विकिपिडिया dtywiki https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter मिडिया बिशेष कुरणि प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता कुरणि विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र कुरणि मिडियाविकि मिडियाविकि कुरणि ढाँचा ढाँचा कुरणि मद्दत मद्दत कुरणि श्रेणी श्रेणी कुरणि TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल कुरणि Event Event talk 0 739 268130 257477 2026-09-30T22:00:18Z Sintegrity 8633 268130 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Cristo Redentor em construção (013RJ009013) (cropped).jpg|अङ्गुठाकार|1930]] '''क्राइस्ट द रिडीमर''' [[ब्राजिल|ब्राजिलै]] राजधानी शहर [[रियो दी जेनेरियो]] मी अवस्थित क्राइष्टै मुर्ति हो जैलाई संसारोऽ दोसरो सबहै ठुलो आर्ट डे को स्ट्याच्यु माणीन्छ। <ref name="Largest christ">{{cite news | url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,742502,00.html | title=क्राइस्ट द रिडीमर | publisher=[[TIME]] | date=1931-10-26 | accessdate=2007-07-11 | archive-date=2013-08-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130812022608/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,742502,00.html }}</ref> <ref name="Largest statues">{{cite news | url=http://www.guardian.co.uk/world/interactive/2010/oct/28/poland-jesus-christ-statue | title= हाउ बिग इज इसस? | publisher=[[Guardian.co.uk]] | date=2010-10-28 | accessdate=2010-11-06| location=London}}</ref> यो प्रतिमा ३० मिटर (९८ फिट) अल्को तथा येइ प्रतिमाऽ हातै लम्बाई २८ मिटर (९२ फिट) रैरैछ। येइ को तौल ६३५ टन रैरैछ रे यो प्रतिमा ७०० मिटर (२३०० फिट) का उचाई मी तिजुका फोरेस्ट नेशनल पार्क मी कोर्कोवाडो शिखराऽ टुपा मी अवस्थित छ जाँ है सङतोइ शहर धेकिन्छ। यो विश्व मी आफुना किसिमाऽ सबहै अल्का मूर्तिइम मध्ये को यक हो (बोलिभियाऽ कोचाबम्बा मी स्थित क्राइस्टो डी ला कोनकोर्डियाऽ प्रतिमा येइ है अल्को छ) । [[ईसाई धर्म|ईसाई धर्माऽ]] यक प्रतीकाऽ रूप मी यो प्रतिमा रियो रे ब्राजिलोऽ यक नमुना बनीरैछ। <ref name="Hindustan times">{{cite web | url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=c7e6494a-0e6c-46b4-9982-60b6b4bf20c1&ParentID=f702d4d5-e16e-4a07-bd0a-5bebf5c9b825&MatchID1=4488&TeamID1=8&TeamID2=10&MatchType1=1&SeriesID1=1120&PrimaryID=4488&Headline=The+new+Seven+Wonders+of+the+World | title=विश्वाऽ सात आश्चर्य | publisher=[[Hindustan Times]] | date=2007-07-08 | accessdate=2007-07-11 | archive-date=2007-09-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070930043832/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=c7e6494a-0e6c-46b4-9982-60b6b4bf20c1&ParentID=f702d4d5-e16e-4a07-bd0a-5bebf5c9b825&MatchID1=4488&TeamID1=8&TeamID2=10&MatchType1=1&SeriesID1=1120&PrimaryID=4488&Headline=The+new+Seven+Wonders+of+the+World | url-status=dead }}</ref> यो प्रतिमा मजबुत कंक्रिट तथा सोपस्टोन बठेइ बनायीरैछ, येइ को निर्माण सन् १९२२ बठेइ सन् १९३१ का बीचमी अरियाऽथ्यो। <ref name="Largest christ"></ref><ref name="ट्रयाभल च्यानल">{{cite web | url=http://travel.discovery.com/video/video.html?videoRef=c8fbe1ab8af1bb5087cbd1d996d8baf851e4672b | title=ब्राजिल:स्ट्याच्यु अफ क्राइष्ट | publisher=[[Travel Channel]] | accessdate=2007-07-07 | archive-date=2007-05-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070516094903/http://travel.discovery.com/video/video.html?videoRef=c8fbe1ab8af1bb5087cbd1d996d8baf851e4672b | url-status=dead }}</ref><ref name="BBC">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6046538.stm | title= स्ट्याटस फर रियो। publisher=[[BBC]] | accessdate=2007-07-07 | date=2006-10-13}}</ref> ==सन्दर्भअन== {{reflist}} ==बाइल्ला स्रोतअन== * [http://www.corcovado.com.br आधिकारिक वेबसाइट] [[Category:आधुनिक विश्वाऽ सात आश्चर्यअन]] [[Category:विश्वाऽ आश्चर्यअन]] tkt76zi0lmtdf5dealyzws7ae1d5ar9 0 3998 268132 257434 2026-09-30T23:58:15Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 268132 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = एसएस राजामौली | native_name = కోడూరి శ్రీశైల శ్రీ రాజమౌళి | image = S. S. Rajamouli at the trailer launch of Baahubali.jpg | birth name = कोडुरी श्रीसैला श्री राजामौली | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1973|10|10}} | birth_place = कर्नाटक, [[भारत]] | occupation = [[चलचित्र निर्देशक|निर्देशक]]<br/>[[पटकथा लेखक|लेखक]] | spouse = रामा राजामौली | children = २ | residence =[[हैदराबाद]], [[तेलङ्गाना]] ,[[भारत]] | website ={{url| ss-rajamouli.com}} }} '''एस॰एस॰ राजामौली''' ([[अङरेजि]] :S. S. Rajamouli)(जनम ; [[१० अक्टोबर]], [[१९७३]] ,[[कर्नाटक]], कोडुरी श्रीसैला श्री राजमौली) यक [[भारतीय]] [[फिल्म निर्देशक]] तथा पटकथा लेखक हन जै ले बर्ति अरिबर [[तेलुगु|तेलुगु चलचित्रअनै]] मैं निर्देशन अरिराइछन्।<ref>[http://pib.nic.in/archieve/others/2013/mar/d2013031801.pdf SS Rajamouli the best director of Telugu] अभिगमन तिथि :०२ मई २०१७</ref><ref>[[द हिन्दू]] [http://www.thehindu.com/features/cinema/flight-of-imagination/article4009318.ece Fight of imagination] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160116170436/http://www.thehindu.com/features/cinema/flight-of-imagination/article4009318.ece |date=2016-01-16 }} अभिगमन तिथि :०२ मई २०१७</ref> [[मघधीरा]] (२००९), [[ईगा]] (२०१२) , [[बाहुबली (२०१५)|बाहुबली: द बिगनिङ]] तथा २८ अप्रिल २०१७ का दिन प्रदर्शित भयाऽ [[बाहुबली २: द कन्क्लूजन]] बठेइ अफुनि पछ्याँण बनायि।<ref>वन इंडिया [http://entertainment.oneindia.in/telugu/news/2013/ss-rajamouli-voted-best-telugu-director-2012-102392.html SS Rajamouli voted best telugu director] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203020017/http://entertainment.oneindia.in/telugu/news/2013/ss-rajamouli-voted-best-telugu-director-2012-102392.html |date=2013-12-03 }} अभिगमन तिथि :०२ मई २०१७</ref><ref>[http://www.cinegoer.com/gallery/events/chatrapati100/ SS Rajamouli] अभिगमन तिथि: ०२ मई २०१७</ref> इनरा बुवा लै चलचित्र निर्माता हन्। ==सन्दर्भअन== {{reflist}} ==भाइरका कडी== {{Commonscat|S. S. Rajamouli|एसएस राजामौली}} * {{IMDb name|1442514}} [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र निर्देशकअन]] [[श्रेणी:जीवनी]] [[श्रेणी:तेलंगाना का मान्स]] [[श्रेणी:फिल्म निर्देशक]] [[श्रेणी:पटकथा लेखक]] [[श्रेणी:हैदराबाद का मान्स]] [[श्रेणी:ज्युना मान्स]] [[श्रेणी:सन् १९७३ मैं जन्म्याका मान्स]] 7cn7v7ygp5rny64u44lfz9yc4sh3l9s 0 5504 268137 115924 2026-10-01T00:57:25Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 268137 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = सुष्मिता सेन | image = Sushmita Sen at Esha Deol's wedding reception 11 (2).jpg | image_size = | caption = सुष्मिता सेन २०१२ मी चलचित्र समारोहमी | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1975|11|19}} | birth_place = [[हैदराबाद]], [[आंध्र प्रदेश]], भारत<ref name=children>{{cite web |author=IANS |url=http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |title=News : Sushmita Sen now wants a biological child |publisher=The Hindu |date=2010-05-21 |accessdate=2011-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723165300/http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |archive-date=2013-07-23 |url-status=dead}}</ref> | death_date = | death_place = |residence = [[मुम्बई]], महाराष्ट्र, भारत <ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1070420/asp/frontpage/story_7672425.asp |title=The Telegraph&nbsp;– Calcutta : Frontpage |work=The Telegraph |location=Kolkota, India |date=20 April 2007 |accessdate=14 February 2011 |first=Pratim D. |last=Gupta}}</ref> | height = {{height|ft=5|in=9}}<ref name=modelme>{{cite web|title=Models Profile - Sushmitha Sen|url=http://www.theamazingmodels.com/model-details/352/Sushmita-Sen.php|work=The Amazing Models|accessdate=30 July 2011}}</ref> |spouse = |children = रेनी सेन <br> एलिस सेन |occupation = अभिनेत्री |yearsactive = १९९४–वर्तमान |title = [[फेमिना मिस इन्डिया|फेमिना मिस इन्डिया १९९४]]<br>[[मिस युनिभर्स १९९४]] |competitions = [[फेमिना मिस इन्डिया|फेमिना मिस इन्डिया १९९४]]<br>(विजेता)<br>[[मिस युनिभर्स १९९४]]<br>(विजेता) |signature = Sushmita Sen Signature.jpg | filmfareawards = [[फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ट सहायक अभिनेत्री पुरस्कार|सर्वश्रेष्ट सहायक अभिनेत्री]]<br>१९९९ ''[[बीवी नम्बर १]]'' }} '''सुष्मिता सेन''' [[बलिउड|भारतीय चलचित्र क्षेत्र]]का एक प्रसिद्ध [[अभिनेत्री]] तथा मोडल हुन्। ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== *{{IMDb name|id=0784047|name=Sushmita Sen}} {{Commonscat|Sushmita Sen}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Sen, Sushmita | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION =[[Miss Universe 1994]] | DATE OF BIRTH = 19 November 1975 | PLACE OF BIRTH = [[Hyderabad, India|Hyderabad]], [[Andhra Pradesh]], [[भारत|India]] | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} ==यो लै हेर== {{बलिउड अभिनेत्रीअन}} [[श्रेणी:भारतीय अभिनेत्रीअन]] [[श्रेणी:बलिउड अभिनेत्रीअन]] [[श्रेणी:जीवनी]] [[श्रेणी:जिउना मान्सु]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीअन]] fqg2ntlt6xtdzxd20s745bw6tt1a4sk 0 24423 268135 268103 2026-10-01T00:35:11Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 268135 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = भूपेन हाजरिका | image = Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg | caption = हजारिका नोभेम्बर २०११ मी | birth_date = ८ सेप्टेम्बर १९२६ | birth_place = [[सादिया]], [[आसाम]], [[ब्रिटिश भारत]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2011|11|05|1926|09|08}} | death_place = [[कोकिलाबेन धीरुभाई अम्बानी अस्पताल]], [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]<ref name=death>{{cite news|title=Acclaimed singer Bhupen Hazarika dies at 85|url=http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20111106193926/http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|url-status=dead|archive-date=6 November 2011|date=5 November 1986|newspaper=[[CNN-IBN]]|access-date=5 November 2011}}</ref> | other_names = सुधा कोन्थो | education = [[कटन कलेज, गुवाहाटी|कटन कलेज]], [[बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]], [[कोलम्बिया विश्वविद्यालय]] | occupation = [[कवि]], [[गीतकार]], [[गीतकार]], [[संगीतकार]], [[गायक]], [[संगीत निर्देशक]], [[फिल्म निर्माता]], [[राजनीतिज्ञ]] | years_active = १९३९–२०१० | notable_works = ''[[रुदाली]]''<br />''[[दरमियाँ: बीच में]]''<br />''[[गजगामिनी]]''<br />''[[दमन (२००१) फिल्म)|दमन]]''<br />''[[इन्द्रमालती]]'' | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] {{nowrap|(२००४–२०११)}}<ref>{{cite news |title=Bhupen Hazarika joins BJP |url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/bhupen-hazarika-joins-bjp/204181 |work=Outlook |date=27 February 2004 |language=en |access-date=3 March 2024 |archive-date=14 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114124644/https://www.outlookindia.com/newswire/story/bhupen-hazarika-joins-bjp/204181}}</ref> | movement = [[भारतीय जनता थिएटर संघ]] | spouse = प्रियमवदा पटेल | children = १ | parents = | relatives = [[सुदक्षिणा सरमा]] (बहिनी) [[जयन्त हजारिका]] (भाइ) | awards = [[भारत रत्न]] (२०१९) (मरणोपरान्त)<br />[[पद्म विभूषण]] (२०१२) (मरणोपरान्त)<br />[[पद्मभूषण]] (२००१)<br />[[पद्मश्री]] (१९७७)<br />[[दादा साहेब फाल्के पुरस्कार]] (१९९२)<br />[[संगीत नाटक अकादमी साथीहरूको सूची|संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] (2008)<br />[[असोम रत्न]] (२००९)<br />[[फ़्रेंड्स ऑफ़ लिबरेशन वॉर ऑनर]](२०११) | website = {{URL|bhupenhazarika.com}} | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | constituency1 = नाओबोइचा (विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र) | office1 = [[असम विधान सभा]] का सदस्य | predecessor1 = 'निर्वाचन क्षेत्र स्थापना' | successor1 = लिलाकान्त दास | term_start1 = १९६७ | term_end1 = १९७२ }} }} ''भूपेन हजारिका'' (८ सेप्टेम्बर १९२६ – ५ नोभेम्बर २०११) एक भारतीय पार्श्व गायक, गीतकार, संगीतकार, कवि, अभिनेता, कलाकार, सम्पादक, फिल्म निर्माता, प्रोफेसर रे राजनीतिज्ञ थिए। उनका गीतहरू मुख्यतया असमिया भाषामी आफैले लेखेका रे गाएका थिए, मानवता रे विश्वव्यापी भ्रातृत्वद्वारा चिन्हित छन् रे धेरै भाषाहरूमी अनुवाद रे गाइएका छन्, विशेष गरी [[बंगाली]] रे [[हिन्दी]]।<ref>{{cite news |title=Bhupen Hazarika: The Bard of Brahmaputra |url=https://www.hindustantimes.com/inspiring-lives/bhupen-hazarika-the-bard-of-brahmaputra/story-8IkggPd3dEu49dZN9D1sHJ.html |work=Hindustan Times |date=17 September 2019 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Who is Bharat Ratna Bhupen Hazarika? Key things to know about him |url=https://www.indiatoday.in/fyi/story/who-is-bharat-ratna-bhupen-hazarika-1439591-2019-01-25 |work=India Today |language=en}}</ref> साम्प्रदायिक सद्भाव, विश्वव्यापी न्याय रे समानुभूतिको विषयवस्तुमी आधारित उनका गीतहरू विशेष गरी [[आसाम]], [[पश्चिम बंगाल]] रे [[बंगलादेश]]का मानिसहरूमाझ लोकप्रिय छन्। उनले [[आसाम]] रे [[उत्तरपूर्व भारत]] को संस्कृति रे लोक संगीतलाई राष्ट्रिय स्तरमा हिन्दी सिनेमामी परिचय गराएको पनि स्वीकार गरिन्छ। उनले 1975 मी [[सर्वश्रेष्ठ संगीत निर्देशनको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]], संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (1987), [[पद्मश्री]] (1977), रे [[पद्मभूषण]] (2001) प्राप्त गरे। ,<ref name="Padma Awards">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Awards |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |year=2015 |access-date=21 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> [[दादा साहेब फाल्के अवार्ड]] (१९९२), भारतको सिनेमाको लागि सर्वोच्च पुरस्कार रे [[संगीत नाटक अकादमी साथीहरूको सूची|संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] (२००८), [[संगीत नाटक अकादमी]] को सर्वोच्च पुरस्कार ।उहाँलाई मरणोपरान्त दुबै [[पद्म विभूषण]], भारतको दोस्रो-सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार, २०१२ मी<ref>{{cite web|url= http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=79881|title= Padma Awards|publisher=pib|date= 27 January 2013 |access-date= 27 January 2013 }}</ref> र [[भारत रत्न]], भारतको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार, २०१९ मी सम्मानित गरिएको थियो।<ref>{{cite web | url=https://www.timesnownews.com/india/article/bharat-ratna-pranab-mukherjee-bhupen-hazarika-nanaji-deshmukh-ram-nath-kovind-republic-day-2019/354087 | title=Bharat Ratna for Pranab Mukherjee, Nanaji Deshmukh and Bhupen Hazarika | publisher=Times Now | date=25 January 2019 | access-date=25 January 2019 | archive-date=31 August 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200831133139/https://www.timesnownews.com/india/article/bharat-ratna-pranab-mukherjee-bhupen-hazarika-nanaji-deshmukh-ram-nath-kovind-republic-day/354087 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://risingnortheast.com/assam-celebrates-late-bhupen-hazarika-being-awarded-with-bharat-ratna/|title=Assam Celebrates Late Bhupen Hazarika being awarded with Bharat Ratna " Rising NorthEast|first=Newsdesk Rising|last=Northeast|date=26 January 2019|access-date=11 February 2019|archive-date=12 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190212011646/https://risingnortheast.com/assam-celebrates-late-bhupen-hazarika-being-awarded-with-bharat-ratna/|url-status=dead}}</ref> हजारिकाले डिसेम्बर १९९८ देखि डिसेम्बर २००३ सम्म [[संगीत नाटक अकादमी]] को अध्यक्षको पद पनि सम्हालिन्।<ref>[http://www.india-north-east.com/2010/10/dr-bhupen-hazarika-legend-of-assam.html Dr. Bhupen Hazarika – the Legend of Assam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140826120440/http://www.india-north-east.com/2010/10/dr-bhupen-hazarika-legend-of-assam.html |date=26 August 2014 }} ''India-north-east.com''</ref> ==बाल्यकाल== हजारिकाको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९२६ मी नीलकान्त रे शान्तिप्रिया हजारिकाको घरमी [[सदिया]], [[आसाम]] नदीको किनारमा रहेको एउटा भित्री सहर [[ब्रह्मपुत्र]] मी भएको थियो।<ref name="telegraphindia.com">{{cite news| url=http://www.telegraphindia.com/1111112/jsp/northeast/story_14737522.jsp | archive-url=https://archive.today/20130203145357/http://www.telegraphindia.com/1111112/jsp/northeast/story_14737522.jsp | url-status=dead | archive-date=3 February 2013 | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | title=As ashes merge into rivers | date=12 November 2011}}</ref> उनका बुबा मूल रूपमी [[नाजिरा]], [[शिवसागर जिल्ला]] मी अवस्थित सहरका थिए। दश सन्तानमध्ये जेठो, भूपेन हजारिका (साथै उनका भाइबहिनी) आफ्नी आमाको सांगीतिक प्रभावमी परेका थिए।<ref>{{cite news |title=Celebrated Indian singer Bhupen Hazarika dies |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15606150 |work=BBC News |date=5 November 2011 |access-date=25 December 2012}}</ref> उनका बुबा 1929 मी [[गुवाहाटी]] को [[भरालुमुख]] क्षेत्रमी, <ref name="telegraphindia.com" /> राम्रो सम्भावनाको खोजीमी सरे, जहाँ भूपेन हजारिकाले आफ्नो प्रारम्भिक बाल्यकाल बिताए। 1932 मी, उनका बुबा [[धुब्री]] मी सरे,<ref name="Brahmaputra Balladeer">Sushanta Talukdar, ''[http://www.thehindu.com/arts/article2615591.ece Brahmaputra Balladeer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110154532/http://www.thehindu.com/arts/article2615591.ece |date=2013-11-10 }}'', The Hindu, 10 November 2011</ref> ==शिक्षा रे जीवनवृति== हजारिकाले गुवाहाटीको सोनाराम हाई स्कूल, धुबरी सरकारी हाई स्कूल <ref name="telegraphindia.com"/> र १९४० मी तेजपुर हाई स्कूलबाटी म्याट्रिक गरे। उनले १९४२ मी [[कटन कलेज, गुवाहाटी|कटन कलेज]] बाटी आफ्नो इन्टरमिडिएट आर्ट्स, रे [[बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]] बाट राजनीति शास्त्रमी बीए (१९४४) र एमए (१९४६) पूरा गरे। छोटो अवधिको लागि, उनले [[अल इन्डिया रेडियो]], गुवाहाटीमी काम गरे जब उनले [[कोलम्बिया विश्वविद्यालय]] बाटी छात्रवृत्ति प्राप्त गरे रे १९४९ मी न्यूयोर्कको लागि यात्रा गरे। त्यहाँ उनले आफ्नो "वयस्क शिक्षामा श्रव्य-भिजुअल प्रविधिहरू प्रयोग गर्न भारतको आधारभूत शिक्षाको तयारीका लागि प्रस्तावहरू" मी पीएचडी (1952) गरे। न्यूयोर्कमी भूपेन हजारिकाले उहाँलाई प्रभावित गर्ने प्रख्यात नागरिक अधिकार कार्यकर्ता [[पल रोबेसन]] सँग मित्रता राखे।<ref name="Brahmaputra Balladeer"/> उनले संगीतलाई "सामाजिक परिवर्तनको साधन" को रूपमी प्रयोग गरे पल रोबेसनको मार्ग पछ्याउँदै जसले उनलाई एक पटक आफ्नो बारेमी बताउनुभयो। - “Guitar is not a musical instrument, it is a social instrument.”<ref>{{Cite journal|title=Revolutionary Artist Dr. Bhupen Hazarika: Voicing the Silence of the Subaltern|url=https://ajhss.org/pdfs/Vol2Issue4/6.pdf|journal=Asian Journal of Humanities and Social Sciences|pages=9|access-date=2024-03-03|archive-date=2023-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230509022839/https://ajhss.org/pdfs/Vol2Issue4/6.pdf|url-status=dead}}</ref> कोलम्बिया विश्वविद्यालयमी, उनले प्रियमवदा पटेललाई भेटे, जसलाई उनले 1950 मी विवाह गरे। तिनीहरूको एक्लो सन्तान तेज हजारिकाको जन्म सन् १९५२ मी भएको थियो,<ref name="Bhupen Hazarika obituary">Asjad Nazir, [https://www.theguardian.com/world/2011/nov/06/bhupen-hazarika Bhupen Hazarika obituary], ''The Guardian'', 6 November 2011</ref> र उनी १९५३ मी [[भारत]] फर्किए। ==मृत्यु== हजारिकालाई सन् २०११ मी [[मुम्बई]] कोकिलाबेन धिरुभाई अम्बानी अस्पताल रे मेडिकल रिसर्च इन्स्टिच्युटमी भर्ना गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20110187488&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=music&nid=147298 |title=Hazarika's death plunges Kolkata into gloom |publisher=Movies.ndtv.com |date=6 November 2011 |access-date=25 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111107200206/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20110187488&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=music&nid=147298 |archive-date=7 November 2011 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.cathnewsindia.com/2011/11/07/church-condoles-hazarikas-death/{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनलाई ३० जुन २०११ मी [[सघन उपचार इकाई]] मी भर्ना गरिएको थियो। उनको ५ नोभेम्बर २०११ मी बहु-अंग विफलताको कारण मृत्यु भयो।<ref>{{cite web|title=Music Legend Bhupen Hazarika passes away|date=5 November 2011|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/bhupen-hazarika-passes-away|publisher=Bollywood Life|access-date=5 November 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|title=Bhupen Hazarika is no more.|date=5 November 2011|publisher=Indiavision news|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|archive-date=7 November 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15606150 |work=BBC News |title=Celebrated Indian singer Bhupen Hazarika dies |date=5 November 2011}}</ref> उनको शव गुवाहाटीको जज फिल्डमी राज्यमा राखिएको थियो रे [[गौहाटी विश्वविद्यालय]] द्वारा दान गरिएको जग्गामी [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र नदी]] नजिकै ९ नोभेम्बर २०११ मी दाहसंस्कार गरियो। उनको अन्त्येष्टिमी करिब आधा लाख मानिसको उपस्थिति रहेको थियो ।<ref>{{cite web |url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |title=Lakhs aend Bhupen Hazarika's funeral |date=9 November 2011 |publisher=indiatv |access-date=13 December 2011 |archive-date=8 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120408191933/http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |author=Smitha |url=http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |title=Bollywood pays tribute to Bhupen Hazarika&nbsp;— Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=29 December 2011 |access-date=25 December 2012 |archive-date=6 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106082731/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Bhupen Hazarika 2013 stamp of India.jpg|thumb|डा. भूपेन हजारिकाको सम्झनामी भारतीय हुलाक टिकट]] ==पुरस्कार रे सम्मान== ===राष्ट्रिय रे राज्य सम्मान=== *[[नवौं राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] (१९६१) मी [[आसामीमा सर्वश्रेष्ठ फिचर फिल्मको लागि राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार|असामीमा सर्वश्रेष्ठ फिचर फिल्म]] (''शकुन्तला''; भूपेन हजारिका द्वारा निर्देशित) को लागि पुरस्कार।<ref name="9thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|title=9th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=8 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|archive-date=2 December 2016|url-status=dead}}</ref> * २३ औं [[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] (१९७५) मी "चमेली मेमसाब" (''चमेली मेमसाब''; भूपेन हजारिकाको संगीत) को लागि सर्वश्रेष्ठ संगीत निर्देशक राष्ट्रिय पुरस्कार।<ref>{{cite web|title=NFA archives|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm23rdNFAAward.aspx?PdfName=23NFA.pdf|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110526091043/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm23rdNFAAward.aspx?PdfName=23NFA.pdf|archive-date=26 May 2011|url-status=dead}}</ref> * [[पद्मश्री]] – भारत गणतन्त्रको चौथो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (१९७७) * [[अरुणाचल प्रदेश]] राज्य सरकारबाट स्वर्ण पदक "आदिवासी कल्याणमा उत्कृष्ट योगदान, र सिनेमा र संगीत मार्फत आदिवासी संस्कृतिको उत्थान" को लागी। (१९७९)<ref>{{cite news |title=Arunachal Pradesh mourns Hazarika's death |url=http://www.thehindu.com/arts/music/article2603749.ece |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |date=6 November 2011 |access-date=6 November 2011}}</ref> * [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]] (१९८७) * [[दादा साहेब फाल्के पुरस्कार]] (१९९२) * [[पद्म भूषण]] – गणतन्त्र भारतको तेस्रो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (२००१) * [[संगीत नाटक अकादमी फेलोहरूको सूची|संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] (२००८) * [[असोम रत्न]]&nbsp;— [[असम]] राज्यको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार, भारत (२००९) * [[फ्रेन्ड्स अफ लिबरेशन वार सम्मान]], [[बंगलादेश सरकार]] (२०११)<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraphindia.com/north-east/royal-elegy-for-bhupen/cid/327487 |title=Royal elegy for Bhupen|work=The Telegraph |access-date=1 January 2020}}</ref> * [[पद्म विभूषण]] – गणतन्त्र भारतको दोस्रो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (२०१२, मरणोपरान्त)<ref>{{cite web|title=Padma Awards Directory (1954–2009) |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |url=http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510095705/http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf |archive-date=10 May 2013 }}</ref> * [[भारत रत्न]] [[File:IND Bharat Ratna BAR.png|50px]],भारत गणतन्त्रको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (२०१९, मरणोपरान्त)<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/pranab-mukherjee-nanaji-deshmukh-bhupen-hazarika-conferred-bharat-ratna/article28905370.ece|title=Pranab Mukherjee, Nanaji Deshmukh, Bhupen Hazarika conferred Bharat Ratna|date=8 August 2019|work=The Hindu|access-date=14 August 2019|issn=0971-751X}}</ref> ==सन्दर्भअन== {{reflist}} {{भारत रत्न सम्मानित}} [[श्रेणी:सम्मान]] [[श्रेणी:भारत रत्न]] [[श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित]] pkmiq6j2mua0fpryiw0wy92nab4sc9x 0 24520 268134 259273 2026-10-01T00:33:32Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 268134 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian racewalker}} {{Use dmy dates|date=September 2022}} {{Infobox sportsperson | headercolor = | honorific_prefix = [[सुभेदार]] | name = बसन्त बहादुर राना | honorific_suffix = | image = Basanta Bahadur Rana 2013.jpg | image_size = 150px | caption = २०१३ मा बसन्तबहादुर राना | birth_name = | fullname = | nickname = | native_name = | native_name_lang = | nationality = भारतीय | residence = | birth_date = १८ जनवरी १९८४ (उमेर ४०) | birth_place = चम्कीपुर, [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | height = | weight = | country = [[भारत]] | sport = [[ट्रयाक एण्ड फिल्ड]] | event = [[५० किमी पैदल]] | collegeteam = | universityteam = | club = सेवा खेलकुद नियन्त्रण बोर्ड, [[दिल्ली]] | team = | turnedpro = | partner = | former_partner = | coach = | retired = | coaching = | worlds = | regionals = | nationals = | olympics = | highestranking = | pb = 3:56:48 ([[London]] 2012) '''[[List of Indian records in athletics|NR]]''' | show-medals = | module = {{Infobox military person|embed=yes | allegiance = {{Flag|भारत}} | branch = {{Army|भारत}} | serviceyears = | rank = सुभेदार | unit = [[गोरखा रेजिमेन्ट (भारत)|गोरखा राइफल्स]] }} | updated = 11 August 2012 | medaltemplates = }} सिपाही '''बसन्त बहादुर राना''' (जन्म १८ जनवरी १९८४ चमकौर, नवलपरासी जिल्ला, नेपाल)<ref>[https://web.archive.org/web/20200418091004/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ra/basant-bahadur-rana-1.html Sports-Reference profile]</ref>) एक भारतीय खेलाडी हुन् जसले दौड हिड्ने प्रतिस्पर्धा गर्छन्।<ref>[http://www.iaaf.org/athletes/biographies/country=ind/athcode=241440/index.html IAAF Profile]</ref> उनले लन्डनमी २०१२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमी ५० किलोमिटर दौड पैदल प्रतियोगितामी भारतको प्रतिनिधित्व गरे।खेल अघिको यस इभेन्टमी उनको व्यक्तिगत सर्वोत्कृष्ट ४:०२:१३ थियो रे उनले ३:५६:४८ को समय बनाएर नयाँ राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाएका थिए। == २०१२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक== बसन्तले सन् २०१२ को मे २०१२ मी रसियाको सारन्स्कमी भएको IAAF विश्व दौड वाकिङ कपमी बी क्वालिफाइङ्ग मापदण्डका साथ ओलम्पिकका लागि क्वालिफाइ गरेका थिए। उनलाई पूर्व राष्ट्रिय कीर्तिमानधारी गुरदेव सिंहले तालिम दिएका थिए । रोमा १९६० ओलम्पिकमी, जोरा सिंह ८ औं समय ४:३७:४४.६ सेकेन्ड थिए। वसन्तले ३:५६:४८ सेकेन्डको नयाँ राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाएर प्रतियोगितामी ३६औँ स्थानमी रहे। यो कीर्तिमान बनाएर बसन्तले सन् २००५ मी हैदरावादमी बनाएका आफ्ना गुरु गुरदेव सिंहले बनाएको ४:१६:२२ सेकेन्डको अघिल्लो राष्ट्रिय कीर्तिमान तोडेका थिए।<ref>{{cite web|author=Shreedutta Chidananda |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/article3614805.ece |title=FEATURES / SUNDAY MAGAZINE : The loneliness of the long-distance walkers |work=The Hindu |date=2012-07-08 |accessdate=2012-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716054626/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/article3614805.ece |archive-date=16 July 2012}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन== बसन्त काठमाडौं, नेपालबाट १२ घण्टा उत्तरमी अवस्थित एउटा बस्तीको हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/london-olympics-2012/olympics-2012-teamindia/basantrana.cms |title=Basanta Bahadur Rana Olympics 2012 Player Profile, News, Medals - Times of India |website=timesofindia.indiatimes.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120803005910/http://timesofindia.indiatimes.com/london-olympics-2012/olympics-2012-teamindia/basantrana.cms |archive-date=2012-08-03}} </ref> उनी सन् २००२ मी भारतीय सेनामा भर्ती भए रे हाल गोर्खा रेजिमेन्टमी कार्यरत छन् । बसन्तलाई एङ्ग्लियन मेडल हन्ट कम्पनीले सहयोग गरेको छ ।<ref>{{cite web|title=An introduction to Indian long distance walkers|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/article3614805.ece|work=The Hindu|date=8 July 2012|accessdate=9 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120716054626/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/article3614805.ece|archive-date=16 July 2012|url-status=dead}}</ref> ==सन्दर्भहरू== {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Rana, Basanta Bahadur}} msu7spqqqypvo0is0071lmgvfnsx63d 0 26016 268149 267959 2026-10-01T11:15:35Z Janak Bhatta 18 विस्तार गरियो 268149 wikitext text/x-wiki [[File:Bharat Mata by Abanindranath Tagore.jpg|thumb|right|अबनिन्द्रनाथ टैगोरले बनायाः भारत माता (1871-1951)]] '''भारत माता''' माता [[देवी]]का रूपमी [[भारत]]को एक राष्ट्रिय व्यक्तित्व हो। दृश्य कलामी उनलाई [[रातो]] वा भगवा रङको साणी लगाइया रे भारतको राष्ट्रिय झण्डा बोक्या चित्रण गरिइया छ। उन कबै [[कमल]]मी उभिन्छिन् रे [[सिंह]]का साथमी हुन्छिन्।<ref name="mcgregor">{{cite book|last=McGregor|first=R. S.|chapter=bhārat|title=Oxford Hindi-English Dictionary|url=https://archive.org/details/oxfordhindiengli00mcgr_0|publisher=Oxford University Press|year=1993}}</ref> यद्यपि प्राचीन संस्कृत साहित्यमी [[जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी|मातृभूमि रे मातृभूमिलाई कबैलैऽ स्वर्ग है बढता उच्च स्थानमी राखियाः थ्योः]], रे मातृ देवी, भारत माताका विचार १९ औं शताब्दीको अन्ततिरको हो।<ref>{{cite web|url=http://scroll.in/article/805990/far-from-being-eternal-bharat-mata-is-only-a-little-more-than-100-years-old|title=Far from being eternal, Bharat Mata is only a little more than 100 years old}}</ref><ref name="Roche 2016">{{cite web|url=http://www.livemint.com/Politics/lSOX1BWMcgypBUV8mUb8cJ/The-origins-of-Bharat-Mata.html|title=The origins of Bharat Mata|last=Roche|first=Elizabeth|date=17 March 2016|website=livemint.com/|access-date=22 March 2017}}</ref> == इतिहास == "भारत" शब्द प्राचीन हिन्दू साहित्यमी भरत समुदायलाई जनाउन प्रयोग गरियाः थ्योः। कुनै विस्तृत भूभागलाई जनाउन ये शब्दको प्रारम्भिक प्रयोग ईसापूर्व पहिलो शताब्दीमा भएको मानिन्छ।<ref>{{cite book|last=Jha|first=Dwijendra Narayan|title=Rethinking Hindu Identity|url=https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11|page=11|year=2014|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-317-49034-0}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/origins-of-bharat-and-india-2456068-2023-10-31|title=Two names, one nation: The origins of 'Bharat' and 'India'|date=31 October 2023|access-date=1 June 2024|work=[[India Today]]|archive-date=30 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530135505/https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/origins-of-bharat-and-india-2456068-2023-10-31|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=_vsFEQAAQBAJ&pg=PR16|page=16|title=Religion in India: Past and Present|first1=Lawrence A.|last1=Babb|year=2020|isbn=978-1-78046-623-1|publisher=[[Liverpool University Press]]|access-date=13 July 2024|archive-date=14 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714110719/https://www.google.co.in/books/edition/Religion_in_India/_vsFEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&pg=PR16|url-status=live}}</ref> भारतलाई राष्ट्रिय मानवीकरणका रूपमी प्रस्तुत गर्ने भारत माताको अवधारणा १९औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा बङ्गाली साहित्य र कलामा उत्पन्न भएको थियो। भूदेव मुखोपाध्यायद्वारा लिखित र सन् १८६६ मा पहिलोपटक गुमनाम रूपमा प्रकाशित व्यङ्ग्य नाटक उनबिंश पुराणमा रहेको आधि-भारतको पात्रले सबै भारतीयहरूको माताको अवधारणा प्रस्तुत गरेको थियो।<ref name="Mint">{{cite web|last=Roche|first=Elizabeth|title=The origins of Bharat Mata|work=[[Mint (newspaper)|Mint]]|date=17 March 2016|url=https://www.livemint.com/Politics/lSOX1BWMcgypBUV8mUb8cJ/The-origins-of-Bharat-Mata.html|access-date=22 March 2017|archive-date=23 March 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170323054155/http://www.livemint.com/Politics/lSOX1BWMcgypBUV8mUb8cJ/The-origins-of-Bharat-Mata.html|url-status=live}}</ref> किरणचन्द्र बनर्जीको नाटक भारत माता पहिलोपटक सन् १८७३ मा मञ्चन गरिएको थियो।<ref name="Scroll">{{cite web|url=https://scroll.in/article/805247/history-lessons-how-bharat-mata-became-the-code-word-for-a-theocratic-hindu-state|title=History lesson: How 'Bharat Mata' became the code word for a theocratic Hindu state|work=[[Scroll.in]]|date=17 March 2016|access-date=10 August 2026|archive-date=25 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525122530/https://scroll.in/article/805247/history-lessons-how-bharat-mata-became-the-code-word-for-a-theocratic-hindu-state|url-status=live}}</ref> यो नाटक सन् १७७० को बङ्गालको महादुर्भिक्षको पृष्ठभूमिमा आधारित छ। कथामा एक दम्पतीले भारत मातासँग प्रार्थना गर्छन् र भारत माताले उनीहरूलाई ब्रिटिस राजविरुद्ध विद्रोहको नेतृत्व गर्न प्रेरित गर्छिन्। पछा बङ्किमचन्द्र चट्टोपाध्यायले आफना उपन्यास आनन्दमठ (१८८२) मार्फत भारत माताको अवधारणालाई लोकप्रिय बनाए। यसै उपन्यासमा “वन्दे मातरम्” भण्ण्या नारा लै प्रस्तुत गर्या थ्याः, जुन पछि भारत मातासँग घनिष्ठ रूपमा सम्बन्धित भयो। == यो लै हेर == * [[महात्मा गान्धी]] == सन्दर्भ सामग्रीअन == {{सन्दर्भसूची}} == भाईरा कडिअन == [[श्रेणी:भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम]] [[श्रेणी:महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२५]] [[श्रेणी:महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२५ मी बनाया लेखअन]] hba12og2nbma5mwulsa0vurso6ilga1 268150 268149 2026-10-01T11:16:12Z Janak Bhatta 18 added [[Category:महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२६ मी सुधार गरियाः लेखअन]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 268150 wikitext text/x-wiki [[File:Bharat Mata by Abanindranath Tagore.jpg|thumb|right|अबनिन्द्रनाथ टैगोरले बनायाः भारत माता (1871-1951)]] '''भारत माता''' माता [[देवी]]का रूपमी [[भारत]]को एक राष्ट्रिय व्यक्तित्व हो। दृश्य कलामी उनलाई [[रातो]] वा भगवा रङको साणी लगाइया रे भारतको राष्ट्रिय झण्डा बोक्या चित्रण गरिइया छ। उन कबै [[कमल]]मी उभिन्छिन् रे [[सिंह]]का साथमी हुन्छिन्।<ref name="mcgregor">{{cite book|last=McGregor|first=R. S.|chapter=bhārat|title=Oxford Hindi-English Dictionary|url=https://archive.org/details/oxfordhindiengli00mcgr_0|publisher=Oxford University Press|year=1993}}</ref> यद्यपि प्राचीन संस्कृत साहित्यमी [[जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी|मातृभूमि रे मातृभूमिलाई कबैलैऽ स्वर्ग है बढता उच्च स्थानमी राखियाः थ्योः]], रे मातृ देवी, भारत माताका विचार १९ औं शताब्दीको अन्ततिरको हो।<ref>{{cite web|url=http://scroll.in/article/805990/far-from-being-eternal-bharat-mata-is-only-a-little-more-than-100-years-old|title=Far from being eternal, Bharat Mata is only a little more than 100 years old}}</ref><ref name="Roche 2016">{{cite web|url=http://www.livemint.com/Politics/lSOX1BWMcgypBUV8mUb8cJ/The-origins-of-Bharat-Mata.html|title=The origins of Bharat Mata|last=Roche|first=Elizabeth|date=17 March 2016|website=livemint.com/|access-date=22 March 2017}}</ref> == इतिहास == "भारत" शब्द प्राचीन हिन्दू साहित्यमी भरत समुदायलाई जनाउन प्रयोग गरियाः थ्योः। कुनै विस्तृत भूभागलाई जनाउन ये शब्दको प्रारम्भिक प्रयोग ईसापूर्व पहिलो शताब्दीमा भएको मानिन्छ।<ref>{{cite book|last=Jha|first=Dwijendra Narayan|title=Rethinking Hindu Identity|url=https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11|page=11|year=2014|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-317-49034-0}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/origins-of-bharat-and-india-2456068-2023-10-31|title=Two names, one nation: The origins of 'Bharat' and 'India'|date=31 October 2023|access-date=1 June 2024|work=[[India Today]]|archive-date=30 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530135505/https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/origins-of-bharat-and-india-2456068-2023-10-31|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=_vsFEQAAQBAJ&pg=PR16|page=16|title=Religion in India: Past and Present|first1=Lawrence A.|last1=Babb|year=2020|isbn=978-1-78046-623-1|publisher=[[Liverpool University Press]]|access-date=13 July 2024|archive-date=14 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714110719/https://www.google.co.in/books/edition/Religion_in_India/_vsFEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&pg=PR16|url-status=live}}</ref> भारतलाई राष्ट्रिय मानवीकरणका रूपमी प्रस्तुत गर्ने भारत माताको अवधारणा १९औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा बङ्गाली साहित्य र कलामा उत्पन्न भएको थियो। भूदेव मुखोपाध्यायद्वारा लिखित र सन् १८६६ मा पहिलोपटक गुमनाम रूपमा प्रकाशित व्यङ्ग्य नाटक उनबिंश पुराणमा रहेको आधि-भारतको पात्रले सबै भारतीयहरूको माताको अवधारणा प्रस्तुत गरेको थियो।<ref name="Mint">{{cite web|last=Roche|first=Elizabeth|title=The origins of Bharat Mata|work=[[Mint (newspaper)|Mint]]|date=17 March 2016|url=https://www.livemint.com/Politics/lSOX1BWMcgypBUV8mUb8cJ/The-origins-of-Bharat-Mata.html|access-date=22 March 2017|archive-date=23 March 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170323054155/http://www.livemint.com/Politics/lSOX1BWMcgypBUV8mUb8cJ/The-origins-of-Bharat-Mata.html|url-status=live}}</ref> किरणचन्द्र बनर्जीको नाटक भारत माता पहिलोपटक सन् १८७३ मा मञ्चन गरिएको थियो।<ref name="Scroll">{{cite web|url=https://scroll.in/article/805247/history-lessons-how-bharat-mata-became-the-code-word-for-a-theocratic-hindu-state|title=History lesson: How 'Bharat Mata' became the code word for a theocratic Hindu state|work=[[Scroll.in]]|date=17 March 2016|access-date=10 August 2026|archive-date=25 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525122530/https://scroll.in/article/805247/history-lessons-how-bharat-mata-became-the-code-word-for-a-theocratic-hindu-state|url-status=live}}</ref> यो नाटक सन् १७७० को बङ्गालको महादुर्भिक्षको पृष्ठभूमिमा आधारित छ। कथामा एक दम्पतीले भारत मातासँग प्रार्थना गर्छन् र भारत माताले उनीहरूलाई ब्रिटिस राजविरुद्ध विद्रोहको नेतृत्व गर्न प्रेरित गर्छिन्। पछा बङ्किमचन्द्र चट्टोपाध्यायले आफना उपन्यास आनन्दमठ (१८८२) मार्फत भारत माताको अवधारणालाई लोकप्रिय बनाए। यसै उपन्यासमा “वन्दे मातरम्” भण्ण्या नारा लै प्रस्तुत गर्या थ्याः, जुन पछि भारत मातासँग घनिष्ठ रूपमा सम्बन्धित भयो। == यो लै हेर == * [[महात्मा गान्धी]] == सन्दर्भ सामग्रीअन == {{सन्दर्भसूची}} == भाईरा कडिअन == [[श्रेणी:भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम]] [[श्रेणी:महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२५]] [[श्रेणी:महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२५ मी बनाया लेखअन]] [[श्रेणी:महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२६ मी सुधार गरियाः लेखअन]] mwfx6od83cvhwxfapqgerc9tc7z69md 0 26621 268136 267830 2026-10-01T00:53:57Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 268136 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = सद्य | image = Sadhya DSW.jpg | image_size = 300px | caption = | country = [[भारत]] | region = [[केरल]] | creator = | course = | type = | served = | main_ingredient = | variations = | calories = | other = [[कामायन]] }} [[File:Sadya 2019.jpg|thumb|परम्परागत केरल सद्य]] '''''सद्य''''' ({{langx|ml|സദ്യ}}) [[केरल]]बठे उत्पत्ति भयाः भोजन हो। यो सबै [[मलयाली जाति|मलयाली]]अनका कि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ रे परम्परागत शाकाहारी परिकारअनको विविधताले बन्याः हन्छ। जो प्रायः दिनमी खानाका रूपमी [[केला]]का पातमी पसकिन्छ।<ref>Kerala's Slow Food; The Indian banana leaf banquet that tastes like home by Shahnaz Habib AFAR March/ April 2014 page 49</ref> सद्य प्रायः [[ओणम]] रे [[विषु]]जस्ता हिन्दू पर्वअनका अवसरमी परम्परागत भोजका रूपमी पसकिन्छ।<ref name="Iyer 2018">{{cite web |last=Iyer |first=Meenakshi |title=Onam 2018, here's why Sadya is the most balanced meal, full of nutritional value – more lifestyle |website=[[Hindustan Times]] |date=25 August 2018 |url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html |access-date=20 September 2018 |archive-date=20 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920234525/https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180920234525/https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html |date=20 September 2018 }}</ref> साथै जनम दिन, व्याः तथा अन्य विशेष अवसरअनमी लै येलाई खान्याः चलन छ। ==व्युत्पत्ति== मलयालम शब्द ''सद्य''(സദ്യ) [[संस्कृत]] शब्द सग्धि बठे व्युत्पन्न भयाः हो। जैले सामूहिक भोजलाई जनाउँछ।<ref>{{Cite news |date=2016-09-09 |title=How Onasadya traditions differ across Kerala |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/Onam-on-a-leaf/article14630774.ece |access-date=2024-12-07 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==अवलोकन== [[File:Valla Sadya.JPG|thumb|left|वल्ला सद्य]] एक सामान्य सद्यमा एकै पटकको भोजनका रूपमा करिब २४–२८ परिकार बनाइन्छ।<ref>{{cite web |title=Happy Onam 2020: 26 dishes in the Onam Sadhya feast, what they’re called |url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/happy-onam-2020-26-dishes-in-the-onam-sadhya-feast-what-they-re-called/story-Ox35zUre2YkHzMjzOcSHTN.html |publisher=Hindustan Times |access-date=26 June 2024}}</ref> केही अवस्थामी, जब यो आजी ठूलो हन्छ, अरनमुला वल्लमकली (वल्ला सद्य) का लागि तयार गरिने सद्यमी ६४ भन्दा बढी परिकार पनि समावेश हुन सक्छन्।<ref name="NDTV Food 2017"/> परम्परागत सद्य भोजनका क्रममा मानिसहरू भुइँमा बिछ्याइएका चकटीमा पलेटी मारेर बस्छन्।<ref name="Vasu Kumar 2017">{{cite book | last1=Vasu | first1=S.S.L. | last2=Kumar | first2=R. | title=Morning Glory Blossoms | publisher=Partridge Publishing Singapore | year=2017 | isbn=978-1-5437-4244-2 | url=https://books.google.com/books?id=8aJEDwAAQBAJ&pg=PT21 | access-date=20 September 2018 | page=21}}</ref> भोजन चम्चा वा अन्य कटलरी प्रयोग नगरी दाहिने हातले खाने गरिन्छ।<ref name="Vasu Kumar 2017"/> खाना टिप्नका लागि औँलाहरूलाई [[डाडु]] जस्तो आकारमी मोडिन्छ।<ref name="Vasu Kumar 2017"/> मुख्य परिकार साधारण उमालेको [[भात]] हो, जसलाई [[दाल|परिप्पु]], साम्बार, रसम, पुलिस्सेरी लगायतका करी/''कूट्टान्'' (കൂട്ടാന്‍) सँग परोसिन्छ। अन्य परिकारहरूमा कालान, अभियल, थोरन, ओलन, [[चटनी|पचडी]], किचडी, कूट्टुकारी, एरिस्सेरी, [[आँपको अचार]], इन्जिपुली, मेझुक्कुपुरट्टी, कागतीको अचार, साथै [[पापड]], प्लान्टेन चिप्स, शर्करा उप्पेरी, [[केरा]], सादा [[दही]] र [[मही]] समावेश हुन्छन्।<ref name="NDTV Food 2017">{{cite web | title=Happy Vishu 2017: Vishu Sadhya, Kerala's Grand New Year Feast | publisher=[[NDTV]] Food | date=13 April 2017 | url=https://food.ndtv.com/food-drinks/happy-vishu-2017-vishu-sadhya-keralas-grand-new-year-feast-1680747 | access-date=20 September 2018 | archive-date=20 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180920234420/https://food.ndtv.com/food-drinks/happy-vishu-2017-vishu-sadhya-keralas-grand-new-year-feast-1680747 | url-status=dead }}</ref><ref name="Rai">{{cite book | last=Rai | first=J. | title=Curry Cookbook – Keralan Cuisine – Jay Rai's Indian Kitchen: करी व्यंजनों | publisher=Springwood media | isbn=978-1-4761-2308-0 | url=https://books.google.com/books?id=5zDWhOU-I04C&pg=PT4 | access-date=20 September 2018 | page=pt4-5}}</ref><ref>{{cite book | last=Brien | first=C.O. | title=The Penguin Food Guide to India | publisher=Penguin Books Limited | year=2013 | isbn=978-93-5118-575-8 | url=https://books.google.com/books?id=BGhBAgAAQBAJ&pg=PT422 | access-date=20 September 2018 | page=pt422}}</ref><ref name="Punit 2015">{{cite web |last=Punit |first=27 lip-smacking, vegetarian dishes to try during Kerala’s grandest feast |date=28 August 2015 |title=Quartz India |url=https://qz.com/india/489554/27-lip-smacking-vegetarian-dishes-to-try-during-keralas-grandest-feast/ |access-date=20 September 2018 |website=Quartz India}}</ref> मही सामान्यतया भोजनको अन्त्यतिर परोसिन्छ।<ref name="NDTV Food 2017"/> भोजनको अन्त्यमा परोसिने परम्परागत मिठाई [[खिर|पायसम]]का धेरै प्रकार हुन्छन्,<ref name="NDTV Food 2017"/> र प्रायः तीन वा सोभन्दा बढी प्रकारका पायसम परोसिने गरिन्छ। यसका केही प्रकारहरूमा पालाडा प्रदामन, अडा प्रदामन, परिप्पु प्रदामन, चक्का प्रदामन, गोथम्पु पायसम, पाल पायसम आदि पर्छन्। सबै विभिन्न करीहरू फरक–फरक तरकारीबाट बनाइन्छन् र प्रत्येकको आफ्नै विशिष्ट स्वाद हुन्छ। करीहरूको यो विविधताले समृद्धि र कल्याणको प्रतीकात्मक प्रतिनिधित्व गर्छ। [[File:Onam Sadya (15164960372).jpg|thumb|[[ओणम]]का अवसरमा परोसिएको सद्य]] परिकारहरू केराको पातका विभिन्न स्थानमा परोसिन्छन्।<ref name="Kannampilly 2003"/> उदाहरणका लागि, अचार केराको पातको माथिल्लो बायाँ कुनामा र केरा तल्लो बायाँ कुनामा राखिन्छ। यसले भोजन परोस्ने व्यक्तिहरूलाई थप परिकार दिनुपर्ने कि नपर्ने भन्ने कुरा सजिलै पहिचान गरी सेवा गर्न मद्दत गर्छ। प्रायः सबै परिकारहरूमा नरिवल प्रमुख सामग्रीका रूपमा प्रयोग हुन्छ, किनकि केरलमा यसको प्रशस्त उपलब्धता छ। केही परिकारमा नरिवलको दूध प्रयोग गरिन्छ भने नरिवलको तेल तारेर पकाउन प्रयोग गरिन्छ। सद्यको परिकार सूचीमा स्थानीय परम्परा र सामग्रीको उपलब्धताका आधारमा क्षेत्रअनुसार भिन्नता पाइन्छ। परम्पराअनुसार केरल वा भारतको दक्षिणपश्चिमी तटमा पाइने स्थानीय तथा मौसमी तरकारीहरू प्रयोग गर्ने चलन भए पनि, अहिले परिकारहरूमा गाजर, भुइँकटहर र सिमीजस्ता तरकारीहरू समावेश गर्नु पनि सामान्य अभ्यास बनेको छ। परम्परागत रूपमा सद्यका परिकारहरूमा प्याज वा लसुन प्रयोग गरिँदैन। भोजनपछि प्रायः ''भेट्टिला मुरुक्कान्''—चुन र सुपारीसँग तयार गरिएको [[पान]]—चपाउने चलन छ।<ref name="India.com 2017">{{cite web | title=Onam Sadya Items That Make the Traditional Recipe of Kerala Festival a Hit | website=India.com | date=3 September 2017 | url=http://www.india.com/festivals-events/onam-sadhya-items-that-make-the-traditional-recipe-of-kerala-festival-a-hit-2445898/ | access-date=20 September 2018}}</ref> यसले भोजन पचाउन मद्दत गर्नुका साथै मुखको स्वाद लै ताजा बनाउँछ।<ref name="India.com 2017"/> ==तयारी== [[File:Kichadi Sadhya.jpg|thumb|left|[[चटनी|पचडी]] कहिलेकाहीँ सद्यमा परोसिन्छ।]] सद्य सामान्यतया दिउँसोको भोजनका रूपमा परोसिन्छ,<ref>{{cite book | last=Basu | first=M. | title=Masala: Indian Cooking for Modern Living | publisher=Bloomsbury Publishing | year=2018 | isbn=978-1-4088-8687-8 | url=https://books.google.com/books?id=WDNWDwAAQBAJ&pg=PT268 | access-date=20 September 2018 | page=pt268}}</ref> यद्यपि यसको हल्का संस्करण रातिको भोजनका रूपमा पनि परोसिन्छ। तयारी अघिल्लो रातिबाटै सुरु हुन्छ, र उत्सवको दिन बिहान दस बज्नुअघि नै सबै परिकारहरू तयार गरिसकिन्छन्। आजकल मानिसहरूलाई भुइँमा बसेर भोजन गर्न असुविधा हुने भएकाले सद्य प्रायः टेबलमा परोसिन्छ। सद्यका लागि आवश्यक परिकार तथा सामग्रीको व्यवस्था गुणस्तर सुनिश्चित गर्न निकै सावधानीपूर्वक र विस्तृत रूपमा गरिन्छ। सद्य तयार गर्न आगो बाल्नुअघि अग्निदेवको पूजा गरिन्छ। त्यसपछि पहिलो परिकार प्रज्वलित निलविलक्कु (परम्परागत धातुको दीप) अगाडि केराको पातमा [[गणेश|गणपति]]लाई अर्पणका रूपमी चढाइन्छ। सद्यमा भोजन केराको पातमा परोसिन्छ।<ref name="NDTV Food 2017"/> भोजन समाप्त भएपछि केराको पात मोडेर बन्द गरिन्छ।<ref name="The Hans India 2016">{{cite web | title=The festive feast | website=The Hans India | date=11 September 2016 | url=http://www.thehansindia.com/posts/index/Sunday-Hans/2016-09-11/The-festive-feast/253227 | access-date=20 September 2018}}</ref> केही परम्पराअनुसार भोजनपछि केराको पात आफूतर्फ मोड्नुले भोजनप्रति सन्तुष्टि जनाउँछ भने आफूबाट विपरीत दिशातर्फ मोड्नुले भोजनमा अझ सुधार गर्न सकिने सङ्केत दिन्छ।<ref name="The Hans India 2016"/> यद्यपि केराको पात कुन दिशातर्फ मोडिन्छ भन्ने कुराको अर्थ केरलका विभिन्न क्षेत्रअनुसार फरक-फरक हन सक्छ।<ref>{{cite web | last=Pillai | first=Pooja | title=God's Own Platter | website=The Indian Express | date=14 September 2016 | url=http://indianexpress.com/article/lifestyle/food-wine/gods-kerala-onam-meal-food-feast-own-platter-3029921/ | access-date=20 September 2018}}</ref> मध्य त्रावणकोर शैलीको सद्य सबैभन्दा अनुशासित रै परम्पराप्रति बढति प्रतिबद्ध माणिन्छ।<ref name="Hindu2016b">{{cite web |author=N. Satyendran |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/onam-on-a-leaf/article9092190.ece |title=Onam on a leaf |work=The Hindu |date=2010-08-10 |access-date=2016-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822103623/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Onam-on-a-leaf/article14631217.ece |archive-date=2023-08-22 |url-status=dead}}</ref> परिकारहरू परोस्ने एउटा निश्चित क्रम हुन्छ, जसमा सामान्यतया सबैभन्दा पहिले चिप्स र अचार परोसिन्छ।<ref name="Kannampilly 2003" /><ref name="Punit 2015" /> यद्यपि केरलका विभिन्न क्षेत्रहरूमा स्थानीय रुचि र परम्पराअनुसार परिकार तयार गर्ने तथा परोस्ने शैली र विधि फरक–फरक अपनाइन्छ। अरनमुला वल्ला सद्य सबैभन्दा प्रसिद्ध सद्य हो, जसमा परम्परागत रूपमा ६४ भन्दा बढी परिकार परोसिन्छन्।<ref>{{cite web |date=22 August 2015 |title=Sing out loud for a 64-dish sadya |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/Sing-out-loud-for-a-64-dish-sadya/articleshow/48620396.cms |access-date=20 September 2018 |website=The Times of India}}</ref ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== [[श्रेणी:भारतीय खाना]] [[श्रेणी:केरलको खाना]] afuu11vc02a4giex1mjtveeza4oc5ml 0 26629 268133 267867 2026-10-01T00:00:41Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 268133 wikitext text/x-wiki [[File:Malayali women wearing Kerala saree.jpg|thumb|केरलाऽ साणी लगाएका महिलाअन। यीमध्ये तीन महिलाअनले मुन्दुम नेरियाथुम लायाः छन्।]] '''केरलाऽ साणी''' (सेट-सारी) ({{Langx|ml|കേരള സാരി}}) [[भारत]]को [[केरला]] राज्यका महिलाअनको पहिरन हो। ==मुन्दुम नेरियाथुम== [[File:Scene from Gajendra Moksha Mural in Krishnapuram, 1730 CE.jpg|thumb|दुई टुक्रे सारी लगाएका महिलाहरू, केरला भित्तेचित्र, १७३० ईस्वीको दृश्य।]] यो ''मुन्दुम नेरियाथुम'' सँग मिल्दोजुल्दो देखिने पहिरनको रूपमा लगाइन्छ, यद्यपि शास्त्रीय परिभाषाअनुसार यसलाई वास्तविक मुन्दुम नेरियाथुम मानिँदैन। परम्परागत मुन्दुम नेरियाथुम दुई टुक्रे कपडाबाट बनेको हुन्छ, जबकि केरला सारी दुई टुक्रे मुन्दुम नेरियाथुम प्रयोग गरेर नवी ड्रेपसँग मिल्दोजुल्दो तरिकाले लगाइन्छ। अन्यथा, केरला सारी मुन्दुम नेरियाथुमसँग धेरै मिल्दोजुल्दो हुन्छ र [[मलयाली]] महिलाहरूले यसलाई प्रायः अर्ध-मुन्दुम नेरियाथुमको रूपमा लगाउँछन्। जीवित रहेका मध्यकालीन केरला भित्तेचित्रहरूले महिलाहरूले लगाउने तीन प्रकारका पहिरनहरूको अस्तित्व देखाउँछन्। यीमध्ये एक टुक्रे मुन्दुम, आज [[मोहिनीअट्टम]] नर्तकहरूले लगाउने नवी ड्रेपसँग मिल्दोजुल्दो गरी एक-अर्कामाथि पर्ने पटसहितको एक टुक्रे सारी, र दुई टुक्रे मुन्दुम-नेरियाथुम पहिरन समावेश छन्, जुन पछि विकसित हुँदै केरला सारी बनेको हो।<ref>Wall paintings in North Kerala, India: 1000 years of temple art, Albrecht Frenz, Ke. Ke Mārār, page 93</ref><ref name="Boulanger"/><ref name= Mukulika>Miller, Daniel & Banerjee, Mukulika; (2004) "The Sari", Lustre press / Roli books</ref> ==बुनाइ केन्द्रअन== बालरामपुरम, चेन्दमङ्गलम र कुथम्पुल्ली केरला राज्यका तीन प्रमुख सारी बुनाइ केन्द्रहरू हुन्। यी बुनाइ समूहहरूलाई भारत सरकारले भौगोलिक सङ्केत (जीआई) ट्याग प्रदान गरेको छ। यी तीनै केन्द्रहरू सुनौलो किनारा भएको सेतो कपास वा रेशमको कपडाबाट बनेका कसावु सारीको बुनाइका लागि प्रसिद्ध छन्। बालरामपुरम बुनाइ समूहका बुनकरहरूले परम्परागत रूपमा कसावु सारी र मुन्दु बुन्छन्। बालरामपुरम बुनाइ समूह साधारण सुनौलो किनारा भएका कसावु सारीका लागि परिचित छ, जुन कपास र रेशमका धागोबाट बुनिन्छ।<ref>{{Cite news |last=Nagarajan |first=Saraswathy |date=2020-08-21 |title=Preserving the famous legacy of weavers in Balaramapuram in Kerala capital |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/preserving-the-famous-legacy-of-weavers-in-balaramapuram-in-kerala-capital/article32413618.ece |access-date=2024-05-23 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> दोस्रो बुनाइ समूह चेन्दमङ्गलम कपास र रेशमबाट बनेका धर्कायुक्त सुनौलो किनारा भएका सारीहरू बुन्ने परम्पराका लागि परिचित छ। यी सारीहरू बालरामपुरमका सारीसँग मिल्दोजुल्दो भए पनि सुनौलो किनारामा कम जोड दिइन्छ। चेन्दमङ्गलममा बुनाइको परम्परा पालियम राजपरिवारले सुरु गराएको थियो। चेन्दमङ्गलमका राजा तथा कोच्चिका महाराजाका वंशानुगत प्रधानमन्त्री पालियाथ अचनहरू १६औँ शताब्दीदेखि चेन्दमङ्गलममसँग सम्बन्धित रहेका छन्। उनीहरूको परिवारका वस्त्रसम्बन्धी आवश्यकताहरू पूरा गर्नका लागि उनीहरूको आग्रहमा देवाङ्गा चेट्टियार समुदाय यस क्षेत्रमा बसोबास गर्न आएको थियो।<ref>{{Cite news |last=Alexander |first=Deepa |date=2020-09-19 |title=Chendamangalam sari: a saga of hope and resilience |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/fashion/chendamangalam-sari-a-saga-of-hope-and-resilience/article32647783.ece |access-date=2024-05-23 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |last=JAMES |first=SHALINI |date=2019-12-20 |title=Read about the regained looms of Chendamangalam |url=https://www.thehindu.com/society/keralas-design-community-got-together-to-bat-for-chendamangalam-handloom-in-2019/article30358790.ece |access-date=2024-05-23 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-18 |title=Weaving Chendamangalam {{!}} Craft Documentation & Research Kerala Handloom |url=https://gaatha.org/Craft-of-India/handloom-weaving-chendamangalam/ |access-date=2023-04-01 |language=en-US}}</ref> कुथम्पुल्ली बुनाइ समूह त्रिशूर जिल्लामा अवस्थित छ। यस समूहको इतिहास करिब ५०० वर्ष पुरानो छ, जब उनीहरूका पुर्खाहरू [[मैसुर]]बाट केरला आएका थिए। कुथम्पुल्लीका बुनकरहरूले कोच्चि राजपरिवारको संरक्षण प्राप्त गरेका थिए र राजपरिवारका लागि कपडा बुन्थे। कुथम्पुल्लीका बुनकरहरूले बुनेका सारीहरू अन्य दुई बुनाइ समूहका सारीभन्दा निकै फरक हुन्छन्, किनकि तिनमा बढी बुट्टा, किनारा र आकृतिहरू समावेश हुन्छन्।<ref>{{cite news |last=George |first=Anubha |date=6 October 2018|title=For 500 years, a Kannadiga community of weavers has produced Kerala's iconic white and gold saree|url=https://scroll.in/magazine/881619/for-500-years-a-kannadiga-community-of-weavers-has-produced-keralas-iconic-white-and-gold-saree|url-status=live|work=Scroll.in|location= |archive-url=https://web.archive.org/web/20210701100352/https://scroll.in/magazine/881619/for-500-years-a-kannadiga-community-of-weavers-has-produced-keralas-iconic-white-and-gold-saree|archive-date=1 July 2021|access-date=1 July 2021}}</ref> ==सांस्कृतिक पहिरन== [[File:തിരുവാതിര കളി.JPG|thumb|केरला सारी लगाएका तिरुवाथिराकली नर्तकहरू।]] केरला सारीलाई [[मलयाली जाति|मलयाली]] समुदायका महिलाहरूको सांस्कृतिक पहिरन मानिन्छ।<ref name= "Boulanger">Boulanger 1997, Ghurye 1951</ref> अन्यथा साधारण सेतो मुन्दुम नेरियाथुममा रहेको सुनौलो किनाराको सौन्दर्य र आकर्षण मलयाली महिलाहरूको प्रतीकका रूपमा स्थापित भएको छ। यो सारी [[ओणम]]का बेला केरला मात्र नभई भारतका अन्य भागहरूमा पनि अत्यन्त लोकप्रिय हुन्छ।<ref name="Hindu2016a">{{cite news |date=2016-09-14 |title=Say it in gold and off-white |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/say-it-in-gold-and-offwhite/article9104929.ece |work=[[The Hindu]] |location=Kochi, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822103601/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Say-it-in-gold-and-off-white/article14636670.ece |archive-date=2023-08-22 |access-date=2026-08-04}}</ref> ==लोकप्रिय संस्कृतिमा== भारतीय चित्रकार [[राजा रवि वर्मा]]का चित्रहरूमा मुन्दुम नेरियाथुमका परम्परागत र आधुनिक दुवै शैली चित्रण गरिएका छन्। महाभारतकी [[शकुन्तला]]लाई चित्रण गर्ने उनका धेरै चित्रहरूमा मुन्दुम नेरियाथुमलाई परिमार्जन गरी अहिले लोकप्रिय रूपमा 'नवी सारी' वा 'राष्ट्रिय ड्रेप' भनेर चिनिने शैलीमा प्रस्तुत गरिएको छ। उनका एक चित्रमा भारतीय उपमहाद्वीपलाई बग्ने नवी सारी लगाएकी आमाका रूपमा चित्रण गरिएको छ।<ref name= "Miller">Miller & Banerjee 2004</ref> ==यो लै हेर== * [[साणी]] ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== [[श्रेणी:साणीअन]] 75egm5njyy981ic8seqqu0zbqounz14 0 26680 268138 268129 2026-10-01T09:51:27Z Janak Bhatta 18 /* स्मरण तथा समारोह */ विस्तार गरियो 268138 wikitext text/x-wiki '''गान्धी जयन्ती''' भारतमी प्रत्येक वर्ष अक्टुबर २ मी मनाइन्याः राष्ट्रिय दिवस हो। यो [[महात्मा गान्धी]]का जन्मजयन्तीका अवसरमी मनाइन्छ। गान्धी [[भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन]]का प्रमुख नेतामध्ये एक तथा अहिंसाका दर्शन रे रणनीतिका प्रवर्तक थ्याः। यो भारतका तीन [[भारतका राष्ट्रिय दिवस मध्ये एक हो।<ref>{{Cite web |author=SA News |date=2021-10-01|title=Gandhi Jayanti: Who Is the Real Father of the World? |url=https://news.jagatgururampalji.org/gandhi-jayanti/|access-date=2021-10-02|website=SA News Channel |publisher=[[Satlok Ashram]] |language=en-US}}</ref> सन् २००७ मी संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासभाले ये दिनलाई [[अन्तर्राष्ट्रिय अहिंसा दिवस]]का रूपमी घोषणा अर्या थ्योः। गान्धीलाई [[सुभाषचन्द्र बोस]]ले "राष्ट्रपिता" भणिबर सम्बोधन गर्या थ्याः। गान्धीका अहिंसात्मक प्रतिरोधका सिद्धान्तअनले ब्रिटिस शासनबाठे भारतलाई स्वतन्त्र गराउन सफल आन्दोलनमी महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्याः।<ref name=TimesofIndia /><ref>{{Cite news |title=Gandhi Jayanti 2024: History, Significance, Facts, Celebration and All You Need to Know |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Articleshow/113812859.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002125903/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertagids&topUrl=timesofindia.indiatimes.com |archive-date=2 October 2024 |work=[[The Times of India]] |date=2 October 2024 |location=Mumbai |access-date=2 October 2024 |quote=His philosophy of peace protest and civil disobedience brought millions of Indians into action and weakened British control over India to a great extent. Non-violence and the efforts in which he introduced communal harmony and social reforms made him a legendary figure in Indian history.}}</ref> == स्मरण तथा समारोह == गान्धी जयन्ती भारतका सबै राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशअनमी मनाइन्छ। येका अवसरमी भारतभर प्रार्थना सभा तथा श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम आयोजना गरिनान्। नयाँ दिल्लीस्थित राजघाटमी लै यिसा कार्यक्रम आयोजना गरिनान्, जाँ महात्मा गान्धीको अन्त्येष्टि गरियाः थ्यो। विभिन्न सहरका कलेज, स्थानीय सरकारी निकाय तथा सामाजिक-राजनीतिक संस्थाअनले प्रार्थना सभा रे स्मृति समारोह आयोजना अद्दान्।<ref name=TimesofIndia /> ये दिन विद्यालय तथा समुदायमी अहिंसात्मक जीवनशैलीलाई प्रोत्साहन अद्दे परियोजनाअन तथा भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनमी गान्धीको योगदानको सम्मान अद्दे कार्यक्रमअनका लागि पुरस्कार प्रदान गरिन्छ।<ref>{{cite web |url=http://www.gandhijayanti.com |title=Gandhi Jayanti |publisher=Simon Fraser University |access-date=15 April 2006}}</ref> महात्मा गान्धीको प्रिय भजन “रघुपति राघव राजा राम” सामान्यतया उनको स्मृतिमी गाइन्छ।ref>{{cite news |date=2005-10-03 |title=Several programmes mark Gandhi Jayanti celebrations in Mysore |work=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100311220300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060217213403/http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100311220300.htm |url-status=dead |archive-date=17 February 2006 |access-date=16 November 2006}}</ref> देशभर रयाः महात्मा गान्धीका प्रतिमाअनमा फूल तथा माला अर्पण गरी सजाइन्छ। केई मान्सअनले ये दिन मदिरा सेवन वा मांसाहार अद्दानन्। ये अवसरमी सार्वजनिक भवन, बैंक तथा हुलाक कार्यालयअन बन्द रन्याः अद्दान्।<ref name="TimeandDate" /> Public buildings, banks and post offices are closed.<ref name="TimeandDate">{{cite web |url=https://www.timeanddate.com/holidays/india/mahatma-gandhi-jayanti |title=Mahatma Gandhi Jayanti in India |publisher=Time and Date |access-date=1 October 2017}}</ref> सन् २०१४ को गान्धी जयन्तीको अवसरमी प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले स्वच्छ भारत अभियान सुरु गर्या थ्याः। येका दोसरा चरण सन् २०२१ का गान्धी जयन्तीका दिन सुरु गरियाः थ्योः।<ref>{{Cite web|title=Towards a Swachh Bharat {{!}} Prime Minister of India|url=https://www.pmindia.gov.in/en/government_tr_rec/swachh-bharat-abhiyan-2/|access-date=2021-10-02|website=www.pmindia.gov.in}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== llbx8xpocj79gv4r7ksxnzq6wiucscy 268139 268138 2026-10-01T09:51:55Z Janak Bhatta 18 /* स्मरण तथा समारोह */ 268139 wikitext text/x-wiki '''गान्धी जयन्ती''' भारतमी प्रत्येक वर्ष अक्टुबर २ मी मनाइन्याः राष्ट्रिय दिवस हो। यो [[महात्मा गान्धी]]का जन्मजयन्तीका अवसरमी मनाइन्छ। गान्धी [[भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन]]का प्रमुख नेतामध्ये एक तथा अहिंसाका दर्शन रे रणनीतिका प्रवर्तक थ्याः। यो भारतका तीन [[भारतका राष्ट्रिय दिवस मध्ये एक हो।<ref>{{Cite web |author=SA News |date=2021-10-01|title=Gandhi Jayanti: Who Is the Real Father of the World? |url=https://news.jagatgururampalji.org/gandhi-jayanti/|access-date=2021-10-02|website=SA News Channel |publisher=[[Satlok Ashram]] |language=en-US}}</ref> सन् २००७ मी संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासभाले ये दिनलाई [[अन्तर्राष्ट्रिय अहिंसा दिवस]]का रूपमी घोषणा अर्या थ्योः। गान्धीलाई [[सुभाषचन्द्र बोस]]ले "राष्ट्रपिता" भणिबर सम्बोधन गर्या थ्याः। गान्धीका अहिंसात्मक प्रतिरोधका सिद्धान्तअनले ब्रिटिस शासनबाठे भारतलाई स्वतन्त्र गराउन सफल आन्दोलनमी महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्याः।<ref name=TimesofIndia /><ref>{{Cite news |title=Gandhi Jayanti 2024: History, Significance, Facts, Celebration and All You Need to Know |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Articleshow/113812859.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002125903/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertagids&topUrl=timesofindia.indiatimes.com |archive-date=2 October 2024 |work=[[The Times of India]] |date=2 October 2024 |location=Mumbai |access-date=2 October 2024 |quote=His philosophy of peace protest and civil disobedience brought millions of Indians into action and weakened British control over India to a great extent. Non-violence and the efforts in which he introduced communal harmony and social reforms made him a legendary figure in Indian history.}}</ref> == स्मरण तथा समारोह == गान्धी जयन्ती भारतका सबै राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशअनमी मनाइन्छ। येका अवसरमी भारतभर प्रार्थना सभा तथा श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम आयोजना गरिनान्। नयाँ दिल्लीस्थित राजघाटमी लै यिसा कार्यक्रम आयोजना गरिनान्, जाँ महात्मा गान्धीको अन्त्येष्टि गरियाः थ्यो। विभिन्न सहरका कलेज, स्थानीय सरकारी निकाय तथा सामाजिक-राजनीतिक संस्थाअनले प्रार्थना सभा रे स्मृति समारोह आयोजना अद्दान्।<ref name=TimesofIndia /> ये दिन विद्यालय तथा समुदायमी अहिंसात्मक जीवनशैलीलाई प्रोत्साहन अद्दे परियोजनाअन तथा भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनमी गान्धीको योगदानको सम्मान अद्दे कार्यक्रमअनका लागि पुरस्कार प्रदान गरिन्छ।<ref>{{cite web |url=http://www.gandhijayanti.com |title=Gandhi Jayanti |publisher=Simon Fraser University |access-date=15 April 2006}}</ref> महात्मा गान्धीको प्रिय भजन “रघुपति राघव राजा राम” सामान्यतया उनको स्मृतिमी गाइन्छ।<ref>{{cite news |date=2005-10-03 |title=Several programmes mark Gandhi Jayanti celebrations in Mysore |work=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100311220300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060217213403/http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100311220300.htm |url-status=dead |archive-date=17 February 2006 |access-date=16 November 2006}}</ref> देशभर रयाः महात्मा गान्धीका प्रतिमाअनमा फूल तथा माला अर्पण गरी सजाइन्छ। केई मान्सअनले ये दिन मदिरा सेवन वा मांसाहार अद्दानन्। ये अवसरमी सार्वजनिक भवन, बैंक तथा हुलाक कार्यालयअन बन्द रन्याः अद्दान्।<ref name="TimeandDate" /> Public buildings, banks and post offices are closed.<ref name="TimeandDate">{{cite web |url=https://www.timeanddate.com/holidays/india/mahatma-gandhi-jayanti |title=Mahatma Gandhi Jayanti in India |publisher=Time and Date |access-date=1 October 2017}}</ref> सन् २०१४ को गान्धी जयन्तीको अवसरमी प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले स्वच्छ भारत अभियान सुरु गर्या थ्याः। येका दोसरा चरण सन् २०२१ का गान्धी जयन्तीका दिन सुरु गरियाः थ्योः।<ref>{{Cite web|title=Towards a Swachh Bharat {{!}} Prime Minister of India|url=https://www.pmindia.gov.in/en/government_tr_rec/swachh-bharat-abhiyan-2/|access-date=2021-10-02|website=www.pmindia.gov.in}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== 50jjvuzkw4n1i7f6wfcfqou3oyejaam 268140 268139 2026-10-01T09:52:58Z Janak Bhatta 18 विस्तार गरियो 268140 wikitext text/x-wiki '''गान्धी जयन्ती''' भारतमी प्रत्येक वर्ष अक्टुबर २ मी मनाइन्याः राष्ट्रिय दिवस हो। यो [[महात्मा गान्धी]]का जन्मजयन्तीका अवसरमी मनाइन्छ। गान्धी [[भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन]]का प्रमुख नेतामध्ये एक तथा अहिंसाका दर्शन रे रणनीतिका प्रवर्तक थ्याः। यो भारतका तीन [[भारतका राष्ट्रिय दिवस मध्ये एक हो।<ref>{{Cite web |author=SA News |date=2021-10-01|title=Gandhi Jayanti: Who Is the Real Father of the World? |url=https://news.jagatgururampalji.org/gandhi-jayanti/|access-date=2021-10-02|website=SA News Channel |publisher=[[Satlok Ashram]] |language=en-US}}</ref> सन् २००७ मी संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासभाले ये दिनलाई [[अन्तर्राष्ट्रिय अहिंसा दिवस]]का रूपमी घोषणा अर्या थ्योः। गान्धीलाई [[सुभाषचन्द्र बोस]]ले "राष्ट्रपिता" भणिबर सम्बोधन गर्या थ्याः। गान्धीका अहिंसात्मक प्रतिरोधका सिद्धान्तअनले ब्रिटिस शासनबाठे भारतलाई स्वतन्त्र गराउन सफल आन्दोलनमी महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्याः।<ref name=TimesofIndia /><ref>{{Cite news |title=Gandhi Jayanti 2024: History, Significance, Facts, Celebration and All You Need to Know |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Articleshow/113812859.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002125903/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertagids&topUrl=timesofindia.indiatimes.com |archive-date=2 October 2024 |work=[[The Times of India]] |date=2 October 2024 |location=Mumbai |access-date=2 October 2024 |quote=His philosophy of peace protest and civil disobedience brought millions of Indians into action and weakened British control over India to a great extent. Non-violence and the efforts in which he introduced communal harmony and social reforms made him a legendary figure in Indian history.}}</ref> == स्मरण तथा समारोह == गान्धी जयन्ती भारतका सबै राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशअनमी मनाइन्छ। येका अवसरमी भारतभर प्रार्थना सभा तथा श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम आयोजना गरिनान्। नयाँ दिल्लीस्थित राजघाटमी लै यिसा कार्यक्रम आयोजना गरिनान्, जाँ महात्मा गान्धीको अन्त्येष्टि गरियाः थ्यो। विभिन्न सहरका कलेज, स्थानीय सरकारी निकाय तथा सामाजिक-राजनीतिक संस्थाअनले प्रार्थना सभा रे स्मृति समारोह आयोजना अद्दान्।<ref name=TimesofIndia /> ये दिन विद्यालय तथा समुदायमी अहिंसात्मक जीवनशैलीलाई प्रोत्साहन अद्दे परियोजनाअन तथा भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनमी गान्धीको योगदानको सम्मान अद्दे कार्यक्रमअनका लागि पुरस्कार प्रदान गरिन्छ।<ref>{{cite web |url=http://www.gandhijayanti.com |title=Gandhi Jayanti |publisher=Simon Fraser University |access-date=15 April 2006}}</ref> महात्मा गान्धीको प्रिय भजन “रघुपति राघव राजा राम” सामान्यतया उनको स्मृतिमी गाइन्छ।<ref>{{cite news |date=2005-10-03 |title=Several programmes mark Gandhi Jayanti celebrations in Mysore |work=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100311220300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060217213403/http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100311220300.htm |url-status=dead |archive-date=17 February 2006 |access-date=16 November 2006}}</ref> देशभर रयाः महात्मा गान्धीका प्रतिमाअनमा फूल तथा माला अर्पण गरी सजाइन्छ। केई मान्सअनले ये दिन मदिरा सेवन वा मांसाहार अद्दानन्। ये अवसरमी सार्वजनिक भवन, बैंक तथा हुलाक कार्यालयअन बन्द रन्याः अद्दान्।<ref name="TimeandDate" /> Public buildings, banks and post offices are closed.<ref name="TimeandDate">{{cite web |url=https://www.timeanddate.com/holidays/india/mahatma-gandhi-jayanti |title=Mahatma Gandhi Jayanti in India |publisher=Time and Date |access-date=1 October 2017}}</ref> सन् २०१४ को गान्धी जयन्तीको अवसरमी प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले स्वच्छ भारत अभियान सुरु गर्या थ्याः। येका दोसरा चरण सन् २०२१ का गान्धी जयन्तीका दिन सुरु गरियाः थ्योः।<ref>{{Cite web|title=Towards a Swachh Bharat {{!}} Prime Minister of India|url=https://www.pmindia.gov.in/en/government_tr_rec/swachh-bharat-abhiyan-2/|access-date=2021-10-02|website=www.pmindia.gov.in}}</ref> == यो लै हेर == * [[महात्मा गान्धी]] ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== nkz14gg56hf282qt6u6920l9arm2900 268147 268140 2026-10-01T11:05:16Z Janak Bhatta 18 added [[Category:महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२६ मी बनाया लेखअन]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 268147 wikitext text/x-wiki '''गान्धी जयन्ती''' भारतमी प्रत्येक वर्ष अक्टुबर २ मी मनाइन्याः राष्ट्रिय दिवस हो। यो [[महात्मा गान्धी]]का जन्मजयन्तीका अवसरमी मनाइन्छ। गान्धी [[भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन]]का प्रमुख नेतामध्ये एक तथा अहिंसाका दर्शन रे रणनीतिका प्रवर्तक थ्याः। यो भारतका तीन [[भारतका राष्ट्रिय दिवस मध्ये एक हो।<ref>{{Cite web |author=SA News |date=2021-10-01|title=Gandhi Jayanti: Who Is the Real Father of the World? |url=https://news.jagatgururampalji.org/gandhi-jayanti/|access-date=2021-10-02|website=SA News Channel |publisher=[[Satlok Ashram]] |language=en-US}}</ref> सन् २००७ मी संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासभाले ये दिनलाई [[अन्तर्राष्ट्रिय अहिंसा दिवस]]का रूपमी घोषणा अर्या थ्योः। गान्धीलाई [[सुभाषचन्द्र बोस]]ले "राष्ट्रपिता" भणिबर सम्बोधन गर्या थ्याः। गान्धीका अहिंसात्मक प्रतिरोधका सिद्धान्तअनले ब्रिटिस शासनबाठे भारतलाई स्वतन्त्र गराउन सफल आन्दोलनमी महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्याः।<ref name=TimesofIndia /><ref>{{Cite news |title=Gandhi Jayanti 2024: History, Significance, Facts, Celebration and All You Need to Know |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Articleshow/113812859.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002125903/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertagids&topUrl=timesofindia.indiatimes.com |archive-date=2 October 2024 |work=[[The Times of India]] |date=2 October 2024 |location=Mumbai |access-date=2 October 2024 |quote=His philosophy of peace protest and civil disobedience brought millions of Indians into action and weakened British control over India to a great extent. Non-violence and the efforts in which he introduced communal harmony and social reforms made him a legendary figure in Indian history.}}</ref> == स्मरण तथा समारोह == गान्धी जयन्ती भारतका सबै राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशअनमी मनाइन्छ। येका अवसरमी भारतभर प्रार्थना सभा तथा श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम आयोजना गरिनान्। नयाँ दिल्लीस्थित राजघाटमी लै यिसा कार्यक्रम आयोजना गरिनान्, जाँ महात्मा गान्धीको अन्त्येष्टि गरियाः थ्यो। विभिन्न सहरका कलेज, स्थानीय सरकारी निकाय तथा सामाजिक-राजनीतिक संस्थाअनले प्रार्थना सभा रे स्मृति समारोह आयोजना अद्दान्।<ref name=TimesofIndia /> ये दिन विद्यालय तथा समुदायमी अहिंसात्मक जीवनशैलीलाई प्रोत्साहन अद्दे परियोजनाअन तथा भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनमी गान्धीको योगदानको सम्मान अद्दे कार्यक्रमअनका लागि पुरस्कार प्रदान गरिन्छ।<ref>{{cite web |url=http://www.gandhijayanti.com |title=Gandhi Jayanti |publisher=Simon Fraser University |access-date=15 April 2006}}</ref> महात्मा गान्धीको प्रिय भजन “रघुपति राघव राजा राम” सामान्यतया उनको स्मृतिमी गाइन्छ।<ref>{{cite news |date=2005-10-03 |title=Several programmes mark Gandhi Jayanti celebrations in Mysore |work=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100311220300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060217213403/http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100311220300.htm |url-status=dead |archive-date=17 February 2006 |access-date=16 November 2006}}</ref> देशभर रयाः महात्मा गान्धीका प्रतिमाअनमा फूल तथा माला अर्पण गरी सजाइन्छ। केई मान्सअनले ये दिन मदिरा सेवन वा मांसाहार अद्दानन्। ये अवसरमी सार्वजनिक भवन, बैंक तथा हुलाक कार्यालयअन बन्द रन्याः अद्दान्।<ref name="TimeandDate" /> Public buildings, banks and post offices are closed.<ref name="TimeandDate">{{cite web |url=https://www.timeanddate.com/holidays/india/mahatma-gandhi-jayanti |title=Mahatma Gandhi Jayanti in India |publisher=Time and Date |access-date=1 October 2017}}</ref> सन् २०१४ को गान्धी जयन्तीको अवसरमी प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले स्वच्छ भारत अभियान सुरु गर्या थ्याः। येका दोसरा चरण सन् २०२१ का गान्धी जयन्तीका दिन सुरु गरियाः थ्योः।<ref>{{Cite web|title=Towards a Swachh Bharat {{!}} Prime Minister of India|url=https://www.pmindia.gov.in/en/government_tr_rec/swachh-bharat-abhiyan-2/|access-date=2021-10-02|website=www.pmindia.gov.in}}</ref> == यो लै हेर == * [[महात्मा गान्धी]] ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== [[श्रेणी:महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२६ मी बनाया लेखअन]] d8ndb9n205ty9pz5614xgyjypj8qjdw 268148 268147 2026-10-01T11:05:36Z Janak Bhatta 18 added [[Category:जयन्ती]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 268148 wikitext text/x-wiki '''गान्धी जयन्ती''' भारतमी प्रत्येक वर्ष अक्टुबर २ मी मनाइन्याः राष्ट्रिय दिवस हो। यो [[महात्मा गान्धी]]का जन्मजयन्तीका अवसरमी मनाइन्छ। गान्धी [[भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन]]का प्रमुख नेतामध्ये एक तथा अहिंसाका दर्शन रे रणनीतिका प्रवर्तक थ्याः। यो भारतका तीन [[भारतका राष्ट्रिय दिवस मध्ये एक हो।<ref>{{Cite web |author=SA News |date=2021-10-01|title=Gandhi Jayanti: Who Is the Real Father of the World? |url=https://news.jagatgururampalji.org/gandhi-jayanti/|access-date=2021-10-02|website=SA News Channel |publisher=[[Satlok Ashram]] |language=en-US}}</ref> सन् २००७ मी संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासभाले ये दिनलाई [[अन्तर्राष्ट्रिय अहिंसा दिवस]]का रूपमी घोषणा अर्या थ्योः। गान्धीलाई [[सुभाषचन्द्र बोस]]ले "राष्ट्रपिता" भणिबर सम्बोधन गर्या थ्याः। गान्धीका अहिंसात्मक प्रतिरोधका सिद्धान्तअनले ब्रिटिस शासनबाठे भारतलाई स्वतन्त्र गराउन सफल आन्दोलनमी महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्याः।<ref name=TimesofIndia /><ref>{{Cite news |title=Gandhi Jayanti 2024: History, Significance, Facts, Celebration and All You Need to Know |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Articleshow/113812859.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002125903/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertagids&topUrl=timesofindia.indiatimes.com |archive-date=2 October 2024 |work=[[The Times of India]] |date=2 October 2024 |location=Mumbai |access-date=2 October 2024 |quote=His philosophy of peace protest and civil disobedience brought millions of Indians into action and weakened British control over India to a great extent. Non-violence and the efforts in which he introduced communal harmony and social reforms made him a legendary figure in Indian history.}}</ref> == स्मरण तथा समारोह == गान्धी जयन्ती भारतका सबै राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशअनमी मनाइन्छ। येका अवसरमी भारतभर प्रार्थना सभा तथा श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम आयोजना गरिनान्। नयाँ दिल्लीस्थित राजघाटमी लै यिसा कार्यक्रम आयोजना गरिनान्, जाँ महात्मा गान्धीको अन्त्येष्टि गरियाः थ्यो। विभिन्न सहरका कलेज, स्थानीय सरकारी निकाय तथा सामाजिक-राजनीतिक संस्थाअनले प्रार्थना सभा रे स्मृति समारोह आयोजना अद्दान्।<ref name=TimesofIndia /> ये दिन विद्यालय तथा समुदायमी अहिंसात्मक जीवनशैलीलाई प्रोत्साहन अद्दे परियोजनाअन तथा भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनमी गान्धीको योगदानको सम्मान अद्दे कार्यक्रमअनका लागि पुरस्कार प्रदान गरिन्छ।<ref>{{cite web |url=http://www.gandhijayanti.com |title=Gandhi Jayanti |publisher=Simon Fraser University |access-date=15 April 2006}}</ref> महात्मा गान्धीको प्रिय भजन “रघुपति राघव राजा राम” सामान्यतया उनको स्मृतिमी गाइन्छ।<ref>{{cite news |date=2005-10-03 |title=Several programmes mark Gandhi Jayanti celebrations in Mysore |work=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100311220300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060217213403/http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100311220300.htm |url-status=dead |archive-date=17 February 2006 |access-date=16 November 2006}}</ref> देशभर रयाः महात्मा गान्धीका प्रतिमाअनमा फूल तथा माला अर्पण गरी सजाइन्छ। केई मान्सअनले ये दिन मदिरा सेवन वा मांसाहार अद्दानन्। ये अवसरमी सार्वजनिक भवन, बैंक तथा हुलाक कार्यालयअन बन्द रन्याः अद्दान्।<ref name="TimeandDate" /> Public buildings, banks and post offices are closed.<ref name="TimeandDate">{{cite web |url=https://www.timeanddate.com/holidays/india/mahatma-gandhi-jayanti |title=Mahatma Gandhi Jayanti in India |publisher=Time and Date |access-date=1 October 2017}}</ref> सन् २०१४ को गान्धी जयन्तीको अवसरमी प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले स्वच्छ भारत अभियान सुरु गर्या थ्याः। येका दोसरा चरण सन् २०२१ का गान्धी जयन्तीका दिन सुरु गरियाः थ्योः।<ref>{{Cite web|title=Towards a Swachh Bharat {{!}} Prime Minister of India|url=https://www.pmindia.gov.in/en/government_tr_rec/swachh-bharat-abhiyan-2/|access-date=2021-10-02|website=www.pmindia.gov.in}}</ref> == यो लै हेर == * [[महात्मा गान्धी]] ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== [[श्रेणी:महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२६ मी बनाया लेखअन]] [[श्रेणी:जयन्ती]] qx2r4teka5ccwcadifpbqftp3mn7dku 3 26681 268131 2026-09-30T22:00:19Z डोटेली विकिपिडिया स्वागतम 800 नौला प्रयोगकर्ताअनाः वार्ता पन्नामी [[ढाँचा:स्वागतम|स्वागतम रैबार]] पठाइयो: 268131 wikitext text/x-wiki {{ढाँचा:स्वागतम|name=Sintegrity}} -- [[प्रयोगकर्ता:डोटेली विकिपिडिया स्वागतम|डोटेली विकिपिडिया स्वागतम]] ([[प्रयोगकर्ता कुरणि:डोटेली विकिपिडिया स्वागतम|कुरडी]]) ०३:४५, १ अक्टोबर २०२६ (+0545) ts031ag2bxpfxrcuensf29dl0mzh0sd 0 26682 268141 2026-10-01T10:06:12Z Janak Bhatta 18 नयाँ लेख 268141 wikitext text/x-wiki '''मास्टर नन्द लाल''' ([हिन्दी]("हिन्दी": मास्टर नंद लाल); १ जनवरी १८८७ – १७ अप्रिल १९५९), जैलाई जरनवाला (Jaranwala) का नन्दलाल भणिवर लै चिनिन्छ। भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी, राजनीतिज्ञ तथा पूर्वी पञ्जाब बठे भारतको संविधान सभा का सदस्य थ्याः। ==प्रारम्भिक जीवन== नन्द लालको जनम सन् १८८७ मी भयाः थ्योः। उन आफना बा श्री काला राम र माता श्रीमती रामी बाईका एकमात्र छोरा थिए। उनीभन्दा ६–७ वर्ष कान्छी एक बहिनी पनि थिइन्। श्री काला रामले भारतको पञ्जाब का फाजिल्का र फिरोजपुर जिल्लामा निवेदन लेखकका रूपमा काम गर्थे। सन् १८९९ मा नन्द १२ वर्षका हुँदा उनको मृत्यु भयो। पतिको मृत्युपछि नन्दकी माता श्रीमती रामी बाईले आफ्ना दुई सन्तानको हेरचाह गर्दै उनीहरूको सहज पालनपोषण सुनिश्चित गरिन्। नन्दले सन् १९०४ मा पाकिस्तान को झङ स्थित केजीसी हिन्दू हाई स्कुलबाट कक्षा १० को परीक्षा उत्तीर्ण गरे। त्यसपछि उनलाई लायलपुर स्थित डिप्टी कमिस्नरको कार्यालयमा क्लर्कका रूपमा नियुक्त गरियो, जहाँ उनका काका यसअघि नै राजस्व विभागमा कार्यरत थिए। तर, त्यहाँ भइरहेको भ्रष्टाचारका कारण उनले केही समयपछि उक्त पदबाट राजीनामा दिए। तैपछा उनले शाहपुर मी निवेदन लेखकका पदका लागि तयारी अद्दु लाग्याः। उनले उक्त परीक्षा उत्तीर्ण गरी निवेदन लेखक बने र भलवाल सहरमा आफ्नो काम सुरु गरे। ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== tf3t1joy2avd4k1w64696dv1fkbjrfj 268142 268141 2026-10-01T10:12:21Z Janak Bhatta 18 सुधार गरियो 268142 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | main_width=300px | image = Master nand lal.jpg | caption = मास्टर नन्द लाल | image_size = 280px | birth_date = १ जनबरी, १८८७ | birth_place =मधिइयना, झाङ, पञ्जाब, पाकिस्तान | death_date = {{Death date and age|df=yes|1959|04|17|1887|01|01}} | death_place = | party = भारतीय नेसनल काग्रेस | profession = | signature = | mother = श्रीमती रामी बाइ | father = श्री काला राम | alma_mater = केजिसी हिन्दु हाई स्कूल, झाङ, [[पाकिस्तान]] }} '''मास्टर नन्द लाल''' ([हिन्दी]("हिन्दी": मास्टर नंद लाल); १ जनवरी १८८७ – १७ अप्रिल १९५९), जैलाई जरनवाला (Jaranwala) का नन्दलाल भणिवर लै चिनिन्छ। भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी, राजनीतिज्ञ तथा पूर्वी पञ्जाब बठे भारतको संविधान सभा का सदस्य थ्याः। ==प्रारम्भिक जीवन== नन्द लालको जनम सन् १८८७ मी भयाः थ्योः। उन आफना बा श्री काला राम र माता श्रीमती रामी बाईका एकमात्र छोरा थिए। उनीभन्दा ६–७ वर्ष कान्छी एक बहिनी पनि थिइन्। श्री काला रामले भारतको पञ्जाब का फाजिल्का र फिरोजपुर जिल्लामा निवेदन लेखकका रूपमा काम गर्थे। सन् १८९९ मा नन्द १२ वर्षका हुँदा उनको मृत्यु भयो। पतिको मृत्युपछि नन्दकी माता श्रीमती रामी बाईले आफ्ना दुई सन्तानको हेरचाह गर्दै उनीहरूको सहज पालनपोषण सुनिश्चित गरिन्। नन्दले सन् १९०४ मा पाकिस्तान को झङ स्थित केजीसी हिन्दू हाई स्कुलबाट कक्षा १० को परीक्षा उत्तीर्ण गरे। त्यसपछि उनलाई लायलपुर स्थित डिप्टी कमिस्नरको कार्यालयमा क्लर्कका रूपमा नियुक्त गरियो, जहाँ उनका काका यसअघि नै राजस्व विभागमा कार्यरत थिए। तर, त्यहाँ भइरहेको भ्रष्टाचारका कारण उनले केही समयपछि उक्त पदबाट राजीनामा दिए। तैपछा उनले शाहपुर मी निवेदन लेखकका पदका लागि तयारी अद्दु लाग्याः। उनले उक्त परीक्षा उत्तीर्ण गरी निवेदन लेखक बने र भलवाल सहरमा आफ्नो काम सुरु गरे। ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== 1opy6ishzoagcnj3kj7edu7uz6hiz1o 268143 268142 2026-10-01T10:13:06Z Janak Bhatta 18 added [[Category:भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 268143 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | main_width=300px | image = Master nand lal.jpg | caption = मास्टर नन्द लाल | image_size = 280px | birth_date = १ जनबरी, १८८७ | birth_place =मधिइयना, झाङ, पञ्जाब, पाकिस्तान | death_date = {{Death date and age|df=yes|1959|04|17|1887|01|01}} | death_place = | party = भारतीय नेसनल काग्रेस | profession = | signature = | mother = श्रीमती रामी बाइ | father = श्री काला राम | alma_mater = केजिसी हिन्दु हाई स्कूल, झाङ, [[पाकिस्तान]] }} '''मास्टर नन्द लाल''' ([हिन्दी]("हिन्दी": मास्टर नंद लाल); १ जनवरी १८८७ – १७ अप्रिल १९५९), जैलाई जरनवाला (Jaranwala) का नन्दलाल भणिवर लै चिनिन्छ। भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी, राजनीतिज्ञ तथा पूर्वी पञ्जाब बठे भारतको संविधान सभा का सदस्य थ्याः। ==प्रारम्भिक जीवन== नन्द लालको जनम सन् १८८७ मी भयाः थ्योः। उन आफना बा श्री काला राम र माता श्रीमती रामी बाईका एकमात्र छोरा थिए। उनीभन्दा ६–७ वर्ष कान्छी एक बहिनी पनि थिइन्। श्री काला रामले भारतको पञ्जाब का फाजिल्का र फिरोजपुर जिल्लामा निवेदन लेखकका रूपमा काम गर्थे। सन् १८९९ मा नन्द १२ वर्षका हुँदा उनको मृत्यु भयो। पतिको मृत्युपछि नन्दकी माता श्रीमती रामी बाईले आफ्ना दुई सन्तानको हेरचाह गर्दै उनीहरूको सहज पालनपोषण सुनिश्चित गरिन्। नन्दले सन् १९०४ मा पाकिस्तान को झङ स्थित केजीसी हिन्दू हाई स्कुलबाट कक्षा १० को परीक्षा उत्तीर्ण गरे। त्यसपछि उनलाई लायलपुर स्थित डिप्टी कमिस्नरको कार्यालयमा क्लर्कका रूपमा नियुक्त गरियो, जहाँ उनका काका यसअघि नै राजस्व विभागमा कार्यरत थिए। तर, त्यहाँ भइरहेको भ्रष्टाचारका कारण उनले केही समयपछि उक्त पदबाट राजीनामा दिए। तैपछा उनले शाहपुर मी निवेदन लेखकका पदका लागि तयारी अद्दु लाग्याः। उनले उक्त परीक्षा उत्तीर्ण गरी निवेदन लेखक बने र भलवाल सहरमा आफ्नो काम सुरु गरे। ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== [[श्रेणी:भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम]] las6zbggjs3nftyh34o6dae8c6yb9je 268144 268143 2026-10-01T11:02:55Z Janak Bhatta 18 /* भाइरा लिङ्कअन */ स्रोतअन ‌+ 268144 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | main_width=300px | image = Master nand lal.jpg | caption = मास्टर नन्द लाल | image_size = 280px | birth_date = १ जनबरी, १८८७ | birth_place =मधिइयना, झाङ, पञ्जाब, पाकिस्तान | death_date = {{Death date and age|df=yes|1959|04|17|1887|01|01}} | death_place = | party = भारतीय नेसनल काग्रेस | profession = | signature = | mother = श्रीमती रामी बाइ | father = श्री काला राम | alma_mater = केजिसी हिन्दु हाई स्कूल, झाङ, [[पाकिस्तान]] }} '''मास्टर नन्द लाल''' ([हिन्दी]("हिन्दी": मास्टर नंद लाल); १ जनवरी १८८७ – १७ अप्रिल १९५९), जैलाई जरनवाला (Jaranwala) का नन्दलाल भणिवर लै चिनिन्छ। भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी, राजनीतिज्ञ तथा पूर्वी पञ्जाब बठे भारतको संविधान सभा का सदस्य थ्याः। ==प्रारम्भिक जीवन== नन्द लालको जनम सन् १८८७ मी भयाः थ्योः। उन आफना बा श्री काला राम र माता श्रीमती रामी बाईका एकमात्र छोरा थिए। उनीभन्दा ६–७ वर्ष कान्छी एक बहिनी पनि थिइन्। श्री काला रामले भारतको पञ्जाब का फाजिल्का र फिरोजपुर जिल्लामा निवेदन लेखकका रूपमा काम गर्थे। सन् १८९९ मा नन्द १२ वर्षका हुँदा उनको मृत्यु भयो। पतिको मृत्युपछि नन्दकी माता श्रीमती रामी बाईले आफ्ना दुई सन्तानको हेरचाह गर्दै उनीहरूको सहज पालनपोषण सुनिश्चित गरिन्। नन्दले सन् १९०४ मा पाकिस्तान को झङ स्थित केजीसी हिन्दू हाई स्कुलबाट कक्षा १० को परीक्षा उत्तीर्ण गरे। त्यसपछि उनलाई लायलपुर स्थित डिप्टी कमिस्नरको कार्यालयमा क्लर्कका रूपमा नियुक्त गरियो, जहाँ उनका काका यसअघि नै राजस्व विभागमा कार्यरत थिए। तर, त्यहाँ भइरहेको भ्रष्टाचारका कारण उनले केही समयपछि उक्त पदबाट राजीनामा दिए। तैपछा उनले शाहपुर मी निवेदन लेखकका पदका लागि तयारी अद्दु लाग्याः। उनले उक्त परीक्षा उत्तीर्ण गरी निवेदन लेखक बने र भलवाल सहरमा आफ्नो काम सुरु गरे। ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== * स्रोतअन # Congress Hand-book, Indian National Congress, All India Congress Committee, 1946, पृष्ठ 10। # Debates: Official Report, Punjab (India), Legislature, Legislative Assembly, 1960। # K. L. Johar, Unsung Torch Bearers: Punjab Congress Socialists in Freedom ..., 1991। # Parliament of India Who's Who, 1950, पृष्ठ 76। # Jugal Kishore Gupta, Devi Lal: A Critical Appraisal, 1997, पृष्ठ 93। # Mahatma Gandhi, Young India, 1930, खण्ड 12, पृष्ठ 296। # Indian Annual Register, खण्ड 1, 1939, पृष्ठ 305। # Punjab Through the Ages, 2007, पृष्ठ 373। # S. R. Bakshi, Early Aryans to Swaraj, 2005, पृष्ठ 385। # Shailja Goyal, Dr. Satyapal, the Hero of Freedom Movement in the Punjab, 2004, पृष्ठ 197। # D. R. Grover, Civil Disobedience Movement in the Punjab: 1930–34, 1987, पृष्ठ 306। # Shiri Ram Bakshi, Struggle for Independence: Indian Freedom Fighters — Jawahar Lal Nehru, 1992। # Deep Chand Bandhu, History of Indian National Congress (1885–2002), 2003, पृष्ठ 114। # Evidence Taken Before the Disorders Inquiry Committee, India, Disorders Inquiry Committee, 1920। [[श्रेणी:भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम]] iely8kx8030jpk1q7864kf7zez1hn59 268145 268144 2026-10-01T11:04:40Z Janak Bhatta 18 added [[Category:महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२६ मी बनाया लेखअन]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 268145 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | main_width=300px | image = Master nand lal.jpg | caption = मास्टर नन्द लाल | image_size = 280px | birth_date = १ जनबरी, १८८७ | birth_place =मधिइयना, झाङ, पञ्जाब, पाकिस्तान | death_date = {{Death date and age|df=yes|1959|04|17|1887|01|01}} | death_place = | party = भारतीय नेसनल काग्रेस | profession = | signature = | mother = श्रीमती रामी बाइ | father = श्री काला राम | alma_mater = केजिसी हिन्दु हाई स्कूल, झाङ, [[पाकिस्तान]] }} '''मास्टर नन्द लाल''' ([हिन्दी]("हिन्दी": मास्टर नंद लाल); १ जनवरी १८८७ – १७ अप्रिल १९५९), जैलाई जरनवाला (Jaranwala) का नन्दलाल भणिवर लै चिनिन्छ। भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी, राजनीतिज्ञ तथा पूर्वी पञ्जाब बठे भारतको संविधान सभा का सदस्य थ्याः। ==प्रारम्भिक जीवन== नन्द लालको जनम सन् १८८७ मी भयाः थ्योः। उन आफना बा श्री काला राम र माता श्रीमती रामी बाईका एकमात्र छोरा थिए। उनीभन्दा ६–७ वर्ष कान्छी एक बहिनी पनि थिइन्। श्री काला रामले भारतको पञ्जाब का फाजिल्का र फिरोजपुर जिल्लामा निवेदन लेखकका रूपमा काम गर्थे। सन् १८९९ मा नन्द १२ वर्षका हुँदा उनको मृत्यु भयो। पतिको मृत्युपछि नन्दकी माता श्रीमती रामी बाईले आफ्ना दुई सन्तानको हेरचाह गर्दै उनीहरूको सहज पालनपोषण सुनिश्चित गरिन्। नन्दले सन् १९०४ मा पाकिस्तान को झङ स्थित केजीसी हिन्दू हाई स्कुलबाट कक्षा १० को परीक्षा उत्तीर्ण गरे। त्यसपछि उनलाई लायलपुर स्थित डिप्टी कमिस्नरको कार्यालयमा क्लर्कका रूपमा नियुक्त गरियो, जहाँ उनका काका यसअघि नै राजस्व विभागमा कार्यरत थिए। तर, त्यहाँ भइरहेको भ्रष्टाचारका कारण उनले केही समयपछि उक्त पदबाट राजीनामा दिए। तैपछा उनले शाहपुर मी निवेदन लेखकका पदका लागि तयारी अद्दु लाग्याः। उनले उक्त परीक्षा उत्तीर्ण गरी निवेदन लेखक बने र भलवाल सहरमा आफ्नो काम सुरु गरे। ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== * स्रोतअन # Congress Hand-book, Indian National Congress, All India Congress Committee, 1946, पृष्ठ 10। # Debates: Official Report, Punjab (India), Legislature, Legislative Assembly, 1960। # K. L. Johar, Unsung Torch Bearers: Punjab Congress Socialists in Freedom ..., 1991। # Parliament of India Who's Who, 1950, पृष्ठ 76। # Jugal Kishore Gupta, Devi Lal: A Critical Appraisal, 1997, पृष्ठ 93। # Mahatma Gandhi, Young India, 1930, खण्ड 12, पृष्ठ 296। # Indian Annual Register, खण्ड 1, 1939, पृष्ठ 305। # Punjab Through the Ages, 2007, पृष्ठ 373। # S. R. Bakshi, Early Aryans to Swaraj, 2005, पृष्ठ 385। # Shailja Goyal, Dr. Satyapal, the Hero of Freedom Movement in the Punjab, 2004, पृष्ठ 197। # D. R. Grover, Civil Disobedience Movement in the Punjab: 1930–34, 1987, पृष्ठ 306। # Shiri Ram Bakshi, Struggle for Independence: Indian Freedom Fighters — Jawahar Lal Nehru, 1992। # Deep Chand Bandhu, History of Indian National Congress (1885–2002), 2003, पृष्ठ 114। # Evidence Taken Before the Disorders Inquiry Committee, India, Disorders Inquiry Committee, 1920। [[श्रेणी:भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम]] [[श्रेणी:महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२६ मी बनाया लेखअन]] 00zhl5jlu9q2r5xuvxdj85fdjedoq4v 14 26683 268146 2026-10-01T11:04:54Z Janak Bhatta 18 महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२६ मी बनाया लेखअन 268146 wikitext text/x-wiki महात्मा गान्धी एडिटाथन २०२६ मी बनाया लेखअन gbpy8qiox3juc12d69whc2g7f4yjcof