ދިއްދޫ (ހއ. އަތޮޅު)

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="dv">
  <siteinfo>
    <sitename>ވިކިޕީޑިއާ</sitename>
    <dbname>dvwiki</dbname>
    <base>https://dv.wikipedia.org/wiki/%DE%89%DE%A6%DE%87%DE%A8_%DE%9E%DE%A6%DE%8A%DE%B0%DE%99%DE%A7</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">މީޑިއާ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ޚާއްސަ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">މެމްބަރު</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">މެމްބަރުގެ ވާހަކަ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ވިކިޕީޑިއާ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ވިކިޕީޑިއާ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ފައިލު</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ފައިލުގެ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">މީޑިއާވިކީ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">މިޑިއާވިކީ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ފަންވަތް</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ފަންވަތުގެ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">އެހީ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">އެހީގެ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ޤިސްމު</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ޤިސްމުގެ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ނެރު</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ނެރު ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">މޮޑިއުލް</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">މޮޑިއުލް ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ދިއްދޫ (ހއ. އަތޮޅު)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4134</id>
    <revision>
      <id>137733</id>
      <parentid>136954</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T14:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18758" sha1="4eqziwlr7eatiua6134bhyrffel476q" xml:space="preserve">{{Maldives Island|ImageExists=Yes|islandimage=Ha. Dhidhdhoo Aerial view over Ha.Dhidhdhoo.jpg|island=ހއ. ދިއްދޫ|atoll=ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި|location=ލެޓިޓިއުޑް: °6.8873 ، ލޯންޖިޓިއުޑް: °73.1073|population=4728|length=2 ކިލޯމީޓަރު|width=0.72 ކިލޯމީޓަރު|male-distance=300.947 ކިލޯމީޓަރު|phone=6500019 960+|fax=6500588 960+|council_president=ޢުޘްމާން ރަޝީދު}}

== ތަޢާރަފު ==
ހއ. ދިއްދޫއަކީ ވެރިރަށް [[މާލެ]]އާ 187 މޭލުގެ ރާސްތާގައި [[ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި|ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ]]ގެ މެދު ތެރޭގައި އިރު އުތުރުގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ. [[ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި|ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ]]ގެ އަތޮޅު ވެރިކަންކުރާ މި ރަށުގެ ބޮޑުމިނަކީ 85.28 ހެކްޓަރެވެ. ޖުޣުރާފީ ގޮތުން ދިއްދޫ މިޞްރާބުކުރެވެނީ އުތުރު ޢަރްޟު (ލެޓިޓިއުޑް) °6.8873 އަދި އިރު ޠޫލު (ލޯންޖިޓިއުޑް) °73.1073 ގައެވެ. ދިއްދޫގެ އިރުމަތީ ފަރާތުގައި 1300 ފޫޓު ދިގު އަދި 250 ފޫޓު ފުޅާ ބަނދަރެއް ހަދައިފައި އޮވެއެވެ. ރަށުގެ ބައެއް ބޮޑެތި މަގުތައް ވަނީ ތާރު އަޅައި، ރަނގަޅު ފެންވަރަކަށް ތަރައްޤީކޮށްފައެވެ.

== އާބާދީ ==
ހއ. ދިއްދޫއަކީ ހއ. އަތޮޅުގެ އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ރަށެވެ. 2025 ޖޫން މަހުގެ ނިޔަލަށް ހއ. ދިއްދޫގެ އާބާދީއަކީ 4728 މީހުންނެވެ. އެއީ 2421 ފިރިހެނުންނާއި 2307 އަންހެނުންނެވެ. ރަށުގެ ރައްޔިތުން އާމުދަނީ ހޯދުމަށްކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ރިސޯޓުތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރުމެވެ. ދެވަނައަށް މަސްވެރިކަމެވެ. މީގެއިތުރުން ވަޑާންކުރުމާއި، ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ އަދާކުރުން ހިމެނެއެވެ. ރަށުގައި ތިބެގެން އެންމެ ގިނަ މީހުން އަދާކުރާ ވަޒީފާއަކީ ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާއެވެ. 

== ތާރީޚު ==
ދިއްދޫ މީހުން އެންމެ ފުރަތަމަ ދިރިއުޅުނީ އެ އަތޮޅު ދޮނަކުޅީގައެވެ. ތާރީޚުން އެނގޭ ގޮތުގައި މީލާދުން 17ވަނަ ޤަރުނުގެ މެދަކާ ޖެހެންދެން ވެސް ދޮނަކުޅީގައި މީހުން އުޅުނެވެ. ކުރީގެ ޒަމާނުގައި ދޮނަކުޅިއަކީ މަލާބާރީންގެ ގިނަ އުނދަގޫތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު ރަށެކެވެ. މި ސަބަބާހުރެ އެ ރަށުގައި އޭރު ދިރިއުޅެމުންދިޔަ މީހުން އެ ރަށުން ފޭބީއެވެ. ދޮނަކުޅިން ފޭބި މީހުން ފުރަތަމަ ދިޔަކަމަށް ވަނީ ހޮނޑާފުށްޓަށެވެ. ހޮނޑާފުށްޓަކީ [[ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރި|ހދ. އަތޮޅު]]ގެ ރަށެކެވެ. ހޮނޑާފުށްޓަށް ދިޔަ މީހުން ދިއްދޫއަށް އައީ އޭގެފަހުގައެވެ. މި ކަން ހިނގިކަމަށް ބުނެ އުޅެނީ [[ސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު|އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު (އެއްވަނަ)]]  ގެ ރަސްކަމުގެ (1648 - 1687މ.) ކުރީގައެެވެ. އޭރު ދިއްދޫއަކީ ވަރުވާއަށް [[އުތީމު ގަނޑުވަރު|އުތީމު ގަނޑުވަރަށް]] ނަގައިފައިވާ ރަށެކެވެ. ރަށް ބަލަހައްޓަމުންދިޔައީ [[އުތީމު ގަނޑުވަރު]]ންނެވެ. ދިއްދޫގައި [[އުތީމު (ހއ. އަތޮޅު)|އުތީމު]] ރުއްގަނޑޭ ކިޔާ ރުއްގަނޑެއް ދާދި ފަހަކާ ޖެހެންދެން ވެސް އޮތެވެ. އޭރު ދިއްދޫއަށް އައި މީހުން އެ ރަށުގައި އުޅެންޖެހުނީ [[އުތީމު ގަނޑުވަރު|އުތީމު ގަނޑުވަރަށް]] ޖިޒީ ދައްކައިގެންނެވެ. 

=== '''&lt;u&gt;ދިއްދޫ ބަންޑާރަވުން&lt;/u&gt;''' ===
[[އުތީމު ގަނޑުވަރު|އުތީމު ގަނޑުވަރަށް]] ޖިޒީ ދައްކައިގެން ދިރިއުޅޭތާ އެތައް އަހަރެއް ފަހުން ދިއްދޫ ބަންޑާރަވީ [[ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ)|އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ)]] ގެ ރަސްކަމުގައި ހިޖުރައިން 1351ވަނަ އަހަރުގެ ޝައްވާލު މަހުން 20ވަނަ ދުވަހު އޭރުގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުން ނިންމެވި ނިންމެވުމަކުންނެވެ. އެ ނިންމެވުމުގައި ވަނީ އަންނަނިވި ޢިބާރާތުންނެވެ. &lt;blockquote&gt;&quot;الحمد لله وحده

السلطان محمد شمس الدين إسكندرކައްތިރި ބަވަނަ މަހާރަދުންގެ އަރިއަހުގައި، قانون ހަދާ مجلسން އަދަބުވެރިކަމާއެކު ދަންނަވަމެވެ.

ތިލަދުންމަތީ ދިއްދޫ ފަޅު ރަށަކަށް އޮއްވައި، [[އުތީމު (ހއ. އަތޮޅު)|އުތީމު]] މިސްކިތް މައްޗަށް ލެއްވުމަށް ފަހު އެތައް ޒަމާނަކަށް ފަހުން، އެ ދިއްދޫ، މީހުން އުޅޭ ރަށަކަށްވެ، عماراتވުމަށް ފަހުގައި، އެ ރަށުގެ މީހުންނާއި [[އުތީމު (ހއ. އަތޮޅު)|އުތީމު]] މީހުންނާ ވާ އަރައިރުންތަކާ މެދުގައި قانون ހަދާ مجلس ގައި ވާހަކަ ދެކެވިގެން އެ ދެ ރަށު މީހުންގެ ކަންތަކާ މެދުގައި، އިހު ރަސްރަސްކަލުން ދެއްވައިފައިވާ، ފަތްކޮޅުތައް ބަލައި، އެއިން ފެނުނު ގޮތްތަކާ އެކު ފާސްވީ މަގީ މިއެވެ.

# މީހުން ނުތިބޭ ފަޅުރަށްރަށް އެކިއެކި ފަރާތްފަރާތަށް ފަޅުރަށް ކަމުގައި ދެއްވައިފައިވަނިކޮށް، އެ ރަށްރަށް عماراتވެ، رعيةން ދިރިއުޅޭ ބަސްތީއެއްކަމަށް ވެއްޖެ ނަމަ، އެ ރަށެއް ފުރަ ބަންޑާރައަށް ލައްވައި، ގޮއި ރަށަކަށް ހައްދަވައި، އެ ރަށެއް އެ ނިގުޅައިގަނެވުނު ކިބަޔަކަށް ލިބުނު އުނިކަމެއް دولةގެ ފަރާތުން ހަމަޖައްސަވައި، رعية އަށް ލުއިކޮށް ދެއްވުން.
# މިގޮތުން ލިބޭ އުނިކަން ހަމަޖެއްސެވުމުގައި، އެ ނެގެވޭ ރަށަކީ ފަޅުރަށެއްކަމުގައި މިންވަރު ކުރައްވައިގެން ހަމަޖެއްސެވުން. اهـ

٢٠ شوال ١٣٥١ هـ &quot;&lt;/blockquote&gt;

=== &lt;u&gt;ތިލަދޫ&lt;/u&gt; ===
މިހާރުގެ ދިއްދުއަކީ އެ ރަށު ފަޅުގައި އޮތް &quot;ތިލަދޫ&quot; އޭ ކިޔާ ރަށުން ބަޔަކާ އެކު އުފެދިފައި އޮތް ރަށެކެވެ. ދިއްދުއާއި ތިލަދޫގެ ދެކުނުބައި ގުޅި އެއްރަށަކަށްވެ ދިއްދޫގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވީ ކަމުގައި ވިޔަސް ދިއްދޫގައި ހިމެނޭ ތިލަދޫގެ ބައިގެ ފެން ބަރުވެފައި ހިސާބަކަށް ލޮނު ރަހައެއް ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް ދިއްދޫގެ ބައިގެ ފެން ލުއިވެފައި މީރުމެއެވެ. ރަށުގެ ބޮޑުބަޔަކީ ތިލަދޫގެ ބައެވެ. މި ދެ ރަށް ގުޅުނު ހިސާބު ފާހަގަ ކުރަނީ މިހާރުގެ އަތޮޅު އޮފީހާއި އަތޮޅުގެއާއި [[ހއ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު|އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]]ގެ އުތުރުން އޮންނަ ހުރަސް ބޮޑު މަގުންނެވެ. މި މަގަށް ކުރިން ކިޔަނީ &quot;ފެންވަޅު މަގު&quot; ނުވަތަ &quot;ކަނބޯވަޅު މަގު&quot; މިހެންނެވެ. (މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ)

=== &lt;u&gt;ރަށް ފެންވުމުގެ ހާދިސާ&lt;/u&gt; ===
ދިއްދޫއަކީ މާޒީވެ ދިޔަ ތާރީޚުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް އާދަޔާ ޚިލާފު ގޮތަކަށް މުޅި ރަށް ފެންވެފައިވާ ރަށެކެވެ. &quot;ރަށް ފެންވުން&quot; މި ބަސް ދިއްދޫ މީހުން ބޭނުންކުރަނީ  އެ ރަށުގައި ހުރި ދެ ގެއެއް ފިޔަވައި ހުރިހާ ގެދޮރަކާއި ހަރުގެ ފަދަ ތަންތަން އަނދައި އަޅިއަށްވެ ދިޔަ ހާދިސާއާ ގުޅިގެންނެވެ. މި ކަން ހިނގައިފައިވާ ގޮތެއްކަމަށް އޭރުގެ މީހުން ބުނެއުޅޭ ގޮތަކީ &quot; ދިއްދުއަކީ އެޒަމާނުގައި (ފަންރިޔާ ނެގި ޒަމާނުގައި) ރިޔާ ވިޔާ ރަށެއް ކަމަށެވެ. ރަށުގެ ހުޅަނގު ފަރާތަކީ އޮޑިދޯނިފަހަރު ގެންގުޅޭ ފަރާތްކަމަށްވާތީ ހުރިހާ ހަރުގެއެއް ހުންނަނީ އެ ފަރާތުގައެވެ. އަދި އެ ޒަމާނުގައި ގެދޮރު ހެދައިފައި ހުންނަނީ ފަނުންކަމަށް ވާތީ މުޅިރަށުގައި އޮންނަނީ ފަންގިގެތަކާއި ފަންގިން ހަދައިފައިވާ ފުޅަށްގަނޑުތަކާއި ހަރުގަތެކެވެ. ކޮންމެއަކަސް ރަށުގެ ހުޅަނގު ފަރާތު އުތުރުކޮޅުގައި ރިޔާވިޔަން މީހުން ތިބެނީ ހަރުގެތަކާ ކައިރީގައެވެ. ދިއްދުއަކީ އެ ޒަމާނުގައި ބޭރު ދަތުރުކުރާ ބައްތެލިފަހަރު ގެންގުޅުނު ރަށެކެވެ. އެއްފަހަރަކު މި ގޮތަށް ބޭރު ދަތުރު ދިޔަ ބައްތެއްޔަކުން މުދާ ބޭލުމުގެ ތެރޭގައި ބައެއް ސާމާނު ތެމުނެވެ. ތެމުނު އެއްޗެހީގެ ތެރޭގައި އަލިފާން ފޮށިތަކެއް ވެސް ތެމުނެވެ. މި އަލިފާން ފޮށިތައް ހިއްކަންވެގެން ބަހައްޓައިފައި ހުއްޓާ އެ ހިސާބުގައި ކުޅެން އުޅުނު ނުވަތަ މޫދަށް އެރި އުޅުނު ކުދި ބަޔަކު ތެރޭން ކުއްޖަކު އަލިފާން ފޮށިން ދަނޑިއެއް ނަގައި އަލިފާން ރޯކުރުމަށްފަހު އެ ކުއްޖާގެ އަތަށް ހޫނުވުމާއެކު އެ ދަނޑި އެއްލައިލެވުނީ އެއްކަލަ ރިޔާވިޔަން އެއްކޮށްފައިވާ ފަންތަކުގެ ތެރެއަށެވެ. އިސާހިތަކުން އެ ފަންތަކުގައި ރޯވެއްޖެއެވެ. ދުވަހަކީ ރަނގަޅަށް ވައިޖެހޭ އަވިގަދަ ދުވަހެކެވެ. އެހެންކަމުން ހިކިފައިހުރި ފަންތަކުގައި ހިފުމާއެކު ލަހެއްނުވެ ޖެހިގެންހުރި ހަރުގޭގައި އަލިފާން ހިފައިފިއެވެ. އެ ދުވަހަކީ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ހުރިހާ މީހުން ވެސް މަހަށްދިޔަ ދުވަހަކަށްވާތީ ރަށުގައި މީހުން ވަރަށް މަދުކަމަށްވެއެވެ. އެހެންކަމުން އަލިފާން ނިއްވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާނެ ގިނަ ޢަދެއްގެ ބަޔަކު ނެތުމާއެކު ހަރުގެތަކުގައި ރޯވަމުން ރަށުތެރެއަށް އަލިފާން ފެތުރިގެންދިޔައީ ވަރަށް އަވަހަށެވެ. އަދި ގޭގޭގައި ހުރި ހިފައި ގެންގުޅޭ ސާމާނާއި މުދާތައް އެ ވަގުތު ގޭގައި އުޅުނު މީހުންވެގެން އަތިރިމައްޗަށް (ވައިމައްޗަށް) ނެރުނުކަމަށް ބުނެއެވެ. އެ ދުވަހު ރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން މަހަށްދިޔަ މީހުން ރަށަށް އައީ ރަށުން ވަރަށް ގަދަޔަށް ދުންއަރާތަން ފެނުމުން ރަށުގައި ކޮންމެ ވެސް ކަމެއްވެއްޖެކަން އެނގިގެން ކަމަށްވެއެވެ. އެ މީހުން ރަށަށް އައިއިރު މުޅިރަށް ވަނީ އަނދައި އަޅިއަށްވެފައެވެ. ދެން ހުރިހާ އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ މީހުންވެގެން ފެންޖަހާ އަލިފާން ނިއްވާލީއެވެ.&quot; މިއީ މި ހާދިސާ ހިނގި ކަމަށް ކިޔައިއުޅޭ ގޮތެވެ.

މި ހާދިސާގައި އެ ރަށުގައި ނުއަނދައި ހުރީ ދެ ގެއެއް ކަމަށް ބުނެއުޅެއެވެ. އެއީ ދިއްދޫ ޢަލީ ޙާޖީގެ ދެ ގެ ކަމަށްވެއެވެ. މި ދެ ގެ ހުންނަނީ ރަށުގެ ދެކުނުން އެންމެ އިރުމަތީގައި ކަމަށްވެފައި އޭރު ވެސް މި ދެ ގެ ހުރީ އީޓު ޖަހައިފައިކަމަށްވާތީ އަލިފާނުގެ އަސަރު ކޮށްފައިވާލެއް ކުޑަކަމަށްވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. މި ހާދިސާގައި ބިރުން ފިލަންވެގެން ގެއެއްގެ ބޮޑުއަށި ތަންދޮށަށް ވަން ދެ ކުއްޖަކު ފިހިގެން މަރުވިކަމަށްވެއެވެ. 

=== &lt;u&gt;ތާރީޚީ ތަންތަން&lt;/u&gt; ===
ހއ. ދިއްދޫން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އާސާރީ ބިނާއަކީ ދިއްދޫ ޢީދު މިސްކިތެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި މި މިސްކިތް ބިނާކޮށްފައިވަނީ [[ސުލްޠާން ޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު|އައްސުލްޠާނުލްޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލްއަޢުޡަމް (ބޮޑު ތަކުރުފާނު)]] ބިނާކުރެއްވި މިސްކިތެއް ހުރި ތަނުގައެވެ. އެ މިސްކިތް ހުރީ ގާފޮޅު މަތީ މެއްލަޖަހައި ދަނޑިން ބިތް ގަތައި &quot;ދިއްދޫ ފަންރިޔާ&quot; (ރުކު ބޮންތި ފަންވަތުގެ ސާންތި) ދަމައި އޭގެ ބޭރުން ބިތް ފަން ދަމައި އޮބިއަޅައިފައެވެ. ފުރާޅު ހިޔާކޮށްފައި އޮތީ ބިތް ފަނުންނެވެ. ހިޖުރައިން 1100ވަނަ އަހަރު އެ މިސްކިތުގެ ބިތްތައް ރޫޅައި ފިލާ ޖަހައިގެން ރާނައި ހެދީ ދިއްދޫ ޤާސިމް ޚަޠީބު (ދިއްދޫ އަލްޙާއްޖަ އިބްރާހީމް ކަލޭގެފާނުގެ މުނިކާފަ) ގެ ވެރިކަމުގައެވެ. އޭގެފަހުން އެ މިސްކިތް މިހާރު އެ ހުރި ގޮތަށް ރާނައި ބޮޑުކުރީ ޙާޖީ މޫސާ ޚަޠީބު ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިކަމުގައި [[ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ)|އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ)]] ގެ ރަސްކަމުގައެވެ. އޭގެފަހުން އެ މިސްކިތަށް ކިޔަނީ ދިއްދޫ ޢީދު މިސްކިތެވެ. އުވައިން ރާނައި ހިޔާކޮށްފައި ހުރި މި މިސްކިތަކީ ނަމާދުކުރުމަށް މިހާރު ވެސް ބޭނުންކުރާ މިސްކިތެކެވެ.

== ތަޢުލީމު ==
ހއ. ދިއްދޫގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ކިޔަވައިދެމުން ގޮސްފައިވަނީ ދިއްދޫ ދެކުނު އަވަށު ކުޑަގެ ނަމަކަށް ކިޔުނު ޢިމާރާތެއްގައެވެ. އޭގެފަހުން &quot;ދިއްދޫ މަދްރަސާ&quot; ގެ ނަމުގައި ރަށުގެ މައުލޫދު ހަރުގޭގައި ކިޔަވައިދެމުންގެންދިޔަ ކަމަށްވެއެވެ. އަދިހަމައެހެންމެ ރަށުގެ ތިން ވިލީގައި ތިން ތަނުގައި ކިޔަވައިދެމުން ގޮސްފައިވެއެވެ. އެއީ އުތުރު ވިލީގެ މަކްތަބުއްނަޖާޙާއި، މެދު ވިލީގެ ނޫރާނީ މަކްތަބާއި، ދެކުނު ވިލީގައި ހިންގި މަކްތަބުލްފަލާޙުގައެވެ. 1958 ހިސާބުގައި &quot;ދިއްދޫ މަދްރަސާ&quot; ގެ ނަން &quot;މަދްރަސަތުލް ޣާޒީ މުޙައްމަދު&quot; މި ނަމަށް ބަދަލުކުރިއެވެ. އަދި އަތޮޅުގެ ހުރިހާ ރަށަކުން، ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ޢަދަދަކަށް ކުދިީން ގެންނަވައި، ކުދީން ތިބޭނެ ބޯޑިންގެއް އަތޮޅުގެ ފަރާތުން އުފައްދަވައި، މި ތަނުގައި ކުދީންނަށް ތިބެވޭނެ ގޮތުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސެވިއެވެ. 

1980ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު 15ވަނަ ދުވަހު ހއ. ދިއްދޫގައި [[ހއ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު|ހއ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]]ގެ ބިންގާ އެޅިއެވެ. މި މަރުކަޒު ހުޅުވީ 1982 ޖަނަވަރީ 7ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މަތީ ޘާނަވީއާ ހަމައަށް ކިޔަވައިދޭ [[ހއ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު|ހއ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]]ގައި 900 އަށްވުރެ ގިނަ ދަރިވަރުން މިހާރު ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރަމުން ދެއެވެ. މީގެއިތުރުން&quot;ޣާޒީ މުޙައްމަދު ޕްރީ ސްކޫލު&quot; ގެ ނަމުގައި ކައުންސިލުން ހިންގަވާ ޕްރީ ސްކޫލެއް ދިއްދޫގައި ހުރެއެވެ. އަދި ދިއްދޫގައި ސަރުކާރުން ޤާއިމުކުރައްވާ ޖޫނިއަރ ކޮލެޖުގެ ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްތައް މިހާރު ނިމި، އެއްކޮށް ނިމުމަކާ ވަނީ ގާތްވެފައެވެ.

== ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ==
ހއ. ދިއްދޫގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދޭން ފަށައިފައިވަނީ 1967ވަނަ އަހަރުއެވެ. އެއީ ހއ. އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންނަށް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ޓަކައި ހުޅުވި ޞިއްޙީ މަރުކަޒުންނެވެ. ދިއްދޫގައި މިހާރު ހުންނަ ހއ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލަކީ ދިއްދޫ ރައްޔިތުންނާއި ކައިރި ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުން ވެސް ޚިދުމަތް ހޯދާ ހޮސްޕިޓަލެކެވެ.{{Islands of the Maldives}}


{{Maldives-geo-stub}}</text>
      <sha1>4eqziwlr7eatiua6134bhyrffel476q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137734</id>
      <parentid>137733</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T14:32:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18738" sha1="ft4vdkhviaj21aazvczkyvp61skgzo0" xml:space="preserve">{{Maldives Island|ImageExists=Yes|islandimage=Ha. Dhidhdhoo Aerial view over Ha.Dhidhdhoo.jpg|island=ހއ. ދިއްދޫ|atoll=ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި|location=ލެޓިޓިއުޑް: °6.8873 ، ލޯންޖިޓިއުޑް: °73.1073|population=4755 (2026 އެޕްރީލް މަހާ ހަމައަށް)|length=2 ކިލޯމީޓަރު|width=0.72 ކިލޯމީޓަރު|male-distance=300.947 ކިލޯމީޓަރު|phone=6500019 960+|fax=6500588 960+|council_president=ޢުޘްމާން ރަޝީދު}}

== ތަޢާރަފު ==
ހއ. ދިއްދޫއަކީ ވެރިރަށް [[މާލެ]]އާ 187 މޭލުގެ ރާސްތާގައި [[ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި|ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ]]ގެ މެދު ތެރޭގައި އިރު އުތުރުގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ. [[ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި|ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ]]ގެ އަތޮޅު ވެރިކަންކުރާ މި ރަށުގެ ބޮޑުމިނަކީ 85.28 ހެކްޓަރެވެ. ޖުޣުރާފީ ގޮތުން ދިއްދޫ މިޞްރާބުކުރެވެނީ އުތުރު ޢަރްޟު (ލެޓިޓިއުޑް) °6.8873 އަދި އިރު ޠޫލު (ލޯންޖިޓިއުޑް) °73.1073 ގައެވެ. ދިއްދޫގެ އިރުމަތީ ފަރާތުގައި 1300 ފޫޓު ދިގު އަދި 250 ފޫޓު ފުޅާ ބަނދަރެއް ހަދައިފައި އޮވެއެވެ. ރަށުގެ ބައެއް ބޮޑެތި މަގުތައް ވަނީ ތާރު އަޅައި، ރަނގަޅު ފެންވަރަކަށް ތަރައްޤީކޮށްފައެވެ.

== އާބާދީ ==
ހއ. ދިއްދޫއަކީ ހއ. އަތޮޅުގެ އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ރަށެވެ. 2026 އެޕްރީލް މަހުގެ ނިޔަލަށް ހއ. ދިއްދޫގެ އާބާދީއަކީ 4755 މީހުންނެވެ. ރަށުގެ ރައްޔިތުން އާމުދަނީ ހޯދުމަށްކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ރިސޯޓުތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރުމެވެ. ދެވަނައަށް މަސްވެރިކަމެވެ. މީގެއިތުރުން ވަޑާންކުރުމާއި، ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ އަދާކުރުން ހިމެނެއެވެ. ރަށުގައި ތިބެގެން އެންމެ ގިނަ މީހުން އަދާކުރާ ވަޒީފާއަކީ ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާއެވެ. 

== ތާރީޚު ==
ދިއްދޫ މީހުން އެންމެ ފުރަތަމަ ދިރިއުޅުނީ އެ އަތޮޅު ދޮނަކުޅީގައެވެ. ތާރީޚުން އެނގޭ ގޮތުގައި މީލާދުން 17ވަނަ ޤަރުނުގެ މެދަކާ ޖެހެންދެން ވެސް ދޮނަކުޅީގައި މީހުން އުޅުނެވެ. ކުރީގެ ޒަމާނުގައި ދޮނަކުޅިއަކީ މަލާބާރީންގެ ގިނަ އުނދަގޫތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު ރަށެކެވެ. މި ސަބަބާހުރެ އެ ރަށުގައި އޭރު ދިރިއުޅެމުންދިޔަ މީހުން އެ ރަށުން ފޭބީއެވެ. ދޮނަކުޅިން ފޭބި މީހުން ފުރަތަމަ ދިޔަކަމަށް ވަނީ ހޮނޑާފުށްޓަށެވެ. ހޮނޑާފުށްޓަކީ [[ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރި|ހދ. އަތޮޅު]]ގެ ރަށެކެވެ. ހޮނޑާފުށްޓަށް ދިޔަ މީހުން ދިއްދޫއަށް އައީ އޭގެފަހުގައެވެ. މި ކަން ހިނގިކަމަށް ބުނެ އުޅެނީ [[ސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު|އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު (އެއްވަނަ)]]  ގެ ރަސްކަމުގެ (1648 - 1687މ.) ކުރީގައެެވެ. އޭރު ދިއްދޫއަކީ ވަރުވާއަށް [[އުތީމު ގަނޑުވަރު|އުތީމު ގަނޑުވަރަށް]] ނަގައިފައިވާ ރަށެކެވެ. ރަށް ބަލަހައްޓަމުންދިޔައީ [[އުތީމު ގަނޑުވަރު]]ންނެވެ. ދިއްދޫގައި [[އުތީމު (ހއ. އަތޮޅު)|އުތީމު]] ރުއްގަނޑޭ ކިޔާ ރުއްގަނޑެއް ދާދި ފަހަކާ ޖެހެންދެން ވެސް އޮތެވެ. އޭރު ދިއްދޫއަށް އައި މީހުން އެ ރަށުގައި އުޅެންޖެހުނީ [[އުތީމު ގަނޑުވަރު|އުތީމު ގަނޑުވަރަށް]] ޖިޒީ ދައްކައިގެންނެވެ. 

=== '''&lt;u&gt;ދިއްދޫ ބަންޑާރަވުން&lt;/u&gt;''' ===
[[އުތީމު ގަނޑުވަރު|އުތީމު ގަނޑުވަރަށް]] ޖިޒީ ދައްކައިގެން ދިރިއުޅޭތާ އެތައް އަހަރެއް ފަހުން ދިއްދޫ ބަންޑާރަވީ [[ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ)|އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ)]] ގެ ރަސްކަމުގައި ހިޖުރައިން 1351ވަނަ އަހަރުގެ ޝައްވާލު މަހުން 20ވަނަ ދުވަހު އޭރުގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުން ނިންމެވި ނިންމެވުމަކުންނެވެ. އެ ނިންމެވުމުގައި ވަނީ އަންނަނިވި ޢިބާރާތުންނެވެ. &lt;blockquote&gt;&quot;الحمد لله وحده

السلطان محمد شمس الدين إسكندرކައްތިރި ބަވަނަ މަހާރަދުންގެ އަރިއަހުގައި، قانون ހަދާ مجلسން އަދަބުވެރިކަމާއެކު ދަންނަވަމެވެ.

ތިލަދުންމަތީ ދިއްދޫ ފަޅު ރަށަކަށް އޮއްވައި، [[އުތީމު (ހއ. އަތޮޅު)|އުތީމު]] މިސްކިތް މައްޗަށް ލެއްވުމަށް ފަހު އެތައް ޒަމާނަކަށް ފަހުން، އެ ދިއްދޫ، މީހުން އުޅޭ ރަށަކަށްވެ، عماراتވުމަށް ފަހުގައި، އެ ރަށުގެ މީހުންނާއި [[އުތީމު (ހއ. އަތޮޅު)|އުތީމު]] މީހުންނާ ވާ އަރައިރުންތަކާ މެދުގައި قانون ހަދާ مجلس ގައި ވާހަކަ ދެކެވިގެން އެ ދެ ރަށު މީހުންގެ ކަންތަކާ މެދުގައި، އިހު ރަސްރަސްކަލުން ދެއްވައިފައިވާ، ފަތްކޮޅުތައް ބަލައި، އެއިން ފެނުނު ގޮތްތަކާ އެކު ފާސްވީ މަގީ މިއެވެ.

# މީހުން ނުތިބޭ ފަޅުރަށްރަށް އެކިއެކި ފަރާތްފަރާތަށް ފަޅުރަށް ކަމުގައި ދެއްވައިފައިވަނިކޮށް، އެ ރަށްރަށް عماراتވެ، رعيةން ދިރިއުޅޭ ބަސްތީއެއްކަމަށް ވެއްޖެ ނަމަ، އެ ރަށެއް ފުރަ ބަންޑާރައަށް ލައްވައި، ގޮއި ރަށަކަށް ހައްދަވައި، އެ ރަށެއް އެ ނިގުޅައިގަނެވުނު ކިބަޔަކަށް ލިބުނު އުނިކަމެއް دولةގެ ފަރާތުން ހަމަޖައްސަވައި، رعية އަށް ލުއިކޮށް ދެއްވުން.
# މިގޮތުން ލިބޭ އުނިކަން ހަމަޖެއްސެވުމުގައި، އެ ނެގެވޭ ރަށަކީ ފަޅުރަށެއްކަމުގައި މިންވަރު ކުރައްވައިގެން ހަމަޖެއްސެވުން. اهـ

٢٠ شوال ١٣٥١ هـ &quot;&lt;/blockquote&gt;

=== &lt;u&gt;ތިލަދޫ&lt;/u&gt; ===
މިހާރުގެ ދިއްދުއަކީ އެ ރަށު ފަޅުގައި އޮތް &quot;ތިލަދޫ&quot; އޭ ކިޔާ ރަށުން ބަޔަކާ އެކު އުފެދިފައި އޮތް ރަށެކެވެ. ދިއްދުއާއި ތިލަދޫގެ ދެކުނުބައި ގުޅި އެއްރަށަކަށްވެ ދިއްދޫގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވީ ކަމުގައި ވިޔަސް ދިއްދޫގައި ހިމެނޭ ތިލަދޫގެ ބައިގެ ފެން ބަރުވެފައި ހިސާބަކަށް ލޮނު ރަހައެއް ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް ދިއްދޫގެ ބައިގެ ފެން ލުއިވެފައި މީރުމެއެވެ. ރަށުގެ ބޮޑުބަޔަކީ ތިލަދޫގެ ބައެވެ. މި ދެ ރަށް ގުޅުނު ހިސާބު ފާހަގަ ކުރަނީ މިހާރުގެ އަތޮޅު އޮފީހާއި އަތޮޅުގެއާއި [[ހއ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު|އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]]ގެ އުތުރުން އޮންނަ ހުރަސް ބޮޑު މަގުންނެވެ. މި މަގަށް ކުރިން ކިޔަނީ &quot;ފެންވަޅު މަގު&quot; ނުވަތަ &quot;ކަނބޯވަޅު މަގު&quot; މިހެންނެވެ. (މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ)

=== &lt;u&gt;ރަށް ފެންވުމުގެ ހާދިސާ&lt;/u&gt; ===
ދިއްދޫއަކީ މާޒީވެ ދިޔަ ތާރީޚުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް އާދަޔާ ޚިލާފު ގޮތަކަށް މުޅި ރަށް ފެންވެފައިވާ ރަށެކެވެ. &quot;ރަށް ފެންވުން&quot; މި ބަސް ދިއްދޫ މީހުން ބޭނުންކުރަނީ  އެ ރަށުގައި ހުރި ދެ ގެއެއް ފިޔަވައި ހުރިހާ ގެދޮރަކާއި ހަރުގެ ފަދަ ތަންތަން އަނދައި އަޅިއަށްވެ ދިޔަ ހާދިސާއާ ގުޅިގެންނެވެ. މި ކަން ހިނގައިފައިވާ ގޮތެއްކަމަށް އޭރުގެ މީހުން ބުނެއުޅޭ ގޮތަކީ &quot; ދިއްދުއަކީ އެޒަމާނުގައި (ފަންރިޔާ ނެގި ޒަމާނުގައި) ރިޔާ ވިޔާ ރަށެއް ކަމަށެވެ. ރަށުގެ ހުޅަނގު ފަރާތަކީ އޮޑިދޯނިފަހަރު ގެންގުޅޭ ފަރާތްކަމަށްވާތީ ހުރިހާ ހަރުގެއެއް ހުންނަނީ އެ ފަރާތުގައެވެ. އަދި އެ ޒަމާނުގައި ގެދޮރު ހެދައިފައި ހުންނަނީ ފަނުންކަމަށް ވާތީ މުޅިރަށުގައި އޮންނަނީ ފަންގިގެތަކާއި ފަންގިން ހަދައިފައިވާ ފުޅަށްގަނޑުތަކާއި ހަރުގަތެކެވެ. ކޮންމެއަކަސް ރަށުގެ ހުޅަނގު ފަރާތު އުތުރުކޮޅުގައި ރިޔާވިޔަން މީހުން ތިބެނީ ހަރުގެތަކާ ކައިރީގައެވެ. ދިއްދުއަކީ އެ ޒަމާނުގައި ބޭރު ދަތުރުކުރާ ބައްތެލިފަހަރު ގެންގުޅުނު ރަށެކެވެ. އެއްފަހަރަކު މި ގޮތަށް ބޭރު ދަތުރު ދިޔަ ބައްތެއްޔަކުން މުދާ ބޭލުމުގެ ތެރޭގައި ބައެއް ސާމާނު ތެމުނެވެ. ތެމުނު އެއްޗެހީގެ ތެރޭގައި އަލިފާން ފޮށިތަކެއް ވެސް ތެމުނެވެ. މި އަލިފާން ފޮށިތައް ހިއްކަންވެގެން ބަހައްޓައިފައި ހުއްޓާ އެ ހިސާބުގައި ކުޅެން އުޅުނު ނުވަތަ މޫދަށް އެރި އުޅުނު ކުދި ބަޔަކު ތެރޭން ކުއްޖަކު އަލިފާން ފޮށިން ދަނޑިއެއް ނަގައި އަލިފާން ރޯކުރުމަށްފަހު އެ ކުއްޖާގެ އަތަށް ހޫނުވުމާއެކު އެ ދަނޑި އެއްލައިލެވުނީ އެއްކަލަ ރިޔާވިޔަން އެއްކޮށްފައިވާ ފަންތަކުގެ ތެރެއަށެވެ. އިސާހިތަކުން އެ ފަންތަކުގައި ރޯވެއްޖެއެވެ. ދުވަހަކީ ރަނގަޅަށް ވައިޖެހޭ އަވިގަދަ ދުވަހެކެވެ. އެހެންކަމުން ހިކިފައިހުރި ފަންތަކުގައި ހިފުމާއެކު ލަހެއްނުވެ ޖެހިގެންހުރި ހަރުގޭގައި އަލިފާން ހިފައިފިއެވެ. އެ ދުވަހަކީ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ހުރިހާ މީހުން ވެސް މަހަށްދިޔަ ދުވަހަކަށްވާތީ ރަށުގައި މީހުން ވަރަށް މަދުކަމަށްވެއެވެ. އެހެންކަމުން އަލިފާން ނިއްވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާނެ ގިނަ ޢަދެއްގެ ބަޔަކު ނެތުމާއެކު ހަރުގެތަކުގައި ރޯވަމުން ރަށުތެރެއަށް އަލިފާން ފެތުރިގެންދިޔައީ ވަރަށް އަވަހަށެވެ. އަދި ގޭގޭގައި ހުރި ހިފައި ގެންގުޅޭ ސާމާނާއި މުދާތައް އެ ވަގުތު ގޭގައި އުޅުނު މީހުންވެގެން އަތިރިމައްޗަށް (ވައިމައްޗަށް) ނެރުނުކަމަށް ބުނެއެވެ. އެ ދުވަހު ރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން މަހަށްދިޔަ މީހުން ރަށަށް އައީ ރަށުން ވަރަށް ގަދަޔަށް ދުންއަރާތަން ފެނުމުން ރަށުގައި ކޮންމެ ވެސް ކަމެއްވެއްޖެކަން އެނގިގެން ކަމަށްވެއެވެ. އެ މީހުން ރަށަށް އައިއިރު މުޅިރަށް ވަނީ އަނދައި އަޅިއަށްވެފައެވެ. ދެން ހުރިހާ އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ މީހުންވެގެން ފެންޖަހާ އަލިފާން ނިއްވާލީއެވެ.&quot; މިއީ މި ހާދިސާ ހިނގި ކަމަށް ކިޔައިއުޅޭ ގޮތެވެ.

މި ހާދިސާގައި އެ ރަށުގައި ނުއަނދައި ހުރީ ދެ ގެއެއް ކަމަށް ބުނެއުޅެއެވެ. އެއީ ދިއްދޫ ޢަލީ ޙާޖީގެ ދެ ގެ ކަމަށްވެއެވެ. މި ދެ ގެ ހުންނަނީ ރަށުގެ ދެކުނުން އެންމެ އިރުމަތީގައި ކަމަށްވެފައި އޭރު ވެސް މި ދެ ގެ ހުރީ އީޓު ޖަހައިފައިކަމަށްވާތީ އަލިފާނުގެ އަސަރު ކޮށްފައިވާލެއް ކުޑަކަމަށްވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. މި ހާދިސާގައި ބިރުން ފިލަންވެގެން ގެއެއްގެ ބޮޑުއަށި ތަންދޮށަށް ވަން ދެ ކުއްޖަކު ފިހިގެން މަރުވިކަމަށްވެއެވެ. 

=== &lt;u&gt;ތާރީޚީ ތަންތަން&lt;/u&gt; ===
ހއ. ދިއްދޫން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އާސާރީ ބިނާއަކީ ދިއްދޫ ޢީދު މިސްކިތެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި މި މިސްކިތް ބިނާކޮށްފައިވަނީ [[ސުލްޠާން ޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު|އައްސުލްޠާނުލްޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލްއަޢުޡަމް (ބޮޑު ތަކުރުފާނު)]] ބިނާކުރެއްވި މިސްކިތެއް ހުރި ތަނުގައެވެ. އެ މިސްކިތް ހުރީ ގާފޮޅު މަތީ މެއްލަޖަހައި ދަނޑިން ބިތް ގަތައި &quot;ދިއްދޫ ފަންރިޔާ&quot; (ރުކު ބޮންތި ފަންވަތުގެ ސާންތި) ދަމައި އޭގެ ބޭރުން ބިތް ފަން ދަމައި އޮބިއަޅައިފައެވެ. ފުރާޅު ހިޔާކޮށްފައި އޮތީ ބިތް ފަނުންނެވެ. ހިޖުރައިން 1100ވަނަ އަހަރު އެ މިސްކިތުގެ ބިތްތައް ރޫޅައި ފިލާ ޖަހައިގެން ރާނައި ހެދީ ދިއްދޫ ޤާސިމް ޚަޠީބު (ދިއްދޫ އަލްޙާއްޖަ އިބްރާހީމް ކަލޭގެފާނުގެ މުނިކާފަ) ގެ ވެރިކަމުގައެވެ. އޭގެފަހުން އެ މިސްކިތް މިހާރު އެ ހުރި ގޮތަށް ރާނައި ބޮޑުކުރީ ޙާޖީ މޫސާ ޚަޠީބު ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިކަމުގައި [[ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ)|އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ)]] ގެ ރަސްކަމުގައެވެ. އޭގެފަހުން އެ މިސްކިތަށް ކިޔަނީ ދިއްދޫ ޢީދު މިސްކިތެވެ. އުވައިން ރާނައި ހިޔާކޮށްފައި ހުރި މި މިސްކިތަކީ ނަމާދުކުރުމަށް މިހާރު ވެސް ބޭނުންކުރާ މިސްކިތެކެވެ.

== ތަޢުލީމު ==
ހއ. ދިއްދޫގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ކިޔަވައިދެމުން ގޮސްފައިވަނީ ދިއްދޫ ދެކުނު އަވަށު ކުޑަގެ ނަމަކަށް ކިޔުނު ޢިމާރާތެއްގައެވެ. އޭގެފަހުން &quot;ދިއްދޫ މަދްރަސާ&quot; ގެ ނަމުގައި ރަށުގެ މައުލޫދު ހަރުގޭގައި ކިޔަވައިދެމުންގެންދިޔަ ކަމަށްވެއެވެ. އަދިހަމައެހެންމެ ރަށުގެ ތިން ވިލީގައި ތިން ތަނުގައި ކިޔަވައިދެމުން ގޮސްފައިވެއެވެ. އެއީ އުތުރު ވިލީގެ މަކްތަބުއްނަޖާޙާއި، މެދު ވިލީގެ ނޫރާނީ މަކްތަބާއި، ދެކުނު ވިލީގައި ހިންގި މަކްތަބުލްފަލާޙުގައެވެ. 1958 ހިސާބުގައި &quot;ދިއްދޫ މަދްރަސާ&quot; ގެ ނަން &quot;މަދްރަސަތުލް ޣާޒީ މުޙައްމަދު&quot; މި ނަމަށް ބަދަލުކުރިއެވެ. އަދި އަތޮޅުގެ ހުރިހާ ރަށަކުން، ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ޢަދަދަކަށް ކުދިީން ގެންނަވައި، ކުދީން ތިބޭނެ ބޯޑިންގެއް އަތޮޅުގެ ފަރާތުން އުފައްދަވައި، މި ތަނުގައި ކުދީންނަށް ތިބެވޭނެ ގޮތުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސެވިއެވެ. 

1980ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު 15ވަނަ ދުވަހު ހއ. ދިއްދޫގައި [[ހއ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު|ހއ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]]ގެ ބިންގާ އެޅިއެވެ. މި މަރުކަޒު ހުޅުވީ 1982 ޖަނަވަރީ 7ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މަތީ ޘާނަވީއާ ހަމައަށް ކިޔަވައިދޭ [[ހއ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު|ހއ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]]ގައި 900 އަށްވުރެ ގިނަ ދަރިވަރުން މިހާރު ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރަމުން ދެއެވެ. މީގެއިތުރުން&quot;ޣާޒީ މުޙައްމަދު ޕްރީ ސްކޫލު&quot; ގެ ނަމުގައި ކައުންސިލުން ހިންގަވާ ޕްރީ ސްކޫލެއް ދިއްދޫގައި ހުރެއެވެ. އަދި ދިއްދޫގައި ސަރުކާރުން ޤާއިމުކުރައްވާ ޖޫނިއަރ ކޮލެޖުގެ ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްތައް މިހާރު ނިމި، އެއްކޮށް ނިމުމަކާ ވަނީ ގާތްވެފައެވެ.

== ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ==
ހއ. ދިއްދޫގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދޭން ފަށައިފައިވަނީ 1967ވަނަ އަހަރުއެވެ. އެއީ ހއ. އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންނަށް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ޓަކައި ހުޅުވި ޞިއްޙީ މަރުކަޒުންނެވެ. ދިއްދޫގައި މިހާރު ހުންނަ ހއ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލަކީ ދިއްދޫ ރައްޔިތުންނާއި ކައިރި ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުން ވެސް ޚިދުމަތް ހޯދާ ހޮސްޕިޓަލެކެވެ.{{Islands of the Maldives}}


{{Maldives-geo-stub}}</text>
      <sha1>ft4vdkhviaj21aazvczkyvp61skgzo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ޢަލީ ޙައިދަރު އަޙްމަދު</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8681</id>
    <revision>
      <id>137731</id>
      <parentid>137531</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T14:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4084" sha1="bsch8tx624l2xis9snp8l0v3ps15tby" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޢަލީ ޙައިދަރު އަޙްމަދު
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން، ލޭބަރ އެންޑް ސްކިލްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓް
| term_start          = 26 ޑިސެންބަރު 2024
| term_end            = 14 އެޕްރީލް 2026
| predecessor         = [[މަރްޔަމް މާރިޔާ]]
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް ހައުސިންގ، ލޭންޑް އެންޑް އަރބަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް
| term_start1         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end1           = 26 ޑިސެންބަރު 2024
| predecessor1        = މުޙައްމަދު އަސްލަމް
| successor1          = [[ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބް]]
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| image               = Dr. Ali Haidar Ahmed portrait.jpg
| office2             = މިނިސްޓަރ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އަރބަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް
| term_start2         = ޖުލައި 2008
| term_end2           = އޮކްޓޫބަރު 2008
| successor2          = މުޙައްމަދު އަސްލަމް
| alma_mater          = ޔުނިވަރސިޓީ ކޮލެޖް ލަންޑަން&lt;br/&gt;ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މެންޗެސްޓަރ
| president2          = [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް]]
| birth_place         = [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| awards              = ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު - 1989
| successor           = [[އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު]]
}}

ޑރ ޢަލީ ޙައިދަރު އަޙްމަދަކީ އިނގިރޭސިވިލާތުގައި އިންޖިނޭރިންގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.  

ޑރ. ޢަލީ ޙައިދަރު ދިވެހި ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތްކުރައްވަން ފެށްޓެވީ 1981ވަނަ އަހަރުއެވެ. ދެ ފަހަރެއްގެ މަތީން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައުސިންގ މިނިސްޓަރުގެ މަޤާމު އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު|ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]ގެ ސަރުކާރުގައި 2024 ޑިސެންބަރު 26ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 2026 އެޕްރީލް 14ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް މިނިސްޓަރ އޮފް ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން، ލޭބަރ އެންޑް ސްކިލްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ މަޤާމު އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

ދިވެހި ސަރުކާރުން ހޯދައިދިން ސްކޮލަރޝިޕެއްގެ ދަށުން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ދަ ވިކްޓޯރިއާ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މެންޗެސްޓަރގައި ބެޗެލަރ އޮފް ޕްލޭނިންގ ކޯހެއް ފުރިހަމަކުރެއްވުމުގައި އެ ކޯހުގެ ފަހު އަހަރު ހުށަހެޅުއްވި ދިރާސާ މެންޗެސްޓަރ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޕްލޭނިންގ ސްކޫލުން އެ އަހަރު އެއްވަނައަށް ގޮސްފައިވާތީ، ދިވެހި ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު 1989ވަނަ އަހަރު ޢަލީ ޙައިދަރު އަޙްމަދަށް ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ.

 
== އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް ==
* ޑިރެކްޓަރ - މިނިސްޓްރީ އޮފް  ހައުސިން އެންޑް އާރބަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް
* މިނިސްޓަރ - މިނިސްޓްރީ އޮފް  ހައުސިން އެންޑް އާރބަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް
* މިނިސްޓަރ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން، ލޭބަރ އެންޑް ސްކިލްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓް

[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]</text>
      <sha1>bsch8tx624l2xis9snp8l0v3ps15tby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ޢަބްދުﷲ ޚަލީލް</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9273</id>
    <revision>
      <id>137739</id>
      <parentid>137540</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:04:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5649" sha1="m27t2m6eflz6y7i5tenckvrk1gm66tb" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޑރ. ޢަބްދުﷲ ޚަލީލް
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު
| term_start1         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end1           = 30 ސެޕެޓެންބަރު 2024
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| image               = Dr._Abdulla_Khaleel_portrait.jpg
| predecessor1        = އަޙްމަދު ނަސީމް
| successor1          = [[ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް]]
| party               = [[ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1975|2|12|df=yes}}
| office2             = [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| constituency2       = [[ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު)|ނިލަންދޫ ދާއިރާ]]
| term_end2           = 28 މޭ 2019
| term_start2         = 28 މޭ 2014
| succeeded2          = ޢަބްދުލްމުޙްސިން ޙަމީދު
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް
| term_start          = 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024
| term_end            = 14 އެޕްރީލް 2026
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor         = [[މޫސާ ޒަމީރު]]
| successor           = [[އިރުތިޝާމް އާދަމް]]
| birth_place         = [[ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު)|ފ. ނިލަންދޫ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| caption             = ޢަބްދުﷲ ޚަލީލް، 2023
}}

ޑރ. '''ޢަބްދުﷲ ޚަލީލް''' ( ބަގީޗާގެ ، ފ.ނިލަންދޫ ) އަކީ ފ.ނިލަންދޫ އަށް އުފަން އިލްމީ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާ އަކީ މެލޭޝިޔާގެ އިންޓަނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަސިޓީގައި އިކޮނޮމިކްސްގެ ދާއިރާއިން މާސްޓާރސް ޑިގްރީ ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައިވާ ފަރާތެކެވެ. އަދި ބުރޫނާއީ ޔުނިވަސީޓީގައި އިކޮނޮމިކްސް އިން ޕީއެޗްޑީ ހައްދަވާފައި ވެއެވެ. އުމުރުން 31 އަހަރުގައި 2007 ވަނަ އަހަރުގެ މެދުތެރޭގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ ހަގު އުމުރުގައި އަތޮޅު ވެރިއެއްގެ މަގާމް އިސްވެ ވަޑައިގަތުމުގެ ޝަރަފް ޢަބުދުﷲ ޚަލީލް ހޯއްދެވި އެވެ.

ޢަބުދުﷲ ޚަލީލް އަކީ މީހުންނާއި ގުޅުން ބާއްވާ އިޖްތިމާޢީ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ ފަރާތެކެވެ. އަތޮޅުވެރިކަން ކުރެއްވި ދުވަސްވަރު އެއަތޮޅުތަކަށް ތަރައްގީ ގެނައުމަށް ވަރަށް ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

== އާއިލާ ==
އަބުދުﷲ ޚަލީލް އަކީ ފ.ނިލަންދޫ ދޮންފަތްބަގީޗާގެ މޫސާ އަހުމަދު އާއި ހަމަ އެރަށު ފިނިފެންމާގޭ ހަފީޒާ ހަމީދުގެ ދޮށީ ފިރިހެން ދަރިފުޅެވެ. އާއިލާގައި ޚަލީލުގެ އިތުރުން 11 މެންބަރުން ހިމެނެއެވެ. އަނބިކަނބަލުން ނަކީ ފ.ނިލަންދޫ ފޮނިލުބޯގޭ ފަރީދާ ޢަބުދުލް ޢަޒީޒް އެވެ. އެދެމަފިރިންނަށް 2007 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ފިރިހެން ކުއްޖަކު ލިބިފައި ވެއެވެ. އެއީ ޒައިން ޢަބުދުﷲ ޚަލީލް އެވެ. މިހާރު 4 ކުދިން ލިބިލައްވާފައި ވެއެވެ. އެއީ ޒައިންގެ އިތުރުން، ޒާމިން، ޒީޝާ އަދި ޒައިދު އެވެ.

== ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވުން ==
* [[ފ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]] - މެދުމަދަރުސީ ތައުލީމް
* މަދަރުސަތުލް އަހުމަދިއްޔާ - ސާނަވީ ތަޢުލީމް
* ސެންޓަރ ފޮރ ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން - މަތީ ސާނަވީ ތައުލީމް
* އިންޓަނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަސިޓީ - މެލޭޝިޔާ - ފުރަތަމަ ޑިގްރީ - އިކޮނޮމިކްސް
* އިންޓަނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަސިޓީ - މެލޭޝިޔާ - މާސްޓާރސް ޑިގްރީ - އިކޮނޮމިކްސް
* ބުރޫނާއީ ޔުނިވަސިޓީ - ބުރޫނާއީ- ޕީއެޗްޑީ އިން އިކޮނޮމިކްސް

== އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް ==
* ސެކެޓްރީ - މޯލްޑިވްސް ޕޯޓްސް އޮތޯރިޓީ
* ސީނިއަރ އަންޑަރ ސެކެޓްރީ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް
* އަތޮޅުވެރިޔާ - އަރިއަތޮޅު އުތުރުބުރި
* އަތޮޅުވެރިޔާ - ނ.އަތޮޅު 
* ސެކެޓްރީ ޖެނެރަލް - ސިވިލް ސާރވިސް ކޮމިޝަން
* ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ފ.ނިލަންދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރުކަން (2014ން 2019 އަށް)
* މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު (17 ނޮވެންބަރު 2023 - 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024)
* މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް (30 ސެޕްޓެންބަރު 2024 - 14 އެޕްރީލް 2026)

== އިތުރު ފާލަންތައް ==

[[ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު)]]
[[ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު)]]
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>m27t2m6eflz6y7i5tenckvrk1gm66tb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137740</id>
      <parentid>137739</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6133" sha1="9hqdr3x26r878u8sz62lfblzargiym3" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޑރ. ޢަބްދުﷲ ޚަލީލް
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު
| term_start1         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end1           = 30 ސެޕެޓެންބަރު 2024
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| image               = Dr._Abdulla_Khaleel_portrait.jpg
| predecessor1        = އަޙްމަދު ނަސީމް
| successor1          = [[ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް]]
| party               = [[ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1975|2|12|df=yes}}
| office2             = [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| constituency2       = [[ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު)|ނިލަންދޫ ދާއިރާ]]
| term_end2           = 28 މޭ 2019
| term_start2         = 28 މޭ 2014
| succeeded2          = ޢަބްދުލްމުޙްސިން ޙަމީދު
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް
| term_start          = 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024
| term_end            = 14 އެޕްރީލް 2026
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor         = [[މޫސާ ޒަމީރު]]
| successor           = [[އިރުތިޝާމް އާދަމް]]
| birth_place         = [[ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު)|ފ. ނިލަންދޫ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| caption             = ޢަބްދުﷲ ޚަލީލް، 2023
| education           = [[ފ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު|ފ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]]&lt;br/&gt;[[މަދަރުސަތުލް އަހުމަދިއްޔާ|މަދްރަސަތުލްއަޙްމަދިއްޔާ]]&lt;br/&gt;ސެންޓަރ ފޮރ ހަޔަރ ސެކަންޑަރީ އެޑިޔުކޭޝަން
| alma_mater          = އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]&lt;br/&gt;ބްރޫނާއީ ޔުނިވަރސިޓީ
}}

ޑރ. '''ޢަބްދުﷲ ޚަލީލް''' ( ބަގީޗާގެ ، ފ.ނިލަންދޫ ) އަކީ ފ.ނިލަންދޫ އަށް އުފަން އިލްމީ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާ އަކީ މެލޭޝިޔާގެ އިންޓަނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަސިޓީގައި އިކޮނޮމިކްސްގެ ދާއިރާއިން މާސްޓާރސް ޑިގްރީ ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައިވާ ފަރާތެކެވެ. އަދި ބުރޫނާއީ ޔުނިވަސީޓީގައި އިކޮނޮމިކްސް އިން ޕީއެޗްޑީ ހައްދަވާފައި ވެއެވެ. އުމުރުން 31 އަހަރުގައި 2007 ވަނަ އަހަރުގެ މެދުތެރޭގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ ހަގު އުމުރުގައި އަތޮޅު ވެރިއެއްގެ މަގާމް އިސްވެ ވަޑައިގަތުމުގެ ޝަރަފް ޢަބުދުﷲ ޚަލީލް ހޯއްދެވި އެވެ.

ޢަބުދުﷲ ޚަލީލް އަކީ މީހުންނާއި ގުޅުން ބާއްވާ އިޖްތިމާޢީ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ ފަރާތެކެވެ. އަތޮޅުވެރިކަން ކުރެއްވި ދުވަސްވަރު އެއަތޮޅުތަކަށް ތަރައްގީ ގެނައުމަށް ވަރަށް ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

== އާއިލާ ==
އަބުދުﷲ ޚަލީލް އަކީ ފ.ނިލަންދޫ ދޮންފަތްބަގީޗާގެ މޫސާ އަހުމަދު އާއި ހަމަ އެރަށު ފިނިފެންމާގޭ ހަފީޒާ ހަމީދުގެ ދޮށީ ފިރިހެން ދަރިފުޅެވެ. އާއިލާގައި ޚަލީލުގެ އިތުރުން 11 މެންބަރުން ހިމެނެއެވެ. އަނބިކަނބަލުން ނަކީ ފ.ނިލަންދޫ ފޮނިލުބޯގޭ ފަރީދާ ޢަބުދުލް ޢަޒީޒް އެވެ. އެދެމަފިރިންނަށް 2007 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ފިރިހެން ކުއްޖަކު ލިބިފައި ވެއެވެ. އެއީ ޒައިން ޢަބުދުﷲ ޚަލީލް އެވެ. މިހާރު 4 ކުދިން ލިބިލައްވާފައި ވެއެވެ. އެއީ ޒައިންގެ އިތުރުން، ޒާމިން، ޒީޝާ އަދި ޒައިދު އެވެ.

== ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވުން ==
* [[ފ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]] - މެދުމަދަރުސީ ތައުލީމް
* މަދަރުސަތުލް އަހުމަދިއްޔާ - ސާނަވީ ތަޢުލީމް
* ސެންޓަރ ފޮރ ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން - މަތީ ސާނަވީ ތައުލީމް
* އިންޓަނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަސިޓީ - މެލޭޝިޔާ - ފުރަތަމަ ޑިގްރީ - އިކޮނޮމިކްސް
* އިންޓަނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަސިޓީ - މެލޭޝިޔާ - މާސްޓާރސް ޑިގްރީ - އިކޮނޮމިކްސް
* ބްރޫނާއީ ޔުނިވަސިޓީ - ބްރޫނާއީ - ޕީއެޗްޑީ އިން އިކޮނޮމިކްސް

== އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް ==
* ސެކެޓްރީ - މޯލްޑިވްސް ޕޯޓްސް އޮތޯރިޓީ
* ސީނިއަރ އަންޑަރ ސެކެޓްރީ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް
* އަތޮޅުވެރިޔާ - އަރިއަތޮޅު އުތުރުބުރި
* އަތޮޅުވެރިޔާ - ނ.އަތޮޅު 
* ސެކެޓްރީ ޖެނެރަލް - ސިވިލް ސާރވިސް ކޮމިޝަން
* ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ފ.ނިލަންދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރުކަން (2014ން 2019 އަށް)
* މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު (17 ނޮވެންބަރު 2023 - 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024)
* މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް (30 ސެޕްޓެންބަރު 2024 - 14 އެޕްރީލް 2026)

== އިތުރު ފާލަންތައް ==

[[ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު)]]
[[ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު)]]
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>9hqdr3x26r878u8sz62lfblzargiym3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>މޫސާ އަންވަރު ޙަސަން</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15297</id>
    <revision>
      <id>137736</id>
      <parentid>137494</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6053" sha1="pcge1w5ymfi85jzrexs7rcnyltqzi28" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = މޫސާ އަންވަރު ޙަސަން
| image               = 
| caption             = 
| order               = 
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ އިސްލާމިކް އެފެއާޒް އެންޑް އެންޑޯމެންޓްސް
| term_start          = 2024
| office1             = [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| term_start1         = 17 އެޕްރީލް 2024
| term_start2         = 2 ފެބުރުވަރީ 2017
| term_end2           = 1 ފެބުރުވަރީ 2022
| predecessor4        = 
| predecessor5        = 
| residence           = 
| alma_mater          = [[އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީ|އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީ]]، [[މިޞްރު]]&lt;br/&gt;އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]&lt;br/&gt;[[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]،[[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| term_end1           = 
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| awards              = އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު - 2017
| education           = މަޢުހަދުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާ، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| birth_place         = [[ފުވައްމުލައް (ޏ. އަތޮޅު)|ޏ. ފުވައްމުލައް]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
}}
ޑރ. މޫސާ އަންވަރު ޙަސަން ޝަހާދާ އިޢުދާދިއްޔާ އަދި ޝަހާދާ ޘާނަވިއްޔާ ނިންމެވީ މަޢުހަދުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާއިންނެވެ. 2002ވަނަ އަހަރު [[މިޞްރު]]ގެ [[އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީ|އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީ]]ން އިސްލާމީ ޙަޟާރަތުގެ ރޮނގުން ފުރަތަމަ ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. މާސްޓާރސް ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީއިން އިސްލާމީ [[ފިޤްހު|ފިޤްހާއި،]] އުޞޫލުލް ފިޤްހުން 2013ވަނަ އަހަރެވެ. އެއަށްފަހު [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ން 2021ވަނަ އަހަރު އިސްލާމިކް ޖުޑިޝަލް ސައިންސަސް އެންޑް ލެޖިސްލޭޓީވް ޕޮލިސީން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

ޑރ. މޫސާ އަންވަރު ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން ރާއްޖޭގައި ފެތުރުއްވުމުގެ މަސައްކަތް ފެއްޓެވީ، އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ މުޝްރިފް މުސާޢިދެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުގެ ވާޢިޡުގެ މަޤާމު އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ އިސްލާމިކް އެފެއާޒް އެންޑް އެންޑޯމެންޓްސްގެ މަޤާމުގައެވެ. އަދި [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަން ވެސް ގެންދަވަނީ ކުރައްވަމުންނެވެ. ޑރ. މޫސާ އަންވަރު ޙަސަން [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|ފަތުވާ މަޖިލީހަށް]] ޢައްޔަންކުރެއްވީ 2024ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހުގެ 17ވަނަ ދުވަހެވެ. އޭގެކުރިން 2017ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2022ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ވެސް [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|ފަތުވާ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. މީގެއިތުރުން އެ މަނިކުފާނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޒަކާތު ހައުސްގެ ޝަރީޢާ ބޯޑުގެ މެންބަރެއް ވެސް މެއެވެ.

ޑރ. މޫސާ އަންވަރު ދީނީ ރޮނގުން ލިޔުއްވާފައިވާ ބައެއް ފޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި، [ވަސްމީރު ޒިކުރާ]، [އިސްލާމްދީނުގައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގުޅުންތައް]، [އިސްލާމީ ޢިލްމުތައް ކުރިއަރައިގެން ދިޔުން]، [ތާރީޚުއް ތަޝްރީޢު] [ޤަޟާޔާ ފީ ތާރީޚު ވަ ޢިލްމުއްރަސްމު] އާއި، [އިސްލާމީ ތާރީޚު]، [އިސްލާމީ ޘަޤާފަތް] އަދި [ޙައްޖާއި ޢުމްރާއަށް މަގެއް] ފަދަ ފޮތްތައް ހިމެނެއެވެ. އަދި ޝާއިޢު ކުރައްވާފައިވާ ފޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި [ފާފަ ފުއްސެވުމުގެ ސަބަބުތައް]، [ރިޒުޤު ތަނަވަސް ކުރެއްވުމުގެ ސަބަބުތައް]، [މައްކާ އާއި މަދީނާގެ އާޘާރީ ތަންތަން] ހިމެނެއެވެ.

އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރު ކުރުމާއި، ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ޤައުމީ ހިތްވަރުދިނުމުގެ އިނާމު 2017ވަނަ އަހަރު ވަނީ ޑރ. މޫސާ އަންވަރު ޙަސަނަށް ލިބިލައްވާފައެވެ.
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]</text>
      <sha1>pcge1w5ymfi85jzrexs7rcnyltqzi28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބް</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15299</id>
    <revision>
      <id>137730</id>
      <parentid>137550</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T14:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4112" sha1="cdhzq4n2r80qdsjhyfv3n9ygs6gk3h7" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބު
| image               = Abdulla Muththalib portrait 2026.jpg
| caption             = ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބު، 2026
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ، ހައުސިންގ އެންޑް އަރބަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް
| term_start          = 14 އެޕްރީލް 2026
| predecessor         = ހަމަ [[ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބް]]
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| office2             = މިނިސްޓަރ އޮފް ކޮންސްޓްރަކްޝަން އެންޑް އިފްރާސްޓްރަކްޗަރ
| succeeded2          = (މިނިސްޓްރީ އުވައިލެއްވުން)
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް ކޮންސްޓްރަކްޝަން، ހައުސިންގ އެންޑް އިފްރާސްޓްރަކްޗަރ
| predecessor1        = ހަމަ [[ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބް]] (މިނިސްޓަރ އޮފް ކޮންސްޓްރަކްޝަން އެންޑް އިފްރާސްޓްރަކްޗަރގެ ގޮތުގައި)&lt;br/&gt;[[ޢަލީ ޙައިދަރު އަޙްމަދު]] (ހައުސިންގ މިނިސްޓަރުކަމުގައި)
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| succeeded1          = ހަމަ [[ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބް]]
| term_start1         = 24 ނޮވެންބަރު 2024
| term_end1           = 14 އެޕްރީލް 2026
| term_start2         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end2           = 26 ޑިސެންބަރު 2024
| predecessor2        = (މިނިސްޓްރީ އުފެއްދެވުން)
| president2          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| office3             = ޑެޕިޔުޓީ މިނިސްޓަރ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އިފްރާސްޓްރަކްޗަރ
| term_start3         = 21 ނޮވެންބަރު 2013
| term_end3           = 17 ނޮވެންބަރު 2018
| president3          = [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| succeeded3          = (މިނިސްޓްރީ އުވައިލެއްވުން)
| alma_mater          = ޔުނިވަރސިޓީ ކޮލެޖް ލަންޑަން، [[އިނގިރޭސިވިލާތް]]
| birth_place         = [[ފިޔޯރީ (ގދ. އަތޮޅު)|ގދ. ފިޔޯރީ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| awards              = މަތީ ދަރަޖަ ހޯދާ ފަރާތްތަކަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު - 2022
}}

ޑރ. ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބް މާސްޓާރސް ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ލަންޑަނުން ސިވިލް އިންޖީނިއަރިންގެ ދާއިރާއިންނެވެ. ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޔުނިވަރސިޓީ ކޮލެޖް ލަންޑަނުން 2020ވަނަ އަހަރު ޖިއޯ ޓެކްނިކަލް އިންޖިއަނިރިންގެ ދާއިރާއިންނެވެ.

ޑރ. ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބް ވަނީ ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތާއި، އެޗް.ޑީ.ސީއާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރގައި ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައެވެ. ޑރ. ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބް މިހާރު ހުންނެވީ މިނިސްޓަރ އޮފް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ، ހައުސިންގ އެންޑް އަރބަން ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ މަޤާމުގައެވެ.

ޑރ. ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބް ޕީއެޗްޑީއަށް ކުރެއްވި ދިރާސާގެ އަލީގައި ލިޔުއްވި އާޓިކަލް ބައިނަލްއަޤުވާމީ ޖާނަލެއްގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާތީ މަތީ ދަރަޖަ ހޯދާ ފަރާތްތަކަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު 2022ވަނަ އަހަރު ވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>cdhzq4n2r80qdsjhyfv3n9ygs6gk3h7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>މުޙައްމަދު ޝަހީމް ޢަލީ ސަޢީދު</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15300</id>
    <revision>
      <id>137726</id>
      <parentid>137547</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9946" sha1="54yozses8gjo19waaulkwwbqnehtadg" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޑރ. މުޙައްމަދު ޝަހީމް ޢަލީ ސަޢީދު
| office              = އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާއި އައުޤާފާ ބެހޭ ވަޒީރު (މިނިސްޓަރ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒް އެންޑް އެންޑައުމަންޓްސް)
| term_start          = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor         = [[އަޙްމަދު ޒާހިރު ޢަލީ]]
| image               = Dr. Mohamed Shaheem Ali Saeed portrait.jpg
| office1             = 
| president1          = [[ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން މަނިކު]]&lt;br/&gt;[[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| termstart1          = 19 ފެބުރުވަރީ 2012
| termend1            = 6 މޭ 2015
| predecessor1        = [[ޢަބްދުލްމަޖީދު ޢަބްދުލްބާރީ]]
| successor1          = [[އަޙްމަދު ޒިޔާދު ބާޤިރު]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1977|3|28|df=yes}}
| birth_place         = [[މާމެންދޫ (ގއ. އަތޮޅު)|ގއ. މާމެންދޫ]] ، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| party               = [[ޢަދާލަތު ޕާޓީ]] (2005–2015) ، (2025 އިން ފެށިގެން)
| alma_mater          = [[އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މަދީނާ]]&lt;br/&gt;[[އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ މެލޭޝިޔާ]]
| otherparty          = [[ޕްރޮގްރެސިވް ޕާޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް]] (2018–2025)
| website             = {{URL|drshaheem.com}}
| office2             = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޗާންސެލަރު
| termend2            = 2018
| termstart2          = 2016
| predecessor2        = [[މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން]]
| successor2          = [[މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން]]
| caption             = ޑރ. މުޙައްމަދު ޝަހީމް ޢަލީ ސަޢީދު، 2023
}}

ޑރ. މުޙައްމަދު ޝަހީމް ޢަލީ ސަޢީދު އުފަންވެވަޑައިގަތީ 1977 މާރިޗު 28ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ [[ހުވަދުއަތޮޅު އުތުރުބުރި|ހުވަދުއަތޮޅު އުތުރުބުރީ]] [[މާމެންދޫ (ގއ. އަތޮޅު)|މާމެންދޫ]] ބޭފުޅެކެވެ.

ޑރ. މުޙައްމަދު ޝަހީމް ޢަލީ ސަޢީދު ވަނީ [[ޕާކިސްތާން|ޕާކިސްތާނު]]ގެ ލާހޫރުގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއަޝްރަފިއްޔާގައި ކީރިތި ޤުރްއާން ހިތު ދަސްކުރެއްވުމަށް ފަހު، އިމާމު އަބޫ ޙަނީފާ ހަޔަރ އިނިސްޓިޓިއުޓް ފޯ ޓީޗާސްގައި ޢަރަބި އިސްލާމީ ތަޢުލީމުގެ ދާއިރާއިން ޑިޕްލޮމާ ހާސިލުކުރައްވައިފައެވެ. އެއަށްފަހު [[މިޞްރު]]ގެ [[އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީ|އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ދަށުގައި ހުންނަ މަޢުހަދުއްދިރާސާތިލްޚާޞާގައި ޢަރަބިބަސް އިތުރަށް އުނގެނިވަޑައިގަތެވެ. ފުރަތަމަ ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]ގެ [[މަދީނާ|އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާ]]ގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) ގެ ކުއްލިއްޔަތުއްޝަރީޢާގައި ފިޤްހާއި އުޞޫލުލްފިޤްހުގެ ދާއިރާއިންނެވެ. އެއަށް ފަހު [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގައި މާސްޓާރސް އޮފް އިސްލާމިކް ރިވީލްޑް ނޮލެޖް އެންޑް ހިއުމަން ސައެންސަސް (ފިޤްހު އެންޑް އުޞޫލުލްފިޤްހު) ޙާޞިލުކުރައްވައި، ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ އިން އިސްލާމިކް ރިވީލްޑް ނޮލެޖް އެންޑް ހިއުމަން ސައެންސަސް (ފިޤްހު އެންޑް އުޞޫލުލްފިޤްހު) (ޕީއެޗްޑީ) ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ.

ޑރ. ޝަހީމް ޕީއެޗްޑީގެ ތީސީސް ލިޔުއްވީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޒަކާތުގެ ހަރުދަނާ މާލީ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުމާ ބެހޭ ގޮތުންނެވެ. މި ތީސީސްގައި ޒަކާތުގެ ޝަރުޢީ ޙުކުމްތަކާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޒަކާތުގެ ތާރީޚާއި ޒަކާތް ބެހުމުގައި ޢަމަލުކުރާ ގޮތްތަކާއި ޒަކާތާއި ޓެކްސްގައި ހުރި އެއްގޮތް ކަންތައްތަކާއި ތަފާތުތަކާއި ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ޓެކްސް ނަގާ ދައުލަތެއްގައި ޓެކްސްއާ އެކު މުދަލު ޒަކާތް ނަގާނެ ގޮތާއި، ޒަކާތާ ގުޅޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުއައްސަސާތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކާއި ޒަކާތުގެ ޒަމާނީ ފިޤްހީ ފަލްސަފާތަކާއި ޒަކާތުގެ ހަރުދަނާ މާލީ ނިޒާމެއް ދައުލަތުގައި ޤާއިމު ކުރާނެ ގޮތުގެ އިތުރުން، &quot;މޯލްޑިވްސް ޒަކާތު ހައުސް&quot; ގެ ނަމުގައި ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ޤައުމީ ފެންވަރުގެ މުއައްސަސާއެއް އުފައްދުމާ ގުޅޭ އުންމީދީ ތަޞައްވުރެއް ވެސް ހުށަހަޅުއްވައިފައިވެއެވެ. މި ތީސީސް ޕަބްލިޝްކުރުމަށް [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ (އައިއައިޔޫއެމް) އިން ރިކޮމެންޑް ކޮށްފައިވެއެވެ.

ޑރ. ޝަހީމް އަދާކުރެއްވި މަޤާމުތަކުގެ ތެރޭގައި ކީރިތި ޤުރްއާނާ ބެހޭ ޤައުމީ މަރުކަޒުގެ މުޝްރިފް މުސާޢިދުކަމާއި، [[ވިލާ ކޮލެޖު]]ގެ ފެކަލްޓީ އޮފް ޝަރީޢާގެ (ފައުންޑިން) ޑީންކަމާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެެއާޒުގެ ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރުކަމާއި، އެ މިިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރުކަމާއި، އިސްލާމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ބޭންކު (އައިޑިބީ) އިން  ރާއްޖެއަށް ކަނޑައަޅުއްވައިފައި ހުންނަވާ ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރުކަމާއި، އެ ބޭންކުން ރާއްޖެއަށް ކަނޑައަޅުއްވައިފައި ހުންނަވާ ގަވަރުނަރުކަމާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރުކަމާއި، އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރުކަމާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ ތަޢުލީމާ ބެހޭ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމާއި އިސްލާމީ ޤައުމުތަކުގެ ޖަމްޢިއްޔާ އޮގަނައިޒޭޝަން އޮފް އިސްލާމިކް ކޯޕަރޭޝަން (އޯއައިސީ) ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ އެޑްވައިޒަރުކަމާއި، އޯއައިސީގެ ވޮއިސް އޮފް ވިސްޑަމް ސެންޓަރުގެ އިންޗާޖުކަން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބައިނަލްއަޤްވާމީ ތަޢުލީމީ އަދި އިސްލާމީ އެކި އެކި މުއައްސަސާތަކުގެ ތައުސީސީ މެންބަރުކަމާއި، ރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފިޤްހު އެކަޑަމީއާއި މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީގެ ޝަރީޢާ ބޯޑުގެ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

ޑރ. މުޙައްމަދު ޝަހީމް ޢަލީ ސަޢީދަކީ، ދުނިޔޭގެ އެންމެ ނުފޫޒު ގަދަ 500 މުސްލިމް ޝަޚްޞިއްޔަތުގެ ލިސްޓުގައި މިހާރު ވެސް ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.  

[[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ (އައިއައިޔޫއެމް) އެލަމްނައި ލީޑަރޝިލް އެވޯޑް (އައިއައިޔޫއެމް ޓޯކޯ އެވޯޑް) 2021ވަނަ އަހަރު ޑރ. ޝަހީމަށް އަރުވައިފައިވެއެވެ. މި އެވޯޑަކީ ޔުނިވަރސިޓީގެ އެލަމްނައިގެ ތެރެއިން ޤައުމީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރުގެ ޚިދުމަތާއި ލީޑަރޝިޕްގެ މަސައްކަތުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަރާތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން ޔުނިވަރސިޓީއިން އަރުވާ މަތީ އެވޯޑެވެ.  
[[ފައިލު:Appointment of Mohamed Muizzu's cabinet ministers in January 2024 (7).jpg|thumb|ޑރ. މުޙައްމަދު ޝަހީމަށް އިސްލާމިކް މިނިސްޓަރުކަމުގެ ފަތްކޮޅު އަރުވަނީ]]
ޑރ. މުޙައްމަދު ޝަހީމް ޢަލީ ސަޢީދު މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިސްޓަރ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒް އެންޑް އެންޑައުމަންޓްސްގެ މަޤާމުގައެވެ. އަދި އެމަނިކުފާނަކީ ރާބިޠަތުލްޢާލަމިލްއިސްލާމީ (މުސްލިމް ވޯލްޑް ލީގު) ގެ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް (ސުޕްރީމް ކައުންސިލް) ގެ މެންބަރެއް ވެސް މެއެވެ.
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]</text>
      <sha1>54yozses8gjo19waaulkwwbqnehtadg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15301</id>
    <revision>
      <id>137721</id>
      <parentid>137545</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="b3k9ndblnqnn1u5y52xjdxhcwnza4qz" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު
| honorific_suffix    = 
| image               = Ismail Shafeeu portrait 2026.jpg
| image_size          = 200px
| caption             = އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު، 2026
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން، ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން އެންޑް ސްކިލްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓް
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor         = ހަމަ [[އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު]]
| term_start          = 14 އެޕްރީލް 2026
| office2             = ޑެޕިޔުޓީ މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
| president2          = [[ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން މަނިކު]]
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
| predecessor1        = ޑރ. ޢާއިޝަތު ޢަލީ
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| succeeded1          = ހަމަ [[އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު]]
| term_start1         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end1           = 14 އެޕްރީލް 2026
| term_start2         = 12 މާރިޗު 2012
| term_end2           = 17 ނޮވެންބަރު 2013
| birth_date          = 1980
| birth_place         = [[ގައްދޫ (ގދ. އަތޮޅު)|ގދ. ގައްދޫ]]، ދިވެހިރާއްޖެ
| alma_mater          = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]&lt;br/&gt;ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މަލާޔާ، [[މެލޭޝިޔާ]]&lt;br/&gt;ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޑާހަމް، [[އިނގިރޭސިވިލާތް]]
| succeeded2          = 
}}

ޑރ. އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު ވަނީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޑާހަމް ޔުނިވާސިޓީގެ ސްކޫލް އޮފް އެޑިއުކޭޝަންއިން 2019ވަނަ އަހަރު ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރައްވާފައެވެ. 

ޑރ. އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު ޤައުމަށް ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފެއްޓެވީ ކެމިސްޓްރީ ޓީޗަރެއްގެ ވަޒީފާގައެވެ. އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ނ. ހޮޅުދޫ މޭނާ ސްކޫލުގެ ޕްރިންސިޕަލްގެ މަޤާމު އަދާކުރައްވައިފައެވެ. އަދި މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަނުގެ ނާއިބުކަމާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ސެންޓަރ ފޯ ރިސާޗް އެންޑް ޕަބްލިކޭޝަންގެ ޑީންގެ މަޤާމު ވަނީ އަދާކުރައްވައިފައެވެ.

ޑރ. އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން، ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން އެންޑް ސްކިލްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ މަޤާމުގައެވެ.
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>b3k9ndblnqnn1u5y52xjdxhcwnza4qz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137732</id>
      <parentid>137721</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T14:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2995" sha1="4tkykobogo5zuvkyjrwe2vr5tg8ldyt" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު
| honorific_suffix    = 
| image               = Ismail Shafeeu portrait 2026.jpg
| image_size          = 200px
| caption             = އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު، 2026
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން، ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން އެންޑް ސްކިލްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓް
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor         = ހަމަ [[އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު]]
| term_start          = 14 އެޕްރީލް 2026
| office2             = ޑެޕިޔުޓީ މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
| president2          = [[ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން މަނިކު]]
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
| predecessor1        = ޑރ. ޢާއިޝަތު ޢަލީ
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| succeeded1          = ހަމަ [[އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު]]
| term_start1         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end1           = 14 އެޕްރީލް 2026
| term_start2         = 12 މާރިޗު 2012
| term_end2           = 17 ނޮވެންބަރު 2013
| birth_date          = 1980
| birth_place         = [[ގައްދޫ (ގދ. އަތޮޅު)|ގދ. ގައްދޫ]]، ދިވެހިރާއްޖެ
| alma_mater          = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]&lt;br/&gt;ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މަލާޔާ، [[މެލޭޝިޔާ]]&lt;br/&gt;ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޑާހަމް، [[އިނގިރޭސިވިލާތް]]
| succeeded2          = 
}}

ޑރ. އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު ވަނީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޑާހަމް ޔުނިވަރސިޓީގެ ސްކޫލް އޮފް އެޑިއުކޭޝަނުން 2019ވަނަ އަހަރު ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރައްވާފައެވެ. 

ޑރ. އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު ޤައުމަށް ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފެއްޓެވީ ކެމިސްޓްރީ ޓީޗަރެއްގެ ވަޒީފާގައެވެ. އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ނ. ހޮޅުދޫ މޭނާ ސްކޫލުގެ ޕްރިންސިޕަލްގެ މަޤާމު އަދާކުރައްވައިފައެވެ. އަދި މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަނުގެ ނާއިބުކަމާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ސެންޓަރ ފޯ ރިސާޗް އެންޑް ޕަބްލިކޭޝަންގެ ޑީންގެ މަޤާމު ވަނީ އަދާކުރައްވައިފައެވެ.

ޑރ. އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން، ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން އެންޑް ސްކިލްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ މަޤާމުގައެވެ.
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>4tkykobogo5zuvkyjrwe2vr5tg8ldyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>މޫސާ ޒަމީރު</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15331</id>
    <revision>
      <id>137718</id>
      <parentid>137542</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3631" sha1="eeiherdmr0kcblln7zrdmfvp2j8q3lr" xml:space="preserve">[[ފައިލު:Moosa Zameer portrait.jpg|thumb|މޫސާ ޒަމީރު]]{{Infobox officeholder
| name                = މޫސާ ޒަމީރު
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޕަބްލިކް އެންޓަރޕްރައިޒަސް
| image               = Moosa Zameer portrait.jpg
| caption             = މޫސާ ޒަމީރު، 2023
| predecessor         = ހަމަ [[މޫސާ ޒަމީރު]]
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_start          = 14 އެޕްރީލް 2026
| office3             = މިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް
| term_start3         = 28 އޮކްޓޫބަރު 2015
| term_end3           = 17 ނޮވެންބަރު 2018
| predecessor3        = [[އަޙްމަދު އަދީބު ޢަބްދުލްޣަފޫރު]]
| successor3          = ޢަލީ ވަޙީދު
| president3          = [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| office2             = މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް
| predecessor2        = [[ޢަބްދުﷲ ޝާހިދު]]
| term_start2         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end2           = 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024
| successor2          = [[ޢަބްދުﷲ ޚަލީލް]]
| president2          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޕްލޭނިންގ
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor1        = [[މުޙައްމަދު ޝަފީޤް]]
| succeeded1          = ހަމަ [[މޫސާ ޒަމީރު]]
| term_start1         = 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024
| term_end1           = 14 އެޕްރީލް 2026
| birth_date          = 
| birth_place         = [[ބުރުނީ (ތ. އަތޮޅު)|ތ. ބުރުނީ]]&lt;nowiki&gt;، [[ދިވެހިރާއްޖެ&lt;/nowiki&gt;
| spouse              = 
| children            = 
| party               = [[ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް]]
| other_party         = [[ޕްރޮގްރެސިވް ޕާޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް]]&lt;br/&gt;ޕީޕަލްސް އެލަޔަންސް (2008–2011)
| alma_mater          = 
}}
މޫސާ ޒަމީރަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ މިނިސްޓަރ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޕަބްލިކް އެންޓަރޕްރައިޒަސްއެވެ.

މޫސާ ޒަމީރު ފުރަތަމަ ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ ބިޒްނަސް މެނޭޖްމަންޓްގެ ދާއިރާއިން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ސަންޑަރލޭންޑްގައެވެ. އެއަށްފަހު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ކާޑިފް މެޓްރޮޕޮލިޓަން ޔުނިވަރސިޓީން މާސްޓަރ އޮފް ބިޒްނަސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ.

މޫސާ ޒަމީރުވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކިނބިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރުކަމުގައި  5 އަހަރު ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައެވެ. އަދި މޯލްޑިވްސް ފައިނޭންސް ލީސިން ކޮމްޕެނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގައި 6 އަހަރު ޚިދުމަތްކުރެއްވިއެވެ. ފިއުލް ސަޕްލައި މޯލްޑިވްސްގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ މަގާމު 8 އަހަރު ފުރުއްވިއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރުކަމާއި، ފޮރިން މިނިސްޓަރުކަން މީގެކުރިން އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ.</text>
      <sha1>eeiherdmr0kcblln7zrdmfvp2j8q3lr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137719</id>
      <parentid>137718</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3748" sha1="4tjl0r35gxksyje68qhbuih2scslpye" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = މޫސާ ޒަމީރު
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޕަބްލިކް އެންޓަރޕްރައިޒަސް
| image               = Moosa Zameer portrait.jpg
| caption             = މޫސާ ޒަމީރު، 2023
| predecessor         = ހަމަ [[މޫސާ ޒަމީރު]]
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_start          = 14 އެޕްރީލް 2026
| office3             = މިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް
| term_start3         = 28 އޮކްޓޫބަރު 2015
| term_end3           = 17 ނޮވެންބަރު 2018
| predecessor3        = [[އަޙްމަދު އަދީބު ޢަބްދުލްޣަފޫރު]]
| successor3          = ޢަލީ ވަޙީދު
| president3          = [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| office2             = މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް
| predecessor2        = [[ޢަބްދުﷲ ޝާހިދު]]
| term_start2         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end2           = 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024
| successor2          = [[ޢަބްދުﷲ ޚަލީލް]]
| president2          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޕްލޭނިންގ
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor1        = [[މުޙައްމަދު ޝަފީޤް]]
| succeeded1          = ހަމަ [[މޫސާ ޒަމީރު]]
| term_start1         = 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024
| term_end1           = 14 އެޕްރީލް 2026
| birth_date          = 
| birth_place         = [[ބުރުނީ (ތ. އަތޮޅު)|ތ. ބުރުނީ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| spouse              = 
| children            = 
| party               = [[ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް]]
| alma_mater          = ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ސަންޑަރލޭންޑް، [[އިނގިރޭސިވިލާތް]]&lt;br/&gt;ކާޑިފް މެޓްރޮޕޮލިޓަން ޔުނިވަރސިޓީ، [[އިނގިރޭސިވިލާތް]]
| otherparty          = [[ޕްރޮގްރެސިވް ޕާޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް]]&lt;br/&gt;ޕީޕަލްސް އެލަޔަންސް (2008–2011)
}}

މޫސާ ޒަމީރަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ މިނިސްޓަރ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޕަބްލިކް އެންޓަރޕްރައިޒަސްއެވެ.

މޫސާ ޒަމީރު ފުރަތަމަ ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ ބިޒްނަސް މެނޭޖްމަންޓްގެ ދާއިރާއިން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ސަންޑަރލޭންޑްގައެވެ. އެއަށްފަހު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ކާޑިފް މެޓްރޮޕޮލިޓަން ޔުނިވަރސިޓީން މާސްޓަރ އޮފް ބިޒްނަސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ.

މޫސާ ޒަމީރުވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކިނބިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރުކަމުގައި  5 އަހަރު ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައެވެ. އަދި މޯލްޑިވްސް ފައިނޭންސް ލީސިން ކޮމްޕެނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގައި 6 އަހަރު ޚިދުމަތްކުރެއްވިއެވެ. ފިއުލް ސަޕްލައި މޯލްޑިވްސްގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ މަގާމު 8 އަހަރު ފުރުއްވިއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރުކަމާއި، ފޮރިން މިނިސްޓަރުކަން މީގެކުރިން އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ.</text>
      <sha1>4tjl0r35gxksyje68qhbuih2scslpye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ޢަލީ އިޙްސާން</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15332</id>
    <revision>
      <id>137720</id>
      <parentid>137562</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:12:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3343" sha1="dtnubefx08kxt0gs7o7ivo1jtrmscn7" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޢަލީ އިޙްސާން
| image               = Ali_Ihusaan_portrait.jpg
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ހޯމްލޭންޑް ސެކިއުރިޓީ، ލޭބަރ އެންޑް ޓެކްނޯލޮޖީ
| party               = [[ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް]] (2022އިން ފެށިގެން)
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް ހޯމްލޭންޑް ސެކިއުރިޓީ އެންޑް ޓެކްނޯލޮޖީ
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_start          = 14 އެޕްރީލް 2026
| predecessor         = ހަމަ [[ޢަލީ އިޙްސާން]]
| caption             = ޢަލީ އިޙްސާން، 2023
| predecessor1        = ޢިމްރާން ޢަބްދުﷲ
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| succeeded1          = ހަމަ [[ޢަލީ އިޙްސާން]]
| term_start1         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end1           = 14 އެޕްރީލް 2026
| birth_place         = [[ފޭދޫ (އައްޑުއަތޮޅު)|ސ. ފޭދޫ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| parents             = ބައްޕާފުޅު: އިބްރާހީމް ދީދީ
| alma_mater          = މިލިޓަރީ އެކެޑަމީ، [[އެމެރިކާ]]&lt;br/&gt;ނަންޔަންގް ޓެކްނޮލޮޖީ ޔުނިވަރސިޓީ، [[ސިންގަޕޫރު]]
}}

ޢަލީ އިޙްސާނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިސްޓަރ އޮފް ހޯމްލޭންޑް ސެކިއުރިޓީ، ލޭބަރ އެންޑް ޓެކްނޯލޮޖީއެވެ.

ޢަލީ އިޙްސާން ވަނީ އެމެރިކާގެ މިލިޓަރީ އެކަޑަމީގައި، ޑިފެންސް ސްޓްރެޓެޖިކްގެ ރޮނގުންނާ، އިންފޮމޭޝަން ޓެކްނޮލޮޖީގެ ރޮނގުން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލްކުރައްވައިފައެވެ. އަދި ނަންޔަންގް ޓެކްނޮލޮޖީ ޔުނިވަރސިޓީގައި، ބިޒްނަސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ ރޮނގުން މާސްޓަރސް ޙާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. ޢަލީ އިޙްސާނަކީ ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް ކޯޕްސް އޮފް ކެޑޭޓްސްގެ ބްރިގޭޑް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރަކަށް އައްޔަންކުރި އެމެރިކާ ނޫން އެހެން ޤައުމަކަށް ނިސްބަތްވާ ފުރަތަމަ މީހާއެވެ.

ޢަލީ އިޙްސާން ވަނީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާއީ ބާރު]]ގައި 11 އަހަރު ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން އަމިއްލަފުޅަށް ވަކިވެވަޑައިގެންނެވީ 2017ވަނަ އަހަރުއެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ވަކިވެވަޑައިގެންއިރު އިޙްސާން ހުންނެވީ ސިފައިންގެ އާމަރީގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމާންޑަރުގެ މަޤާމާއި، ޑެޕިއުޓީ ސްޕޯކްސް ޕާސަންގެ މަޤާމުގައި ކެޕްޓަންގެ ރޭންކުގައެވެ. އޭގެ ފަހުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަރުކަޒީ ބޭންކްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމާ އޮޑިޓް ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ޢަލީ އިޙްސާން ކުރެއްވިއެވެ.</text>
      <sha1>dtnubefx08kxt0gs7o7ivo1jtrmscn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>މުޙައްމަދު ސަޢީދު</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15333</id>
    <revision>
      <id>137722</id>
      <parentid>137544</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:27:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3855" sha1="h1s8nx61985cng96fqubhtobsr9svu7" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެންޑް ޓްރޭޑް
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| succeeded1          = ހަމަ [[މުޙައްމަދު ސަޢީދު]]
| term_start1         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end1           = 14 އެޕްރީލް 2026
| predecessor1        = ފައްޔާޟް އިސްމާޢީލް
| image               = Mohamed Saeed portrait 2026.jpg
| caption             = މުޙައްމަދު ސަޢީދު، 2026
| office2             = [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| predecessor2        = އަޙްމަދު އަޒްހާނު ފަހްމީ
| president2          = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް]]
| party               = [[ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1974|6|9|df=yes}}
| birth_place         = [[ތުރާކުނު (ހއ. އަތޮޅު)|ހއ. ތުރާކުނު]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| alma_mater          = ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ނޮޓިންގހަމް
| name                = މުޙައްމަދު ސަޢީދު
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް، ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ޓްރޭޑް
| predecessor3        = އަޙްމަދު މުޙައްމަދު
| term_end3           = 17 ނޮވެންބަރު 2018
| term_start3         = 19 ނޮވެންބަރު 2013
| office3             = މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް
| president3          = [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| succeeded3          = ފައްޔާޟް އިސްމާޢީލް
| term_start2         = 28 މޭ 2019
| term_end2           = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| succeeded2          = އަޙްމަދު ޝާކިރު
| constituency2       = މާވަށު ދާއިރާ
| predecessor         = ހަމަ [[މުޙައްމަދު ސަޢީދު]]
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_start          = 14 އެޕްރީލް 2026
| signature           = Mohamed Saeed signature.svg
}}

މުޙައްމަދު ސަޢީދަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް، ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ޓްރޭޑެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ [[ތުރާކުނު (ހއ. އަތޮޅު)|ހއ.ތުރާކުނަށް]] ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

މުޙައްމަދު ސަޢީދު ވަނީ އިޓަލީވިލާތާއި އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ޓޫރިޒަމްގެ އެކި ދާއިރާތަކުން މަތީ ތަޢުލީމު ހާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ.

މުޙައްމަދު ސަޢީދު ވަނީ ނަވާރަވަނަ  ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާވަށު ދާއިރާގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވައިފައެވެ. 2013 އިން 2018 އަށް އެ މަނިކުފާނަކީ މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވޮލޮޕްމަންޓެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަރުކަޒީ ބޭންކުގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމާ، އޭޝިއާ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ އެންޑް އިންވެސްޓްމަންޓް ބޭންކުގެ ޑިރެކްޓަރުކަމާ، ދައުލަތުގެ ބޮޑު 3 ކުންފުންޏެއްގެ ސުޕަރ ސީއީއޯގެ މަގާމް އެ މަނިކުފާނު ފުރުއްވިއެވެ. ޓޫރިސްޓް ރިސޯޓްތައް ހިންގުމުގައި 18 އަހަރު އެ މަނިކުފާނު ވަނީ މަސައްކަތް ކުރައްވައިފައެވެ.</text>
      <sha1>h1s8nx61985cng96fqubhtobsr9svu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137723</id>
      <parentid>137722</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:41:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4961" sha1="r09gisxve94dj9o9wdeblacvyekvee9" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެންޑް ޓްރޭޑް
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| succeeded1          = ހަމަ [[މުޙައްމަދު ސަޢީދު]]
| term_start1         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end1           = 14 އެޕްރީލް 2026
| predecessor1        = ފައްޔާޟް އިސްމާޢީލް
| image               = Mohamed Saeed portrait 2026.jpg
| caption             = މުޙައްމަދު ސަޢީދު، 2026
| office2             = [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| predecessor2        = އަޙްމަދު އަޒްހާނު ފަހްމީ
| president2          = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް]]
| party               = [[ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1974|6|9|df=yes}}
| birth_place         = [[ތުރާކުނު (ހއ. އަތޮޅު)|ހއ. ތުރާކުނު]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| alma_mater          = ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ބަރމިންގހަމް، [[އިނގިރޭސިވިލާތް]]
| name                = މުޙައްމަދު ސަޢީދު
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް، ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ޓްރޭޑް
| predecessor3        = އަޙްމަދު މުޙައްމަދު
| term_end3           = 17 ނޮވެންބަރު 2018
| term_start3         = 19 ނޮވެންބަރު 2013
| office3             = މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް
| president3          = [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| succeeded3          = ފައްޔާޟް އިސްމާޢީލް
| term_start2         = 28 މޭ 2019
| term_end2           = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| succeeded2          = އަޙްމަދު ޝާކިރު
| constituency2       = މާވަށު ދާއިރާ
| predecessor         = ހަމަ [[މުޙައްމަދު ސަޢީދު]]
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_start          = 14 އެޕްރީލް 2026
| signature           = Mohamed Saeed signature.svg
| education           = [[ހއ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]]، [[ދިއްދޫ (ހއ. އަތޮޅު)|ހއ. ދިއްދޫ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]&lt;br/&gt;އިންގްލިޝް ޕްރެޕަރޭޓަރީ އެންޑް ސެކަންޑަރީ ސްކޫލް (އީޕީއެސްއެސް)، [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
}}

މުޙައްމަދު ސަޢީދަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް، ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ޓްރޭޑެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ [[ތުރާކުނު (ހއ. އަތޮޅު)|ހއ.ތުރާކުނަށް]] ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

== ތަޢުލީމު ==
މުޙައްމަދު ސަޢީދު ޕްރައިމަރީ ތަޢުލީމާއި ޘާނަވީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[ހއ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]]ންނާއި އިންގްލިޝް ޕްރެޕަރޭޓަރީ އެންޑް ސެކަންޑަރީ ސްކޫލް (އީޕީއެސްއެސް) އިންނެވެ. 

2006ވަނަ އަހަރު މުޙައްމަދު ސަޢީދު ވަނީ [[އިނގިރޭސިވިލާތް|އިނގިރޭސިވިލާތު]]ގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ބަރމިންގހަމްގައި ހޮސްޕިޓަލިޓީ އެންޑް ޓޫރިޒަމް ސްޓަޑީޒްއިން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި 2009ވަނަ އަހަރު ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީގައި ޓޫރިޒަމް މެނޭޖްމަންޓްގެ ދާއިރާއިން މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ.

== ޚިދުމަތް ==
މުޙައްމަދު ސަޢީދު ވަނީ ނަވާރަވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާވަށު ދާއިރާގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވައިފައެވެ. 2013 އިން 2018 އަށް އެ މަނިކުފާނަކީ މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވޮލޮޕްމަންޓެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަރުކަޒީ ބޭންކުގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމާ، އޭޝިއާ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ އެންޑް އިންވެސްޓްމަންޓް ބޭންކުގެ ޑިރެކްޓަރުކަމާ، ދައުލަތުގެ ބޮޑު 3 ކުންފުންޏެއްގެ ސުޕަރ ސީއީއޯގެ މަގާމް އެ މަނިކުފާނު ފުރުއްވިއެވެ. ޓޫރިސްޓް ރިސޯޓްތައް ހިންގުމުގައި 18 އަހަރު އެ މަނިކުފާނު ވަނީ މަސައްކަތް ކުރައްވައިފައެވެ.</text>
      <sha1>r09gisxve94dj9o9wdeblacvyekvee9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137727</id>
      <parentid>137723</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4997" sha1="mg3qua486ik0mqg7mefeq0hs37jgef7" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެންޑް ޓްރޭޑް
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| succeeded1          = ހަމަ [[މުޙައްމަދު ސަޢީދު]]
| term_start1         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end1           = 14 އެޕްރީލް 2026
| predecessor1        = ފައްޔާޟް އިސްމާޢީލް
| image               = Mohamed Saeed portrait 2026.jpg
| caption             = މުޙައްމަދު ސަޢީދު، 2026
| office2             = [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| predecessor2        = އަޙްމަދު އަޒްހާނު ފަހްމީ
| president2          = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް]]
| party               = [[ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1974|6|9|df=yes}}
| birth_place         = [[ތުރާކުނު (ހއ. އަތޮޅު)|ހއ. ތުރާކުނު]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| alma_mater          = ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ބަރމިންގހަމް، [[އިނގިރޭސިވިލާތް]]
| name                = މުޙައްމަދު ސަޢީދު
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް، ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ޓްރޭޑް
| predecessor3        = އަޙްމަދު މުޙައްމަދު
| term_end3           = 17 ނޮވެންބަރު 2018
| term_start3         = 19 ނޮވެންބަރު 2013
| office3             = މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް
| president3          = [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| succeeded3          = ފައްޔާޟް އިސްމާޢީލް
| term_start2         = 28 މޭ 2019
| term_end2           = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| succeeded2          = އަޙްމަދު ޝާކިރު
| constituency2       = [[މާވަށް (ލ. އަތޮޅު)|މާވަށު ދާއިރާ]]
| predecessor         = ހަމަ [[މުޙައްމަދު ސަޢީދު]]
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_start          = 14 އެޕްރީލް 2026
| signature           = Mohamed Saeed signature.svg
| education           = [[ހއ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]]، [[ދިއްދޫ (ހއ. އަތޮޅު)|ހއ. ދިއްދޫ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]&lt;br/&gt;އިންގްލިޝް ޕްރެޕަރޭޓަރީ އެންޑް ސެކަންޑަރީ ސްކޫލް (އީޕީއެސްއެސް)، [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
}}

މުޙައްމަދު ސަޢީދަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް، ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ޓްރޭޑެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ [[ތުރާކުނު (ހއ. އަތޮޅު)|ހއ.ތުރާކުނަށް]] ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

== ތަޢުލީމު ==
މުޙައްމަދު ސަޢީދު ޕްރައިމަރީ ތަޢުލީމާއި ޘާނަވީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[ހއ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު]]ންނާއި އިންގްލިޝް ޕްރެޕަރޭޓަރީ އެންޑް ސެކަންޑަރީ ސްކޫލް (އީޕީއެސްއެސް) އިންނެވެ. 

2006ވަނަ އަހަރު މުޙައްމަދު ސަޢީދު ވަނީ [[އިނގިރޭސިވިލާތް|އިނގިރޭސިވިލާތު]]ގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ބަރމިންގހަމްގައި ހޮސްޕިޓަލިޓީ އެންޑް ޓޫރިޒަމް ސްޓަޑީޒްއިން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި 2009ވަނަ އަހަރު ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީގައި ޓޫރިޒަމް މެނޭޖްމަންޓްގެ ދާއިރާއިން މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ.

== ޚިދުމަތް ==
މުޙައްމަދު ސަޢީދު ވަނީ ނަވާރަވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާވަށު ދާއިރާގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވައިފައެވެ. 2013 އިން 2018 އަށް އެ މަނިކުފާނަކީ މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވޮލޮޕްމަންޓެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަރުކަޒީ ބޭންކުގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމާ، އޭޝިއާ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ އެންޑް އިންވެސްޓްމަންޓް ބޭންކުގެ ޑިރެކްޓަރުކަމާ، ދައުލަތުގެ ބޮޑު 3 ކުންފުންޏެއްގެ ސުޕަރ ސީއީއޯގެ މަގާމް އެ މަނިކުފާނު ފުރުއްވިއެވެ. ޓޫރިސްޓް ރިސޯޓްތައް ހިންގުމުގައި 18 އަހަރު އެ މަނިކުފާނު ވަނީ މަސައްކަތް ކުރައްވައިފައެވެ.</text>
      <sha1>mg3qua486ik0mqg7mefeq0hs37jgef7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>އަޙްމަދު ޝިޔާމް</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15334</id>
    <revision>
      <id>137724</id>
      <parentid>137546</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2909" sha1="htuqaivym0xgqhfwgscz52g7lfd68b5" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ފިޝަރީޒް، އެގްރިކަލްޗަރ އެންޑް އޯޝަން ރިސޯސަސް
| term_start          = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor         = [[ޙުސައިން ރަޝީދު ޙަސަން]]
| image               = Ahmed Shiyam portrait.jpg
| caption             = އަޙްމަދު ޝިޔާމް، 2023
| office2             = [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| constituency2       = [[ނައިފަރު (ޅ. އަތޮޅު)|ނައިފަރު ދާއިރާ]]
| succeeded2          = ޔާސީން ޢަބްދުﷲ
| term_start2         = 28 މޭ 2014
| term_end2           = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| party               = [[ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް]] (2025އިން ފެށިގެން)
| birth_place         = [[ނައިފަރު (ޅ. އަތޮޅު)|ޅ. ނައިފަރު]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| other_party         = [[ޕްރޮގްރެސިވް ޕާޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް]] (2025އާ ހަމައަށް)
| signature           = Ahmed Shiyam signature.svg
| name                = އަޙްމަދު ޝިޔާމް
}}

އަޙްމަދު ޝިޔާމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ މިނިސްޓަރ އޮފް ފިޝަރީޒް، އެގްރިކަލްޗަރ އެންޑް އޯޝަން ރިސޯސަސްއެވެ.

އަޙްމަދު ޝިޔާމް ވަނީ ޑިޕްލޮމަސީ އާއި ވޯލްޑް އެފެއާޒްގެ ދާއިރާއިން ސްރީލަންކާގައި ހުންނަ ބަންޑާރަނަޔަކަ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޑިޕްލޮމެޓިކް ޓްރެއިނިންގ އިންސްޓިޓިއުޓްގައި ޑިޕްލޮމާ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި ސްރީލަންކާގައި ސްޓްރެޓެޖިކް މެނޭޖްމަންޓާއި ލީޑަރޝިޕްގެ ދާއިރާއިން ޕޯސްޓްގްރެޖުއޭޓް ޑިޕްލޮމާ ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. މާސްޓާރސް އޮފް ބިޒްންސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ޙާޞިލުކުރެއްވީ ޖަޕާނުގެ އޮސާކާގެ ނަގޯޔާ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ކޮމާރސް އެންޑް ބިޒްނަސް (އެން.ޔޫ.ސީ.ބީ) އިންނެވެ.

2014 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2023 ވަނަ އަހަރަށް އެމަނިކުފާނަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ނައިފަރު ދާއިރާގެ މެންބަރެވެ. ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއާއި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި  އެމަނިކުފާނުވަނީ ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައެވެ. އަދި އެ މަނިކުފާނަކީ ޕްރޮފެޝަނަލް ސްކޫބާރ ޑައިވިންގ އިންސްޓްރަކްޓަރެކެވެ.</text>
      <sha1>htuqaivym0xgqhfwgscz52g7lfd68b5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>އަޙްމަދު އުޝާމް</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15335</id>
    <revision>
      <id>137725</id>
      <parentid>132726</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3425" sha1="rhsiv1un3ar37fobydmwq8h7otz4h7k" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = އަޙްމަދު އުޝާމް
| office              = ބަންޑާރަ ނާއިބު (އެޓަރނީ ޖެނެރަލް)
| image               = Uz. Ahmed Usham portrait.jpg
| preceding           = އިބްރާހީމް ރިފްޢަތު
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_start          = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| office3             = ޑެޕިއުޓީ ސޮލިސިޓަރ ޖެނެރަލް
| office2             = ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލް
| term_end2           = 3 ޖަނަވަރީ 2019
| term_start2         = 15 އޮގަސްޓު 2013
| president2          = [[ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން މަނިކު]]&lt;br/&gt;[[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]&lt;br/&gt;[[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް]]
| term_end3           = 15 އޮގަސްޓު 2013
| term_start3         = 15 ނޮވެންބަރު 2011
| predecessor2        = ޢާއިޝަތު ބިޝާމް
| predecessor3        = ޢާއިޝަތު ބިޝާމް
| successor2          = ޚަދީޖާ ޝަބީން
| president3          = [[މުޙައްމަދު ނަޝީދު]]
| office1             = [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| constituency1       = [[ވިލިނގިލި|ވިލިމާލެ ދާއިރާ]]
| predecessor1        = އަޙްމަދު ނިހާން ޙުސައިން މަނިކު
| succeeded1          = މުޙައްމަދު އިސްމާޢީލް
| term_start1         = 28 މޭ 2019
| term_end1           = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| president1          = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް]]
| alma_mater          = ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ދަ ވެސްޓް އޮފް އިންގްލޭންޑް
| party               = މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޕާޓީ (އެމްއެންޕީ)
| education           = [[މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް]]، [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
}}

އަޙްމަދު އުޝާމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ ބަންޑާރަ ނާއިބު (އެޓަރނީ ޖެނެރަލް) އެވެ.

އަޙްމަދު އުޝާމަކީ، ޤާނޫނީ ދާއިރާ އާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގުޅުންތަކުގެ ދާއިރާއިން، މެލޭޝިޔާ އާއި އިނގިރޭސިވިލާތުގައި މަތީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހުގެ އެކި މަޤާމުތަކުގައި 10 އަހަރު ދުވަހު  ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައެވެ. އެ ގޮތުން، ޑެޕިއުޓީ ސްޓޭޓް އެޓަރނީކަމާ، ޑެޕިއުޓީ ސޮލިސިޓަރ ޖެނެރަލްކަމާ، ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލްކަމުގެ މަޤާމު ވެސް އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ނަވާރަވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ވިލިމާލޭ ދާއިރާގެ މެންބަރުކަން ވެސް އެ މަނިކުފާނުވަނީ ކުރައްވައިފައެވެ.

ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ ހައިސިއްޔަތުން ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންގެ މެންބަރުކަން ވެސް އަޙްމަދު އުޝާމް ކުރައްވަމުންގެންދަވައެވެ.</text>
      <sha1>rhsiv1un3ar37fobydmwq8h7otz4h7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>މުޙައްމަދު އަމީން (ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓަރު)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15339</id>
    <revision>
      <id>137728</id>
      <parentid>137548</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2357" sha1="ag3wyc3tw03wvnxr5430arkcrxjvel5" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = މުޙައްމަދު އަމީން
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަން
| term_start          = 14 އެޕްރީލް 2026
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor         = [[ޠާރިޤު އިބްރާހީމް]]
| party               = [[ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް]]
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަން
| term_start1         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end1           = 14 އެޕްރީލް 2026
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor1        = ޢާއިޝަތު ނަހުލާ
| successor1          = މިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަންގެ ގޮތުން ހަމަ [[މުޙައްމަދު އަމީން]]
| image               = Mohamed Ameen portrait 2026.jpg
| caption             = މުޙައްމަދު އަމީން، 2023
| birth_place         = [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| otherparty          = [[ޕްރޮގްރެސިވް ޕާޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް]]
}}

މުޙައްމަދު އަމީނަކީ މިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަންއެވެ.

މުޙައްމަދު އަމީން ވަނީ ސްރީލަންކާއިން ޕައިލެޓް ލައިސެންސް ޙާސިލްކުރައްވައި، ކެނެޑާ، އެމެރިކާ، މެލޭޝިޔާ، އަދި ސިންގަޕޫރުން މިދާއިރާގެ އެކި ކޯސްތައް ފުރިހަމަކުރައްވައިފައެވެ.

ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތަށް މުޙައްމަދު އަމީން ފެށްޓެވީ ދިވެހި ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުގައެވެ. މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީގެ ޗެއަރމަންކަން ވެސް އެ މަނިކުފާނު ކުރެއްވިއެވެ. އައިލެންޑް އޭވިއޭޝަންގައި ޚިދުމަތްކުރެއްވި 15 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތުގައި، ހެޑް އޮފް ސޭފްޓީގެ މަގާމުގެ އިތުރުން، ޑިރެކްޓަރ އޮޕަރޭޝަންސްގެ މަޤާމު އަދާކުރެއްވިއެވެ.</text>
      <sha1>ag3wyc3tw03wvnxr5430arkcrxjvel5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137729</id>
      <parentid>137728</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2439" sha1="erq7iejcvktrfbt24yvdrq7d7sujwur" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = މުޙައްމަދު އަމީން
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަން
| term_start          = 14 އެޕްރީލް 2026
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor         = [[ޠާރިޤު އިބްރާހީމް]]
| party               = [[ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް]]
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަން
| term_start1         = 17 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end1           = 14 އެޕްރީލް 2026
| president1          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| predecessor1        = ޢާއިޝަތު ނަހުލާ
| successor1          = މިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަންގެ ގޮތުން ހަމަ [[މުޙައްމަދު އަމީން (ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓަރު)|މުޙައްމަދު އަމީން]]
| image               = Mohamed Ameen portrait 2026.jpg
| caption             = މުޙައްމަދު އަމީން، 2023
| birth_place         = [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| otherparty          = [[ޕްރޮގްރެސިވް ޕާޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް]]
}}

މުޙައްމަދު އަމީނަކީ މިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަންއެވެ.

މުޙައްމަދު އަމީން ވަނީ ސްރީލަންކާއިން ޕައިލެޓް ލައިސެންސް ޙާސިލްކުރައްވައި، ކެނެޑާ، އެމެރިކާ، މެލޭޝިޔާ، އަދި ސިންގަޕޫރުން މިދާއިރާގެ އެކި ކޯސްތައް ފުރިހަމަކުރައްވައިފައެވެ.

ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތަށް މުޙައްމަދު އަމީން ފެށްޓެވީ ދިވެހި ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުގައެވެ. މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީގެ ޗެއަރމަންކަން ވެސް އެ މަނިކުފާނު ކުރެއްވިއެވެ. އައިލެންޑް އޭވިއޭޝަންގައި ޚިދުމަތްކުރެއްވި 15 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތުގައި، ހެޑް އޮފް ސޭފްޓީގެ މަގާމުގެ އިތުރުން، ޑިރެކްޓަރ އޮޕަރޭޝަންސްގެ މަޤާމު އަދާކުރެއްވިއެވެ.</text>
      <sha1>erq7iejcvktrfbt24yvdrq7d7sujwur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>މުޙައްމަދު ޝުޖާޢު ޢަބްދުލްޙަކީމް</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15371</id>
    <revision>
      <id>137735</id>
      <parentid>132812</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3739" sha1="crp80khbaao1yev10dfn7u6n0d1iiyh" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޑރ. މުޙައްމަދު ޝުޖާޢު ޢަބްދުލްޙަކީމް
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ އިސްލާމިކް އެފެއާޒް އެންޑް އެންޑޯމެންޓްސް
| image               = Mohamed Shujau Abdul Hakeem portrait.jpg
| term_start          = 21 ނޮވެންބަރު 2023
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| alma_mater          = އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]&lt;br/&gt;އޭޝިޔާ އީ ޔުނިވަރސިޓީ
| caption             = މުޙައްމަދު ޝުޖާޢު ޢަބްދުލްޙަކީމް، 2023
| termstart1          = 2015
| termend1            = 2023
| office1             = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ކުއްލިއްޔާ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯގެ ޑީން
| successor1          = ޑރ. މުޙައްމަދު ޢައްފާން ޝާފިޢީ
}}
ޑރ. މުޙައްމަދު ޝުޖާޢު ޢަބްދުލްޙަކީމަކީ ޤާނޫނީ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ހައްދަވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ޑރ. މުޙައްމަދު ޝުޖާޢު ޢަބްދުލްޙަކީމް ފުރަތަމަ ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ ޤާނޫނީ ދާއިރާއިން މެލޭޝިޔާގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގައެވެ. ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީގައި ޤާނޫނީ ދާއިރާއިން މާސްޓަރސް ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އިންޓަރނޭޝަނަލް ސެންޓަރ ފޯ އެޑިޔުކޭޝަން އިން އިސްލާމިކް ފައިނޭންސްގައި އިސްލާމިކް ފައިނޭންސްގެ ދާއިރާއިން މާސްޓަރސް ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ. މީގެއިތުރުން ބިޒްނަސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ ދާއިރާއިން އޭޝިޔާ އީ ޔުނިވަރސިޓީގައި މާސްޓަރސް ޑިގުރީއެއް ހައްދަވައިފައިވެއެވެ. 

ޑރ. މުޙައްމަދު ޝުޖާޢު ޕީއެޗްޑީ ހާސިލުކުރެއްވީ ޤާނޫނީ ދާއިރާއިން މެލޭޝިޔާގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގައެވެ. ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވި އިރު ޚާއްޞަވެވަޑައިގެންފައިވަނީ އިސްލާމިކް ފައިނޭންސްގެ ދާއިރާއަށެވެ.

ޑރ. މުޙައްމަދު ޝުޖާޢު ޢަބްދުލްޙަކީމް ވަނީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ކުއްލިއްޔާ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯގެ ޑީންކަން 2015 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ކުރައްވައިފައެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖެ އާއި މެލޭޝިޔާގެ މަތީ ތަޢުލީމު ދޭ ބައެއް މުއައްސަސާތަކުގައި ލެކްޗަރަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ޝުޖާޢު ޢަބްދުލްޙަކީމް މިހާރު ހުންނެވީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒް އެންޑް އެންޑޯމެންޓްސްގެ ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރުގެ މަޤާމުގައެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޒަކާތު ހައުސްގެ ޝަރީޢާ ބޯޑުގެ މެންބަރުކަން ވެސް އެ މަނިކުފާނު ގެންދަވަނީ ކުރައްވަމުންނެވެ.

[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>crp80khbaao1yev10dfn7u6n0d1iiyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16118</id>
    <revision>
      <id>137737</id>
      <parentid>137534</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2775" sha1="m78u7qd7t81dtrhl9fnvr5atnqyvxqf" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޢަބުދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް
| image               = Abdulla Nazim Ibrahim portrait.jpg
| caption             = ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް، 2023
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު
| predecessor         = [[ޢަބްދުﷲ ޚަލީލް]]
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_start          = 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024
| term_end            = 14 އެޕްރީލް 2026
| term_start2         = 22 ޖޫން 2016
| term_end2           = 17 ނޮވެންބަރު 2018
| president2          = [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| office3             = ޕްރިންސިޕަލް ސެކްރެޓަރީ ޓު ދަ ޕްރެޒިޑެންޓް އޮން ޕަބްލިކް ޕޮލިސީ
| predecessor3        = (މަޤާމު އުފެއްދެވުން)
| succeeded3          = (މަޤާމު އުވައިލެއްވުން)
| president3          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_end3           = 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024
| term_start3         = 20 ނޮވެންބަރު 2023
| alma_mater          = ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް އޯކްލޭންޑް
| office4             = ޑެޕިޔުޓީ މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
| president4          = [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| term_start4         = 2014
| term_end4           = 22 ޖޫން 2016
| birth_place         = [[ހިންނަވަރު (ޅ. އަތޮޅު)|ޅ. ހިންނަވަރު]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
}}

ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމަކީ ދެ ފަހަރެއްގެ މަތީން ޞިއްޙަތާ ބެހޭ ވަޒީރު (މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު) ގެ މަޤާމު އަދާކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ އެ މަޤާމު އަދާކުރެއްވީ ކުރީގެ ރައީސް [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]ގެ ސަރުކާރުގައެވެ. އޭގެފަހުން ރައީސް [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު|ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]ގެ ސަރުކާރުގައި 2024 ސެޕްޓެންބަރު 30ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 2026 އެޕްރީލް 14ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް އެ މަޤާމު އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. 

މީގެއިތުރުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ ޕްރިންސިޕަލް ސެކްރެޓެރީ ޓު ދަ ޕްރެޒިޑެންޓް އޮން ޕަބްލިކް ޕޮލިސީގެ މަޤާމު ވެސް ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް ވަނީ އަދާކުރައްވައިފައެވެ.</text>
      <sha1>m78u7qd7t81dtrhl9fnvr5atnqyvxqf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137738</id>
      <parentid>137737</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:58:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2870" sha1="rxqgo8oswpsvib8w0vi4woorxqg7yf7" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޢަބުދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް
| image               = Abdulla Nazim Ibrahim portrait.jpg
| caption             = ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް، 2023
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު
| predecessor         = [[ޢަބްދުﷲ ޚަލީލް]]
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_start          = 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024
| term_end            = 14 އެޕްރީލް 2026
| term_start2         = 22 ޖޫން 2016
| term_end2           = 17 ނޮވެންބަރު 2018
| president2          = [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| office3             = ޕްރިންސިޕަލް ސެކްރެޓަރީ ޓު ދަ ޕްރެޒިޑެންޓް އޮން ޕަބްލިކް ޕޮލިސީ
| predecessor3        = (މަޤާމު އުފެއްދެވުން)
| succeeded3          = (މަޤާމު އުވައިލެއްވުން)
| president3          = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_end3           = 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024
| term_start3         = 20 ނޮވެންބަރު 2023
| alma_mater          = ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް އޯކްލޭންޑް
| office4             = ޑެޕިޔުޓީ މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
| president4          = [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| term_start4         = 2014
| term_end4           = 22 ޖޫން 2016
| birth_place         = [[ހިންނަވަރު (ޅ. އަތޮޅު)|ޅ. ހިންނަވަރު]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| successor2          = ޢަބްދުﷲ އަމީން
| successor           = ޤީލާ ޢަލީ
}}

ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމަކީ ދެ ފަހަރެއްގެ މަތީން ޞިއްޙަތާ ބެހޭ ވަޒީރު (މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު) ގެ މަޤާމު އަދާކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ އެ މަޤާމު އަދާކުރެއްވީ ކުރީގެ ރައީސް [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]ގެ ސަރުކާރުގައެވެ. އޭގެފަހުން ރައީސް [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު|ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]ގެ ސަރުކާރުގައި 2024 ސެޕްޓެންބަރު 30ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 2026 އެޕްރީލް 14ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް އެ މަޤާމު އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. 

މީގެއިތުރުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ ޕްރިންސިޕަލް ސެކްރެޓެރީ ޓު ދަ ޕްރެޒިޑެންޓް އޮން ޕަބްލިކް ޕޮލިސީގެ މަޤާމު ވެސް ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް ވަނީ އަދާކުރައްވައިފައެވެ.</text>
      <sha1>rxqgo8oswpsvib8w0vi4woorxqg7yf7</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>