Wikipedia
eewiki
https://ee.wikipedia.org/wiki/Axa_do_%C5%8Ag%C9%94
MediaWiki 1.47.0-wmf.19
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Abeiku Crentsil
0
10590
62015
59507
2026-09-09T23:59:23Z
InternetArchiveBot
12362
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
62015
wikitext
text/x-wiki
'''Abeiku Crentsil''' nye [[Ghana]] dunyahela kple Ghana Dukɔ Enelia ƒe Sewɔtakpekpe enyilia me tɔ si le Ekumfi Nutome teƒe le Ghana ƒe Titinanutome le Dukɔa ƒe Demokrasi Sewɔtakpekpe ƒe tikiti dzi.<ref name=":0">{{Cite web |title=Ghana MPs - MP Details - Crentsil, Abeiku |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2618 |access-date=2024-05-20 |website=GhanaMps. |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927064636/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=2618 |dead-url=yes }}</ref>
== Ðevimenɔɣi kple sukudede ==
Wodzi Abeiku le 28 March 1973 le Ekumfi, Ghana.<ref name=":0" />
Ede Dukɔa ƒe Mɔ̃ɖaŋununya Kɔledzi le Takoradi afisi wòxɔ Xɔtuɖaŋunyala I le le ƒe 1995 me.<ref name=":0" />
== Dunyahehe ==
Enye Dukɔa ƒe Demokrasi Sewɔtakpekpe me tɔ.<ref>{{Cite web |date=2019-08-26 |title=Full list of winners and losers at NDC parliamentary primaries |url=https://citinewsroom.com/2019/08/full-list-of-winners-and-losers-at-ndc-parliamentary-primaries/ |access-date=2024-05-20 |website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana |language=en-US}}</ref> Enye Selection ƒe kɔmiti me tɔ.<ref>{{Cite web |date=2014-12-13 |title=Ekumfi MP renders account |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Ekumfi-MP-renders-account-339007 |access-date=2024-05-20 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>
== Ƒe 2020 ƒe tiatiawɔblɔɖe ==
Le ƒe 2020 Ghana ƒe dutoƒotiatiawɔɣi la, eɖu Ekumfi Nutome sewɔtakpekpe ƒe zikpui dzi kple ame 16,037 si wɔ 53.6% le ame siwo katã woda la me esime NPP sewɔtakpekpe me tɔ Francis Kingsley Ato Codjoe xɔ ame 13,468 si wɔ 45.0% le ame siwo katã woda la me, GUM sewɔtakpekpe me tɔ Regina Amoah xɔ akɔdada 371 si wɔ 1.2% le akɔdada bliboa me eye CPP sewɔtakpekpe me tɔ Ibrahim Anderson xɔ akɔdada 48 si wɔ 0.2% le akɔdada bliboa me. <ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=2020 Election - Ekumfi Constituency Results |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/central/ekumfi/ |access-date=2024-05-20 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2024-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618064231/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/central/ekumfi/ |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ekumfi – Election Data Center – The Ghana Report |url=https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/central-region/ekumfi/ |access-date=2024-05-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Parliamentary Results for Ekumfi |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=85 |access-date=2024-05-20 |website=GhanaWeb.}}</ref>
== Kɔmitiwo ==
Enye Mɔnukpɔkpɔ Kɔmiti ƒe Ðoƒenɔla ƒe kpeɖeŋutɔ<ref>{{Cite web |date=2022-04-06 |title=Meet members of the 'all male' Privileges Committee of Parliament |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Meet-members-of-the-all-male-Privileges-Committee-of-Parliament-1508732 |access-date=2024-05-20 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=2022-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130173839/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Meet-members-of-the-all-male-Privileges-Committee-of-Parliament-1508732 |dead-url=yes }}</ref> eye wònye Anyigbawo kple Avewo Ŋuti Kɔmiti me tɔ hã.<ref>{{Cite web |title=Parliament of Ghana |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=23 |access-date=2024-05-20 |website=parliament of ghana |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425131941/https://www.parliament.gh/mps?mp=23 |dead-url=yes }}</ref>
== Dɔwɔɖua ==
Enye Bio-fuel Solutions ƒe Tatɔ le Anyigba Xɔxɔ kple Numekuku tso ƒe 2007 va ɖo ƒe 2008. <ref name=":1">{{Cite web |last=Starrfm.com.gh |date=2017-08-22 |title=Stop the propaganda; 1-D-1-F is a serious business – Gov’t |url=https://starrfm.com.gh/2017/08/stop-the-propaganda-1-d-1-f-is-a-serious-business-govt/ |access-date=2024-05-20 |website=Starr Fm |language=en-US |archive-date=2023-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230817173025/https://starrfm.com.gh/2017/08/stop-the-propaganda-1-d-1-f-is-a-serious-business-govt/ |dead-url=yes }}</ref> Enye Ŋgɔyidɔwo ƒe Dɔwɔla/Xɔtuɖaŋunyala/Agbɔsɔsɔme Ŋuti Numekula. <ref name=":0" />
== Ame ŋutɔ ƒe agbenɔnɔ ==
Srɔ̃tɔ eye vi ene le esi. Enye Kristotɔ (Methodisttɔ). <ref name=":0" /><ref name=":1" />
==Nyatakaka siawo tsoƒewo==
<references />
[[Category:Agbemeŋutinya]]
[[Category:Ame siwo wodzi le ƒe 1973 me]]
sk32odxlsv9x6iiivek3ewg4mu5yqyu
Fella Makafui
0
11172
62016
62011
2026-09-10T00:06:38Z
InternetArchiveBot
12362
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
62016
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Fella Precious Makafui''' (wodzi le 19 Deasiamime 1995) nye Ghana fefewɔla, asitsala, kple dɔmenyola. <ref>[https://web.archive.org/web/20190713210915/https://www.myjoyonline.com/entertainment/2018/November-13th/i-love-your-hard-african-face-medikal-tells-fella-makafui.php "I love your hard African face – Medikal tells Fella Makafui]". ''MyJoyOnline''. Retrieved 2019-07-13.</ref> <ref name=":0">Githuri, Job (2018-11-12). "[https://yen.com.gh/118248-fella-makafuis-biopgraphy-short-facts-life.html Fella Makafui's life – short facts about her life]". ''Yen.com.gh''. Retrieved 2019-07-11.</ref>
Wonyae nyuie ɖe akpa si wòwɔ le Ghanatɔwo ƒe television dzi wɔna si nye ''[[:en:YOLO_(2016_TV_series)|YOLO (You Only Live Once)]]'' me ta. <ref>[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Yolo-actress-Fella-Makafui-turns-a-year-older-463902 "Yolo actress Fella Makafui turns a year older]". ''GhanaWeb''. Retrieved 2019-07-13.</ref> Wodzii le Anfoega Akukome, le Volta Nutome le Ghana, eye afimae wonyii le esi wogblɔ be fofoa gblẽ ƒomea ɖi esime wònye ɖevi. <ref>[https://yen.com.gh/facts-lifehacks/biographies/205774-who-fella-makafui-age-real-baby-house-songs-husband/ "Who is Fella Makafui? Age, real name, baby, house, songs, husband]". ''Yen.com.gh''. Retrieved 2024-07-10.</ref>
== Ame ŋutɔ ƒe agbenɔnɔ kple sukudede ==
Wodzi Fella le 19 Deasiamime 1995 le [[:en:Volta_Region|Volta Nutome]], Ghana. Ewu eƒe gɔmedzesuku sue nu le Kabore Sukuxɔ me eye wòwu eƒe sekɛndrisuku nu le [[:en:Kpando_Senior_High_School|Kpando Sekɛndrisuku]], hafi de [[:en:University_of_Ghana|Ghana Yunivɛsiti]] . <ref name=":0" />
Eɖe Ghana rap-haƒola [[:en:Medikal|Medikal]] le March 2020 me. Vinyɔnuvi aɖe le srɔ̃tɔawo si si ŋkɔe nye Island. Esi woɖe wo nɔewo ƒe ene megbe la, woɖe gbeƒãe be yewoagbe yewo nɔewo le March 2024. <ref>{{Cite web|date=2024-04-01|title=Rapper Medikal announces separation from Fella Makafui|url=https://www.myjoyonline.com/rapper-medikal-announces-separation-from-fella-makafui/|access-date=2024-05-16|website=MyJoyOnline|language=en-US}}</ref>
== Dᴐwᴐna ==
Makafui dze eƒe dɔ gɔme abe [[:en:Model_(person)|kpɔɖeŋuzɔlizɔla]] ene. Emegbe eva wɔ fefe, eye wòxɔ ŋkɔ le akpa si wòwɔ le YOLO me ta. Tso ɣemaɣi la, eɖee fia le Ghana kple Nigeria sinima geɖewo me, siwo dometɔ aɖewoe nye Swings, Once Upon a Family<ref>{{Cite web|url=https://www.eonlinegh.com/expensive-cast-ghanaian-movie-premiere-easter-monday/|title=Fella Makafui stars in new movie "Once Upon a Family"|website=EOnlineGH|access-date=2019-07-29}}</ref>, Kada River, kple Chaskele.<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/movies/pulse-list-6-female-celebrities-who-have-starred-in-movies-this-year-2018/8xr9nn2|title=6 female celebrities who have starred in movies this year|website=Pulse Ghana|date=2018-08-15|access-date=2019-07-13}}</ref>
Le ''Once Upon a Family me la'', ewɔ dɔ kple Nigeria fefewɔla Mercy Johnson, amesi wɔ akpa vevitɔ. <ref name=":0" /> Le ƒe 2025 me la, ekpɔ akpa aɖe le Nigeriatɔwo ƒe Netflix ƒe wɔna si ''nye Aníkúlápó'' ƒe Ɣeyiɣi 2 lia me. <ref>{{Cite web|title=Fella Makafui features in Season 2 of Nigerian Netflix series 'Anikulapo'|url=https://www.myjoyonline.com/fella-makafui-features-in-season-2-of-nigerian-netflix-series-anikulapo/|access-date=2025-03-12|website=MyJoyOnline}}</ref>
Enye Castle Gate Estate ƒe amedɔdɔ hã. <ref>{{Cite web|url=https://www.ghbase.com/fella-makafui-bags-new-ambassadorial-deal-with-castle-gate-estate-photos-video/|title=Fella Makafui bags new ambassadorial deal with Castle Gate Estate|website=GhBase.com|date=2019-07-02|access-date=2019-07-11}}</ref>
== Kafukafuwo ==
* Ƒea ƒe Fefewɔla si Ŋu Ŋugbedodo Le Wu – City People Entertainment Awards(2016)
* Sika Ŋugbedodo Wu – Golden Movie Awards (2016) <ref>{{Cite web|url=http://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/movies/201607/286826.php|title=YOLO star Fella Makafui wins two awards in a month|website=PeaceFM|access-date=2019-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113101454/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/movies/201607/286826.php|archive-date=2024-11-13}}</ref>
== Sinimawo ƒe nɔnɔmetata tiatia aɖewo ==
* ''Kada River'' (ƒe 2018) – Nadia
* ''Sugar'' (ƒe 2019) – Whitney
* ''Away Bus'' (ƒe 2019) – Kiki
* ''Till Deaf Do Us Part'' (2023)
* ''Resonance'' (ƒe 2024) .
* ''Fata'' (ƒe 2024)
== Etsoƒewo ==
<references />
== Kadodo siwo tso egodo ==
[[Category:Ame siwo wodzi le ƒe 1995 me]]
qry19w5xatudrl27xji15p4vdfrsbs6
James Peace
0
11436
62018
62012
2026-09-10T00:11:03Z
InternetArchiveBot
12362
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
62018
wikitext
text/x-wiki
[[File:James Peace at home in Wiesbaden2.jpg|thumb|407x407px|James Peace hjemme i Wiesbaden]]
Wodzi '''Kenneth James Peace''' le Paisley, le Anyɔnyɔ 28 gbe, le ƒe 1963 me. Enye Scotland hakpala, saŋkuƒola kple aɖaŋudɔwɔla
== Agbemeŋutinya ==
Wodzi James peace le Paisley, Scotland le Anyɔnyɔ 28lia gbe, le ƒe 1963 me. Eƒe ɖevime ƒe akpa gãtɔ la, enɔ Helensburgh, si nye ƒuta modzkaɖeƒe aɖe le Scotland ƒe ɣetoɖoƒe nutome.<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20110527164145/http://www.wiesbadener-tagblatt.de/region/wiesbaden/meldungen/10206548.htm Birgitta Lamparth. "Keine ‘stacheligen’ Klänge", Wiesbadener Tagblatt (Germaniatɔwo ƒe nyadzadzɔgbalẽ), Dzodze 10, 2011]</ref><ref name=":1">Julia Anderton. "Tango wie eine süß-saure Geschichte". Wiesbadener Kurier (Germaniatɔwo ƒe nyadzadzɔgbalẽ). Tedoxe 24, 2012</ref><ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20240523121450/https://hojaderutadigital.mx/una-entrevista-al-compositor-james-peace/ Soledad Carrizo-Araya. "Una entrevista al compositor James Peace". Hoja de Ruta Digital. Dzome 2022]</ref> Aɖaŋudɔwɔla geɖe abe (John McGhie) ene la tso eƒe ƒome me, edo ƒome kple Felix Burns, ɣeɖuɖu hakpanya ŋlɔla xɔ ŋkɔ aɖe si nɔ anyi le ƒe alafa 20 <sup>lia</sup> ƒe afã gbãtɔ me hã.<ref name=":0" /><ref name=":3">Sabine Klein. "Meine Musik ist wie ich - sehr romantisch". Frankfurter Rundschau (Germaniatɔwo ƒe nyadzadzɔgbalẽ), 1992, taɖoɖo xexlẽme: 254, axa ƒe xexlẽme: 2</ref> Exɔ hehe le saŋkuƒoƒo me, esi wòxɔ ƒe enyi ko, eye esi wòxɔ ƒe wuiene la eɖe modzaka zi gbãtɔ le dutoƒo; eya kple Scott Joplin.<ref name=":2" /> Esi wòxɔ ƒe wuiade la, woxɔe ɖe 'Royal Scottish Academy of Music and Drama' (esi wole yɔyɔm fifia be 'Royal Conservatoire of Scotland') abe nusrɔ̃vi si nye ɖevi suetɔ kekeake la ene. Le ƒe 1983 me la, ewu Glasgow Univɛsity nu hexɔ ɖaseɖigbalẽ B.A. degree be wòafia saŋkuƒoƒo.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":4">G. Müller. "Die Seele des Klaviers tanzt Tango". Kulturspiegel Wetterau (Germaniatɔwo ƒe nyadzadzɔgbalẽ vovovo). Tedoxe 17, 2011, axa ƒe xexlẽme: 5</ref> Le ƒe si kplɔe ɖo mea, exɔ diploma ɖaseɖigbalẽ le hadzidzi ƒe modzakaɖeɖe me le Mendelssohn ƒe Piano Concerto No.1 ƒoƒo kple RSAMD saŋkuƒohagã la vɔ megbe.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Esi wòwu suku nu la, wohae ŋutɔ abe saŋkuƒola si bi ŋutɔ la ene, elabe ehawo mebɔ o, eye wònɔ Edinburgh le ƒe 1988-1991 me.<ref name=":0" /><ref name=":5">"James Peace". ''FRIZZ'' (Germaniatɔwo ƒe nyadzadzɔgbalẽ vovovo). Dzove tatam, 2001, axa ƒe xexlẽme: 5</ref>
James Peace nɔ Bad Nauheim, [[Dzamanya]] tso ƒe 1991 va se ɖe ƒe 2009 me.<ref>Manfred Merz. "Virtuose, gefühlsbetonte Welt der Romantik", Wetterauer Zeitung (Germaniatɔwo ƒe nyadzadzɔgbalẽ). Dzome 12, 1992, axa ƒe xexlẽme: 19</ref><ref>"James Peace". The Tango Times (imagazini yaseNew York). Taɖoɖo xexlẽme: 2002/2003 (39). Axa ƒe xexlẽme: 1 - 5</ref> Tso ƒe 1998 me la esrɔ̃ nu tso tango ɣeɖuɖu ŋu, heɖe agba si nye ''Scottish Tango'', esi dzɔ tso eya ŋutɔ ƒe saŋkuƒoɖaŋu me la ɖe go, eye le ƒe 2002 me la, woxɔe ɖe Victoria College of Music ƒe bubumewo dome.<ref name=":3" /><ref name=":6">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLS_ALMA21615957400004341&context=L&vid=44NLS_VU1&lang=en_US&search_scope=SCOPE1&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,Tango%20escoc%C3%A9s&mode=basic National Library of Scotland. ''Tango escocés'']</ref><ref name=":7">{{Cite web |title=Philharmonie de Paris. ''Tango escocés'' |url=https://pad.philharmoniedeparis.fr/pad/doc/ALOES/0795887/tango-escoces-scottish-tango-k-james-peace-comp-piano |access-date=2026-09-07 |archive-date=2025-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928140339/https://pad.philharmoniedeparis.fr/pad/doc/ALOES/0795887/tango-escoces-scottish-tango-k-james-peace-comp-piano |dead-url=yes }}</ref><ref name=":8">[https://www.muziekweb.nl/Link/KHX3103/Tango-escoc%C3%A9s de bibliotheek. ''Tango escocés'']
</ref><ref name=":9">"James Peace". La Cadena (Hollandtɔwo ƒe nyadzadzɔgbalẽ vovovo). Anyɔnyɔ 2002, Axa ƒe xexlẽme: 26</ref> Le ƒe ma ke mea, ewɔ modzaka wɔna aɖe le Dzamanya ƒe dziehe gome le Anyɔnyɔ/Kele me eye le Dzome me la, eɖo ta Ɣedzeƒe go dzi, afi si wòwɔ eƒe ''Tango XVII'' lia ƒe modzakaɖeɖe le le [[Hong Kong]].<ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref>''TangoTang'', Hong Kong (香港). Intanɛt dzi nyadzadzɔgbalẽ vi le Hong Kong, kele 8, 2002</ref><ref>"James Peace". 南華早報 (Nyadzadzɔgbalẽ si woɖe ɖe go le Hong Kong). Kele 9, 2002</ref>
[[File:James Peace - Idylls Op.4b.webm|thumb|324x324px|James Peace - Idylls Op.4b]]
Le ƒe si gakplɔe ɖo mea, ewɔ eƒe wɔna geɖe le Europa nyigba dzi. Eɖu eya ŋutɔ ƒe tango ɣewo le dugã siawo me: Amsterdam, Athens,<ref>Kɔnsɛt wɔnaɖoɖogbalẽvi ''{Για σένα Αγγελική}''. E-Atheni, Afɔfiɛ 27, 2016</ref> [[Berlin]],<ref>Tangodanza (Germaniatɔwo ƒe nyadzadzɔgbalẽ vovovo). Axa ƒe xexlẽme: 1/2002 - 9</ref> [[Brussels]], [[Helsinki]],<ref>Kɔnsɛt dzesidegbalẽ gã (Kɔnsɛt mɔzɔzɔ le Finland le ƒe 2014 me)</ref>[[Lisbon]],<ref name=":2" /><ref>Kɔnsɛt dzesidegbalẽ gã (Kɔnsɛt mɔzɔzɔ le Portugal le ƒe 2016 me)</ref> [[London]], [[Madrid]],<ref name=":2" /><ref>Kɔnsɛt dzesidegbalẽ gã (Spaniatɔwo ƒe kɔnsɛt mɔzɔzɔ: ''¡Feliz Cincuenta Cumpleaños - 2013!'')</ref> [[Oslo]],<ref>[https://web.archive.org/web/20241208042729/https://listen.no/event/konsert-kl-13-00-james-peace-flygel-tangos-romanticos-musikk-av-peace-piazzolla-albeniz-utstillingssalene-er-stengt Listen.no. James Peace (flygel). Kɔnsɛt le Munch Museum le Oslo: Kele 16, 2004]</ref> [[Reykjavík]]<ref>[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/823608/ Ríkarður Ö. Pálsson. "Skozkir Slaghörputangoár". Morgunblaðið (Icelandtɔwo ƒe nyadzadzɔgbalẽ). Kele 14, 2004]</ref> kple [[Vienna]].<ref>Kɔnsɛt wɔnaɖoɖogbalẽvi (Vienna). Dzove 23, 2005</ref>
Le ƒe 2008 me la, wode bubu eŋu ɖe eƒe tango dɔwɔnawo ta hexɔe ɖe London College of Music me.<ref name=":10">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?vid=44NLS_VU1&tab=default_tab&docid=44NLS_ALMA21438757900004341&lang=en_US&context=L&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,K.%20James%20Peace&mode=basic National Library of Scotland. ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":11">[https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=idn%3D1022200380 Deutsche Nationalbibliothek. ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":12">[https://whittakerlive.blogspot.com/2012/05/new-dvd-interview-with-wiesbaden.html Whittaker Live. "Wiesbadener Highlander K. James Peace - New DVD"]
</ref>
Enɔ Edinburgh ɣeyiɣi kpui aɖe eye wòtrɔ yi Dzamanya le ƒe 2010 me henɔ Wiesbaden.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Esia he aɖaŋu yeyewo vɛ nɛ eye wòɖe sini kpuikpuiwo ku ɖe eƒe hakpakpawo ŋu ɖe go. Sini la, si nye '''K. James Peace in Wiesbaden''<nowiki/>' nye eƒe dɔwɔnawo dometɔ ɖeka.<ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref name=":12" />
[[File:Tango Milonga op. 26.wav|center|thumb|Tango Milonga op. 26 nr. 3]]
[[File:Tango XVIII by James Peace (James Peace, piano).wav|center|thumb|Tango XVIII av James Peace (James Peace, piano)]]
== Fetuwo kple Abɔtaƒoƒowo ==
● Dziɖuɖu Fetu, ''Agnes Millar Prize''. Glasgow, 1983<ref name=":4" />
[[File:国際ピアノデュオ協会メダル - James Peace.jpg|thumb|340x340px|Medalje for den internasjonale pianoduoforeningen ]]
● Dziɖuɖu Fetu, ''Dunbartonshire EIS Prize''. Glasgow, 1984<ref name=":4" />
● Dziɖuɖu Fetu, ''Sibelius Essay Prize''. Glasgow, 1985<ref name=":4" />
● Bubudeameŋu ɖaseɖigbalẽ, ''TIM International Composition Competition''. [[Rome]], 2000<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":5" />
● Bubudeameŋu ɖaseɖigbalẽ, ''IBLA Foundation''. [[New York]], 2002<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":5" />
● Ŋkuɖodzi Meɖalẽ, ''International Piano Duo Association''. [[Tokyo]], 2002<ref>{{Cite web |title=International Piano Duo Association (東京), Tokyo. Nxaxamelo wa vahluri hi 2002 |url=http://ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |access-date=2026-09-07 |archive-date=2020-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527164059/http://www.ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |dead-url=yes }}</ref>
● Sika Meɖalẽ, ''Académie Internationale de Lutèce''. [[Paris]], 2008<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Hakpakpa Vevitɔwo ==
[[File:Cover page, Eternal Song Op.32 by James Peace (study score).png|thumb|291x291px|Forside, Eternal Song Op.32 av James Peace (studiepartitur)]]
● Tsitsetsea ''(Le chute de l’eau)''<ref>Hessisches Staatstheater. Kɔnsɛt wɔnaɖoɖogbalẽvi si tso Anyɔnyɔ 12 kple 19, 2021</ref>
● Idylls
● Ŋdi hadzidzi ''(Aubade)''<ref>University of Adelaide Music Library (Barr Smith Library). Aubade no. 1 for cor anglais and string orchestra</ref>
● Aɖatsi ziɖoɖotɔwo ''(Lento Lacrimoso)''
● Agba siwo ŋu woŋlɔ be ''(Feuilles oubliées)''<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=forgotten%20leaves%20op%2012%20for%20cello%20and%20orchestra&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082963650109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Forgotten Leaves : op. 12, for cello and orchestra]</ref>
● Sonata na oboe kple piano<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Sonata%20for%20oboe%20and%20piano%20op.16&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969210109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Oboe sonata, op. 16]</ref>
● Hadzidzi ŋutinya ''(Ballade)''<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Ballade%20op.18&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082963220109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Ballade no.1 : in c major : op.18]</ref>
● Kɔnu zɔzɔ gbãtɔ ''(Marche Solennelle №1)''<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=ceremonial%20march%20no%201%20for%20organ%20and%20orchestra%20op%2019&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969030109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Ceremonial march no.1: for organ and orchestra : op. 19]</ref>
[[File:Eternal Song Op.32 by James Peace (bars 602 - 606).pdf|thumb|269x269px|Evig sang op. 32 av James Peace (takt 602–606)]]
● Kɔnu zɔzɔ evelia ''(Marche Solennelle №2)''<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=ceremonial%20march%20no%202%20for%20orchestra%20op%2023&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082968580109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Ceremonial march no.2 : for orchestra : op. 23]</ref>
● Kele Sika ''(Or d’Automne)''<ref>"Violine schwebt über das Orchester". Schwäbische Post (Germaniatɔwo ƒe nyadzadzɔgbalẽ). Masa 4, 1988</ref><ref>[https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb17035044k <nowiki>National Library of France. [Autumn gold. Op. 25b]. Arr. pour violon et piano</nowiki>]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Autumn%20gold%20op.25&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082968420109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Autumn gold : for clarinet and string orchestra : op. 25]</ref>
● Ha mavɔ ''(Chant éternel)<ref name=":0" />''<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Eternal%20Song%20op.32&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990133856020109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Eternal Song : for soprano and orchestra : op.32]</ref><ref>University of Adelaide Music Library (Barr Smith Library). Eternal Song for soprano and orchestre, op.32 </ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9935400923804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland. ''Eternal Song Op.32, Peace, K. James'']</ref>
● "Na Georgia Republik la" (Georgiagbe me gbegbɔgblɔ: საქართველოსთვის) Hanyawo tso Tamari Chikvaidze, Zurab Chikvaidze kple James Peace gbɔ
● 24 Tango siwo wotsɔna ƒoa saŋku <ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref name=":12" /><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2013&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082974750109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op. 13]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2017&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969810109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op.17]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2029&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969820109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op.29]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2033&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969300109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op.33]</ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9941548033804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=MainCatalogue&query=any,contains,Tango%20for%20piano,%20K.%20James%20Peace&offset=0 National Library of Scotland. Tangos for piano op.17, Peace, K. James]</ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9941547953804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland. Tangos for piano op.33, Peace, K. James]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=K.%20James%20Peace&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082968570109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Souvenir de Buenos Aires : arr. for string orchestra]</ref><ref>[https://www.britishviolasociety.co.uk/wp-content/uploads/2024/01/Latest-news-from-the-British-Viola-Society.-August-2023-compressed.pdf British Viola Society Newsletter, Dasiamime 2023]
</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240522135254/https://hojaderutadigital.mx/una-corta-historia-del-tango/ Hoja de Ruta Digital, México. "Una corta historia del tango". Tedoxe 22, 2022]</ref>
== Gotagome kadodowo ==
''[https://www.youtube.com/watch?v=sSX1c8EUukg&list=RDsSX1c8EUukg&start_radio=1 Souvenir de Buenos Aires - youtube]''
''[https://www.youtube.com/watch?v=ZcMRNnwNJhk&list=RDZcMRNnwNJhk&start_radio=1 Lento Lacrimoso - youtube]''
''[https://www.youtube.com/watch?v=_VKxG2dmQn4&list=RD_VKxG2dmQn4&start_radio=1 Autumn Gold - youtube]''
== Nyatakaka siawo tsoƒewo ==
<references />
[[Category:Hadzidzi]]
[[Category:1963]]
iyhj1iatb5td914cpfn5z7jczohhl1t
Kobena Mensah Wisdom Woyome
0
11440
62019
62007
2026-09-10T00:13:07Z
InternetArchiveBot
12362
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
62019
wikitext
text/x-wiki
'''Kobla Mensah Wisdom Woyome''' (wodzi le 21 Anyɔnyɔ1971) nye Ghana dunyahela eye wònye [[:en:MPs_elected_in_the_Ghanaian_parliamentary_election,_2016|Ghana Dukɔ Enelia ƒe Sewɔtakpekpe Adrelia]] me tɔ si nɔ [[:en:South_Tongu_(Ghana_parliament_constituency)|South Tongu]] teƒe le [[:en:Volta_Region|Volta Nutome]] le [[:en:National_Democratic_Congress_(Ghana)|National Democratic Congress]] ƒe tikiti dzi . <ref name="ghamps">[https://web.archive.org/web/20240927115053/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5338 "Ghana MPs - List of MPs]". ''www.ghanamps.com''. Retrieved 15 February 2019.</ref> Ebu eƒe didi be yeanɔ yeƒe South Tongu nutoame kple NDC teƒe le ƒe 2024 ƒe dutoƒotiatiawɔɣia esi wòɖu dzi le NDC ƒe dukplɔla kple sewɔtakpekpe ƒe ŋgɔdonyawo me le Memleɖa, Dama 13, 2023, dzi na [[:en:Maxwell_Kwame_Lukutor|Maxwell Kwame Lukutor]] . <ref>[https://www.myjoyonline.com/ndc-primaries-see-the-incumbent-mps-who-lost-their-bids/ "NDC Primaries: See the incumbent MPs who lost their bids - MyJoyOnline]". 13 May 2023. Retrieved 7 July 2026.</ref>
== Ðevimenɔɣi kple sukudede ==
Wodzi Woyome le 21 Anyɔnyɔ 1971 dzi. Etso Dabala du aɖe si le [[:en:South_Tongu_District|South Tongu Nutome]] le [[:en:Volta_Region|Volta Nutome]] le Ghana. <ref name="ghanamps">[https://web.archive.org/web/20231106095754/https://parliament.gh/mps?mp=228 "Parliament of Ghana]". ''www.parliament.gh''. Archived from [https://www.parliament.gh/mps?mp=228 the original] on 6 November 2023. Retrieved 31 January 2020.</ref> Woyome nye [[:en:Presbyterian_Boys'_Secondary_School|Presbyteria Ŋutsuviwo ƒe Sekɛndrisuku kple Sixth Form Science College]], [[:en:Legon|Legon]], nuwula. <ref name="ghanamps" /> <ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20240926051535/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=237 "Ghana MPs - MP Details - Woyome, Kobla Mensah]". ''www.ghanamps.com''. Retrieved 2 July 2020.</ref> Woyome wu eƒe [[:en:Bachelor_of_Science|Dzɔdzɔmeŋutinunya ƒe Dzeside ƒe]] ɖaseɖigbalẽ nu le [[:en:Computer_Science|Kɔmpiutaŋutinunya]] kple [[:en:Statistics|Akɔntabubu]] me le [[:en:University_of_Ghana|Ghana Yunivɛsiti]], [[:en:Legon|Legon]], le ƒe 1997 me. Exɔ eƒe sukunuwuwu ƒe ɖaseɖigbalẽ hã le asitsanyawo gbɔ kpɔkpɔ me le [[:en:Ghana_Institute_of_Management_and_Public_Administration|Ghana Institute of Management and Public Administration]](GIMPA). <ref name="ghamps" />
== Dᴐwᴐna ==
Woyome nye Stewise dɔwɔƒewo ƒe ƒuƒoƒoa ƒe dɔdzikpɔlagã tso ƒe 2009 vaseɖe esime wòzu South Tongu ƒe sewɔtakpeƒeme nɔla. <ref name=":0" />
== Dunyahehe me agbenɔnɔ ==
Enye Ghana dukɔ 4 lia ƒe sewɔtakpekpe 6 lia me tɔ ʋɛ aɖewo. Woɖoe Sɔhɛwo, Kamedefefewo kple Dekɔnuwo ƒe Kɔmiti me abe hamevi si le ɖoƒe kɔkɔ ene. Enye Dutanyawo Gbɔkpɔkɔmiti kple Ðoɖo si Li Tegbee ƒe kɔmiti hã me tɔ. <ref name="ghanamps" />
=== Ƒe 2016 ƒe tiatia ===
Woyome ʋli South Tongu nuto ƒe sewɔtakpekpe ƒe zikpui le Volta Nutome le National Democratic Congress ƒe tikiti dzi le [[:en:2016_Ghanaian_general_election|ƒe 2016 Ghana ƒe dutoƒo tiatiawɔɣi]] eye wòɖu dzi kple ame 31,978, si nye 87.09% le ame siwo katã woda la me. Wotiae ɖe Seth Kwasi Agbi si tso [[:en:New_Patriotic_Party|New Patriotic Party]], amesi xɔ ame 3,595 si sɔ kple 9.79%, esime sewɔtakpekpe me tɔ na [[:en:Convention_People's_Party|Convention People's Party]] Avuwoada Robert Mensah xɔ ame 704, si le tsitre ɖi na 1.92% eye sewɔtakpekpe me tɔ na PPP Vorsah Wisdom Justice Kofi xɔ ame 441, si le tsitre ɖi na 1.20% le akɔdada bliboa me. <ref>FM, Peace. [https://web.archive.org/web/20230930164324/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/volta/south_tongu/ "South Tongu Constituency Results - Election 2016]". ''Ghana Elections - Peace FM''. Archived from [http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/volta/south_tongu/ the original] on 30 September 2023. Retrieved 22 October 2023.</ref>
=== Ƒe 2020 ƒe tiatia ===
Woga tia Woyome be wòanye sewɔtakpekpe me tɔ na [[:en:South_Tongu_(Ghana_parliament_constituency)|South Tongu (Ghana sewɔtakpekpe ƒe nuto)]] le National Democratic Congress ƒe tikiti dzi le [[:en:2020_Ghanaian_general_election|ƒe 2020 Ghana ƒe dutoƒo tiatiawɔɣia]] kple ame 48,795 ƒe akɔdada, si nye 82.91% le amewo katã ƒe akɔdada me. Eɖu dzi le tiatia la me ɖe Joseph Wisdom Ahadjie si tso Dukɔlɔ̃lawo ƒe Habɔbɔ Yeye me si xɔ ame 10,058 si sɔ kple 17.09% eye sewɔtakpekpe me tɔ si di be yeaxɔ GUM Williams MacDonald Hoggar xɔ akɔdada 352 si tsi tre ɖi na 0.58% le akɔdada siwo katã wowɔ la me. <ref>FM, Peace. "[https://web.archive.org/web/20231003054235/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/volta/south_tongu/ South Tongu Constituency Results - Election 2020]". ''Ghana Elections - Peace FM''. Archived from [http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/volta/south_tongu/ the original] on 3 October 2023. Retrieved 22 October 2023.</ref> <ref>[https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=252 "Parliamentary Results for South Tongu]". ''mobile.ghanaweb.com''. Retrieved 22 October 2023.</ref> <ref>Krampa, Rex (9 December 2020). "[https://www.ghwedey.com/election-2020-woyome-retains-south-tongu-parliamentary-seat/ Election 2020: Hon. Woyome retains South Tongu Parliamentary seat]". ''GHwedey.com''. Retrieved 22 October 2023.</ref>
== Ame ŋutɔ ƒe agbenɔnɔ ==
Woyome ɖee fia be yenye Kristotɔ eye wònye Action Chapel International me tɔ. Srɔ̃tɔ eye vi etɔ̃ le esi. <ref name="ghamps" /> <ref>[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=187 "Ghana Parliament member Kobla Mensah Woyome]". ''www.ghanaweb.com''. Retrieved 8 July 2020.</ref>
== Etsoƒewo ==
<references />
[[Category:Ame siwo wodzi le ƒe 1971 me]]
58p4p6acgjfe6bt9ox8o18bc1ta77z4
Kobla Mensah Wisdom Woyome
0
11441
62020
62009
2026-09-10T00:13:09Z
InternetArchiveBot
12362
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
62020
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Kobla Mensah Wisdom Woyome''' (wodzi le 21 Anyɔnyɔ1971) nye Ghana dunyahela eye wònye [[:en:MPs_elected_in_the_Ghanaian_parliamentary_election,_2016|Ghana Dukɔ Enelia ƒe Sewɔtakpekpe Adrelia]] me tɔ si nɔ [[:en:South_Tongu_(Ghana_parliament_constituency)|South Tongu]] teƒe le [[:en:Volta_Region|Volta Nutome]] le [[:en:National_Democratic_Congress_(Ghana)|National Democratic Congress]] ƒe tikiti dzi . <ref name="ghamps">[https://web.archive.org/web/20240927115053/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5338 "Ghana MPs - List of MPs]". ''www.ghanamps.com''. Retrieved 15 February 2019.</ref> Ebu eƒe didi be yeanɔ yeƒe South Tongu nutoame kple NDC teƒe le ƒe 2024 ƒe dutoƒotiatiawɔɣia esi wòɖu dzi le NDC ƒe dukplɔla kple sewɔtakpekpe ƒe ŋgɔdonyawo me le Memleɖa, Dama 13, 2023, dzi na [[:en:Maxwell_Kwame_Lukutor|Maxwell Kwame Lukutor]] . <ref>[https://www.myjoyonline.com/ndc-primaries-see-the-incumbent-mps-who-lost-their-bids/ "NDC Primaries: See the incumbent MPs who lost their bids - MyJoyOnline]". 13 May 2023. Retrieved 7 July 2026.</ref>
== Ðevimenɔɣi kple sukudede ==
Wodzi Woyome le 21 Anyɔnyɔ 1971 dzi. Etso Dabala du aɖe si le [[:en:South_Tongu_District|South Tongu Nutome]] le [[:en:Volta_Region|Volta Nutome]] le Ghana. <ref name="ghanamps">[https://web.archive.org/web/20231106095754/https://parliament.gh/mps?mp=228 "Parliament of Ghana]". ''www.parliament.gh''. Archived from [https://www.parliament.gh/mps?mp=228 the original] on 6 November 2023. Retrieved 31 January 2020.</ref> Woyome nye [[:en:Presbyterian_Boys'_Secondary_School|Presbyteria Ŋutsuviwo ƒe Sekɛndrisuku kple Sixth Form Science College]], [[:en:Legon|Legon]], nuwula. <ref name="ghanamps" /> <ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20240926051535/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=237 "Ghana MPs - MP Details - Woyome, Kobla Mensah]". ''www.ghanamps.com''. Retrieved 2 July 2020.</ref> Woyome wu eƒe [[:en:Bachelor_of_Science|Dzɔdzɔmeŋutinunya ƒe Dzeside ƒe]] ɖaseɖigbalẽ nu le [[:en:Computer_Science|Kɔmpiutaŋutinunya]] kple [[:en:Statistics|Akɔntabubu]] me le [[:en:University_of_Ghana|Ghana Yunivɛsiti]], [[:en:Legon|Legon]], le ƒe 1997 me. Exɔ eƒe sukunuwuwu ƒe ɖaseɖigbalẽ hã le asitsanyawo gbɔ kpɔkpɔ me le [[:en:Ghana_Institute_of_Management_and_Public_Administration|Ghana Institute of Management and Public Administration]](GIMPA). <ref name="ghamps" />
== Dᴐwᴐna ==
Woyome nye Stewise dɔwɔƒewo ƒe ƒuƒoƒoa ƒe dɔdzikpɔlagã tso ƒe 2009 vaseɖe esime wòzu South Tongu ƒe sewɔtakpeƒeme nɔla. <ref name=":0" />
== Dunyahehe me agbenɔnɔ ==
Enye Ghana dukɔ 4 lia ƒe sewɔtakpekpe 6 lia me tɔ ʋɛ aɖewo. Woɖoe Sɔhɛwo, Kamedefefewo kple Dekɔnuwo ƒe Kɔmiti me abe hamevi si le ɖoƒe kɔkɔ ene. Enye Dutanyawo Gbɔkpɔkɔmiti kple Ðoɖo si Li Tegbee ƒe kɔmiti hã me tɔ. <ref name="ghanamps" />
=== Ƒe 2016 ƒe tiatia ===
Woyome ʋli South Tongu nuto ƒe sewɔtakpekpe ƒe zikpui le Volta Nutome le National Democratic Congress ƒe tikiti dzi le [[:en:2016_Ghanaian_general_election|ƒe 2016 Ghana ƒe dutoƒo tiatiawɔɣi]] eye wòɖu dzi kple ame 31,978, si nye 87.09% le ame siwo katã woda la me. Wotiae ɖe Seth Kwasi Agbi si tso [[:en:New_Patriotic_Party|New Patriotic Party]], amesi xɔ ame 3,595 si sɔ kple 9.79%, esime sewɔtakpekpe me tɔ na [[:en:Convention_People's_Party|Convention People's Party]] Avuwoada Robert Mensah xɔ ame 704, si le tsitre ɖi na 1.92% eye sewɔtakpekpe me tɔ na PPP Vorsah Wisdom Justice Kofi xɔ ame 441, si le tsitre ɖi na 1.20% le akɔdada bliboa me. <ref>FM, Peace. [https://web.archive.org/web/20230930164324/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/volta/south_tongu/ "South Tongu Constituency Results - Election 2016]". ''Ghana Elections - Peace FM''. Archived from [http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/volta/south_tongu/ the original] on 30 September 2023. Retrieved 22 October 2023.</ref>
=== Ƒe 2020 ƒe tiatia ===
Woga tia Woyome be wòanye sewɔtakpekpe me tɔ na [[:en:South_Tongu_(Ghana_parliament_constituency)|South Tongu (Ghana sewɔtakpekpe ƒe nuto)]] le National Democratic Congress ƒe tikiti dzi le [[:en:2020_Ghanaian_general_election|ƒe 2020 Ghana ƒe dutoƒo tiatiawɔɣia]] kple ame 48,795 ƒe akɔdada, si nye 82.91% le amewo katã ƒe akɔdada me. Eɖu dzi le tiatia la me ɖe Joseph Wisdom Ahadjie si tso Dukɔlɔ̃lawo ƒe Habɔbɔ Yeye me si xɔ ame 10,058 si sɔ kple 17.09% eye sewɔtakpekpe me tɔ si di be yeaxɔ GUM Williams MacDonald Hoggar xɔ akɔdada 352 si tsi tre ɖi na 0.58% le akɔdada siwo katã wowɔ la me. <ref>FM, Peace. "[https://web.archive.org/web/20231003054235/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/volta/south_tongu/ South Tongu Constituency Results - Election 2020]". ''Ghana Elections - Peace FM''. Archived from [http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/volta/south_tongu/ the original] on 3 October 2023. Retrieved 22 October 2023.</ref> <ref>[https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=252 "Parliamentary Results for South Tongu]". ''mobile.ghanaweb.com''. Retrieved 22 October 2023.</ref> <ref>Krampa, Rex (9 December 2020). "[https://www.ghwedey.com/election-2020-woyome-retains-south-tongu-parliamentary-seat/ Election 2020: Hon. Woyome retains South Tongu Parliamentary seat]". ''GHwedey.com''. Retrieved 22 October 2023.</ref>
== Ame ŋutɔ ƒe agbenɔnɔ ==
Woyome ɖee fia be yenye Kristotɔ eye wònye Action Chapel International me tɔ. Srɔ̃tɔ eye vi etɔ̃ le esi. <ref name="ghamps" /> <ref>[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=187 "Ghana Parliament member Kobla Mensah Woyome]". ''www.ghanaweb.com''. Retrieved 8 July 2020.</ref>
== Etsoƒewo ==
<references />
[[Category:Ame siwo wodzi le ƒe 1971 me]]
49ejpqp6e1cmc18tttkcxu9w8rb4nvu
J. B. Danquah
0
11442
62013
2026-09-09T21:52:13Z
Wonder Genya
16309
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368883245|J. B. Danquah]]"
62013
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Kwame Kyeretwie Boakye Danquah''' (18 Dzome 1895 – 4 Dzodze 1965) nye [[:en:Ghana|Ghana]] dunyahela, agbalẽnyala, englophile, senyala kple dukplɔla. Enye dunyahela le Ghana si nye [[:en:Gold_Coast_(British_colony)|Gold Coast]] tsã do ŋgɔ na dutanyigbadziɖuɖu kple emegbe.
Le eƒe dunyahehe me la, Danquah nye tsitretsiɖeŋula vevitɔwo dometɔ ɖeka na Ghana dukplɔla kple ɖokuisinɔnɔ ƒe ŋgɔnɔla [[:en:Kwame_Nkrumah|Kwame Nkrumah]] amesi wogblɔ be ewɔ ŋɔdzinuwɔwɔwo ɖe eŋu le eƒe agbe si va yi me. [[:en:Watson_Commission|Watson ƒe Numekuku Dɔwɔha]] si ku ɖe [[:en:1948_Accra_riots|ƒe 1948 ƒe Accra ʋunyaʋunyawɔwɔ]] ŋu gblɔ tso Danquah ŋu be enye " Gold Coast dunyahehe ƒe [[:en:Doyen|doyen]] " . <ref name="GhanaNation">{{cite web|title=Dr. J.B. Danquah (1895–1965)|url=http://articles.ghananation.com/articles/flagbearers-of-ghana/3016-dr-j-b-danquah-1895-1965.html|publisher=Ghana Nation|access-date=4 February 2015}}</ref>
== Ðevimenɔɣi kple sukudede ==
Wodzi J. B. Danquah le Dzome 18, 1895 dzi le du si nye [[:en:Bepong,_Ghana|Bepong]] me le [[:en:Kwahu_East_District|Kwahu]] le Ghana ƒe [[:en:Eastern_Region_(Ghana)|Ɣedzeƒenutome]] (si nye [[:en:Gold_Coast_(British_colony)|Gold Coast]] ɣemaɣi ). Etso Fiaƒome si nye [[:en:Ofori_Panin_Fie|Ofori Panin Fie]], si nye Akyem-dukɔwo ƒe dziɖulawo tsã, eye wònye ƒome siwo kpɔ ŋusẽ ɖe amewo dzi wu le Ghana dunyahehe me la dometɔ ɖeka. Nɔviaŋutsu tsitsitɔ nye [[:en:Nana_Sir_Ofori_Atta_I|Nana Sir Ofori Atta I]] eye viaŋutsu nye fefewɔla [[:en:Paul_Danquah|Paul Danquah]] . <ref>{{cite web|url=https://kwekudee-tripdownmemorylane.blogspot.com/2013/12/dr-j-b-danquah-ghanas-greatest.html|title=Dr J. B. Danquah: Ghana`s Greatest Nationalist, Pan-Africanist, Freedom Fighter and 'The Doyen of Gold Coast (Ghana) Politics'|website=Trip Down Memory Lane|date=17 December 2013|access-date=25 July 2025}}</ref>
Esi Danquah xɔ ƒe ade la, edze sukudede gɔme le [[:en:Basel_Mission|Basel Mission]] School le [[:en:Kyebi|Kyebi]] . Ede Basel Mission Senior School le [[:en:Begoro|Begoro]] . Esi wòwu eƒe dodokpɔ adre siwo woɖo ɖi la nu dzidzedzetɔe le ƒe 1912 me la, Vidal J. Buckle, si nye senyala le Accra, xɔe ɖe dɔ me wònye agbalẽŋlɔla, si nye dɔ si nyɔ eƒe ɖetsɔleme ɖe senyawo ŋu.
Esi Danquah to Dudɔnunɔlawo ƒe Dodokpɔwo me le ƒe 1914 me la, eva zu agbalẽŋlɔla le Gold Coast ƒe Ʋɔnudrɔ̃ƒe Kɔkɔtɔ, si na nuteƒekpɔkpɔe be nɔviaŋutsu, [[:en:Nana_Sir_Ofori_Atta_I|Nana Sir Ofori Atta I]], si va zu amegã ƒe eve do ŋgɔ, tiae be wòanye [[:en:Omanhene|Omanhene]] ƒe Ʋɔnudrɔ̃ƒe si le Kyebi ƒe agbalẽŋlɔla. Le nɔviaŋutsu ƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi megbe la, woɖo Danquah be wòanye Ɣedzeƒe Nutome ƒe Amegã Gãwo ƒe Takpekpe si woda asi ɖe edzi le se nu emegbe be wòazu Ɣedzeƒe Nutome ƒe Amegãwo ƒe Aɖaŋudeha la ƒe agbalẽŋlɔla ƒe kpeɖeŋutɔ. Eƒe nunya kpɔ ŋusẽ ɖe nɔvia dzi wòɖoe ɖe [[:en:United_Kingdom|Britain]] le ƒe 1921 me be wòava xlẽ senyawo.
Esi Danquah dze agbagba zi eve le [[:en:University_of_London|London Yunivɛsiti]] be yeaxɔ matriki gake medze edzi o la, eto le ƒe 1922 me, si na wòte ŋu ge ɖe [[:en:University_College_of_London|London Yunivɛsiti Kɔledzi]] abe xexemenunya srɔ̃la ene. Exɔ eƒe BA ƒe ɖaseɖigbalẽ le ƒe 1925 me, eye wòxɔ [[:en:John_Stuart_Mill|John Stuart Mill]] ƒe Nusrɔ̃gbalẽ le Susu kple Susuŋutinunya ƒe Xexemenunya me. Emegbe edze Xexemenunya ƒe Ðɔkta ƒe ɖaseɖigbalẽ xɔxɔ gɔme, si wòxɔ le ƒe eve me kple dɔdasi si ƒe tanyae nye "The Moral End as Moral Excellence". Eva zu Ɣetoɖoƒe Afrikatɔ gbãtɔ si xɔ Xexemenunya ƒe Ðɔkta ƒe ɖaseɖigbalẽ le Britain yunivɛsiti aɖe. Esime wònɔ dɔ wɔm tso eƒe dɔdasi ŋu la, ege ɖe [[:en:Inner_Temple|Gbedoxɔ Ememetɔ me]] eye woyɔe be wòava Senyalawo ƒe Dɔwɔƒe le ƒe 1926 me.
Le eƒe sukuviɣi la, viŋutsu eve kple nyɔnuvi eve nɔ esi tso nyɔnu vovovo eve gbɔ, eye meɖe wo dometɔ aɖeke o. Le London la, Danquah xɔ mɔkeke le eƒe nusɔsrɔ̃ me be yeakpɔ gome le sukuviwo ƒe dunyahehe me, eye wònye [[:en:West_African_Students'_Union|Ɣetoɖoƒe Afrika Sukuviwo ƒe Habɔbɔ]] (WASU) magazine ƒe nuŋlɔla eye wòzu Habɔbɔa ƒe zimenɔla.
== Dᴐwᴐna ==
Danquah yi senyawo gbɔ kpɔƒe le eɖokui si esi wòtrɔ yi Ghana le ƒe 1927 me. Le ƒe 1929 me la, ekpe ɖe [[:en:J._E._Casely_Hayford|J. E. Casely Hayford]] ŋu wòɖo Gold Coast Sɔhɛwo ƒe Takpekpe (GCYC) eye wònye Agbalẽŋlɔla Gãtɔ tso ƒe 1937 va ɖo ƒe 1947. <ref name="Vibe">Kwesi Atta Sakyi, [http://vibeghana.com/2013/01/17/tribute-to-j-b-danquah/ "Tribute to J.B. Danquah"], Vibe Ghana, 17 January 2013.</ref> Le ƒe 1931 me la, Danquah ɖo ''The Times of West Africa'', si woyɔna gbã be ''West Africa Times'', si nye gbesiagbe nyadzɔdzɔgbalẽ gbãtɔ le Ghana si wota le ƒe 1931 kple 1935 <ref>{{cite news|last1=Danquah|first1=Meri Nana-Ama|author-link=Meri Nana-Ama Danquah|title=Ideals that last|url=http://www.graphic.com.gh/features/opinion/38232-ideals-that-last.html|access-date=6 February 2015|location=Ghana|date=6 February 2015|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]}}</ref> [[:en:Mabel_Dove|Mabel Dove]], si nye senyala xɔŋkɔ [[:en:Frans_Dove|Frans Dove]] vinyɔnue ŋlɔ nyati aɖe si woyɔna be "Nyɔnuwo ƒe Dzogoe" . Eva zu Danquah srɔ̃ gbãtɔ le ƒe 1933 me, eye wòdzi ŋutsuvi nɛ. Emegbe Danquah ɖe Elizabeth Vardon. <ref name="GhanaNation" /> <ref name="Vibe" /> Le ƒe 1935 me la, eva zu [[:en:International_African_Friends_of_Ethiopia|International African Friends of Ethiopia]], si nye Afrika-dukɔwo Katã ƒe habɔbɔ si le London ƒe dɔdzikpɔlagã.
=== Dunyahehe ===
Danquah va zu [[:en:Legislative_council|Sewɔtakpekpe]] me tɔ le ƒe 1946 me eye wòti ɖokuisinɔnɔ ƒe sedede yome vevie na Akantɔwo si le Gold Coast. Le ƒe 1947 me la, enye [[:en:United_Gold_Coast_Convention|United Gold Coast Convention]] (UGCC) si George Alfred Grant ɖo anyi abe amegãwo, agbalẽnyalagãwo kple senyalawo ƒe ƒuƒoƒo ene, <ref>Birmingham, David. ''Kwame Nkrumah: The Father of African Nationalism'' (revised edition), Ohio University Press, 1998, p. 13.</ref> <ref>{{Cite news|title=Ghana pays tribute to founders'|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-pays-tribute-to-founders.html|location=Accra, Ghana|first=Timothy|last=Ngnenbe|date=4 August 2020|access-date=5 August 2020|language=en-gb}}</ref> Robert Benjamin Blay, R. A. Awoonor-Williams, [[:en:Edward_Akufo-Addo|Edward Akufo-Addo]], kple [[:en:Emmanuel_Obetsebi-Lamptey|Emmanuel Obetsebi-Lamptey ƒe]] ƒuƒoƒo ɖola. Wokpe [[:en:Kwame_Nkrumah|Kwame Nkrumah]] be wòanye akpa yeyea ƒe agbalẽŋlɔlagã. Le ƒe 1948 me, le mɔxexe ɖe Europa ƒe nusiwo wotsɔ tso duta vɛ si amegã aɖe dze egɔme le Accra kple ʋunyaʋunyawɔwɔ si kplɔe ɖo le Accra megbe la, Danquah nye " [[:en:The_Big_Six_(Ghana)|Ame Ade Gãwo]] " (ame mamlɛawo nye Nkrumah, Akufo-Addo, Obetsebi-Lamptey, [[:en:Ebenezer_Ako-Adjei|Ebenezer Ako-Adjei]] kple [[:en:William_Ofori_Atta|William Ofori Atta]] ) siwo dutanyigbadziɖuɖumegãwo lé de gaxɔ me ɣleti ɖeka la dometɔ ɖeka.
Danquah ƒe ŋutinya me numekuku na wòlɔ̃ ɖe Nkrumah ƒe nya si wògblɔ be ne woxɔ ɖokuisinɔnɔ la, woatrɔ ŋkɔ na [[:en:Gold_Coast_(British_colony)|Gold coast]] be Ghana ɖe [[:en:Ghana_Empire|Afrika-fiaɖuƒe gbãtɔ si xɔ ŋkɔ ma ƒe ŋkɔ]] dzi . <ref name="Ency.WorldBiog">{{Cite web|url=https://www.bookrags.com/biography/joseph-b-danquah/|title=Joseph B. Danquah Summary|language=en|website=bookrags.com}}</ref> Gake emegbe Danquah kple Nkrumah ƒe susu mewɔ ɖeka le ɖokuisinɔnɔ ƒe habɔbɔa ƒe mɔfiame ŋu o eye wo dome klã le ƒe eve megbe. Nkrumah yi edzi ɖo [[:en:Convention_People's_Party|Convention People's Party]] (CPP) eye mlɔeba la, exɔ Ghana ƒe ɖokuisinɔnɔ eye wòzu Ghana ƒe dukplɔla gbãtɔ.
==== Danquah ƒe akpa si wòwɔ le Ghana Yunivɛsiti ɖoɖo anyi me ====
Danquah ƒe akpa si wòwɔ le [[:en:University_of_Ghana|Ghana Yunivɛsiti]], si nye yunivɛsiti gbãtɔ kple gãtɔ le Ghana ɖoɖo me la gakpɔtɔ nye nya si ŋu wole nya hem le le dutoƒo elabena le nyateƒe me la [[:en:Dr_Kwame_Nkrumah|, Ðɔkta Kwame Nkrumah]] si nye Ghana ƒe Dukplɔlagã ɣemaɣie tue. <ref>{{Cite news|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/name-university-of-ghana-after-danquah-prof-ewusi.html|location=Accra, Ghana|title=Name University of Ghana after Dankwa — Prof. Ewusi|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|date=27 February 2015|access-date=25 July 2025|first=Edmund|last=Smith-Asante|page=19}}</ref> Le ame ɖekaɖekawo kple ƒuƒoƒo bubu siwo le Gold Coast kple Ɣetoɖoƒe Afrika katã dome la, eʋli eɖoɖo hã ta le ƒe 1948 me esi Britaintɔwo ƒe nyatakaka aɖe si ku ɖe suku kɔkɔ dede ŋu le Ɣetoɖoƒe Afrika kafui be yunivɛsiti kɔledzi ɖeka, si anɔ Nigeria, si awɔ ɖeka kple [[:en:University_of_London|London Yunivɛsiti]], koe ate ŋu adzɔ na Ɣetoɖoƒe Afrika bliboa vɔ megbe. <ref>[https://www.ug.edu.gh/content/establishment-university "Establishment of The University"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170921192554/https://www.ug.edu.gh/content/establishment-university|date=21 September 2017}}, University of Ghana.</ref>
==== Ameléle, ameléle de gaxɔ me kple ku ====
Danquah tsi tre abe dukplɔla ƒe ametiakɔdala ene tsi tre ɖe Nkrumah ŋu le April 1960 me gake meɖu dzi le tiatia la me o. Le Kele 3, 1961 dzi la, wolé Danquah le Preventive Detention Act te, le esi wòde nu ɖoɖo siwo wowɔ be woagbã CPP dziɖuɖua eye woawu Nkrumah me ta. Woɖe asi le eŋu le Masa 22, 1962 dzi. Emegbe wotiam be manye [[:en:Ghana_Bar_Association|Ghana Senyalawo ƒe Habɔbɔ]] ƒe zimenɔla . <ref>[http://www.britannica.com/biography/J-B-Danquah "J.B. Danquah"], ''Encyclopædia Britannica''.</ref>
Wogalé Danquah le Dzove 8 lia dzi, eye womegblɔ nya aɖeke si wotsɔ ɖe eŋu o. [[:en:Heart_attack|Dzidɔ]] dze edzi – ame aɖewo gblɔ be wowɔ funyafunyae – eye wòku esime wònɔ gaxɔ me le [[:en:Nsawam|Nsawam]] Medium Gaxɔ me le 4 Dzodze 1965. <ref>{{Cite book|last=|first=|url=https://books.google.com/books?id=0O86sZdHfHUC&dq=Danquah+assassination+president&pg=PA197|title=A Political Chronology of Africa|date=2 September 2003|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-35666-8|series=Europa Publications|pages=197|language=en}}</ref>
Esi [[:en:National_Liberation_Council|National Liberation Council]] (NLC) mu CPP dziɖuɖua le Dzodze 1966 me vɔ la, wowɔ kunu na Danquah le dukɔa me.
== Agbalẽwo ==
Eƒe nuŋɔŋlɔwo dometɔ aɖewoe nye ''Gold Coast: Akan Laws and Customs kple Akim Abuakwa Dukplɔse'' (ƒe 1928), fefe aɖe si ƒe tanyae nye ''The Third Woman'' (ƒe 1943), kple ''Akantɔwo ƒe Mawu ƒe Nufiafia'' (ƒe 1944). Agbalẽ mamlɛtɔ ɖe alesi Afrikatɔwo ƒe mawusubɔsubɔ sɔ kple Kristotɔnyenye fia, eye wobunɛ be enye "nu vevi aɖe" na Afrika Protestanttɔ siwo le mɔnu dim be yewoagbugbɔ yewoƒe Afrika domenyinu axɔ. Hehe aɖeke menɔ esi abe mawunyaŋununyala ene o.
== Ƒome ==
[[:en:Kwaku_Boateng_(politician)|Kwaku Boateng]] kple J. B. Danquah nye ƒometɔwo to srɔ̃ɖeɖe me. <ref name="vaultz">{{cite web|title=I knew my vision was limitless. I wanted to teach – Mr Frank B. Adu Jr.|url=https://thevaultzmag.com/editors-pick/personality-profiles/i-knew-my-vision-was-limitless-i-wanted-to-teach-mr-frank-b-adu-jr|website=thevaultzmag|publisher=The Vaultz Magazine|access-date=27 October 2021|language=en-gb|date=17 January 2018}}</ref>
== Domenyinu ==
* <span class="portalbox-image">[[File:P_christianity.svg|alt=icon|class=skin-invert noviewer|31x31px]]</span><span class="portalbox-link">[[Portal:Christianity|Kristotɔnyenye ƒe agbo]]</span>
Woʋu J. B. Danquah Ŋkuɖodzi Nuƒoƒo ƒe Ƒuƒoƒoa nu le ƒe 1968 me tsɔ ɖo ŋku Danquah dzi, amesi hã nye [[:en:Ghana_Academy_of_Arts_and_Sciences|Ghana Aɖaŋudɔwo Kple Dzɔdzɔmeŋutinunya Suku]] (GAAS) ƒe gɔmeɖoanyila. <ref>{{cite web|title=J.B. Danquah Memorial Lectures|url=http://gaas-gh.org/j-b-danquah-memorial-lectures/|publisher=GAAS|access-date=4 February 2015}}</ref>
[[:en:Danquah_Institute|Danquah Dɔwɔƒe]] nye "dunyahehe ƒe nuŋububuha si le <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/New_Patriotic_Party" rel="mw:ExtLink" title="New Patriotic Party" class="cx-link" data-linkid="198">New Patriotic Party</a> (NPP) me" <ref name="DanquahInstitute About Us">{{cite web|title=The Team {{!}} About Us|url=https://danquahinstitutegh.org/index.php|publisher=Danquah Institute}}</ref> le Ghana. Woɖoe be woatsɔ aɖo ŋku eƒe dɔa dzi eye woatsɔ ado eƒe susuwo ɖe ŋgɔ le eƒe ku megbe. <ref name="DanquahInstitute About Us" />
Wotsɔ ŋkɔ nɛ hã na [[:en:Danquah_Circle|Danquah Circle]], si nye mɔ xaxɛ aɖe si le [[:en:Osu,_Accra|Osu]] le [[:en:Accra|Accra]] ,.
== Nusiwo ŋu woke ɖo ==
<references />
[[Category:Akantɔwo]]
[[Category:Ame siwo dzi le ƒe 1895 me]]
[[Category:Ame siwo ku le ƒe 1965 me]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
ey8des1d9gdybdiz408yyjzm4ukyel5
62014
62013
2026-09-09T21:53:49Z
Wonder Genya
16309
Akpe
62014
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Joseph Kwame Kyeretwie Boakye Danquah''' (18 Dzome 1895 – 4 Dzodze 1965) nye [[:en:Ghana|Ghana]] dunyahela, agbalẽnyala, englophile, senyala kple dukplɔla. Enye dunyahela le Ghana si nye [[:en:Gold_Coast_(British_colony)|Gold Coast]] tsã do ŋgɔ na dutanyigbadziɖuɖu kple emegbe.
Le eƒe dunyahehe me la, Danquah nye tsitretsiɖeŋula vevitɔwo dometɔ ɖeka na Ghana dukplɔla kple ɖokuisinɔnɔ ƒe ŋgɔnɔla [[:en:Kwame_Nkrumah|Kwame Nkrumah]] amesi wogblɔ be ewɔ ŋɔdzinuwɔwɔwo ɖe eŋu le eƒe agbe si va yi me. [[:en:Watson_Commission|Watson ƒe Numekuku Dɔwɔha]] si ku ɖe [[:en:1948_Accra_riots|ƒe 1948 ƒe Accra ʋunyaʋunyawɔwɔ]] ŋu gblɔ tso Danquah ŋu be enye " Gold Coast dunyahehe ƒe [[:en:Doyen|doyen]] " . <ref name="GhanaNation">{{cite web|title=Dr. J.B. Danquah (1895–1965)|url=http://articles.ghananation.com/articles/flagbearers-of-ghana/3016-dr-j-b-danquah-1895-1965.html|publisher=Ghana Nation|access-date=4 February 2015}}</ref>
== Ðevimenɔɣi kple sukudede ==
Wodzi J. B. Danquah le Dzome 18, 1895 dzi le du si nye [[:en:Bepong,_Ghana|Bepong]] me le [[:en:Kwahu_East_District|Kwahu]] le Ghana ƒe [[:en:Eastern_Region_(Ghana)|Ɣedzeƒenutome]] (si nye [[:en:Gold_Coast_(British_colony)|Gold Coast]] ɣemaɣi ). Etso Fiaƒome si nye [[:en:Ofori_Panin_Fie|Ofori Panin Fie]], si nye Akyem-dukɔwo ƒe dziɖulawo tsã, eye wònye ƒome siwo kpɔ ŋusẽ ɖe amewo dzi wu le Ghana dunyahehe me la dometɔ ɖeka. Nɔviaŋutsu tsitsitɔ nye [[:en:Nana_Sir_Ofori_Atta_I|Nana Sir Ofori Atta I]] eye viaŋutsu nye fefewɔla [[:en:Paul_Danquah|Paul Danquah]] . <ref>{{cite web|url=https://kwekudee-tripdownmemorylane.blogspot.com/2013/12/dr-j-b-danquah-ghanas-greatest.html|title=Dr J. B. Danquah: Ghana`s Greatest Nationalist, Pan-Africanist, Freedom Fighter and 'The Doyen of Gold Coast (Ghana) Politics'|website=Trip Down Memory Lane|date=17 December 2013|access-date=25 July 2025}}</ref>
Esi Danquah xɔ ƒe ade la, edze sukudede gɔme le [[:en:Basel_Mission|Basel Mission]] School le [[:en:Kyebi|Kyebi]] . Ede Basel Mission Senior School le [[:en:Begoro|Begoro]] . Esi wòwu eƒe dodokpɔ adre siwo woɖo ɖi la nu dzidzedzetɔe le ƒe 1912 me la, Vidal J. Buckle, si nye senyala le Accra, xɔe ɖe dɔ me wònye agbalẽŋlɔla, si nye dɔ si nyɔ eƒe ɖetsɔleme ɖe senyawo ŋu.
Esi Danquah to Dudɔnunɔlawo ƒe Dodokpɔwo me le ƒe 1914 me la, eva zu agbalẽŋlɔla le Gold Coast ƒe Ʋɔnudrɔ̃ƒe Kɔkɔtɔ, si na nuteƒekpɔkpɔe be nɔviaŋutsu, [[:en:Nana_Sir_Ofori_Atta_I|Nana Sir Ofori Atta I]], si va zu amegã ƒe eve do ŋgɔ, tiae be wòanye [[:en:Omanhene|Omanhene]] ƒe Ʋɔnudrɔ̃ƒe si le Kyebi ƒe agbalẽŋlɔla. Le nɔviaŋutsu ƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi megbe la, woɖo Danquah be wòanye Ɣedzeƒe Nutome ƒe Amegã Gãwo ƒe Takpekpe si woda asi ɖe edzi le se nu emegbe be wòazu Ɣedzeƒe Nutome ƒe Amegãwo ƒe Aɖaŋudeha la ƒe agbalẽŋlɔla ƒe kpeɖeŋutɔ. Eƒe nunya kpɔ ŋusẽ ɖe nɔvia dzi wòɖoe ɖe [[:en:United_Kingdom|Britain]] le ƒe 1921 me be wòava xlẽ senyawo.
Esi Danquah dze agbagba zi eve le [[:en:University_of_London|London Yunivɛsiti]] be yeaxɔ matriki gake medze edzi o la, eto le ƒe 1922 me, si na wòte ŋu ge ɖe [[:en:University_College_of_London|London Yunivɛsiti Kɔledzi]] abe xexemenunya srɔ̃la ene. Exɔ eƒe BA ƒe ɖaseɖigbalẽ le ƒe 1925 me, eye wòxɔ [[:en:John_Stuart_Mill|John Stuart Mill]] ƒe Nusrɔ̃gbalẽ le Susu kple Susuŋutinunya ƒe Xexemenunya me. Emegbe edze Xexemenunya ƒe Ðɔkta ƒe ɖaseɖigbalẽ xɔxɔ gɔme, si wòxɔ le ƒe eve me kple dɔdasi si ƒe tanyae nye "The Moral End as Moral Excellence". Eva zu Ɣetoɖoƒe Afrikatɔ gbãtɔ si xɔ Xexemenunya ƒe Ðɔkta ƒe ɖaseɖigbalẽ le Britain yunivɛsiti aɖe. Esime wònɔ dɔ wɔm tso eƒe dɔdasi ŋu la, ege ɖe [[:en:Inner_Temple|Gbedoxɔ Ememetɔ me]] eye woyɔe be wòava Senyalawo ƒe Dɔwɔƒe le ƒe 1926 me.
Le eƒe sukuviɣi la, viŋutsu eve kple nyɔnuvi eve nɔ esi tso nyɔnu vovovo eve gbɔ, eye meɖe wo dometɔ aɖeke o. Le London la, Danquah xɔ mɔkeke le eƒe nusɔsrɔ̃ me be yeakpɔ gome le sukuviwo ƒe dunyahehe me, eye wònye [[:en:West_African_Students'_Union|Ɣetoɖoƒe Afrika Sukuviwo ƒe Habɔbɔ]] (WASU) magazine ƒe nuŋlɔla eye wòzu Habɔbɔa ƒe zimenɔla.
== Dᴐwᴐna ==
Danquah yi senyawo gbɔ kpɔƒe le eɖokui si esi wòtrɔ yi Ghana le ƒe 1927 me. Le ƒe 1929 me la, ekpe ɖe [[:en:J._E._Casely_Hayford|J. E. Casely Hayford]] ŋu wòɖo Gold Coast Sɔhɛwo ƒe Takpekpe (GCYC) eye wònye Agbalẽŋlɔla Gãtɔ tso ƒe 1937 va ɖo ƒe 1947. <ref name="Vibe">Kwesi Atta Sakyi, [http://vibeghana.com/2013/01/17/tribute-to-j-b-danquah/ "Tribute to J.B. Danquah"], Vibe Ghana, 17 January 2013.</ref> Le ƒe 1931 me la, Danquah ɖo ''The Times of West Africa'', si woyɔna gbã be ''West Africa Times'', si nye gbesiagbe nyadzɔdzɔgbalẽ gbãtɔ le Ghana si wota le ƒe 1931 kple 1935 <ref>{{cite news|last1=Danquah|first1=Meri Nana-Ama|author-link=Meri Nana-Ama Danquah|title=Ideals that last|url=http://www.graphic.com.gh/features/opinion/38232-ideals-that-last.html|access-date=6 February 2015|location=Ghana|date=6 February 2015|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]}}</ref> [[:en:Mabel_Dove|Mabel Dove]], si nye senyala xɔŋkɔ [[:en:Frans_Dove|Frans Dove]] vinyɔnue ŋlɔ nyati aɖe si woyɔna be "Nyɔnuwo ƒe Dzogoe" . Eva zu Danquah srɔ̃ gbãtɔ le ƒe 1933 me, eye wòdzi ŋutsuvi nɛ. Emegbe Danquah ɖe Elizabeth Vardon. <ref name="GhanaNation" /> <ref name="Vibe" /> Le ƒe 1935 me la, eva zu [[:en:International_African_Friends_of_Ethiopia|International African Friends of Ethiopia]], si nye Afrika-dukɔwo Katã ƒe habɔbɔ si le London ƒe dɔdzikpɔlagã.
=== Dunyahehe ===
Danquah va zu [[:en:Legislative_council|Sewɔtakpekpe]] me tɔ le ƒe 1946 me eye wòti ɖokuisinɔnɔ ƒe sedede yome vevie na Akantɔwo si le Gold Coast. Le ƒe 1947 me la, enye [[:en:United_Gold_Coast_Convention|United Gold Coast Convention]] (UGCC) si George Alfred Grant ɖo anyi abe amegãwo, agbalẽnyalagãwo kple senyalawo ƒe ƒuƒoƒo ene, <ref>Birmingham, David. ''Kwame Nkrumah: The Father of African Nationalism'' (revised edition), Ohio University Press, 1998, p. 13.</ref> <ref>{{Cite news|title=Ghana pays tribute to founders'|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-pays-tribute-to-founders.html|location=Accra, Ghana|first=Timothy|last=Ngnenbe|date=4 August 2020|access-date=5 August 2020|language=en-gb}}</ref> Robert Benjamin Blay, R. A. Awoonor-Williams, [[:en:Edward_Akufo-Addo|Edward Akufo-Addo]], kple [[:en:Emmanuel_Obetsebi-Lamptey|Emmanuel Obetsebi-Lamptey ƒe]] ƒuƒoƒo ɖola. Wokpe [[:en:Kwame_Nkrumah|Kwame Nkrumah]] be wòanye akpa yeyea ƒe agbalẽŋlɔlagã. Le ƒe 1948 me, le mɔxexe ɖe Europa ƒe nusiwo wotsɔ tso duta vɛ si amegã aɖe dze egɔme le Accra kple ʋunyaʋunyawɔwɔ si kplɔe ɖo le Accra megbe la, Danquah nye " [[:en:The_Big_Six_(Ghana)|Ame Ade Gãwo]] " (ame mamlɛawo nye Nkrumah, Akufo-Addo, Obetsebi-Lamptey, [[:en:Ebenezer_Ako-Adjei|Ebenezer Ako-Adjei]] kple [[:en:William_Ofori_Atta|William Ofori Atta]] ) siwo dutanyigbadziɖuɖumegãwo lé de gaxɔ me ɣleti ɖeka la dometɔ ɖeka.
Danquah ƒe ŋutinya me numekuku na wòlɔ̃ ɖe Nkrumah ƒe nya si wògblɔ be ne woxɔ ɖokuisinɔnɔ la, woatrɔ ŋkɔ na [[:en:Gold_Coast_(British_colony)|Gold coast]] be Ghana ɖe [[:en:Ghana_Empire|Afrika-fiaɖuƒe gbãtɔ si xɔ ŋkɔ ma ƒe ŋkɔ]] dzi . <ref name="Ency.WorldBiog">{{Cite web|url=https://www.bookrags.com/biography/joseph-b-danquah/|title=Joseph B. Danquah Summary|language=en|website=bookrags.com}}</ref> Gake emegbe Danquah kple Nkrumah ƒe susu mewɔ ɖeka le ɖokuisinɔnɔ ƒe habɔbɔa ƒe mɔfiame ŋu o eye wo dome klã le ƒe eve megbe. Nkrumah yi edzi ɖo [[:en:Convention_People's_Party|Convention People's Party]] (CPP) eye mlɔeba la, exɔ Ghana ƒe ɖokuisinɔnɔ eye wòzu Ghana ƒe dukplɔla gbãtɔ.
==== Danquah ƒe akpa si wòwɔ le Ghana Yunivɛsiti ɖoɖo anyi me ====
Danquah ƒe akpa si wòwɔ le [[:en:University_of_Ghana|Ghana Yunivɛsiti]], si nye yunivɛsiti gbãtɔ kple gãtɔ le Ghana ɖoɖo me la gakpɔtɔ nye nya si ŋu wole nya hem le le dutoƒo elabena le nyateƒe me la [[:en:Dr_Kwame_Nkrumah|, Ðɔkta Kwame Nkrumah]] si nye Ghana ƒe Dukplɔlagã ɣemaɣie tue. <ref>{{Cite news|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/name-university-of-ghana-after-danquah-prof-ewusi.html|location=Accra, Ghana|title=Name University of Ghana after Dankwa — Prof. Ewusi|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|date=27 February 2015|access-date=25 July 2025|first=Edmund|last=Smith-Asante|page=19}}</ref> Le ame ɖekaɖekawo kple ƒuƒoƒo bubu siwo le Gold Coast kple Ɣetoɖoƒe Afrika katã dome la, eʋli eɖoɖo hã ta le ƒe 1948 me esi Britaintɔwo ƒe nyatakaka aɖe si ku ɖe suku kɔkɔ dede ŋu le Ɣetoɖoƒe Afrika kafui be yunivɛsiti kɔledzi ɖeka, si anɔ Nigeria, si awɔ ɖeka kple [[:en:University_of_London|London Yunivɛsiti]], koe ate ŋu adzɔ na Ɣetoɖoƒe Afrika bliboa vɔ megbe. <ref>[https://www.ug.edu.gh/content/establishment-university "Establishment of The University"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170921192554/https://www.ug.edu.gh/content/establishment-university|date=21 September 2017}}, University of Ghana.</ref>
==== Ameléle, ameléle de gaxɔ me kple ku ====
Danquah tsi tre abe dukplɔla ƒe ametiakɔdala ene tsi tre ɖe Nkrumah ŋu le April 1960 me gake meɖu dzi le tiatia la me o. Le Kele 3, 1961 dzi la, wolé Danquah le Preventive Detention Act te, le esi wòde nu ɖoɖo siwo wowɔ be woagbã CPP dziɖuɖua eye woawu Nkrumah me ta. Woɖe asi le eŋu le Masa 22, 1962 dzi. Emegbe wotiam be manye [[:en:Ghana_Bar_Association|Ghana Senyalawo ƒe Habɔbɔ]] ƒe zimenɔla . <ref>[http://www.britannica.com/biography/J-B-Danquah "J.B. Danquah"], ''Encyclopædia Britannica''.</ref>
Wogalé Danquah le Dzove 8 lia dzi, eye womegblɔ nya aɖeke si wotsɔ ɖe eŋu o. [[:en:Heart_attack|Dzidɔ]] dze edzi – ame aɖewo gblɔ be wowɔ funyafunyae – eye wòku esime wònɔ gaxɔ me le [[:en:Nsawam|Nsawam]] Medium Gaxɔ me le 4 Dzodze 1965. <ref>{{Cite book|last=|first=|url=https://books.google.com/books?id=0O86sZdHfHUC&dq=Danquah+assassination+president&pg=PA197|title=A Political Chronology of Africa|date=2 September 2003|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-35666-8|series=Europa Publications|pages=197|language=en}}</ref>
Esi [[:en:National_Liberation_Council|National Liberation Council]] (NLC) mu CPP dziɖuɖua le Dzodze 1966 me vɔ la, wowɔ kunu na Danquah le dukɔa me.
== Agbalẽwo ==
Eƒe nuŋɔŋlɔwo dometɔ aɖewoe nye ''Gold Coast: Akan Laws and Customs kple Akim Abuakwa Dukplɔse'' (ƒe 1928), fefe aɖe si ƒe tanyae nye ''The Third Woman'' (ƒe 1943), kple ''Akantɔwo ƒe Mawu ƒe Nufiafia'' (ƒe 1944). Agbalẽ mamlɛtɔ ɖe alesi Afrikatɔwo ƒe mawusubɔsubɔ sɔ kple Kristotɔnyenye fia, eye wobunɛ be enye "nu vevi aɖe" na Afrika Protestanttɔ siwo le mɔnu dim be yewoagbugbɔ yewoƒe Afrika domenyinu axɔ. Hehe aɖeke menɔ esi abe mawunyaŋununyala ene o.
== Ƒome ==
[[:en:Kwaku_Boateng_(politician)|Kwaku Boateng]] kple J. B. Danquah nye ƒometɔwo to srɔ̃ɖeɖe me. <ref name="vaultz">{{cite web|title=I knew my vision was limitless. I wanted to teach – Mr Frank B. Adu Jr.|url=https://thevaultzmag.com/editors-pick/personality-profiles/i-knew-my-vision-was-limitless-i-wanted-to-teach-mr-frank-b-adu-jr|website=thevaultzmag|publisher=The Vaultz Magazine|access-date=27 October 2021|language=en-gb|date=17 January 2018}}</ref>
== Domenyinu ==
* <span class="portalbox-image">[[File:P_christianity.svg|alt=icon|class=skin-invert noviewer|31x31px]]</span><span class="portalbox-link">[[Portal:Christianity|Kristotɔnyenye ƒe agbo]]</span>
Woʋu J. B. Danquah Ŋkuɖodzi Nuƒoƒo ƒe Ƒuƒoƒoa nu le ƒe 1968 me tsɔ ɖo ŋku Danquah dzi, amesi hã nye [[:en:Ghana_Academy_of_Arts_and_Sciences|Ghana Aɖaŋudɔwo Kple Dzɔdzɔmeŋutinunya Suku]] (GAAS) ƒe gɔmeɖoanyila. <ref>{{cite web|title=J.B. Danquah Memorial Lectures|url=http://gaas-gh.org/j-b-danquah-memorial-lectures/|publisher=GAAS|access-date=4 February 2015}}</ref>
[[:en:Danquah_Institute|Danquah Dɔwɔƒe]] nye "dunyahehe ƒe nuŋububuha si le <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/New_Patriotic_Party" rel="mw:ExtLink" title="New Patriotic Party" class="cx-link" data-linkid="198">New Patriotic Party</a> (NPP) me" <ref name="DanquahInstitute About Us">{{cite web|title=The Team {{!}} About Us|url=https://danquahinstitutegh.org/index.php|publisher=Danquah Institute}}</ref> le Ghana. Woɖoe be woatsɔ aɖo ŋku eƒe dɔa dzi eye woatsɔ ado eƒe susuwo ɖe ŋgɔ le eƒe ku megbe. <ref name="DanquahInstitute About Us" />
Wotsɔ ŋkɔ nɛ hã na [[:en:Danquah_Circle|Danquah Circle]], si nye mɔ xaxɛ aɖe si le [[:en:Osu,_Accra|Osu]] le [[:en:Accra|Accra]] ,.
== Nusiwo ŋu woke ɖo ==
<references />
[[Category:Akantɔwo]]
[[Category:Ame siwo dzi le ƒe 1895 me]]
[[Category:Ame siwo ku le ƒe 1965 me]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
0ldguvwyn4bya2xjj6a6qiuw41h6n0x
62017
62014
2026-09-10T00:10:45Z
InternetArchiveBot
12362
Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
62017
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Joseph Kwame Kyeretwie Boakye Danquah''' (18 Dzome 1895 – 4 Dzodze 1965) nye [[:en:Ghana|Ghana]] dunyahela, agbalẽnyala, englophile, senyala kple dukplɔla. Enye dunyahela le Ghana si nye [[:en:Gold_Coast_(British_colony)|Gold Coast]] tsã do ŋgɔ na dutanyigbadziɖuɖu kple emegbe.
Le eƒe dunyahehe me la, Danquah nye tsitretsiɖeŋula vevitɔwo dometɔ ɖeka na Ghana dukplɔla kple ɖokuisinɔnɔ ƒe ŋgɔnɔla [[:en:Kwame_Nkrumah|Kwame Nkrumah]] amesi wogblɔ be ewɔ ŋɔdzinuwɔwɔwo ɖe eŋu le eƒe agbe si va yi me. [[:en:Watson_Commission|Watson ƒe Numekuku Dɔwɔha]] si ku ɖe [[:en:1948_Accra_riots|ƒe 1948 ƒe Accra ʋunyaʋunyawɔwɔ]] ŋu gblɔ tso Danquah ŋu be enye " Gold Coast dunyahehe ƒe [[:en:Doyen|doyen]] " . <ref name="GhanaNation">{{cite web|title=Dr. J.B. Danquah (1895–1965)|url=http://articles.ghananation.com/articles/flagbearers-of-ghana/3016-dr-j-b-danquah-1895-1965.html|publisher=Ghana Nation|access-date=4 February 2015|archive-date=19 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150419103947/http://articles.ghananation.com/articles/flagbearers-of-ghana/3016-dr-j-b-danquah-1895-1965.html|dead-url=yes}}</ref>
== Ðevimenɔɣi kple sukudede ==
Wodzi J. B. Danquah le Dzome 18, 1895 dzi le du si nye [[:en:Bepong,_Ghana|Bepong]] me le [[:en:Kwahu_East_District|Kwahu]] le Ghana ƒe [[:en:Eastern_Region_(Ghana)|Ɣedzeƒenutome]] (si nye [[:en:Gold_Coast_(British_colony)|Gold Coast]] ɣemaɣi ). Etso Fiaƒome si nye [[:en:Ofori_Panin_Fie|Ofori Panin Fie]], si nye Akyem-dukɔwo ƒe dziɖulawo tsã, eye wònye ƒome siwo kpɔ ŋusẽ ɖe amewo dzi wu le Ghana dunyahehe me la dometɔ ɖeka. Nɔviaŋutsu tsitsitɔ nye [[:en:Nana_Sir_Ofori_Atta_I|Nana Sir Ofori Atta I]] eye viaŋutsu nye fefewɔla [[:en:Paul_Danquah|Paul Danquah]] . <ref>{{cite web|url=https://kwekudee-tripdownmemorylane.blogspot.com/2013/12/dr-j-b-danquah-ghanas-greatest.html|title=Dr J. B. Danquah: Ghana`s Greatest Nationalist, Pan-Africanist, Freedom Fighter and 'The Doyen of Gold Coast (Ghana) Politics'|website=Trip Down Memory Lane|date=17 December 2013|access-date=25 July 2025}}</ref>
Esi Danquah xɔ ƒe ade la, edze sukudede gɔme le [[:en:Basel_Mission|Basel Mission]] School le [[:en:Kyebi|Kyebi]] . Ede Basel Mission Senior School le [[:en:Begoro|Begoro]] . Esi wòwu eƒe dodokpɔ adre siwo woɖo ɖi la nu dzidzedzetɔe le ƒe 1912 me la, Vidal J. Buckle, si nye senyala le Accra, xɔe ɖe dɔ me wònye agbalẽŋlɔla, si nye dɔ si nyɔ eƒe ɖetsɔleme ɖe senyawo ŋu.
Esi Danquah to Dudɔnunɔlawo ƒe Dodokpɔwo me le ƒe 1914 me la, eva zu agbalẽŋlɔla le Gold Coast ƒe Ʋɔnudrɔ̃ƒe Kɔkɔtɔ, si na nuteƒekpɔkpɔe be nɔviaŋutsu, [[:en:Nana_Sir_Ofori_Atta_I|Nana Sir Ofori Atta I]], si va zu amegã ƒe eve do ŋgɔ, tiae be wòanye [[:en:Omanhene|Omanhene]] ƒe Ʋɔnudrɔ̃ƒe si le Kyebi ƒe agbalẽŋlɔla. Le nɔviaŋutsu ƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi megbe la, woɖo Danquah be wòanye Ɣedzeƒe Nutome ƒe Amegã Gãwo ƒe Takpekpe si woda asi ɖe edzi le se nu emegbe be wòazu Ɣedzeƒe Nutome ƒe Amegãwo ƒe Aɖaŋudeha la ƒe agbalẽŋlɔla ƒe kpeɖeŋutɔ. Eƒe nunya kpɔ ŋusẽ ɖe nɔvia dzi wòɖoe ɖe [[:en:United_Kingdom|Britain]] le ƒe 1921 me be wòava xlẽ senyawo.
Esi Danquah dze agbagba zi eve le [[:en:University_of_London|London Yunivɛsiti]] be yeaxɔ matriki gake medze edzi o la, eto le ƒe 1922 me, si na wòte ŋu ge ɖe [[:en:University_College_of_London|London Yunivɛsiti Kɔledzi]] abe xexemenunya srɔ̃la ene. Exɔ eƒe BA ƒe ɖaseɖigbalẽ le ƒe 1925 me, eye wòxɔ [[:en:John_Stuart_Mill|John Stuart Mill]] ƒe Nusrɔ̃gbalẽ le Susu kple Susuŋutinunya ƒe Xexemenunya me. Emegbe edze Xexemenunya ƒe Ðɔkta ƒe ɖaseɖigbalẽ xɔxɔ gɔme, si wòxɔ le ƒe eve me kple dɔdasi si ƒe tanyae nye "The Moral End as Moral Excellence". Eva zu Ɣetoɖoƒe Afrikatɔ gbãtɔ si xɔ Xexemenunya ƒe Ðɔkta ƒe ɖaseɖigbalẽ le Britain yunivɛsiti aɖe. Esime wònɔ dɔ wɔm tso eƒe dɔdasi ŋu la, ege ɖe [[:en:Inner_Temple|Gbedoxɔ Ememetɔ me]] eye woyɔe be wòava Senyalawo ƒe Dɔwɔƒe le ƒe 1926 me.
Le eƒe sukuviɣi la, viŋutsu eve kple nyɔnuvi eve nɔ esi tso nyɔnu vovovo eve gbɔ, eye meɖe wo dometɔ aɖeke o. Le London la, Danquah xɔ mɔkeke le eƒe nusɔsrɔ̃ me be yeakpɔ gome le sukuviwo ƒe dunyahehe me, eye wònye [[:en:West_African_Students'_Union|Ɣetoɖoƒe Afrika Sukuviwo ƒe Habɔbɔ]] (WASU) magazine ƒe nuŋlɔla eye wòzu Habɔbɔa ƒe zimenɔla.
== Dᴐwᴐna ==
Danquah yi senyawo gbɔ kpɔƒe le eɖokui si esi wòtrɔ yi Ghana le ƒe 1927 me. Le ƒe 1929 me la, ekpe ɖe [[:en:J._E._Casely_Hayford|J. E. Casely Hayford]] ŋu wòɖo Gold Coast Sɔhɛwo ƒe Takpekpe (GCYC) eye wònye Agbalẽŋlɔla Gãtɔ tso ƒe 1937 va ɖo ƒe 1947. <ref name="Vibe">Kwesi Atta Sakyi, [https://web.archive.org/web/20230604133240/http://vibeghana.com/2013/01/17/tribute-to-j-b-danquah/ "Tribute to J.B. Danquah"], Vibe Ghana, 17 January 2013.</ref> Le ƒe 1931 me la, Danquah ɖo ''The Times of West Africa'', si woyɔna gbã be ''West Africa Times'', si nye gbesiagbe nyadzɔdzɔgbalẽ gbãtɔ le Ghana si wota le ƒe 1931 kple 1935 <ref>{{cite news|last1=Danquah|first1=Meri Nana-Ama|author-link=Meri Nana-Ama Danquah|title=Ideals that last|url=http://www.graphic.com.gh/features/opinion/38232-ideals-that-last.html|access-date=6 February 2015|location=Ghana|date=6 February 2015|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]}}</ref> [[:en:Mabel_Dove|Mabel Dove]], si nye senyala xɔŋkɔ [[:en:Frans_Dove|Frans Dove]] vinyɔnue ŋlɔ nyati aɖe si woyɔna be "Nyɔnuwo ƒe Dzogoe" . Eva zu Danquah srɔ̃ gbãtɔ le ƒe 1933 me, eye wòdzi ŋutsuvi nɛ. Emegbe Danquah ɖe Elizabeth Vardon. <ref name="GhanaNation" /> <ref name="Vibe" /> Le ƒe 1935 me la, eva zu [[:en:International_African_Friends_of_Ethiopia|International African Friends of Ethiopia]], si nye Afrika-dukɔwo Katã ƒe habɔbɔ si le London ƒe dɔdzikpɔlagã.
=== Dunyahehe ===
Danquah va zu [[:en:Legislative_council|Sewɔtakpekpe]] me tɔ le ƒe 1946 me eye wòti ɖokuisinɔnɔ ƒe sedede yome vevie na Akantɔwo si le Gold Coast. Le ƒe 1947 me la, enye [[:en:United_Gold_Coast_Convention|United Gold Coast Convention]] (UGCC) si George Alfred Grant ɖo anyi abe amegãwo, agbalẽnyalagãwo kple senyalawo ƒe ƒuƒoƒo ene, <ref>Birmingham, David. ''Kwame Nkrumah: The Father of African Nationalism'' (revised edition), Ohio University Press, 1998, p. 13.</ref> <ref>{{Cite news|title=Ghana pays tribute to founders'|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-pays-tribute-to-founders.html|location=Accra, Ghana|first=Timothy|last=Ngnenbe|date=4 August 2020|access-date=5 August 2020|language=en-gb}}</ref> Robert Benjamin Blay, R. A. Awoonor-Williams, [[:en:Edward_Akufo-Addo|Edward Akufo-Addo]], kple [[:en:Emmanuel_Obetsebi-Lamptey|Emmanuel Obetsebi-Lamptey ƒe]] ƒuƒoƒo ɖola. Wokpe [[:en:Kwame_Nkrumah|Kwame Nkrumah]] be wòanye akpa yeyea ƒe agbalẽŋlɔlagã. Le ƒe 1948 me, le mɔxexe ɖe Europa ƒe nusiwo wotsɔ tso duta vɛ si amegã aɖe dze egɔme le Accra kple ʋunyaʋunyawɔwɔ si kplɔe ɖo le Accra megbe la, Danquah nye " [[:en:The_Big_Six_(Ghana)|Ame Ade Gãwo]] " (ame mamlɛawo nye Nkrumah, Akufo-Addo, Obetsebi-Lamptey, [[:en:Ebenezer_Ako-Adjei|Ebenezer Ako-Adjei]] kple [[:en:William_Ofori_Atta|William Ofori Atta]] ) siwo dutanyigbadziɖuɖumegãwo lé de gaxɔ me ɣleti ɖeka la dometɔ ɖeka.
Danquah ƒe ŋutinya me numekuku na wòlɔ̃ ɖe Nkrumah ƒe nya si wògblɔ be ne woxɔ ɖokuisinɔnɔ la, woatrɔ ŋkɔ na [[:en:Gold_Coast_(British_colony)|Gold coast]] be Ghana ɖe [[:en:Ghana_Empire|Afrika-fiaɖuƒe gbãtɔ si xɔ ŋkɔ ma ƒe ŋkɔ]] dzi . <ref name="Ency.WorldBiog">{{Cite web|url=https://www.bookrags.com/biography/joseph-b-danquah/|title=Joseph B. Danquah Summary|language=en|website=bookrags.com}}</ref> Gake emegbe Danquah kple Nkrumah ƒe susu mewɔ ɖeka le ɖokuisinɔnɔ ƒe habɔbɔa ƒe mɔfiame ŋu o eye wo dome klã le ƒe eve megbe. Nkrumah yi edzi ɖo [[:en:Convention_People's_Party|Convention People's Party]] (CPP) eye mlɔeba la, exɔ Ghana ƒe ɖokuisinɔnɔ eye wòzu Ghana ƒe dukplɔla gbãtɔ.
==== Danquah ƒe akpa si wòwɔ le Ghana Yunivɛsiti ɖoɖo anyi me ====
Danquah ƒe akpa si wòwɔ le [[:en:University_of_Ghana|Ghana Yunivɛsiti]], si nye yunivɛsiti gbãtɔ kple gãtɔ le Ghana ɖoɖo me la gakpɔtɔ nye nya si ŋu wole nya hem le le dutoƒo elabena le nyateƒe me la [[:en:Dr_Kwame_Nkrumah|, Ðɔkta Kwame Nkrumah]] si nye Ghana ƒe Dukplɔlagã ɣemaɣie tue. <ref>{{Cite news|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/name-university-of-ghana-after-danquah-prof-ewusi.html|location=Accra, Ghana|title=Name University of Ghana after Dankwa — Prof. Ewusi|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|date=27 February 2015|access-date=25 July 2025|first=Edmund|last=Smith-Asante|page=19}}</ref> Le ame ɖekaɖekawo kple ƒuƒoƒo bubu siwo le Gold Coast kple Ɣetoɖoƒe Afrika katã dome la, eʋli eɖoɖo hã ta le ƒe 1948 me esi Britaintɔwo ƒe nyatakaka aɖe si ku ɖe suku kɔkɔ dede ŋu le Ɣetoɖoƒe Afrika kafui be yunivɛsiti kɔledzi ɖeka, si anɔ Nigeria, si awɔ ɖeka kple [[:en:University_of_London|London Yunivɛsiti]], koe ate ŋu adzɔ na Ɣetoɖoƒe Afrika bliboa vɔ megbe. <ref>[https://web.archive.org/web/20170921192554/https://www.ug.edu.gh/content/establishment-university "Establishment of The University"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170921192554/https://www.ug.edu.gh/content/establishment-university|date=21 September 2017}}, University of Ghana.</ref>
==== Ameléle, ameléle de gaxɔ me kple ku ====
Danquah tsi tre abe dukplɔla ƒe ametiakɔdala ene tsi tre ɖe Nkrumah ŋu le April 1960 me gake meɖu dzi le tiatia la me o. Le Kele 3, 1961 dzi la, wolé Danquah le Preventive Detention Act te, le esi wòde nu ɖoɖo siwo wowɔ be woagbã CPP dziɖuɖua eye woawu Nkrumah me ta. Woɖe asi le eŋu le Masa 22, 1962 dzi. Emegbe wotiam be manye [[:en:Ghana_Bar_Association|Ghana Senyalawo ƒe Habɔbɔ]] ƒe zimenɔla . <ref>[http://www.britannica.com/biography/J-B-Danquah "J.B. Danquah"], ''Encyclopædia Britannica''.</ref>
Wogalé Danquah le Dzove 8 lia dzi, eye womegblɔ nya aɖeke si wotsɔ ɖe eŋu o. [[:en:Heart_attack|Dzidɔ]] dze edzi – ame aɖewo gblɔ be wowɔ funyafunyae – eye wòku esime wònɔ gaxɔ me le [[:en:Nsawam|Nsawam]] Medium Gaxɔ me le 4 Dzodze 1965. <ref>{{Cite book|last=|first=|url=https://books.google.com/books?id=0O86sZdHfHUC&dq=Danquah+assassination+president&pg=PA197|title=A Political Chronology of Africa|date=2 September 2003|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-35666-8|series=Europa Publications|pages=197|language=en}}</ref>
Esi [[:en:National_Liberation_Council|National Liberation Council]] (NLC) mu CPP dziɖuɖua le Dzodze 1966 me vɔ la, wowɔ kunu na Danquah le dukɔa me.
== Agbalẽwo ==
Eƒe nuŋɔŋlɔwo dometɔ aɖewoe nye ''Gold Coast: Akan Laws and Customs kple Akim Abuakwa Dukplɔse'' (ƒe 1928), fefe aɖe si ƒe tanyae nye ''The Third Woman'' (ƒe 1943), kple ''Akantɔwo ƒe Mawu ƒe Nufiafia'' (ƒe 1944). Agbalẽ mamlɛtɔ ɖe alesi Afrikatɔwo ƒe mawusubɔsubɔ sɔ kple Kristotɔnyenye fia, eye wobunɛ be enye "nu vevi aɖe" na Afrika Protestanttɔ siwo le mɔnu dim be yewoagbugbɔ yewoƒe Afrika domenyinu axɔ. Hehe aɖeke menɔ esi abe mawunyaŋununyala ene o.
== Ƒome ==
[[:en:Kwaku_Boateng_(politician)|Kwaku Boateng]] kple J. B. Danquah nye ƒometɔwo to srɔ̃ɖeɖe me. <ref name="vaultz">{{cite web|title=I knew my vision was limitless. I wanted to teach – Mr Frank B. Adu Jr.|url=https://thevaultzmag.com/editors-pick/personality-profiles/i-knew-my-vision-was-limitless-i-wanted-to-teach-mr-frank-b-adu-jr|website=thevaultzmag|publisher=The Vaultz Magazine|access-date=27 October 2021|language=en-gb|date=17 January 2018|archive-date=27 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027195303/https://thevaultzmag.com/editors-pick/personality-profiles/i-knew-my-vision-was-limitless-i-wanted-to-teach-mr-frank-b-adu-jr|dead-url=yes}}</ref>
== Domenyinu ==
* <span class="portalbox-image">[[File:P_christianity.svg|alt=icon|class=skin-invert noviewer|31x31px]]</span><span class="portalbox-link">[[Portal:Christianity|Kristotɔnyenye ƒe agbo]]</span>
Woʋu J. B. Danquah Ŋkuɖodzi Nuƒoƒo ƒe Ƒuƒoƒoa nu le ƒe 1968 me tsɔ ɖo ŋku Danquah dzi, amesi hã nye [[:en:Ghana_Academy_of_Arts_and_Sciences|Ghana Aɖaŋudɔwo Kple Dzɔdzɔmeŋutinunya Suku]] (GAAS) ƒe gɔmeɖoanyila. <ref>{{cite web|title=J.B. Danquah Memorial Lectures|url=http://gaas-gh.org/j-b-danquah-memorial-lectures/|publisher=GAAS|access-date=4 February 2015|archive-date=25 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150525034150/http://gaas-gh.org/j-b-danquah-memorial-lectures/|dead-url=yes}}</ref>
[[:en:Danquah_Institute|Danquah Dɔwɔƒe]] nye "dunyahehe ƒe nuŋububuha si le <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/New_Patriotic_Party" rel="mw:ExtLink" title="New Patriotic Party" class="cx-link" data-linkid="198">New Patriotic Party</a> (NPP) me" <ref name="DanquahInstitute About Us">{{cite web|title=The Team {{!}} About Us|url=https://danquahinstitutegh.org/index.php|publisher=Danquah Institute}}</ref> le Ghana. Woɖoe be woatsɔ aɖo ŋku eƒe dɔa dzi eye woatsɔ ado eƒe susuwo ɖe ŋgɔ le eƒe ku megbe. <ref name="DanquahInstitute About Us" />
Wotsɔ ŋkɔ nɛ hã na [[:en:Danquah_Circle|Danquah Circle]], si nye mɔ xaxɛ aɖe si le [[:en:Osu,_Accra|Osu]] le [[:en:Accra|Accra]] ,.
== Nusiwo ŋu woke ɖo ==
<references />
[[Category:Akantɔwo]]
[[Category:Ame siwo dzi le ƒe 1895 me]]
[[Category:Ame siwo ku le ƒe 1965 me]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
frs198g8td0wyrq6a6o4jr2mgdh4ixt