Wikipedia
eewiki
https://ee.wikipedia.org/wiki/Axa_do_%C5%8Ag%C9%94
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Siligo
0
9132
61613
47870
2026-05-20T01:23:40Z
InternetArchiveBot
12362
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
61613
wikitext
text/x-wiki
[[File:450px-Siligo. Panorama da su Runaghe.JPG|thumb|260px|Siligo]]
'''Siligo''' (Italian: ''Siligo'') [[Italy]] enye. Eƒe dukɔmenɔlawo ƒe xexlẽme ɖo 891 lɔƒo (2014).
== Nya siawo ƒe tsoƒe ==
* [https://web.archive.org/web/20110114150812/http://www.comunesiligo.it/]
[[Category:Europa]]
mak9ldfo86jwfc19htr0zlvt8n9tu43
Template:Wikimedia projects
10
10942
61606
58420
2026-05-19T14:58:11Z
~2026-30093-12
17514
61606
wikitext
text/x-wiki
{|class="layout" width="100%" align="center" cellpadding="4" style="text-align:left; background-color: transparent;"
| align="center" | <imagemap>Image:Commons-logo.svg|31px
default [[commons:|Commons]]
desc none</imagemap>
| '''<span class="plainlinks">[http://commons.wikimedia.org/ Commons]</span>'''<br />Nyadzɔdzɔgblɔmɔnuwo ƒe nudzraɖoƒe femaxee
| align="center" | <imagemap>Image:Wiktionary-logo-en.svg|51px
default [[wikt:|Wiktionary]]
desc none</imagemap>
| '''<span class="plainlinks">[http://en.wiktionary.org/ Wiktionary]</span>'''<br />Nyagɔmeɖegbalẽ kple nyagɔmeɖegbalẽ
| align="center" | <imagemap>Image:Wikidata-logo.svg|51px
default [[d:|Wikidata]]
desc none</imagemap>
| '''<span class="plainlinks">[http://en.wikidata.org/ Wikidata]</span>'''<br />Sidzedze ƒe gɔmeɖoanyi femaxee
|-
| align="center" | <imagemap>Image:Wikiquote-logo.svg|51px
default [[q:|Wikiquote]]
desc none</imagemap>
| '''<span class="plainlinks">[http://en.wikiquote.org/ Wikiquote]</span>'''<br />Nyayɔyɔwo nuƒoƒoƒu
| align="center" | <imagemap>Image:Wikibooks-logo.svg|35px
default [[b:|Wikibooks]]
desc none</imagemap>
| '''<span class="plainlinks">[http://en.wikibooks.org/ Wikibooks]</span>'''<br />Nusrɔ̃gbalẽwo kple mɔfiamegbalẽwo femaxee
| align="center" | <imagemap>Image:Wikisource-logo.svg|35px
default [[s:|Wikisource]]
desc none</imagemap>
| '''<span class="plainlinks">[http://en.wikisource.org/ Wikisource]</span>'''<br />Agbalẽdzraɖoƒe si me nyatakakawo le femaxee
|-
| align="center" | <imagemap>Image:Wikispecies-logo.svg|35px
default [[wikispecies:|Wikispecies]]
desc none</imagemap>
| '''<span class="plainlinks">[http://species.wikimedia.org/ Wikispecies]</span>'''<br />Lã ƒomeviwo ƒe ŋkɔwo ƒe xexlẽdzesiwo
| align="center" | <imagemap>Image:Wikiversity-logo.svg|41px
default [[v:|Wikiversity]]
desc none</imagemap>
| '''<span class="plainlinks">[http://en.wikiversity.org/ Wikiversity]</span>'''<br />Nusɔsrɔ̃nuwo kple dɔwɔnawo femaxee
| align="center" | <imagemap>Image:Wikimedia Community Logo.svg|35px
default [[m:|Meta-Wiki]]
desc none</imagemap>
| '''<span class="plainlinks">[http://meta.wikimedia.org/ Meta-Wiki]</span>'''<br />Wikimedia dɔa ƒe ɖoɖowɔwɔ
|}
<noinclude>
oipfu9svyft8mdl4j1gyw9zgfb02kur
Safia Otokoré
0
11225
61612
61187
2026-05-20T01:19:07Z
InternetArchiveBot
12362
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
61612
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Safia Otokoré''' (wodzi '''Safia Ibrahim'''; October 17, 1969, le ([[:en:French_Territory_of_the_Afars_and_the_Issas|French Territory of the Afars and the Issas]]), le egbegbe [[Djibouti]]) nye Franse dunyahela kple [[:en:Socialist_Party_(France)|Sosialist Dunyaheha]] me tɔ.
== Agbemeŋutinya ==
Dzila siwo nye sitso[[:en:Refugee|ƒedila]] siwo tso [[:en:Somalia|Somalia]] ye dzii.<ref>Bondard, Laurence (2005). "[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.lavie.fr%2Farchives%2F2005%2F03%2F03%2Fsafia-otokore-l-indomptable%2C5391703.php#federation=archive.wikiwix.com&tab=url Safia Otokoré]". ''La Vie'' (in French). No. 3105. Archived from [https://web.archive.org/web/20191017092707/http://www.lavie.fr/archives/2005/03/03/safia-otokore-l-indomptable,5391703.php the original] on March 3, 2005.</ref> Eɖe [[:en:Didier_Otokoré|Didier Otokoré]], amesi le woƒe srɔ̃ɖeɖeɣia la, eƒoa [[:en:Association_football|bɔl]] na [[:en:AJ_Auxerre|A. J. Auxerre]].<ref name=":0" />
Otokoré ƒu du [[:en:Marathon|sesĩe]].<ref name=":0">Karlin, Élise (2012-10-06). "[https://www.lexpress.fr/politique/safia-otokore-jumelle-et-conseillere-devouee-de-pierre-moscovici_1169627.html Safia Otokoré, "jumelle]" et conseillère dévouée de Pierre Moscovici". ''L'Express'' (in French). Retrieved 2023-02-16.</ref>
== Dunyahehedɔ ==
Otokoré nye nutome aɖaŋuɖola, nutome aɖaŋuɖoha ƒe zimenɔla ƒe kpeɖeŋutɔ, kple aɖaŋuɖola na dukɔwo dome ŋgɔyiyi na Burgundy.<ref name=":0" /><ref>Lhote, Bertrand (September 9, 2015). "[https://www.bienpublic.com/cote-d-or/2015/09/09/safia-otokore-je-pars-avec-francois Safia Otokoré:] " Je pars avec François… "". Le Bien Public (in French). Retrieved 2023-02-16.</ref><ref>"[https://www.africaintelligence.com/west-africa/2015/12/09/safia-otokore-shepherds-burgundy-visitors,108116229-art Safia Otokore shepherds Burgundy visitors]". Africa Intelligence. 2015-12-09. Retrieved 2023-02-16.</ref>
Enye [[:en:Pierre_Moscovici|Pierre Moscovici]] ƒe akpadzinɔla eye zi geɖe la, enye eƒe nyadzɔdzɔŋlɔla.<ref name=":0" /><ref>Bacqué, Raphaëlle (2013-09-14). "[https://www.lemonde.fr/politique/article/2013/09/14/safia-otokore-s-ur-autoproclamee-de-pierre-moscovici_3477643_823448.html Safia Otokoré, "sœur]" autoproclamée de Pierre Moscovici". ''Le Monde'' (in French). Retrieved 2023-02-16.</ref> Le June 2012 me la, enye eƒe subɔsubɔhakplɔlawo ƒe ha me tɔ si kpɔa kadodowo dzi.<ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000026116374 "Arrêté du 28 juin 2012 portant nomination au cabinet du ministre]". ''Légifrance'' (in French). July 3, 2012. Retrieved 2023-02-16.</ref>
Eƒoa nu tso nyɔnuwo ƒe [[:en:Women's_rights|gomenɔamesiwo ŋu ɣesiaɣi]] eye wòdoa kamedefefewo ɖe ŋgɔ.<ref>Billebault, Alexis (February 18, 2010). "[https://www.jeuneafrique.com/198382/politique/safia-ibrahim-otokor-une-djiboutienne-candidate-aux-r-gionales-en-france/ Safia Ibrahim-Otokoré, une djiboutienne candidate aux régionales en France]". ''Jeune Afrique'' (in French). Retrieved 2023-02-16.</ref><ref>Maurel, Vanessa (2021-01-12). "[https://africa.womensports.fr/femmes-d-influence/safia-ibrahim-otokore-lhistoire-dun-combat-pour-les-femmes-et-le-sport-51508.shtm Safia Ibrahim-Otokoré, l'histoire d'un combat pour les femmes et le sport]". ''Women Sports Africa'' (in French). Retrieved 2023-02-16.</ref>
== Dɔwɔwɔwo ==
* Safia Otokoré and Pauline Guéna, ''Safia: un conte de fées républicain, récit Safia Otokoré'' (Paris: J'AI LU, 2006) [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]] <bdi>[[:en:Special:BookSources/2290353000|2290353000]]</bdi>, <bdi>[[:en:Special:BookSources/978-2290353004|978-2290353004]]</bdi>—autobiography (in French)
== Nusiwo ŋu woke ɖo ==
fy2f1mxfjn2gh4rzzlwuakq93rgki0f
Koo Nimo
0
11333
61603
61602
2026-05-19T13:48:57Z
PAM Parku
16285
reference and other sub titles added
61603
wikitext
text/x-wiki
'''Koo Nimo''' (wodzi '''Kwabena Boa-Amponsem''' <ref name=":0">http://www.seattleartmuseum.org/Exhibit/Archive/longsteps/koonimo.htm</ref> le Dzove ʄe ŋkeke blaeve-vɔ- adrelia dzi le ʄe 1931 me), <ref>"Daniel 'Koo Nimo' Amponsah</ref> wòde tsita nɛ abe '''Daniel Amponsah''' <ref name=":0" /> eye wònye “[[Palm wine hadzidzi]]” alo “[[Highlife]]” hadzilawo dometɔ vevitɔ ɖeka le Ghana. <ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/artikel.php?ID=150107</ref><ref>https://allafrica.com/stories/200809150570.html</ref>
== Agbemeŋutinya [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo#cite_note-2|trɔ asi le ŋu]]] ==
Tsɔ kpe ɖe gita ɖeka alo eve kple gbe ʄe ɖiɖiwo ŋuti, Asantiawo ʄe “Palm wine” haʄohanu siwo nyea dekɔnu haʄonuwo le ɣetoɖoʄe Afrika, abe [[:en:Koo_Nimo#:~:text=Africa%2C%20including%20the-,apentemma,-and%20the%20donno|apentemma]] kple [[:en:Koo_Nimo#:~:text=apentemma%20and%20the-,donno,-%2C%20the%20frikyiwa%20(metal|donno]], [[:en:Koo_Nimo#:~:text=donno%2C%20the-,frikyiwa,-(metal%20castanet)%2C%20the|frikyiwa]] (gakpo gakogoe), [[:en:Koo_Nimo#:~:text=metal%20castanet)%2C%20the-,prempensua,-(rhumba%20box)%2C%20the|prempensua]] (rhumba ɖakavi), ntorwa (go si ŋuti wolɔ̃ dzunukui alo nukuwo ɖo kple ɖɔka la, kple nnawuta (si ŋu woti gaʄoɖokui eve ɖo eye wonana gbeɖiɖi vevitɔ le ɖoɖo tɔxԑ nu alo dawuro (gaʄoɖokui si le akɔɖu ʄe dzedzeme nu).
Le ʄe 1990 me la, woʄoʄu Koo ʄe ha xexlẽme enyi sɔŋ ɖe agbakla (compact disk) ɖeka dzi eye woɖe ŋkɔ ne be ''Osaberima'' heɖe ɖe go. Esiae nye zi gbãtɔ si woda Ghanavi ʄe hadzidzidɔ ɖe CD dzi.<ref>''High Fidelity Magazine''</ref> Le ʄe 1992 ʄe Dzove me, le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=Columbia%20University%2C%20New%20York%2C|Columbia Yunivesiti, New York,]] USA, Andrew L. Kaye tsɔ eʄe nusɔsrɔ̃gbalẽ aɖe si wòɖe ŋkɔ na be “Koo Nimo kple eʄe ʄuʄoʄome”: Ghana hadzila le gbegbɔgblɔ vovovowo ʄe hadzidziŋutinunya e nukpɔsusu” eye wònae Dɔkita tso [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=a%20Doctor%20of-,Philosophy,-degree%20for%20his|xexemenunya]] ŋuti ʄe dasedigbalẽ ɖe eʄe dɔ si wòwɔ ta.
Le ʄe 1998 me la, woxɔe abe nufialagã na gbegbɔgblɔɔ vovovowo ʄe hadzidziŋutinunya ene le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=University%20of%20Washington|Washington Yunivesitia]] me le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=of%20Washington%20in-,Seattle,-%2C%20USA%2C%20for%20two|Seattle]], USA, ʄe eve sɔŋ hafi wòxɔ ɖoʄe ma tɔgbi le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=position%20at%20the-,University%20of%20Michigan,-in%20Ann%20Arbor|Michigan Yunivesiti]] le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=of%20Michigan%20in-,Ann%20Arbor,-.%5B6|Ann Arbor]]. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-6</ref>
Le ʄe 2006 me la, Koo Nimo trɔ gbɔ va Ghana, henɔ dugã si nye [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=the%20city%20of-,Kumasi,-.%20He%20appeared%20in|Kumasi]] la me. Edze le Amerikatɔwo ʄe mɔzɔzɔ ŋuti wɔna si nye [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=American%20travel%20show-,Anthony%20Bourdain%3A%20No%20Reservations,-%2C%20where%20he%20is|Anthony Bourdain: si ŋu womewɔ ɖeɖedaɖi aɖeke ʄe ɖoɖo le o]], si me wòdze le henɔ haʄom, nɔ numedzodzro wɔm tso eʄe hadzidziwo ŋuti eye wonɔ vivisem kple ŋdɔ nuɖuɖu si wòɖa kple “[[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=lunch%20of%20stewed-,greater%20cane%20rat,-with%20host%20Anthony|greater rat cane]]” kpakple [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=rat%20with%20host-,Anthony%20Bourdain,-.%5B7|Anthony Bourdain]] si nye ame si gbɔ wòdze la.<ref>https://vimeo.com/83905110</ref>
== Nunanawo, bubudeameŋuwo kple hamevinyenyewo[ [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Koo_Nimo&action=edit§ion=2 trɔ asi le ŋu]] ==
Le ʄe 1979 me la, wode dzesi tɔxԑ eʄe wɔʄe ŋu le Ghana ʄe hadzidziwɔnawo me abe hadzila, nufiala kple dɔdzikpɔla ene, Wotia Koo Nimo be wòanye kplɔla na MUSIGA (Ghana hadzilawo ʄe habɔbɔ) Menye eʄe hadzidzi ŋu ɖeɖe ko ŋutie eʄe dukɔmeviwo kpɔ ŋudzedze le o ke ɖe eʄe lɔlɔ̃ kple bubudede dekɔnu hã ŋuti tae. Le ʄe 1985 me la wotiae be waònye zimenɔla na COSGA, tɔnyenyenalawo ʄe habɔbɔ si le Ghana le ɣeyiɣi kpui aɖe me ko. Medidi kura hafi woda bubudeame ŋkɔ ɖe eyama dzi abe hamevi ene le hadzidzi xɔ ŋkɔwo ʄe habɔbɔ si le duta la kple bubume xɔ ŋkɔwo abe Nufialagã [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=names%20as%20Professor-,J.%20H.%20K.%20Nketia,-and%20John%20Collins|J.H.K Nketia]] kple [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=K.%20Nketia%20and-,John%20Collins,-.|John Collins]] ene la ŋu.
Le 5e 1991 ʄe Dzodze me la, abe dzesidede eʄe dɔwɔwɔ le hadzidzinyawo kple dukɔme sia ene la, Koo Nimo xɔ bubudeame ŋu tɔxԑ si nye ‘Asanteman’ nunana tso [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=award%20from%20the-,Asantehene,-.%20In%20March%2C%20he|Asantehene]] gbɔ. Le Tedoxe me la, exɔ nunana si nye “Flagstar” nunana tso ECRAG (Modzakaɖeɖe ŋuti ɖeklemiɖelawo kple Numetolawo ʄe habɔbɔ si le Ghana) gbɔ. Le ʄe 1991 me la, wokpee be wòava wɔ dɔ le Dukɔa ʄe Dukɔmeviwo ʄe nyawo Gbɔkpɔha ʄe habɔbɔ me.
Le 5e 1997 ʄe Tedoxe me la, Ghana dziɖuɖua ɖu ɖokuisinɔnɔ ʄe blaene (40) ʄe azẽ hena sika medalwo dukɔmevi wɔ nuteʄe blaene, wo dometɔ ɖekae nye Koo Nimo. Esia nye dzsidede eʄe wɔʄe le dekɔnu nyawo dodo ɖe ŋgɔ kple elele ɖe anyi ta. Le ɣleti si kplɔe ɖo me la exɔ Konkoma nunana ʄe eʄe akpa si wòwɔ le “Ghana Highlife" ʄe hadzidzi ta.
Wode dzesii eye wona nunanae le Modzakaɖeɖe ʄe Dzidzedzekpɔkpɔ ʄe nunana naʄe zi gbãtɔ. Wonae nunana ɖe eʄe akpa si wòwɔ le Ghana hadzidzi dwɔʄea ta, ʄe bla nanewoe nye esia.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-2</ref> Le 5e 2017 5e akpa a2e la [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=in%202017%2C%20the-,University%20of%20Education%2C%20Winneba,-(UEW)%20awarded%20Koo|University of Education, si le Winneba]] (UEW) tsɔ nunana na Koo Nimo to woʄe hadzidzi nusrɔ̃ʄe ʄe alɔdze dzi, wode bubu eŋu kple nunana si nye “Life Time Achievement” nunana.
Koo Nimo xɔ “Life Time Achievement” nunana sia le ʄe 2002 le “[[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=at%20the%202022-,Vodafone%20Ghana%20Music%20Awards,-in%20Accra%20for|Vodafone Ghana” hadzidzi ʄe nunanawonaʄe]] le Gɛ̃ le eʄe akpa si wòwɔ le Ghana hadzidzi dɔwɔʄea ta.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-2</ref>
== Hadzidziwo ʄe ʄuʄoʄo [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo#cite_note-7|trɔ asi le etsoʄe ŋu]]] ==
'''Hawo ʄe tanyawo'''
● ''“Asanti Ballads”'' (ʄe 19680
● ''Osabarima'' (ʄe 1990, wogbugbɔ he ɖe go le ʄe 2000)
● ''Tete wo bi ka'' (ʄe 2000)
● ''Highlife roots revival'' (ʄe 2012, Riverboat ʄe nuléɖi)
'''Hadzila siwo kpe ɖe eŋu'''
● Ha “Se wo Nom Me (Togbato Ele Nye טu Nom)” le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=My%20Blood)%22%20on-,The%20Rough%20Guide%20to%20Acoustic%20Africa,-(2013%2C%20World|Rough Guide to Acoustic Afrika]], ʄe 2012 [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=Africa%20(2013%2C-,World%20Music%20Network,-)|World Music Network]])
● Ha ma ke le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=The%20Rough%20Guide%20to%20Highlife%20(2012)|Rough Guide to Highlife (2012)]]
● “Adowa Palm-Wine set” le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=The%20Rough%20Guide%20to%20the%20Music%20of%20West%20Africa|Rough Guide to the Music of West Afrika]]
== Kpekpeɖeŋuxɔʄewo [[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Koo_Nimo&action=edit§ion=4 trɔ asi le afisi wo tso]] ==
<references />
0wfkxnrj1a5rss1dldwessp262ns9wy
61604
61603
2026-05-19T13:52:44Z
PAM Parku
16285
reference added
61604
wikitext
text/x-wiki
'''Koo Nimo''' (wodzi '''Kwabena Boa-Amponsem''' <ref name=":0">http://www.seattleartmuseum.org/Exhibit/Archive/longsteps/koonimo.htm</ref> le Dzove ʄe ŋkeke blaeve-vɔ- adrelia dzi le ʄe 1931 me), <ref>"Daniel 'Koo Nimo' Amponsah</ref> wòde tsita nɛ abe '''Daniel Amponsah''' <ref name=":0" /> eye wònye “[[:en:Koo_Nimo#cite_note-7:~:text=folk%20musician%20of-,Palm%20wine%20music,-or%20Highlife%20music|Palm wine hadzidzi]]” alo “[[Highlife]]” hadzilawo dometɔ vevitɔ ɖeka le Ghana. <ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/artikel.php?ID=150107</ref><ref>https://allafrica.com/stories/200809150570.html</ref>
== Agbemeŋutinya [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo#cite_note-2|trɔ asi le ŋu]]] ==
Tsɔ kpe ɖe gita ɖeka alo eve kple gbe ʄe ɖiɖiwo ŋuti, Asantiawo ʄe “Palm wine” haʄohanu siwo nyea dekɔnu haʄonuwo le ɣetoɖoʄe Afrika, abe [[:en:Koo_Nimo#:~:text=Africa%2C%20including%20the-,apentemma,-and%20the%20donno|apentemma]] kple [[:en:Koo_Nimo#:~:text=apentemma%20and%20the-,donno,-%2C%20the%20frikyiwa%20(metal|donno]], [[:en:Koo_Nimo#:~:text=donno%2C%20the-,frikyiwa,-(metal%20castanet)%2C%20the|frikyiwa]] (gakpo gakogoe), [[:en:Koo_Nimo#:~:text=metal%20castanet)%2C%20the-,prempensua,-(rhumba%20box)%2C%20the|prempensua]] (rhumba ɖakavi), ntorwa (go si ŋuti wolɔ̃ dzunukui alo nukuwo ɖo kple ɖɔka la, kple nnawuta (si ŋu woti gaʄoɖokui eve ɖo eye wonana gbeɖiɖi vevitɔ le ɖoɖo tɔxԑ nu alo dawuro (gaʄoɖokui si le akɔɖu ʄe dzedzeme nu).
Le ʄe 1990 me la, woʄoʄu Koo ʄe ha xexlẽme enyi sɔŋ ɖe agbakla (compact disk) ɖeka dzi eye woɖe ŋkɔ ne be ''Osaberima'' heɖe ɖe go. Esiae nye zi gbãtɔ si woda Ghanavi ʄe hadzidzidɔ ɖe CD dzi.<ref>''High Fidelity Magazine''</ref> Le ʄe 1992 ʄe Dzove me, le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=Columbia%20University%2C%20New%20York%2C|Columbia Yunivesiti, New York,]] USA, Andrew L. Kaye tsɔ eʄe nusɔsrɔ̃gbalẽ aɖe si wòɖe ŋkɔ na be “Koo Nimo kple eʄe ʄuʄoʄome”: Ghana hadzila le gbegbɔgblɔ vovovowo ʄe hadzidziŋutinunya e nukpɔsusu” eye wònae Dɔkita tso [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=a%20Doctor%20of-,Philosophy,-degree%20for%20his|xexemenunya]] ŋuti ʄe dasedigbalẽ ɖe eʄe dɔ si wòwɔ ta.
Le ʄe 1998 me la, woxɔe abe nufialagã na gbegbɔgblɔɔ vovovowo ʄe hadzidziŋutinunya ene le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=University%20of%20Washington|Washington Yunivesitia]] me le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=of%20Washington%20in-,Seattle,-%2C%20USA%2C%20for%20two|Seattle]], USA, ʄe eve sɔŋ hafi wòxɔ ɖoʄe ma tɔgbi le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=position%20at%20the-,University%20of%20Michigan,-in%20Ann%20Arbor|Michigan Yunivesiti]] le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=of%20Michigan%20in-,Ann%20Arbor,-.%5B6|Ann Arbor]]. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-6</ref>
Le ʄe 2006 me la, Koo Nimo trɔ gbɔ va Ghana, henɔ dugã si nye [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=the%20city%20of-,Kumasi,-.%20He%20appeared%20in|Kumasi]] la me. Edze le Amerikatɔwo ʄe mɔzɔzɔ ŋuti wɔna si nye [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=American%20travel%20show-,Anthony%20Bourdain%3A%20No%20Reservations,-%2C%20where%20he%20is|Anthony Bourdain: si ŋu womewɔ ɖeɖedaɖi aɖeke ʄe ɖoɖo le o]], si me wòdze le henɔ haʄom, nɔ numedzodzro wɔm tso eʄe hadzidziwo ŋuti eye wonɔ vivisem kple ŋdɔ nuɖuɖu si wòɖa kple “[[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=lunch%20of%20stewed-,greater%20cane%20rat,-with%20host%20Anthony|greater rat cane]]” kpakple [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=rat%20with%20host-,Anthony%20Bourdain,-.%5B7|Anthony Bourdain]] si nye ame si gbɔ wòdze la.<ref>https://vimeo.com/83905110</ref>
== Nunanawo, bubudeameŋuwo kple hamevinyenyewo[ [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Koo_Nimo&action=edit§ion=2 trɔ asi le ŋu]] ==
Le ʄe 1979 me la, wode dzesi tɔxԑ eʄe wɔʄe ŋu le Ghana ʄe hadzidziwɔnawo me abe hadzila, nufiala kple dɔdzikpɔla ene, Wotia Koo Nimo be wòanye kplɔla na MUSIGA (Ghana hadzilawo ʄe habɔbɔ) Menye eʄe hadzidzi ŋu ɖeɖe ko ŋutie eʄe dukɔmeviwo kpɔ ŋudzedze le o ke ɖe eʄe lɔlɔ̃ kple bubudede dekɔnu hã ŋuti tae. Le ʄe 1985 me la wotiae be waònye zimenɔla na COSGA, tɔnyenyenalawo ʄe habɔbɔ si le Ghana le ɣeyiɣi kpui aɖe me ko. Medidi kura hafi woda bubudeame ŋkɔ ɖe eyama dzi abe hamevi ene le hadzidzi xɔ ŋkɔwo ʄe habɔbɔ si le duta la kple bubume xɔ ŋkɔwo abe Nufialagã [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=names%20as%20Professor-,J.%20H.%20K.%20Nketia,-and%20John%20Collins|J.H.K Nketia]] kple [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=K.%20Nketia%20and-,John%20Collins,-.|John Collins]] ene la ŋu.
Le 5e 1991 ʄe Dzodze me la, abe dzesidede eʄe dɔwɔwɔ le hadzidzinyawo kple dukɔme sia ene la, Koo Nimo xɔ bubudeame ŋu tɔxԑ si nye ‘Asanteman’ nunana tso [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=award%20from%20the-,Asantehene,-.%20In%20March%2C%20he|Asantehene]] gbɔ. Le Tedoxe me la, exɔ nunana si nye “Flagstar” nunana tso ECRAG (Modzakaɖeɖe ŋuti ɖeklemiɖelawo kple Numetolawo ʄe habɔbɔ si le Ghana) gbɔ. Le ʄe 1991 me la, wokpee be wòava wɔ dɔ le Dukɔa ʄe Dukɔmeviwo ʄe nyawo Gbɔkpɔha ʄe habɔbɔ me.
Le 5e 1997 ʄe Tedoxe me la, Ghana dziɖuɖua ɖu ɖokuisinɔnɔ ʄe blaene (40) ʄe azẽ hena sika medalwo dukɔmevi wɔ nuteʄe blaene, wo dometɔ ɖekae nye Koo Nimo. Esia nye dzsidede eʄe wɔʄe le dekɔnu nyawo dodo ɖe ŋgɔ kple elele ɖe anyi ta. Le ɣleti si kplɔe ɖo me la exɔ Konkoma nunana ʄe eʄe akpa si wòwɔ le “Ghana Highlife" ʄe hadzidzi ta.
Wode dzesii eye wona nunanae le Modzakaɖeɖe ʄe Dzidzedzekpɔkpɔ ʄe nunana naʄe zi gbãtɔ. Wonae nunana ɖe eʄe akpa si wòwɔ le Ghana hadzidzi dwɔʄea ta, ʄe bla nanewoe nye esia.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-2</ref> Le 5e 2017 5e akpa a2e la [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=in%202017%2C%20the-,University%20of%20Education%2C%20Winneba,-(UEW)%20awarded%20Koo|University of Education, si le Winneba]] (UEW) tsɔ nunana na Koo Nimo to woʄe hadzidzi nusrɔ̃ʄe ʄe alɔdze dzi, wode bubu eŋu kple nunana si nye “Life Time Achievement” nunana.
Koo Nimo xɔ “Life Time Achievement” nunana sia le ʄe 2002 le “[[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=at%20the%202022-,Vodafone%20Ghana%20Music%20Awards,-in%20Accra%20for|Vodafone Ghana” hadzidzi ʄe nunanawonaʄe]] le Gɛ̃ le eʄe akpa si wòwɔ le Ghana hadzidzi dɔwɔʄea ta.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-2</ref>
== Hadzidziwo ʄe ʄuʄoʄo [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo#cite_note-7|trɔ asi le etsoʄe ŋu]]] ==
'''Hawo ʄe tanyawo'''
● ''“Asanti Ballads”'' (ʄe 19680
● ''Osabarima'' (ʄe 1990, wogbugbɔ he ɖe go le ʄe 2000)
● ''Tete wo bi ka'' (ʄe 2000)
● ''Highlife roots revival'' (ʄe 2012, Riverboat ʄe nuléɖi)
'''Hadzila siwo kpe ɖe eŋu'''
● Ha “Se wo Nom Me (Togbato Ele Nye טu Nom)” le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=My%20Blood)%22%20on-,The%20Rough%20Guide%20to%20Acoustic%20Africa,-(2013%2C%20World|Rough Guide to Acoustic Afrika]], ʄe 2012 [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=Africa%20(2013%2C-,World%20Music%20Network,-)|World Music Network]])
● Ha ma ke le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=The%20Rough%20Guide%20to%20Highlife%20(2012)|Rough Guide to Highlife (2012)]]
● “Adowa Palm-Wine set” le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=The%20Rough%20Guide%20to%20the%20Music%20of%20West%20Africa|Rough Guide to the Music of West Afrika]]
== Kpekpeɖeŋuxɔʄewo [[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Koo_Nimo&action=edit§ion=4 trɔ asi le afisi wo tso]] ==
<references />
9jn4t1plct2oe9trwfg382094a9yk5q
61610
61604
2026-05-20T00:22:53Z
PAM Parku
16285
i added heading
61610
wikitext
text/x-wiki
'''Koo Nimo''' (wodzi '''Kwabena Boa-Amponsem''' <ref name=":0">http://www.seattleartmuseum.org/Exhibit/Archive/longsteps/koonimo.htm</ref> le Dzove ʄe ŋkeke blaeve-vɔ- adrelia dzi le ʄe 1931 me), <ref>"Daniel 'Koo Nimo' Amponsah</ref> wòde tsita nɛ abe '''Daniel Amponsah''' <ref name=":0" /> eye wònye “[[:en:Koo_Nimo#cite_note-7:~:text=folk%20musician%20of-,Palm%20wine%20music,-or%20Highlife%20music|Palm wine hadzidzi]]” alo “[[Highlife]]” hadzilawo dometɔ vevitɔ ɖeka le Ghana. <ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/artikel.php?ID=150107</ref><ref>https://allafrica.com/stories/200809150570.html</ref>
== Agbemeŋutinya [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo#cite_note-2|trɔ asi le ŋu]]] ==
Tsɔ kpe ɖe gita ɖeka alo eve kple gbe ʄe ɖiɖiwo ŋuti, Asantiawo ʄe “Palm wine” haʄohanu siwo nyea dekɔnu haʄonuwo le ɣetoɖoʄe Afrika, abe [[:en:Koo_Nimo#:~:text=Africa%2C%20including%20the-,apentemma,-and%20the%20donno|apentemma]] kple [[:en:Koo_Nimo#:~:text=apentemma%20and%20the-,donno,-%2C%20the%20frikyiwa%20(metal|donno]], [[:en:Koo_Nimo#:~:text=donno%2C%20the-,frikyiwa,-(metal%20castanet)%2C%20the|frikyiwa]] (gakpo gakogoe), [[:en:Koo_Nimo#:~:text=metal%20castanet)%2C%20the-,prempensua,-(rhumba%20box)%2C%20the|prempensua]] (rhumba ɖakavi), ntorwa (go si ŋuti wolɔ̃ dzunukui alo nukuwo ɖo kple ɖɔka la, kple nnawuta (si ŋu woti gaʄoɖokui eve ɖo eye wonana gbeɖiɖi vevitɔ le ɖoɖo tɔxԑ nu alo dawuro (gaʄoɖokui si le akɔɖu ʄe dzedzeme nu).
Le ʄe 1990 me la, woʄoʄu Koo ʄe ha xexlẽme enyi sɔŋ ɖe agbakla (compact disk) ɖeka dzi eye woɖe ŋkɔ ne be ''Osaberima'' heɖe ɖe go. Esiae nye zi gbãtɔ si woda Ghanavi ʄe hadzidzidɔ ɖe CD dzi.<ref>''High Fidelity Magazine''</ref> Le ʄe 1992 ʄe Dzove me, le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=Columbia%20University%2C%20New%20York%2C|Columbia Yunivesiti, New York,]] USA, Andrew L. Kaye tsɔ eʄe nusɔsrɔ̃gbalẽ aɖe si wòɖe ŋkɔ na be “Koo Nimo kple eʄe ʄuʄoʄome”: Ghana hadzila le gbegbɔgblɔ vovovowo ʄe hadzidziŋutinunya e nukpɔsusu” eye wònae Dɔkita tso [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=a%20Doctor%20of-,Philosophy,-degree%20for%20his|xexemenunya]] ŋuti ʄe dasedigbalẽ ɖe eʄe dɔ si wòwɔ ta.
Le ʄe 1998 me la, woxɔe abe nufialagã na gbegbɔgblɔɔ vovovowo ʄe hadzidziŋutinunya ene le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=University%20of%20Washington|Washington Yunivesitia]] me le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=of%20Washington%20in-,Seattle,-%2C%20USA%2C%20for%20two|Seattle]], USA, ʄe eve sɔŋ hafi wòxɔ ɖoʄe ma tɔgbi le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=position%20at%20the-,University%20of%20Michigan,-in%20Ann%20Arbor|Michigan Yunivesiti]] le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=of%20Michigan%20in-,Ann%20Arbor,-.%5B6|Ann Arbor]]. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-6</ref>
Le ʄe 2006 me la, Koo Nimo trɔ gbɔ va Ghana, henɔ dugã si nye [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=the%20city%20of-,Kumasi,-.%20He%20appeared%20in|Kumasi]] la me. Edze le Amerikatɔwo ʄe mɔzɔzɔ ŋuti wɔna si nye [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=American%20travel%20show-,Anthony%20Bourdain%3A%20No%20Reservations,-%2C%20where%20he%20is|Anthony Bourdain: si ŋu womewɔ ɖeɖedaɖi aɖeke ʄe ɖoɖo le o]], si me wòdze le henɔ haʄom, nɔ numedzodzro wɔm tso eʄe hadzidziwo ŋuti eye wonɔ vivisem kple ŋdɔ nuɖuɖu si wòɖa kple “[[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=lunch%20of%20stewed-,greater%20cane%20rat,-with%20host%20Anthony|greater rat cane]]” kpakple [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=rat%20with%20host-,Anthony%20Bourdain,-.%5B7|Anthony Bourdain]] si nye ame si gbɔ wòdze la.<ref>https://vimeo.com/83905110</ref>
== Nunanawo, bubudeameŋuwo kple hamevinyenyewo[ [[:en:Koo_Nimo|trɔ asi le ŋu]]] ==
Le ʄe 1979 me la, wode dzesi tɔxԑ eʄe wɔʄe ŋu le Ghana ʄe hadzidziwɔnawo me abe hadzila, nufiala kple dɔdzikpɔla ene, Wotia Koo Nimo be wòanye kplɔla na MUSIGA (Ghana hadzilawo ʄe habɔbɔ) Menye eʄe hadzidzi ŋu ɖeɖe ko ŋutie eʄe dukɔmeviwo kpɔ ŋudzedze le o ke ɖe eʄe lɔlɔ̃ kple bubudede dekɔnu hã ŋuti tae. Le ʄe 1985 me la wotiae be waònye zimenɔla na COSGA, tɔnyenyenalawo ʄe habɔbɔ si le Ghana le ɣeyiɣi kpui aɖe me ko. Medidi kura hafi woda bubudeame ŋkɔ ɖe eyama dzi abe hamevi ene le hadzidzi xɔ ŋkɔwo ʄe habɔbɔ si le duta la kple bubume xɔ ŋkɔwo abe Nufialagã [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=names%20as%20Professor-,J.%20H.%20K.%20Nketia,-and%20John%20Collins|J.H.K Nketia]] kple [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=K.%20Nketia%20and-,John%20Collins,-.|John Collins]] ene la ŋu.
Le 5e 1991 ʄe Dzodze me la, abe dzesidede eʄe dɔwɔwɔ le hadzidzinyawo kple dukɔme sia ene la, Koo Nimo xɔ bubudeame ŋu tɔxԑ si nye ‘Asanteman’ nunana tso [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=award%20from%20the-,Asantehene,-.%20In%20March%2C%20he|Asantehene]] gbɔ. Le Tedoxe me la, exɔ nunana si nye “Flagstar” nunana tso ECRAG (Modzakaɖeɖe ŋuti ɖeklemiɖelawo kple Numetolawo ʄe habɔbɔ si le Ghana) gbɔ. Le ʄe 1991 me la, wokpee be wòava wɔ dɔ le Dukɔa ʄe Dukɔmeviwo ʄe nyawo Gbɔkpɔha ʄe habɔbɔ me.
Le 5e 1997 ʄe Tedoxe me la, Ghana dziɖuɖua ɖu ɖokuisinɔnɔ ʄe blaene (40) ʄe azẽ hena sika medalwo dukɔmevi wɔ nuteʄe blaene, wo dometɔ ɖekae nye Koo Nimo. Esia nye dzsidede eʄe wɔʄe le dekɔnu nyawo dodo ɖe ŋgɔ kple elele ɖe anyi ta. Le ɣleti si kplɔe ɖo me la exɔ Konkoma nunana ʄe eʄe akpa si wòwɔ le “Ghana Highlife" ʄe hadzidzi ta.
Wode dzesii eye wona nunanae le Modzakaɖeɖe ʄe Dzidzedzekpɔkpɔ ʄe nunana naʄe zi gbãtɔ. Wonae nunana ɖe eʄe akpa si wòwɔ le Ghana hadzidzi dwɔʄea ta, ʄe bla nanewoe nye esia.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-2</ref> Le 5e 2017 5e akpa a2e la [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=in%202017%2C%20the-,University%20of%20Education%2C%20Winneba,-(UEW)%20awarded%20Koo|University of Education, si le Winneba]] (UEW) tsɔ nunana na Koo Nimo to woʄe hadzidzi nusrɔ̃ʄe ʄe alɔdze dzi, wode bubu eŋu kple nunana si nye “Life Time Achievement” nunana.
Koo Nimo xɔ “Life Time Achievement” nunana sia le ʄe 2002 le “[[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=at%20the%202022-,Vodafone%20Ghana%20Music%20Awards,-in%20Accra%20for|Vodafone Ghana” hadzidzi ʄe nunanawonaʄe]] le Gɛ̃ le eʄe akpa si wòwɔ le Ghana hadzidzi dɔwɔʄea ta.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-2</ref>
== Hadzidziwo ʄe ʄuʄoʄo [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo#cite_note-7|trɔ asi le etsoʄe ŋu]]] ==
'''Hawo ʄe tanyawo'''
● ''“Asanti Ballads”'' (ʄe 19680
● ''Osabarima'' (ʄe 1990, wogbugbɔ he ɖe go le ʄe 2000)
● ''Tete wo bi ka'' (ʄe 2000)
● ''Highlife roots revival'' (ʄe 2012, Riverboat ʄe nuléɖi)
'''Hadzila siwo kpe ɖe eŋu'''
● Ha “Se wo Nom Me (Togbato Ele Nye טu Nom)” le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=My%20Blood)%22%20on-,The%20Rough%20Guide%20to%20Acoustic%20Africa,-(2013%2C%20World|Rough Guide to Acoustic Afrika]], ʄe 2012 [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=Africa%20(2013%2C-,World%20Music%20Network,-)|World Music Network]])
● Ha ma ke le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=The%20Rough%20Guide%20to%20Highlife%20(2012)|Rough Guide to Highlife (2012)]]
● “Adowa Palm-Wine set” le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=The%20Rough%20Guide%20to%20the%20Music%20of%20West%20Africa|Rough Guide to the Music of West Afrika]]
== Kpekpeɖeŋuxɔʄewo [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo|trɔ asi le afisi wo tso]]] ==
<references />
== Gotagome kadodowo [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo|trɔ asi le etsoʄe ŋu]]] ==
**
**
**
*
*
poe2ag2f447g0ln95gq8f4dgsofsfnr
61611
61610
2026-05-20T00:53:28Z
InternetArchiveBot
12362
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
61611
wikitext
text/x-wiki
'''Koo Nimo''' (wodzi '''Kwabena Boa-Amponsem''' <ref name=":0">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.seattleartmuseum.org/Exhibit/Archive/longsteps/koonimo.htm |access-date=2026-05-19 |archive-date=2012-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120315060711/http://www.seattleartmuseum.org/Exhibit/Archive/longsteps/koonimo.htm |dead-url=yes }}</ref> le Dzove ʄe ŋkeke blaeve-vɔ- adrelia dzi le ʄe 1931 me), <ref>"Daniel 'Koo Nimo' Amponsah</ref> wòde tsita nɛ abe '''Daniel Amponsah''' <ref name=":0" /> eye wònye “[[:en:Koo_Nimo#cite_note-7:~:text=folk%20musician%20of-,Palm%20wine%20music,-or%20Highlife%20music|Palm wine hadzidzi]]” alo “[[Highlife]]” hadzilawo dometɔ vevitɔ ɖeka le Ghana. <ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/artikel.php?ID=150107</ref><ref>https://allafrica.com/stories/200809150570.html</ref>
== Agbemeŋutinya [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo#cite_note-2|trɔ asi le ŋu]]] ==
Tsɔ kpe ɖe gita ɖeka alo eve kple gbe ʄe ɖiɖiwo ŋuti, Asantiawo ʄe “Palm wine” haʄohanu siwo nyea dekɔnu haʄonuwo le ɣetoɖoʄe Afrika, abe [[:en:Koo_Nimo#:~:text=Africa%2C%20including%20the-,apentemma,-and%20the%20donno|apentemma]] kple [[:en:Koo_Nimo#:~:text=apentemma%20and%20the-,donno,-%2C%20the%20frikyiwa%20(metal|donno]], [[:en:Koo_Nimo#:~:text=donno%2C%20the-,frikyiwa,-(metal%20castanet)%2C%20the|frikyiwa]] (gakpo gakogoe), [[:en:Koo_Nimo#:~:text=metal%20castanet)%2C%20the-,prempensua,-(rhumba%20box)%2C%20the|prempensua]] (rhumba ɖakavi), ntorwa (go si ŋuti wolɔ̃ dzunukui alo nukuwo ɖo kple ɖɔka la, kple nnawuta (si ŋu woti gaʄoɖokui eve ɖo eye wonana gbeɖiɖi vevitɔ le ɖoɖo tɔxԑ nu alo dawuro (gaʄoɖokui si le akɔɖu ʄe dzedzeme nu).
Le ʄe 1990 me la, woʄoʄu Koo ʄe ha xexlẽme enyi sɔŋ ɖe agbakla (compact disk) ɖeka dzi eye woɖe ŋkɔ ne be ''Osaberima'' heɖe ɖe go. Esiae nye zi gbãtɔ si woda Ghanavi ʄe hadzidzidɔ ɖe CD dzi.<ref>''High Fidelity Magazine''</ref> Le ʄe 1992 ʄe Dzove me, le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=Columbia%20University%2C%20New%20York%2C|Columbia Yunivesiti, New York,]] USA, Andrew L. Kaye tsɔ eʄe nusɔsrɔ̃gbalẽ aɖe si wòɖe ŋkɔ na be “Koo Nimo kple eʄe ʄuʄoʄome”: Ghana hadzila le gbegbɔgblɔ vovovowo ʄe hadzidziŋutinunya e nukpɔsusu” eye wònae Dɔkita tso [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=a%20Doctor%20of-,Philosophy,-degree%20for%20his|xexemenunya]] ŋuti ʄe dasedigbalẽ ɖe eʄe dɔ si wòwɔ ta.
Le ʄe 1998 me la, woxɔe abe nufialagã na gbegbɔgblɔɔ vovovowo ʄe hadzidziŋutinunya ene le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=University%20of%20Washington|Washington Yunivesitia]] me le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=of%20Washington%20in-,Seattle,-%2C%20USA%2C%20for%20two|Seattle]], USA, ʄe eve sɔŋ hafi wòxɔ ɖoʄe ma tɔgbi le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=position%20at%20the-,University%20of%20Michigan,-in%20Ann%20Arbor|Michigan Yunivesiti]] le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-5:~:text=of%20Michigan%20in-,Ann%20Arbor,-.%5B6|Ann Arbor]]. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-6</ref>
Le ʄe 2006 me la, Koo Nimo trɔ gbɔ va Ghana, henɔ dugã si nye [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=the%20city%20of-,Kumasi,-.%20He%20appeared%20in|Kumasi]] la me. Edze le Amerikatɔwo ʄe mɔzɔzɔ ŋuti wɔna si nye [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=American%20travel%20show-,Anthony%20Bourdain%3A%20No%20Reservations,-%2C%20where%20he%20is|Anthony Bourdain: si ŋu womewɔ ɖeɖedaɖi aɖeke ʄe ɖoɖo le o]], si me wòdze le henɔ haʄom, nɔ numedzodzro wɔm tso eʄe hadzidziwo ŋuti eye wonɔ vivisem kple ŋdɔ nuɖuɖu si wòɖa kple “[[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=lunch%20of%20stewed-,greater%20cane%20rat,-with%20host%20Anthony|greater rat cane]]” kpakple [[:en:Koo_Nimo#cite_note-6:~:text=rat%20with%20host-,Anthony%20Bourdain,-.%5B7|Anthony Bourdain]] si nye ame si gbɔ wòdze la.<ref>https://vimeo.com/83905110</ref>
== Nunanawo, bubudeameŋuwo kple hamevinyenyewo[ [[:en:Koo_Nimo|trɔ asi le ŋu]]] ==
Le ʄe 1979 me la, wode dzesi tɔxԑ eʄe wɔʄe ŋu le Ghana ʄe hadzidziwɔnawo me abe hadzila, nufiala kple dɔdzikpɔla ene, Wotia Koo Nimo be wòanye kplɔla na MUSIGA (Ghana hadzilawo ʄe habɔbɔ) Menye eʄe hadzidzi ŋu ɖeɖe ko ŋutie eʄe dukɔmeviwo kpɔ ŋudzedze le o ke ɖe eʄe lɔlɔ̃ kple bubudede dekɔnu hã ŋuti tae. Le ʄe 1985 me la wotiae be waònye zimenɔla na COSGA, tɔnyenyenalawo ʄe habɔbɔ si le Ghana le ɣeyiɣi kpui aɖe me ko. Medidi kura hafi woda bubudeame ŋkɔ ɖe eyama dzi abe hamevi ene le hadzidzi xɔ ŋkɔwo ʄe habɔbɔ si le duta la kple bubume xɔ ŋkɔwo abe Nufialagã [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=names%20as%20Professor-,J.%20H.%20K.%20Nketia,-and%20John%20Collins|J.H.K Nketia]] kple [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=K.%20Nketia%20and-,John%20Collins,-.|John Collins]] ene la ŋu.
Le 5e 1991 ʄe Dzodze me la, abe dzesidede eʄe dɔwɔwɔ le hadzidzinyawo kple dukɔme sia ene la, Koo Nimo xɔ bubudeame ŋu tɔxԑ si nye ‘Asanteman’ nunana tso [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=award%20from%20the-,Asantehene,-.%20In%20March%2C%20he|Asantehene]] gbɔ. Le Tedoxe me la, exɔ nunana si nye “Flagstar” nunana tso ECRAG (Modzakaɖeɖe ŋuti ɖeklemiɖelawo kple Numetolawo ʄe habɔbɔ si le Ghana) gbɔ. Le ʄe 1991 me la, wokpee be wòava wɔ dɔ le Dukɔa ʄe Dukɔmeviwo ʄe nyawo Gbɔkpɔha ʄe habɔbɔ me.
Le 5e 1997 ʄe Tedoxe me la, Ghana dziɖuɖua ɖu ɖokuisinɔnɔ ʄe blaene (40) ʄe azẽ hena sika medalwo dukɔmevi wɔ nuteʄe blaene, wo dometɔ ɖekae nye Koo Nimo. Esia nye dzsidede eʄe wɔʄe le dekɔnu nyawo dodo ɖe ŋgɔ kple elele ɖe anyi ta. Le ɣleti si kplɔe ɖo me la exɔ Konkoma nunana ʄe eʄe akpa si wòwɔ le “Ghana Highlife" ʄe hadzidzi ta.
Wode dzesii eye wona nunanae le Modzakaɖeɖe ʄe Dzidzedzekpɔkpɔ ʄe nunana naʄe zi gbãtɔ. Wonae nunana ɖe eʄe akpa si wòwɔ le Ghana hadzidzi dwɔʄea ta, ʄe bla nanewoe nye esia.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-2</ref> Le 5e 2017 5e akpa a2e la [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=in%202017%2C%20the-,University%20of%20Education%2C%20Winneba,-(UEW)%20awarded%20Koo|University of Education, si le Winneba]] (UEW) tsɔ nunana na Koo Nimo to woʄe hadzidzi nusrɔ̃ʄe ʄe alɔdze dzi, wode bubu eŋu kple nunana si nye “Life Time Achievement” nunana.
Koo Nimo xɔ “Life Time Achievement” nunana sia le ʄe 2002 le “[[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=at%20the%202022-,Vodafone%20Ghana%20Music%20Awards,-in%20Accra%20for|Vodafone Ghana” hadzidzi ʄe nunanawonaʄe]] le Gɛ̃ le eʄe akpa si wòwɔ le Ghana hadzidzi dɔwɔʄea ta.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Koo_Nimo#cite_note-2</ref>
== Hadzidziwo ʄe ʄuʄoʄo [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo#cite_note-7|trɔ asi le etsoʄe ŋu]]] ==
'''Hawo ʄe tanyawo'''
● ''“Asanti Ballads”'' (ʄe 19680
● ''Osabarima'' (ʄe 1990, wogbugbɔ he ɖe go le ʄe 2000)
● ''Tete wo bi ka'' (ʄe 2000)
● ''Highlife roots revival'' (ʄe 2012, Riverboat ʄe nuléɖi)
'''Hadzila siwo kpe ɖe eŋu'''
● Ha “Se wo Nom Me (Togbato Ele Nye טu Nom)” le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=My%20Blood)%22%20on-,The%20Rough%20Guide%20to%20Acoustic%20Africa,-(2013%2C%20World|Rough Guide to Acoustic Afrika]], ʄe 2012 [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=Africa%20(2013%2C-,World%20Music%20Network,-)|World Music Network]])
● Ha ma ke le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=The%20Rough%20Guide%20to%20Highlife%20(2012)|Rough Guide to Highlife (2012)]]
● “Adowa Palm-Wine set” le [[:en:Koo_Nimo#cite_note-2:~:text=The%20Rough%20Guide%20to%20the%20Music%20of%20West%20Africa|Rough Guide to the Music of West Afrika]]
== Kpekpeɖeŋuxɔʄewo [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo|trɔ asi le afisi wo tso]]] ==
<references />
== Gotagome kadodowo [<nowiki/>[[:en:Koo_Nimo|trɔ asi le etsoʄe ŋu]]] ==
**
**
**
*
*
0qsntbl6xc27ilrp4r80bhwl15wmpme
Template talk:Wikidata image
11
11334
61605
2026-05-19T13:59:04Z
MediaWiki message delivery
4897
/* Edit request: Update Template:Wikidata_image to close null operation loop */ new section
61605
wikitext
text/x-wiki
== Edit request: Update Template:Wikidata_image to close null operation loop ==
''(Apologies for posting in English)''
Hello everyone,
This is a notice regarding the Template:Wikidata_image that is used in many pages. The template contains many operations that have no output; despite having no result, the operation is still processed.
As this Template is used on millions of pages across the Wikimedia Projects, this creates a significant but unnecessary additional load on Wikimedia servers: we would like to reduce this.
'''// The change //'''
Currently, the template performs a series of functions, some of which have no output (known as a null operation loop). These functions can be removed without changing or harming the template’s functionality.
'''// What you need to do //'''
Please update the local template code of Template:Wikidata_image with this version we have created, available here: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Template_Optimisation#Suggested_Change|Suggested edit for Template:Wikidata_image]], and it is also pasted below, for your convenience:
<syntaxhighlight lang=lua>
{{ #if:{{NAMESPACE}}||
{{ #if:{{{1|}}}
|
|
{{ #if:{{{2|}}}
|
| {{ #if:{{#property:P18}}
| [[Category:No local image but image on Wikidata]]
|
}}
}}
}}
}}<noinclude>
{{doc}}
</noinclude>
</syntaxhighlight>
'''Note:''' The '''<nowiki>[[Category:No local image but image on Wikidata]]</nowiki>''' name is often locally translated, please check what is in the previous version and replace if needed.
Let me know if you have any questions about this change or need assistance to make the edit. Thank you for your help! Sent by [[m:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] using the [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 13:59, 19 Dame 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=30565170 -->
26rw5lc79gujme44gs2euu02zvlmaux
Burger-Highlife
0
11335
61607
2026-05-19T22:01:42Z
~2026-30008-13
17511
New Article
61607
wikitext
text/x-wiki
'''Burger-Highlife''' nye [[highlife]] [[:en:Music|music]] ƒomevi tɔxɛ aɖe si [[:en:Ghanaians_in_Germany|Ghana immigrants to Germany]]. Ke wobunɛ be enye Germanytɔwo ƒe [[:en:Musical_style|musical style]].
Le ƒe 1980-wo me la, [[:en:Reggae|reggae]] hadzidzi va xɔ ŋkɔ le xexeame katã eye wònɔ [[:en:World_music|world music]] ƒe haƒoƒo ƒomevi bubu siwo dzi ɣeɖuɖu le bɔbɔe ɖo. Highlife hadzidzi siwo wotsɔa reggae tsakana zi geɖe la [[:en:Fusion_(music)|fused]] ame geɖe wu le Europa kple [[:en:North_America|North America]] le ɣeyiɣi sia me. Le ƒe 1970 megbe kple 1980 si va yi la, Ghanatɔwo abe Seidu Mohammed ene ʋu yi dutanyigbawo dzi. Dukɔ siwo do me tɔ ɖeka ƒe nuyi le dzi na Ghanatɔwo dometɔ ɖekae nye Germany, eye wo dometɔ geɖe tsɔ du siwo nye [[Berlin]], [[:en:Düsseldorf|Düsseldorf]] kple [[:en:Hamburg|Hamburg]] wɔ woƒe aƒe evelia. Wodzi Burger-Highlife esime Ghana hadzila siwo le Germany dze nuwɔwɔ aduadu kple Germany hadzilawo kple haƒolawo. Wowɔ crossover hadzidzi ƒe atsyã tso highlife, disko kple funk hadzidzi me.
Dekɔnuwo si wowɔ le dukɔ eve kple dekɔnu vovovo eve dome sia tsɔ nuwɔwɔ aduadu ƒe dzesi veviwo katã ɖe asi. Amewo tso dekɔnu vovovowo me va kpe na ta, woɖea susuwo, kple wonɔ mɔkpɔm eye to esia wɔwɔ me la, wowɔ nu yeye kple nu dodzidzɔname aɖe si do dzidzɔ na ame enumake eye wòkpɔ ŋusẽ ɖe Ghana kple Ghanatɔwo kpakple nuto bubuwo dzi tegbee le xexeame godoo. [[:en:Subculture|Subculture]] blibo aɖe si si eya ŋutɔ ƒe atsyã kple agbenɔnɔ dze. Burger Highlife ƒe sanku ƒo la dometɔ aɖewoe nye [[:en:George_Darko|George Darko]],<ref><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger-highlife#cite_note-1</nowiki></ref> Lee Dodou, Lumba Nɔviŋutsuwo, Rex Gyamfi kple Charles Amoah.
== Nyasia wo ƒe tsoƒe ==
g94zopzgsfkm0zi0lp4umf76w95kk26
61608
61607
2026-05-19T22:47:18Z
~2026-30008-13
17511
New Article
61608
wikitext
text/x-wiki
'''Burger-Highlife''' nye [[highlife]] [[:en:Music|music]] ƒomevi tɔxɛ aɖe si [[:en:Ghanaians_in_Germany|Ghana immigrants to Germany]]. Ke wobunɛ be enye Germanytɔwo ƒe [[:en:Musical_style|musical style]].
Le ƒe 1980-wo me la, [[:en:Reggae|reggae]] hadzidzi va xɔ ŋkɔ le xexeame katã eye wònɔ [[:en:World_music|world music]] ƒe haƒoƒo ƒomevi bubu siwo dzi ɣeɖuɖu le bɔbɔe ɖo. Highlife hadzidzi siwo wotsɔa reggae tsakana zi geɖe la [[:en:Fusion_(music)|fused]] ame geɖe wu le Europa kple [[:en:North_America|North America]] le ɣeyiɣi sia me. Le ƒe 1970 megbe kple 1980 si va yi la, Ghanatɔwo abe Seidu Mohammed ene ʋu yi dutanyigbawo dzi. Dukɔ siwo do me tɔ ɖeka ƒe nuyi le dzi na Ghanatɔwo dometɔ ɖekae nye Germany, eye wo dometɔ geɖe tsɔ du siwo nye [[Berlin]], [[:en:Düsseldorf|Düsseldorf]] kple [[:en:Hamburg|Hamburg]] wɔ woƒe aƒe evelia. Wodzi Burger-Highlife esime Ghana hadzila siwo le Germany dze nuwɔwɔ aduadu kple Germany hadzilawo kple haƒolawo. Wowɔ crossover hadzidzi ƒe atsyã tso highlife, disko kple funk hadzidzi me.
Dekɔnuwo si wowɔ le dukɔ eve kple dekɔnu vovovo eve dome sia tsɔ nuwɔwɔ aduadu ƒe dzesi veviwo katã ɖe asi. Amewo tso dekɔnu vovovowo me va kpe na ta, woɖea susuwo, kple wonɔ mɔkpɔm eye to esia wɔwɔ me la, wowɔ nu yeye kple nu dodzidzɔname aɖe si do dzidzɔ na ame enumake eye wòkpɔ ŋusẽ ɖe Ghana kple Ghanatɔwo kpakple nuto bubuwo dzi tegbee le xexeame godoo. [[:en:Subculture|Subculture]] blibo aɖe si si eya ŋutɔ ƒe atsyã kple agbenɔnɔ dze. Burger Highlife ƒe sanku ƒo la dometɔ aɖewoe nye [[:en:George_Darko|George Darko]],<ref><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger-highlife#cite_note-1</nowiki></ref> Lee Dodou, Lumba Nɔviŋutsuwo, Rex Gyamfi kple Charles Amoah.
== Nyasia wo ƒe tsoƒe ==
<references />
== Kadodo si tso egodo ==
http://www.goethe.de/ins/gh/de/acc/kul/mag/bhi.html
fe2ow3us1nw0rvidsw5e683kctfhyu2
Molo (lute)
0
11336
61609
2026-05-20T00:01:35Z
PAM Parku
16285
New article
61609
wikitext
text/x-wiki
Molo nye ŋkɔ si Hausatɔ siwo tso Niger kple northern Nigeria kple [[:en:Molo_(lute)#:~:text=Nigeria%20and%20the-,Songhay%20people,-of%20Niger.|Songhaytɔwo]] tso Niger na lute. <ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Molo_(lute)</ref> Le [[:en:Molo_(lute)#:~:text=1%5D%20In-,Ghana,-%2C%20it%20is%20called|Ghana]] la, [[:en:Molo_(lute)#:~:text=called%20M%C9%94%C9%A3lo%20in-,Dagbanli,-.%5B2|Dagbanlitɔwo]] yɔne be '''Mɔɣlo.''' <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Molo_(lute</ref>
Molo nye ŋkɔ si woɖe na Afrikatɔwo ʄe lute tɔxԑ aɖe, esi ʄe ŋutilã alo gbeɖiɖiɖaka le abe tɔdziʋu ene, si wotsɔ ati kpa eye wotsɔa ʋugo goglo aɖe naa kɔ. <ref name=":0" /> Gbeɖiɖiɖaka la tame le ʋuʋu ɖi, eye [[:en:Molo_(lute)#:~:text=top%2C%20covered%20by-,duiker,-hide%20or%20goatskin|duiker]] lãgbalẽ alo gbɔ̃gbalẽ tsyɔ edzi.<ref name=":0" />
Molo hã va zu nya gbadza si wozãna na kaʄomɔ ɖe sia ɖe si woɖe le Hausatɔwo dome le Nigeria. <ref name=":0" /> Abe ŋkɔ tɔxԑ na saŋku ʄomevi aɖe ko le Hausatɔwo dome ene la, haʄonua nye Hausa saŋku vovovo adre ya teti dometɔ ɖeka, si hã dometɔ ɖewoe nye [[:en:Molo_(lute)#:~:text=the%20round%20bodied-,garaya,-(2%2Dstring.%20wood|garaya]] si ƒe ŋutil me goglo (ati ka eve ʄe ŋutilã), [[:en:Molo_(lute)#:~:text=string.%20wood%20body)%2C-,gurmi,-(3%2Dstring%20gourd|gurmi]] (si nye ka etɔ̃ le go ŋuti), gurumi (si nye ka eve le tre ŋuti ene), komo (si ʄe ŋutilã nye go si ŋu ka eve le), si nye kwamsa (alo komsa, si ʄe ŋutilã nye go si ŋu ka eve le) kple [[:en:Molo_(lute)#:~:text=bodied)%20and%20the-,kontigi,-.%5B3|''kontigi'']].<ref name=":1">https://en.wikipedia.org/wiki/Molo_(lute)</ref>
== Kadodo si le wo kple banjo dome [<nowiki/>[[:en:Molo_(lute)#cite_note-Winans-3|trɔ asi le etsoʄe ŋu]]] ==
Haʄonua xɔ ŋkɔ vie esi [[:en:Molo_(lute)#:~:text=it%20identified%20by-,Lorenzo%20Dow%20Turner,-as%20possibly%20being|Lorenzo Dow Turner]] de dzesii be ɖewohĩĩ eyae nye haʄonu si le [[:en:Molo_(lute)#:~:text=the%20instrument%20in-,The%20Old%20Plantation,-print%2C%20the%20earliest|“The Old Plantation]]” tata me, si nye banjo eʄ nɔnɔmetata gbãtɔ le United States.<ref name=":1" /> Gake nugɔmekula siwo dzro dɔwɔnu eveawo siaa me tsitotsito la טli nya le nugɔmekukua ŋuti. <ref name=":2">https://en.wikipedia.org/wiki/Molo_(lute)#cite_note-Winans-3</ref> Le afisiwo molo ʄe ŋutilã le abe tɔdziטu ene, kɔ goglo si toa ŋutilããa me le akpa ɖeka ko, eye ka 2-3 siwo wobla ɖe "slip rings” ŋu le haʄonua ʄe kɔ ŋu le la, Afrika-Amerika banjo si le nɔnɔmetata la me eʄ ŋutilã le goglome si nye go, kɔ gbadza si toa ŋutliã ʄe axa eve, kple ka ene siwo wotsɔ bla ɖe “tuning pegs" ŋu le haʄonua ʄe kɔ ŋuti.<ref name=":2" />
[[:en:Molo_(lute)#cite_note-Winans-3:~:text=%5B4%5D-,Victor%20Grauer,-%2C%20another%20who%20credited|Victor Grauer]], ame bubu si gblɔ be haʄonua ate ŋu anye tɔgbui na banjo la, tu eʄe susu ɖe molo ʄe ka kpui si wowɔ be wòaʄo toŋgɔ ɖeka ko si sɔ kple banjo ʄe ka atɔ̃lia, si ʄoa toŋgɔ ɖeka ko dzi).<ref name=":1" />
== Dekɔnumɔnu siwo wozãne lena [<nowiki/>[[:en:Molo_(lute)#cite_note-Winans-3|trɔ asi le estoʄe ŋu]]] ==
Wozã garaya kple molo la siaa hena mawubsubɔ ʄe wɔnawo, si nye “[[:en:Molo_(lute)#cite_note-Winans-3:~:text=religious%20ceremony%2C%20the%20%22-,Bori,-spirit%20possession%20cult|''Bori'']] gbɔgbɔ ʄe amedzinɔnɔ ʄe subsubɔha”. <ref name=":0" /><ref name=":3">https://en.wikipedia.org/wiki/Molo_(lute)#cite_note-Winans-3</ref> Wozã woame etɔ̃a katã le egbea hena modzakaɖeɖe eye wotsɔ kpea ɖe “kafukafu hadzidzi ŋu.” <ref name=":0" /><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Molo_(lute)#cite_note-Winans-3</ref><ref name=":3" />
== Kpekpeɖeŋuxɔʄewo [<nowiki/>[[:en:Molo_(lute)#cite_note-Winans-3|trɔ asi le etsoʄe ŋu]]] ==
#
#
#
#
#
#
irqbwow4bnaem4ta3twjqnxzui6smrj