Βικιφθέγματα elwikiquote https://el.wikiquote.org/wiki/%CE%9A%CF%8D%CF%81%CE%B9%CE%B1_%CE%A3%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CE%B4%CE%B1 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Μέσο Ειδικό Συζήτηση Χρήστης Συζήτηση χρήστη Βικιφθέγματα Συζήτηση Βικιφθέγματα Αρχείο Συζήτηση αρχείου MediaWiki Συζήτηση MediaWiki Πρότυπο Συζήτηση προτύπου Βοήθεια Συζήτηση βοήθειας Κατηγορία Συζήτηση κατηγορίας TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Γιώργος Σεφέρης 0 2752 38546 38519 2026-09-10T15:25:07Z Dionysus 2208 38546 wikitext text/x-wiki {{WdΕικόνα|λεζάντα=Γιώργος Σεφέρης}} [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|1921]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''(Οι Ώρες της Κυρίας Έρσης)'' * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Αποφθέγματα == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]. **«Θ.Σ.Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο» (1965), ''Δοκιμές'' τ. Β (1974) ISBN 978-960-9527-78-1 * Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το [[παρελθόν]], είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το [[μέλλον]] κι είναι θλιβερή πια η ζωή, που μοιάζει με ακατοίκητο σπίτι. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] bmoa6cdmm3vzt4f1uqy45b2c6xfj1ys 38547 38546 2026-09-10T15:32:27Z Dionysus 2208 38547 wikitext text/x-wiki {{WdΕικόνα|λεζάντα=Γιώργος Σεφέρης}} [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|1921]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''(Οι Ώρες της Κυρίας Έρσης)'' * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Αποφθέγματα == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]. **«Θ.Σ.Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο» (1965), ''Δοκιμές'' τ. Β (1974) ISBN 978-960-9527-78-1 * Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το [[παρελθόν]], είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το [[μέλλον]] κι είναι θλιβερή πια η ζωή, που μοιάζει με ακατοίκητο σπίτι. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] 84xe5ampsbo5fo24qzg63xrkbgsymxm 38548 38547 2026-09-10T15:42:22Z Dionysus 2208 38548 wikitext text/x-wiki {{WdΕικόνα|λεζάντα=Γιώργος Σεφέρης}} [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|1921]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Αποφθέγματα == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]. **«Θ.Σ.Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο» (1965), ''Δοκιμές'' τ. Β (1974) ISBN 978-960-9527-78-1 * Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το [[παρελθόν]], είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το [[μέλλον]] κι είναι θλιβερή πια η ζωή, που μοιάζει με ακατοίκητο σπίτι. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] 8avih48gxzeqjqhryt0ew9e3kho3wpp 38550 38548 2026-09-10T15:48:29Z Dionysus 2208 38550 wikitext text/x-wiki {{WdΕικόνα|λεζάντα=Γιώργος Σεφέρης}} [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|1921]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Αποφθέγματα == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]. **«Θ.Σ.Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο» (1965), ''Δοκιμές'' τ. Β (1974) ISBN 978-960-9527-78-1 * Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το [[παρελθόν]], είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το [[μέλλον]] κι είναι θλιβερή πια η ζωή, που μοιάζει με ακατοίκητο σπίτι. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] dwc0nvby2e514zb9z6sazipupvan83x 38551 38550 2026-09-10T15:56:39Z Dionysus 2208 38551 wikitext text/x-wiki {{WdΕικόνα|λεζάντα=Γιώργος Σεφέρης}} [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|1921]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ελλάς· πυρ! Ελλήνων· πυρ! Χριστιανών· πυρ!<br>Τρεις λέξεις νεκρές. Γιατί τις σκοτώσατε; ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Αποφθέγματα == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]. **«Θ.Σ.Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο» (1965), ''Δοκιμές'' τ. Β (1974) ISBN 978-960-9527-78-1 * Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το [[παρελθόν]], είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το [[μέλλον]] κι είναι θλιβερή πια η ζωή, που μοιάζει με ακατοίκητο σπίτι. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] f5g5olnmj11lc9fbvftkeofccrl3syk 38552 38551 2026-09-10T16:04:00Z Dionysus 2208 38552 wikitext text/x-wiki {{WdΕικόνα|λεζάντα=Γιώργος Σεφέρης}} [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|1921]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ελλάς· πυρ! Ελλήνων· πυρ! Χριστιανών· πυρ!<br>Τρεις λέξεις νεκρές. Γιατί τις σκοτώσατε; ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Αποφθέγματα == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]. **«Θ.Σ.Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο» (1965), ''Δοκιμές'' τ. Β (1974) ISBN 978-960-9527-78-1 * Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το [[παρελθόν]], είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το [[μέλλον]] κι είναι θλιβερή πια η ζωή, που μοιάζει με ακατοίκητο σπίτι. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] kroxc8qi7ufbwcs6oe5yaep0dfvjsx7 38553 38552 2026-09-10T16:34:19Z Dionysus 2208 38553 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ελλάς· πυρ! Ελλήνων· πυρ! Χριστιανών· πυρ!<br>Τρεις λέξεις νεκρές. Γιατί τις σκοτώσατε; ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Αποφθέγματα == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]. **«Θ.Σ.Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο» (1965), ''Δοκιμές'' τ. Β (1974) ISBN 978-960-9527-78-1 * Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το [[παρελθόν]], είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το [[μέλλον]] κι είναι θλιβερή πια η ζωή, που μοιάζει με ακατοίκητο σπίτι. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] f3dqqfaxf57n2i3768j2bbovksc635e 38554 38553 2026-09-10T16:53:29Z Dionysus 2208 38554 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ελλάς· πυρ! Ελλήνων· πυρ! Χριστιανών· πυρ!<br>Τρεις λέξεις νεκρές. Γιατί τις σκοτώσατε; ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68''<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Αποφθέγματα == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. * Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το [[παρελθόν]], είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το [[μέλλον]] κι είναι θλιβερή πια η ζωή, που μοιάζει με ακατοίκητο σπίτι. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] 5tbu2rk4ovuq8pz440jjy9cp3c8ityo 38555 38554 2026-09-10T16:58:28Z Dionysus 2208 38555 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ελλάς· πυρ! Ελλήνων· πυρ! Χριστιανών· πυρ!<br>Τρεις λέξεις νεκρές. Γιατί τις σκοτώσατε; ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Αποφθέγματα == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. * Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το [[παρελθόν]], είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το [[μέλλον]] κι είναι θλιβερή πια η ζωή, που μοιάζει με ακατοίκητο σπίτι. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] jvg8px1wj7vrj6gaxwbggmnu5cghskh 38556 38555 2026-09-10T17:10:38Z Dionysus 2208 38556 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ελλάς· πυρ! Ελλήνων· πυρ! Χριστιανών· πυρ!<br>Τρεις λέξεις νεκρές. Γιατί τις σκοτώσατε; ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Αποφθέγματα == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] imzzrj372pu333xjl6roogsnucdfeh9 38557 38556 2026-09-10T17:28:14Z Dionysus 2208 38557 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ελλάς· πυρ! Ελλήνων· πυρ! Χριστιανών· πυρ!<br>Τρεις λέξεις νεκρές. Γιατί τις σκοτώσατε; ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] 3hi97ljuaklj19dfnv1q24y66ctl6uv 38558 38557 2026-09-10T18:01:59Z Dionysus 2208 38558 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 11 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] 4qrogw3pc2y3n3xzx7sr134kuwy2q8r 38559 38558 2026-09-10T18:03:50Z Dionysus 2208 38559 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] r3e0xz4tmiq0vmc30j9l7mwzdb6mo07 Γιάννης Ρίτσος 0 2769 38549 38542 2026-09-10T15:46:20Z Dionysus 2208 38549 wikitext text/x-wiki Ο '''[[w:Γιάννης Ρίτσος|Γιάννης Ρίτσος]]''' (Μονεμβασιά, 1 Μαΐου 1909 - Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 1990) ήταν [[Ελλάδα|Έλληνας]] ποιητής. == Αποσπάσματα == * Αυτό το χώμα είναι δικό τους και δικό μας. ** ''Ρωμιοσύνη'' * Σε τούτα δω τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει. ** ''Εδώ το φως'' * Τ' αληθινό μπόι τ' ανθρώπου μετριέται πάντα με το μέτρο της [[ελευθερία|λευτεριάς]]. ** ''Αποχαιρετισμός'' * Τη [[Έλληνας|Ρωμιοσύνη]] μην την κλαις, εκεί που πάει να σκύψει. ** ''Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις'' * Ετούτος δω ο λαός δε γονατίζει παρά μονάχα μπροστά στους νεκρούς του. **''Οι γειτονιές του κόσμου'' * Όμως εμείς, τέκνα θνητών, δίχως δασκάλους, με δικιά μας μόνο θέληση μ’ επιμονή κι επιλογή και βάσανα, γίναμε αυτό που γίναμε. Καθόλου δε νιώθουμε πιο κάτου, μήτε χαμηλώνουμε τα μάτια. Μόνες περγαμηνές μας: τρεις λέξεις: Μακρόνησος, Γυάρος και Λέρος. Κι αν αδέξιοι μια μέρα σάς φανούν οι στίχοι μας, θυμηθείτε μονάχα πως γραφτήκαν κάτω απ’ τη μύτη των φρουρών, και με τη λόγχη πάντα στο πλευρό μας. ** ''Ο Ηρακλής κι εμείς''<ref>Γιάννης Ρίτσος. ''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/anthology/mythology/browse.html?text_id=557 Ο Ηρακλής κι εμείς (Λέρος, 23.III.68)].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 31/01/2025.</ref> * Και τότε τρέχοντας εγώ φώναξα:<br>Γκραγκάντα<br>κι οι άλλοι κατάλαβαν αμέσως και φώναξαν: Γκραγκάντα<br>κ' οι αντίλαλοι απ’ τους λόφους απέναντι, καθώς ανεβαίναμε φώναξαν:<br>Γκρα και γκα και νντα<br>και Γκρα και γκα και νντα<br>Γκραγκάντα.<br>Κ' ήταν αλήθεια Γκραγκάντα. ** ''Γκραγκάντα''<ref>Κώστας Καναβούρης. ''[https://www.avgi.gr/tehnes/416715_gkragkanta-i-mathima-grammatikis Γκραγκάντα ή μάθημα γραμματικής].'' avgi.gr. 06.06.22. Ανακτήθηκε στις 05/02/2025.</ref> * Ξεμάθαμε πολλά, Ζολιό,<br>ξεμάθαμε πώς γλιστράει το ψάρι της γαλήνης στα ρηχά της σιγαλιάς<br>πώς μπλέκονται οι γαλάζιες φλέβες στα χέρια της άνοιξης - ξεμάθαμε<br>μάθαμε τώρα κάτι πράματα απλά<br>πολύ απλά<br>πολύ σίγουρα<br>πως ο ουρανός αρχίζει απ' το ψωμί<br>πως δεν είναι δίκιο άλλοι να βγάζουν το ψωμί<br>κι άλλοι να τρώνε το ψωμί<br>πως δεν είναι δίκιο να φτιάχνουν κανόνια<br>και να λείπουν τ' αλέτρια, - απλά πράματα,<br>μπορεί κ' ένα παιδί να τα πει σε μια φυσαρμόνικα της τσέπης<br>μπορεί κ' ένας καλός φαντάρος που ονειρεύτηκε τη μάνα του<br>να τιναχτεί απ' τον ύπνο του και να τα πει σε μια σάλπιγγα<br>κ' οι νεκροί μας τα ξέρουν πιο καλά - κάθε νύχτα η σιωπή τους τα φωνάζει -<br>απλά πράματα<br>- δεν είμαστε σοφοί, Ζολιό,<br>απλά πράματα λέμε<br>πολύ απλά τα λέμε<br>πως αξίζει κανένας να ζει και να πεθαίνει<br>για τη λευτεριά και την ειρήνη. ** ''Γράμμα στόν Ζολιό Κιουρί''<ref name="Γράμμα στόν Ζολιό Κιουρί">Yannis Ritsos / Γιάννης Ρίτσος. ''[https://www.antiwarsongs.org/canzone.php?id=53476&lang=it&justlyrics=1 Γράμμα στόν Ζολιό Κιουρί].'' antiwarsongs.org. Ανακτήθηκε στις 15/08/2026.</ref> * Ζολιό,<br>ἦταν πικρό τό ψωμί πού γευτήκαμε<br>ἦταν πικρό νά ξημερώνει καί νά μή νοιάζεσαι νά πληθεῖς καί νά κοιτάξεις τόν ἥλιο<br>ἦταν πικρό νά βραδιάζει καί νά μή σέ γνωρίζει ἕνα ἀστέρι<br>ἦταν πικρό νά νυχτώνει δίχως νἄχεις ἕνα στίχο νά σταυρώσεις τό προσκέφαλό σου<br>ἦταν πικρό νά θέλουν νά πεθάνεις πρίν προφτάσεις νά πεῖς τό τραγούδι σου<br>ἦταν πικρό νἆναι τόσο ὄμορφη ἡ ζωή καί σύ νά πρέπει νά πεθάνεις<br>γιατί ἀγαπᾶς τή λευτεριά καί τήν εἰρήνη. ** ''Γράμμα στόν Ζολιό Κιουρί''<ref name="Γράμμα στόν Ζολιό Κιουρί"/> * Λίγο-λίγο γδυθήκαμε ἀπ΄ ὅλα τά στολίδια<br>μείναμε μόνο μέ τή γύμνια μας<br>γυμνοί, θεόγυμνοι, ** ''Γράμμα στόν Ζολιό Κιουρί''<ref name="Γράμμα στόν Ζολιό Κιουρί"/> == Είπαν για τον Ρίτσο == * Ο Ρίτσος έσκαψε μόνος του και εξάντλησε ένα αδαμαντωρυχείο: την [[Ελλάδα|ελληνική]] [[μνήμη]], μ' ένα μικρό και αθόρυβο, βασικό εργαλείο: την [[οικειότητα]]. ** Νόρα Αναγνωστάκη, Οι «Χειρονομίες» του Γιάννη Ρίτσου<ref>Λουί Αραγκόν, Τάσος Λειβαδίτης και άλλοι. ''Γιάννης Ρίτσος: μελέτες για το έργο του.'' Διογένης. Αθήνα. 1976.</ref> == Παραπομπές == <references /> ==Εξωτερικοί σύνδεσμοι== {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Ριτσος Γιαννης}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] d4ehwa5jrce19p6dy4qwh1ndddyycyb