މަޙްމޫދު ޝައުޤީ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="dv">
  <siteinfo>
    <sitename>ވިކިޕީޑިއާ</sitename>
    <dbname>dvwiki</dbname>
    <base>https://dv.wikipedia.org/wiki/%DE%89%DE%A6%DE%87%DE%A8_%DE%9E%DE%A6%DE%8A%DE%B0%DE%99%DE%A7</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">މީޑިއާ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ޚާއްސަ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">މެމްބަރު</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">މެމްބަރުގެ ވާހަކަ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ވިކިޕީޑިއާ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ވިކިޕީޑިއާ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ފައިލު</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ފައިލުގެ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">މީޑިއާވިކީ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">މިޑިއާވިކީ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ފަންވަތް</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ފަންވަތުގެ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">އެހީ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">އެހީގެ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ޤިސްމު</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ޤިސްމުގެ ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ނެރު</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ނެރު ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">މޮޑިއުލް</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">މޮޑިއުލް ޚިޔާލު</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>މަޙްމޫދު ޝައުޤީ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4352</id>
    <revision>
      <id>137996</id>
      <parentid>137973</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7699" sha1="6fpz5hsn2agzcezkmaivdj3hlhuuflg" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = މަޙްމޫދު ޝައުޤީ
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޗާންސެލަރު
| image               = 2025-11-10 Mohamed Muizzu meets first PhD graduate of Dhivehi Language Dr Aminath Zahir (10).jpeg
| caption             = ޑރ. މަޙްމޫދު ޝައުޤީ (ކަނާތުގައި)
| term_start          = 19 ނޮވެންބަރު 2023
| term_end            = 
| predecessor         = [[ޙަސަން ޙަމީދު]]
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަން
| president1          = [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް|މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| succeeded1          = [[ޢަބްދުﷲ މަޢުޞޫމް]]
| predecessor1        = [[މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ]]
| termstart1          = 14 ޖުލައި 2005
| termend1            = 14 ޖުލައި 2008
| office2             = ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކައުޓް ޖަމްޢިއްޔާގެ ރައީސް
| termstart2          = 2003
| termend2            = 2008
| predecessor2        = އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު
| office4             = މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
| president4          = [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް|މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| termstart4          = 11 ނޮވެންބަރު 2003
| termend4            = 14 ޖުލައި 2005
| predecessor4        = އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު
| succeeded4          = ޒާހިޔާ ޒަރީރު
| office5             = ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
| termstart5          = 2002
| termend5            = 2003
| president5          = [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް|މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| office6             = 
| president6          = 
| termstart6          = 
| termend6            = 
| predecessor6        = 
| succeeded6          = 
| birth_date          = 
| birth_place         = [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| children            = 
| spouse              = 
| education           = [[މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް]]
| alma_mater          = ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މެނިޓޯބާ، [[ކެނެޑާ]]&lt;br/&gt;ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޓޮރޮންޓޯ، [[ކެނެޑާ]]
| successor           = 
| successor2          = ޢާރިފު ރަޝީދު
| relations           = 
| parents             = 
| awards              = ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު - 1999
| otherparty          = 
| party               = 
| signature           = 
| honorific_suffix    = 
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
}}
[[ފައިލު:Shaug.jpg|thumb|ޑރ. މަޙްމޫދު ޝައުޤީ (ކުރީ ބަރިން ކަނާތުގައި)]]
'''ޑރ. މަޙްމޫދު ޝައުޤީ'''އަކީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޗާންސެލަރެވެ. އެ މަޤާމަށް އެ މަނިކުފާނު ޢައްޔަންކުރެއްވީ 2023 ނޮވެންބަރު 19ވަނަ ދުވަހުއެވެ. 

ޑރ. މަޙްމޫދު ޝައުޤީ ވަނީ [[ކެނެޑާ]]ގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މެނިޓޯބާއިން ބެޗްލަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން (ބަޔޮލޮޖީ)، ބެޗްލަރ އޮފް އާޓްސް (އިކޮނޮމިކްސް) އަދި މާސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޓޮރޮންޓޯގައި ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ. ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޓޮރޮންޓޯގައި ކިޔަވައިވިދާޅުވި ދުވަސްވަރު، އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ސެނެޓްގެ އެކަޑަމިކް ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރެއްވިއެވެ. 

ޑރ. މަޙްމޫދު ޝައުޤީ ތަޢުލީމީ ދާއިރާގައި އަދާކުރެއްވި އިސް މަޤާމުތަކުގެ ތެރޭގައި ރައީސް [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް|އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް]]ގެ ވެރިކަމުގެ އެންމެ ފަހު ދައުރުގައި 2003 ނޮވެންބަރު 11ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 2005 ޖުލައި 14ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންކަމުގެ މަޤާމާއި، ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން (2002-2003) ކަމުގެ މަޤާމު ހިމެނެއެވެ. 1999ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2005ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޘާނަވީ އަދި މަތީ ތަޢުލީމުގެ ފުރުޞަތުތައް ފުޅާކުރުމުގައްޔާއި، މަތީ ތަޢުލީމުގެ ފެންވަރު ހިފެހެއްޓުމަށް ޓަކައި ޑރ. މަޙްމޫދު ޝައުޤީ ވަނީ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރައްވައިފައެވެ. އަދި މޯލްޑިވްސް އެކްރެޑިޓޭޝަން ބޯޑު (މިހާރުގެ މޯލްޑިވްސް ކޮލިފިކޭޝަން އޮތޯރިޓީ - އެމް.ކިއު.އޭ) އުފެއްދެވުމުގައި ވެސް އެ މަނިކުފާނު މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވިއެވެ.

އެހެނިހެން ދާއިރާތަކަށް ބަލާ އިރު ޑރ. މަޙްމޫދު ޝައުޤީ ވަނީ 2005 ޖުލައި 14ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 2008 ޖުލައި 14ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް މިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަންގެ މަޤާމު ފުރުއްވައިފައެވެ. މި މަޤާމުގައި ހުންނަވައިގެން ރާއްޖޭގައި ފަތުރުވެރިކަން ކުރިއަރައިފައިނުވާ ސަރަޙައްދުތަކަށް ފަތުރުވެރިކަން ފުޅާކުރުމާއި، އެކަމުގެ ސްޓްރެޓީޖިކް ޕްލޭންތައް އެކުލަވައިލުމުގައި އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެއްވިއެވެ. މީގެއިތުރުން، ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ އިކޮނޮމިކް ކޮމިޓީގެ މުޤައްރިރުކަން (2007) ކުރެއްވުމުގެ އިތުރުން، މަރުކަޒީ ބޭންކް، މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމް.އެމް.އޭ) ގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް 2007 ވަނަ އަހަރު ޚިދުމަތްކުރެއްވިއެވެ. 2003ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2008ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކައުޓް ޖަމްޢިއްޔާގެ ރައީސްކަމުގެ މަޤާމު ވެސް ޑރ. މަޙްމޫދު ޝައުޤީ ވަނީ އަދާކުރައްވައިފައެވެ.
[[ފައިލު:2025-11-03 Official Victory Day Ceremony (159).jpg|thumb|ޑރ. މަޙްމޫދު ޝައުޤީ (ވާތުގައި) ކުރީގެ ރައީސް [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް|މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމާ]] ސަލާމްކުރައްވަނީ]]
ޑރ. މަޙްމޫދު ޝައުޤީ ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވާތީ 1999ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ.

[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]</text>
      <sha1>6fpz5hsn2agzcezkmaivdj3hlhuuflg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5996</id>
    <revision>
      <id>137995</id>
      <parentid>137650</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34478" sha1="kkv49csh1u5brvr3n39guybjv6mnx1l" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޗާންސެލަރު
| native_name_lang    = dv
| image               = Mohamed Zahir Hussain portrait.jpg
| caption             = މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން، 2019
| president2          = [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް]]
| president1          = [[ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން މަނިކު]]&lt;br/&gt;[[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް]]&lt;br/&gt;[[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| president           = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް]]&lt;br/&gt;[[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| term_start          = 20 އޮގަސްޓު 2019
| term_end1           = 20 އޮގަސްޓު 2019
| term_start1         = 20 މާރިޗު 2012
| term_end2           = 30 މޭ 1990
| term_start2         = 23 ޖުލައި 1979
| predecessor2        = [[ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ]]
| succeeded1          = [[ޙަސަން ޙަމީދު]]
| succeeded2          = [[ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު]]
| birth_place         = [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| children            = 3
| spouse              = ނާއިލާ އިބްރާހީމް ކަލޭފާނު
| alma_mater          = [[އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީ]]&lt;br/&gt;ޔުނިވަރސިޓީ ކެބަންގސާން [[މެލޭޝިޔާ]]
| awards              = ނޫސްވެރިކަމުގެ ރޮނގުން ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ ޝަރަފުވެރިކަމުގެ އިނާމު - 1989&lt;br/&gt;މިނިވަން 25 ގެ ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ އިނާމު - 1990&lt;br/&gt;ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު - 2001&lt;br/&gt;ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން - 2008&lt;br/&gt;ނޫސްވެރިކަމުގެ އަލިމަސް ގަލަން - 2018&lt;br/&gt;ލައިފްޓައިމް އެޗީވްމަންޓް އެވޯޑް (މޯލްޑިވްސް ސްޕޯޓްސް އެވޯޑް) - 2022&lt;br/&gt;ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ އެންމެ މަތިވެރި ޝަރަފު - 2024
| honorific_suffix    = ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިޔާ
| office2             = މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
| office1             = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޗާންސެލަރު
| term_end            = 1 ފެބުރުވަރީ 2026
}}
ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަކީ ދިވެހި ދައުލަތަށް ވަރަށް ދިގު މުއްދަތަކަށް ޚިދުމަތް ކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެންމެފަހުން އަދާކުރެއްވީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޗާންސެލަރުގެ މަޤާމެވެ. އެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާ ދެއްވީ 2026 ފެބުރުވަރީ 1ވަނަ ދުވަހުއެވެ. 

== ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވުން ==
ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން، އެންމެ ތުއްޕުޅުއިރު ކިޔަވައި ވިދާޅުވީ، އުފަން ރަށް، [[ފުވައްމުލައް (ޏ. އަތޮޅު)|ޏ. ފުވައްމުލަކު]] މަދްރަސަތުލްފައިދިއްޔާގައެވެ. އޭގެފަހުން، ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށް [[މާލެ]] ވަޑައިގަތުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައިގަތުމާ ގުޅިގެން، [[މާލެ]] ވަޑައިގެން ދާރުލްއިޤާމާގައި ކިޔަވައި ވިދާޅުވާން ފެށްޓެވީއެވެ. އެއީ، ޢުމުރުފުޅުން 12 އަހަރުފުޅުގައެވެ. ދާރުލްއިޤާމާ އުވައިލެއްވުމާ ގުޅިގެން، ފަހުން [[މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް|މަދްރަސަތުލްމަޖީދިއްޔާ]]ގައި 4 އަހަރެއްހައި ދުވަހު ކިޔަވައި ވިދާޅުވުމަށް ފަހު، އިތުރަށް ތަޢުލީމު ޙާޞިކުރެއްވުމަށް [[މިޞްރު|މިޞްރަށް]] ވަޑައިގަތީއެވެ. ފުރަތަމަ ޑިގްރީއާއި މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ހެއްދެވީ، [[މިޞްރު]]ގެ [[އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީ|ޖާމިޢަތުލްއަޒްހަރު]] ގައެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ، [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ ޔުނިވަރސިޓީ ކެބަންގސާން [[މެލޭޝިޔާ]]ގައި، ތިއޯލޮޖީ އެންޑް ފިލޯސޮފީގެ ރޮނގުން 2001ވަނަ އަހަރުއެވެ. ތީސިސް ލިޔުއްވީ، އިބްނި ސީނާގެ ތިއަރީއާ ބެހޭގޮތުންނެވެ. ޕީ.އެޗް.ޑީ. ޙާޞިލުކުރެއްވުމާ ގުޅިގެން، ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު، އެ އަހަރު އެ މަނިކުފާނަށް ވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

== ޚިދުމަތް ==

=== &lt;u&gt;ތަޢުލީމީ ދާއިރާ&lt;/u&gt; ===
[[ފައިލު:Mohamed Zahir Hussain and Maumoon Abdul Gayoom, 1970s.jpg|thumb|ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން (ވާތުގައި) ކުރީގެ ރައީސް [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް|މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]ގެ އަރިހުގައި]]
[[މިޞްރު]]ން ކިޔަވައި ވިދާޅުވުމަށްފަހު، ރާއްޖެއަށް ވަޑައިގެން، އެންމެ ފުރަތަމަ ޚިދުމަތް ފެށްޓެވީ، [[އަމީނިއްޔާ ސުކޫލް|އަމީނިއްޔާ ސްކޫލު]]ގެ އިސްލާމް މުދައްރިސެއްގެ މަޤާމުގައި 1970ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 26ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެ މަޤާމުގައި 1 އަހަރާއި 8 މަހެއްހާ ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރެއްވި އިރު އެ މަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެވިފައި ވަނީ، [[އަމީނިއްޔާ ސުކޫލް|އަމީނިއްޔާ ސްކޫލު]]ގެ ދަރިވަރުންގެ އިޙްތިރާމާއި ލޯބި ހޯއްދެވި ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެ މަނިކުފާނުގެ މިޒާޖުފުޅުގައި ހުންނަ ފާހަގަކޮށްލެވޭ މުހިންމު އެއް ސިފަޔަކީ، ހުރިހާ ޢުމުރުފުރައެއްގެ ބޭފުޅުންނާ ޙިކުމަތްތެރިކަމާ އެކުގައި މުޢާމަލާތުކުރެއްވުމުގެ މަތިވެރި ހުނަރެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، ދަރިވަރުންގެ އެކިއެކި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ދެއްވުމުގައި ގެންގުޅުއްވި ހަރުދަނާ އުޞްލޫބެވެ. އިސްލާމް މުދައްރިސެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އެ ކުދީންނަށް ދީނީ ރޮނގުން ކަންކަން އޮޅުންފިލުއްވައި ދެއްވުމުގައި ވެސް އެ މަނިކުފާނަކީ، ނަމޫނާ މުދައްރިސެކެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ ކިޔަވައި ދެއްވުމުގައި ހަރުކަށިކަން އިސްކުރެއްވުމުގެ ބަދަލުގައި، އޯގާތެރިކަމާއެކު ދަރިވަރުންގެ އިޙުސާސްތަކަށް އިޙްތިރާމު ކުރައްވައި، އެއްވެސް ތަފާތުކުރެއްވުމެއް ނެތި، ދަރިވަރުންނާ ހަމަހަމަކަމާއެކު މުޢާމަލާތު ކުރެއްވި މުރައްބީއެކެވެ. [[އަމީނިއްޔާ ސުކޫލް|އަމީނިއްޔާ ސްކޫލު]]ގެމުދައްރިސެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން، އެ މަދަރުސާގެ ދަރިވަރުންނަށް ދީނީ ރޮނގުން ޚިދުމަތް ކޮށްދެއްވުން އެއީ، އެ މަނިކުފާނުގެ ތަޢުލީމީ ޚިދުމަތުގެ ފެށުމެވެ.

[[އަމީނިއްޔާ ސުކޫލް|އަމީނިއްޔާ ސްކޫލު]]ގައި  ޚިދުމަތްކުރައްވަމުން ގެންދަވަނިކޮށް، ސަރުކާރުން ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ބަދަލުކުރެއްވީ، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ވަކީލުކަމުގެ މަޤާމަށެވެ. އެއީ، 1972 އޮގަސްޓު 20ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެ ތާރީޚުން ފެށިގެން އެ މަނިކުފާނުގެ ޚިދުމަތް، ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ ކުރިއެރުމަށާއި ތަރައްޤީއަށް ލިބެމުން ދިޔައީ، ވަރަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައެވެ. އެއަށްފަހު، 1976 އޮކްޓޫބަރު 23ވަނަ ދުވަހު، ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ނާއިބުކަމުގެ މަޤާމަށް އެ މަނިކުފާނު ޢައްޔަންކުރެއްވިއެވެ.

ޔުނެސްކޯއާއި، ޔުނިސެފާއި، ޔޫއެންޑީޕީ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގައި ކޮމިއުނިޓީ ތަޢުލީމު ތަޢާރަފުކުރުމުގެ މަޝްރޫޢު، [[އިބްރާހީމް ނާޞިރު|ސުމުއްވުލްއަމީރު އަލްމަރްޙޫމު އިބްރާހީމް ނާޞިރު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު (ނޣޢވ)]] ގެ ރައީސްކަމުގެ ދައުރުގައި ފެށިގެންދިޔަ އިރު، އެކަމުގައި އެންމެ އިސްކޮށް ހުންނެވީ، ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނެވެ. މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ މުސްތަޤުބަލަށް ޓަކައި ބިނާކުރަނިވި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅުއްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. ކޮމިއުނިޓީ ސްކޫލްތައް ބިނާކުރެއްވުމާއި، ޓީޗަރުން ތަމްރީނު ކުރެއްވުމާއި، ކިޔަވައިދޭނެ ޓެކްސްޓް ފޮތް ތައްޔާރުކުރެއްވުމަކީ ވެސް އެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ޙާޞިލުކުރެވުނު އަމާޒުތަކެވެ. އެގޮތުން، ފޮތް ތައްޔާރުކުރެއްވުމާއި، ޓީޗަރުން ތަމްރީނުކުރެއްވުމާއި، ހެޑްމާސްޓަރުން ތަމްރީނުކުރެއްވުން ފަދަ ކަންކަން އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރައްވަމުން ގެންދެވީ، އެޑިޔުކޭޝަނަލް ޕްރޮޖެކްޓް އޮފީހުގެ ނަމުގައި އުފެއްދެވި އޮފީހުންނެވެ. ފަހުން އެ މަސައްކަތް ކުރެއްވީ، އެޑިޔުކޭޝަނަލް ޕްރޮޖެކްޓް އޮފީހާއި، ޓީޗަރުން ތަމްރީނުކުރެއްވުމަށް އުފެއްދެވި، މުދައްރިސުންގެ ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުންނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ފެށްޓެވީ ޓީޗަރުން ތަމްރީނު ކުރެއްވުމުގެ މަސައްކަތެވެ. އޭގެ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކަށްވީ، ކޮމިއުނިޓީ ސްކޫލްތައް ބިނާކުރަމުން ގެންދާވަރަކަށް، އެ ތަންތާނގައި ކިޔަވައިދޭނެ މުދައްރިސުން ތަމްރީނު ނުކޮށް، އެ ސްކޫލްތައް ހިންގެން ނޯންނާނެތީއެވެ.

1978ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 11ވަނަ ދުވަހު، [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް|ރައީސް އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް (ނޣޢވ)]]، ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށް ފަހުގައި ވެސް، މި ދެންނެވި މަޝްރޫޢު ހަލުވިކަމާއެކުގައި ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ. އޭރު ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ހުންނެވީ، މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ނާއިބުކަމުގެ މަޤާމުގައެވެ. [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް|ރައީސް މައުމޫން]]، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގެންނެވިތާ 8 މަހެއްހައި ދުވަސް ފަހުން ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން، މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ މަގާމަށް ޢައްޔަން ކުރެއްވީ، 1979ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 23ވަނަ ދުވަހުއެވެ.

އޭރު އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދެއްވަމުން ގެންދެވީ ވެސް، ކޮމިއުނިޓީ ސްކޫލުތައް ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތަށެވެ. އެހެންކަމުން، އެ މަސައްކަތް ވީހައި ވެސް ހަލުވިކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދެވުމަށް ޓަކައި ރާއްޖެތެރެ ރަނގަޅަށް ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ހަރުދަނާ ބޭފުޅަކާ ޙަވާލުކުރެއްވުމަށް ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ނިންމެވިއެވެ. އެގޮތުން، އެ މަސައްކަތް ބެއްލެވުން ޙަވާލުކުރެއްވީ، އަލްއުސްތާޛު އަލްމަރްޙޫމް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީއާއެވެ. ލަސްތަކެއްނުވެ ދުވާފަރު ޔޮޓްދޯނީގެ ދަތުރުތައް އަތޮޅުތަކަށް ކުރަން ފެށިއްޖެއެވެ. ގިނަ ރަށްރަށުގައި ކޮމިއުނިޓީ ސްކޫލުތަކުގެ ބިންގާއެޅި، އެ ކަން ބާރަށް ހިނގައިގަތެވެ. މި ތަންތަނުގެ މަސައްކަތް ހިނގާ ނުހިނގާގޮތް ވެސް ބައްލަވައިލެއްވުމަށް ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ރަށްރަށަށް ދަތުރުފުޅުކުރައްވައި، މަސައްކަތް ހަލުވިކުރެއްވުމަށް އިރުޝާދު ދެއްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. ފުރަތަމަ، ކޮމިއުނިޓީ ސްކޫލު ބިނާކުރައްވައި ހުޅުވިގެންދިޔައީ، [[މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި|ބ. އަތޮޅު]] [[އޭދަފުށި (ބ. އަތޮޅު)|އޭދަފުށީ]]ގައެވެ. ދެވަނަ ސްކޫލް ހުޅުވުނީ، [[ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރި|ހދ. އަތޮޅު]] [[ކުޅުދުއްފުށި (ހދ. އަތޮޅު)|ކުޅުދުއްފުށީ]]ގައެވެ. ތިންވަނައަށް [[ކޮޅުމަޑުލު|ތ. އަތޮޅު]] [[ތިމަރަފުށި (ތ. އަތޮޅު)|ތިމަރަފުށީ]]ގައެވެ. ހަތަރުވަނައަށް [[ހުވަދުއަތޮޅު އުތުރުބުރި|ގއ. އަތޮޅު]] [[ވިލިނގިލި (ގއ. އަތޮޅު)|ވިލިނގިލީ]]ގައެވެ. އޭގެފަހުން، ހުރިހާ އަތޮޅެއްގައި ވެސް ކޮމިއުނިޓީ ސްކޫލުތައް ބިނާކުރައްވައި ނިންމެވިއެވެ.

ކޮމިއުނިޓީ ސްކޫލުތަކާ އެކުގައި، ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި، އަތޮޅު މަދަރުސާއެއް ވެސް ބިނާކުރައްވަން ފެށްޓެވިއެވެ. އެއީ، [[ޖަޕާނު]] ސަރުކާރުގެ ހިލޭ އެހީގެ ދަށުން ބިނާކުރެއްވި މަދަރުސާތަކެކެވެ. ހަމަ އެއާއެކުގައި، ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ހުރި އަމިއްލަ މީހުންނާއި ރައްޔިތުންގެ މަދަރުސާތައް ވެސް ސަރުކާރުން ހިންގަވާ މަދަރުސާތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖައްސަވައި ހިންގަވަން ފެށްޓެވިއެވެ. އަދި، [[މާލެ|މާލޭ]]ގައްޔާއި ރާއްޖެތެރޭގައި މެދުކެނޑުމެއްނެތި ހިނގަމުން އަންނަތާ ގިނަދުވަސްވީ ސްކޫލް މަދަރުސާތަކަށް ސަރުކާރުން މާލީ އެހީތެރިކަން ދެއްވަން ވެސް ފެށްޓެވިއެވެ. މީގެއިތުރުން، މެދު މަދުރަސީ ތަޢުލީމު ދޭނެ އިތުރު ސްކޫލްތައް ވެސް ބިނާކުރެއްވިއެވެ. އެއީ، ދިވެހި ސަރުކާރާއި ބޭރުގެ އެހީއާ އެކުގައެވެ. މިކަންކަން ހިންގެވުމުގައި ކަމާ ބެހޭ ލަފަޔާއި އިރުޝާދު ދެއްވުމުގައި، އެންމެ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެއްވީ، މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ހައިސިއްޔަތުން، ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނެވެ.

އަތޮޅުތަކުގެ އިތުރުން، މާލޭގައި ވެސް މަތީ ޘާނަވީއަށް ކިޔަވައިދޭނެ ސްކޫލެއް، ސައިންސް އެޑިޔުކޭޝަން ސެންޓަރުގެ ނަމުގައި 1979ވަނަ އަހަރު ހުޅުވިގެންދިޔައެވެ. އެ ސެންޓަރު ހުޅުވި، ތަޢުލީމު ދޭން ފެށީ، ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިންގެ މިނިސްޓަރުކަމުގެ ދައުރުގައި، އެ މަނިކުފާނުގެ މޭސްތިރިކަމުގެ ދަށުންނެވެ. އޭރު އެ ސެންޓަރުގައި އިސްލާމް މާއްދާ ކިޔަވައިދެއްވި ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި، އެ މަނިކުފާނު ހިމެނިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. މީގެއިތުރުން، މެދު މަދުރަސީ ތަޢުލީމު ދޭނެ އިތުރު ސްކޫލުތައް ވެސް ބިނާކުރެއްވިއެވެ. އެއީ، ދިވެހި ސަރުކާރާއި ބޭރުގެ އެހީއާ އެކުގައެވެ.

ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަކީ، ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ މުޤައްރަރަށްވެސް އެކިފަހަރު މަތިން އިޞްލާޙީ ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްދެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ޒަމާނާ އެކަށޭނަ އަދި ދިވެހިވަންތަ ނިޒާމަކަށް ކިޔަވައިދެވޭނެ ގޮތަކަށް މުޤައްރަރު އެކުލަވައިލެއްވުމުގައިވެސް އެ މަނިކުފާނު މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވިއެވެ. އެ ވިސްނުންފުޅު ގެންގުޅުއްވަން ފެށްޓެވީ، ރާއްޖެއާ ގުޅޭ މާޙައުލަކަށް ތަޢުލީމު ބައްޓަންކުރެއްވުމުގެ މަގުސަދުގައެވެ. އެ މަނިކުފާނު ކިޔަވައި ވިދާޅުވެގެން ރާއްޖެ ވަޑައިގެންނެވިއިރު، ރާއްޖޭގައި އޮތީ ކޮލޯނިއަލް މޮޑެލްއަކަށް ކިޔަވައިދޭ މުޤައްރަރެކެވެ. އެހެންކަމުން، ރައީސް އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމްގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން މުޤައްރަރު ބަދަލުކުރައްވައި، މިހާރު ސްކޫލްތަކުގައި ކިޔަވައިދެމުން މި އަންނަ މުޤައްރަރާ އެއްގޮތަށް މުޤައްރަރު އެކުލަވައިލެއްވުމުގައިވެސް ވަރަށް މުހިންމު މަސައްކަތްޕުޅުތަކެއް އެ މަނިކުފާނު ކުރެއްވިއެވެ. މި ދެންނެވި މުޤައްރަރު ފުރަތަމަ އެކުލަވައިލުމަށްޓަކައި ހދ. ކުޅުދުއްފުށީގައި &quot;ކޮމިއުނިޓީ އެޑިޔުކޭޝަން ސެމިނާރ&quot;ގެ ނަމުގައި 12 ޖަނަވަރީ 1980 ގައި ސެމިނާރެއް ބޭއްވެވިއެވެ.
ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިންގެ ތަޢުލީމީ ޚިދުމަތުގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަނެއްކަމަކީ، އެ މަނިކުފާނު އިސްވެ ހުންނަވައިގެން، ސަދަން ސެކަންޑަރީ އެޑިޔުކޭޝަނާއި، ނޮދަން ސެކަންޑަރީ އެޑިޔުކޭޝަން ތަޢާރަފުކުރައްވައި، [[އައްޑުއަތޮޅު|އައްޑު އަތޮޅުގައްޔާއި]]، [[ފުވައްމުލައް (ޏ. އަތޮޅު)|ފުވައްމުލަކުގައްޔާއި]]، [[މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި|ބ. އަތޮޅު]] [[އޭދަފުށި (ބ. އަތޮޅު)|އޭދަފުށީ]]ގައި ގްރޭޑް 8 އުފައްދަވައިގެން ކިޔަވައިދެއްވަން ފެށްޓެވުމެވެ.[[ފައިލު:2nd_session_of_the_Islamic_University_of_Maldives’_Convocation_2023_(346).jpg|thumb|ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ([[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ދަސްވެނިވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި)]]ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިންގެ މިނިސްޓަރުކަމުގައި ދެން ހިންގެވި އެންމެ ބޮޑު އަނެއް މަޝްރޫޢަކީ، އަސާސީ ތަޢުލީމުގެ މަޝްރޫޢެވެ. 1980ވަނަ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީ މަހުގެ 1ވަނަ ދުވަހު [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް|ރައީސް އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]] ފަށްޓަވައި ދެއްވި އެ މަޝްރޫޢު ޢަމަލީ ގޮތުން ހިންގެވުމުގައި އެންމެ އިސް ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވީ، ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނެވެ. އަސާސީ ތަޢުލީމުގެ މަޝްރޫޢުގައި ހިމެނުނީ މައިގަނޑު ދެ ބަޔެކެވެ. އެއްބަޔަކީ، ލިޔަންކިޔަން ނުދަންނަ މީހުންނަށް ލިޔަންކިޔަން ދަސްކޮށްދިނުމާއި، ޢަރަބި ތާނަ އަކުރު އުނގަންނައިދީ ކިޔަން ދަސްކޮށްދިނުމެވެ. އަނެއް ބަޔަކީ، ކޮންމެ މުސްލިމަކު ވެސް ދެނެގަތުން ލާޒިމުވާ ކަންތައްތަކާއި، ހިސާބުގެ ހަތަރު މައިގަނޑު، އާދައިގެވަރަކަށް ދަސްކޮށްދިނުމެވެ. އެ މަޝްރޫޢު ފެށްޓެވި އިރު، މުޅި ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ގާތްގަނޑަކަށް 100 އަކުން 37 މީހުންނަކީ، ލިޔަންކިޔަން ނުދަންނަ މީހުންނެވެ.

މި މަޝްރޫޢު ފުރަތަމަ ރޭއްވެވީ، 1980ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 1985ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް 6 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފުރިހަމަކުރުމަށް ކަމަށްވިޔަސް، މަޝްރޫޢު މުޅިން ނިންމަވައިލެއްވުނީ، 1990ވަނަ އަހަރުއެވެ. މަޝްރޫޢު ނިމުނު އިރު، ރާއްޖޭގައި ތިބި ލިޔަންކިޔަން ދަންނަ މީހުންގެ އިންސައްތައަކީ، 98 އެވެ. މި މަޝްރޫޢު ކާމިޔާބުކަމާ އެކު ނިމިގެންދިޔުމުގައި، ތަޢުލީމީ ވަޒީރުގެ ހައިސިއްޔަތުން ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ކުރެއްވި ގިނަގުނަ މަސައްކަތްޕުޅާއި، އެ މަނިކުފާނު ޢަމަލީ ގޮތުންނާއި، ފަންނީ ގޮތުން އަދާކުރެއްވި ދައުރު ހަނދާންކޮށްލަން ޖެހެއެވެ.

ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަކީ، ރާއްޖޭގައި [[ޢަރަބި]] ތަޢުލީމު އުނގަންނަވައި ދެއްވުމަށާއި، [[ޢަރަބި]] ތަޢުލީމު ފުޅާކުރެއްވުމަށް ވެސް ގިނަގުނަ މަސައްކަތްޕުޅުތަކެއް ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އެގޮތުން، އެންމެ ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ފާހަގަކޮށްލެވެނީ، އިސްލާމީ ތަޢުލީމު އުނގަންނަވައި ދެއްވުމަށް ޚާއްޞަ މަދަރުސާއެއްގެ ގޮތުގައި، &quot;މަޢުހަދުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާ&quot; 9 ނޮވެންބަރު 1980 (1 މުޙައްރަމު 1401) ގައި ހުޅުވިގެންދިޔަ ދިޔުމެވެ. އެ ކަމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ، ރާއްޖޭގައި [[ޢަރަބި|ޢަރަބިބަހަށް]] އިސްކަންދެވި، [[ޢަރަބި|ޢަރަބިބަހުން]] މަތީ ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު، ދިވެހި އެތައް ދަރިވަރުންނަކަށް، ބޭރުގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީތަކުން ލިބިގެންދިޔުމެވެ. ހަމައެއާއެކު، ޘާނަވީއަށް ކިޔަވައިދިނުމަށް ޓަކައި، &quot;އަލްމަދްރަސަތުލްޢަރަބިއްޔަތުލްއިސްލާމިއްޔާ&quot; އުފެދިގެން ދިޔުން ވެސް ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. މި ދެ މަދަރުސާ، ވުޖޫދަށް ގެންނެވުމުގައި، ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ދެއްވި އިސްކަން ވެސް ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ.
[[ފައިލު:Mohamed Zahir Hussain portrait 1979.jpg|thumb|ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން (1979)]]
މި ޒަމާނުގެ ރާގަށް ކީރިތި ޤުރްއާން އުނގަންނަވައި ދެއްވަން ފެށްޓެވުމުގައި، އެ މަނިކުފާނު ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅުތައް ވެސް ހަނދާންކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. ރާއްޖެއިން ބޭރުން، [[ޕާކިސްތާން|ޕާކިސްތާނު]]ން ޤާރީއެއް ގެންނަވައިގެން، ތަޖުވީދުގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް، ކީރިތި ޤުރްއާން އުނގަންނަވައި ދެއްވުމަށް އޭރު ހިންގެވި ކޯސްތަކާއި، ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ، ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ބާއްވާ އެކިއެކި ޤުރްއާން މުބާރާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު، ދިވެހި ޤާރީންނަށް ލިބިގެންދިޔުމެވެ. އަދި، އެފަދަ މުބާރާތްތަކުން ދިވެހި ޤާރީން މަތީ ވަނަތައް ހޯދައިފައިވާކަމީ ވެސް ޝުކުރުވެރިކަމާ އެކު މިއަދު ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ.

=== &lt;u&gt;ކުޅިވަރުގެ ދާއިރާ&lt;/u&gt; ===
ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން، ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ވަޒީރުކަން 10 އަހަރާއި 9 މަހަށް ވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އޭގެފަހުން، އެ މަނިކުފާނު ޢައްޔަން ކުރެއްވީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ މިނިސްޓަރެއްގެ މަޤާމަށެވެ. އަދި އެއަށްފަހު، މިނިސްޓަރ އޮފް ޔޫތު އެންޑް ސްޕޯޓްސްގެ މަޤާމާއި، މިނިސްޓަރ އޮފް ޔޫތު ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެންޑް ސްޕޯޓްސްގެ މަޤާމު ވެސް ފުރުއްވިއެވެ. އެ މަޤާމުގައި ހުންނަވައިގެން، ރާއްޖޭގެ ކުޅިވަރު ތަރައްޤީ ކުރެއްވުމަށް ވެސް ގިނަގުނަ މަސައްކަތްފުޅުތަކެއް އެ މަނިކުފާނު ކުރެއްވިއެވެ. އެންމެ ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ފާހަގަކޮށްލެވެނީ، ރާއްޖެ ކުޅިވަރުގެ ޒޯންތަކަކަށް ބައްސަވައިލައްވައި، ކުޅިވަރު ޒޯން ސްޓޭޑިއަމްތައް އެޅުމެވެ. މިގޮތުން، [[ކުޅުދުއްފުށި (ހދ. އަތޮޅު)|ކުޅުދުއްފުށި]] ޒޯން ސްޓޭޑިއަމާއި، [[އައްޑުއަތޮޅު|އައްޑޫ]] [[ހިތަދޫ (އައްޑުއަތޮޅު)|ހިތަދޫ]] ޒޯން ސްޓޭޑިއަމް ބިނާކުރެއްވުން ހިމެނެއެވެ. އަދި އަތޮޅުތަކުގައި ޒުވާނުންގެ މަރުކަޒުތައް އުފައްދައި ބޭނުންކުރަން ފެށުން ހިމެނެއެވެ. މާލޭގައި އެކި ކުޅިވަރުތައް ކުޅުމުގެ ޖާގަ މަދުކަމާ އެކު، ޖާގަ އިތުރުކުރައްވައި، ކުޅިވަރު ކޯޓުތައް ޤާއިމުކުރައްވައި، އެ ކޯޓުތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރެއްވުމަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ ވެސް ކުޅިވަރަށް ލޯބިކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. [[މިޞްރު]]ގައި ކިޔަވައި ވިދާޅުވާން އުޅުއްވި އިރު، ފުޓުބޯޅަ ކުޅުއްވިއެވެ. އަދި، [[މާލެ|މާލޭ]]ގައި ޓެނިސް ކުޅުއްވިއެވެ. 

=== [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|&lt;u&gt;ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި&lt;/u&gt;]] ===
ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަކީ، ރާއްޖޭގެ ދުސްތޫރީ ނިޒާމު ހަރުދަނާ ކުރެއްވުމުގައި [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި]] ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ވެސް ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި، އެ މަނިކުފާނު ވަނީ، ކީރިތި ޤުރްއާން ދިވެހިބަހަށް ތަރުޖަމާކުރެއްވި ކޮމިޓީގައި ވެސް ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައެވެ.

=== &lt;u&gt;ނޫސްވެރިކަމާއި ލިޔުންތެރިކަމުގައި&lt;/u&gt; ===
ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމަށް ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކަކީ ވެސް، ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހޭ ޚިދުމަތްތަކެކެވެ. &quot;އަމާޒު&quot;ގެ ނަމުގައި މަޖައްލާއެއް ނެރުއްވިއެވެ. އަދި &quot;ހަވީރު&quot; ނޫހުގެ ނަމުގައި ނޫހެއް ނެރުއްވަން ފެށްޓެވިއެވެ. އެ މަނިކުފާނުގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ ޚިދުމަތް ފާހަގަކުރެވިފައި ވަނީ، ހަމައެކަނި ނޫސްތަކަށް ލިޔުއްވާ ޚަބަރުތަކާއި މަޒުމޫނުތަކުން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ ލިޔުންތެރިކަން ތަރައްޤީ ކުރެއްވުމުގެ ރޮނގުން އެކަންޏެއް ވެސް ނޫނެވެ. މީގެއިތުރުން، ނޫސް ޗާޕުކުރުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރެއްވުމަށާއި، ނޫހަށް ލިޔާ ލިޔުންތެރިން އުފެއްދެވުމަށާއި، މި ޒަމާނުގެ ނޫސްވެރިކަން ރާއްޖޭގައި ފުޅާކުރެއްވުމަށް ވެސް ވަނީ ގިނަގުނަ މަސައްކަތްޕުޅުތަކެއް ކުރައްވައިފައެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ، ހުކުރު ޚުޠުބާ ލިޔުއްވައި، މާލޭގައި ހުކުރު ނަމާދާއި ޢީދުނަމާދު އިމާމުވެ ކުރެއްވި އަދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ނެރުއްވި &quot;ދީނުގެ މަގު&quot; ނޫހަށް ވެސް އެކި މައުޟޫޢުތަކަށް މަޒުމޫނުތައް ލިޔުއްވި ބޭފުޅެކެވެ. 

== ލިބިވަޑައިގެންނެވި އިނާމުތައް ==
[[ފައިލު:Mohamed_Zahir_Hussain_receiving_the_Highest_Honour_of_Service_to_the_Education_sector_by_Mohamed_Muizzu.jpg|thumb|ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ އެންމެ މަތިވެރި ޝަރަފު ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް  އަރުވަނީ]]
[[ފައިލު:Mohamed Muizzu handing letter of appreciation to Mohamed Zahir Hussain.jpg|thumb|ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ލިޔުމެއް އަރުވަނީ (2026)]]
ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ނޫސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރައްވައި 1989ވަނަ އަހަރު ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ ޝަރަފުވެރިކަމުގެ އިނާމު އަރުވައިފައިވެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ތަރައްްޤީއަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ އަގުހުރި ޚިދްމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވައިފައިވާ ބޭފުޅުންނަށް އެ ކަމުގެ އަގުވަޒަންކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން ސަރުކާރުން ދެއްވި މިނިވަން 25 ގެ ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ އިނާމު 1990ވަނަ އަހަރު ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް ލިބިވަޑައިގަތެވެ. މީގެއިތުރުން އެ މަނިކުފާނު ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވުމާ ގުޅިގެން 2001ވަނަ އަހަރު، ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު ލިބިވަޑައިގަތެވެ. 2008ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 10ވަނަ ދުވަހު ދިވެހި ދައުލަތުގެ މަތިވެރި ޢިއްޒަތް (ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން) ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް އަރުވައިފައިވެއެވެ. އަދި އެ މަނިކުފާނަށް ވަނީ، ނޫސްވެރިކަމުގެ &quot;އަލިމަސް ގަލަން&quot; 2018ވަނަ އަހަރު ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ. ކުޅިވަރަށް ކޮށްދެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގު ވަޒަން ކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން، 2022 މާރިޗު 17ވަނަ ދުވަހު އެ މަނިކުފާނަށް ވަނީ &quot;ލައިފް ޓައިމް އެޗީވްމަންޓް އެވޯޑު&quot; ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.  ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ތަރައްޤީއަށާއި، ރާއްޖޭގައި ތަޢުލީމު ފުޅާކުރެއްވުމަށާއި، ތަޢުލީމީ ރޮނގުން ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން ހޭލުންތެރި ކުރެއްވުމަށް އެ މަނިކުފާނު ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރައްވައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ އެންމެ މަތިވެރި ޝަރަފު 2024ވަނަ އަހަރު އަރުވައިފައިވެއެވެ.
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]</text>
      <sha1>kkv49csh1u5brvr3n39guybjv6mnx1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8568</id>
    <revision>
      <id>137992</id>
      <parentid>136797</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10140" sha1="h3aamu9kgv2yukbounu84iqvqkumv0f" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
| office              = ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް
| image               = Abdulla Hameed portrait.png
| term_start          = 11 ނޮވެންބަރު 1993
| term_end            = 13 ސެޕްޓެންބަރު 2004
| predecessor         = [[އަޙްމަދު ޒަކީ]]
| successor           = [[އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ޒާހިރު]]
| termend1            = 22 ފެބުރުވަރީ 1990
| termstart1          = 14 ފެބުރުވަރީ 1988
| predecessor1        = [[އިބްރާހިމް ޝިހާބް]]
| successor1          = [[އަޙްމަދު ޒަކީ]]
| president           = [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް]]
| president1          = [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް]]
| deputy              = [[ޢަބްދުއްރަޝީދު ޙުސައިން]]
| birth_date          = 31 މާރިޗު 1939
| parents             = [[ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް އިބްރާހީމް]]
| relations           = [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް]]&lt;br/&gt;[[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| death_date          = 18 އޮގަސްޓު 2015 (76 އަހަރު)
| death_place         = ބެންގަލޫރު، [[އިންޑިޔާ]]
| resting_place       = ގަލޮޅު ސަހަރާ، [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| office2             = މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
| president2          = [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް]]
| termstart2          = 30 މޭ 1990
| termend2            = 11 ނޮވެންބަރު 1993
| predecessor2        = [[މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން]]
| succeeded2          = [[މުޙައްމަދު ލަތީފް]]
}}
އަލްއުސްތާޛު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖުލިސްގެ ރައީސްކަން ދެފަހަރެއްގެ މަތިން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރު ރައްޔިތުންގެ މަޖުލީހުގެ ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވަނީ 14 ފެބުރުއަރީ 1988 ން ފެށިގެން 22 ފެބުރުއަރީ 1990 ގެ ނިޔަލަށެވެ. ދެވަނަ ފަހަރު މަޖުލީހުގެ ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވަނީ 11 ނޮވެމްބަރ 1993ން 13 ސެޕްޓެމްބަރ 2004 ގެ ނިޔަލަށެވެ.

== ނަސަބު ==
އަލްއުސްތާޛު ޢަބުދުﷲ ޙަމީދު ގެ ބައްޕަ އަކީ އައްޝައިޚް ޢަބުދުލް ޤައްޔޫމް ދޮންސީދީ އެވެ.ދޮންސީދީ އަކީ، ސާލިމުލް ޙަބްޝީ ޒަންޖަބާރީގެ، ނާއިބު މުޙައްމަދު ޢަފީފުއްދީނުލް ޙަބްޝީ (ބަބުރުނައިބު ކަލޭފާނު) ގެ، ކަޅުޢަލިމަނިކުގެ، ޢުމަރުމަނިކު (ދޮންމަނިކު) ގެ، ދޮންތުއްތު (ނުވަތަ އަލްވަޒީރު އިބްރާހީމް މާފަތްތަކުރުފާނު) ގެބޭފުޅެކެވެ. ޢައްޝައިޚް ޢަބްދުލްޤައްޔޫމްގެ މަންމައަކީ، ޢަރަބި ކަރައިގެ ބަޢުލަވީ ދަރިކޮޅުން ވަޑައިގަތް އައްސައްޔިދު މޫސާގެ އައްސައްޔިދު މުޙައްމަދު، ޢައްޝައިޚުލް ފަޤީހު މުޙައްމަދުލް މަރަދުވިއްޔު (މުދިންގޭ ބޮޑުކަތީބު)ގެ ދަރިކަނބަލުން އާމިނާފާނާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގެންނެވި އައްސައްޔިދު އިބްރާހީމް ދޮށީ ކަލޭގެ ފާނަށް، މާވާ ގަނޑުވަރު ޙުސައިން ދީދީގެ ޅަދީދީގެ ބަނޑުން ލިބިވަޑައިގެންނެވި އައްސައްޔިދު ޢަބްދުﷲ (ގަލޮޅުސީދީ) ގެ (ކަހަނބުގޭ)ސިއްތިއެވެ. އިބްރާހީމް މާފަތް ތަކުރުފާނުގެ މަންމައަކީ ދިއްފުށީ ޙުސައިން ހަނދޭގިރި ތަކުރުފާނުގެ މާކޮށާރު ޢަލިމަނިކުގެ މާކޮށާރު އިބްރާހީމް މަނިކުގެ މާކޮށާރު އާއިޝާ މަނިކެއެވެ. 
އަލްއުސްތާޛު ޢަބުދުﷲ ޙަމީދު ގެ މަންމައަކީ ބޮއިގަސްދޮށުގޭ މޫސާ ކަލޭގެފާނު ޚަދީޖާ މޫސާ (ކައްދައިދީ) އެވެ. އެއީ ދިޔަމިގިލީ ދަރިކޮޅުގެ ސުލްތާން މުޒައްފަރު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީން 2 އާއި އާމިނާކަނބައިދިކިލެގެ ގެދަރިކަލުން ސުލްތާން އިބްރާހިމް އިސްކަންދަރު 2، ފަސްމަންދޫ ކޮއިގެ ފާތިމާ މާވާކިލެގެފާނުގެ ޢާއިޝާ މަނކުފާނާއި ކައިވެނި ބައްލަވައި ލިބިވަޑައިގެންނެވި މުޙައްމަދު މަނިކުފާނު ނުވަތަ ސުލްތާން މުހައްމަދު ޣިޔާސުއްދީން (ހާޖީ ބަންޑާރައިން/ޝަހީދުކުޅަ ބަންޑާރައިން) އަށް ސިއްކަ ތަކުރުފާނުގެ އާމިނާމަނިކުފާނުގެ ކިބައިން ފުރަސޫތާވި އިބްރާހިމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނު މުލަކު ކުޑަަރަނިޔައެދުރުގޭ މަރިޔަމް މަނިކުފާނާއި ކައިވެނި ކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް ޢާއިޝަތުދީދީ (ދޮށީދީދީ)،ކޮނޑޭ އަލިމަނިކުފާނާއި ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ކޮނޑޭ ދީދީ (ދޮންދީދީ)، ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދޮންދަލޭކާ ކަނބުލޭގެފާނުގެ ޙަސަން މަނިކުފާނު (ތުއްކަލާ) އާއި ކުރައްވާ ކައިވެނިން ލިބިވަޑައިގެންނެވި މަރިޔަމް ދީދީ މާލޭ ބޮއިގަސްދޮށުގޭ މޫސާ ކަލޭގެފާނާއި ކައިވެނި ކުރައްވައިގެން ލިބުނު ޚަދީޖާ ދީދީ (ބޮއިގަސްދޮށުގޭ ކަތްދައިދީ) އެވެ.
== އަދަބީ ޚިދުމަތް ==
[[ފައިލު:Abdulla Hameed portrait.jpg|thumb|ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު]]
އަލްއުސްތާޛު ޢަބުދުﷲ ޙަމީދު އަކީ މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލްގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. ގާނޫނީ ވަކީލެކެވެ. އިގިރޭސި އުރުދޫ ބަސް ދެނެލައްވައެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ އަދީބެކެވެ. ކުޅަދާނަ މުގައްރިރެކެވެ. ޅެންވެރި އެކެވެ.

== އަދާކުރައްވާފައިވާ ވަޒީފާތައް ==
* 1958 - ޅ.އަތޮޅުވެރިކަން
* 1959 - މަޙްކަމަތުއް ޝަރުޢިއްޔާގެ ވަކީލްކަން
* 1969 - ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ކ.އަތޮޅުގެ މެންބަރުކަން
* 1974 - ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ބ.އަތޮޅުގެ މެންބަރުކަން
* 1979 - ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ފ.އަތޮޅުގެ މެންބަރުކަން
* މިނިސްޓަރ އޮފް ޕްރޮވިންޝަލް އެފެއަރޒްގެ ނާއިބުކަން
* 29 ޖެނުއަރީ 1979 - ބަސްކޮމިޓީގެ ރައީސްކަން
* 10 ނޮވެމްބަރު 1982 -މިނިސްޓަރ އޮފް ޕްރޮވިންޝަލް އެފެއަރޒްކަން
* 14 ފެބުރުއަރީ 1988 - 22 ފެބުރުއަރީ 1990 - ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ރައީސްކަން
* 22 ފެބުރުއަރީ 1990 - 30 މެއި 1990 - މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ ކަލްޗަރަލް އެފެއާޒްކަން
* 30 މެއި 1990 - މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
* 11 ނޮވެމްބަރު 1993 - ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ރައީސްކަން
* 6 ނޮވެމްބަރު 1996 - މިނިސްޓަރ އޮފް އެޓޮލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންކަން
* ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒުގެ ރައީސްކަން
* ޒުވާނުންގެ މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން

== ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވާ ކާމިޔާބީތައް ==

* [[ފައިލު:Uz. Abdulla Hameed.jpg|thumb|ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު]]ދިވެހިބަހަށް ޚިދުމަތްކުރެއްވުމުގެ ރޮނގުން ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ ޝަރަފުވެރިކަމުގެ އިނާމު - 1991
* ދިވެހި އަދަބިއްޔާތަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ ދާއިރާއިން؛ ދިވެހިބަހުން ވާހަކަދެއްކުމުގެ ރޮނގުން ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ ޝަރަފުވެރިކަމުގެ އިނާމު - 2000
* ދިވެހި ދަޢުލަތުގެ މަތިވެރި ޢިއްޒަތް، ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތް - 2008

== އަވަހާރަވުން ==
އަލްއުސްތާޛު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު ދެމިއޮތުމުގެ ޢާލަމަށް ދަތުރުކުރެއްވީ، ހިތްޕުޅުގެ އާލާސްކަންފުޅެއްގައި ފަރުވާދެމުން ދަނިކޮށް، އިންޑިޔާގެ ބެންގަލޫރުގައި، 18 އޮގަސްޓު 2015 ގައެވެ. އަވަހާރަވިއިރު ޢުމުރުފުޅަކީ 76 އަހަރެވެ. ޢަބްދުﷲ ޙަމީދުގެ މައްޗަށް ކަށުނަމާދުކުރީ 2015ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓު މަހުގެ 20ވަނަ ދުވަހުގެ ޢިޝާ ނަމާދަށް ފަހު، [[އިސްލާމީ މަރުކަޒު|މަސްޖިދުއްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ތަކްރުފާނުލްއަޢުޡަމު (އިސްލާމީ މަރުކަޒު)]] ގައެވެ. އިމާމުވެވަޑައިގެން ކަށުނަމާދު ކުރެއްވީ ކުރީގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ [[މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް|މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމެވެ.]]

== މަރުޖިޢުތައް ==
* ހަނދާނާއި ތާރީޚުގެ ތެރެއިން - 1ވަނަ ބައި - އަޙްމަދު ނަޖީބު - 2006

{{Majilis presidents}}

[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]</text>
      <sha1>h3aamu9kgv2yukbounu84iqvqkumv0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>އިބްރާހީމް ރަޝީދު (ކަރަންކާގެ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10578</id>
    <revision>
      <id>137994</id>
      <parentid>135522</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7624" sha1="ip22e1qb49eb45v3qj7radbd61yqgre" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = އިބްރާހީމް ރަޝީދު
| office              = މިނިސްޓަރ އޮފް ހޯމް އެފެއާޒް
| native_name         = 
| honorific_suffix    = ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިޔާ
| native_name_lang    = dv
| image               = Ibrahim Rasheed portrait 2011.jpg
| caption             = އިބްރާހީމް ރަޝީދު، 2011
| term_start          = 8 ޖަނަވަރީ 1977
| term_end            = 11 ނޮވެންބަރު 1978
| predecessor         = [[އިބްރާހީމް ނާޞިރު]]
| president           = [[އިބްރާހީމް ނާޞިރު]]
| succeeded           = [[ޢުމަރު ޒާހިރު]]
| term_start1         = 18 އޮގަސްޓު 1960
| term_end1           = 11 ނޮވެންބަރު 1968
| prime_minister1     = [[އިބްރާހީމް ނާޞިރު]]
| predecessor1        = [[އިބްރާހީމް ނާޞިރު]]
| succeeded1          = [[އިބްރާހީމް ނާޞިރު]]
| office2             = މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު
| term_start2         = 11 ނޮވެންބަރު 1968
| term_end2           = 8 ޖަނަވަރީ 1977
| president2          = [[އިބްރާހީމް ނާޞިރު]]
| predecessor2        = [[އަޙްމަދު ޙިލްމީ ދީދީ]]
| birth_date          = 1928
| birth_place         = [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| death_date          = 31 ޖަނަވަރީ 2021 (92 އަހަރުފުޅުގައި)
| death_place         = [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| awards              = ދިވެހި ދައުލަތުގެ މަތިވެރި ޢިއްޒަތް (ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީންގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން) - 2011
}}

އިބްރާހީމް ރަޝީދު، ސަރުކާރުގެ ޚިދްމަތް ފަށްޓަވާފައިވަނީ، 24 ނޮވެމްބަރ 1942 ގައެވެ. 65 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ސަރުކާރަށް ޚިދްމަތް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ފުރަތަމަ އަދާކުރެއްވީ، ރައްޔިތުންގެ ބޮޑު އިސްޓޯރުގެ ކާތިބު ކަމެވެ. ފުރަތަމަ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ރައީސް ސުމުއްވުލްއަމީރު މުޙަންމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނުގެ ކާތިބެއްގެ ގޮތުން ޚިދްމަތްކުރައްވައި، ޤައުމީ ޚިދްމަތުގައި އެކި މަރުޙަލާތައްވަނީ ކަޑައްތު ކުރައްވާފައެވެ. 

އިބްރާހީމް ރަޝީދަކީ، ސަރުކާރުގެ ވަރަށް އިސް މަޤާމުތަކެއް ފުރުއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އޭގެތެރޭގައި މާބަނޑޭރި އޮފީހުގެ ރަދުންގެ ކާތިބުއްސިއްރު ކަމާއި، ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާގެ ވަޒީރުގެ ނައިބު ކަމުގެ މަޤާމާއި، ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުގެ ނައިބު ކަމުގެ މަޤާމާއި، ވަޒީރުލްއަޢުޡަމްގެ ޚާއްޞަ ސެކްރެޓަރީކަމާއި، ވަޒީރުލްއަޢުޡަމްގެ ނައިބު ކަމުގެ މަޤާމާއި، މިނސްޓަރ އޮފް ހެލްތު ކަމުގެ މަޤާމާއި، މިނިސްޓަރ އޮފް ހޯމްއެފެއާޒް ކަމުގެ މަޤާމާއި، ދައުލަތަށް ގިނަދުވަހު ޚިދްމަތް ކުރެއްވި ޢިއްޒަތްތެރިއެއްގެ މަޤާމު ހިމެނެއެވެ. އެމަނިކުފާނަކީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޒަޢީމްކަމާއި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޝްވަރާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަންވެސް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. 

ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާއިން ވަކިވެވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން 50 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ސަރުކާރަށް ޚިދްމަތް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނަށް ދެއްވި ޝަރަފުގެ ހަނދާނީ ފިލާވެސް އިބްރާހީމް ރަޝީދަށް ވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

ޤައުމީ ޚިދްމަތްތަކަށް ބަލާއިރު، އިނގިރޭސީންގެ ޙިމާޔަތުގެ ދަށުން، ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފުރިހަމަ ސިޔާސީ މިނިވަންކަން ހޯއްދަވައިދެއްވުމަށް ކުރެވުނު ޤައުމީ ޖިހާދުގައި ބޮޑުވަޒީރު ސުމުއްވުލްއަމީރު އަލްމަރްޙޫމް އިބްރާހީމް ނާޞިރު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ އަރިހުގައި އެންމެ އިސްދައުރެއް އަދާކުރެއްވި އެއްބޭފުޅަކީ، އިބްރާހީމް ރަޝީދެވެ. 1962 ވަނަ އަހަރު ވޯރާވިޔަފާރިވެރިންގެ އިޤްތިޞާދީ އަޅުވެތިކަމުން، ރާއްޖެއަށް އިޤްތިޞާދީ މިނިވަންކަން ހޯއްދަވައިދެއްވުމަށް ބޮޑުވަޒީރު ސުމުއްވުލްއަމީރު އަލްމަރްޙޫމް އިބްރާހީމް ނާޞިރު ކުރެއްވި ޤައުމީ މަސައްކަތްޕުޅުތަކާއި، ރާއްޖޭގައި އިނގިރޭސި މީޑިއަމަށް ތަޢްލީމުދޭން ފެށުމާއި، ގަވަރންމަންޓް ހޮސްޕިޓަލް ހުޅުވުމާއި، އަތޮޅުތަކުގައި ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ހުޅުވުމާއި، އެއަރޕޯޓް ބިނާކުރުމާއި، ދަތުރުފަތުރާއި މުވާޞަލާތުގެ ރޮނގުތަކުން އެދުވަސްވަރު ޤައުމަށް އައި ހުރިހާ ތަރައްޤީއަކާއި ކުރިއެރުމެއްގައި ޢަމަލީގޮތުން އެންމެ ޙިކުމަތްތެރި ހީވާގި ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި ހިންގުންތެރިއަކީ، އިބްރާހީމް ރަޝީދެވެ.

ސިޔާސީ، އިޖްތިމާޢީ، އިޤްތިޞާދީ ދާއިރާތަކުން، ސުމުއްވުލްއަމީރު އަލްމަރްޙޫމް އިބްރާހީމް ނާޞިރު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ ބޮޑުވަޒީރުކަމުގެ 11 އަހަރު ދުވަހާއި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަމުގެ 10 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރާއްެޖެއަށް އައި ހުރިހާ ކުރިއެރުންތަކާއި، ޤައުމީ ތަރައްޤީއަށްޓަކައި ކުރެވުނު ބޮޑެތި ހުރިހާ މަސައްކަތްތަކެއްގައި އިބްރާހީމް ރަޝީދަކީ، އެންމެ ޢަމަލީ، އެންމެ ހިންގުންތެރިންގެ ތެރެއިންވެސް އިސްވެރިއެކެވެ.

އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ރަޝީދު ދިވެހި ޤައުމަށް ކޮށްދެއްވި ޚިދްމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަން ކުރައްވައި ދިވެހި ސަރުކާރުން 2011 ވަނަ އަހަރު ވަނީ ދިވެހި ދައުލަތުގެ މަތިވެރި ޢިއްޒަތް (ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީންގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން) އަރުވައިފައެވެ.

އިބްރާހީމް ރަޝީދު އަވަހާރަވީ 31 ޖަނަވަރީ 2021 ވީ އާދީއްތަ ދުވަހުގެ މެންދުރު ފަހުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. އަވަހާރަވީ ޢުމުރުފުޅުން 92 އަހަރުފުޅުގައެވެ.

== މަރުޖިޢުތައް ==
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]</text>
      <sha1>ip22e1qb49eb45v3qj7radbd61yqgre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10580</id>
    <revision>
      <id>137993</id>
      <parentid>136941</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12300" sha1="fnejfi1vgtcl6x2077s0kl1pka37694" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ
| image               = Abdul Sattar Moosa Didi portrait 2011.jpg
| image_size          = 200px
| caption             = ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނާއިބު]]
| term_start          = 1975
| term_end            = 1977
| alongside           = [[އިބްރާހިމް ޝިހާބް]]، [[ޢަލީ ޢުމަރު މަނިކު (ކޮލި ޢަލިމަނިކު)]]، [[އަޙްމަދު ޙިލްމީ ދީދީ]]، [[ޙަސަން ޒަރީރު]]
| president           = [[އިބްރާހީމް ނާޞިރު]]
| predecessor         = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދުދީދީ (ވެލާނާގެ)]] (1953ވަނަ އަހަރު)
| successor           = [[ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން މަނިކު]] (2008ވަނަ އަހަރު)
| birth_date          = 18 ޖޫން 1936
| birth_place         = [[މާލެ]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| death_date          = 27 ނޮވެންބަރު 2015
| death_place         = ބެންގކޮކް، ތައިލެންޑް
| office1             = މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
| predecessor1        = [[އަދުނާން ޙުސައިން]]
| successor1          = [[މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން]]
| termstart1          = 6 ޖަނަވަރީ 1977
| termend1            = 11 ނޮވެންބަރު 1978
| office2             = މިނިސްޓަރ އޮފް ފިނޭންސް
| successor2          = އަލްއަމީރު މުޙައްމަދު ނޫރައްދީން
| predecessor2        = [[އިބްރާހީމް ނާޞިރު]]
| termstart2          = 29 އޮކްޓޫބަރު 1970
| termend2            = 10 މާރިޗު 1975
| awards              = މިނިވަން 25 ގެ ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ އިނާމު - 1990&lt;br/&gt;ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން (ނޢޢވ) - 2011
}}

ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީއަކީ، 51 އަހަރު ދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ސަރުކާރަށް ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރި ޚިދްމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. މާލޭ މަދުރަސަތުއްސަނިއްޔާ (މަޖީދިއްޔާ) އިން ތަޢްލީމު ހާސިލުކުރައްވައި، ސްރީލަންކާއިން މަތީ ތަޢްލީމު ހާސިލުކުރެއްވުމަށްފަހު، ރާއްޖެއަށް ވަޑައިގެން ޤައުމީ ޚިދުމަތް ފެށްޓެވީ 5 ފެބްރުއަރީ 1957 ގައެވެ. ފުރަތަމަ އަދާކުރެއްވީ ކޮލަމްބޯގައި ހުންނަ ދިވެހި ދައުލަތުގެ ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވް އޮފީހުގެ ސެކްރެޓަރީ ކަމުގެ މަގާމެވެ.

 އެމަނިކުފާނަކީ، ސަރުކާރުގެ ވަރަށް އިސް މަގާމުތަކެއް ފުރުއްވައި ވަރަށްގިނަ ވުޒާރާތަކެއްގެ ވަޒީރުކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މި މަގާމުތަކުގައި އެމަނިކުފާނުވަނީ، ދިވެހި ދައުލަތަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރި ޚިދްމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވާފައެވެ. އެމަނިކުފާނު ފުރުއްވި އިސް މަގާމުތަކުގެ ތެރޭގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުކަމުގެ މަގާމާއި، ކޮޅުނބުގައި ހުންނަވާ ދިވެހި ދައުލަތުގެ ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވް ކަމުގެ މަގާމާއި، އެމްބެސެޑަރ ކަމުގެ މަގާމާއި، އދ. ގައި ހުންނަވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދާއިމީ ވަކީލު ކަމުގެ މަގާމާއި، އެމެރިކާގައި ހުންނަވާ ދިވެހި ދައުލަތުގެ އެމްބެސެޑަރ ކަމުގެ މަގާމު ހިމެނެއެވެ. އެމަނިކުފާނު ފުރުއްވި ވަޒީރު ކަމުގެ މަގާމުތަކުގެ ތެރޭގައި، މިނިސްޓަރ އޮފް ފިނޭންސް ކަމުގެ މަގާމާއި، މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން ކަމުގެ މަގާމާއި، މިނިސްޓަރ އޮފް ފިޝަރީޒް ކަމުގެ މަގާމާއި، މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު އެންޑް ވެލްފެއަރ ކަމުގެ މަގާމު ހިމެނެއެވެ.

ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީއަކީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަން ކުރެއްވި މެންބަރުކަންވެސް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެންމެފަހުން އެމަނިކުފާނު ހުންނެވީ، ދިވެހި ދައުލަތަށް ގިނަ ދުވަހު ޚިދްމަތް ކުރެއްވި ޢިއްޒަތްތެރިއެއްގެ މަގާމުގައެވެ.

ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާއިން ވަކިވެވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން 50 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ސަރުކާރަށް ޚިދްމަތް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނަށް ދެއްވި ޝަރަފުގެ ހަނދާނީ ފިލާވެސް ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީއަށްވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީގެ ޤައުމީ ޚިދްމަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ފާހަގަކޮށްލެވެނީ، ދިވެހި ދައުލަތުގެ ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވްގެ މަގާމުގައި ކޮޅުނބުގައި ހުންނަވައިގެން، އިނގިރޭސީންގެ ޙިމާޔަތުގެ ދަށުން، ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފުރިހަމަ ސިޔާސީ މިނިވަންކަން ހޯއްދަވައިދެއްވުމަށް ކުރެއްވި މުހިންމު މަސައްކަތްޕުޅުތަކެވެ. އެ ޤައުމީ ޖިހާދުގައި ސުމުއްވުލްއަމީރު އަލްމަރްޙޫމް އިބްރާހީމް ނާޞިރު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ ލަފާފުޅާއި އިރުޝާދުގެ ދަށުން އެންމެބޮޑު ޙިއްޞާއެއް އަދާކުރެއްވި އެއްބޭފުޅަކީ، ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީއެވެ. 1963 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެންބަރު މަހުން ފެށިގެން 1965 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހު، މިނިވަންކަމުގެ އެގްރީމަންޓްގައި ސޮއިކުރެއްވުމާ ހަމައަށް، މެދުނުކެނޑި ހަމަ ކޮންމެ ދުވަހަކުހެން ސިލޯނުގައި ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ ގެންދެވީ، ބޮޑުވަޒީރު އިބްރާހީމް ނާޞިރުގެ މަޝްވަރާއާއި ލަފާފުޅާއެކު، ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާ ބެހޭގޮތުން އިނގިރޭސި ހައިކޮމިޝަނާ ޑިޕްލޮމެޓިކް މުޢާމަލާތްތައް ކުރައްވަމުންނެވެ. މިކަމުގައި ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ އަދާކުރެއްވި ދައުރަކީ، ދިވެހި ތާރީޚުގައި ރަންއަކުރުން ފަވާލަންޖެހޭ ދައުރެކެވެ. މިކަމުގެ ހެއްކަކަށް    1965 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައިމަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހު މިނިވަންކަމުގެ އެގްރީމަންޓްގައި ބޮޑުވަޒީރު ޞާޙިބުއްދައުލާ އިބްރާހީމް ނާޞިރު ސޮއިކުރެއްވުމަށްފަހު، އެމަނިކުފާނު ސޮއިކުރެއްވި ގަލަންކޮޅު، [މި ގަލަން ޢަބްދުއްސައްތާރަށޭ ވިދާޅުވެ] ދެއްވި ދެއްވުން ފުދެއެވެ.

ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީއަށް ވަނީ މިނިވަން 25ގެ ޢާންމު ޚިދްމަތުގެ އިނާމުވެސް ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.
[[ފައިލު:Abdul Sattar Moosa Didi portrait black and white.jpg|thumb|ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ]]
ދިވެހިރާއްޖެ މިނިވަންވުމަށްފަހު، އދ. ގައި ރާއްޖެ ބައިވެރިވެ، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މައިދާނަށް ރާއްޖެ ތަޢާރުފުވެގެން ދިޔުމުގައިވެސް، ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ އަދާކުރެއްވި ދައުރު، ތާރީޚުގައި ފާހަގަކުރަންޖެހެއެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ، އިޖްތިމާޢީ، އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީގައި 1960ގެ އަހަރުތަކުން ފެށިގެން މަތިވެރި ޙިއްޞާއެއް އަދާކުރައްވާފައިވެއެވެ.

ރާއްޖޭގެ ބޮޑުވަޒީރުކަމަށް ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ވެރިކަމަށް ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ، 1972 ވަނަ އަހަރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ހޮއްވެވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެމަނިކުފާނު އެ މަގާމު ގަބޫލުފުޅެއް ނުކުރެއްވިއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ، އެމަނިކުފާނަކީ، އެންމެ މަތީ މަގާމު ހޯއްދަވަން އުޅުއްވާ ބޭފުޅެއް ނޫންކަމާއި، އެންމެ މަތީ މަގާމުގައި ނޫންނަމަވެސް، ދައުލަތަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ޚިދްމަތް ކުރެއްވުމުގައި ދެމިހުންނެވި، މަޑުމައިތިރި ހަރުދަނާ އަޚްލާޤެއް ލިބިވަޑައިގެންވާ ޝަޚްޞިއްޔަތެއް ކަމެވެ.

ރާއްޖޭގައި އެންމެފަހުން 1975 ގައި ކޮލިލެވުނު ތިން ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައިވެސް ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ ހިމެނިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެމަނިކުފާނަށް ލެވުނު ކޮއްޔަކީ، ފާމުލަދޭރިކިލެގެ ކަމުގެ ކޮއްޔެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ކިލެގެކަމުގެ ޢިއްޒަތް ދެވިފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން، ދުނިޔޭގައި ތިބި މީހުންގެ ކިބައިން، ކިލެގެކަމުގެ ޢިއްޒަތް ވަކިކުރުމުގެ ޤާނޫނުން މި ޢިއްޒަތް ވަކިކުރެވުނީއެވެ.

ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީއަށް 2011 ވަނަ އަހަރު ވަނީ ދިވެހި ދައުލަތުގެ މަތިވެރި ޢިއްޒަތް (ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީންގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން) އަރުވައިފައެވެ. ޢަބްދުއްސައްތާރަށް މި ޢިއްޒަތް އެރުއްވީ އޭރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ [[މުޙައްމަދު ނަޝީދު|މުޙައްމަދު ނަޝީދެވެ.]]

ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާ ދީދީ އަވަހާރަވީ 27 ނޮވެންބަރު 2015 ވީ ހުކުރު ދުވަހުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. އަވަހާރަވީ އިރު ޢުމުރުފުޅަކީ 78 އަހަރެވެ. އަވަހާރަވީ ތައިލެންޑްގެ ބެންގކޮކްގައެވެ. ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ އަވަހާރަވުމުގެ ހިތާމައިގައި 28 ނޮވެންބަރު 2015 ވީ ހޮނިހިރު ދުވަހުން ފެށިގެން 30 ނޮވެންބަރު 2015 ވީ ހޯމަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް، ތިން ދުވަސް ވަންދެން ދިވެހި ޤައުމީ ދިދަ ބައިދަނޑިއަށް ތިރިކުރެއްވުމަށް އޭރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ [[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]] ނިންމެވިއެވެ.

== މަރުޖިޢުތައް ==
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006[[ފައިލު:Conferring Ceremony - Hon. Abdul Sattar Moosa Didi.jpg|thumb|ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީއަށް ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން އަރުވަނީ (2011)]]

[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]</text>
      <sha1>fnejfi1vgtcl6x2077s0kl1pka37694</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ސަޢުދުﷲ ޢަލީ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13872</id>
    <revision>
      <id>137984</id>
      <parentid>137759</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T09:13:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5456" sha1="5s1yr3tuqohdokmmob4whlroqigh5t7" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image               = 2nd session of the Islamic University of Maldives’ Convocation 2023 (300).jpg
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޑެޕިއުޓީ ވައިސް ޗާންސެލަރ (އެކަޑެމިކް އެފެއާޒް)
| term_start          = 24 ނޮވެންބަރު 2019
| term_end            = 2 ޖަނަވަރީ 2024
| name                = ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ
| successor           = ޑރ. ޢާއިޝަތު ވަޙީދާ
| alma_mater          = [[އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީ|އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީ]]، [[މިޞްރު]]&lt;br/&gt;އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]
| caption             = ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ، (ކުރީ ބަރިން މެދުގައި)
| awards              = އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ދީނަށް ޚިދުމަތްކުރުމާއި، ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން؛ ދީނީ ރޮނގުން ޚިދުމަތްކުރުމާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ރޮނގުން ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު - 2020
| predecessor         = އަލްއުސްތާޛާ ޙައްވާ ލަޠީފު
}}
ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީއަކީ [[މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި|ބ.]] [[ކެންދޫ (ބ. އަތޮޅު)|ކެންދު]]އަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ ފުރަތަމަ ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ، [[މިޞްރު]]ގެ [[އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީ|އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީ]]ންނެވެ. މާސްޓާރސް ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީންނެވެ. އެއަށްފަހު ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގައި، ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިންނެވެ. ޕީއެޗްޑީ ދިރާސާ ޚާއްޞަކުރެއްވީ އިސްލާމީ ޘަޤާފާގެ މައްޗަށެވެ.

ޑރ. ސަޢުދުﷲ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެއްވުމުގެ ދާއިރާއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބޭފުޅެކެވެ. އެ ގޮތުން ނޫސް މަޖައްލާތަކަށް ދީނީ ލިޔުންތައް ލިޔުއްވުމާއި، މިސްކިތްތަކުގައި ދަރުސް ދެއްވުމާއި، ޓީވީ އާއި ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމުތަކުގައި ދީނީ މަޢުލޫމާތު ދެއްވުމަކީ ޑރ. ސަޢުދުﷲ ގެ މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމެވެ. ޑރ. ސަޢުދުﷲ މިހާތަނަށް ލިޔުއްވި 1100 އަށްވުރެ ގިނަ މަޒުމޫނު ވަނީ ޝާއިޢުކުރައްވައިފައެވެ.

ޤައުމީ ފެންވަރުގެ ބައެއް ކޮމިޓީތަކާއި، ބޯޑުތަކުގެ މެންބަރުކަން ވެސް ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ. މިގޮތުން، ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަންގެ ހުނަރު ތަރައްޤީކުރުމާއި ތަމްރީނުކުރުމުގެ އެޑްވައިޒަރީ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ޒަކާތު ސްކޮލަރޝިޕް ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ހައްދުފަހަނަޅައި ދިޔުމާއި، ދީނަށް ފުރައްސާރަ ކުރުމާގުޅޭ މައްސަލަތަކުގައި މިނިސްޓަރ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒަށް ލަފާދޭ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ. މީގެއިތުރުން [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޑެޕިއުޓީ ވައިސް ޗާންސެލަރ (އެކަޑެމިކް އެފެއާޒް) ގެ މަޤާމުގައި ޑރ. ސަޢުދުﷲ ވަނީ ޚިދުމަތް ކުރައްވައިފައެވެ. މި މަޤާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގައި 17 އަހަރަށް ވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ރަޖިސްޓްރާކަން ވެސް އެ މަނިކުފާނު ވަނީ އަދާކުރައްވައިފައެވެ.

ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީއަށް 2020ވަނަ އަހަރު ވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ދީނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމާއި، ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން؛ ދީނީ ރޮނގުން ޚިދުމަތް ކުރުމާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ރޮނގުން ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]</text>
      <sha1>5s1yr3tuqohdokmmob4whlroqigh5t7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137997</id>
      <parentid>137984</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T11:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5718" sha1="1iv1julmq2ml38z8sq7d16puz6euxwi" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image               = 2nd session of the Islamic University of Maldives’ Convocation 2023 (300).jpg
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޑެޕިއުޓީ ވައިސް ޗާންސެލަރ (އެކަޑެމިކް އެފެއާޒް)
| term_start          = 24 ނޮވެންބަރު 2019
| term_end            = 2 ޖަނަވަރީ 2024
| name                = ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ
| successor           = ޑރ. ޢާއިޝަތު ވަޙީދާ
| alma_mater          = [[އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީ|އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީ]]، [[މިޞްރު]]&lt;br/&gt;އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]
| caption             = ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ، (ކުރީ ބަރިން މެދުގައި)
| awards              = އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ދީނަށް ޚިދުމަތްކުރުމާއި، ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން؛ ދީނީ ރޮނގުން ޚިދުމަތްކުރުމާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ރޮނގުން ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު - 2020
| predecessor         = އަލްއުސްތާޛާ ޙައްވާ ލަޠީފު
}}
ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީއަކީ [[މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި|ބ.]] [[ކެންދޫ (ބ. އަތޮޅު)|ކެންދު]]އަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ ފުރަތަމަ ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ، [[މިޞްރު]]ގެ [[އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީ|އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީ]]ންނެވެ. މާސްޓާރސް ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީންނެވެ. އެއަށްފަހު ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގައި، ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިންނެވެ. ޕީއެޗްޑީ ދިރާސާ ޚާއްޞަކުރެއްވީ އިސްލާމީ ޘަޤާފާގެ މައްޗަށެވެ.

ޑރ. ސަޢުދުﷲ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެއްވުމުގެ ދާއިރާއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބޭފުޅެކެވެ. އެ ގޮތުން ނޫސް މަޖައްލާތަކަށް ދީނީ ލިޔުންތައް ލިޔުއްވުމާއި، މިސްކިތްތަކުގައި ދަރުސް ދެއްވުމާއި، ޓީވީ އާއި ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމުތަކުގައި ދީނީ މަޢުލޫމާތު ދެއްވުމަކީ ޑރ. ސަޢުދުﷲ ގެ މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމެވެ. ޑރ. ސަޢުދުﷲ މިހާތަނަށް ލިޔުއްވި 1100 އަށްވުރެ ގިނަ މަޒުމޫނު ވަނީ ޝާއިޢުކުރައްވައިފައެވެ.

ޤައުމީ ފެންވަރުގެ ބައެއް ކޮމިޓީތަކާއި، ބޯޑުތަކުގެ މެންބަރުކަން ވެސް ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ. މިގޮތުން، ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަންގެ ހުނަރު ތަރައްޤީކުރުމާއި ތަމްރީނުކުރުމުގެ އެޑްވައިޒަރީ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ޒަކާތު ސްކޮލަރޝިޕް ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ހައްދުފަހަނަޅައި ދިޔުމާއި، ދީނަށް ފުރައްސާރަ ކުރުމާގުޅޭ މައްސަލަތަކުގައި މިނިސްޓަރ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒަށް ލަފާދޭ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ. މީގެއިތުރުން [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޑެޕިއުޓީ ވައިސް ޗާންސެލަރ (އެކަޑެމިކް އެފެއާޒް) ގެ މަޤާމުގައި ޑރ. ސަޢުދުﷲ ވަނީ ޚިދުމަތް ކުރައްވައިފައެވެ. މި މަޤާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގައި 17 އަހަރަށް ވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ރަޖިސްޓްރާކަން ވެސް އެ މަނިކުފާނު ވަނީ އަދާކުރައްވައިފައެވެ.

ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ މިހާރު ހުންނެވީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ފެކަލްޓީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ސީނިއަރ ލެކްޗަރަރއެއްގެ މަޤާމުގައެވެ.

ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީއަށް 2020ވަނަ އަހަރު ވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ދީނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމާއި، ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން؛ ދީނީ ރޮނގުން ޚިދުމަތް ކުރުމާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ރޮނގުން ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]</text>
      <sha1>1iv1julmq2ml38z8sq7d16puz6euxwi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137998</id>
      <parentid>137997</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T11:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5718" sha1="063ntnn1b3ww74hx8cmaqayz91jr82n" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image               = 2nd session of the Islamic University of Maldives’ Convocation 2023 (300).jpg
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޑެޕިއުޓީ ވައިސް ޗާންސެލަރ (އެކަޑެމިކް އެފެއާޒް)
| term_start          = 24 ނޮވެންބަރު 2019
| term_end            = 2 ޖަނަވަރީ 2024
| name                = ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ
| successor           = ޑރ. ޢާއިޝަތު ވަޙީދާ
| alma_mater          = [[އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީ|އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީ]]، [[މިޞްރު]]&lt;br/&gt;އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]
| caption             = ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ، (ކުރީ ބަރިން މެދުގައި)
| awards              = އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ދީނަށް ޚިދުމަތްކުރުމާއި، ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން؛ ދީނީ ރޮނގުން ޚިދުމަތްކުރުމާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ރޮނގުން ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު - 2020
| predecessor         = އަލްއުސްތާޛާ ޙައްވާ ލަޠީފު
}}
ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީއަކީ [[މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި|ބ.]] [[ކެންދޫ (ބ. އަތޮޅު)|ކެންދު]]އަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ ފުރަތަމަ ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ، [[މިޞްރު]]ގެ [[އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީ|އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީ]]ންނެވެ. މާސްޓާރސް ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީންނެވެ. އެއަށްފަހު ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގައި، ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިންނެވެ. ޕީއެޗްޑީ ދިރާސާ ޚާއްޞަކުރެއްވީ އިސްލާމީ ޘަޤާފާގެ މައްޗަށެވެ.

ޑރ. ސަޢުދުﷲ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެއްވުމުގެ ދާއިރާއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބޭފުޅެކެވެ. އެ ގޮތުން ނޫސް މަޖައްލާތަކަށް ދީނީ ލިޔުންތައް ލިޔުއްވުމާއި، މިސްކިތްތަކުގައި ދަރުސް ދެއްވުމާއި، ޓީވީ އާއި ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމުތަކުގައި ދީނީ މަޢުލޫމާތު ދެއްވުމަކީ ޑރ. ސަޢުދުﷲ ގެ މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމެވެ. ޑރ. ސަޢުދުﷲ މިހާތަނަށް ލިޔުއްވި 1100 އަށްވުރެ ގިނަ މަޒުމޫނު ވަނީ ޝާއިޢުކުރައްވައިފައެވެ.

ޤައުމީ ފެންވަރުގެ ބައެއް ކޮމިޓީތަކާއި، ބޯޑުތަކުގެ މެންބަރުކަން ވެސް ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ. މިގޮތުން، ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަންގެ ހުނަރު ތަރައްޤީކުރުމާއި ތަމްރީނުކުރުމުގެ އެޑްވައިޒަރީ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ޒަކާތު ސްކޮލަރޝިޕް ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ހައްދުފަހަނަޅައި ދިޔުމާއި، ދީނަށް ފުރައްސާރަ ކުރުމާގުޅޭ މައްސަލަތަކުގައި މިނިސްޓަރ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒަށް ލަފާދޭ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ. މީގެއިތުރުން [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ޑެޕިއުޓީ ވައިސް ޗާންސެލަރ (އެކަޑެމިކް އެފެއާޒް) ގެ މަޤާމުގައި ޑރ. ސަޢުދުﷲ ވަނީ ޚިދުމަތް ކުރައްވައިފައެވެ. މި މަޤާމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގައި 17 އަހަރަށް ވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ރަޖިސްޓްރާކަން ވެސް އެ މަނިކުފާނު ވަނީ އަދާކުރައްވައިފައެވެ.

ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީ މިހާރު ހުންނެވީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ފެކަލްޓީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ސީނިއަރ ލެކްޗަރަރއެއްގެ މަޤާމުގައެވެ.

ޑރ. ސަޢުދުﷲ ޢަލީއަށް 2020ވަނަ އަހަރު ވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ދީނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމާއި، ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން؛ ދީނީ ރޮނގުން ޚިދުމަތް ކުރުމާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ރޮނގުން ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]</text>
      <sha1>063ntnn1b3ww74hx8cmaqayz91jr82n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13873</id>
    <revision>
      <id>137981</id>
      <parentid>136790</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T08:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7510" sha1="az6t1g3kcy80wfbqbx2vnloxbt2e4p3" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image               = 2nd session of the Islamic University of Maldives’ Convocation 2023 (307).jpg
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރު
| term_start          = 20 އޮގަސްޓު 2019
| term_end            = 18 ނޮވެންބަރު 2023
| name                = ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ
| successor           = [[ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު]]
| alma_mater          = އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް [[މަދީނާ]]&lt;br/&gt;އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]
| caption             = ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ ([[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ދަސްވެނިވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި)
| predecessor         = 
| president           = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް|އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙު]]
}}

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ ވަނީ 2010ވަނަ އަހަރު [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީން ފިޤްހާއި އުޞޫލުލްފިޤްހުން ޕީއެޗްޑީ ހާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި 2007ވަނަ އަހަރު ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީން އިސްލާމިކް ރިވީލްޑް ނޮލެޖް އިން މާސްޓަރސް  ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ.  1983ވަނަ އަހަރު، އިސްލާމީ ޝަރީޢާއިން ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވަނީ [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]ގެ [[މަދީނާ|އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާ]]ގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިންނެވެ. މީގެ އިތުރުން 1971 އާއި 1979 އާ ދެމެދު [[ޕާކިސްތާން|ޕާކިސްތާނު]]ންނާއި [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]އިން މެޓްރިކިޔުލޭޝަންއާއި، ޘާނަވީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައި [[އުރުދޫ|އުރުދޫބަހާއި]]، [[އިނގިރޭސި|އިނގިރޭސިބަހާއި]]، [[ޢަރަބި|ޢަރަބިބަސް]] ދަސްކުރެއްވިއެވެ.

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާއަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާދާރު އިސްމަޤާމުތަކެއް އަދާކުރައްވަމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެއްވުމުގެ މަސައްކަތާއި ތަޢުލީމީ ދާއިރާގައި ވެސް  މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވި ބޭފުޅެކެވެ. މި ގޮތުން އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތަކުގެ ތެރޭގައި [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަމާއި، [[ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަން ހިމެނެއެވެ.  މީގެއިތުރުން ތަޢުލީމީ ފަންޑުގެ ޗެއާމަންކަމާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ސުޕަރވިޜަން ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ޤައުމީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފިޤްހު އެކަޑެމީގެ މެންބަރުކަމާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ރިސާރޗް އެތިކްސް ކޮމިޓީގެ  މެމްބަރުކަމާއި، [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ މިރާޖުގެ ކޮންސަލްޓެންޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ހޯލްޑިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރގެ މަޤާމު ވެސް އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްލާމީ މާލީ މުޢާމަލާތްތަކާ ގުޅޭ ޚިދުމަތްދޭ ގިނަ މުއައްސަސާތަކުގެ ޝަރީޢަާ ކޮމިޓީގެ މެމްބަރުކަން ވެސް ކުރެއްވިއެވެ.

ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ ތެރެއިން، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރުކަމާއި، ސެންޓަރ ފޯ ޕޯސްޓްގްރެޖުއޭޓް ސްޓަޑީޒްގެ ޑީންކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާގެ ރެކްޓަރކަމާއި، އަލްމަދްރަސަތުލްޢަރަބިއްޔަތުލްއިސްލާމިއްޔާގެ މުދީރުކަމާއި މުދީރު ޢާންމުކަމާއި،  ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޕަބްލިކް އެގްޒެމިނޭޝަންސްގެ އެގްޒަމިނަރުކަމާއި،، ޤައުމީ އެކިއެކި ބޯޑުތަކުގެ މެންބަރުކަމާއި،  ކީރިތި ޤުރްއާން [[ދިވެހި|ދިވެހިބަހަށް]] ތަރުޖަމާކުރެއްވި ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުގައި [[ވިލާ ކޮލެޖު|ވިލާ ކޮލެޖާއި]]، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]އާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]އާއި ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާއާއި މުދައްރިސުންގެ ތަޢުލީމު ދޭ މަރުކަޒުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި [[މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް|މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލާއި]]، [[މާލޭ އިންގްލިޝް ސުކޫލް|މާލޭ އިންގްލިޝް ސްކޫލު]]ގެ  މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރެއްވެވިއެވެ.

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާއަކީ ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ސެމިނާރުތަކާއި ބައްދަލުވުންތަކާއި، ޓީވީ އާއި ރޭޑިއޯއިން ގެނެސްދޭ ޕްރޮގްރާމްތައް އުފެއްދުމާއި ހުށަހަޅައި ދިނުމުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ނޫސް މަޖައްލާތަކުގައި ވެސް ދީނީ ކަންކަމާ ގުޅޭ ލިޔުންތައް ލިޔުއްވައިފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޤައުމީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޮންފަރެންސްތަކާއި ސެމިނާރުތަކުގައި ބައިވެރިވެ، ޕެނަލް ޑިސްކަޝަންތަކާއި ދިރާސާތައް ހުށަހަޅުއްވައިފައިވެއެވެ.
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>az6t1g3kcy80wfbqbx2vnloxbt2e4p3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137983</id>
      <parentid>137981</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T09:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7984" sha1="e23wg33gjv7yy792cyfx7xvcd0d4ip6" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image               = 2nd session of the Islamic University of Maldives’ Convocation 2023 (307).jpg
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރު
| term_start          = 20 އޮގަސްޓު 2019
| term_end            = 18 ނޮވެންބަރު 2023
| name                = ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ
| successor           = [[ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު]]
| alma_mater          = އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް [[މަދީނާ]]&lt;br/&gt;އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]
| caption             = ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ ([[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ދަސްވެނިވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި)
| predecessor         = 
| president           = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް|އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙު]]
| office1             = [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| termstart1          = 18 މާރިޗު 2024
| termend1            = 29 މާރިޗު 2023
}}

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ ވަނީ 2010ވަނަ އަހަރު [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީން ފިޤްހާއި އުޞޫލުލްފިޤްހުން ޕީއެޗްޑީ ހާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި 2007ވަނަ އަހަރު ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީން އިސްލާމިކް ރިވީލްޑް ނޮލެޖް އިން މާސްޓަރސް  ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ.  1983ވަނަ އަހަރު، އިސްލާމީ ޝަރީޢާއިން ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވަނީ [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]ގެ [[މަދީނާ|އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާ]]ގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިންނެވެ. މީގެ އިތުރުން 1971 އާއި 1979 އާ ދެމެދު [[ޕާކިސްތާން|ޕާކިސްތާނު]]ންނާއި [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]އިން މެޓްރިކިޔުލޭޝަންއާއި، ޘާނަވީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައި [[އުރުދޫ|އުރުދޫބަހާއި]]، [[އިނގިރޭސި|އިނގިރޭސިބަހާއި]]، [[ޢަރަބި|ޢަރަބިބަސް]] ދަސްކުރެއްވިއެވެ.

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާއަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާދާރު އިސްމަޤާމުތަކެއް އަދާކުރައްވަމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެއްވުމުގެ މަސައްކަތާއި ތަޢުލީމީ ދާއިރާގައި ވެސް  މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވި ބޭފުޅެކެވެ. މި ގޮތުން އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތަކުގެ ތެރޭގައި [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަމާއި، [[ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަން ހިމެނެއެވެ.  މީގެއިތުރުން ތަޢުލީމީ ފަންޑުގެ ޗެއާމަންކަމާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ސުޕަރވިޜަން ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ޤައުމީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފިޤްހު އެކަޑެމީގެ މެންބަރުކަމާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ރިސާރޗް އެތިކްސް ކޮމިޓީގެ  މެމްބަރުކަމާއި، [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަމާއި، [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ މިރާޖުގެ ކޮންސަލްޓެންޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ހޯލްޑިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރގެ މަޤާމު ވެސް އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްލާމީ މާލީ މުޢާމަލާތްތަކާ ގުޅޭ ޚިދުމަތްދޭ ގިނަ މުއައްސަސާތަކުގެ ޝަރީޢަާ ކޮމިޓީގެ މެމްބަރުކަން ވެސް ކުރެއްވިއެވެ.

ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ ތެރެއިން، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރުކަމާއި، ސެންޓަރ ފޯ ޕޯސްޓްގްރެޖުއޭޓް ސްޓަޑީޒްގެ ޑީންކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާގެ ރެކްޓަރކަމާއި، އަލްމަދްރަސަތުލްޢަރަބިއްޔަތުލްއިސްލާމިއްޔާގެ މުދީރުކަމާއި މުދީރު ޢާންމުކަމާއި،  ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޕަބްލިކް އެގްޒެމިނޭޝަންސްގެ އެގްޒަމިނަރުކަމާއި،، ޤައުމީ އެކިއެކި ބޯޑުތަކުގެ މެންބަރުކަމާއި،  ކީރިތި ޤުރްއާން [[ދިވެހި|ދިވެހިބަހަށް]] ތަރުޖަމާކުރެއްވި ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުގައި [[ވިލާ ކޮލެޖު|ވިލާ ކޮލެޖާއި]]، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]އާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]އާއި ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާއާއި މުދައްރިސުންގެ ތަޢުލީމު ދޭ މަރުކަޒުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި [[މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް|މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލާއި]]، [[މާލޭ އިންގްލިޝް ސުކޫލް|މާލޭ އިންގްލިޝް ސްކޫލް]]ގެ  މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރެއްވެވިއެވެ.

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާއަކީ ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ސެމިނާރުތަކާއި ބައްދަލުވުންތަކާއި، ޓީވީ އާއި ރޭޑިއޯއިން ގެނެސްދޭ ޕްރޮގްރާމްތައް އުފެއްދުމާއި ހުށަހަޅައި ދިނުމުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ނޫސް މަޖައްލާތަކުގައި ވެސް ދީނީ ކަންކަމާ ގުޅޭ ލިޔުންތައް ލިޔުއްވައިފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޤައުމީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޮންފަރެންސްތަކާއި ސެމިނާރުތަކުގައި ބައިވެރިވެ، ޕެނަލް ޑިސްކަޝަންތަކާއި ދިރާސާތައް ހުށަހަޅުއްވައިފައިވެއެވެ.
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>e23wg33gjv7yy792cyfx7xvcd0d4ip6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137985</id>
      <parentid>137983</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T09:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8046" sha1="r6qy791mdaqrron7cca0d2y2da37vjw" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image               = 2nd session of the Islamic University of Maldives’ Convocation 2023 (307).jpg
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރު
| term_start          = 20 އޮގަސްޓު 2019
| term_end            = 18 ނޮވެންބަރު 2023
| name                = ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ
| successor           = [[ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު]]
| alma_mater          = އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް [[މަދީނާ]]&lt;br/&gt;އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]
| caption             = ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ ([[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ދަސްވެނިވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި)
| predecessor         = ޢާއިޝަތު ޚަލީލާ ޢަބްދުއްސައްތާރު
| president           = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް|އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙު]]
| office1             = [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| termstart1          = 18 މާރިޗު 2024
| termend1            = 29 މާރިޗު 2023
}}

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ ވަނީ 2010ވަނަ އަހަރު [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީން ފިޤްހާއި އުޞޫލުލްފިޤްހުން ޕީއެޗްޑީ ހާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި 2007ވަނަ އަހަރު ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީން އިސްލާމިކް ރިވީލްޑް ނޮލެޖް އިން މާސްޓަރސް  ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ.  1983ވަނަ އަހަރު، އިސްލާމީ ޝަރީޢާއިން ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވަނީ [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]ގެ [[މަދީނާ|އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާ]]ގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިންނެވެ. މީގެ އިތުރުން 1971 އާއި 1979 އާ ދެމެދު [[ޕާކިސްތާން|ޕާކިސްތާނު]]ންނާއި [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]އިން މެޓްރިކިޔުލޭޝަންއާއި، ޘާނަވީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައި [[އުރުދޫ|އުރުދޫބަހާއި]]، [[އިނގިރޭސި|އިނގިރޭސިބަހާއި]]، [[ޢަރަބި|ޢަރަބިބަސް]] ދަސްކުރެއްވިއެވެ.

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާއަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާދާރު އިސްމަޤާމުތަކެއް އަދާކުރައްވަމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެއްވުމުގެ މަސައްކަތާއި ތަޢުލީމީ ދާއިރާގައި ވެސް  މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވި ބޭފުޅެކެވެ. މި ގޮތުން އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތަކުގެ ތެރޭގައި [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަމާއި، [[ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަން ހިމެނެއެވެ.  މީގެއިތުރުން ތަޢުލީމީ ފަންޑުގެ ޗެއާމަންކަމާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ސުޕަރވިޜަން ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ޤައުމީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފިޤްހު އެކަޑެމީގެ މެންބަރުކަމާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ރިސާރޗް އެތިކްސް ކޮމިޓީގެ  މެމްބަރުކަމާއި، [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަމާއި، [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ މިރާޖުގެ ކޮންސަލްޓެންޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ހޯލްޑިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރގެ މަޤާމު ވެސް އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްލާމީ މާލީ މުޢާމަލާތްތަކާ ގުޅޭ ޚިދުމަތްދޭ ގިނަ މުއައްސަސާތަކުގެ ޝަރީޢަާ ކޮމިޓީގެ މެމްބަރުކަން ވެސް ކުރެއްވިއެވެ.

ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ ތެރެއިން، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރުކަމާއި، ސެންޓަރ ފޯ ޕޯސްޓްގްރެޖުއޭޓް ސްޓަޑީޒްގެ ޑީންކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާގެ ރެކްޓަރކަމާއި، އަލްމަދްރަސަތުލްޢަރަބިއްޔަތުލްއިސްލާމިއްޔާގެ މުދީރުކަމާއި މުދީރު ޢާންމުކަމާއި،  ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޕަބްލިކް އެގްޒެމިނޭޝަންސްގެ އެގްޒަމިނަރުކަމާއި،، ޤައުމީ އެކިއެކި ބޯޑުތަކުގެ މެންބަރުކަމާއި،  ކީރިތި ޤުރްއާން [[ދިވެހި|ދިވެހިބަހަށް]] ތަރުޖަމާކުރެއްވި ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުގައި [[ވިލާ ކޮލެޖު|ވިލާ ކޮލެޖާއި]]، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]އާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]އާއި ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާއާއި މުދައްރިސުންގެ ތަޢުލީމު ދޭ މަރުކަޒުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި [[މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް|މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލާއި]]، [[މާލޭ އިންގްލިޝް ސުކޫލް|މާލޭ އިންގްލިޝް ސްކޫލް]]ގެ  މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރެއްވެވިއެވެ.

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާއަކީ ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ސެމިނާރުތަކާއި ބައްދަލުވުންތަކާއި، ޓީވީ އާއި ރޭޑިއޯއިން ގެނެސްދޭ ޕްރޮގްރާމްތައް އުފެއްދުމާއި ހުށަހަޅައި ދިނުމުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ނޫސް މަޖައްލާތަކުގައި ވެސް ދީނީ ކަންކަމާ ގުޅޭ ލިޔުންތައް ލިޔުއްވައިފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޤައުމީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޮންފަރެންސްތަކާއި ސެމިނާރުތަކުގައި ބައިވެރިވެ، ޕެނަލް ޑިސްކަޝަންތަކާއި ދިރާސާތައް ހުށަހަޅުއްވައިފައިވެއެވެ.
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>r6qy791mdaqrron7cca0d2y2da37vjw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137986</id>
      <parentid>137985</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T09:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8046" sha1="k92zn741oc2q5ckwaevtdpbdwj5a6ih" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image               = 2nd session of the Islamic University of Maldives’ Convocation 2023 (307).jpg
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރު
| term_start          = 20 އޮގަސްޓު 2019
| term_end            = 18 ނޮވެންބަރު 2023
| name                = ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ
| successor           = [[ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު]]
| alma_mater          = އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް [[މަދީނާ]]&lt;br/&gt;އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]
| caption             = ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ ([[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ދަސްވެނިވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި)
| predecessor         = ޢާއިޝަތު ޚަލީލާ ޢަބްދުއްސައްތާރު
| president           = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް|އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙު]]
| office1             = [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| termstart1          = 29 މާރިޗު 2023
| termend1            = 18 މާރިޗު 2024
}}

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ ވަނީ 2010ވަނަ އަހަރު [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީން ފިޤްހާއި އުޞޫލުލްފިޤްހުން ޕީއެޗްޑީ ހާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި 2007ވަނަ އަހަރު ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީން އިސްލާމިކް ރިވީލްޑް ނޮލެޖް އިން މާސްޓަރސް  ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ.  1983ވަނަ އަހަރު، އިސްލާމީ ޝަރީޢާއިން ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވަނީ [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]ގެ [[މަދީނާ|އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާ]]ގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިންނެވެ. މީގެ އިތުރުން 1971 އާއި 1979 އާ ދެމެދު [[ޕާކިސްތާން|ޕާކިސްތާނު]]ންނާއި [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]އިން މެޓްރިކިޔުލޭޝަންއާއި، ޘާނަވީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައި [[އުރުދޫ|އުރުދޫބަހާއި]]، [[އިނގިރޭސި|އިނގިރޭސިބަހާއި]]، [[ޢަރަބި|ޢަރަބިބަސް]] ދަސްކުރެއްވިއެވެ.

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާއަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާދާރު އިސްމަޤާމުތަކެއް އަދާކުރައްވަމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެއްވުމުގެ މަސައްކަތާއި ތަޢުލީމީ ދާއިރާގައި ވެސް  މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވި ބޭފުޅެކެވެ. މި ގޮތުން އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތަކުގެ ތެރޭގައި [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަމާއި، [[ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަން ހިމެނެއެވެ.  މީގެއިތުރުން ތަޢުލީމީ ފަންޑުގެ ޗެއާމަންކަމާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ސުޕަރވިޜަން ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ޤައުމީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފިޤްހު އެކަޑެމީގެ މެންބަރުކަމާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ރިސާރޗް އެތިކްސް ކޮމިޓީގެ  މެމްބަރުކަމާއި، [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަމާއި، [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ މިރާޖުގެ ކޮންސަލްޓެންޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ހޯލްޑިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރގެ މަޤާމު ވެސް އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްލާމީ މާލީ މުޢާމަލާތްތަކާ ގުޅޭ ޚިދުމަތްދޭ ގިނަ މުއައްސަސާތަކުގެ ޝަރީޢަާ ކޮމިޓީގެ މެމްބަރުކަން ވެސް ކުރެއްވިއެވެ.

ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ ތެރެއިން، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރުކަމާއި، ސެންޓަރ ފޯ ޕޯސްޓްގްރެޖުއޭޓް ސްޓަޑީޒްގެ ޑީންކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާގެ ރެކްޓަރކަމާއި، އަލްމަދްރަސަތުލްޢަރަބިއްޔަތުލްއިސްލާމިއްޔާގެ މުދީރުކަމާއި މުދީރު ޢާންމުކަމާއި،  ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޕަބްލިކް އެގްޒެމިނޭޝަންސްގެ އެގްޒަމިނަރުކަމާއި،، ޤައުމީ އެކިއެކި ބޯޑުތަކުގެ މެންބަރުކަމާއި،  ކީރިތި ޤުރްއާން [[ދިވެހި|ދިވެހިބަހަށް]] ތަރުޖަމާކުރެއްވި ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުގައި [[ވިލާ ކޮލެޖު|ވިލާ ކޮލެޖާއި]]، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]އާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]އާއި ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާއާއި މުދައްރިސުންގެ ތަޢުލީމު ދޭ މަރުކަޒުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި [[މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް|މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލާއި]]، [[މާލޭ އިންގްލިޝް ސުކޫލް|މާލޭ އިންގްލިޝް ސްކޫލް]]ގެ  މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރެއްވެވިއެވެ.

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާއަކީ ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ސެމިނާރުތަކާއި ބައްދަލުވުންތަކާއި، ޓީވީ އާއި ރޭޑިއޯއިން ގެނެސްދޭ ޕްރޮގްރާމްތައް އުފެއްދުމާއި ހުށަހަޅައި ދިނުމުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ނޫސް މަޖައްލާތަކުގައި ވެސް ދީނީ ކަންކަމާ ގުޅޭ ލިޔުންތައް ލިޔުއްވައިފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޤައުމީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޮންފަރެންސްތަކާއި ސެމިނާރުތަކުގައި ބައިވެރިވެ، ޕެނަލް ޑިސްކަޝަންތަކާއި ދިރާސާތައް ހުށަހަޅުއްވައިފައިވެއެވެ.
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>k92zn741oc2q5ckwaevtdpbdwj5a6ih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137987</id>
      <parentid>137986</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T09:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8084" sha1="rn81wecu3q43qqsgdmtutcxldiho7bp" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image               = 2nd session of the Islamic University of Maldives’ Convocation 2023 (307).jpg
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރު
| term_start          = 20 އޮގަސްޓު 2019
| term_end            = 18 ނޮވެންބަރު 2023
| name                = ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ
| successor           = [[ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު]]
| alma_mater          = އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް [[މަދީނާ]]&lt;br/&gt;އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]
| caption             = ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ ([[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ދަސްވެނިވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި)
| predecessor         = ޢާއިޝަތު ޚަލީލާ ޢަބްދުއްސައްތާރު
| president           = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް|އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙު]]
| office1             = [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| termstart1          = 29 މާރިޗު 2023
| termend1            = 18 މާރިޗު 2024
}}

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ ވަނީ 2010ވަނަ އަހަރު [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީން ފިޤްހާއި އުޞޫލުލްފިޤްހުން ޕީއެޗްޑީ ހާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި 2007ވަނަ އަހަރު ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީން އިސްލާމިކް ރިވީލްޑް ނޮލެޖް އިން މާސްޓަރސް  ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ.  1983ވަނަ އަހަރު، އިސްލާމީ ޝަރީޢާއިން ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވަނީ [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]ގެ [[މަދީނާ|އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާ]]ގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިންނެވެ. މީގެ އިތުރުން 1971 އާއި 1979 އާ ދެމެދު [[ޕާކިސްތާން|ޕާކިސްތާނު]]ންނާއި [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]އިން މެޓްރިކިޔުލޭޝަންއާއި، ޘާނަވީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައި [[އުރުދޫ|އުރުދޫބަހާއި]]، [[އިނގިރޭސި|އިނގިރޭސިބަހާއި]]، [[ޢަރަބި|ޢަރަބިބަސް]] ދަސްކުރެއްވިއެވެ.

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާއަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާދާރު އިސްމަޤާމުތަކެއް އަދާކުރައްވަމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެއްވުމުގެ މަސައްކަތާއި ތަޢުލީމީ ދާއިރާގައި ވެސް  މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވި ބޭފުޅެކެވެ. މި ގޮތުން އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތަކުގެ ތެރޭގައި [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަމާއި، [[ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަން ހިމެނެއެވެ.  މީގެއިތުރުން ތަޢުލީމީ ފަންޑުގެ ޗެއާމަންކަމާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ސުޕަރވިޜަން ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ޤައުމީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފިޤްހު އެކަޑެމީގެ މެންބަރުކަމާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ރިސާރޗް އެތިކްސް ކޮމިޓީގެ  މެމްބަރުކަމާއި، [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރުކަމާއި، [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ މިރާޖުގެ ކޮންސަލްޓެންޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ހޯލްޑިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރގެ މަޤާމު ވެސް އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްލާމީ މާލީ މުޢާމަލާތްތަކާ ގުޅޭ ޚިދުމަތްދޭ ގިނަ މުއައްސަސާތަކުގެ ޝަރީޢަާ ކޮމިޓީގެ މެމްބަރުކަން ވެސް ކުރެއްވިއެވެ.

ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ ތެރެއިން، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރުކަމާއި، ސެންޓަރ ފޯ ޕޯސްޓްގްރެޖުއޭޓް ސްޓަޑީޒްގެ ޑީންކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާގެ ރެކްޓަރކަމާއި، [[ޢަރަބިއްޔާ ސްކޫލު|އަލްމަދްރަސަތުލްޢަރަބިއްޔަތުލްއިސްލާމިއްޔާ]]ގެ މުދީރުކަމާއި މުދީރު ޢާންމުކަމާއި،  ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޕަބްލިކް އެގްޒެމިނޭޝަންސްގެ އެގްޒަމިނަރުކަމާއި،، ޤައުމީ އެކިއެކި ބޯޑުތަކުގެ މެންބަރުކަމާއި،  ކީރިތި ޤުރްއާން [[ދިވެހި|ދިވެހިބަހަށް]] ތަރުޖަމާކުރެއްވި ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުގައި [[ވިލާ ކޮލެޖު|ވިލާ ކޮލެޖާއި]]، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]އާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]އާއި ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާއާއި މުދައްރިސުންގެ ތަޢުލީމު ދޭ މަރުކަޒުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި [[މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް|މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލާއި]]، [[މާލޭ އިންގްލިޝް ސުކޫލް|މާލޭ އިންގްލިޝް ސްކޫލް]]ގެ  މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރެއްވެވިއެވެ.

ޑރ. އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާއަކީ ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ސެމިނާރުތަކާއި ބައްދަލުވުންތަކާއި، ޓީވީ އާއި ރޭޑިއޯއިން ގެނެސްދޭ ޕްރޮގްރާމްތައް އުފެއްދުމާއި ހުށަހަޅައި ދިނުމުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ނޫސް މަޖައްލާތަކުގައި ވެސް ދީނީ ކަންކަމާ ގުޅޭ ލިޔުންތައް ލިޔުއްވައިފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޤައުމީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޮންފަރެންސްތަކާއި ސެމިނާރުތަކުގައި ބައިވެރިވެ، ޕެނަލް ޑިސްކަޝަންތަކާއި ދިރާސާތައް ހުށަހަޅުއްވައިފައިވެއެވެ.
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>rn81wecu3q43qqsgdmtutcxldiho7bp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15298</id>
    <revision>
      <id>137982</id>
      <parentid>137943</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T09:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9628" sha1="3r32v1e53veanuqi17vaafhmkbybcs9" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރު
| image               = Inauguration of Maldives Zakat House (36).jpg
| term_start          = 19 ނޮވެންބަރު 2023
| president           = [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| alma_mater          = އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް [[މަދީނާ]]&lt;br/&gt;އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]
| caption             = ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު، (ކަނާތުގައި)
| awards              = އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ދީނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމާއި، ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން؛ ދީނީ ރޮނގުން ޚިދުމަތް ކުރުމާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ރޮނގުން ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު - 2022
| termstart1          = 17 އެޕްރީލް 2024
| termend1            = 
| office1             = [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރު
| predecessor         = [[އިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ]]
}}
ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރަކީ [[މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރި|ނ.]] [[މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)|މަނަދޫ]]އަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު ބެޗްލަރސް ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]ގެ [[މަދީނާ|އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާ]]ގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިން [[އިސްލާމް ދީން|އިސްލާމް ދީނާއި]] [[ޙަދީޘް]] ޢިލްމުގެ ދާއިރާއިންނެވެ. މާސްޓާރސް ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީންނެވެ. ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ  އިސްލާމިކް ރިވީލްޑް ނޮލެޖް އެންޑް ހެރިޓޭޖް ([[ފިޤްހު]] އެންޑް އުޞޫލުލްފިޤްހު) ގެ ދާއިރާއިން [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީންނެވެ.

ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު ވަނީ [[ޢަރަބިއްޔާ ސްކޫލު|އަލްމަދްރަސަތުލްޢަރަބިއްޔަތުލްއިސްލާމިއްޔާ]]ގައި ކިޔަަވައިދެއްވައިފައެވެ. އަދި 2009ވަނަ އަހަރު [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]އާ ގުޅިވަޑައިގެން ކިޔަވައިދެއްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. މީގެއިތުރުން ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު ވަނީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ފެކަލްޓީ އޮފް ޝަރީޢާގެ ލޯގެ ޑީންކަމާއި އެސިސްޓަންޓް ޕްރޮފެސަރުކަން ކުރައްވައިފައެވެ. ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު މިހާރު ހުންނެވީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރުގެ މަޤާމުގައެވެ. އަދި އެ މަނިކުފާނަކީ [[އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލިސް|އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ]] މެންބަރެއް ވެސް މެއެވެ.

ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރަކީ، ދީނީ ރޮނގުން ޢާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުވުމަށް ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވަމުން ގެންދަަވާ ބޭފުޅެކެވެ. މި ގޮތުން، ދީނީ ދަރުސްތަކާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒާއި، އަމިއްލަ ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކާއި، ކައުންސިލްތަކާ ގުޅިގެން ރަށްރަށަށް ވަޑައިގެންވެސް ދީނީ ވާރކްޝޮޕްތަކާއި ފޯރަމްތައް ހިންގަވަމުން ގެންދަވައެވެ. އަދި ޓީވީއާއި ރޭޑިއޯ ޕުރޮގުރާމުތައް އުފައްދަވައި ހުށަހަޅުއްވައިދެއްވަމުން ގެންދަވައެވެ.

ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރަކީ، ޢާއިލީ މައްސަލަތަކުގައްޔާއި، އަމިއްލަ މައްސަލަތަކުގައި، އިސްލާމިކް ކައުންސެލިންގގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެއްވަމުން ގެންދަވާ، ޢާންމު ފަރުދުންގެ އެދުމުން ގޭގެއަށް ވަޑައިގެން ވެސް ދީނީ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދެއްވައި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ދެއްވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ސޯޝަލް މީޑިއާ މެދުވެރިކޮށްގެން ދީނީ މަޢުލޫމާތު ފެތުރުއްވުމާއި، ދީނީ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ދެއްވުމާއި، ވެބްސައިޓްތަކާއި، އޮންލައިން މަޖައްލާތަކުގައި ދީނީ މަޒުމޫނު ލިޔުއްވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ބޭފުޅެކެވެ. &quot;މުސްލިމުންގެ ގުޅުން&quot; ޖަމްޢިއްޔާއާ ގުޅިގެން [[މާލެ|މާލޭ]]ގެ ބައެއް މިސްކިތްތަކުގައި، ޙަދީޘް ކުލާސްތަކާއި، ތަފްސީރު ކުލާސްތައް ނަންގަވައިދެއްވާ ބޭފުޅެއް ވެސް މެއެވެ. މީގެއިތުރުން، 2019 އިން ފެށިގެން މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒްގެ ޝަރީޢާ އެޑްވައިޒަރީ ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ދީނީގޮތުން ޚިލާފު އުފެދޭ މައްސަލަތަކުގައި ދީނީ ރައުޔު ހިއްސާ ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޢަލީ ޒާހިރު ވަނީ، &quot;ތުއްތު ކުދީންގެ ނަމާދު&quot; ފޮތް މުރާޖަޢާ ކުރައްވައިފައެވެ.

ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު ވަނީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ން ހިންގާ އިމާމުކަމުގެ ޑިޕްްލޮމާ ކޯހާއި، އިމާމުކަމުގެ ޑިގްރީ ކޯހުގައި ޢަޤީދާ މޮޑިއުލް، ޕާޓްޓައިމް ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުން ކިޔަވައިދެއްވައިފައެވެ. އަދި ޢުޔޫން އިންސްޓިޓިއުޓްގެ ޑީންގެ ގޮތުގައި ހުންނަވައިގެން އެ އިންސްޓިޓިއުޓްގެ ދަރިވަރުންނަށް 2021ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން، އިސްލާމް ދީނާ ގުޅޭ މައިގަނޑު އަސާސްތަކާއި، އިސްލާމިކް ސްޓަޑީޒް ކިޔަވައިދެއްވައިފައިވެއެވެ.

ޝަރުޢީ ޢިލްމުގެ ދާއިރާއާ ގުޅުންހުރި ޤައުމީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރުގެ ވަރަށް ގިނަ ވާރކްޝޮޕްތަކާއި، ސެމިނަރުތަކާއި، ސިމްޕޯޒިއަމްތަކުގައި ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު ބައިވެރިވެވަޑައިގެން، ތަފާތު މައުޟޫޢުތަކަށް ޢިލްމީ ކަރުދާސްތައް ހުށަހަޅުއްވައިފައިވެއެވެ.

ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރަކީ، މޯލްޑިވްސް ޙައްޖު ކޯޕަރޭޝަންގެ ޝަރީޢާ ކޮމިޓީގެ ޗެއަރމަންކަމާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒްގެ ޒަކާތުގެ ކަންކަމާ ބެހޭ ޝަރީޢާ އެޑްވައިޒަރީ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، އެޗްޑީއެފްސީ އަމްނާގެ ޝަރީޢާ ކޮމިޓީ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި އަމާނާ ތަކާފުލް މޯލްޑިވްސްގެ ޝަރީޢާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު ވަނީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމާއި، އެކެޑަމިކް ސެނެޓްގެ މެންބަރުކަމާއި، ހަޔަރ ޑިގްރީޒް ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ޕްރޮމޯޝަން ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމާއި، ކޮމިޓީ އޮން ކޯސަސްގެ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރައްވައިފައެވެ.

ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރަށް 2022ވަނަ އަހަރު ވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ހިތްވަރުދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ދީނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމާއި، ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން؛ ދީނީ ރޮނގުން ޚިދުމަތް ކުރުމާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ރޮނގުން ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]</text>
      <sha1>3r32v1e53veanuqi17vaafhmkbybcs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15383</id>
    <revision>
      <id>137990</id>
      <parentid>137496</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T09:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6705" sha1="7s24322ug53um4fplvsu4fnu430j38i" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރު
| term_start          = 8 ސެޕްޓެންބަރު 2020
| term_end            = 
| president           = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް|އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙު]]&lt;br/&gt;[[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| birth_place         = [[ކުޅުދުއްފުށި (ހދ. އަތޮޅު)|ހދ. ކުޅުދުއްފުށި]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| alma_mater          = އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ، [[އިސްލާމްއާބާދު]]&lt;br/&gt;ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ބަކިންގހަމް، [[އިނގިރޭސިވިލާތް]]&lt;br/&gt;ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މަލާޔާ [[މެލޭޝިޔާ]]
| image               = Inauguration ceremony of the Judicial Year 2026 (169).jpg
| caption             = ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް (ވާތުގައި) ރައީސް [[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު|ޑރ. މުޢިއްޒާ]] ސަލާމްކުރައްވަނީ
| office1             = ޕްރިމިއަރ ޗެމްބަރސްގެ ޕާޓްނަރ، އެސޯސިއޭޓް، ސީނިއަރ އެސޯސިއޭޓް
| termstart1          = 2007
| termend1            = 2019
| office2             = އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަންގެ ލީގަލް ކައުންސެލް
| termstart2          = 2008
| termend2            = 2011
| office3             = މިނިސްޓްރީ އޮފް ޔޫތު އެންޑް ސްޕޯޓްސްގެ ލީގަލް ކައުންސެލް
| termstart3          = 2007
| termend3            = 2008
| birth_date          = {{Birth date and age|1975|4|9|df=yes}}
| 3namedata           = [[އަޙްމަދު މުޢުތަޞިމް ޢަދުނާން]]&lt;br/&gt;[[ޢަބްދުލްޣަނީ މުޙައްމަދު]]
| 3blankname          = އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު
| blank1              = އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު
}}
ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 1975ވަނަ އަހަރުގެ އެޕްރީލް މަހުގެ 9ވަނަ ދުވަހު [[ކުޅުދުއްފުށި (ހދ. އަތޮޅު)|ހދ. ކުޅުދުއްފުށްޓަށެވެ.]]

ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ވަނީ  [[ޕާކިސްތާން|ޕާކިސްތާނު]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ، [[އިސްލާމްއާބާދު]]ގައި ޑިޕްލޮމާ އިން އިސްލާމިކް ސްޓަޑީޒް 1995ވަނަ އަހަރު ފުރިހަމަކުރައްވައިފައެވެ. އެއަށްފަހު ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީން ބެޗްލަރ އޮފް އާރޓްސް (އޮނަރސް) އަދި ބެޗްލަރ އޮފް ލޯސް (އޮނަރސް) ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެ މަނިކުފާނު ވަނީ 2007ވަނަ އަހަރު [[އިނގިރޭސިވިލާތް|އިނގިރޭސިވިލާތު]]ގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ބަކިންގހަމްއިން އިންޓަރނޭޝަނަލް އަދި ކޮމާޝަލް ލޯގެ ދާއިރާއިން މާސްޓަރ އޮފް ލޯސް ޙާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ 2017ވަނަ އަހަރު [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މަލާޔާ އިން އިސްލާމިކް ކޮމާޝަލް ލޯގެ ދާއިރާއިންނެވެ. އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން 16 އަހަރު މަސައްކަތްކުރައްވައިފައެވެ.

ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލިޔުއްވާފައިވާ ޢިލްމީ ލިޔުންތަކުގެ ތެރޭގައި ބުއަންގ، އޭ.އެޗް އެންޑް އިބްރާހީމް. އެމް (2018) &quot;ބޭންކިންގ އެންޑް ފައިނޭންސް ލޯސް އިން ދަ މޯލްޑިވްސް އެންޑް ދަ އިމްޕެކްޓް އޮފް ޝަރީޢާ&quot; ޖާނަލް އޮފް އިންޓަރނޭޝަނަލް ބޭންކިންގ ލޯ އެންޑް ރެގިއުލޭޝަން، 33(8),279-285 އާއި، އިބްރާހީމް، އެމް.، އެންޑް ބުއަންގ، އޭ. އެޗް (2018) އިބްރާހީމް، &quot;މޯލްޑިވިއަން ލީގަލް ސިސްޓަމް: އިސްލާމިކް އިންފުލުއެންސް އެންޑް ލީގަލް ރިފޯމް&quot; ޖާނަލް ޝަރީޢާ، 26(1), 71-98 އާއި، އިބްރާހީމް، އެމް. އެންޑް އަޙްމަދު ހިދާޔަތު ބުއަންގ &quot;އެކޮމޮޑޭޓިންގ އިސްލާމިކް ޓެނެޓްސް ވިތް ލެސަންސް ލާންޓް ފްރޮމް މުސްލިމް ވޯލްޑް އިން މޯލްޑިވްސް ކޮމާޝަލް ލޯސް: އަ ލިޓްރޭޗަރ ރިވިއު&quot; ޖާނަލް އޮފް ޝަރީޢާ ލޯ ރިސަރޗް 1، ނަންބަރު 1 (2015) އަދި އިބްރާހީމް، އެމް. އެންޑް އިރުޝާދުލްކަރީމް &quot;ރިސަރޗް ގައިޑް ޓު ދި ލީގަލް ސިސްޓަމް އޮފް މޯލްޑިވްސް&quot; ހޯސަރ ގްލޯބަލް ލޯ ސްކޫލް ޕްރޮގްރާމް، ނިއު ޔޯކް ޔުނިވަރސިޓީ، ގްލޯބަލްލެކްސް، ޔޫ.އެސް.އޭ. 2013 ހިމެނެއެވެ.

ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމަކީ [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ ޗާރޓަޑް އިސްލާމިކް ފައިނޭންސް ޕްރޮފެޝަނަލްގެ ސީނިއަރ އެސޯސިއޭޓް މެންބަރެކެވެ. އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ޔުނިވަރސިޓީތަކާއި ކޮލެޖުތަކުގައި ކިޔަވައިދެއްވުމާއި، ޤާނޫނީ ދާއިރާއިން އެކި އެކި ދިރާސާތައް ހެއްދެވުމުގައި ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވައިފައެވެ. 

ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް މިހާރު ހުންނެވީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރެއްގެ މަޤާމުގައެވެ. އެ މަޤާމަށް އެ މަނިކުފާނު ޢައްޔަންކުރެއްވީ 2020ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެންބަރު މަހުގެ 8ވަނަ ދުވަހުއެވެ. [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު|ސުޕްރީމް ކޯޓު]]ގެ ފަނޑޔާރުކަމަށް ޢައްޔަންކުރެއްވި އިރު އެ މަނިކުފާނު ހުންނެވީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]ގެ ކައުންސިލް މެންބަރަކަށެވެ.

[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]</text>
      <sha1>7s24322ug53um4fplvsu4fnu430j38i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16043</id>
    <revision>
      <id>137991</id>
      <parentid>137497</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T09:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12608" sha1="smd76rbi9879fjha3iuwxz4btpc6o9z" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = އަލްއުސްތާޛު މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރު
| term_start          = 4 ނޮވެންބަރު 2019
| term_end            = 14 މޭ 2025
| president           = [[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް|އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙު]]&lt;br/&gt;[[މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު]]
| birth_place         = [[މަޑަވެލި (ގދ. އަތޮޅު)|ގދ. މަޑަވެލި]]، [[ދިވެހިރާއްޖެ]]
| alma_mater          = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ|މޯލްޑިވްސް ކޮލެޖް އޮފް ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން]]&lt;br/&gt;އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ [[މެލޭޝިޔާ]]
| image               = Oath-taking ceremony of the newly elected Mayor and councillors of Malé City (19).jpg
| caption             = މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު (ކަނާތުން ދެވަނައަށް)
| office1             = ޑްރަގް ކޯޓުގެ ޤާޟީ
| termstart1          = 2011
| termend1            = 2019
| president1          = [[މުޙައްމަދު ނަޝީދު]]&lt;br/&gt;[[ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން މަނިކު]]&lt;br/&gt;[[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]&lt;br/&gt;[[އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް|އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙު]]
| office2             = ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ އެސިސްޓެންޓް ޕަބްލިކް ޕްރޮސިކިއުޓަރ
| termstart2          = 2008
| termend2            = 2011
| office3             = ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހުގެ އެސިސްޓެންޓް ސްޓޭޓް އެޓަރނީ
| termstart3          = 17 ފެބުރުވަރީ 2008
| termend3            = 7 ސެޕްޓެންބަރު 2008
| birth_date          = {{Birth date and age|1984|8|31|df=yes}}
| 3namedata           = [[އަޙްމަދު މުޢުތަޞިމް ޢަދުނާން]]
| 2blankname2         = ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
| 2namedata2          = އަޙްމަދު މުޢިއްޒު
| 3blankname          = އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު
| blank1              = އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު
}}
އަލްއުސްތާޛު މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 1984 އޮގަސްޓު 31ވަނަ ދުވަހު [[ހުވަދުއަތޮޅު ދެކުނުބުރި|ގދ.]] [[މަޑަވެލި (ގދ. އަތޮޅު)|މަޑަވެއްޔަށެވެ]]. އެ މަނިކުފާނަކީ ޤާނޫނީ ދާއިރާއިން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެ ގޮތުން 2007ވަނަ އަހަރު އޭރުގެ މޯލްޑިވްސް ކޮލެޖް އޮފް ހަޔަރ އެޑިއުކޭޝަން (މިހާރުގެ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ]]) ގައި ބެޗްލަރ އޮފް ލޯސް ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ. 2010ވަނަ އަހަރު [[މެލޭޝިޔާ]]ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގައި މާސްޓަރ އޮފް ކޮމްޕަރެޓިވް ލޯސް ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

އަލްއުސްތާޛު މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގައި ވަކާލާތު ކުރުމުގެ ހުއްދަ ލިބިވަޑައިގަތީ 2007ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 17ވަނަ ދުވަހުއެވެ.ޤާނޫނީ ދާއިރާގައި އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތަކަށް ބަލާއިރު 2008 ފެބުރުވަރީ 17 އިން 2008 ސެޕްޓެންބަރު 7 އަށް ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހުގެ ޖިނާއީ މައްސަލަތަކާ ބެހޭ ސެކްޝަނުގައި އެސިސްޓެންޓް ސްޓޭޓް އެޓަރނީގެ ވަޒީފާ އަދާކުރެއްވިއެވެ. 2008ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެންބަރު މަހު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ޤާއިމުވެ، ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހުން ކުރަމުން އައި ޖިނާއީ މައްސަލަތަކާ ބެހޭ މަސައްކަތްތައް، އެ އޮފީހަށް ބަދަލުވުމާ އެކު، އެ އޮފީހުގެ އެސިސްޓެންޓް ޕަބްލިކް ޕްރޮސިކިއުޓަރގެ މަޤާމަށް ބަދަލުވެ ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. މި ވަޒީފާގައި އުޅުއްވި އިރު، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ވަކީލެއްގެ ގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހުރިހާ މަރުޙަލާއެއްގެ ކޯޓުތަކުގައި ވަކާލާތުކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ދައުލަތުގެ ވަކީލެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ވަކާލާތުކުރެއްވުމުގެ އިތުރަށް އެ އޮފީހާ ގުޅުން ހުރި މުހިންމު ޤާނޫނުތައް ޑްރާފްޓް ކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

2011 ޑިސެންބަރު 31ވަނަ ދުވަހު ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނު) ތަޞްދީޤުކުރެއްވުމާ ގުޅިގެން، އުފެދުނު ޑްރަގް ކޯޓަށް އަލަށް ޢައްޔަންކުރެއްވި 5 ޤާޟީންގެ ތެރޭގައި އަލްއުސްތާޛު މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު ހިމެނިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި އެ ކޯޓު އެންމެ ފުރަތަމަ ހިންގުމާ ހަވާލުވެ ހުންނެވި ޤާޟީއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން މަސައްކަތްކުރައްވައި، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ކޯޓުން އެކުލަވާލަންޖެހޭ ޤަވާޢިދުތަކާއި، އުޞޫލުތަކާއި، މި ނޫން ވެސް ކޯޓުގެ މަސައްކަތްތައް ފެށުމަށް ޓަކައި ފުރިހަމަކުރަން ޖެހޭ އެންމެހައި މަސައްކަތްތަކުގައި އިސް ދައުރެއް އެ މަނިކުފާނު އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

އަލްއުސްތާޛު މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު ވަނީ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރުކަން 2019 ނޮވެންބަރު 4ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 2025 މޭ 14ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް އަދާކުރައްވައިފައެވެ.

== އަލްއުސްތާޛު މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު  ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި މުހިންމު ފަންނީ ބައެއް މަސައްކަތްތައް ==
• 2008ވަނަ އަހަރު ތަޞްދީޤުކުރެއްވި [[ގާނޫނު އަސާސީ|ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ]]، [[ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުން]] ފާސްކުރެއްވުމާ ގުޅިގެން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ، [[ގާނޫނު އަސާސީ|ޤާނޫނުއަސާސީ]] ތަޞްދީޤުކުރެއްވުމަށް ޓަކައި ބޭނުންފުޅުވާ ތަޞްދީޤު ލަފާ ތައްޔާރުކުރުމަށް ޓަކައި، ބަންޑާރަ ނާއިބު އެކުލަވައިލެއްވި ޤާނޫނީ ޓީމުގައި [[ގާނޫނު އަސާސީ|ޤާނޫނުއަސާސީ]] ދިރާސާކޮށް، ތަޞްދީޤު ލަފާ ތައްޔާރުކުރުމުގެ މަސައްކަތް.

• [[ގާނޫނު އަސާސީ|ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ]] 2008ވަނަ އަހަރު ތަޞްދީޤުކުރުމާ ގުޅިގެން [[ގާނޫނު އަސާސީ|ޤާނޫނުއަސާސީ]]ގެ 299ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން، އެ އިރު ރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރަމުން ދިޔަ ޤާނޫނުތަކުގެ ތެރެއިން [[ގާނޫނު އަސާސީ|ޤާނޫނުއަސާސީ]]އާ ތަޢާރުޟުވާ ޤާނޫނުތަކަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަނެ، އެ މާއްދާގެ ދަށުން ދައުލަތުގެ ފަރާތުން [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް]] ހުށަހަޅަން ޖެހޭ ހުށަހެޅުން ތައްޔާރުކުރުމަށް ޓަކައި، [[ގާނޫނު އަސާސީ|ޤާނޫނުއަސާސީ]] ތަޞްދީޤުކުރުމާ ހަމައަށް ރާއްޖޭގައި ޢަމަލު ކުރަމުންދިޔަ އެންމެހައި ޤާނޫނުތައް ދިރާސާކުރުމަށް ބަންޑާރަ ނާއިބު އެކުލަވައިލެއްވި ޤާނޫނީ ޓީމުގައި މަސައްކަތްކުރުން.

• ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އެކުލަވާލެވުނު ޕްރޮސިކިއުޝަން ގައިޑްލައިން ޑްރާފްޓްކުރުން.

• 2011ވަނަ އަހަރު، [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް]] ހުށަހެޅުނު މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ބިލު [[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] އިޖްތިމާޢީ ކޮމިޓީން ދިރާސާކޮށް، އަލުން އެކުލަވައިލުމުގައި ފަންނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން.

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން އުފެދުނު ޑްރަގް ކޯޓުގެ މަސައްކަތް ފެށުމަށް ޓަކައި ބޭނުންވާ، ޤަވާޢިދުތަކާއި، އުޞޫލުތައް ޑްރާފްޓްކުރުމުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވުން.

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު]]ން ޝާއިޢުކުރައްވައިފައިވާ &quot;ޝަރީޢަތްކުރުމާ ބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤަވާޢިދު&quot; ޑްރާފްޓްކުރުމުގެ މަސައްކަތް.

== އަލްއުސްތާޛު މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު ޝާއިޢުކުރައްވައިފައިވާ ޢިލްމީ ލިޔުންތައް ==
• [[ގާނޫނު އަސާސީ|ޤާނޫނުއަސާސީ]]ގެ 271ވަނަ މާއްދާ: ޤާނޫނުން ބާރު ލިބިގެން ހަދާ ގަވާއިދާއި [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު|ސުޕްރީމް ކޯޓު]]ގެ ޕްރެކްޓިސް، މޯލްޑްވިސް ލޯ ރިވިއު، ވޮލިއުމް 1، މޯލްޑިވްސް ލޯ އިންސްޓިޓިއުޓް، 2013

• އަސާސީ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން ގައިދުކުރާ ނިޒާމުތަކާއި، އަސާސީ ޙައްޤުތަކުގެ ބާރުވެރިކަމުގެ ކުރު ޝަރަޙައެއް، މޯލްޑްވިސް ލޯ ރިވިއު، ވޮލިއުމް 2، މޯލްޑިވްސް ލޯ އިންސްޓިޓިއުޓް، 2013

• ޖުޑީޝަލް ކައުންސިލް އުވައިލުން، މޯލްޑްވިސް ލޯ ރިވިއު، ވޮލިއުމް 3، މޯލްޑިވްސް ލޯ އިންސްޓިޓިއުޓް، 2013

== އަލްއުސްތާޛު މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު ލިޔުއްވައިފައިވާ ފޮތްތައް ==
• މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނުގެ އަލީގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ފަރުވާއާ ގުޅޭ 106 ސުވާލާއި، ޖަވާބު، މޯލްޑިވްސް ލޯ އިންސްޓިޓިއުޓް، 2014

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނަށް މަގެއް، މޯލްޑިވްސް ލޯ އިންސްޓިޓިއުޓް، 2015

• މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފުން: ސައިންސްގެ އަލީގައި، ޖާރނީ، 2016

• ކީރިތި ޤުރްއާން ހިތުން ދަސްކުރާނެ ގޮތުގެ 10 ފިޔަވަޅު، ކީރިތި ޤުރްއާނާ ބެހޭ ޤައުމީ ބަރުކަޒު، 2016

• ހެކީންގެ ހެކިބަސް - އުޞޫލުތަކާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤަޟިއްޔާތައް، މޯލްޑިވްސް ލޯ އިންސްޓިޓިއުޓް، 2018

== މަރުޖިޢު ==
https://web.archive.org/web/20240919211025/https://supremecourt.mv/justicedetails/mv-justice-mahaz
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]</text>
      <sha1>smd76rbi9879fjha3iuwxz4btpc6o9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ޔޫސުފް ޙުސައިން</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16050</id>
    <revision>
      <id>137988</id>
      <parentid>137747</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T09:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3994" sha1="lf6st16n9xjlsswu4lconcmgkq2j9ew" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޖަސްޓިސް (ރިޓަޔަރޑް) އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައި ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރު
| image               = Opening of the Judicial Year 2024 (70).jpg
| term_start          = 21 ސެޕްޓެންބަރު 2010
| president           = [[މުޙައްމަދު ނަޝީދު]]&lt;br/&gt;[[ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން މަނިކު]]&lt;br/&gt;[[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| alma_mater          = އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މަދީނާ
| caption             = އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން، (ވާތުގައި)
| termstart1          = 18 ސެޕްޓެންބަރު 2008
| termend1            = 10 އޮގަސްޓު 2010
| office1             = އިންތިޤާލީ މަރުޙަލާގެ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު|ސުޕްރީމް ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރު
| term_end            = 20 ޖަނަވަރީ 2015
| president1          = [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް]]&lt;br/&gt;[[މުޙައްމަދު ނަޝީދު]]
}}

ޖަސްޓިސް (ރިޓަޔަރޑް) އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިނަކީ [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]ގެ [[މަދީނާ|އަލްމަދީނަތުލް މުނައްވަރާ]]ގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިން 1994ވަނަ އަހަރު ޝަރީޢަތުގެ ރޮނގުން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން ފުރުއްވައިފައިވާ މަޤާމުތަކުގެ ތެރޭގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސް އެންޑް އިސްލާމިކް އެފެއާރޒްގެ ލީގަލް އޮފިސަރުކަމާއި، ކޯޓު ނަންބަރު 1 ގެ ޤާޟީކަމާއި، ޢާއިލާއާ ބެހޭ ކޯޓުގެ އިސް ޤާޟީކަމުގެ އިތުރުން އިންތިޤާލީ މަރުޙަލާގެ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު|ސުޕްރީމް ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރުކަމާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައި ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރުކަން ހިމެނެއެވެ. އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން ފަނޑިޔާރުކަމުން ރިޓަޔަރކުރެއްވީ 2015 ޖަނަވަރީ 20ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އޭރު ހުންނެވީ  [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައި ކޯޓު|ހައި ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރުކަމުގައެވެ.
[[ފައިލު:Ibrahim Didi being sworn in as Fisheries Minister.jpg|thumb|284x284px|އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން (ކަނާތުގައި) ކުރީގެ ފިޝަރީޒް މިނިސްޓަރު އިބްރާހީމް ދީދީ (ވާތުގައި) އަށް މަޤާމުގެ ހުވާ ލައިދެއްވަނީ]]
[[ފައިލު:Opening of the Judicial Year 2024 (306).jpg|thumb|އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން (ވާތުގައި) ]]
އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝަރުޢީ ދާއިރާއަށް ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރައްވައި، ތަކްރީމުކުރެއްވީ 2024 ޖަނަވަރީ 18ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި ޤަޟާއީ އަހަރު 2024 ފެށުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައެވެ. ތަކްރީމުކުރުމުގެ ފަތްކޮޅާއި ޝަރަފުގެ މެޑަލް އެ މަނިކުފާނަށް އެރުވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އޭރުގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު [[އަޙްމަދު މުޢުތަޞިމް ޢަދުނާން|އަޙްމަދު މުޢުތަޞިމް ޢަދުނާން (ނޢޢވ)]] އެވެ.

[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]</text>
      <sha1>lf6st16n9xjlsswu4lconcmgkq2j9ew</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>137989</id>
      <parentid>137988</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T09:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memberuser</username>
        <id>25611</id>
      </contributor>
      <origin>137989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4004" sha1="c7o14js8g963tquyfh17jjxbgxb1vt4" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ޖަސްޓިސް (ރިޓަޔަރޑް) އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން
| office              = [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައި ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރު
| image               = Opening of the Judicial Year 2024 (70).jpg
| term_start          = 21 ސެޕްޓެންބަރު 2010
| president           = [[މުޙައްމަދު ނަޝީދު]]&lt;br/&gt;[[ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން މަނިކު]]&lt;br/&gt;[[ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]]
| alma_mater          = އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މަދީނާ
| caption             = އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން، (ވާތުގައި)
| termstart1          = 18 ސެޕްޓެންބަރު 2008
| termend1            = 10 އޮގަސްޓު 2010
| office1             = އިންތިޤާލީ މަރުޙަލާގެ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު|ސުޕްރީމް ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރު
| term_end            = 20 ޖަނަވަރީ 2015
| president1          = [[މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް]]&lt;br/&gt;[[މުޙައްމަދު ނަޝީދު]]
}}

ޖަސްޓިސް (ރިޓަޔަރޑް) އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިނަކީ [[ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ|ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ]]ގެ [[މަދީނާ|އަލްމަދީނަތުލް މުނައްވަރާ]]ގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިން 1994ވަނަ އަހަރު ޝަރީޢަތުގެ ރޮނގުން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން ފުރުއްވައިފައިވާ މަޤާމުތަކުގެ ތެރޭގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސް އެންޑް އިސްލާމިކް އެފެއާރޒްގެ ލީގަލް އޮފިސަރުކަމާއި، ކޯޓު ނަންބަރު 1 ގެ ޤާޟީކަމާއި، ޢާއިލާއާ ބެހޭ ކޯޓުގެ އިސް ޤާޟީކަމުގެ އިތުރުން އިންތިޤާލީ މަރުޙަލާގެ [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު|ސުޕްރީމް ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރުކަމާއި، [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައި ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރުކަން ހިމެނެއެވެ. އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން ފަނޑިޔާރުކަމުން ރިޓަޔަރކުރެއްވީ 2015 ޖަނަވަރީ 20ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އޭރު ހުންނެވީ  [[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައި ކޯޓު|ހައި ކޯޓު]]ގެ ފަނޑިޔާރުކަމުގައެވެ.
[[ފައިލު:Ibrahim Didi being sworn in as Fisheries Minister.jpg|thumb|284x284px|އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން (ކަނާތުގައި) ކުރީގެ ފިޝަރީޒް މިނިސްޓަރު އިބްރާހީމް ދީދީ (ވާތުގައި) އަށް މަޤާމުގެ ހުވާ ލައިދެއްވަނީ]]
[[ފައިލު:Opening of the Judicial Year 2024 (306).jpg|thumb|އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން (ވާތުގައި) |284x284px]]
އައްޝައިޚް ޔޫސުފް ޙުސައިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝަރުޢީ ދާއިރާއަށް ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރައްވައި، ތަކްރީމުކުރެއްވީ 2024 ޖަނަވަރީ 18ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި ޤަޟާއީ އަހަރު 2024 ފެށުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައެވެ. ތަކްރީމުކުރުމުގެ ފަތްކޮޅާއި ޝަރަފުގެ މެޑަލް އެ މަނިކުފާނަށް އެރުވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އޭރުގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު [[އަޙްމަދު މުޢުތަޞިމް ޢަދުނާން|އަޙްމަދު މުޢުތަޞިމް ޢަދުނާން (ނޢޢވ)]] އެވެ.

[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]</text>
      <sha1>c7o14js8g963tquyfh17jjxbgxb1vt4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>