Wikipedia
eewiki
https://ee.wikipedia.org/wiki/Axa_do_%C5%8Ag%C9%94
MediaWiki 1.47.0-wmf.23
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Keta Senior High Mɔ̃ɖaŋusrɔ̃suku
0
11466
62115
2026-10-12T07:24:26Z
Wonder Genya
16309
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367756587|Keta Senior High Technical School]]"
62115
wikitext
text/x-wiki
'''Keta Senior High Technical School''' (Ketasco) si woyɔna tsã be ''Keta sekɛndrisuku,'' nye [[:en:Public_school_(government_funded)|Dukɔa]] ƒe Senior [[:en:High_school|sekɛndrisuku]] si ŋutsu kple nyɔnu wotsaka le [[:en:Dzelukope|Dzelukope]], du aɖe le [[Keta Municipal Nutome|Keta Dudzikpɔƒe Nutome]] le [[Volta Region|Volta Nutome]], Ghana. <ref name="A brief history">{{cite web|title=A BRIEF HISTORY|url=http://www.ketasco.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=53|publisher=ketasco.com|accessdate=25 June 2013|archive-date=5 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005165400/http://ketasco.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=53|url-status=dead}}</ref> Sukua ƒe sukuviwo ade 3,515 eye nufialawo ƒe ŋusẽ ade 150 le ƒe 2020 me. Ketasco nye suku gãtɔ kekeake le [[Volta Region|Volta Nutome]] eye wònye suku gãtɔwo dometɔ ɖeka le [[Gana|Ghana]] . Sukua ƒe nyagbɔgblɔ enye [[Amewo Eʋe|DZO LALI]] kple nyagbɔgblɔ "Fifia alo Gbeɖe O". Hɔ̃ si le agbo gã la nue nye be wòaɖo ŋku edzi na sukuviwo be woanɔ abe Hɔ̃ ene ɣesiaɣi. <ref>{{Cite news|url=http://www.myjoyonline.com/news/2016/July-17th/ketasco-2000-gives-back-to-alma-mater.php|title=KETASCO 2000 gives back to Alma Mater|date=2016-07-17|access-date=2017-06-23|language=en-US}}</ref>
== Nyadzɔdzɔ ==
Woɖo Ketasco le Dzodze 27, 1953 dzi, esime wode dɔ asi na ame ŋkuta aɖewo be woadze ŋkeke ɖeka ƒomevi ƒe dɔwɔƒe aɖe gɔme si anye tsidzɔƒe na gɔmedzesuku gbogbo siwo kaka ɖe [[Keta]] katã . Sukua dze egɔme le aƒe aɖe si wohaya me si dze ŋgɔ (Kudzawu ƒe Aƒe) ƒe teƒe si le Ghana ƒe Elektrikdɔwɔƒe si li fifia le [[:en:Dzelukope|Dzelukope]] . Ketasco dze egɔme kple [[:en:Nathan_Quao|Nathan Quao]], [[:en:Teacher|nufiala]], [[:en:Civil_Servant|dziɖuɖudɔwɔla]] kple [[:en:Diplomat|dutadɔnunɔla]] abe Founding Headmaster kple mɔɖela sukuvi blaeve vɔ eve (22). Le ƒe 1961 me la, sukua ʋu yi afisi wòle fifia eye wòle teƒe si wòle ɖaa. <ref>{{Cite web|url=http://dzolali85.webs.com/schoolhistory.htm|title=School History|website=Ketasco 1985 Year Group|access-date=2017-06-23|archive-date=2021-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227163342/https://dzolali85.webs.com/schoolhistory.htm|url-status=dead}}</ref>
== Aƒewo / Xɔdɔme ==
Aƒe ene le sukua me siwo kpɔa ŋutsuwo kple nyɔnuwo gbɔ kple amedzrodzeƒe bubu si Dzilawo kple Nufialawo ƒe Habɔbɔ (PTA) tu. Aƒe ene siwo wotu le blema lae nye:
=== Quao ===
Quao nye Ketasco ƒe Aƒe vevitɔ, si wotsɔ ŋkɔ na sukua ƒe Tatɔ gbãtɔ, [[:en:Nathan_Quao|Nathan Quao]] . Woyɔe be Xɔdɔme gbãtɔ. Aƒea ƒe awudodo ƒe amadedee nye Amadede Dzĩ, eye Nyagbɔgblɔa nye GBÃTƆ LE AMESIWO TSƆ SƆSƆ ME. Wotue ɖe sukua ƒe agbo gã la ŋu ŋutɔ. Aƒedzikpɔla kple sukuvi Aƒedzikpɔlawo etɔ̃e. Le nyɔnuviwo ƒe amedzrodzeƒea la, Aƒedzikpɔla kple Aƒedzikpɔla etɔ̃ le Quao Aƒea me. Woléa xɔ ma ke me ɖe asi le aƒe etɔ̃ bubuawo hã me. ŋutsu Aƒedzikpɔlae nye Foga Nukunu kple nyɔnu Aƒedzikpɔla Valerie Gogovie.
=== Fiawoe ===
Wogayɔa Fiawoo Aƒea be Aƒe Evelia. Wotsɔ ŋkɔ nɛ be Dziɖuɖumegãwo ƒe Habɔbɔa ƒe Zimenɔla gbãtɔ, si nye [[:en:Ferdinand_Kwasi_Fiawoo|Bubutɔ Ðɔkta F. K Fiawoo]] si megali o . Aƒea ƒe awudodo ƒe amadedee nye blɔ. Aƒedzikpɔla nye nufialagã Francis Egbenya, eye Aƒedzikpɔla nye Ketemepi Imelda.
=== Abruquah ===
Woyɔa Abruquah Aƒea be Aƒe Etɔ̃lia. Wotsɔ ŋkɔ nɛ be Ketasco ƒe Tatɔ etɔ̃lia, [[:en:Abruquah|J. W Abruquah.]] Aƒea ƒe awudodo ƒe amadede nye ɣie. Wodae ɖe sukua ƒe agbo nu ŋutɔ. Aƒedzikpɔla nye tatɔwo Evance Dzokanda, eye Aƒedzikpɔla nye Ðaseɖiɖi Agbetum.
=== Kotoka ===
Wogayɔa Kotoka ƒe aƒea be Aƒe Ene eye awua ƒe amadede nye Dzĩ. Wotsɔ ŋkɔ nɛ tsɔ de bubu Aʋafiagã [[Emmanuel Kotoka|E. K. Kotoka]], amesi xɔ ŋgɔ le ƒe 1966 ƒe Amedzidzedzea me. Aƒedzikpɔla nye nufialagã Emmanuel Adonu eye Aƒedzikpɔla nye Florence Kuwornu.
'''De dzesii''' : Wogayɔa Quao kple Abruquah aƒewo be '''City''' esime woyɔa Kotoka kple Fiawoo aƒewo be '''Zongo''' .
'''PTA ƑE AMEDZROXƆƑE'''
PTA Amedzrodzeƒea nye aƒe si le eɖokui si. [[:en:Parent–teacher_association|PTA (Dzila Nufialawo ƒe Habɔbɔ)]] ye na gae . Enye egbegbe xɔ si me ŋutsuvi siwo mete ŋu xɔ mɔ ɖe xɔ siwo wozãna tsã la me o koe nɔa.
== Nusiwo wowɔ ==
* Ketasco xɔ nɔƒe evelia le Dukplɔse Fefe Hoʋiʋli me zi etɔ̃ (3).
* Le ƒe 2011 me la, Ketasco ɖu dzi le Dukɔa ƒe Dukplɔse Fefe Hoʋiʋli me.
* Sukua ɖu Volta Nutome Aʋadziɖuɖu dzi le Dukplɔse Fefea me zi ene (4) sɔŋ.
* Ketasco ɖu Dukɔa ƒe Amegbetɔ ƒe Gomenɔamesiwo Hoʋiʋli(Dzome 2007) dzi ƒo [[:en:Presbyterian_Boys'_Senior_High_School|PRESEC]] Legon le Semi Finals me. <ref>{{Cite web|date=|title=KETASCO wins human rights quiz|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/KETASCO-wins-human-rights-quiz-134425|access-date=2021-11-23|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Statesman|first=The|date=2007-12-11|title=Keta Senior High School win Human Right Quiz|url=https://www.modernghana.com/news/149641/keta-senior-high-school-win-human-right-quiz.html|access-date=2021-11-23|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
* Le ƒe 2012 me la, Ketasco ɖu dzi le Montreal Protocol Dukɔa ƒe Nyabiase Hoʋiʋli si ŋu wowɔ ɖoɖo ɖo le Ola Sekɛndrisuku Gãtɔ me.
* Le ƒe 2014 me la, Ketasco ɖu dzi le Sprite Ball Basketball Hoʋiʋli me <ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/KETASCO-wins-Sprite-Ball-competition-297797|title=KETASCO wins Sprite Ball competition|website=www.ghanaweb.com|date=14 January 2014|language=en|access-date=2017-06-23}}</ref>
* Ketasco ɖu dzi le Nutome Dɔwɔɖoɖo Dukɔmevi hoʋiʋli me.
* Sukua ɖe klass fia le Dukɔa ƒe Dzɔdzɔmeŋutinunya kple Akɔntabubu ƒe Nyabiase me le ƒe siwo va yi me. Le ƒe 2017 me la, woɖe Opoku Ware Suku si xɔ dzeside gã aɖe ɖa kple teƒe 52 abe esiwo tsi tre ɖe 37 ŋu ene <ref>{{Cite web|url=https://citifmonline.com/2017/06/21/nsmq2017-ketasco-into-quarterfinal-after-knocking-out-opoku-ware/|title=#NSMQ2017: KETASCO into quarterfinal after knocking out Opoku Ware|last1=Adogla-Bessa|first1=Delali|date=2017-06-21|website=Ghana News|access-date=2017-06-23|archive-date=2017-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170621215925/http://citifmonline.com/2017/06/21/nsmq2017-ketasco-into-quarterfinal-after-knocking-out-opoku-ware/|url-status=dead}}</ref>
* Le ƒe 2017 me la, Ketasco xɔ Klosalo ƒe kafukafu le MTN Ghana App Developer Challenge me le SHS ƒe hatsotso me. <ref>{{Cite web|url=https://www.newsghana.com.gh/mtn-ghana-awards-app-developers-with-cash-prizes/|title=MTN Ghana: Awards App Developers with Cash Prizes - News Ghana|date=23 March 2017}}</ref>
* Le ƒe 2018 me la, Ketasco xɔ etɔ̃lia ƒe kafukafu le MTN App Developer Challenge me kple Asitelefon dzi Dɔwɔɖoɖo si woyɔna be Gɔmeɖose Mamlɛawo.
* Le ƒe 2021 me la, Ketasco nye Volta Nutome suku gbãtɔ si ɖo Dukɔa ƒe Dzɔdzɔmeŋutinunya kple Akɔntabubu ƒe Nyabiase (NSMQ) ƒe nuwuwu eye wòwu enu le nɔƒe etɔ̃lia kple Akɔbli.
* Le ƒe 2024 me la, Ketasco gakpɔ dzidzedze le Dukɔa ƒe Dzɔdzɔmeŋutinunya kple Akɔntabubu ƒe Nyabiase (NSMQ) ƒe nuwuwu ake abe Volta Nutome suku gbãtɔ si ɖo nuwuwu zi eve eye wòwu enu le nɔƒe etɔ̃lia.
== Alumni xɔŋkɔwo ==
* [[:en:Bernard_Ahiafor|Bernard Ahiafor]] - Ghana sewɔtakpekpe me tɔ kple [[:en:Parliament_of_Ghana|Ghana ƒe Sewɔtakpekpe]] ƒe Dukplɔla ƒe kpeɖeŋutɔ 1 lia
* [[:en:Courage_Quashigah|Dzideƒo Quashigah]] - Ghana Asrafo kple Dukɔa ƒe Agbledede kple Lãmesẽnyawo Gbɔkpɔha ƒe Dɔdzikpɔla
* [[Perry Curtis Kwabla Okudzeto]] - Sewɔtakpekpe me tɔ kple Dziɖuɖumegã ƒe kpeɖeŋutɔ le Sɔhɛwo & Kamedefefewo ƒe Dɔwɔƒe
* [[:en:Ben_Akafia|Lieutenant General Ben Akafia]] - [[:en:Ghana_Armed_Forces|Ghana Asrafowo]] ƒe Takpɔha ƒe Tatɔ
* [[:en:Jerry_Ahmed_Shaib|Jerry Ahmed Shaib]] - Sewɔtakpekpe me tɔ na Weija-Gbawe Nutome kple [[:en:Parliament_of_Ghana|Ghana Sewɔtakpekpe]] ƒe ame ʋɛwo ƒe ƒoƒo ƒe kpeɖeŋutɔ evelia
* [[:en:Kofi_Adjorlolo|Kofi Adjorlolo]] - Ghana fefewɔla kple nuwɔla
* [[:en:Marricke_Kofi_Gane|Marricke Kofi Gane]] - Ghanatɔwo ƒe Akɔntanyala kple dunyahela
== Nufialagã tsãtɔwo ==
Tabla si le ete la fia sukutatɔwo ƒe ŋkɔwo tso esime woɖo sukua kple woƒe dɔmeɣi.
{| class="wikitable" width="70%"
!Ŋkɔ
! Dɔdzikpɔƒe ƒe Ɣeyiɣi
|-
| [[:en:Nathan_Quao|Nathan Quao]]
| Ƒe 1953-1956 me
|-
| [[:en:Joseph_Wilfred_Abruquah|J. W. Abruquah]]
| Ƒe 1957-1963 me
|-
| REK Matanawui
| Ƒe 1963-1970 me
|-
| F. Y. Amuzu
| Ƒe 1970-1983 me
|-
| C. K. Mensah
| Ƒe 1983-1984 me
|-
| J. A. K Kaleku
| Ƒe 1984-1988 me
|-
| C. K. Mensah
| Ƒe 1988-1990 me
|-
| J. Y. Deku
| Ƒe 1990–2005 me
|-
| D O Gbagbo
| Ƒe 2005–2007 me
|-
| D. K. Sedanu-Kwawu
| Ƒe 2007–2017 me
|-
| F. C. K. Agbakey
| Ƒe 2017-2019 me
|-
| I. K. Dzidzienyo
| Ƒe 2019–2023 me
|-
| Innocent August
| 2023–fifia
|}
== Etsoƒewo ==
<references />
[[Category:Ŋutsu kple nyɔnu ƒe suku siwo wotsaka le Ghana]]
[[Category:Sukudede le Volta Nutome]]
5op3qptur4p3qjbu7b5bsgm905icv01
Keta Senior High Technical School
0
11467
62116
2026-10-12T07:25:13Z
Wonder Genya
16309
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367756587|Keta Senior High Technical School]]"
62116
wikitext
text/x-wiki
'''Keta Senior High Technical School''' (Ketasco) si woyɔna tsã be ''Keta sekɛndrisuku,'' nye [[:en:Public_school_(government_funded)|Dukɔa]] ƒe Senior [[:en:High_school|sekɛndrisuku]] si ŋutsu kple nyɔnu wotsaka le [[:en:Dzelukope|Dzelukope]], du aɖe le [[Keta Municipal Nutome|Keta Dudzikpɔƒe Nutome]] le [[Volta Region|Volta Nutome]], Ghana. <ref name="A brief history">{{cite web|title=A BRIEF HISTORY|url=http://www.ketasco.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=53|publisher=ketasco.com|accessdate=25 June 2013|archive-date=5 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005165400/http://ketasco.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=53|url-status=dead}}</ref> Sukua ƒe sukuviwo ade 3,515 eye nufialawo ƒe ŋusẽ ade 150 le ƒe 2020 me. Ketasco nye suku gãtɔ kekeake le [[Volta Region|Volta Nutome]] eye wònye suku gãtɔwo dometɔ ɖeka le [[Gana|Ghana]] . Sukua ƒe nyagbɔgblɔ enye [[Amewo Eʋe|DZO LALI]] kple nyagbɔgblɔ "Fifia alo Gbeɖe O". Hɔ̃ si le agbo gã la nue nye be wòaɖo ŋku edzi na sukuviwo be woanɔ abe Hɔ̃ ene ɣesiaɣi. <ref>{{Cite news|url=http://www.myjoyonline.com/news/2016/July-17th/ketasco-2000-gives-back-to-alma-mater.php|title=KETASCO 2000 gives back to Alma Mater|date=2016-07-17|access-date=2017-06-23|language=en-US}}</ref>
== Nyadzɔdzɔ ==
Woɖo Ketasco le Dzodze 27, 1953 dzi, esime wode dɔ asi na ame ŋkuta aɖewo be woadze ŋkeke ɖeka ƒomevi ƒe dɔwɔƒe aɖe gɔme si anye tsidzɔƒe na gɔmedzesuku gbogbo siwo kaka ɖe [[Keta]] katã . Sukua dze egɔme le aƒe aɖe si wohaya me si dze ŋgɔ (Kudzawu ƒe Aƒe) ƒe teƒe si le Ghana ƒe Elektrikdɔwɔƒe si li fifia le [[:en:Dzelukope|Dzelukope]] . Ketasco dze egɔme kple [[:en:Nathan_Quao|Nathan Quao]], [[:en:Teacher|nufiala]], [[:en:Civil_Servant|dziɖuɖudɔwɔla]] kple [[:en:Diplomat|dutadɔnunɔla]] abe Founding Headmaster kple mɔɖela sukuvi blaeve vɔ eve (22). Le ƒe 1961 me la, sukua ʋu yi afisi wòle fifia eye wòle teƒe si wòle ɖaa. <ref>{{Cite web|url=http://dzolali85.webs.com/schoolhistory.htm|title=School History|website=Ketasco 1985 Year Group|access-date=2017-06-23|archive-date=2021-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227163342/https://dzolali85.webs.com/schoolhistory.htm|url-status=dead}}</ref>
== Aƒewo / Xɔdɔme ==
Aƒe ene le sukua me siwo kpɔa ŋutsuwo kple nyɔnuwo gbɔ kple amedzrodzeƒe bubu si Dzilawo kple Nufialawo ƒe Habɔbɔ (PTA) tu. Aƒe ene siwo wotu le blema lae nye:
=== Quao ===
Quao nye Ketasco ƒe Aƒe vevitɔ, si wotsɔ ŋkɔ na sukua ƒe Tatɔ gbãtɔ, [[:en:Nathan_Quao|Nathan Quao]] . Woyɔe be Xɔdɔme gbãtɔ. Aƒea ƒe awudodo ƒe amadedee nye Amadede Dzĩ, eye Nyagbɔgblɔa nye GBÃTƆ LE AMESIWO TSƆ SƆSƆ ME. Wotue ɖe sukua ƒe agbo gã la ŋu ŋutɔ. Aƒedzikpɔla kple sukuvi Aƒedzikpɔlawo etɔ̃e. Le nyɔnuviwo ƒe amedzrodzeƒea la, Aƒedzikpɔla kple Aƒedzikpɔla etɔ̃ le Quao Aƒea me. Woléa xɔ ma ke me ɖe asi le aƒe etɔ̃ bubuawo hã me. ŋutsu Aƒedzikpɔlae nye Foga Nukunu kple nyɔnu Aƒedzikpɔla Valerie Gogovie.
=== Fiawoe ===
Wogayɔa Fiawoo Aƒea be Aƒe Evelia. Wotsɔ ŋkɔ nɛ be Dziɖuɖumegãwo ƒe Habɔbɔa ƒe Zimenɔla gbãtɔ, si nye [[:en:Ferdinand_Kwasi_Fiawoo|Bubutɔ Ðɔkta F. K Fiawoo]] si megali o . Aƒea ƒe awudodo ƒe amadedee nye blɔ. Aƒedzikpɔla nye nufialagã Francis Egbenya, eye Aƒedzikpɔla nye Ketemepi Imelda.
=== Abruquah ===
Woyɔa Abruquah Aƒea be Aƒe Etɔ̃lia. Wotsɔ ŋkɔ nɛ be Ketasco ƒe Tatɔ etɔ̃lia, [[:en:Abruquah|J. W Abruquah.]] Aƒea ƒe awudodo ƒe amadede nye ɣie. Wodae ɖe sukua ƒe agbo nu ŋutɔ. Aƒedzikpɔla nye tatɔwo Evance Dzokanda, eye Aƒedzikpɔla nye Ðaseɖiɖi Agbetum.
=== Kotoka ===
Wogayɔa Kotoka ƒe aƒea be Aƒe Ene eye awua ƒe amadede nye Dzĩ. Wotsɔ ŋkɔ nɛ tsɔ de bubu Aʋafiagã [[Emmanuel Kotoka|E. K. Kotoka]], amesi xɔ ŋgɔ le ƒe 1966 ƒe Amedzidzedzea me. Aƒedzikpɔla nye nufialagã Emmanuel Adonu eye Aƒedzikpɔla nye Florence Kuwornu.
'''De dzesii''' : Wogayɔa Quao kple Abruquah aƒewo be '''City''' esime woyɔa Kotoka kple Fiawoo aƒewo be '''Zongo''' .
'''PTA ƑE AMEDZROXƆƑE'''
PTA Amedzrodzeƒea nye aƒe si le eɖokui si. [[:en:Parent–teacher_association|PTA (Dzila Nufialawo ƒe Habɔbɔ)]] ye na gae . Enye egbegbe xɔ si me ŋutsuvi siwo mete ŋu xɔ mɔ ɖe xɔ siwo wozãna tsã la me o koe nɔa.
== Nusiwo wowɔ ==
* Ketasco xɔ nɔƒe evelia le Dukplɔse Fefe Hoʋiʋli me zi etɔ̃ (3).
* Le ƒe 2011 me la, Ketasco ɖu dzi le Dukɔa ƒe Dukplɔse Fefe Hoʋiʋli me.
* Sukua ɖu Volta Nutome Aʋadziɖuɖu dzi le Dukplɔse Fefea me zi ene (4) sɔŋ.
* Ketasco ɖu Dukɔa ƒe Amegbetɔ ƒe Gomenɔamesiwo Hoʋiʋli(Dzome 2007) dzi ƒo [[:en:Presbyterian_Boys'_Senior_High_School|PRESEC]] Legon le Semi Finals me. <ref>{{Cite web|date=|title=KETASCO wins human rights quiz|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/KETASCO-wins-human-rights-quiz-134425|access-date=2021-11-23|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Statesman|first=The|date=2007-12-11|title=Keta Senior High School win Human Right Quiz|url=https://www.modernghana.com/news/149641/keta-senior-high-school-win-human-right-quiz.html|access-date=2021-11-23|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
* Le ƒe 2012 me la, Ketasco ɖu dzi le Montreal Protocol Dukɔa ƒe Nyabiase Hoʋiʋli si ŋu wowɔ ɖoɖo ɖo le Ola Sekɛndrisuku Gãtɔ me.
* Le ƒe 2014 me la, Ketasco ɖu dzi le Sprite Ball Basketball Hoʋiʋli me <ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/KETASCO-wins-Sprite-Ball-competition-297797|title=KETASCO wins Sprite Ball competition|website=www.ghanaweb.com|date=14 January 2014|language=en|access-date=2017-06-23}}</ref>
* Ketasco ɖu dzi le Nutome Dɔwɔɖoɖo Dukɔmevi hoʋiʋli me.
* Sukua ɖe klass fia le Dukɔa ƒe Dzɔdzɔmeŋutinunya kple Akɔntabubu ƒe Nyabiase me le ƒe siwo va yi me. Le ƒe 2017 me la, woɖe Opoku Ware Suku si xɔ dzeside gã aɖe ɖa kple teƒe 52 abe esiwo tsi tre ɖe 37 ŋu ene <ref>{{Cite web|url=https://citifmonline.com/2017/06/21/nsmq2017-ketasco-into-quarterfinal-after-knocking-out-opoku-ware/|title=#NSMQ2017: KETASCO into quarterfinal after knocking out Opoku Ware|last1=Adogla-Bessa|first1=Delali|date=2017-06-21|website=Ghana News|access-date=2017-06-23|archive-date=2017-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170621215925/http://citifmonline.com/2017/06/21/nsmq2017-ketasco-into-quarterfinal-after-knocking-out-opoku-ware/|url-status=dead}}</ref>
* Le ƒe 2017 me la, Ketasco xɔ Klosalo ƒe kafukafu le MTN Ghana App Developer Challenge me le SHS ƒe hatsotso me. <ref>{{Cite web|url=https://www.newsghana.com.gh/mtn-ghana-awards-app-developers-with-cash-prizes/|title=MTN Ghana: Awards App Developers with Cash Prizes - News Ghana|date=23 March 2017}}</ref>
* Le ƒe 2018 me la, Ketasco xɔ etɔ̃lia ƒe kafukafu le MTN App Developer Challenge me kple Asitelefon dzi Dɔwɔɖoɖo si woyɔna be Gɔmeɖose Mamlɛawo.
* Le ƒe 2021 me la, Ketasco nye Volta Nutome suku gbãtɔ si ɖo Dukɔa ƒe Dzɔdzɔmeŋutinunya kple Akɔntabubu ƒe Nyabiase (NSMQ) ƒe nuwuwu eye wòwu enu le nɔƒe etɔ̃lia kple Akɔbli.
* Le ƒe 2024 me la, Ketasco gakpɔ dzidzedze le Dukɔa ƒe Dzɔdzɔmeŋutinunya kple Akɔntabubu ƒe Nyabiase (NSMQ) ƒe nuwuwu ake abe Volta Nutome suku gbãtɔ si ɖo nuwuwu zi eve eye wòwu enu le nɔƒe etɔ̃lia.
== Alumni xɔŋkɔwo ==
* [[:en:Bernard_Ahiafor|Bernard Ahiafor]] - Ghana sewɔtakpekpe me tɔ kple [[:en:Parliament_of_Ghana|Ghana ƒe Sewɔtakpekpe]] ƒe Dukplɔla ƒe kpeɖeŋutɔ 1 lia
* [[:en:Courage_Quashigah|Dzideƒo Quashigah]] - Ghana Asrafo kple Dukɔa ƒe Agbledede kple Lãmesẽnyawo Gbɔkpɔha ƒe Dɔdzikpɔla
* [[Perry Curtis Kwabla Okudzeto]] - Sewɔtakpekpe me tɔ kple Dziɖuɖumegã ƒe kpeɖeŋutɔ le Sɔhɛwo & Kamedefefewo ƒe Dɔwɔƒe
* [[:en:Ben_Akafia|Lieutenant General Ben Akafia]] - [[:en:Ghana_Armed_Forces|Ghana Asrafowo]] ƒe Takpɔha ƒe Tatɔ
* [[:en:Jerry_Ahmed_Shaib|Jerry Ahmed Shaib]] - Sewɔtakpekpe me tɔ na Weija-Gbawe Nutome kple [[:en:Parliament_of_Ghana|Ghana Sewɔtakpekpe]] ƒe ame ʋɛwo ƒe ƒoƒo ƒe kpeɖeŋutɔ evelia
* [[:en:Kofi_Adjorlolo|Kofi Adjorlolo]] - Ghana fefewɔla kple nuwɔla
* [[:en:Marricke_Kofi_Gane|Marricke Kofi Gane]] - Ghanatɔwo ƒe Akɔntanyala kple dunyahela
== Nufialagã tsãtɔwo ==
Tabla si le ete la fia sukutatɔwo ƒe ŋkɔwo tso esime woɖo sukua kple woƒe dɔmeɣi.
{| class="wikitable" width="70%"
!Ŋkɔ
! Dɔdzikpɔƒe ƒe Ɣeyiɣi
|-
| [[:en:Nathan_Quao|Nathan Quao]]
| Ƒe 1953-1956 me
|-
| [[:en:Joseph_Wilfred_Abruquah|J. W. Abruquah]]
| Ƒe 1957-1963 me
|-
| REK Matanawui
| Ƒe 1963-1970 me
|-
| F. Y. Amuzu
| Ƒe 1970-1983 me
|-
| C. K. Mensah
| Ƒe 1983-1984 me
|-
| J. A. K Kaleku
| Ƒe 1984-1988 me
|-
| C. K. Mensah
| Ƒe 1988-1990 me
|-
| J. Y. Deku
| Ƒe 1990–2005 me
|-
| D O Gbagbo
| Ƒe 2005–2007 me
|-
| D. K. Sedanu-Kwawu
| Ƒe 2007–2017 me
|-
| F. C. K. Agbakey
| Ƒe 2017-2019 me
|-
| I. K. Dzidzienyo
| Ƒe 2019–2023 me
|-
| Innocent August
| 2023–fifia
|}
== Etsoƒewo ==
<references />
[[Category:Ŋutsu kple nyɔnu ƒe suku siwo wotsaka le Ghana]]
[[Category:Sukudede le Volta Nutome]]
5op3qptur4p3qjbu7b5bsgm905icv01
62117
62116
2026-10-12T07:26:26Z
Wonder Genya
16309
haha
62117
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Keta Senior High Technical School''' (Ketasco) si woyɔna tsã be ''Keta sekɛndrisuku,'' nye [[:en:Public_school_(government_funded)|Dukɔa]] ƒe Senior [[:en:High_school|sekɛndrisuku]] si ŋutsu kple nyɔnu wotsaka le [[:en:Dzelukope|Dzelukope]], du aɖe le [[Keta Municipal Nutome|Keta Dudzikpɔƒe Nutome]] le [[Volta Region|Volta Nutome]], Ghana. <ref name="A brief history">{{cite web|title=A BRIEF HISTORY|url=http://www.ketasco.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=53|publisher=ketasco.com|accessdate=25 June 2013|archive-date=5 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005165400/http://ketasco.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=53|url-status=dead}}</ref> Sukua ƒe sukuviwo ade 3,515 eye nufialawo ƒe ŋusẽ ade 150 le ƒe 2020 me. Ketasco nye suku gãtɔ kekeake le [[Volta Region|Volta Nutome]] eye wònye suku gãtɔwo dometɔ ɖeka le [[Gana|Ghana]] . Sukua ƒe nyagbɔgblɔ enye [[Amewo Eʋe|DZO LALI]] kple nyagbɔgblɔ "Fifia alo Gbeɖe O". Hɔ̃ si le agbo gã la nue nye be wòaɖo ŋku edzi na sukuviwo be woanɔ abe Hɔ̃ ene ɣesiaɣi. <ref>{{Cite news|url=http://www.myjoyonline.com/news/2016/July-17th/ketasco-2000-gives-back-to-alma-mater.php|title=KETASCO 2000 gives back to Alma Mater|date=2016-07-17|access-date=2017-06-23|language=en-US}}</ref>
== Nyadzɔdzɔ ==
Woɖo Ketasco le Dzodze 27, 1953 dzi, esime wode dɔ asi na ame ŋkuta aɖewo be woadze ŋkeke ɖeka ƒomevi ƒe dɔwɔƒe aɖe gɔme si anye tsidzɔƒe na gɔmedzesuku gbogbo siwo kaka ɖe [[Keta]] katã . Sukua dze egɔme le aƒe aɖe si wohaya me si dze ŋgɔ (Kudzawu ƒe Aƒe) ƒe teƒe si le Ghana ƒe Elektrikdɔwɔƒe si li fifia le [[:en:Dzelukope|Dzelukope]] . Ketasco dze egɔme kple [[:en:Nathan_Quao|Nathan Quao]], [[:en:Teacher|nufiala]], [[:en:Civil_Servant|dziɖuɖudɔwɔla]] kple [[:en:Diplomat|dutadɔnunɔla]] abe Founding Headmaster kple mɔɖela sukuvi blaeve vɔ eve (22). Le ƒe 1961 me la, sukua ʋu yi afisi wòle fifia eye wòle teƒe si wòle ɖaa. <ref>{{Cite web|url=http://dzolali85.webs.com/schoolhistory.htm|title=School History|website=Ketasco 1985 Year Group|access-date=2017-06-23|archive-date=2021-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227163342/https://dzolali85.webs.com/schoolhistory.htm|url-status=dead}}</ref>
== Aƒewo / Xɔdɔme ==
Aƒe ene le sukua me siwo kpɔa ŋutsuwo kple nyɔnuwo gbɔ kple amedzrodzeƒe bubu si Dzilawo kple Nufialawo ƒe Habɔbɔ (PTA) tu. Aƒe ene siwo wotu le blema lae nye:
=== Quao ===
Quao nye Ketasco ƒe Aƒe vevitɔ, si wotsɔ ŋkɔ na sukua ƒe Tatɔ gbãtɔ, [[:en:Nathan_Quao|Nathan Quao]] . Woyɔe be Xɔdɔme gbãtɔ. Aƒea ƒe awudodo ƒe amadedee nye Amadede Dzĩ, eye Nyagbɔgblɔa nye GBÃTƆ LE AMESIWO TSƆ SƆSƆ ME. Wotue ɖe sukua ƒe agbo gã la ŋu ŋutɔ. Aƒedzikpɔla kple sukuvi Aƒedzikpɔlawo etɔ̃e. Le nyɔnuviwo ƒe amedzrodzeƒea la, Aƒedzikpɔla kple Aƒedzikpɔla etɔ̃ le Quao Aƒea me. Woléa xɔ ma ke me ɖe asi le aƒe etɔ̃ bubuawo hã me. ŋutsu Aƒedzikpɔlae nye Foga Nukunu kple nyɔnu Aƒedzikpɔla Valerie Gogovie.
=== Fiawoe ===
Wogayɔa Fiawoo Aƒea be Aƒe Evelia. Wotsɔ ŋkɔ nɛ be Dziɖuɖumegãwo ƒe Habɔbɔa ƒe Zimenɔla gbãtɔ, si nye [[:en:Ferdinand_Kwasi_Fiawoo|Bubutɔ Ðɔkta F. K Fiawoo]] si megali o . Aƒea ƒe awudodo ƒe amadedee nye blɔ. Aƒedzikpɔla nye nufialagã Francis Egbenya, eye Aƒedzikpɔla nye Ketemepi Imelda.
=== Abruquah ===
Woyɔa Abruquah Aƒea be Aƒe Etɔ̃lia. Wotsɔ ŋkɔ nɛ be Ketasco ƒe Tatɔ etɔ̃lia, [[:en:Abruquah|J. W Abruquah.]] Aƒea ƒe awudodo ƒe amadede nye ɣie. Wodae ɖe sukua ƒe agbo nu ŋutɔ. Aƒedzikpɔla nye tatɔwo Evance Dzokanda, eye Aƒedzikpɔla nye Ðaseɖiɖi Agbetum.
=== Kotoka ===
Wogayɔa Kotoka ƒe aƒea be Aƒe Ene eye awua ƒe amadede nye Dzĩ. Wotsɔ ŋkɔ nɛ tsɔ de bubu Aʋafiagã [[Emmanuel Kotoka|E. K. Kotoka]], amesi xɔ ŋgɔ le ƒe 1966 ƒe Amedzidzedzea me. Aƒedzikpɔla nye nufialagã Emmanuel Adonu eye Aƒedzikpɔla nye Florence Kuwornu.
'''De dzesii''' : Wogayɔa Quao kple Abruquah aƒewo be '''City''' esime woyɔa Kotoka kple Fiawoo aƒewo be '''Zongo''' .
'''PTA ƑE AMEDZROXƆƑE'''
PTA Amedzrodzeƒea nye aƒe si le eɖokui si. [[:en:Parent–teacher_association|PTA (Dzila Nufialawo ƒe Habɔbɔ)]] ye na gae . Enye egbegbe xɔ si me ŋutsuvi siwo mete ŋu xɔ mɔ ɖe xɔ siwo wozãna tsã la me o koe nɔa.
== Nusiwo wowɔ ==
* Ketasco xɔ nɔƒe evelia le Dukplɔse Fefe Hoʋiʋli me zi etɔ̃ (3).
* Le ƒe 2011 me la, Ketasco ɖu dzi le Dukɔa ƒe Dukplɔse Fefe Hoʋiʋli me.
* Sukua ɖu Volta Nutome Aʋadziɖuɖu dzi le Dukplɔse Fefea me zi ene (4) sɔŋ.
* Ketasco ɖu Dukɔa ƒe Amegbetɔ ƒe Gomenɔamesiwo Hoʋiʋli(Dzome 2007) dzi ƒo [[:en:Presbyterian_Boys'_Senior_High_School|PRESEC]] Legon le Semi Finals me. <ref>{{Cite web|date=|title=KETASCO wins human rights quiz|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/KETASCO-wins-human-rights-quiz-134425|access-date=2021-11-23|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Statesman|first=The|date=2007-12-11|title=Keta Senior High School win Human Right Quiz|url=https://www.modernghana.com/news/149641/keta-senior-high-school-win-human-right-quiz.html|access-date=2021-11-23|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
* Le ƒe 2012 me la, Ketasco ɖu dzi le Montreal Protocol Dukɔa ƒe Nyabiase Hoʋiʋli si ŋu wowɔ ɖoɖo ɖo le Ola Sekɛndrisuku Gãtɔ me.
* Le ƒe 2014 me la, Ketasco ɖu dzi le Sprite Ball Basketball Hoʋiʋli me <ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/KETASCO-wins-Sprite-Ball-competition-297797|title=KETASCO wins Sprite Ball competition|website=www.ghanaweb.com|date=14 January 2014|language=en|access-date=2017-06-23}}</ref>
* Ketasco ɖu dzi le Nutome Dɔwɔɖoɖo Dukɔmevi hoʋiʋli me.
* Sukua ɖe klass fia le Dukɔa ƒe Dzɔdzɔmeŋutinunya kple Akɔntabubu ƒe Nyabiase me le ƒe siwo va yi me. Le ƒe 2017 me la, woɖe Opoku Ware Suku si xɔ dzeside gã aɖe ɖa kple teƒe 52 abe esiwo tsi tre ɖe 37 ŋu ene <ref>{{Cite web|url=https://citifmonline.com/2017/06/21/nsmq2017-ketasco-into-quarterfinal-after-knocking-out-opoku-ware/|title=#NSMQ2017: KETASCO into quarterfinal after knocking out Opoku Ware|last1=Adogla-Bessa|first1=Delali|date=2017-06-21|website=Ghana News|access-date=2017-06-23|archive-date=2017-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170621215925/http://citifmonline.com/2017/06/21/nsmq2017-ketasco-into-quarterfinal-after-knocking-out-opoku-ware/|url-status=dead}}</ref>
* Le ƒe 2017 me la, Ketasco xɔ Klosalo ƒe kafukafu le MTN Ghana App Developer Challenge me le SHS ƒe hatsotso me. <ref>{{Cite web|url=https://www.newsghana.com.gh/mtn-ghana-awards-app-developers-with-cash-prizes/|title=MTN Ghana: Awards App Developers with Cash Prizes - News Ghana|date=23 March 2017}}</ref>
* Le ƒe 2018 me la, Ketasco xɔ etɔ̃lia ƒe kafukafu le MTN App Developer Challenge me kple Asitelefon dzi Dɔwɔɖoɖo si woyɔna be Gɔmeɖose Mamlɛawo.
* Le ƒe 2021 me la, Ketasco nye Volta Nutome suku gbãtɔ si ɖo Dukɔa ƒe Dzɔdzɔmeŋutinunya kple Akɔntabubu ƒe Nyabiase (NSMQ) ƒe nuwuwu eye wòwu enu le nɔƒe etɔ̃lia kple Akɔbli.
* Le ƒe 2024 me la, Ketasco gakpɔ dzidzedze le Dukɔa ƒe Dzɔdzɔmeŋutinunya kple Akɔntabubu ƒe Nyabiase (NSMQ) ƒe nuwuwu ake abe Volta Nutome suku gbãtɔ si ɖo nuwuwu zi eve eye wòwu enu le nɔƒe etɔ̃lia.
== Alumni xɔŋkɔwo ==
* [[:en:Bernard_Ahiafor|Bernard Ahiafor]] - Ghana sewɔtakpekpe me tɔ kple [[:en:Parliament_of_Ghana|Ghana ƒe Sewɔtakpekpe]] ƒe Dukplɔla ƒe kpeɖeŋutɔ 1 lia
* [[:en:Courage_Quashigah|Dzideƒo Quashigah]] - Ghana Asrafo kple Dukɔa ƒe Agbledede kple Lãmesẽnyawo Gbɔkpɔha ƒe Dɔdzikpɔla
* [[Perry Curtis Kwabla Okudzeto]] - Sewɔtakpekpe me tɔ kple Dziɖuɖumegã ƒe kpeɖeŋutɔ le Sɔhɛwo & Kamedefefewo ƒe Dɔwɔƒe
* [[:en:Ben_Akafia|Lieutenant General Ben Akafia]] - [[:en:Ghana_Armed_Forces|Ghana Asrafowo]] ƒe Takpɔha ƒe Tatɔ
* [[:en:Jerry_Ahmed_Shaib|Jerry Ahmed Shaib]] - Sewɔtakpekpe me tɔ na Weija-Gbawe Nutome kple [[:en:Parliament_of_Ghana|Ghana Sewɔtakpekpe]] ƒe ame ʋɛwo ƒe ƒoƒo ƒe kpeɖeŋutɔ evelia
* [[:en:Kofi_Adjorlolo|Kofi Adjorlolo]] - Ghana fefewɔla kple nuwɔla
* [[:en:Marricke_Kofi_Gane|Marricke Kofi Gane]] - Ghanatɔwo ƒe Akɔntanyala kple dunyahela
== Nufialagã tsãtɔwo ==
Tabla si le ete la fia sukutatɔwo ƒe ŋkɔwo tso esime woɖo sukua kple woƒe dɔmeɣi.
{| class="wikitable" width="70%"
!Ŋkɔ
! Dɔdzikpɔƒe ƒe Ɣeyiɣi
|-
| [[:en:Nathan_Quao|Nathan Quao]]
| Ƒe 1953-1956 me
|-
| [[:en:Joseph_Wilfred_Abruquah|J. W. Abruquah]]
| Ƒe 1957-1963 me
|-
| REK Matanawui
| Ƒe 1963-1970 me
|-
| F. Y. Amuzu
| Ƒe 1970-1983 me
|-
| C. K. Mensah
| Ƒe 1983-1984 me
|-
| J. A. K Kaleku
| Ƒe 1984-1988 me
|-
| C. K. Mensah
| Ƒe 1988-1990 me
|-
| J. Y. Deku
| Ƒe 1990–2005 me
|-
| D O Gbagbo
| Ƒe 2005–2007 me
|-
| D. K. Sedanu-Kwawu
| Ƒe 2007–2017 me
|-
| F. C. K. Agbakey
| Ƒe 2017-2019 me
|-
| I. K. Dzidzienyo
| Ƒe 2019–2023 me
|-
| Innocent August
| 2023–fifia
|}
== Etsoƒewo ==
<references />
[[Category:Ŋutsu kple nyɔnu ƒe suku siwo wotsaka le Ghana]]
[[Category:Sukudede le Volta Nutome]]
bi03lwc1062fofslpts8qwgf60kac5q