर्भसूची}} == भाइरा सूत्रअन == {{Commons and category}} * [http://www.islamiclyrics.net/pakistani-national-anthem/pak-sar-zameen-shad-bad/ पाक सरजमिन शाद बाद कि शब्द] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200217095836/http://www.islamiclyrics.net/pakistani-national-anthem/pak-sar-zameen-shad-bad/ |date=2020-02-17 }} * [http://nationalanthems.me/pakistan-qaumi-tarana/ पाकिस्तान: ''कौमी तराना'' – श्रव्य सहितो पाकिस्तानो राष्ट्रिय गान, जानकारी रे शब्द समावेश] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180527090240/http://nationalanthems.me/pakistan-qaumi-tarana |date=2018-05-27 }} * {{cite web|url=http://www.infopak.gov.pk/Anthem.aspx|title=राष्ट्रिय गान|author=पाकिस्तान सरकार, सूचना ततम प्रसारण मन्त्रालय|accessdate=2007-12-09|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071026111141/http://www.infopak.gov.pk/Anthem.aspx|archivedate=2007-10-26}} * [https://web.archive.org/web/20080912015541/http://www.navyband.navy.mil/anthems/ANTHEMS/Pakistan.mp3 पाकिस्तानको राष्ट्रिय गान] * [http://www.nationalsongs.net/ पाकिस्तानो राष्ट्रिय गीत] [[श्रेणी:राष्ट्रिय गानअन]] [[श्रेणी:पाकिस्तान]] am4w8jdd0yjbouxen1l0yke9jpib9yq 0 26603 268031 267979 2026-09-09T11:03:03Z Janak Bhatta 18 /* इतिहास रे उत्पत्ति */ 268031 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = असमीया | native_name = অসমীয়া (Asamīyā) | pronunciation = {{IPA|/ɔxɔmija/}} | states = भारत | region = [[असम]] (उत्तर-पूर्वी भारत) | speakers = लगभग २ करोड | date = २०११ | familycolor = Indo-European | fam1 = [[भारोपेली भाषा परिवार|भारोपेली]] | fam2 = [[हिन्द-ईरानी भाषाहरू|हिन्द-ईरानी]] | fam3 = [[हिन्द-आर्य भाषाहरू|हिन्द-आर्य]] | fam4 = पूर्वी हिन्द-आर्य | fam5 = मागधी प्राकृत | fam6 = असमीया-बङ्गाली | script = [[असमीया लिपि]] | nation = [[भारत]] ([[असम]]) | minority = [[अरुणाचल प्रदेश]], [[नागाल्यान्ड]], [[पश्चिम बङ्गाल]] | iso1 = as | iso2 = asm | iso3 = asm | gclog = 43491 | map = Assamese language speakers map.svg | mapcaption = भारतमी असमीया भाषा बोल्न्या क्षेत्रअन (गाढा नीलो रङ्ग) }} '''असमीया भाषा''' भारोपेली भाषा परिवार अन्तर्गतै एक हिन्द-आर्य भाषा हो।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Bani Kanta |title=Assamese, Its Formation and Development |year=1941 |publisher=Government of Assam}}</ref> यो भाषा मुख्य रूपमी भारतै उत्तर-पूर्वी राज्य [[आसाम|असम]]मी बोलिन्छ रे यो असम राज्यै आधिकारिक (सरकारी) भाषा हो।<ref>{{cite web |title=The Assam Official Language Act, 1960 |url=https://assam.gov.in |accessdate=2026-07-23}}</ref> असमका साथसाथै यो भाषा अरुणाचल प्रदेश, नागाल्यान्ड रे अन्य उत्तर-पूर्वी भारतीय राज्यअनमी लै बोलिन्छ। विश्वभरि असमीया भाषा बोल्न्या मान्छनको संख्या लगभग २ करोड है बढती छ। सन् २०२४ मी भारत सरकारले असमीया भाषालाई भारतै एक '''शास्त्रीय भाषा''' (Classical Language) को दर्जा दियाको छ।<ref>{{cite web |title=Cabinet approves conferring status of Classical Language to Assamese |url=https://pib.gov.in |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=3 October 2024}}</ref> == इतिहास रे उत्पत्ति == असमीया भाषाको उत्पत्ति अपभ्रंशबठे भयाको माणिन्छ।<ref>{{cite book |last=Chatterji |first=Suniti Kumar |title=The Origin and Development of the Bengali Language |year=1926 |publisher=Calcutta University Press}}</ref> यै भाषाको इतिहासलाई मुख्यतया तीन भागमी बाँड्या छ: # '''पुरानो असमीया (१४औं शताब्दी है १६औं शताब्दी सम्म):''' यै समयमी साहित्य रे धार्मिक ग्रन्थअन लेखिन सुरु भया। महान सन्त श्रीमन्त शंकरदेवले यै कालमी धेरै कृतिको रचना गर्या। # '''मध्यम असमीया (१७औं शताब्दी है १९औं शताब्दी सम्म):''' अहोम राजवंशका समयमी 'बुरुन्जी' (इतिहास ग्रन्थ) लेखनाकी यैको प्रयोग भयो।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=S.K. |title=Studies in the Literature of Assam |year=1956 |publisher=Lawyer's Book Stall}}</ref> # '''आधुनिक असमीया (१९औं शताब्दीै उत्तरार्धबठे अहिलेसम्म):''' ब्रिटिश कालमी अमेरिकन ब्याप्टिस्ट मिसनरीअनले ''अरुनोदोई'' पत्रिका प्रकाशन अरीवर यै भाषाको आधुनिक रूप विकास गर्न्या काम अरयाः। == लिपि == असमीया भाषा लेख्नाकी '''असमीया लिपि''' को प्रयोग गरिन्छ। यो लिपि बङ्गाली लिपिसङ्गा भौत मिल्दोजुल्दो छ, तर 'व' (र) रे 'क्ष' जस्ता केही अक्षरअनको बनावट फरक हन्छ। यो लिपि बाउबठे दाहिनातर्फ लेखिन्छ। == उपभाषा (Dialects) == असमीया भाषाका मुख्य चारवटा उपभाषाअन छन:<ref>{{cite book |last=Goswami |first=Upendranath |title=A Study on Kamrupi: A Dialect of Assamese |year=1970 |publisher=Department of Publication, Gauhati University}}</ref> * पूर्वी उपभाषा (शिवसागर रे आसपासका क्षेत्र) - यैलाई मानक (Standard) असमीया माणिन्छ। * मध्य असमीया उपभाषा (नगाँव रे आसपासका क्षेत्र)। * कामरुपी उपभाषा (पश्चिमी असम)। * गोवाल्‌पारीया उपभाषा (धुबड़ी रे आसपासका क्षेत्र)। == नमुना पाठ == असमिया भाषामी [[मानव अधिकार सम्बन्धी विश्वव्यापी घोषणा पत्र १९४८|मानव अधिकार सम्बन्धी विश्वव्यापी घोषणा पत्र]]को धारा १:<ref>{{cite web |title=Universal Declaration of Human Rights in Nepali language |url=https://www.ohchr.org/EN/UDHR/Documents/UDHR_Translations/nep.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517005406/https://www.ohchr.org/EN/UDHR/Documents/UDHR_Translations/nep.pdf |archive-date=17 May 2021 |access-date=3 February 2021 |website=ohchr.org}}</ref><ref>{{cite web |title=Universal Declaration of Human Rights Assamese () |url=https://www.ohchr.org/EN/UDHR/Documents/UDHR_Translations/asm.pdf |access-date=21 September 2020 |website=ohchr.org}}</ref> ==== असमिया भाषा ==== <blockquote>১ম অনুচ্ছেদ: জন্মগতভাৱে সকলো মানুহ মৰ্য্যদা আৰু অধিকাৰত সমান আৰু স্বতন্ত্ৰ। তেওঁলোকৰ বিবেক আছে, বুদ্ধি আছে। তেওঁলোকে প্ৰত্যেকে প্ৰত্যেকক ভ্ৰাতৃভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।</blockquote> ==== अनुवाद डोटेलीमा ==== <blockquote>धारा १. सबै मान्सुअन जन्मजात स्वतन्त्र हन् ती सबैको समान अधिकार रे महत्व छ। तिनरो विचार शक्ति रे सद्विचार भयाः हनाले तिनरो आपसमी भातृत्वको भावनाबठे व्यवहार अद्दु पडन्छ।</blockquote> ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== {{wikivoyage|Assamese phrasebook|Assamese|a phrasebook}} {{Commons category|Assamese language}} {{InterWiki|code=as}} *[https://www.britannica.com/topic/Assamese-language Assamese language] at ''[[Encyclopædia Britannica]]'' *[https://archive.org/details/AxamiyBhxrMoulikBisr_16 Axamiyaa Bhaaxaar Moulik Bisar by Mr Devananda Bharali (PDF)] *[https://dsal.uchicago.edu/dictionaries/candrakanta/ Candrakānta abhidhāna : Asamiyi sabdara butpatti aru udaharanere Asamiya-Ingraji dui bhashara artha thaka abhidhana.] second ed. Guwahati : Guwahati Bisbabidyalaya, 1962. *[https://books.google.com/books?id=kCtXYo4Za_0C A Dictionary in Assamese and English] (1867) First Assamese dictionary by [[Miles Bronson and the Noctes|Miles Bronson]] from (books.google.com) *[https://archive.org/details/someassamesepro01gurdgoog Assamese proverbs, published 1896] [[Category:भाषा]] 1kv14f6qdjj9zkz0lvor6ka4zn8u8vb 0 26662 268016 2026-09-08T18:47:54Z Ramesh Deuba 3534 नयाँ लेख 268016 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = मारवाड़ | native_name = मारवाड़ | type = ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक क्षेत्र | subdivision_type = महाद्वीप | subdivision_name = [[एशिया]] | subdivision_type1 = देश | subdivision_name1 = [[भारत]] | subdivision_type2 = राज्य | subdivision_name2 = [[राजस्थान]] | subdivision_type3 = जिल्लाहरू | subdivision_name3 = [[जोधपुर जिल्ला|जोधपुर]], [[नागौर जिल्ला|नागौर]], [[बाडमेर जिल्ला|बाडमेर]], [[पाली जिल्ला|पाली]] र [[जालोर जिल्ला|जालोर]] *वृहत्तर मारवाड़ [[बीकानेर जिल्ला|बीकानेर]] रे [[जैसलमेर जिल्ला|जैसलमेर]] | blank_name_sec1 = सबैभन्दा ठूलो सहर | blank_info_sec1 = [[जोधपुर]] | blank_name_sec2 = क्षेत्रीय भाषा वा बोली | blank_info_sec2 = [[मारवाड़ी भाषा|मारवाड़ी]] ([[राजस्थानी भाषा|राजस्थानी]]) | anthem = | image_map = {{Photo montage | photo1a = Marwar within Rajputana.jpg | photo2a = Marwar Region(RAJ.) Suresh Godara.jpg | size = 250 | color = #FFFFFF | border = 3 | color_border = #808080 | text = | text_background = #F5F5F5 }} | map_caption = '''माथि''': सन् 1907–1909 तिर [[राजपुताना एजेन्सी|राजपुताना]] अन्तर्गतको [[मारवाड़ राज्य]]<br/> '''तल''': [[राजस्थान]], [[भारत]]मा मारवाड़ क्षेत्र | area_total_km2 = | population_as_of = | population_total = | population_density_km2 = | population_demonym = [[मारवाड़ी मानिस|मारवाड़ी]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = | perrow = 2/2 | image1 = Jaisalmer Fort.jpg | caption1 = [[जैसलमेर दुर्ग]], जैसलमेर | image2 = Mehrangarh Fort sanhita.jpg | caption2 = [[मेहरानगढ दुर्ग]], जोधपुर | image3 = India Bikaner Junagarh Fort.jpg | caption3 = [[जूनागढ दुर्ग]], बीकानेर | image4 = Thar desert Rajasthan India.jpg | caption4 = [[थार मरुभूमि]] }} | founder = | named_for = }} '''मारवाड़''' (जोधपुर क्षेत्रका रूपमी पनि परिचित) [[भारत]]को [[राजस्थान]] राज्यको पश्चिमी भागमी अवस्थित एक ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक क्षेत्र हो। [[थार मरुभूमि]] राजस्थानको यस क्षेत्रमी अवस्थित छ रे पश्चिमतर्फ [[पाकिस्तान]]को [[सिन्ध प्रान्त]]सम्म फैलिएको छ।<ref name="Rima Hooja 27">{{Cite book |last=Rima Hooja |url=http://archive.org/details/a-history-of-rajasthan |title=A History Of Rajasthan |pages=27}}</ref> यस क्षेत्रको भाषालाई [[मारवाड़ी भाषा|मारवाड़ी]] भनिन्छ, जुन [[राजस्थानी भाषाहरू|राजस्थानी भाषा परिवार]]मी सबैभन्दा व्यापक रूपमा बोलिने भाषा हो।<ref>{{Cite book |last=Verbeke |first=Saartje |url=https://books.google.com/books?id=63iC56LeJ_MC&dq=marwari+language&pg=PA213 |title=Alignment and Ergativity in New Indo-Aryan Languages |date=2013-03-22 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-029267-1 |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Goswami |first1=Rashmika |last2=Shougrakpam |first2=Dhanapati |date=2024-09-28 |title=Recollection of Myths and Linguistic Construction of the Marwari Identity |url=https://journals.asianresassoc.org/index.php/ijll/article/view/2591 |journal=Indian Journal of Language and Linguistics |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=49–61 |doi=10.54392/ijll2435 |issn=2582-9726 |doi-access=free }}</ref> सबैभन्दा संकुचित अर्थमा, '''मारवाड़''' भन्नाले पूर्ववर्ती [[जोधपुर राज्य|जोधपुरको रियासती राज्य]]द्वारा शासित क्षेत्रलाई जनाउँछ, जसमी वर्तमान समयका [[जोधपुर जिल्ला|जोधपुर]], [[बाडमेर जिल्ला|बाडमेर]], [[जालोर जिल्ला|जालोर]], [[नागौर]] रे [[पाली जिल्ला|पाली]] जिल्लाहरू पर्दछन्। यद्यपि पूर्ववर्ती [[बीकानेर राज्य|बीकानेर]] रे [[जैसलमेर राज्य|जैसलमेर]] राज्यहरू मारवाड़ राज्यबाटी स्वतन्त्र थिए, भौगोलिक तथा सांस्कृतिक समानताका कारण तिनलाई प्रायः वृहत्तर मारवाड़ क्षेत्रको हिस्सा मानिन्छ।<ref name="Rima Hooja 27"/><ref name="Govt. of India 1908 213">{{Cite book |last=Govt. of India |url=http://archive.org/details/the-imperial-gazetteer-of-india-vol-17 |title=The Imperial Gazetteer Of India Vol 17 |date=1908 |pages=213}}</ref> यस क्षेत्रको नामबाटी '''मारवाड़ी''' समुदायको नामकरण भएको हो। मारवाड़ीहरूलाई '''मारवाड़ी [[बनिया (जाति)|बनिया]]''' पनि भनिन्छ। यो ऐतिहासिक रूपमी उद्यमशील व्यापारिक समुदाय हो, जसले [[भारत]]का विभिन्न भागहरूमी बसाइँसराइ गर्दै देशको वाणिज्यिक तथा वित्तीय क्षेत्रमी महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको छ।<ref>{{Cite book |last=Govt. of India |url=http://archive.org/details/the-imperial-gazetteer-of-india-vol-17 |title=The Imperial Gazetteer Of India Vol 17 |date=1908}}</ref> ऐतिहासिक रूपमी, ‘मारवाड़’ शब्दले लगभग सम्पूर्ण [[राजस्थान]]भर फैलिएको सांस्कृतिक क्षेत्रलाई समेट्ने भौगोलिक इकाइलाई जनाउँथ्यो।<ref>{{Cite book |last1=Jal |first1=Murzban |url=https://books.google.com/books?id=vCs9EAAAQBAJ |title=The Imbecile's Guide to Public Philosophy |last2=Bawane |first2=Jyoti |last3=Ali |first3=Muzaffar |date=2021-09-19 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-000-44041-6 |language=en |quote=The historical Marwar, until the late 1800s, remained a formidable but a somewhat elusive geographical entity spanning a cultural area across nearly all of Rajputana. The geographical imagination of Rajputana was absent and what emerged was a political imagination of the region.}}</ref> ==व्युत्पत्ति== '''मारवाड़''' नाम [[संस्कृत]] शब्द "मरु" बाटी व्युत्पन्न भएको मानिन्छ, जसको अर्थ मरुभूमि हो, रे क्षेत्र वा भूमि जनाउने क्षेत्रीय प्रत्यय "वार" वा "वारा" सँग यसको संयोजन भएको मानिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Maru |url=https://www.learnsanskrit.cc/translate?search=Maru&dir=au |website=learn Sanskrit.cc}}</ref><ref>{{Cite book |last=Allan R. Bomhard |url=http://archive.org/details/turner-a-comparative-dictionary-of-the-indo-aryan-languages-1966-1969 |title=Turner - A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages (1966-1969)}}</ref> यसरी, '''मारवाड़'''लाई "मरुभूमिको क्षेत्र" भनेर व्याख्या गर्न सकिन्छ। ऐतिहासिक रूपमी, यस क्षेत्रलाई "मरु-भूमि" रे "मरुस्थली" पनि भनिन्थ्यो, जसको अर्थ मरुभूमिको भूमि हो। लोकपरम्परामी यसको अर्थ ‘मृत्यु रे तिर्खाको भूमि’ भनेर पनि व्याख्या गरिएको पाइन्छ।<ref name="Govt. of India 1908 213"/><ref>{{Cite book |last=Rima Hooja |url=http://archive.org/details/a-history-of-rajasthan |title=A History Of Rajasthan |pages=26}}</ref> मध्यकालीन कालमी, विशेषगरी [[राजपूत]] शासनको समयमी, '''मारवाड़''' शब्दको प्रयोग अझ व्यापक रूपमी हुन थाल्यो। यस अवधिमी [[राठौड़ वंश]]ले यस क्षेत्रमी आफ्नो नियन्त्रण सुदृढ गर्दै गए। फारसी प्रभाव परेको “मारवाड़” रूप सम्भवतः यसअघि प्रचलित संस्कृतनिष्ठ नामहरूबाटी भाषिक अनुकूलनको प्रक्रियामार्फत विकसित भएको हो, जुन [[दिल्ली सल्तनत]] रे [[मुगल साम्राज्य]]को कालखण्डमी सामान्य थियो।<ref>{{Cite book |last=Rima Hooja |url=http://archive.org/details/a-history-of-rajasthan |title=A History Of Rajasthan}}</ref> ==भूगोल== सन् 1901 मी यस क्षेत्र (जोधपुर राज्य) को कुल क्षेत्रफल {{convert|93,424|km2|mi2}} थियो।<ref>{{Cite web |last=Sukhdev |date=2023-08-06 |title=History of Marwar: Rathore Dynasty and its family tree |url=https://studentera.net/history-of-marwar/ |access-date=2025-03-06 |language=en-US}}</ref> '''मारवाड़''' [[अरावली पर्वतमाला]]को उत्तरपश्चिममी अवस्थित बलौटे मैदान हो, जुन [[राजस्थान]] राज्य हुँदै दक्षिणपश्चिमदेखि उत्तरपूर्वतर्फ फैलिएको छ। अरावली पर्वतमालाले [[दक्षिणपश्चिमी मनसुन]]बाटी आउने धेरैजसो आर्द्रता रोकिदिने भएकाले यस क्षेत्रमी वर्षाको मात्रा कम हुन्छ। यहाँको वार्षिक वर्षा 10 सेमीदेखि 40 सेमीसम्म हुने गर्छ। गर्मी याममी तापक्रम 48 देखि 50 डिग्री सेल्सियससम्म पुग्न सक्छ भने जाडो याममी यो जम्ने बिन्दुभन्दा तलसम्म झर्न सक्छ। [[उत्तरपश्चिमी काँडे झाडीका वन]]हरू [[अरावली पर्वतमाला]]सँग जोडिएका छन् भने यस क्षेत्रको बाँकी भूभाग [[थार मरुभूमि]]मी पर्दछ। [[लूणी नदी]] मारवाड़का मैदानको प्रमुख भौगोलिक विशेषता हो। यसको उद्गम [[अजमेर जिल्ला]]को पुष्कर उपत्यकाबाटी हुन्छ। मुख्य नदी मारवाड़ हुँदै दक्षिणपश्चिम दिशातर्फ बग्छ रे अन्ततः [[गुजरात]]को [[कच्छको रण]]स्थित मौसमी आर्द्रभूमिमी पुगेर विलीन हुन्छ। यसमी [[अरावली पर्वतमाला]]बाटी बगेर आउने सहायक नदीहरूले जल आपूर्ति गर्छन्। नदीबाटी गरिने सिँचाइ तथा नदी आसपासका इनारहरूबाटी प्राप्त पानीले गहुँ रे जौजस्ता बालीको उत्पादनलाई सहयोग पुर्‍याउँछ।<ref>{{Cite web|title=Imperial Gazetteer2 of India, Volume 16, page 211 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library|url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V16_217.gif|access-date=2020-09-17|website=dsal.uchicago.edu|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922091352/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V16_217.gif|url-status=dead}}</ref> पश्चिमी मारवाड़ (मरु प्रदेश)मी पर्ने [[थार मरुभूमि]]का बलौटे भूभागहरू कठोर भौतिक भूगोल तथा संवेदनशील पारिस्थितिक प्रणालीका विशेषताले चिनिन्छन्। तीव्र हावाको वेग, स्थान परिवर्तन गर्ने [[बालुवाका ढिस्का]] तथा अत्यन्त गहिराइमी रहेका नुनिला जलस्रोतहरूले थार क्षेत्रमी दीर्घकालीन मानव बसोबासका लागि चुनौती उत्पन्न गर्छन्। यो क्षेत्र विनाशकारी खडेरीको जोखिममी रहेको छ। [[थार मरुभूमि]] पृथ्वीका सबैभन्दा प्रतिकूल भौगोलिक क्षेत्रहरूमध्ये एक हो। यहाँका बस्ती तथा गाउँहरूबीचको दूरी अत्यन्त ठूलो हुनुका साथै हावा रे बालुवाका आँधीहरूले बालुवालाई निरन्तर एक ठाउँबाटी अर्को ठाउँमी सार्ने भएकाले यस क्षेत्रको भूदृश्य पनि निरन्तर परिवर्तन भइरहन्छ। यस्तो शुष्क क्षेत्रमी पानीको अभावसमेत रहेको हुँदा यहाँका गाउँलेहरू प्रायः पानीको खोजीमी पैदलै सयौँ माइलको दूरी पार गर्दै छिमेकी राज्यहरूतर्फ बसाइँ सर्न बाध्य हुन्छन्। ==इतिहास== [[ह्वेनसाङ]]ले [[राजस्थान]]मी रहेको एउटा राज्यको वर्णन गरेका छन्, जसलाई उनले ''कु-चा-लो'' (वा [[गुर्जर]]) नाम दिएका छन्। यसको मुख्य कारण राजस्थानको लगभग सम्पूर्ण ''मारवाड़'' क्षेत्रलाई छैटौँ वा सातौँ शताब्दीसम्ममी कम वा बढी रूपमी [[गुर्जर]] क्षेत्रसँग अभिन्न रूपमी जोडेर हेरिनु थियो।<ref>{{cite book|title=Cultural contours of India: Dr. Satya Prakash felicitation volume|author=Satya Prakash|author2=Vijai Shankar Śrivastava|publisher=Abhinav Publications|year=1981|isbn=9780391023581|url=https://books.google.com/books?id=nKJiBUFrmfoC&pg=RA1-PA149}}</ref> [[गुर्जर-प्रतिहार]]हरूले छैटौँ शताब्दीमा मारवाड़ क्षेत्रमा एउटा राज्य स्थापना गरे, जसको राजधानी [[मण्डोर]]मा थियो।<ref>{{cite book | title =A historical review of Hindu India: 300 B. C. to 1200 A. D. | author=Panchānana Rāya | url=https://books.google.com/books?id=kHEBAAAAMAAJ&q=Gurjar+parihar | publisher=I. M. H. Press | year =1939 | page =125 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.justicekansingh.org/the_mandore.htm |title=New Page 1 |access-date=2007-04-26 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070916090608/http://www.justicekansingh.org/the_mandore.htm |archive-date=16 September 2007 }}</ref> मण्डोर वर्तमान [[जोधपुर]]बाटी 9 किमी टाढा रहेको छ। [[ओसियाँ]] वा ओसियनको भग्नावशेषयुक्त नगर, जोधपुरबाटी 65 किमी टाढा, प्रतिहार कालको एक महत्त्वपूर्ण धार्मिक केन्द्र थियो। [[File:Cenotaphs in Mandore Gardens at Mandore, Rajasthan 24.jpg|thumb|300px|[[मण्डोर]] उद्यानमी रहेका समाधि स्मारकहरू।]] जोधपुर राज्य को राजपरिवार राष्ट्रकूट वंश बाटी वंशज भएको मानिन्छ।<ref name="India p.41">India: The Peacock's Call by Aline Dobbie p.41</ref> राष्ट्रकूट वंश को पतनपछि उनीहरू उत्तरतर्फ [[कन्नौज]]मी बसाइँ सरे।<ref name="India p.41"/> सन् 1194 मी [[घोरका मुहम्मद]]द्वारा [[कन्नौज]]मी आक्रमण गरी त्यसलाई लुटपाट गरिएपछि तथा 13औँ शताब्दीको प्रारम्भमी [[दिल्ली सल्तनत]]ले कन्नौजमाथि अधिकार जमाएपछि राठौड़हरू पश्चिमतर्फ पलायन भए। राठौड़ परिवारका वंशावलीसम्बन्धी अभिलेखअनुसार, [[जयचन्द्र]]का नाति तथा कन्नौजका अन्तिम गहडवाल राजा [[राव सिहा]] [[गुजरात]]स्थित [[द्वारका]]को तीर्थयात्राका क्रममी मारवाड़ पुगे। [[पाली]] नगरमी विश्राम गर्ने क्रममी उनी रे उनका अनुयायीहरूले लुटेरा समूहहरूको आक्रमणबाटी [[ब्राह्मण]] समुदायको रक्षा गर्न त्यहीँ बसोबास गरे। पालीका ब्राह्मणहरूले सिहालाई पालीमी बसोबास गरी आफ्नो राजा बन्न अनुरोध गरे। सिहाबाटी दशौँ पुस्तामीआएका राव चुंडा(राजा) ले अन्ततः प्रतिहारहरूको सहयोगमी [[मण्डोर]] तथा मारवाड़को ठूलो भूभागमाथि रहेका तुर्कहरूको नियन्त्रण हटाए। [[जोधपुर राज्य]]को स्थापना 13औँ शताब्दीमी [[राजपूत]]हरूको [[राठौड़]] कुलद्वारा भएको थियो।<ref name="Tod1829">{{cite book |last=Tod |first=James |year=1829–32 |title=Annals and Antiquities of Rajasthan |volume=1 |publisher=Smith, Elder and Co. |location=London |edition=Public domain, via Project Gutenberg |url=https://www.gutenberg.org/files/57374/57374-h/57374-h.htm |pages= }}</ref><ref>{{Cite web |last=SBS |first=Rajasthani |date=22 Feb 2024 |title=Marwar Dynasty |url=https://sbsrajasthani.com/marwar/the-marwar-dynasty-saga-of-splendor/ |website=SBS Rajasthani |access-date=27 February 2024 |archive-date=27 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240227140348/https://sbsrajasthani.com/marwar/the-marwar-dynasty-saga-of-splendor/ |url-status=dead }}</ref> राठौड़ राज्यको राजधानी तथा वर्तमानमी जिल्लाको प्रशासनिक केन्द्र रहेको [[जोधपुर]] सहर राव चुंडाका उत्तराधिकारी मण्डोरका राव जोधा ले सन् 1459 मी स्थापना गरेका थिए। सन् 1561 मी [[मुगल सम्राट]] [[अकबर]]ले यस राज्यमाथि आक्रमण गरे। [[जैतारण]] रे [[मेड़ता]]का परगनाहरू मुगलहरूले आफ्नो अधीनमी लिए। करिब दुई दशकसम्म चलेको युद्ध तथा राव [[चन्द्रसेन राठौड़]]को सन् 1581 मी मृत्यु भएपछि मारवाड़लाई प्रत्यक्ष मुगल प्रशासनअन्तर्गत ल्याइयो। यो अवस्था सन् 1583 सम्म कायम रह्यो, जब यसको प्रशासन राजा उदयसिंह लाई हस्तान्तरण गरियो। सन् 1679 मी [[महाराजा जसवन्त सिंह]]को [[खैबर दर्रा]]को मुखमी रहेको [[जमरुद]]मी मृत्यु भयो। उनलाई सम्राट [[औरंगजेब]]ले त्यहाँ नियुक्त गरेका थिए। उनको मृत्यु हुँदा उनको उत्तराधिकारी बन्ने कुनै छोरा थिएन। [[लाहौर]]मी रहेका उनकी विधवा ''रानीहरू''ले त्यसपछि दुई छोरालाई जन्म दिए। तीमध्ये एकको मृत्यु भयो भने अर्का छोरा जीवित रहे रे उनले मारवाड़को सिंहासन सुरक्षित गर्नुका साथै आफ्ना सहधर्मीहरूलाई मुस्लिम सम्राटविरुद्ध विद्रोह गर्न प्रेरित गरे। दिवंगत राजाको परिवारले सम्राटको अनुमति बिना जमरुद छाडेको थियो रे [[अटक]]मी एक अधिकारीले उनीहरूको परिचय सोध्दा उनीहरूले उक्त अधिकारीको हत्या गरेका थिए। यस घटनालाई मारवाड़लाई [[मुगल साम्राज्य]]मी विलय गर्ने वा सक्षम शासकको अधीनममी आश्रित राज्यमी परिणत गर्ने पर्याप्त आधारका रूपमी लिइयो।{{Citation needed|date=September 2026}} त्यसैले मुगल सम्राट [[औरंगजेब]]ले सन् 1679 मी मारवाड़माथि आक्रमण गरे। [[दुर्गादास राठौड़]]ले मुगलहरूविरुद्ध विद्रोहको नेतृत्व गरे, जुन 31 वर्षसम्म जारी रह्यो। औरंगजेबको मृत्युपछि दुर्गादासले [[जोधपुर]] कब्जा गरी मारवाड़बाटी मुगल सेनाको छाउनी हटाए। मुगल सम्राटको आक्रामक व्यवहारका कारण सबै [[राजपूत]] कुलहरू एकजुट भए। [[मुगल साम्राज्य]]बाटी स्वतन्त्र हुन [[जोधपुर]] राज्य, उदयपुर राज्य ([[मेवाड़]]) रे [[जयपुर राज्य]]बीच त्रिपक्षीय गठबन्धन गठन गरियो। [[File:The rulers of Jodhpur, Amber and Udaipur.jpg|thumb|300px|महाराजा [[मारवाड़का अजित सिंह|अजित सिंह]] (मारवाड़), महाराणा [[मेवाड़का अमर सिंह द्वितीय|अमर सिंह द्वितीय]] (मेवाड़), महाराजा [[आमेरका जय सिंह द्वितीय|जय सिंह द्वितीय]] (आमेर) रे [[दुर्गादास राठौड़]]बीचको गठबन्धन देखाउने मेवाड़ी चित्र]] शताब्दीको प्रारम्भिक वर्षहरूमी आन्तरिक विवाद तथा उत्तराधिकारसम्बन्धी युद्धहरूले शान्ति भंग गरिरहे, जबसम्म सन् 1818 जनवरीमी [[जोधपुर]] ब्रिटिस भारत नियन्त्रणमा आएन। जोधपुर [[ब्रिटिस भारत]]को [[राजपुताना एजेन्सी]]अन्तर्गत [[राजपूत]]हरूको राठौड़ वंश कुलको एक [[रियासती राज्य]] बन्यो। यस राज्यको उत्तरमी [[बीकानेर]] राज्य, उत्तरपूर्वमी [[जयपुर]] राज्य, पश्चिममी ब्रिटिस [[अजमेर]] प्रान्त, दक्षिणपूर्वमी [[मेवाड़]] ([[उदयपुर]]) राज्य, दक्षिणमी [[सिरोही]] राज्य तथा [[बम्बई प्रेसिडेन्सी]]अन्तर्गतको [[बनास कान्ठा एजेन्सी]], दक्षिणपश्चिममी [[सिन्ध]] प्रान्त रे पश्चिमतर्फ [[जैसलमेर राज्य]] रहेका थिए। राठौड़ महाराजा राज्यका प्रमुख थिए, जबकि राज्यको प्रशासनिक तथा सामाजिक संरचनामी [[जागीरदार]]हरू, [[जमिनदार]]हरू रे ठाकुरहरूको कुलीन वर्गको महत्त्वपूर्ण भूमिका थियो। राज्यमी 22 वटा [[परगना]] रे 4,500 वटा गाउँहरू थिए। सन् 1843 मी महाराजा मानसिंह (शासनकाल 1803–1843)को कुनै छोरा नभई तथा उत्तराधिकारीसमेत धर्मपुत्र नबनाई मृत्यु भयो। त्यसपछि कुलीन वर्ग तथा राज्यका अधिकारीहरूलाई उनका निकटतम नातेदारहरूमध्येबाटी उत्तराधिकारी चयन गर्नुपर्ने भयो। उनीहरूले [[अहमदनगर]]का राजा [[तख्त सिंह]]लाई उत्तराधिकारीका रूपमा चयन गरे। सन् 1857 को [[सिपाही विद्रोह]]का क्रममा ब्रिटिसहरूलाई समर्थन गरेका महाराजा तख्त सिंहको सन् 1873 मी मृत्यु भयो। उनका उत्तराधिकारी महाराजा [[जसवन्त सिंह द्वितीय]] सन् 1896 मी मृत्यु नहोउन्जेल एक अत्यन्त प्रगतिशील शासकका रूपमी रहे। उनका भाइ [[इडरका प्रताप सिंह|सर प्रताप सिंह]]ले उनका भतिजा सरदार सिंह सन् 1898 मी वयस्क नभएसम्म राज्यको प्रशासन सञ्चालन गरे। महाराजा सरदार सिंहले सन् 1911 सम्म शासन गरे। [[साम्राज्यिक सेवा घोडसवार सेना]]ले [[तिराह अभियान]]का क्रममी रिजर्भ ब्रिगेडको एक भागका रूपमी सेवा गरेको थियो। सन् 1899–1900 को [[अकाल]]बाटी राजपुतानाका अन्य कुनै पनि भागको तुलनामी मारवाड़ बढी गम्भीर रूपमी प्रभावित भयो। सन् 1900 को फेब्रुअरीसम्म 110,000 भन्दा बढी मानिसहरूले अकाल राहत प्राप्त गरिरहेका थिए। सन् 1901 मी राज्यको जनसंख्या 1,935,565 थियो, जुन सन् 1891 को तुलनामी 23% ले घटेको थियो। यसको प्रमुख कारण अकालका परिणामहरू थिए। यसका शासक [[महाराजा]] जोधपुरका महाराजाले [[पाकिस्तान अधिराज्य]]मी विलय हुने इच्छा व्यक्त गरेका थिए। तर [[लर्ड माउन्टबेटन]]ले उनका अधिकांश प्रजा [[हिन्दू]] रहेको र रे पाकिस्तानमी विलय भएमी यसले समस्या उत्पन्न गर्न सक्ने चेतावनी दिए। परिणामस्वरूप, जोधपुर पनि [[भारत]]मी विलय भयो।<ref>{{cite web|url=http://www.maharajajodhpur.com/hh/hist_hanwant.htm |title=HH the Maharaja |access-date=2014-06-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825024650/http://www.maharajajodhpur.com/hh/hist_hanwant.htm |archive-date=25 August 2013 }}</ref> सन् 1949 मी महाराजा हनवन्त सिंह ले [[भारत सरकार]]मी विलयपत्रमी हस्ताक्षर गरी राज्यको अधिराज्याधिकार भारतलाई हस्तान्तरण गरे। सन् 1950 मी [[राजपुताना]]लाई [[राजस्थान]] राज्यमी समावेश गरियो। ==मारवाड़ी घोडा== मारवाड़ मारवाड़ी घोडा का लागि [[भारत]]भर प्रसिद्ध छ।<ref>{{cite journal|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-1988876,prtpage-1.cms|title=Marwari horses find new home in India|journal=The Times of India|access-date=19 May 2009|date=14 September 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100506083755/http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-1988876,prtpage-1.cms|archive-date=6 May 2010|df=dmy-all}}</ref> [[File:BILD0982.JPG|thumb|300px|मारवाड़ी जातको घोडा]] ==सन्दर्भहरू== {{EB1911 |wstitle=Jodhpur |volume=15 |pages=427–428}} {{Reflist|colwidth=30em}} *Rosemary Crill Marwar Paintings: A History of the Jodhpur Style, India Book House, Mumbai, 1999 {{ISBN|81-7508-139-2}} *Bakshi, S.R. et al. (Eds.) Marwar and its Political Administration; Delhi, 2000 {{ISBN|81-7629-224-9}} *[[D. K. Taknet]]: "Heroes of a Desert Land" in B.M.Birla: A great visionary, Indus, New Delhi, 1996 *Mohanram Maruka: "Marwar ka Itihas" in Jat Samaj, Agra (January–February, 1998) *Illan Cooper: "What is in a name", Marwar: A chronicle of Marwari History and Achievement, Arpan Publications, Mumbai, 1996 *Illan Cooper: "A painted History", Marwar: A chronicle of Marwari History and Achievement, Arpan Publications, Mumbai, 1996 *Dr. Natthan Singh: Jat-Itihas, Jat-Samaj Kalyan-Parishad, Gwalior, 2004 * [https://www.britannica.com/place/Rajasthan राजस्थान | इतिहास, नक्सा, संस्कृति, राजधानी तथा सरकार] * [https://www.jstor.org/stable/2642283 Institutionalization and Style in Rajasthan politics by J.Richard] *Justice [[Kan Singh Parihar]]: SOUVENIR-1998 of Parivar Parichay, page 47, published by the souvenir sub committee of Parivar Parichay, 4/28, Lodi Colony, New Delhi – 110003 ==बाह्य लिङ्कहरू== {{Commons category}} * https://web.archive.org/web/20170917193431/http://www.marwaris.com/ * http://www.marwad.com {{Authority control}} b598a2w1sa4yrnjslfjumep975spite 268018 268016 2026-09-09T00:46:45Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 268018 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = मारवाड़ | native_name = मारवाड़ | type = ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक क्षेत्र | subdivision_type = महाद्वीप | subdivision_name = [[एशिया]] | subdivision_type1 = देश | subdivision_name1 = [[भारत]] | subdivision_type2 = राज्य | subdivision_name2 = [[राजस्थान]] | subdivision_type3 = जिल्लाहरू | subdivision_name3 = [[जोधपुर जिल्ला|जोधपुर]], [[नागौर जिल्ला|नागौर]], [[बाडमेर जिल्ला|बाडमेर]], [[पाली जिल्ला|पाली]] र [[जालोर जिल्ला|जालोर]] *वृहत्तर मारवाड़ [[बीकानेर जिल्ला|बीकानेर]] रे [[जैसलमेर जिल्ला|जैसलमेर]] | blank_name_sec1 = सबैभन्दा ठूलो सहर | blank_info_sec1 = [[जोधपुर]] | blank_name_sec2 = क्षेत्रीय भाषा वा बोली | blank_info_sec2 = [[मारवाड़ी भाषा|मारवाड़ी]] ([[राजस्थानी भाषा|राजस्थानी]]) | anthem = | image_map = {{Photo montage | photo1a = Marwar within Rajputana.jpg | photo2a = Marwar Region(RAJ.) Suresh Godara.jpg | size = 250 | color = #FFFFFF | border = 3 | color_border = #808080 | text = | text_background = #F5F5F5 }} | map_caption = '''माथि''': सन् 1907–1909 तिर [[राजपुताना एजेन्सी|राजपुताना]] अन्तर्गतको [[मारवाड़ राज्य]]<br/> '''तल''': [[राजस्थान]], [[भारत]]मा मारवाड़ क्षेत्र | area_total_km2 = | population_as_of = | population_total = | population_density_km2 = | population_demonym = [[मारवाड़ी मानिस|मारवाड़ी]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = | perrow = 2/2 | image1 = Jaisalmer Fort.jpg | caption1 = [[जैसलमेर दुर्ग]], जैसलमेर | image2 = Mehrangarh Fort sanhita.jpg | caption2 = [[मेहरानगढ दुर्ग]], जोधपुर | image3 = India Bikaner Junagarh Fort.jpg | caption3 = [[जूनागढ दुर्ग]], बीकानेर | image4 = Thar desert Rajasthan India.jpg | caption4 = [[थार मरुभूमि]] }} | founder = | named_for = }} '''मारवाड़''' (जोधपुर क्षेत्रका रूपमी पनि परिचित) [[भारत]]को [[राजस्थान]] राज्यको पश्चिमी भागमी अवस्थित एक ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक क्षेत्र हो। [[थार मरुभूमि]] राजस्थानको यस क्षेत्रमी अवस्थित छ रे पश्चिमतर्फ [[पाकिस्तान]]को [[सिन्ध प्रान्त]]सम्म फैलिएको छ।<ref name="Rima Hooja 27">{{Cite book |last=Rima Hooja |url=http://archive.org/details/a-history-of-rajasthan |title=A History Of Rajasthan |pages=27}}</ref> यस क्षेत्रको भाषालाई [[मारवाड़ी भाषा|मारवाड़ी]] भनिन्छ, जुन [[राजस्थानी भाषाहरू|राजस्थानी भाषा परिवार]]मी सबैभन्दा व्यापक रूपमा बोलिने भाषा हो।<ref>{{Cite book |last=Verbeke |first=Saartje |url=https://books.google.com/books?id=63iC56LeJ_MC&dq=marwari+language&pg=PA213 |title=Alignment and Ergativity in New Indo-Aryan Languages |date=2013-03-22 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-029267-1 |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Goswami |first1=Rashmika |last2=Shougrakpam |first2=Dhanapati |date=2024-09-28 |title=Recollection of Myths and Linguistic Construction of the Marwari Identity |url=https://journals.asianresassoc.org/index.php/ijll/article/view/2591 |journal=Indian Journal of Language and Linguistics |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=49–61 |doi=10.54392/ijll2435 |issn=2582-9726 |doi-access=free }}</ref> सबैभन्दा संकुचित अर्थमा, '''मारवाड़''' भन्नाले पूर्ववर्ती [[जोधपुर राज्य|जोधपुरको रियासती राज्य]]द्वारा शासित क्षेत्रलाई जनाउँछ, जसमी वर्तमान समयका [[जोधपुर जिल्ला|जोधपुर]], [[बाडमेर जिल्ला|बाडमेर]], [[जालोर जिल्ला|जालोर]], [[नागौर]] रे [[पाली जिल्ला|पाली]] जिल्लाहरू पर्दछन्। यद्यपि पूर्ववर्ती [[बीकानेर राज्य|बीकानेर]] रे [[जैसलमेर राज्य|जैसलमेर]] राज्यहरू मारवाड़ राज्यबाटी स्वतन्त्र थिए, भौगोलिक तथा सांस्कृतिक समानताका कारण तिनलाई प्रायः वृहत्तर मारवाड़ क्षेत्रको हिस्सा मानिन्छ।<ref name="Rima Hooja 27"/><ref name="Govt. of India 1908 213">{{Cite book |last=Govt. of India |url=http://archive.org/details/the-imperial-gazetteer-of-india-vol-17 |title=The Imperial Gazetteer Of India Vol 17 |date=1908 |pages=213}}</ref> यस क्षेत्रको नामबाटी '''मारवाड़ी''' समुदायको नामकरण भएको हो। मारवाड़ीहरूलाई '''मारवाड़ी [[बनिया (जाति)|बनिया]]''' पनि भनिन्छ। यो ऐतिहासिक रूपमी उद्यमशील व्यापारिक समुदाय हो, जसले [[भारत]]का विभिन्न भागहरूमी बसाइँसराइ गर्दै देशको वाणिज्यिक तथा वित्तीय क्षेत्रमी महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको छ।<ref>{{Cite book |last=Govt. of India |url=http://archive.org/details/the-imperial-gazetteer-of-india-vol-17 |title=The Imperial Gazetteer Of India Vol 17 |date=1908}}</ref> ऐतिहासिक रूपमी, ‘मारवाड़’ शब्दले लगभग सम्पूर्ण [[राजस्थान]]भर फैलिएको सांस्कृतिक क्षेत्रलाई समेट्ने भौगोलिक इकाइलाई जनाउँथ्यो।<ref>{{Cite book |last1=Jal |first1=Murzban |url=https://books.google.com/books?id=vCs9EAAAQBAJ |title=The Imbecile's Guide to Public Philosophy |last2=Bawane |first2=Jyoti |last3=Ali |first3=Muzaffar |date=2021-09-19 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-000-44041-6 |language=en |quote=The historical Marwar, until the late 1800s, remained a formidable but a somewhat elusive geographical entity spanning a cultural area across nearly all of Rajputana. The geographical imagination of Rajputana was absent and what emerged was a political imagination of the region.}}</ref> ==व्युत्पत्ति== '''मारवाड़''' नाम [[संस्कृत]] शब्द "मरु" बाटी व्युत्पन्न भएको मानिन्छ, जसको अर्थ मरुभूमि हो, रे क्षेत्र वा भूमि जनाउने क्षेत्रीय प्रत्यय "वार" वा "वारा" सँग यसको संयोजन भएको मानिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Maru |url=https://www.learnsanskrit.cc/translate?search=Maru&dir=au |website=learn Sanskrit.cc}}</ref><ref>{{Cite book |last=Allan R. Bomhard |url=http://archive.org/details/turner-a-comparative-dictionary-of-the-indo-aryan-languages-1966-1969 |title=Turner - A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages (1966-1969)}}</ref> यसरी, '''मारवाड़'''लाई "मरुभूमिको क्षेत्र" भनेर व्याख्या गर्न सकिन्छ। ऐतिहासिक रूपमी, यस क्षेत्रलाई "मरु-भूमि" रे "मरुस्थली" पनि भनिन्थ्यो, जसको अर्थ मरुभूमिको भूमि हो। लोकपरम्परामी यसको अर्थ ‘मृत्यु रे तिर्खाको भूमि’ भनेर पनि व्याख्या गरिएको पाइन्छ।<ref name="Govt. of India 1908 213"/><ref>{{Cite book |last=Rima Hooja |url=http://archive.org/details/a-history-of-rajasthan |title=A History Of Rajasthan |pages=26}}</ref> मध्यकालीन कालमी, विशेषगरी [[राजपूत]] शासनको समयमी, '''मारवाड़''' शब्दको प्रयोग अझ व्यापक रूपमी हुन थाल्यो। यस अवधिमी [[राठौड़ वंश]]ले यस क्षेत्रमी आफ्नो नियन्त्रण सुदृढ गर्दै गए। फारसी प्रभाव परेको “मारवाड़” रूप सम्भवतः यसअघि प्रचलित संस्कृतनिष्ठ नामहरूबाटी भाषिक अनुकूलनको प्रक्रियामार्फत विकसित भएको हो, जुन [[दिल्ली सल्तनत]] रे [[मुगल साम्राज्य]]को कालखण्डमी सामान्य थियो।<ref>{{Cite book |last=Rima Hooja |url=http://archive.org/details/a-history-of-rajasthan |title=A History Of Rajasthan}}</ref> ==भूगोल== सन् 1901 मी यस क्षेत्र (जोधपुर राज्य) को कुल क्षेत्रफल {{convert|93,424|km2|mi2}} थियो।<ref>{{Cite web |last=Sukhdev |date=2023-08-06 |title=History of Marwar: Rathore Dynasty and its family tree |url=https://studentera.net/history-of-marwar/ |access-date=2025-03-06 |language=en-US |archive-date=2025-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209010231/https://studentera.net/history-of-marwar/ |url-status=dead }}</ref> '''मारवाड़''' [[अरावली पर्वतमाला]]को उत्तरपश्चिममी अवस्थित बलौटे मैदान हो, जुन [[राजस्थान]] राज्य हुँदै दक्षिणपश्चिमदेखि उत्तरपूर्वतर्फ फैलिएको छ। अरावली पर्वतमालाले [[दक्षिणपश्चिमी मनसुन]]बाटी आउने धेरैजसो आर्द्रता रोकिदिने भएकाले यस क्षेत्रमी वर्षाको मात्रा कम हुन्छ। यहाँको वार्षिक वर्षा 10 सेमीदेखि 40 सेमीसम्म हुने गर्छ। गर्मी याममी तापक्रम 48 देखि 50 डिग्री सेल्सियससम्म पुग्न सक्छ भने जाडो याममी यो जम्ने बिन्दुभन्दा तलसम्म झर्न सक्छ। [[उत्तरपश्चिमी काँडे झाडीका वन]]हरू [[अरावली पर्वतमाला]]सँग जोडिएका छन् भने यस क्षेत्रको बाँकी भूभाग [[थार मरुभूमि]]मी पर्दछ। [[लूणी नदी]] मारवाड़का मैदानको प्रमुख भौगोलिक विशेषता हो। यसको उद्गम [[अजमेर जिल्ला]]को पुष्कर उपत्यकाबाटी हुन्छ। मुख्य नदी मारवाड़ हुँदै दक्षिणपश्चिम दिशातर्फ बग्छ रे अन्ततः [[गुजरात]]को [[कच्छको रण]]स्थित मौसमी आर्द्रभूमिमी पुगेर विलीन हुन्छ। यसमी [[अरावली पर्वतमाला]]बाटी बगेर आउने सहायक नदीहरूले जल आपूर्ति गर्छन्। नदीबाटी गरिने सिँचाइ तथा नदी आसपासका इनारहरूबाटी प्राप्त पानीले गहुँ रे जौजस्ता बालीको उत्पादनलाई सहयोग पुर्‍याउँछ।<ref>{{Cite web|title=Imperial Gazetteer2 of India, Volume 16, page 211 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library|url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V16_217.gif|access-date=2020-09-17|website=dsal.uchicago.edu|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922091352/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V16_217.gif|url-status=dead}}</ref> पश्चिमी मारवाड़ (मरु प्रदेश)मी पर्ने [[थार मरुभूमि]]का बलौटे भूभागहरू कठोर भौतिक भूगोल तथा संवेदनशील पारिस्थितिक प्रणालीका विशेषताले चिनिन्छन्। तीव्र हावाको वेग, स्थान परिवर्तन गर्ने [[बालुवाका ढिस्का]] तथा अत्यन्त गहिराइमी रहेका नुनिला जलस्रोतहरूले थार क्षेत्रमी दीर्घकालीन मानव बसोबासका लागि चुनौती उत्पन्न गर्छन्। यो क्षेत्र विनाशकारी खडेरीको जोखिममी रहेको छ। [[थार मरुभूमि]] पृथ्वीका सबैभन्दा प्रतिकूल भौगोलिक क्षेत्रहरूमध्ये एक हो। यहाँका बस्ती तथा गाउँहरूबीचको दूरी अत्यन्त ठूलो हुनुका साथै हावा रे बालुवाका आँधीहरूले बालुवालाई निरन्तर एक ठाउँबाटी अर्को ठाउँमी सार्ने भएकाले यस क्षेत्रको भूदृश्य पनि निरन्तर परिवर्तन भइरहन्छ। यस्तो शुष्क क्षेत्रमी पानीको अभावसमेत रहेको हुँदा यहाँका गाउँलेहरू प्रायः पानीको खोजीमी पैदलै सयौँ माइलको दूरी पार गर्दै छिमेकी राज्यहरूतर्फ बसाइँ सर्न बाध्य हुन्छन्। ==इतिहास== [[ह्वेनसाङ]]ले [[राजस्थान]]मी रहेको एउटा राज्यको वर्णन गरेका छन्, जसलाई उनले ''कु-चा-लो'' (वा [[गुर्जर]]) नाम दिएका छन्। यसको मुख्य कारण राजस्थानको लगभग सम्पूर्ण ''मारवाड़'' क्षेत्रलाई छैटौँ वा सातौँ शताब्दीसम्ममी कम वा बढी रूपमी [[गुर्जर]] क्षेत्रसँग अभिन्न रूपमी जोडेर हेरिनु थियो।<ref>{{cite book|title=Cultural contours of India: Dr. Satya Prakash felicitation volume|author=Satya Prakash|author2=Vijai Shankar Śrivastava|publisher=Abhinav Publications|year=1981|isbn=9780391023581|url=https://books.google.com/books?id=nKJiBUFrmfoC&pg=RA1-PA149}}</ref> [[गुर्जर-प्रतिहार]]हरूले छैटौँ शताब्दीमा मारवाड़ क्षेत्रमा एउटा राज्य स्थापना गरे, जसको राजधानी [[मण्डोर]]मा थियो।<ref>{{cite book | title =A historical review of Hindu India: 300 B. C. to 1200 A. D. | author=Panchānana Rāya | url=https://books.google.com/books?id=kHEBAAAAMAAJ&q=Gurjar+parihar | publisher=I. M. H. Press | year =1939 | page =125 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.justicekansingh.org/the_mandore.htm |title=New Page 1 |access-date=2007-04-26 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070916090608/http://www.justicekansingh.org/the_mandore.htm |archive-date=16 September 2007 }}</ref> मण्डोर वर्तमान [[जोधपुर]]बाटी 9 किमी टाढा रहेको छ। [[ओसियाँ]] वा ओसियनको भग्नावशेषयुक्त नगर, जोधपुरबाटी 65 किमी टाढा, प्रतिहार कालको एक महत्त्वपूर्ण धार्मिक केन्द्र थियो। [[File:Cenotaphs in Mandore Gardens at Mandore, Rajasthan 24.jpg|thumb|300px|[[मण्डोर]] उद्यानमी रहेका समाधि स्मारकहरू।]] जोधपुर राज्य को राजपरिवार राष्ट्रकूट वंश बाटी वंशज भएको मानिन्छ।<ref name="India p.41">India: The Peacock's Call by Aline Dobbie p.41</ref> राष्ट्रकूट वंश को पतनपछि उनीहरू उत्तरतर्फ [[कन्नौज]]मी बसाइँ सरे।<ref name="India p.41"/> सन् 1194 मी [[घोरका मुहम्मद]]द्वारा [[कन्नौज]]मी आक्रमण गरी त्यसलाई लुटपाट गरिएपछि तथा 13औँ शताब्दीको प्रारम्भमी [[दिल्ली सल्तनत]]ले कन्नौजमाथि अधिकार जमाएपछि राठौड़हरू पश्चिमतर्फ पलायन भए। राठौड़ परिवारका वंशावलीसम्बन्धी अभिलेखअनुसार, [[जयचन्द्र]]का नाति तथा कन्नौजका अन्तिम गहडवाल राजा [[राव सिहा]] [[गुजरात]]स्थित [[द्वारका]]को तीर्थयात्राका क्रममी मारवाड़ पुगे। [[पाली]] नगरमी विश्राम गर्ने क्रममी उनी रे उनका अनुयायीहरूले लुटेरा समूहहरूको आक्रमणबाटी [[ब्राह्मण]] समुदायको रक्षा गर्न त्यहीँ बसोबास गरे। पालीका ब्राह्मणहरूले सिहालाई पालीमी बसोबास गरी आफ्नो राजा बन्न अनुरोध गरे। सिहाबाटी दशौँ पुस्तामीआएका राव चुंडा(राजा) ले अन्ततः प्रतिहारहरूको सहयोगमी [[मण्डोर]] तथा मारवाड़को ठूलो भूभागमाथि रहेका तुर्कहरूको नियन्त्रण हटाए। [[जोधपुर राज्य]]को स्थापना 13औँ शताब्दीमी [[राजपूत]]हरूको [[राठौड़]] कुलद्वारा भएको थियो।<ref name="Tod1829">{{cite book |last=Tod |first=James |year=1829–32 |title=Annals and Antiquities of Rajasthan |volume=1 |publisher=Smith, Elder and Co. |location=London |edition=Public domain, via Project Gutenberg |url=https://www.gutenberg.org/files/57374/57374-h/57374-h.htm |pages= }}</ref><ref>{{Cite web |last=SBS |first=Rajasthani |date=22 Feb 2024 |title=Marwar Dynasty |url=https://sbsrajasthani.com/marwar/the-marwar-dynasty-saga-of-splendor/ |website=SBS Rajasthani |access-date=27 February 2024 |archive-date=27 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240227140348/https://sbsrajasthani.com/marwar/the-marwar-dynasty-saga-of-splendor/ |url-status=dead }}</ref> राठौड़ राज्यको राजधानी तथा वर्तमानमी जिल्लाको प्रशासनिक केन्द्र रहेको [[जोधपुर]] सहर राव चुंडाका उत्तराधिकारी मण्डोरका राव जोधा ले सन् 1459 मी स्थापना गरेका थिए। सन् 1561 मी [[मुगल सम्राट]] [[अकबर]]ले यस राज्यमाथि आक्रमण गरे। [[जैतारण]] रे [[मेड़ता]]का परगनाहरू मुगलहरूले आफ्नो अधीनमी लिए। करिब दुई दशकसम्म चलेको युद्ध तथा राव [[चन्द्रसेन राठौड़]]को सन् 1581 मी मृत्यु भएपछि मारवाड़लाई प्रत्यक्ष मुगल प्रशासनअन्तर्गत ल्याइयो। यो अवस्था सन् 1583 सम्म कायम रह्यो, जब यसको प्रशासन राजा उदयसिंह लाई हस्तान्तरण गरियो। सन् 1679 मी [[महाराजा जसवन्त सिंह]]को [[खैबर दर्रा]]को मुखमी रहेको [[जमरुद]]मी मृत्यु भयो। उनलाई सम्राट [[औरंगजेब]]ले त्यहाँ नियुक्त गरेका थिए। उनको मृत्यु हुँदा उनको उत्तराधिकारी बन्ने कुनै छोरा थिएन। [[लाहौर]]मी रहेका उनकी विधवा ''रानीहरू''ले त्यसपछि दुई छोरालाई जन्म दिए। तीमध्ये एकको मृत्यु भयो भने अर्का छोरा जीवित रहे रे उनले मारवाड़को सिंहासन सुरक्षित गर्नुका साथै आफ्ना सहधर्मीहरूलाई मुस्लिम सम्राटविरुद्ध विद्रोह गर्न प्रेरित गरे। दिवंगत राजाको परिवारले सम्राटको अनुमति बिना जमरुद छाडेको थियो रे [[अटक]]मी एक अधिकारीले उनीहरूको परिचय सोध्दा उनीहरूले उक्त अधिकारीको हत्या गरेका थिए। यस घटनालाई मारवाड़लाई [[मुगल साम्राज्य]]मी विलय गर्ने वा सक्षम शासकको अधीनममी आश्रित राज्यमी परिणत गर्ने पर्याप्त आधारका रूपमी लिइयो।{{Citation needed|date=September 2026}} त्यसैले मुगल सम्राट [[औरंगजेब]]ले सन् 1679 मी मारवाड़माथि आक्रमण गरे। [[दुर्गादास राठौड़]]ले मुगलहरूविरुद्ध विद्रोहको नेतृत्व गरे, जुन 31 वर्षसम्म जारी रह्यो। औरंगजेबको मृत्युपछि दुर्गादासले [[जोधपुर]] कब्जा गरी मारवाड़बाटी मुगल सेनाको छाउनी हटाए। मुगल सम्राटको आक्रामक व्यवहारका कारण सबै [[राजपूत]] कुलहरू एकजुट भए। [[मुगल साम्राज्य]]बाटी स्वतन्त्र हुन [[जोधपुर]] राज्य, उदयपुर राज्य ([[मेवाड़]]) रे [[जयपुर राज्य]]बीच त्रिपक्षीय गठबन्धन गठन गरियो। [[File:The rulers of Jodhpur, Amber and Udaipur.jpg|thumb|300px|महाराजा [[मारवाड़का अजित सिंह|अजित सिंह]] (मारवाड़), महाराणा [[मेवाड़का अमर सिंह द्वितीय|अमर सिंह द्वितीय]] (मेवाड़), महाराजा [[आमेरका जय सिंह द्वितीय|जय सिंह द्वितीय]] (आमेर) रे [[दुर्गादास राठौड़]]बीचको गठबन्धन देखाउने मेवाड़ी चित्र]] शताब्दीको प्रारम्भिक वर्षहरूमी आन्तरिक विवाद तथा उत्तराधिकारसम्बन्धी युद्धहरूले शान्ति भंग गरिरहे, जबसम्म सन् 1818 जनवरीमी [[जोधपुर]] ब्रिटिस भारत नियन्त्रणमा आएन। जोधपुर [[ब्रिटिस भारत]]को [[राजपुताना एजेन्सी]]अन्तर्गत [[राजपूत]]हरूको राठौड़ वंश कुलको एक [[रियासती राज्य]] बन्यो। यस राज्यको उत्तरमी [[बीकानेर]] राज्य, उत्तरपूर्वमी [[जयपुर]] राज्य, पश्चिममी ब्रिटिस [[अजमेर]] प्रान्त, दक्षिणपूर्वमी [[मेवाड़]] ([[उदयपुर]]) राज्य, दक्षिणमी [[सिरोही]] राज्य तथा [[बम्बई प्रेसिडेन्सी]]अन्तर्गतको [[बनास कान्ठा एजेन्सी]], दक्षिणपश्चिममी [[सिन्ध]] प्रान्त रे पश्चिमतर्फ [[जैसलमेर राज्य]] रहेका थिए। राठौड़ महाराजा राज्यका प्रमुख थिए, जबकि राज्यको प्रशासनिक तथा सामाजिक संरचनामी [[जागीरदार]]हरू, [[जमिनदार]]हरू रे ठाकुरहरूको कुलीन वर्गको महत्त्वपूर्ण भूमिका थियो। राज्यमी 22 वटा [[परगना]] रे 4,500 वटा गाउँहरू थिए। सन् 1843 मी महाराजा मानसिंह (शासनकाल 1803–1843)को कुनै छोरा नभई तथा उत्तराधिकारीसमेत धर्मपुत्र नबनाई मृत्यु भयो। त्यसपछि कुलीन वर्ग तथा राज्यका अधिकारीहरूलाई उनका निकटतम नातेदारहरूमध्येबाटी उत्तराधिकारी चयन गर्नुपर्ने भयो। उनीहरूले [[अहमदनगर]]का राजा [[तख्त सिंह]]लाई उत्तराधिकारीका रूपमा चयन गरे। सन् 1857 को [[सिपाही विद्रोह]]का क्रममा ब्रिटिसहरूलाई समर्थन गरेका महाराजा तख्त सिंहको सन् 1873 मी मृत्यु भयो। उनका उत्तराधिकारी महाराजा [[जसवन्त सिंह द्वितीय]] सन् 1896 मी मृत्यु नहोउन्जेल एक अत्यन्त प्रगतिशील शासकका रूपमी रहे। उनका भाइ [[इडरका प्रताप सिंह|सर प्रताप सिंह]]ले उनका भतिजा सरदार सिंह सन् 1898 मी वयस्क नभएसम्म राज्यको प्रशासन सञ्चालन गरे। महाराजा सरदार सिंहले सन् 1911 सम्म शासन गरे। [[साम्राज्यिक सेवा घोडसवार सेना]]ले [[तिराह अभियान]]का क्रममी रिजर्भ ब्रिगेडको एक भागका रूपमी सेवा गरेको थियो। सन् 1899–1900 को [[अकाल]]बाटी राजपुतानाका अन्य कुनै पनि भागको तुलनामी मारवाड़ बढी गम्भीर रूपमी प्रभावित भयो। सन् 1900 को फेब्रुअरीसम्म 110,000 भन्दा बढी मानिसहरूले अकाल राहत प्राप्त गरिरहेका थिए। सन् 1901 मी राज्यको जनसंख्या 1,935,565 थियो, जुन सन् 1891 को तुलनामी 23% ले घटेको थियो। यसको प्रमुख कारण अकालका परिणामहरू थिए। यसका शासक [[महाराजा]] जोधपुरका महाराजाले [[पाकिस्तान अधिराज्य]]मी विलय हुने इच्छा व्यक्त गरेका थिए। तर [[लर्ड माउन्टबेटन]]ले उनका अधिकांश प्रजा [[हिन्दू]] रहेको र रे पाकिस्तानमी विलय भएमी यसले समस्या उत्पन्न गर्न सक्ने चेतावनी दिए। परिणामस्वरूप, जोधपुर पनि [[भारत]]मी विलय भयो।<ref>{{cite web|url=http://www.maharajajodhpur.com/hh/hist_hanwant.htm |title=HH the Maharaja |access-date=2014-06-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825024650/http://www.maharajajodhpur.com/hh/hist_hanwant.htm |archive-date=25 August 2013 }}</ref> सन् 1949 मी महाराजा हनवन्त सिंह ले [[भारत सरकार]]मी विलयपत्रमी हस्ताक्षर गरी राज्यको अधिराज्याधिकार भारतलाई हस्तान्तरण गरे। सन् 1950 मी [[राजपुताना]]लाई [[राजस्थान]] राज्यमी समावेश गरियो। ==मारवाड़ी घोडा== मारवाड़ मारवाड़ी घोडा का लागि [[भारत]]भर प्रसिद्ध छ।<ref>{{cite journal|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-1988876,prtpage-1.cms|title=Marwari horses find new home in India|journal=The Times of India|access-date=19 May 2009|date=14 September 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100506083755/http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-1988876,prtpage-1.cms|archive-date=6 May 2010|df=dmy-all}}</ref> [[File:BILD0982.JPG|thumb|300px|मारवाड़ी जातको घोडा]] ==सन्दर्भहरू== {{EB1911 |wstitle=Jodhpur |volume=15 |pages=427–428}} {{Reflist|colwidth=30em}} *Rosemary Crill Marwar Paintings: A History of the Jodhpur Style, India Book House, Mumbai, 1999 {{ISBN|81-7508-139-2}} *Bakshi, S.R. et al. (Eds.) Marwar and its Political Administration; Delhi, 2000 {{ISBN|81-7629-224-9}} *[[D. K. Taknet]]: "Heroes of a Desert Land" in B.M.Birla: A great visionary, Indus, New Delhi, 1996 *Mohanram Maruka: "Marwar ka Itihas" in Jat Samaj, Agra (January–February, 1998) *Illan Cooper: "What is in a name", Marwar: A chronicle of Marwari History and Achievement, Arpan Publications, Mumbai, 1996 *Illan Cooper: "A painted History", Marwar: A chronicle of Marwari History and Achievement, Arpan Publications, Mumbai, 1996 *Dr. Natthan Singh: Jat-Itihas, Jat-Samaj Kalyan-Parishad, Gwalior, 2004 * [https://www.britannica.com/place/Rajasthan राजस्थान | इतिहास, नक्सा, संस्कृति, राजधानी तथा सरकार] * [https://www.jstor.org/stable/2642283 Institutionalization and Style in Rajasthan politics by J.Richard] *Justice [[Kan Singh Parihar]]: SOUVENIR-1998 of Parivar Parichay, page 47, published by the souvenir sub committee of Parivar Parichay, 4/28, Lodi Colony, New Delhi – 110003 ==बाह्य लिङ्कहरू== {{Commons category}} * https://web.archive.org/web/20170917193431/http://www.marwaris.com/ * http://www.marwad.com {{Authority control}} kiairsmpi7qsa8w1j55imjarm1x7bh2 0 26663 268023 2026-09-09T03:42:26Z Kandarpajit Kallol 119 "{{Infobox language | name = कामतापुरी / राजबंशी | nativename = कोच-राजबंशी/कामतापुरी/राजबंशी/<br>गोआलपारिया/देशी ([[भारत]])<br>रंगपुरी/अंगपुरी ([[बांग्लादेश]])<br>[[राजबंशी भाषा (नेपाल)|राजबंशी]]/ताजपुर..." सँग पृष्ठ सिर्जना गरियो 268023 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = कामतापुरी / राजबंशी | nativename = कोच-राजबंशी/कामतापुरी/राजबंशी/<br>गोआलपारिया/देशी ([[भारत]])<br>रंगपुरी/अंगपुरी ([[बांग्लादेश]])<br>[[राजबंशी भाषा (नेपाल)|राजबंशी]]/ताजपुरी ([[नेपाल]]) | image = [[File:Rajbanshi Rangpuri Kamatapuri.svg|200px]] | pronunciation = | states = [[बांग्लादेश]],<br>[[भारत]],<br>[[नेपाल]] | region = [[असम]], [[पश्चिम बंगाल]], [[बिहार]], [[मेघालय]], [[त्रिपुरा]], [[रंगपुर विभाग|रंगपुर]], [[मोरंग जिला|मोरंग]], [[झापा जिला|झापा]] आदि | speakers = १५.१४३ मिलियन | date = २००७ | ref = <ref name="Ethnologue">{{Cite web |title=Rangpuri |url=https://www.ethnologue.com/language/rkt/ |publisher=Ethnologue |access-date=2026-09-09 }}</ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[भारत-ईरानी भाषाएँ|भारत-ईरानी]] | fam3 = [[इंडो-आर्य भाषाएँ|इंडो-आर्य]] | fam4 = [[पूर्वी इंडो-आर्य भाषाएँ|पूर्वी इंडो-आर्य]] | fam5 = [[कामरूपी प्राकृत]] | iso3 = rkt | glotto = rang1265 | glottoname = कामता | glotto2 = rajb1243 | glottoname2 = राजबंशी | glotto3 = rang1272 | glottoname3 = रंगपुरी }} '''कामतापुरी या राजबंशी''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Kamatapuri/Rajbongshi language) इंडो-आर्य भाषा परिवारक एक भाषा हो। १५ मिलियन भन्द्या बेसी मनखिन ई भाषा बोलन्छन्। ==नाउँ== कामतापुरी/रंगपुरी/राजबंशी भाषा अलग-अलग नाउँले चिन्या जानी।<ref name="Glottolog-Kamta">{{Cite web |title=Central-Eastern Kamta |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1265 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rajbanshi">{{Cite web |title=Rajbanshi |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rajb1243 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rangpuri">{{Cite web |title=Rangpuri (Bangladesh) |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1272 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> इतिहासक हिसाबले ई भाषा दुनिया भरि रंगपुरी, कामतापुरी आ राजबंशी नाउँले चिन्या गैछ। [[भारत|भारत]]मा एकर कामतापुरी, राजबंशी, कोच-राजबंशी, गोआलपारिया, देशी या सूर्यापुरी नाउँ चलनमा छन। [[नेपाल|नेपाल]]मा ताजपुरी नाउँ चलनमा छ। [[बांग्लादेश|बांग्लादेश]]मा एकर रंगपुरी (अमपुरिया) भनन्छन्। ==फैलाव== [[असम|असम]]क धुबरी, कोकराझार, चिरांग, बोंगाईगाँव आ गोआलपाड़ा जिल्लामा ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या सबभन्दा बेसी छ। दरंग जिल्लामा भी केही मनखिन ई भाषा बोलन्छन्। उत्तर बंगालक कूचबिहार, जलपाईगुड़ी, उत्तर दिनाजपुर, दक्षिण दिनाजपुर आ दार्जिलिंगक तराई इलाकामा भी ई भाषा बोल्या जानी। [[बिहार|बिहार]]क कटिहार, पूर्णिया आ किशनगंज जिल्लाक केही इलाकामा भी एकर बोलन्छन्। [[नेपाल|नेपाल]]क मोरंग आ झापा जिल्ला, [[भूटान|भूटान]]क केही इलाका तथा [[बांग्लादेश|बांग्लादेश]]क पुरान रंगपुर जिल्लामा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन बस्छन्। मेघालय, त्रिपुरा आ संबलपुर (ओडिशा)मा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन भेटिन्छन्। ठाउँअनुसार एकर राजबंशी, गोआलपारिया, देशी, रंगपुरी आदि अलग-अलग नाउँले चिनन्छ। ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या १५ मिलियन भन्द्या बेसी बताइन्छ। ==मगही, असमिया, सिलेटी आ बंगाली भाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- ! कामतापुरी (राजबंशी) !! मगही !! असमिया !! बंगाली !! सिलेटी !! अंग्रेजी अर्थ |- | Muĩ kôrûng || हम करऽ हिअइ || Môi kôrû || Ami kôri || Ami xori || I do |- | Muĩ kôrià àsûng || हम करऽ रहल हिअइ || Môi kôri asû || Ami kôrchi || Ami xoriar || I am doing |- | Muĩ kôrsilûng || हम कइलिअइ || Môi kôrisilû || Ami kôrêchi || Ami xorsilam || I did |- | Muĩ kôrià àsilûng || हम कर रहल रहिअइ || Môi kôri asilû || Ami kôrchilam || Ami xorat aslam || I was doing |- | Muĩ kôrim || हम करबइ || Môi kôrim || Ami kôrbo || Ami xormu || I will do |- | Muĩ kôriyà thakim || हम करइत रहबइ || Môi kôri thakim || Ami kôrtê thakbo || Ami xorat taxmu || I will be doing |- |} ==सम्बन्धित भाषा आ उपभाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- !rowspan="2" | अंग्रेजी !!colspan="2" | कामरूपी !! राढ़ी !!colspan="3"| वंगीय |- !कामतापुरी !! मानक असमिया !! मानक बंगाली !! सिलेटी !! खुलनाईया बंगाली !! ढाकाइया बंगाली |- | I do || Muĩ korong || Moe korü̃/korönɡ || Ami kori || Ami xorí || Ami kori || Ami kori |- | I am doing || Muĩ korir dhorichung || Moe kori asü̃/asöng || Ami korchhi || Ami xoriar/xorram || Ami kortisi || Ami kortasi |- | I did || Muĩ korisong || Moe korisü̃/korisöng || Ami korechhi || Ami xor(i)si || Ami korsi || Ami korsi |- | I did (perfective) || Muĩ korilung || Moe korilü̃/korilöng || Ami kôrlam || Ami xorlam || Ami kôrlam || Ami kôrlam |- | I did (distant) || Muĩ korisilung || Moe korisilü̃/korisilong || Ami korechhilam || Ami xors(i)lam || Ami korsilam || Ami korsilam |- | I was doing || Muĩ koria asilung || Moe kori asilü̃/asilöng || Ami korchhilam || Ami xorat aslam || Ami kortesilam || Ami kortasilam |- | I will do || Muĩ korim || Moe korim || Ami korbo || Ami xormu || Ami kormu/korbani || Ami kormu |- | I will be doing || Muĩ koria thakim || Moe kori thakim || Ami korte thakbo || Ami xorat táxmu || Ami korti thakmu/thakbani || Ami korte thakmu |- |} ==बाहिरी कड़ी== *[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/Main_Page कामतापुरी विकिमीडिया] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Rangpuri_language Rangpuri Language] *[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=rkt Ethnologue Report on Rangpuri] *[https://www.ethnologue.com/language/rjs/ Ethnologue Report on Rajbanshi] ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[Category:भाषा]] g14w1faofg0if7b8gukjbsxp99ielt7 268024 268023 2026-09-09T03:43:48Z Kandarpajit Kallol 119 /* */ 268024 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = कामतापुरी / राजबंशी | nativename = कोच-राजबंशी/कामतापुरी/राजबंशी/<br>गोआलपारिया/देशी ([[भारत]])<br>रंगपुरी/अंगपुरी ([[बङ्गलादेश]])<br>[[राजबंशी भाषा (नेपाल)|राजबंशी]]/ताजपुरी ([[नेपाल]]) | image = [[File:Rajbanshi Rangpuri Kamatapuri.svg|200px]] | pronunciation = | states = [[बांग्लादेश]],<br>[[भारत]],<br>[[नेपाल]] | region = [[असम]], [[पश्चिम बंगाल]], [[बिहार]], [[मेघालय]], [[त्रिपुरा]], [[रंगपुर विभाग|रंगपुर]], [[मोरंग जिला|मोरंग]], [[झापा जिला|झापा]] आदि | speakers = १५.१४३ मिलियन | date = २००७ | ref = <ref name="Ethnologue">{{Cite web |title=Rangpuri |url=https://www.ethnologue.com/language/rkt/ |publisher=Ethnologue |access-date=2026-09-09 }}</ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[भारत-ईरानी भाषाएँ|भारत-ईरानी]] | fam3 = [[इंडो-आर्य भाषाएँ|इंडो-आर्य]] | fam4 = [[पूर्वी इंडो-आर्य भाषाएँ|पूर्वी इंडो-आर्य]] | fam5 = [[कामरूपी प्राकृत]] | iso3 = rkt | glotto = rang1265 | glottoname = कामता | glotto2 = rajb1243 | glottoname2 = राजबंशी | glotto3 = rang1272 | glottoname3 = रंगपुरी }} '''कामतापुरी या राजबंशी''' ([[अङरेजी भाषा|अङरेजी]]: Kamatapuri/Rajbongshi language) इंडो-आर्य भाषा परिवारक एक भाषा हो। १५ मिलियन भन्द्या बेसी मनखिन ई भाषा बोलन्छन्। ==नाउँ== कामतापुरी/रंगपुरी/राजबंशी भाषा अलग-अलग नाउँले चिन्या जानी।<ref name="Glottolog-Kamta">{{Cite web |title=Central-Eastern Kamta |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1265 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rajbanshi">{{Cite web |title=Rajbanshi |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rajb1243 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rangpuri">{{Cite web |title=Rangpuri (Bangladesh) |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1272 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> इतिहासक हिसाबले ई भाषा दुनिया भरि रंगपुरी, कामतापुरी आ राजबंशी नाउँले चिन्या गैछ। [[भारत|भारत]]मा एकर कामतापुरी, राजबंशी, कोच-राजबंशी, गोआलपारिया, देशी या सूर्यापुरी नाउँ चलनमा छन। [[नेपाल|नेपाल]]मा ताजपुरी नाउँ चलनमा छ। [[बांग्लादेश|बांग्लादेश]]मा एकर रंगपुरी (अमपुरिया) भनन्छन्। ==फैलाव== [[असम|असम]]क धुबरी, कोकराझार, चिरांग, बोंगाईगाँव आ गोआलपाड़ा जिल्लामा ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या सबभन्दा बेसी छ। दरंग जिल्लामा भी केही मनखिन ई भाषा बोलन्छन्। उत्तर बंगालक कूचबिहार, जलपाईगुड़ी, उत्तर दिनाजपुर, दक्षिण दिनाजपुर आ दार्जिलिंगक तराई इलाकामा भी ई भाषा बोल्या जानी। [[बिहार|बिहार]]क कटिहार, पूर्णिया आ किशनगंज जिल्लाक केही इलाकामा भी एकर बोलन्छन्। [[नेपाल|नेपाल]]क मोरंग आ झापा जिल्ला, [[भूटान|भूटान]]क केही इलाका तथा [[बांग्लादेश|बांग्लादेश]]क पुरान रंगपुर जिल्लामा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन बस्छन्। मेघालय, त्रिपुरा आ संबलपुर (ओडिशा)मा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन भेटिन्छन्। ठाउँअनुसार एकर राजबंशी, गोआलपारिया, देशी, रंगपुरी आदि अलग-अलग नाउँले चिनन्छ। ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या १५ मिलियन भन्द्या बेसी बताइन्छ। ==मगही, असमिया, सिलेटी आ बंगाली भाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- ! कामतापुरी (राजबंशी) !! मगही !! असमिया !! बंगाली !! सिलेटी !! अंग्रेजी अर्थ |- | Muĩ kôrûng || हम करऽ हिअइ || Môi kôrû || Ami kôri || Ami xori || I do |- | Muĩ kôrià àsûng || हम करऽ रहल हिअइ || Môi kôri asû || Ami kôrchi || Ami xoriar || I am doing |- | Muĩ kôrsilûng || हम कइलिअइ || Môi kôrisilû || Ami kôrêchi || Ami xorsilam || I did |- | Muĩ kôrià àsilûng || हम कर रहल रहिअइ || Môi kôri asilû || Ami kôrchilam || Ami xorat aslam || I was doing |- | Muĩ kôrim || हम करबइ || Môi kôrim || Ami kôrbo || Ami xormu || I will do |- | Muĩ kôriyà thakim || हम करइत रहबइ || Môi kôri thakim || Ami kôrtê thakbo || Ami xorat taxmu || I will be doing |- |} ==सम्बन्धित भाषा आ उपभाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- !rowspan="2" | अंग्रेजी !!colspan="2" | कामरूपी !! राढ़ी !!colspan="3"| वंगीय |- !कामतापुरी !! मानक असमिया !! मानक बंगाली !! सिलेटी !! खुलनाईया बंगाली !! ढाकाइया बंगाली |- | I do || Muĩ korong || Moe korü̃/korönɡ || Ami kori || Ami xorí || Ami kori || Ami kori |- | I am doing || Muĩ korir dhorichung || Moe kori asü̃/asöng || Ami korchhi || Ami xoriar/xorram || Ami kortisi || Ami kortasi |- | I did || Muĩ korisong || Moe korisü̃/korisöng || Ami korechhi || Ami xor(i)si || Ami korsi || Ami korsi |- | I did (perfective) || Muĩ korilung || Moe korilü̃/korilöng || Ami kôrlam || Ami xorlam || Ami kôrlam || Ami kôrlam |- | I did (distant) || Muĩ korisilung || Moe korisilü̃/korisilong || Ami korechhilam || Ami xors(i)lam || Ami korsilam || Ami korsilam |- | I was doing || Muĩ koria asilung || Moe kori asilü̃/asilöng || Ami korchhilam || Ami xorat aslam || Ami kortesilam || Ami kortasilam |- | I will do || Muĩ korim || Moe korim || Ami korbo || Ami xormu || Ami kormu/korbani || Ami kormu |- | I will be doing || Muĩ koria thakim || Moe kori thakim || Ami korte thakbo || Ami xorat táxmu || Ami korti thakmu/thakbani || Ami korte thakmu |- |} ==बाहिरी कड़ी== *[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/Main_Page कामतापुरी विकिमीडिया] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Rangpuri_language Rangpuri Language] *[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=rkt Ethnologue Report on Rangpuri] *[https://www.ethnologue.com/language/rjs/ Ethnologue Report on Rajbanshi] ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[Category:भाषा]] qpi5dqd3kdb7zh3fc7fwxddvk9ausfh 268025 268024 2026-09-09T03:44:08Z Kandarpajit Kallol 119 268025 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = कामतापुरी / राजबंशी | nativename = कोच-राजबंशी/कामतापुरी/राजबंशी/<br>गोआलपारिया/देशी ([[भारत]])<br>रंगपुरी/अंगपुरी ([[बङ्गलादेश]])<br>[[राजबंशी भाषा (नेपाल)|राजबंशी]]/ताजपुरी ([[नेपाल]]) | image = [[File:Rajbanshi Rangpuri Kamatapuri.svg|200px]] | pronunciation = | states = [[बांग्लादेश]],<br>[[भारत]],<br>[[नेपाल]] | region = [[असम]], [[पश्चिम बंगाल]], [[बिहार]], [[मेघालय]], [[त्रिपुरा]], [[रंगपुर विभाग|रंगपुर]], [[मोरंग जिला|मोरंग]], [[झापा जिला|झापा]] आदि | speakers = १५.१४३ मिलियन | date = २००७ | ref = <ref name="Ethnologue">{{Cite web |title=Rangpuri |url=https://www.ethnologue.com/language/rkt/ |publisher=Ethnologue |access-date=2026-09-09 }}</ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[भारत-ईरानी भाषाएँ|भारत-ईरानी]] | fam3 = [[इंडो-आर्य भाषाएँ|इंडो-आर्य]] | fam4 = [[पूर्वी इंडो-आर्य भाषाएँ|पूर्वी इंडो-आर्य]] | fam5 = [[कामरूपी प्राकृत]] | iso3 = rkt | glotto = rang1265 | glottoname = कामता | glotto2 = rajb1243 | glottoname2 = राजबंशी | glotto3 = rang1272 | glottoname3 = रंगपुरी }} '''कामतापुरी या राजबंशी''' ([[अङरेजी भाषा|अङरेजी]]: Kamatapuri/Rajbongshi language) इंडो-आर्य भाषा परिवारक एक भाषा हो। १५ मिलियन भन्द्या बेसी मनखिन ई भाषा बोलन्छन्। ==नाउँ== कामतापुरी/रंगपुरी/राजबंशी भाषा अलग-अलग नाउँले चिन्या जानी।<ref name="Glottolog-Kamta">{{Cite web |title=Central-Eastern Kamta |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1265 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rajbanshi">{{Cite web |title=Rajbanshi |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rajb1243 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rangpuri">{{Cite web |title=Rangpuri (Bangladesh) |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1272 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> इतिहासक हिसाबले ई भाषा दुनिया भरि रंगपुरी, कामतापुरी आ राजबंशी नाउँले चिन्या गैछ। [[भारत|भारत]]मा एकर कामतापुरी, राजबंशी, कोच-राजबंशी, गोआलपारिया, देशी या सूर्यापुरी नाउँ चलनमा छन। [[नेपाल|नेपाल]]मा ताजपुरी नाउँ चलनमा छ। [[बांग्लादेश|बांग्लादेश]]मा एकर रंगपुरी (अमपुरिया) भनन्छन्। ==फैलाव== [[असम|असम]]क धुबरी, कोकराझार, चिरांग, बोंगाईगाँव आ गोआलपाड़ा जिल्लामा ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या सबभन्दा बेसी छ। दरंग जिल्लामा भी केही मनखिन ई भाषा बोलन्छन्। उत्तर बंगालक कूचबिहार, जलपाईगुड़ी, उत्तर दिनाजपुर, दक्षिण दिनाजपुर आ दार्जिलिंगक तराई इलाकामा भी ई भाषा बोल्या जानी। [[बिहार|बिहार]]क कटिहार, पूर्णिया आ किशनगंज जिल्लाक केही इलाकामा भी एकर बोलन्छन्। [[नेपाल|नेपाल]]क मोरंग आ झापा जिल्ला, [[भूटान|भूटान]]क केही इलाका तथा [[बङ्गलादेश]]क पुरान रंगपुर जिल्लामा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन बस्छन्। मेघालय, त्रिपुरा आ संबलपुर (ओडिशा)मा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन भेटिन्छन्। ठाउँअनुसार एकर राजबंशी, गोआलपारिया, देशी, रंगपुरी आदि अलग-अलग नाउँले चिनन्छ। ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या १५ मिलियन भन्द्या बेसी बताइन्छ। ==मगही, असमिया, सिलेटी आ बंगाली भाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- ! कामतापुरी (राजबंशी) !! मगही !! असमिया !! बंगाली !! सिलेटी !! अंग्रेजी अर्थ |- | Muĩ kôrûng || हम करऽ हिअइ || Môi kôrû || Ami kôri || Ami xori || I do |- | Muĩ kôrià àsûng || हम करऽ रहल हिअइ || Môi kôri asû || Ami kôrchi || Ami xoriar || I am doing |- | Muĩ kôrsilûng || हम कइलिअइ || Môi kôrisilû || Ami kôrêchi || Ami xorsilam || I did |- | Muĩ kôrià àsilûng || हम कर रहल रहिअइ || Môi kôri asilû || Ami kôrchilam || Ami xorat aslam || I was doing |- | Muĩ kôrim || हम करबइ || Môi kôrim || Ami kôrbo || Ami xormu || I will do |- | Muĩ kôriyà thakim || हम करइत रहबइ || Môi kôri thakim || Ami kôrtê thakbo || Ami xorat taxmu || I will be doing |- |} ==सम्बन्धित भाषा आ उपभाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- !rowspan="2" | अंग्रेजी !!colspan="2" | कामरूपी !! राढ़ी !!colspan="3"| वंगीय |- !कामतापुरी !! मानक असमिया !! मानक बंगाली !! सिलेटी !! खुलनाईया बंगाली !! ढाकाइया बंगाली |- | I do || Muĩ korong || Moe korü̃/korönɡ || Ami kori || Ami xorí || Ami kori || Ami kori |- | I am doing || Muĩ korir dhorichung || Moe kori asü̃/asöng || Ami korchhi || Ami xoriar/xorram || Ami kortisi || Ami kortasi |- | I did || Muĩ korisong || Moe korisü̃/korisöng || Ami korechhi || Ami xor(i)si || Ami korsi || Ami korsi |- | I did (perfective) || Muĩ korilung || Moe korilü̃/korilöng || Ami kôrlam || Ami xorlam || Ami kôrlam || Ami kôrlam |- | I did (distant) || Muĩ korisilung || Moe korisilü̃/korisilong || Ami korechhilam || Ami xors(i)lam || Ami korsilam || Ami korsilam |- | I was doing || Muĩ koria asilung || Moe kori asilü̃/asilöng || Ami korchhilam || Ami xorat aslam || Ami kortesilam || Ami kortasilam |- | I will do || Muĩ korim || Moe korim || Ami korbo || Ami xormu || Ami kormu/korbani || Ami kormu |- | I will be doing || Muĩ koria thakim || Moe kori thakim || Ami korte thakbo || Ami xorat táxmu || Ami korti thakmu/thakbani || Ami korte thakmu |- |} ==बाहिरी कड़ी== *[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/Main_Page कामतापुरी विकिमीडिया] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Rangpuri_language Rangpuri Language] *[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=rkt Ethnologue Report on Rangpuri] *[https://www.ethnologue.com/language/rjs/ Ethnologue Report on Rajbanshi] ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[Category:भाषा]] iuk864botu3927154k25t4184mvimq2 268027 268025 2026-09-09T04:09:53Z Janak Bhatta 18 सुधार गरियो 268027 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = कामतापुरी / राजबंशी | nativename = कोच-राजबंशी/कामतापुरी/राजबंशी/<br>गोआलपारिया/देशी ([[भारत]])<br>रंगपुरी/अंगपुरी ([[बङ्गलादेश]])<br>[[राजबंशी भाषा (नेपाल)|राजबंशी]]/ताजपुरी ([[नेपाल]]) | image = [[File:Rajbanshi Rangpuri Kamatapuri.svg|200px]] | pronunciation = | states = [[बांग्लादेश]],<br>[[भारत]],<br>[[नेपाल]] | region = [[असम]], [[पश्चिम बंगाल]], [[बिहार]], [[मेघालय]], [[त्रिपुरा]], [[रंगपुर विभाग|रंगपुर]], [[मोरंग जिला|मोरंग]], [[झापा जिला|झापा]] आदि | speakers = १५.१४३ मिलियन | date = २००७ | ref = <ref name="Ethnologue">{{Cite web |title=Rangpuri |url=https://www.ethnologue.com/language/rkt/ |publisher=Ethnologue |access-date=2026-09-09 }}</ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[भारत-ईरानी भाषाएँ|भारत-ईरानी]] | fam3 = [[इंडो-आर्य भाषाएँ|इंडो-आर्य]] | fam4 = [[पूर्वी इंडो-आर्य भाषाएँ|पूर्वी इंडो-आर्य]] | fam5 = [[कामरूपी प्राकृत]] | iso3 = rkt | glotto = rang1265 | glottoname = कामता | glotto2 = rajb1243 | glottoname2 = राजबंशी | glotto3 = rang1272 | glottoname3 = रंगपुरी }} '''कामतापुरी या राजबंशी''' ([[अङरेजी भाषा|अङरेजी]]: Kamatapuri/Rajbongshi language) इंडो-आर्य भाषा परिवारक एक भाषा हो। १५ मिलियन है बढता मान्सु यो भाषा बोल्लान्। ==नाउँ== कामतापुरी/रंगपुरी/राजबंशी भाषा अलग-अलग नाउँले चिनिन्छ।<ref name="Glottolog-Kamta">{{Cite web |title=Central-Eastern Kamta |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1265 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rajbanshi">{{Cite web |title=Rajbanshi |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rajb1243 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rangpuri">{{Cite web |title=Rangpuri (Bangladesh) |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1272 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> इतिहासका हिसाबले यो भाषा दुनिया भरि रंगपुरी, कामतापुरी रे राजबंशी नाउँले चिन्या गैछ। [[भारत|भारत]]मा एकर कामतापुरी, राजबंशी, कोच-राजबंशी, गोआलपारिया, देशी या सूर्यापुरी नाउँ चलनमा छन। [[नेपाल|नेपाल]]मा ताजपुरी नाउँ चलनमा छ। [[बांग्लादेश|बांग्लादेश]]मा एकर रंगपुरी (अमपुरिया) भनन्छन्। ==फैलाव== [[असम|असम]]क धुबरी, कोकराझार, चिरांग, बोंगाईगाँव आ गोआलपाड़ा जिल्लामा ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या सबभन्दा बेसी छ। दरंग जिल्लामा भी केही मनखिन ई भाषा बोलन्छन्। उत्तर बंगालक कूचबिहार, जलपाईगुड़ी, उत्तर दिनाजपुर, दक्षिण दिनाजपुर आ दार्जिलिंगक तराई इलाकामा भी ई भाषा बोल्या जानी। [[बिहार|बिहार]]क कटिहार, पूर्णिया आ किशनगंज जिल्लाक केही इलाकामा भी एकर बोलन्छन्। [[नेपाल|नेपाल]]क मोरंग आ झापा जिल्ला, [[भूटान|भूटान]]क केही इलाका तथा [[बङ्गलादेश]]क पुरान रंगपुर जिल्लामा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन बस्छन्। मेघालय, त्रिपुरा आ संबलपुर (ओडिशा)मा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन भेटिन्छन्। ठाउँअनुसार एकर राजबंशी, गोआलपारिया, देशी, रंगपुरी आदि अलग-अलग नाउँले चिनन्छ। ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या १५ मिलियन भन्द्या बेसी बताइन्छ। ==मगही, असमिया, सिलेटी आ बंगाली भाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- ! कामतापुरी (राजबंशी) !! मगही !! असमिया !! बंगाली !! सिलेटी !! अंग्रेजी अर्थ |- | Muĩ kôrûng || हम करऽ हिअइ || Môi kôrû || Ami kôri || Ami xori || I do |- | Muĩ kôrià àsûng || हम करऽ रहल हिअइ || Môi kôri asû || Ami kôrchi || Ami xoriar || I am doing |- | Muĩ kôrsilûng || हम कइलिअइ || Môi kôrisilû || Ami kôrêchi || Ami xorsilam || I did |- | Muĩ kôrià àsilûng || हम कर रहल रहिअइ || Môi kôri asilû || Ami kôrchilam || Ami xorat aslam || I was doing |- | Muĩ kôrim || हम करबइ || Môi kôrim || Ami kôrbo || Ami xormu || I will do |- | Muĩ kôriyà thakim || हम करइत रहबइ || Môi kôri thakim || Ami kôrtê thakbo || Ami xorat taxmu || I will be doing |- |} ==सम्बन्धित भाषा आ उपभाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- !rowspan="2" | अंग्रेजी !!colspan="2" | कामरूपी !! राढ़ी !!colspan="3"| वंगीय |- !कामतापुरी !! मानक असमिया !! मानक बंगाली !! सिलेटी !! खुलनाईया बंगाली !! ढाकाइया बंगाली |- | I do || Muĩ korong || Moe korü̃/korönɡ || Ami kori || Ami xorí || Ami kori || Ami kori |- | I am doing || Muĩ korir dhorichung || Moe kori asü̃/asöng || Ami korchhi || Ami xoriar/xorram || Ami kortisi || Ami kortasi |- | I did || Muĩ korisong || Moe korisü̃/korisöng || Ami korechhi || Ami xor(i)si || Ami korsi || Ami korsi |- | I did (perfective) || Muĩ korilung || Moe korilü̃/korilöng || Ami kôrlam || Ami xorlam || Ami kôrlam || Ami kôrlam |- | I did (distant) || Muĩ korisilung || Moe korisilü̃/korisilong || Ami korechhilam || Ami xors(i)lam || Ami korsilam || Ami korsilam |- | I was doing || Muĩ koria asilung || Moe kori asilü̃/asilöng || Ami korchhilam || Ami xorat aslam || Ami kortesilam || Ami kortasilam |- | I will do || Muĩ korim || Moe korim || Ami korbo || Ami xormu || Ami kormu/korbani || Ami kormu |- | I will be doing || Muĩ koria thakim || Moe kori thakim || Ami korte thakbo || Ami xorat táxmu || Ami korti thakmu/thakbani || Ami korte thakmu |- |} ==बाहिरी कड़ी== *[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/Main_Page कामतापुरी विकिमीडिया] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Rangpuri_language Rangpuri Language] *[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=rkt Ethnologue Report on Rangpuri] *[https://www.ethnologue.com/language/rjs/ Ethnologue Report on Rajbanshi] ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[Category:भाषा]] 21u96w9l20aaxc5cqlzg0af8w70fd62 268029 268027 2026-09-09T10:53:27Z Janak Bhatta 18 /* मगही, असमिया, सिलेटी आ बंगाली भाषासँग तुलना */ 268029 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = कामतापुरी / राजबंशी | nativename = कोच-राजबंशी/कामतापुरी/राजबंशी/<br>गोआलपारिया/देशी ([[भारत]])<br>रंगपुरी/अंगपुरी ([[बङ्गलादेश]])<br>[[राजबंशी भाषा (नेपाल)|राजबंशी]]/ताजपुरी ([[नेपाल]]) | image = [[File:Rajbanshi Rangpuri Kamatapuri.svg|200px]] | pronunciation = | states = [[बांग्लादेश]],<br>[[भारत]],<br>[[नेपाल]] | region = [[असम]], [[पश्चिम बंगाल]], [[बिहार]], [[मेघालय]], [[त्रिपुरा]], [[रंगपुर विभाग|रंगपुर]], [[मोरंग जिला|मोरंग]], [[झापा जिला|झापा]] आदि | speakers = १५.१४३ मिलियन | date = २००७ | ref = <ref name="Ethnologue">{{Cite web |title=Rangpuri |url=https://www.ethnologue.com/language/rkt/ |publisher=Ethnologue |access-date=2026-09-09 }}</ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[भारत-ईरानी भाषाएँ|भारत-ईरानी]] | fam3 = [[इंडो-आर्य भाषाएँ|इंडो-आर्य]] | fam4 = [[पूर्वी इंडो-आर्य भाषाएँ|पूर्वी इंडो-आर्य]] | fam5 = [[कामरूपी प्राकृत]] | iso3 = rkt | glotto = rang1265 | glottoname = कामता | glotto2 = rajb1243 | glottoname2 = राजबंशी | glotto3 = rang1272 | glottoname3 = रंगपुरी }} '''कामतापुरी या राजबंशी''' ([[अङरेजी भाषा|अङरेजी]]: Kamatapuri/Rajbongshi language) इंडो-आर्य भाषा परिवारक एक भाषा हो। १५ मिलियन है बढता मान्सु यो भाषा बोल्लान्। ==नाउँ== कामतापुरी/रंगपुरी/राजबंशी भाषा अलग-अलग नाउँले चिनिन्छ।<ref name="Glottolog-Kamta">{{Cite web |title=Central-Eastern Kamta |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1265 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rajbanshi">{{Cite web |title=Rajbanshi |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rajb1243 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rangpuri">{{Cite web |title=Rangpuri (Bangladesh) |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1272 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> इतिहासका हिसाबले यो भाषा दुनिया भरि रंगपुरी, कामतापुरी रे राजबंशी नाउँले चिन्या गैछ। [[भारत|भारत]]मा एकर कामतापुरी, राजबंशी, कोच-राजबंशी, गोआलपारिया, देशी या सूर्यापुरी नाउँ चलनमा छन। [[नेपाल|नेपाल]]मा ताजपुरी नाउँ चलनमा छ। [[बांग्लादेश|बांग्लादेश]]मा एकर रंगपुरी (अमपुरिया) भनन्छन्। ==फैलाव== [[असम|असम]]क धुबरी, कोकराझार, चिरांग, बोंगाईगाँव आ गोआलपाड़ा जिल्लामा ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या सबभन्दा बेसी छ। दरंग जिल्लामा भी केही मनखिन ई भाषा बोलन्छन्। उत्तर बंगालक कूचबिहार, जलपाईगुड़ी, उत्तर दिनाजपुर, दक्षिण दिनाजपुर आ दार्जिलिंगक तराई इलाकामा भी ई भाषा बोल्या जानी। [[बिहार|बिहार]]क कटिहार, पूर्णिया आ किशनगंज जिल्लाक केही इलाकामा भी एकर बोलन्छन्। [[नेपाल|नेपाल]]क मोरंग आ झापा जिल्ला, [[भूटान|भूटान]]क केही इलाका तथा [[बङ्गलादेश]]क पुरान रंगपुर जिल्लामा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन बस्छन्। मेघालय, त्रिपुरा आ संबलपुर (ओडिशा)मा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन भेटिन्छन्। ठाउँअनुसार एकर राजबंशी, गोआलपारिया, देशी, रंगपुरी आदि अलग-अलग नाउँले चिनन्छ। ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या १५ मिलियन भन्द्या बेसी बताइन्छ। ==मगही, असमिया, सिलेटी रे बंगाली भाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- ! कामतापुरी (राजबंशी) !! मगही !! असमिया !! बंगाली !! सिलेटी !! अंग्रेजी अर्थ |- | Muĩ kôrûng || हम करऽ हिअइ || Môi kôrû || Ami kôri || Ami xori || I do |- | Muĩ kôrià àsûng || हम करऽ रहल हिअइ || Môi kôri asû || Ami kôrchi || Ami xoriar || I am doing |- | Muĩ kôrsilûng || हम कइलिअइ || Môi kôrisilû || Ami kôrêchi || Ami xorsilam || I did |- | Muĩ kôrià àsilûng || हम कर रहल रहिअइ || Môi kôri asilû || Ami kôrchilam || Ami xorat aslam || I was doing |- | Muĩ kôrim || हम करबइ || Môi kôrim || Ami kôrbo || Ami xormu || I will do |- | Muĩ kôriyà thakim || हम करइत रहबइ || Môi kôri thakim || Ami kôrtê thakbo || Ami xorat taxmu || I will be doing |- |} ==सम्बन्धित भाषा आ उपभाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- !rowspan="2" | अंग्रेजी !!colspan="2" | कामरूपी !! राढ़ी !!colspan="3"| वंगीय |- !कामतापुरी !! मानक असमिया !! मानक बंगाली !! सिलेटी !! खुलनाईया बंगाली !! ढाकाइया बंगाली |- | I do || Muĩ korong || Moe korü̃/korönɡ || Ami kori || Ami xorí || Ami kori || Ami kori |- | I am doing || Muĩ korir dhorichung || Moe kori asü̃/asöng || Ami korchhi || Ami xoriar/xorram || Ami kortisi || Ami kortasi |- | I did || Muĩ korisong || Moe korisü̃/korisöng || Ami korechhi || Ami xor(i)si || Ami korsi || Ami korsi |- | I did (perfective) || Muĩ korilung || Moe korilü̃/korilöng || Ami kôrlam || Ami xorlam || Ami kôrlam || Ami kôrlam |- | I did (distant) || Muĩ korisilung || Moe korisilü̃/korisilong || Ami korechhilam || Ami xors(i)lam || Ami korsilam || Ami korsilam |- | I was doing || Muĩ koria asilung || Moe kori asilü̃/asilöng || Ami korchhilam || Ami xorat aslam || Ami kortesilam || Ami kortasilam |- | I will do || Muĩ korim || Moe korim || Ami korbo || Ami xormu || Ami kormu/korbani || Ami kormu |- | I will be doing || Muĩ koria thakim || Moe kori thakim || Ami korte thakbo || Ami xorat táxmu || Ami korti thakmu/thakbani || Ami korte thakmu |- |} ==बाहिरी कड़ी== *[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/Main_Page कामतापुरी विकिमीडिया] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Rangpuri_language Rangpuri Language] *[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=rkt Ethnologue Report on Rangpuri] *[https://www.ethnologue.com/language/rjs/ Ethnologue Report on Rajbanshi] ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[Category:भाषा]] 1sjnqb0m86rydem3o5rzucxm0n6iyu7 268030 268029 2026-09-09T11:01:30Z Janak Bhatta 18 लेखलाइ डोटेली भाषामी अनुवाद अद्दु पड्ड्या 268030 wikitext text/x-wiki {{अनुवाद}} {{Infobox language | name = कामतापुरी / राजबंशी | nativename = कोच-राजबंशी/कामतापुरी/राजबंशी/<br>गोआलपारिया/देशी ([[भारत]])<br>रंगपुरी/अंगपुरी ([[बङ्गलादेश]])<br>[[राजबंशी भाषा (नेपाल)|राजबंशी]]/ताजपुरी ([[नेपाल]]) | image = [[File:Rajbanshi Rangpuri Kamatapuri.svg|200px]] | pronunciation = | states = [[बांग्लादेश]],<br>[[भारत]],<br>[[नेपाल]] | region = [[असम]], [[पश्चिम बंगाल]], [[बिहार]], [[मेघालय]], [[त्रिपुरा]], [[रंगपुर विभाग|रंगपुर]], [[मोरंग जिला|मोरंग]], [[झापा जिला|झापा]] आदि | speakers = १५.१४३ मिलियन | date = २००७ | ref = <ref name="Ethnologue">{{Cite web |title=Rangpuri |url=https://www.ethnologue.com/language/rkt/ |publisher=Ethnologue |access-date=2026-09-09 }}</ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[भारत-ईरानी भाषाएँ|भारत-ईरानी]] | fam3 = [[इंडो-आर्य भाषाएँ|इंडो-आर्य]] | fam4 = [[पूर्वी इंडो-आर्य भाषाएँ|पूर्वी इंडो-आर्य]] | fam5 = [[कामरूपी प्राकृत]] | iso3 = rkt | glotto = rang1265 | glottoname = कामता | glotto2 = rajb1243 | glottoname2 = राजबंशी | glotto3 = rang1272 | glottoname3 = रंगपुरी }} '''कामतापुरी या राजबंशी''' ([[अङरेजी भाषा|अङरेजी]]: Kamatapuri/Rajbongshi language) इंडो-आर्य भाषा परिवारक एक भाषा हो। १५ मिलियन है बढता मान्सु यो भाषा बोल्लान्। ==नाउँ== कामतापुरी/रंगपुरी/राजबंशी भाषा अलग-अलग नाउँले चिनिन्छ।<ref name="Glottolog-Kamta">{{Cite web |title=Central-Eastern Kamta |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1265 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rajbanshi">{{Cite web |title=Rajbanshi |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rajb1243 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> <ref name="Glottolog-Rangpuri">{{Cite web |title=Rangpuri (Bangladesh) |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/rang1272 |website=Glottolog |access-date=2026-09-09 }}</ref> इतिहासका हिसाबले यो भाषा दुनिया भरि रंगपुरी, कामतापुरी रे राजबंशी नाउँले चिन्या गैछ। [[भारत|भारत]]मा एकर कामतापुरी, राजबंशी, कोच-राजबंशी, गोआलपारिया, देशी या सूर्यापुरी नाउँ चलनमा छन। [[नेपाल|नेपाल]]मा ताजपुरी नाउँ चलनमा छ। [[बांग्लादेश|बांग्लादेश]]मा एकर रंगपुरी (अमपुरिया) भनन्छन्। ==फैलाव== [[असम|असम]]क धुबरी, कोकराझार, चिरांग, बोंगाईगाँव आ गोआलपाड़ा जिल्लामा ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या सबभन्दा बेसी छ। दरंग जिल्लामा भी केही मनखिन ई भाषा बोलन्छन्। उत्तर बंगालक कूचबिहार, जलपाईगुड़ी, उत्तर दिनाजपुर, दक्षिण दिनाजपुर आ दार्जिलिंगक तराई इलाकामा भी ई भाषा बोल्या जानी। [[बिहार|बिहार]]क कटिहार, पूर्णिया आ किशनगंज जिल्लाक केही इलाकामा भी एकर बोलन्छन्। [[नेपाल|नेपाल]]क मोरंग आ झापा जिल्ला, [[भूटान|भूटान]]क केही इलाका तथा [[बङ्गलादेश]]क पुरान रंगपुर जिल्लामा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन बस्छन्। मेघालय, त्रिपुरा आ संबलपुर (ओडिशा)मा भी ई भाषा बोल्न्या मनखिन भेटिन्छन्। ठाउँअनुसार एकर राजबंशी, गोआलपारिया, देशी, रंगपुरी आदि अलग-अलग नाउँले चिनन्छ। ई भाषा बोल्न्या मनखिनको संख्या १५ मिलियन भन्द्या बेसी बताइन्छ। ==मगही, असमिया, सिलेटी रे बंगाली भाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- ! कामतापुरी (राजबंशी) !! मगही !! असमिया !! बंगाली !! सिलेटी !! अंग्रेजी अर्थ |- | Muĩ kôrûng || हम करऽ हिअइ || Môi kôrû || Ami kôri || Ami xori || I do |- | Muĩ kôrià àsûng || हम करऽ रहल हिअइ || Môi kôri asû || Ami kôrchi || Ami xoriar || I am doing |- | Muĩ kôrsilûng || हम कइलिअइ || Môi kôrisilû || Ami kôrêchi || Ami xorsilam || I did |- | Muĩ kôrià àsilûng || हम कर रहल रहिअइ || Môi kôri asilû || Ami kôrchilam || Ami xorat aslam || I was doing |- | Muĩ kôrim || हम करबइ || Môi kôrim || Ami kôrbo || Ami xormu || I will do |- | Muĩ kôriyà thakim || हम करइत रहबइ || Môi kôri thakim || Ami kôrtê thakbo || Ami xorat taxmu || I will be doing |- |} ==सम्बन्धित भाषा आ उपभाषासँग तुलना== {| class="wikitable" style="text-align:center;" align="center" |- !rowspan="2" | अंग्रेजी !!colspan="2" | कामरूपी !! राढ़ी !!colspan="3"| वंगीय |- !कामतापुरी !! मानक असमिया !! मानक बंगाली !! सिलेटी !! खुलनाईया बंगाली !! ढाकाइया बंगाली |- | I do || Muĩ korong || Moe korü̃/korönɡ || Ami kori || Ami xorí || Ami kori || Ami kori |- | I am doing || Muĩ korir dhorichung || Moe kori asü̃/asöng || Ami korchhi || Ami xoriar/xorram || Ami kortisi || Ami kortasi |- | I did || Muĩ korisong || Moe korisü̃/korisöng || Ami korechhi || Ami xor(i)si || Ami korsi || Ami korsi |- | I did (perfective) || Muĩ korilung || Moe korilü̃/korilöng || Ami kôrlam || Ami xorlam || Ami kôrlam || Ami kôrlam |- | I did (distant) || Muĩ korisilung || Moe korisilü̃/korisilong || Ami korechhilam || Ami xors(i)lam || Ami korsilam || Ami korsilam |- | I was doing || Muĩ koria asilung || Moe kori asilü̃/asilöng || Ami korchhilam || Ami xorat aslam || Ami kortesilam || Ami kortasilam |- | I will do || Muĩ korim || Moe korim || Ami korbo || Ami xormu || Ami kormu/korbani || Ami kormu |- | I will be doing || Muĩ koria thakim || Moe kori thakim || Ami korte thakbo || Ami xorat táxmu || Ami korti thakmu/thakbani || Ami korte thakmu |- |} ==बाहिरी कड़ी== *[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/Main_Page कामतापुरी विकिमीडिया] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Rangpuri_language Rangpuri Language] *[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=rkt Ethnologue Report on Rangpuri] *[https://www.ethnologue.com/language/rjs/ Ethnologue Report on Rajbanshi] ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[Category:भाषा]] qwr9idl7c6zn4v90cjzeezisj082lyg