Ανδρέας Εμπειρίκος

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="el">
  <siteinfo>
    <sitename>Βικιφθέγματα</sitename>
    <dbname>elwikiquote</dbname>
    <base>https://el.wikiquote.org/wiki/%CE%9A%CF%8D%CF%81%CE%B9%CE%B1_%CE%A3%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CE%B4%CE%B1</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Μέσο</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ειδικό</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Συζήτηση</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Χρήστης</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Συζήτηση χρήστη</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Βικιφθέγματα</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Συζήτηση Βικιφθέγματα</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Αρχείο</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Συζήτηση αρχείου</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Συζήτηση MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Πρότυπο</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Συζήτηση προτύπου</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Βοήθεια</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Συζήτηση βοήθειας</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Κατηγορία</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Συζήτηση κατηγορίας</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ανδρέας Εμπειρίκος</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2501</id>
    <revision>
      <id>38585</id>
      <parentid>32117</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T05:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <origin>38585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23512" sha1="3ymy1tabwgl731qygxzagth1c4ux5h2" xml:space="preserve">[[Αρχείο:Andreas Empiricos 1920.jpg|thumb|Ανδρέας Εμπειρίκος]]
Ο '''[[w:el:Ανδρέας Εμπειρίκος|Ανδρέας Εμπειρίκος]]''' (2 Σεπτεμβρίου 1901 - 3 Αυγούστου 1975) ήταν Έλληνας ποιητής, πεζογράφος, φωτογράφος και ψυχαναλυτής, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ελληνικού [[υπερρεαλισμός|υπερρεαλισμού]]. 

==''Υψικάμινος'' (1935)==
*Μια φίλη συνήντησε μιαν άλλη φίλη. Τα δεσμά που συγκρατούσαν τα τζιτζίκια των ομφαλών τους λύθηκαν σαν φρεσκοχυμένοι χάλυβες κ' οι δύο φίλες έγιναν μια πόρπη.
::''Αντί φλυτζανιού''

*Καμιά προκοπή. Παντού στάχτη. Παντού φόνοι. Κάθε μέρα φέρνει μιαν άλλη μέρα και εξαντλείται βαθμηδόν η παρακαταθήκη των στιλβωτηρίων. Λίγοι γενναίοι ακόλουθοι ξεπετσένωνουν τα μπράτσα τους και φορούν μεγάλες ομπρέλλες μπρος σε καθρέφτες γαλακτερούς.
::''Φενάκη''

*Σκοπός της [[ζωή]]ς μας είναι η αγάπη. Σκοπός της ζωής μας είναι η ατελεύτητη μάζα μας. Σκοπός της ζωής μας είναι η λυσιτελής παραδοχή της ζωής μας και της κάθε μιας ευχής εν παντί τόπω εις πάσαν στιγμήν εις κάθε ένθερμον αναμόχλευσιν των υπαρχόντων. Σκοπός της ζωής μας είναι το σεσημασμένον δέρας της υπάρξεώς μας. 
::''Τριαντάφυλλα στο παράθυρο''

*Ο ειρμός του ποταμού διεκόπη. Η συνοχή όμως του τοπίου είταν τόση που και ο ποταμός κυλούσε.
::''Θρυλικόν ανάκλιντρον''

==''Ενδοχώρα'' (1934-1937)==
*Η [[ποίηση|ποίησις]] είναι ανάπτυξι στίλβοντος ποδηλάτου. Μέσα της όλοι μεγαλώνουμε. Οι δρόμοι είναι λευκοί. Τ' άνθη μιλούν. Από τα πέταλά τους αναδύονται συχνά μικρούτσικες παιδίσκες. Η εκδρομή αυτή δεν έχει τέλος.
::''Ο πλόκαμος της Αλταμίρας'', 3 (1936-7)

*Πάρε τη λέξι μου. Δώσε μου το χέρι σου.
::''Ο πλόκαμος της Αλταμίρας'', 18 (1936-7)

*Ω υπερωκεάνιον τραγουδάς και πλέχεις&lt;br /&gt;Άσπρο στο σώμα σου και κίτρινο στις τσιμινιέρες&lt;br /&gt;Διότι βαρέθηκες τα βρωμερά νερά των αγκυροβολίων&lt;br /&gt;Εσύ που αγάπησες τις μακρινές σποράδες&lt;br /&gt;Εσύ που σήκωσες τα πιο ψηλά μπαϊράκια&lt;br /&gt;Εσύ που πλέχεις ξεκάθαρρα στις πιο επικίνδυνες σπηλιάδες&lt;br /&gt;Χαίρε που αφέθηκες να γοητευθής απ' τις σειρήνες&lt;br /&gt;Χαίρε που δεν φοβήθηκες ποτέ τις συμπληγάδες.
::''Στροφές Στροφάλλων'' (1935-6)

==''Γραπτά ή Προσωπική Μυθολογία'' (1936-1946)==
*«Την εποχή εκείνη, πολλοί κριτικοί εμίλησαν και έγραψαν χλευαστικώς περί του βιβλίου αυτού [''Υψικάμινος''] και του κινήματος που αντιπροσώπευε. Σήμερα μερικοί εξ αυτών, ερωτοτροπούν με τους υπερρεαλιστάς, μιλώντας για κάποιον «καλώς εννοούμενον» - ποιός να' ναι τάχα; - υπερρεαλισμό, τον οποίο θέλουν κωμικώτατα να αξιολογήσουν οι ίδιοι, ενώ προ ολίγου ακόμη, διέδιδαν ότι ο υπερρεαλισμός απέθανε και ετάφη». 
::''Αμούρ-Αμούρ'' (1939)

*«Το βιβλίο αυτό [''Υψικάμινος''] αποτελεί την πρώτη πραγματική εκδήλωση και την πρώτη πράξη του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, αν εξαιρέσω μία διάλεξη που έκαμα περί του κινήματος και των επιδιώξεών του την άνοιξη του ίδιου έτους».  
::''Αμούρ-Αμούρ'' (1939)

*«Ήθελα δηλαδή να συμπεριλάβω στα ποιήματά μου, όλα τα στοιχεία που στην καθιερωμένη ποίηση, θεληματικά ή άθελά μας, αποκλείονται, ή μας ξεφεύγουν. Και ήθελα να τα συμπεριλάβω κατά τέτοιον τρόπο, ώστε ένα ποίημα να μην αποτελείται απλώς από ένα ή περισσότερα υποκειμενικά ή αντικειμενικά θέματα λογικώς καθωρισμένα και αναπτυσσόμενα μόνον εντός συνειδητών ορίων, μα να αποτελείται από οποιαδήποτε στοιχεία που θα παρουσιάζοντο μέσα στην ροή τού γίγνεσθαι του, ανεξάρτητα από κάθε συμβατική ή τυποποιημένη αισθητική, ηθική, ή λογική κατασκευή». 
::''Αμούρ-Αμούρ'' (1939)

==''Οκτάνα''==
*Και ενώ οι φλόγες της πυράς, περιδινούμεναι γύρω από τα σώματά των (ω Ιωάννα ντ’ Αρκ! ω Αθανάση Διάκο!), με κόκκινες ανταύγειες φωτίζουν τα κτίσματα των Βαβυλώνων, των παλαιών και τωρινών και τις μορφές των Ναβουχοδονοσόρων, απ’ την λερή την άσφαλτο των λεωφόρων (lâchez tout, partez sur les routes) και απ’ τις σκιές των σκοτεινών παρόδων, από τα έγκατα της γης και από τα μύχια της ψυχής, από τους κήπους με τα γιασεμιά και τους υακίνθους και από τα βάθη των  δοχείων  που  τα  δυσώδη  απορρίμματα  περιέχουν   (lâchez  tout,  partez sur  les  routes),   απ’  τις  κραυγές  του  γλυκασμού  των  συνουσιαζομένων   και από τους  στεναγμούς  της  ηδονής  των αυνανιζομένων, απ’ των  τρελών  τις  άναρθρες   φωνές και  απ’ των   βαρέων  καημών τις  στοναχές, ως  λάβα  ζεστή, ή  ως σάλπιγξ  μιας  αενάου  παρουσίας,  μα  προ  παντός  ως  σπέρμα,  ως  σπέρμα  ορμητικόν εν  ευφροσύνη  αναβλύζον,  αναπηδούν  και  ανέρχονται  στον  ουρανόν    (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!) με  μάτια εστραμμένα  προς τα  επάνω, άκαυτοι  και  άφθαρτοι  εις  τον  αιώνα, μπεάτοι  και  προφητικοί (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!),ερωτικοί, υψιτενείς, μεμουσωμένοι, και  τώρα  και  πάντα (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!) με συνοδείαν   των  αγγέλων,  και τώρα  και  πάντα, τον  ερχομό  και  την  ανάγκη (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!) τον  ερχομό  και  την  ανάγκη  των  νέων  Παραδείσων  ψάλλουν!
::''Οι Μπεάτοι ή Της μη συμμορφώσεως οι Άγιοι'' (1963)

*Οκτάνα θα πη , όχι πολιτικής, μια ψυχικής ενότητος Παγκόσμιος Πολιτεία (πιθανώς Ομοσπονδία) με ανέπαφες τις πνευματικές και εθνικές ιδιομορφίες εκάστης εθνικής ολότητος, εις μίαν πλήρη και αρραγή αδελφοσύνην εθνών, λαών και ατόμων, με πλήρη σεβασμόν εκάστου, διότι αυτή μόνον εν τέλει θα ημπορέση διά της κατανοήσεως, διά της αγωνιστικής καλής θελήσεως, ουδόλως δε διά της βίας, τας τάξεις και την εκμετάλλευσιν του ανθρώπου από τον άνθρωπον να καταργήση, να εκκαθαρίση επιτέλους!&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη παντού και πάντα εν ηδονή ζωή.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη δικαιοσύνη.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη αγάπη.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη παντού και πάντα καλωσύνη.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη η αγαλλίασις εκείνη που φέρνει στα χείλη την ψυχή και εις τα όργανα τα κατάλληλα με ορμήν το σπέρμα.&lt;br /&gt;Οκτάνα, φίλοι μου, θα πη, απόλυτος μη συμμόρφωσις με ό,τι αντιστρατεύεται, ή μάχεται, ή αναστέλλει την έλευσιν της Οκτάνα.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη μη συμμετοχή και μη αντίταξι βίας εις την βίαν.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη ό,τι στους ουρανούς και επί της γης ηκούετο, κάθε φοράν που ως μέγας μαντατοφόρος, με έντασιν υπερκοσμίου τηλεβόα, ο Άγγελος Κυρίου εβόα.
::''Όχι Μπραζίλια μα Οκτάνα'' (1965)

==''[[w:el:Ο Μέγας Ανατολικός|Ο Μέγας Ανατολικός]]''==
*Ἀναπνέουσα βαθειά, ἡ Ὑβόννη ἐκοίταζε ἀκόμη τὸν οὐρανόν. Αἴφνης μία ἄλλη σκέψις, εἰς ἀδιάπτωτον ἀλληλουχίαν μὲ τὰς προηγουμένας ἐρχόμενη, ἔλαμψε εἰς τὸν νοῦν της. Ἧτο μία σκέψις γοργή, θερμή, σὰν αἷμα σφύζοντος νεανικοῦ ὀργανισμού... Μήπως ἂν ἤλλασσε πεποιθήσεις καὶ ἰδίως τὴν συμπεριφορᾶν της εἰς τὴν ζωὴν ὡς πρὸς τὸν ἔρωτα, εἰς τὸν ὁποῖον ἕως σήμερον ὑπῆρξε τόσον πολὺ ἐλλειμματίας, θὰ ἤρχιζε δι αὐτὴν νέα ζωή, μία ζωὴ πανήδονη, γλυκύτατη -ἡ μόνη ὀρθή, ἀληθινὴ καὶ φυσική. Ἀλήθεια, μήπως τοῦτο ἧτο δυνατόν; Ἀκόμη ὀλίγα δευτερόλεπτα ἐκοίταξε τὸν οὐρανὸν ὡς ἐν ἐκστάσει ἡ Ὑβόννη, γοητευμένη, μαγευμένη καὶ ἀναπνεόυσα βαθειὰ τὴν θαλασσίαν αὔραν... Ὤ, ναί, αὐτὸ ποὺ ἐσκέφθη ἧτο ἀπολύτως δυνατόν. Ἀλλέως, δὲν θὰ ἔλαμπαν μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο τὰ ἄστρα· ἀλλέως δὲν θὰ περιεστρέφοντο τόσον θριαμβευτικὰ καὶ μὲ τόσην εὐρυθμίαν οἱ τρόχοι τοῦ «Μεγάλου Ἀνατολικοῦ»· ἀλλέως δὲν θὰ ἐσκόρπιζε τόσον θωπευτικᾶ, τόσον ἠδονικᾶ, κατὰ διαστήματα, εἰς τὸ πρόσωπόν της, τὸ ὑγρὸν ψιμμύθιν τοῦ θαλασίου ἀφροῦ, ἡ ἁπαλὴ πνοὴ τοῦ ἀνέμου... Ὤ, ναί, αὐτὸ ποὺ ἐσκέφθη, ἧτο δυνατὸν νὰ γίνη κι ἡ ἀλλαγῆ αὐτή, ποὺ ἔπρεπε νὰ ἀρχίση ἀμέσως, θὰ ἧτο ὁ λυτρωμός της.
::''Ο Μέγας Ανατολικός'', τόμος 1ος, σελ. 111-12

*Ω, πόσον ωραία ήτο αυτή η [[Άνοιξη|εαρινή]] νυξ, πόσον λαμπροί ήσαν οι αστέρες, πόσον ακαταμέτρητον ήτο το ύψος του ουρανού! Οποία μεγαλοπρέπεια! Οποία μεγαλωσύνη! Τί ήτο αυτό το απροσμέτρητον; Ένα μεγάλο χάος, ή μία σοφή διάρθρωσις στοιχείων ασυλλήπτων από την διάνοιαν του ανθρώπου, έργον ενός εξουσιάζοντος και διευθύνοντος τα πάντα παντοδυνάμου νου; Ήσαν τα πάντα τυχαία, ή ωφείλοντο εις μίαν θέλησιν και μίαν λογικήν τελείως υπεράνθρωπον, εις μίαν ικανότητα ίλιγγον επιφέρουσαν, της οποίας τα έργα κατέληγαν εις μίαν θεσπέσιαν αρμονίαν; Μήπως οι απέραντοι κόσμοι που την απετέλουν ήσαν το έργον όχι του Θεού, που η εκκλησία θέλει να μας επιβάλη, αλλά ενός Θεού τελείως διαφορετικού, ενός Θεού αλήθεια παντοκράτορος, ενός Θεού αλήεια παντοδύναμου, που υπήρχε μέσα στα ίδια τα έργα του και σε όλα τα κτίσματά του, αποτελούντος ένα με αυτά, και υπάρχοντος παντού αλλ’ αοράτου, όπως είναι υπαρκτή μα αόρατος η ενέργεια, όπως είναι υπαρκτόν μα αόρατον το πνεύμα, όπως είναι είναι υπαρκτόν αλλά μη ορατόν εις τους πολλούς το Μέγα Φως το Άκτιστον, το Μέγα Φως το Άπιαστον, το εν μεγαλείω και δόξη καταυγάζον, το εις τους αιώνας άπιαστον, μα εκθαμβωτικά εις τους αιώνας των αιώνων ορατόν, μόνο εις όσους ευλογήθηκαν με την υψίστην Χάριν το Φως αυτό να ιδούν; Μήπως άπαντα ταύτα ήσαν ο Θεός, ο μόνος αληθινός – τουτέστιν μια παμμέγιστη, μια υπερτάτη δύναμις ή ενέργεια «λελογισμένη» και παντάνασσα, και επί της Γης και εν Υψίστοις; Αλήθεια, μήπως αυτά ήσαν ο Θεός, και όχι εκείνος ο ηθικολόγος τύραννος και τιμωρός κριτής – τουτέστιν ένας μεγάλος Άρχων φωτεινός, αυτόφωτος, τελείως άσχετος με τας εννοίας του Καλού και του Κακού; Μήπως εν τη ουσία των πραγμάτων δεν υπήρχε καμμία ηθική, ούτε ανάγκη ηθικής, για να διαρθρωθή και να υπάρξη ο Κόσμος;
::''Ο Μέγας Ανατολικός'', τόμος 1ος, Κεφάλαιο 6ο

*Τι συμβαίνει, διηρωτάτο με σπαραγμόν η νεανίς, και δεν ημπορεί κανείς να απολαμβάνη πάντοτε τον έρωτα σαν μίαν ωραίαν οπώραν {…}, σαν ένα ωραίο τοπείον, σαν ένα ωραίο ξένοιστο πρωί, πασίχαρο, αυροφίλητο, γιομάτο ευφροσύνη, σαν ένα μυροβόλο περιβόλι, ή σαν μια καθαρή αμμουδιά, λουσμένη από γαλάζιο πέλαγος ευδαιμονίας; Μήπως δεν φταίει καθόλου, μα καθόλου ο έρως – εξηκολούθησε να σκέπτεται μα αιμάσσουσαν καρδίαν η Υβόννη. Μήπως φταίει ο τρόπος με τον οποίον αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι τον έρωτα, τόσον εις το ατομικόν, όσον και εις το κοινωνικόν επίπεδον; Μήπως, αν δεν έμπαινε στη μέση το λεγόμενον «αίσθημα» και η λεγομένη «ηθική», θα ημπορούσε τότε μόνον να είναι ο έρως τέλειος και απλός και εύκολος, επ’ άπειρον πανήδονος και απολύτως παντοδύναμος – όλο χαρά (μόνο χαρά), όλο γλύκα (μόνο γλύκα), χωρίς απαγορεύσεις, στερήσεις, πικρίες, διάφορα «μούπες-σούπα» και άλλα αηδή και ακατανόητα, όπως η αποκλειστικότης, η εντός του γάμου αγνότης και όλη η σχετική με αυτόν απέραντη όσον και μάταια ηθικολογία και φιλολογία; Με τας τελευταίας σκέψεις, η Υβόννη έπαυσε να κλαίη. Της εφάνη ωσάν να είχε λάμψει αιφνιδίως εις το σκότος ένα φως λαμπρόν, μια δέσμη φωτεινή μεγάλου φάρου τηλαυγούς.
::''Ο Μέγας Ανατολικός'', τόμος 1ος, Κεφάλαιο 6ο

==Συνεντεύξεις και ομιλίες==
*«Εγώ εξεπαιδεύθην στην καθαρεύουσα. Τα εκφραστικά μου μέσα στη δημοτική ήσαν ακαδημαϊκά, ψεύτικα. Τα 'μαθα. Έγραφα ως δημοτικιστής ώσπου έφθασα στον υπερρεαλισμό. Και έχω ακόμη μερικά κείμενά μου τυπικώς υπερρεαλιστικά. Και σαν νέος που ήμουν και παιδί, δεν ήμουν καν δημοτικιστής, με την έννοια που λέμε σήμερα, ήμουν ''μαλλιαρός'', μαθητής του Ψυχάρη, κάτοχος της γραμματικής του». 
::''Ομιλία στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης'', 22 Μαρτίου 1973

*«Ακόμη γράφουμε σύμφωνα με τας πρώτας αρχάς του υπερρεαλισμού χρησιμοποιούντες την αυτόματον γραφήν και έχω πολλά ποιήματα στα συρτάρια μου παραπλεύρως μ' αυτά που βεβαίως δεν είναι πλέον υπερρεαλιστικά. Δεν είναι υπερρεαλιστικά με την έννοια της εφαρμογής της αυτομάτου γραφής, αλλά εάν προσέξετε, θα δείτε ότι η αφομοίωσις των απώτερων σκοπών που επιδιώκει ο υπερρεαλισμός, που δεν ήταν απλώς να γράφει κανείς ωραία ποιήματα ή όμορφη πρόζα, αλλά να καθιστά πολύ πιο ενδιαφέρουσα και ζωντανή την ζωή και θα πω ακόμη: εδεμικήν. Όχι με την έννοιαν του παραδείσου αλλά με την έννοιαν την διαφοροποιημένη της Εδέμ, στην οποίαν επανερχόμενος ο Αδάμ, υπό άλλο πνεύμα, θα μπορέσει επιτέλους να μην έχει ανάγκη ηλεκτρονικών εγκεφάλων, ανάγκη πολλής-πολλής λογικής που είδαμε που οδήγησε: τον Κάιζερ αρχικά, τον Χίτλερ αργότερα και άλλους, ολιγότερον βαρβάρους αλλά στυγνούς ωσαύτως ανθρώπους». 
::''Ομιλία στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης'', 22 Μαρτίου 1973

*«Πολλά κείμενά μου δεν έχουν εκδοθεί. Λόγω ελευθεροστομίας. Ενοχλούνται τα καλώς κείμενα ώτα». 
::Ανδρομάχη Σκαρπαλέζου, ''Συνέντευξη με τον Ανδρέα Εμπειρίκο'', Αθήνα, Μάρτιος 1967, Ηριδανός, τ. 4

== Είπαν για τον Ανδρέα Εμπειρίκο ==
* Ο Εμπειρίκος ήταν ο μεγάλης αντοχής αθλητής της [[φαντασία|φαντασίας]], με γήπεδο την οικουμένη ολάκερη και διασκελισμό τον [[Έρωτας|Έρωτα]]. Το έργο του, κάθε του καινούριο έργο, ζωσμένο από ένα μικρό [[ουράνιο τόξο]], είναι μια υπόσχεση προς την [[ανθρωπότητα]], μια δωρεά που αν δεν την κρατούν ακόμα όλοι στα χέρια τους είναι αποκλειστικά και μόνον από δική τους αναξιότητα. Οι [[Σίγκμουντ Φρόιντ|φροϋδικές]] του μελέτες και η [[ψυχανάλυση|ψυχαναλυτική]] του δράση, που θα μου δινόταν η ευκαιρία να παρακολουθήσω αργότερα, τον είχαν καταστήσει ικανό ν' ατενίζει καταπρόσωπο τη [[ζωή]], κάτι περισσότερο, ν' ατενίζει τον πυρήνα της ζωής, που είναι ο [[Έρωτας]], στην πλήρη, στην πέραν από κάθε σύμβαση, ανάπτυξη και κορύφωσή του. Κομμένος στα μέτρα των αποστόλων, και με μόνη [[γλώσσα]] τη γλώσσα την [[ποίηση|ποιητική]], αποτελούσε ένα νέο τύπο στα [[νεοελληνική λογοτεχνία|γράμματά μας]], μίλια μακριά από το γνωστό μας τύπο των οδυρομένων και των ενοχοβίων.
** [[Οδυσσέας Ελύτης]], ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 350 - 351. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

==Εξωτερικοί σύνδεσμοι==
{{wikipedia}}
*[http://www.embiricos2001.gr/intro2.htm Έτος Εμπειρίκου 2001]

{{DEFAULTSORT:Εμπειρικος Ανδρεας}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]</text>
      <sha1>3ymy1tabwgl731qygxzagth1c4ux5h2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38586</id>
      <parentid>38585</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T05:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <origin>38586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23555" sha1="df4qqyovy2htqnk6nt204z1x679o01p" xml:space="preserve">[[Αρχείο:Andreas Empiricos 1920.jpg|thumb|Ανδρέας Εμπειρίκος]]
Ο '''[[w:el:Ανδρέας Εμπειρίκος|Ανδρέας Εμπειρίκος]]''' (2 Σεπτεμβρίου 1901 - 3 Αυγούστου 1975) ήταν Έλληνας ποιητής, πεζογράφος, φωτογράφος και ψυχαναλυτής, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ελληνικού [[υπερρεαλισμός|υπερρεαλισμού]]. 

==''Υψικάμινος'' (1935)==
*Μια φίλη συνήντησε μιαν άλλη φίλη. Τα δεσμά που συγκρατούσαν τα τζιτζίκια των ομφαλών τους λύθηκαν σαν φρεσκοχυμένοι χάλυβες κ' οι δύο φίλες έγιναν μια πόρπη.
::''Αντί φλυτζανιού''

*Καμιά προκοπή. Παντού στάχτη. Παντού φόνοι. Κάθε μέρα φέρνει μιαν άλλη μέρα και εξαντλείται βαθμηδόν η παρακαταθήκη των στιλβωτηρίων. Λίγοι γενναίοι ακόλουθοι ξεπετσένωνουν τα μπράτσα τους και φορούν μεγάλες ομπρέλλες μπρος σε καθρέφτες γαλακτερούς.
::''Φενάκη''

*Σκοπός της [[ζωή]]ς μας είναι η αγάπη. Σκοπός της ζωής μας είναι η ατελεύτητη μάζα μας. Σκοπός της ζωής μας είναι η λυσιτελής παραδοχή της ζωής μας και της κάθε μιας ευχής εν παντί τόπω εις πάσαν στιγμήν εις κάθε ένθερμον αναμόχλευσιν των υπαρχόντων. Σκοπός της ζωής μας είναι το σεσημασμένον δέρας της υπάρξεώς μας. 
::''Τριαντάφυλλα στο παράθυρο''

*Ο ειρμός του ποταμού διεκόπη. Η συνοχή όμως του τοπίου είταν τόση που και ο ποταμός κυλούσε.
::''Θρυλικόν ανάκλιντρον''

==''Ενδοχώρα'' (1934-1937)==
*Η [[ποίηση|ποίησις]] είναι ανάπτυξι στίλβοντος ποδηλάτου. Μέσα της όλοι μεγαλώνουμε. Οι δρόμοι είναι λευκοί. Τ' άνθη μιλούν. Από τα πέταλά τους αναδύονται συχνά μικρούτσικες παιδίσκες. Η εκδρομή αυτή δεν έχει τέλος.
::''Ο πλόκαμος της Αλταμίρας'', 3 (1936-7)

*Πάρε τη λέξι μου. Δώσε μου το χέρι σου.
::''Ο πλόκαμος της Αλταμίρας'', 18 (1936-7)

*Ω υπερωκεάνιον τραγουδάς και πλέχεις&lt;br /&gt;Άσπρο στο σώμα σου και κίτρινο στις τσιμινιέρες&lt;br /&gt;Διότι βαρέθηκες τα βρωμερά νερά των αγκυροβολίων&lt;br /&gt;Εσύ που αγάπησες τις μακρινές σποράδες&lt;br /&gt;Εσύ που σήκωσες τα πιο ψηλά μπαϊράκια&lt;br /&gt;Εσύ που πλέχεις ξεκάθαρρα στις πιο επικίνδυνες σπηλιάδες&lt;br /&gt;Χαίρε που αφέθηκες να γοητευθής απ' τις σειρήνες&lt;br /&gt;Χαίρε που δεν φοβήθηκες ποτέ τις συμπληγάδες.
::''Στροφές Στροφάλλων'' (1935-6)

==''Γραπτά ή Προσωπική Μυθολογία'' (1936-1946)==
*«Την εποχή εκείνη, πολλοί κριτικοί εμίλησαν και έγραψαν χλευαστικώς περί του βιβλίου αυτού [''Υψικάμινος''] και του κινήματος που αντιπροσώπευε. Σήμερα μερικοί εξ αυτών, ερωτοτροπούν με τους υπερρεαλιστάς, μιλώντας για κάποιον «καλώς εννοούμενον» - ποιός να' ναι τάχα; - υπερρεαλισμό, τον οποίο θέλουν κωμικώτατα να αξιολογήσουν οι ίδιοι, ενώ προ ολίγου ακόμη, διέδιδαν ότι ο υπερρεαλισμός απέθανε και ετάφη». 
::''Αμούρ-Αμούρ'' (1939)

*«Το βιβλίο αυτό [''Υψικάμινος''] αποτελεί την πρώτη πραγματική εκδήλωση και την πρώτη πράξη του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, αν εξαιρέσω μία διάλεξη που έκαμα περί του κινήματος και των επιδιώξεών του την άνοιξη του ίδιου έτους».  
::''Αμούρ-Αμούρ'' (1939)

*«Ήθελα δηλαδή να συμπεριλάβω στα ποιήματά μου, όλα τα στοιχεία που στην καθιερωμένη ποίηση, θεληματικά ή άθελά μας, αποκλείονται, ή μας ξεφεύγουν. Και ήθελα να τα συμπεριλάβω κατά τέτοιον τρόπο, ώστε ένα ποίημα να μην αποτελείται απλώς από ένα ή περισσότερα υποκειμενικά ή αντικειμενικά θέματα λογικώς καθωρισμένα και αναπτυσσόμενα μόνον εντός συνειδητών ορίων, μα να αποτελείται από οποιαδήποτε στοιχεία που θα παρουσιάζοντο μέσα στην ροή τού γίγνεσθαι του, ανεξάρτητα από κάθε συμβατική ή τυποποιημένη αισθητική, ηθική, ή λογική κατασκευή». 
::''Αμούρ-Αμούρ'' (1939)

==''Οκτάνα''==
*Και ενώ οι φλόγες της πυράς, περιδινούμεναι γύρω από τα σώματά των (ω Ιωάννα ντ’ Αρκ! ω Αθανάση Διάκο!), με κόκκινες ανταύγειες φωτίζουν τα κτίσματα των Βαβυλώνων, των παλαιών και τωρινών και τις μορφές των Ναβουχοδονοσόρων, απ’ την λερή την άσφαλτο των λεωφόρων (lâchez tout, partez sur les routes) και απ’ τις σκιές των σκοτεινών παρόδων, από τα έγκατα της γης και από τα μύχια της ψυχής, από τους κήπους με τα γιασεμιά και τους υακίνθους και από τα βάθη των  δοχείων  που  τα  δυσώδη  απορρίμματα  περιέχουν   (lâchez  tout,  partez sur  les  routes),   απ’  τις  κραυγές  του  γλυκασμού  των  συνουσιαζομένων   και από τους  στεναγμούς  της  ηδονής  των αυνανιζομένων, απ’ των  τρελών  τις  άναρθρες   φωνές και  απ’ των   βαρέων  καημών τις  στοναχές, ως  λάβα  ζεστή, ή  ως σάλπιγξ  μιας  αενάου  παρουσίας,  μα  προ  παντός  ως  σπέρμα,  ως  σπέρμα  ορμητικόν εν  ευφροσύνη  αναβλύζον,  αναπηδούν  και  ανέρχονται  στον  ουρανόν    (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!) με  μάτια εστραμμένα  προς τα  επάνω, άκαυτοι  και  άφθαρτοι  εις  τον  αιώνα, μπεάτοι  και  προφητικοί (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!),ερωτικοί, υψιτενείς, μεμουσωμένοι, και  τώρα  και  πάντα (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!) με συνοδείαν   των  αγγέλων,  και τώρα  και  πάντα, τον  ερχομό  και  την  ανάγκη (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!) τον  ερχομό  και  την  ανάγκη  των  νέων  Παραδείσων  ψάλλουν!
::''Οι Μπεάτοι ή Της μη συμμορφώσεως οι Άγιοι'' (1963)

*Οκτάνα θα πη , όχι πολιτικής, μια ψυχικής ενότητος Παγκόσμιος Πολιτεία (πιθανώς Ομοσπονδία) με ανέπαφες τις πνευματικές και εθνικές ιδιομορφίες εκάστης εθνικής ολότητος, εις μίαν πλήρη και αρραγή αδελφοσύνην εθνών, λαών και ατόμων, με πλήρη σεβασμόν εκάστου, διότι αυτή μόνον εν τέλει θα ημπορέση διά της κατανοήσεως, διά της αγωνιστικής καλής θελήσεως, ουδόλως δε διά της βίας, τας τάξεις και την εκμετάλλευσιν του ανθρώπου από τον άνθρωπον να καταργήση, να εκκαθαρίση επιτέλους!&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη παντού και πάντα εν ηδονή ζωή.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη δικαιοσύνη.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη αγάπη.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη παντού και πάντα καλωσύνη.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη η αγαλλίασις εκείνη που φέρνει στα χείλη την ψυχή και εις τα όργανα τα κατάλληλα με ορμήν το σπέρμα.&lt;br /&gt;Οκτάνα, φίλοι μου, θα πη, απόλυτος μη συμμόρφωσις με ό,τι αντιστρατεύεται, ή μάχεται, ή αναστέλλει την έλευσιν της Οκτάνα.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη μη συμμετοχή και μη αντίταξι βίας εις την βίαν.&lt;br /&gt;Οκτάνα θα πη ό,τι στους ουρανούς και επί της γης ηκούετο, κάθε φοράν που ως μέγας μαντατοφόρος, με έντασιν υπερκοσμίου τηλεβόα, ο Άγγελος Κυρίου εβόα.
::''Όχι Μπραζίλια μα Οκτάνα'' (1965)

==''[[w:el:Ο Μέγας Ανατολικός|Ο Μέγας Ανατολικός]]''==
*Ἀναπνέουσα βαθειά, ἡ Ὑβόννη ἐκοίταζε ἀκόμη τὸν οὐρανόν. Αἴφνης μία ἄλλη σκέψις, εἰς ἀδιάπτωτον ἀλληλουχίαν μὲ τὰς προηγουμένας ἐρχόμενη, ἔλαμψε εἰς τὸν νοῦν της. Ἧτο μία σκέψις γοργή, θερμή, σὰν αἷμα σφύζοντος νεανικοῦ ὀργανισμού... Μήπως ἂν ἤλλασσε πεποιθήσεις καὶ ἰδίως τὴν συμπεριφορᾶν της εἰς τὴν ζωὴν ὡς πρὸς τὸν ἔρωτα, εἰς τὸν ὁποῖον ἕως σήμερον ὑπῆρξε τόσον πολὺ ἐλλειμματίας, θὰ ἤρχιζε δι αὐτὴν νέα ζωή, μία ζωὴ πανήδονη, γλυκύτατη -ἡ μόνη ὀρθή, ἀληθινὴ καὶ φυσική. Ἀλήθεια, μήπως τοῦτο ἧτο δυνατόν; Ἀκόμη ὀλίγα δευτερόλεπτα ἐκοίταξε τὸν οὐρανὸν ὡς ἐν ἐκστάσει ἡ Ὑβόννη, γοητευμένη, μαγευμένη καὶ ἀναπνεόυσα βαθειὰ τὴν θαλασσίαν αὔραν... Ὤ, ναί, αὐτὸ ποὺ ἐσκέφθη ἧτο ἀπολύτως δυνατόν. Ἀλλέως, δὲν θὰ ἔλαμπαν μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο τὰ ἄστρα· ἀλλέως δὲν θὰ περιεστρέφοντο τόσον θριαμβευτικὰ καὶ μὲ τόσην εὐρυθμίαν οἱ τρόχοι τοῦ «Μεγάλου Ἀνατολικοῦ»· ἀλλέως δὲν θὰ ἐσκόρπιζε τόσον θωπευτικᾶ, τόσον ἠδονικᾶ, κατὰ διαστήματα, εἰς τὸ πρόσωπόν της, τὸ ὑγρὸν ψιμμύθιν τοῦ θαλασίου ἀφροῦ, ἡ ἁπαλὴ πνοὴ τοῦ ἀνέμου... Ὤ, ναί, αὐτὸ ποὺ ἐσκέφθη, ἧτο δυνατὸν νὰ γίνη κι ἡ ἀλλαγῆ αὐτή, ποὺ ἔπρεπε νὰ ἀρχίση ἀμέσως, θὰ ἧτο ὁ λυτρωμός της.
::''Ο Μέγας Ανατολικός'', τόμος 1ος, σελ. 111-12

*Ω, πόσον ωραία ήτο αυτή η [[Άνοιξη|εαρινή]] νυξ, πόσον λαμπροί ήσαν οι αστέρες, πόσον ακαταμέτρητον ήτο το ύψος του ουρανού! Οποία μεγαλοπρέπεια! Οποία μεγαλωσύνη! Τί ήτο αυτό το απροσμέτρητον; Ένα μεγάλο χάος, ή μία σοφή διάρθρωσις στοιχείων ασυλλήπτων από την διάνοιαν του ανθρώπου, έργον ενός εξουσιάζοντος και διευθύνοντος τα πάντα παντοδυνάμου νου; Ήσαν τα πάντα τυχαία, ή ωφείλοντο εις μίαν θέλησιν και μίαν λογικήν τελείως υπεράνθρωπον, εις μίαν ικανότητα ίλιγγον επιφέρουσαν, της οποίας τα έργα κατέληγαν εις μίαν θεσπέσιαν αρμονίαν; Μήπως οι απέραντοι κόσμοι που την απετέλουν ήσαν το έργον όχι του Θεού, που η εκκλησία θέλει να μας επιβάλη, αλλά ενός Θεού τελείως διαφορετικού, ενός Θεού αλήθεια παντοκράτορος, ενός Θεού αλήεια παντοδύναμου, που υπήρχε μέσα στα ίδια τα έργα του και σε όλα τα κτίσματά του, αποτελούντος ένα με αυτά, και υπάρχοντος παντού αλλ’ αοράτου, όπως είναι υπαρκτή μα αόρατος η ενέργεια, όπως είναι υπαρκτόν μα αόρατον το πνεύμα, όπως είναι είναι υπαρκτόν αλλά μη ορατόν εις τους πολλούς το Μέγα Φως το Άκτιστον, το Μέγα Φως το Άπιαστον, το εν μεγαλείω και δόξη καταυγάζον, το εις τους αιώνας άπιαστον, μα εκθαμβωτικά εις τους αιώνας των αιώνων ορατόν, μόνο εις όσους ευλογήθηκαν με την υψίστην Χάριν το Φως αυτό να ιδούν; Μήπως άπαντα ταύτα ήσαν ο Θεός, ο μόνος αληθινός – τουτέστιν μια παμμέγιστη, μια υπερτάτη δύναμις ή ενέργεια «λελογισμένη» και παντάνασσα, και επί της Γης και εν Υψίστοις; Αλήθεια, μήπως αυτά ήσαν ο Θεός, και όχι εκείνος ο ηθικολόγος τύραννος και τιμωρός κριτής – τουτέστιν ένας μεγάλος Άρχων φωτεινός, αυτόφωτος, τελείως άσχετος με τας εννοίας του Καλού και του Κακού; Μήπως εν τη ουσία των πραγμάτων δεν υπήρχε καμμία ηθική, ούτε ανάγκη ηθικής, για να διαρθρωθή και να υπάρξη ο Κόσμος;
::''Ο Μέγας Ανατολικός'', τόμος 1ος, Κεφάλαιο 6ο

*Τι συμβαίνει, διηρωτάτο με σπαραγμόν η νεανίς, και δεν ημπορεί κανείς να απολαμβάνη πάντοτε τον έρωτα σαν μίαν ωραίαν οπώραν {…}, σαν ένα ωραίο τοπείον, σαν ένα ωραίο ξένοιστο πρωί, πασίχαρο, αυροφίλητο, γιομάτο ευφροσύνη, σαν ένα μυροβόλο περιβόλι, ή σαν μια καθαρή αμμουδιά, λουσμένη από γαλάζιο πέλαγος ευδαιμονίας; Μήπως δεν φταίει καθόλου, μα καθόλου ο έρως – εξηκολούθησε να σκέπτεται μα αιμάσσουσαν καρδίαν η Υβόννη. Μήπως φταίει ο τρόπος με τον οποίον αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι τον έρωτα, τόσον εις το ατομικόν, όσον και εις το κοινωνικόν επίπεδον; Μήπως, αν δεν έμπαινε στη μέση το λεγόμενον «αίσθημα» και η λεγομένη «ηθική», θα ημπορούσε τότε μόνον να είναι ο έρως τέλειος και απλός και εύκολος, επ’ άπειρον πανήδονος και απολύτως παντοδύναμος – όλο χαρά (μόνο χαρά), όλο γλύκα (μόνο γλύκα), χωρίς απαγορεύσεις, στερήσεις, πικρίες, διάφορα «μούπες-σούπα» και άλλα αηδή και ακατανόητα, όπως η αποκλειστικότης, η εντός του γάμου αγνότης και όλη η σχετική με αυτόν απέραντη όσον και μάταια ηθικολογία και φιλολογία; Με τας τελευταίας σκέψεις, η Υβόννη έπαυσε να κλαίη. Της εφάνη ωσάν να είχε λάμψει αιφνιδίως εις το σκότος ένα φως λαμπρόν, μια δέσμη φωτεινή μεγάλου φάρου τηλαυγούς.
::''Ο Μέγας Ανατολικός'', τόμος 1ος, Κεφάλαιο 6ο

==Συνεντεύξεις και ομιλίες==
*«Εγώ εξεπαιδεύθην στην καθαρεύουσα. Τα εκφραστικά μου μέσα στη δημοτική ήσαν ακαδημαϊκά, ψεύτικα. Τα 'μαθα. Έγραφα ως δημοτικιστής ώσπου έφθασα στον υπερρεαλισμό. Και έχω ακόμη μερικά κείμενά μου τυπικώς υπερρεαλιστικά. Και σαν νέος που ήμουν και παιδί, δεν ήμουν καν δημοτικιστής, με την έννοια που λέμε σήμερα, ήμουν ''μαλλιαρός'', μαθητής του Ψυχάρη, κάτοχος της γραμματικής του». 
::''Ομιλία στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης'', 22 Μαρτίου 1973

*«Ακόμη γράφουμε σύμφωνα με τας πρώτας αρχάς του υπερρεαλισμού χρησιμοποιούντες την αυτόματον γραφήν και έχω πολλά ποιήματα στα συρτάρια μου παραπλεύρως μ' αυτά που βεβαίως δεν είναι πλέον υπερρεαλιστικά. Δεν είναι υπερρεαλιστικά με την έννοια της εφαρμογής της αυτομάτου γραφής, αλλά εάν προσέξετε, θα δείτε ότι η αφομοίωσις των απώτερων σκοπών που επιδιώκει ο υπερρεαλισμός, που δεν ήταν απλώς να γράφει κανείς ωραία ποιήματα ή όμορφη πρόζα, αλλά να καθιστά πολύ πιο ενδιαφέρουσα και ζωντανή την ζωή και θα πω ακόμη: εδεμικήν. Όχι με την έννοιαν του παραδείσου αλλά με την έννοιαν την διαφοροποιημένη της Εδέμ, στην οποίαν επανερχόμενος ο Αδάμ, υπό άλλο πνεύμα, θα μπορέσει επιτέλους να μην έχει ανάγκη ηλεκτρονικών εγκεφάλων, ανάγκη πολλής-πολλής λογικής που είδαμε που οδήγησε: τον Κάιζερ αρχικά, τον Χίτλερ αργότερα και άλλους, ολιγότερον βαρβάρους αλλά στυγνούς ωσαύτως ανθρώπους». 
::''Ομιλία στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης'', 22 Μαρτίου 1973

*«Πολλά κείμενά μου δεν έχουν εκδοθεί. Λόγω ελευθεροστομίας. Ενοχλούνται τα καλώς κείμενα ώτα». 
::Ανδρομάχη Σκαρπαλέζου, ''Συνέντευξη με τον Ανδρέα Εμπειρίκο'', Αθήνα, Μάρτιος 1967, Ηριδανός, τ. 4

== Είπαν για τον Ανδρέα Εμπειρίκο ==
* Ο Εμπειρίκος ήταν ο μεγάλης αντοχής αθλητής της [[φαντασία|φαντασίας]], με γήπεδο την οικουμένη ολάκερη και διασκελισμό τον [[Έρωτας|Έρωτα]]. Το έργο του, κάθε του καινούριο έργο, ζωσμένο από ένα μικρό [[ουράνιο τόξο]], είναι μια υπόσχεση προς την [[ανθρωπότητα]], μια δωρεά που αν δεν την κρατούν ακόμα όλοι στα χέρια τους είναι αποκλειστικά και μόνον από δική τους αναξιότητα. Οι [[Σίγκμουντ Φρόιντ|φροϋδικές]] του μελέτες και η [[ψυχανάλυση|ψυχαναλυτική]] του δράση, που θα μου δινόταν η ευκαιρία να παρακολουθήσω αργότερα, τον είχαν καταστήσει ικανό ν' ατενίζει καταπρόσωπο τη [[ζωή]], κάτι περισσότερο, ν' ατενίζει τον πυρήνα της ζωής, που είναι ο [[Έρωτας]], στην πλήρη, στην πέραν από κάθε σύμβαση, ανάπτυξη και κορύφωσή του. Κομμένος στα μέτρα των αποστόλων, και με μόνη [[γλώσσα]] τη γλώσσα την [[ποίηση|ποιητική]], αποτελούσε ένα νέο τύπο στα [[νεοελληνική λογοτεχνία|γράμματά μας]], μίλια μακριά από το γνωστό μας τύπο των οδυρομένων και των ενοχοβίων.
** [[Οδυσσέας Ελύτης]], ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 350 - 351. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

==Εξωτερικοί σύνδεσμοι==
{{wikipedia}}
*[http://www.embiricos2001.gr/intro2.htm Έτος Εμπειρίκου 2001]

{{DEFAULTSORT:Εμπειρικος Ανδρεας}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]</text>
      <sha1>df4qqyovy2htqnk6nt204z1x679o01p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Κωνσταντίνος Καβάφης</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2597</id>
    <revision>
      <id>38584</id>
      <parentid>38471</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T05:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Είπαν για τον Κωνσταντίνο Καβάφη */</comment>
      <origin>38584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31187" sha1="licz2hymwa5jsx1n9h4ake2r153n3x8" xml:space="preserve">[[File:Constantine Cavafy, ca 1900.jpg|thumb|Ο Κωνσταντίνος Καβάφης περίπου το 1900.]]

Ο '''[[w:Κωνσταντίνος Καβάφης|Κωνσταντίνος Καβάφης]]''' (29 Απριλίου 1863 - 29 Απριλίου 1933) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές των αρχών του 20ού αιώνα.

== Ποιήματα ==
=== 1896 – 1904 ===
* Οι περασμένες μέρες πίσω μένουν, μια θλιβερή γραμμή κεριών σβησμένων∙ τα πιο κοντά βγάζουν καπνό  ακόμη, κρύα κεριά, λιωμένα, και κυρτά. ''[[s:Κεριά|Κεριά]]''
* Κι αυτό ακόμη το σκαλί το πρώτο πολύ από τον κοινό τον κόσμο απέχει. Εις το σκαλί για να πατήσεις τούτο πρέπει με το δικαίωμά σου νάσαι πολίτης εις των ιδεών την πόλι. Και δύσκολο στην πόλι εκείνην είναι και σπάνιο να σε πολιτογραφήσουν. ''[[s:Το πρώτο σκαλί|Το πρώτο σκαλί]]''
* Τιμή σ’ εκείνους όπου στη ζωή των ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες. Ποτέ από το χρέος μη κινούντες∙ δίκαιοι κ’ ίσιοι σ’ όλες των τες πράξεις, αλλά με λύπη κιόλας κ’ ευσπλαχνία∙ γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν είναι πτωχοί, πάλ’ εις μικρόν γενναίοι, πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε∙ πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες, πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους. ''[[s:Θερμοπύλες|Θερμοπύλες]]''
* Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει μέσα του το Ναι, και λέγοντάς το πέρα πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του. Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Αν ρωτιούνταν πάλι, όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει εκείνο τ’ όχι – το σωστό – εις όλην την ζωή του. ''[[s:Che fece .... il gran rifiuto|Che Fece ... Il Gran Rifiuto]]''
* Ίσως το φως θάναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει. ''[[s:Τα παράθυρα|Τα παράθυρα]]''
* Α όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω. Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον. Ανεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω. ''[[s:Τείχη|Τείχη]]''
* Και μερικοί έφθασαν απ’ τα σύνορα, και είπανε πως βάρβαροι πια δεν υπάρχουν. Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις. ''[[s:Περιμένοντας τους βαρβάρους|Περιμένοντας τους βαρβάρους]]''

=== 1905 – 1915 ===
* Για τα αλλού – μη ελπίζεις – δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό. Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ στην κώχη τούτη την μικρή, σ’ όλην την γη την χάλασες. ''[[s:Η πόλις|Η πόλις]]''
* Τα μεγαλεία να φοβάσαι, ω ψυχή. Και τες φιλοδοξίες σου να υπερνικήσεις αν δεν μπορείς, με δισταγμό και προφυλάξεις, να τες ακολουθείς. Κι όσο εμπροστά προβαίνεις, τόσο εξεταστική, προσεκτική να είσαι. ''[[s:Μάρτιαι Ειδοί|Μάρτιαι Ειδοί]]''
* Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος, σαν που ταιριάζει σε που αξιώθηκες μια τέτοια πόλι, πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο, κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ’ όχι με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα, ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους,, τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου, κι αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις. ''[[s:Απολείπειν ο θεός Αντώνιον|Απολείπειν ο Θεός Aντώνιον]]''
* Αυτά που έρχονται κανείς εύκολα τα εικάζει∙ είναι τα χθεσινά τα βαρετά εκείνα. Και καταντά το αύριο πια σαν αύριο να μη μοιάζει. ''[[s:Μονοτονία|Μονοτονία]]''
* Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι να είναι μακρύς ο δρόμος, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις. ''[[s:Ιθάκη|Ιθάκη]]''
* Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου, μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες. ''[[s:Οσο μπορείς|Οσο μπορείς]]''
* Και μες στην [[τέχνη]] πάλι, ξεκουράζομαι απ’ την δούλεψή της. ''[[s:Ζωγραφισμένα|Ζωγραφισμένα]]''

=== 1916 – 1918 ===
* Το είδωλον του νέου σώματός μου ήλθε και μ’ έφερε και τα λυπητερά∙ πένθη της οικογένειας, χωρισμοί, αισθήματα δικών μου, αισθήματα των πεθαμένων τόσο λίγο εκτιμηθέντα. Δώδεκα και μισή. Πώς πέρασε η ώρα. Δώδεκα και μισή. Πώς πέρασαν τα χρόνια. ''[[s:Απ'τες_εννιά|Απ’ Τες Εννιά]]''
* Μέσα στον έκλυτο της νεότητός μου βίο μορφώνονταν βουλές της ποιήσεώς μου, σχεδιάζονταν της τέχνης μου η περιοχή. Γι’ αυτό κ’ η μεταμέλειες σταθερές ποτέ δεν ήσαν. Κ’ η αποφάσεις μου να κρατηθώ, να αλλάξω διαρκούσαν δυο εβδομάδες το πολύ. ''[[s:Νόησις|Νόησις]]''
* Με λόγια, με φυσιογνωμία, και με τρόπους μια εξαίρετη θα φτιάξω πανοπλία∙ και θ’ αντικρύζω έτσι τους κακούς ανθρώπους χωρίς να έχω φόβον ή αδυναμία. ''[[s:Αιμιλιανός_Μονάη,_Αλεξανδρεύς,_628–655_μ.Χ.|Αιμιλιανός Μονάη, Αλεξανδρεύς, 628-655 μ.Χ.]]''

=== 1919 – 1933 ===
* με την ποικίλη δράσι των στοχαστικών προσαρμογών. ''[[s:Στα 200 π.Χ.|Στα 200 π.Χ.]]''
* Το ουσιώδες είναι που έσκασε.{{#tag:ref|Ο τελευταίος στίχος του Καβάφη.|group=&quot;σημ.&quot;}} ''[[s:Εις τα περίχωρα της Αντιοχείας|Εις τα περίχωρα της Αντιοχείας]]''

=== Αποκηρυγμένα - Ανέκδοτα ===
* Μη μόνον όσα βλέπετε πιστεύετε. ''[[s:Αλληλουχία κατά τον Βωδελαίρον|Αλληλουχία κατά τον Βωδελαίρον]]''
* Για μας δεν είναι φέτος που οι κάμποι όλοι ανθίζουν. Λησμονημένου Aυγούστου κρίνοι μάς στέφουνε, τ’ αλλοτεινά μας χρόνια γοργά επιστρέφουνε, σκιαίς αγαπημέναις γλυκά μάς γνέφουνε και την φτωχή μας την καρδιά γλυκά αποκοιμίζουν. ''[[s:Ελεγεία των Λουλουδιών|Ελεγεία των Λουλουδιών]]''

== Πεζά ==
* Χθες συλλογίστηκα αορίστως –μου πέρασε από τον [[Νους|νου]]– το ενδεχόμενο της [[Λογοτεχνία|λογοτεχνικής]] [[Αποτυχία|αποτυχίας]], και ένιωσα ξαφνικά σαν να είχε λείψει κάθε [[γοητεία]] από την [[ζωή]] μου. Και μόνη η [[σκέψη]] αυτή, με έκανε να νιώσω μιαν οξύτατη [[οδύνη]]. Παρευθύς φαντάστηκα να έχω την απόλαυση του [[Έρωτας|έρωτα]] –όπως τον εννοώ και τον θέλω–, αλλά ακόμη και αυτό μου φάνηκε, πολύ καθαρά μάλιστα, πως δεν θα ήταν αρκετό να με παρηγορήσει για την μεγάλη απογοήτευση. Τούτο αποδείχνει την [[αλήθεια]] του “[[s:Η Σατραπεία|Η Σατραπεία]]”.
** 29 Νοεμβρίου 1903. Βραχυγραφημένο αυτοσχόλιο του Καβάφη, γραμμένο αγγλικά, μεταφρασμένο από τον Γ. Π. Σαββίδη.&lt;ref&gt;''Κ. Π. Καβάφη. Τα Ποιήματα Α΄ (1897 - 1918). Νέα έκδοση του Γ. Π. Σαββίδη. Ίκαρος Εκδοτική Εταιρία. Αθήνα. Ενδέκατη ανατύπωση 2009. Πρώτη έκδοση 1991.&lt;/ref&gt;

* Πολλοί ποιηταί είναι μόνο ποιηταί. Εγώ είχα δύο ιδιότητες. Να κάνω [[Ποίημα|ποιήματα]] και να γράφω [[ιστορία]]. Ιστορία δεν έγραψα και είναι αργά πλέον. Τώρα θα πήτε: Πως ξέρω ότι θα μπορούσα να γράψω ιστορία; Το καταλαβαίνω. Κάνω το πείραμα και ρωτώ τον εαυτό μου. Καβάφη μπορείς να γράψεις μυθιστόρημα; Δέκα φωνές μου φωνάζουν «όχι». Κάνω πάλι το ερώτημα: Καβάφη μπορείς να γράψεις θέατρο; Εικοσιπέντε φωνές μου φωνάζουν πάλι «όχι». Κάνω και τρίτη φορά το ερώτημα: Καβάφη μπορείς να γράψεις ιστορία; Εκατόν εικοσιπέντε φωνές μου λένε «μπορείς, μπορείς να γράψεις».&lt;ref&gt;Ελπίδα Πασαμιχάλη. ''[http://www.bookbar.gr/stefanos-geroulanos-kp-kavafis-apokrifi-istoria/cocktails Στέφανος Γερουλάνος, Κ.Π. Καβάφης Απόκρυφη Ιστορία].'' bookbar.gr. 11/06/2014. Ανακτήθηκε στις 24/09/2025.&lt;/ref&gt;

* Ο κ. [[Κωστής Παλαμάς|Παλαμάς]], φίλε, είνε μεγάλος λυρικός ποιητής... μα, του Καβάφη δεν του αρέσει η λυρική ποίησις. Η πολλή λυρική, η ενθουσιώδης ποίησις δεν με ελκύει. Ο Παλαμάς έχει πολλάς εξάρσεις.
** 1924. Απάντηση του Καβάφη στην ερώτηση του Αθηναίου δημοσιογράφου Ν. Γιοκαρίνη: «Κύριε Καβάφη. Μού είπαν ότι ο κ. Παλαμάς, ως ποιητής, δεν έχει την εκτίμησίν σας.»&lt;ref&gt;Μ. Θεοδοσοπούλου. ''[https://epohi.gr/articles/partida-skakioy/ Παρτίδα σκακιού].'' epohi.gr. 01/12/2015. Ανακτήθηκε στις 24/09/2025.&lt;/ref&gt;

* Αδικεί ουσιωδώς την λογοτεχνία μας στα μάτια των ξένων το άρθρο αυτό. Μα αφού ήταν αναρμόδιος, γιατί να καταπιασθεί μ' αυτή την δουλειά; Παρέλειψε τον [[Ίων Δραγούμης|Ίωνα Δραγούμη]], που υπήρξε μια από τες ωραιότερες μορφές τού νέου Ελληνισμού, παρέλειψε τον [[Κώστας Ουράνης|Ουράνη]], παρέλειψε τούτον... παρέλειψε κείνον... παρέλειψε την κορυφή των κορυφών – τον [[Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης|Παπαδιαμάντη]]!...
** 1928. [Προφορική παράδοση. Ο Γιώργος Παπουτσάκης γράφει: «Αρκετές φορές έτυχε ν' ακούσω τον Καβάφη να μιλά με θαυμασμό για τον Παπαδιαμάντη. Μεταφέρω εδώ μια κουβέντα του, του 1928.» Ο Καβάφης αναφέρεται σε ένα άρθρο του Louis Roussel, καθηγητή στο πανεπιστήμιο του Montpellier, με τον τίτλο «La littérature de la Grèce moderne»].&lt;ref&gt;''Κ. Π. Καβάφη. Άπαντα τα πεζά. Τόμος 2. Επιμέλεια Γιώργος Φ. Φέξης. Παρουσίαση - σχόλια Γιώργος Παπουτσάκης. Εκδόσεις Μέρμηγκα. Αθήνα. χ.χ.&lt;/ref&gt;

* Και τι άλλο είναι η [[τέχνη]] παρά λεπτομέρειες;
** [Προφορική παράδοση]. Πεζά. Εκδοτικός οίκος Γ. Φέξη, 1963. 240.&lt;ref&gt;''[http://www.snhell.gr/references/quotes/writer.asp?id=127 Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού - Λεξικό Παραθεμάτων και Αφορισμών - Κ. Π. Καβάφης].'' snhell.gr. Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Κωνσταντίνο Καβάφη ==
* Στο μεγάλο του αγώνα το γλωσσικό, ας πούμε καλήτερα τον εθνικό τον αγώνα που θέλει πρώτα πρώτα νου σοβαρό, συνείδηση όρθια, επειδή το ζήτημα για την [[Ελλάδα]] είναι ζήτημα [[Ζωή|ζωής]] και [[Θάνατος|θανάτου]], ο κ. Καβάφης, άξιος διάδοχος, σωστό μαθητούδι του [[Γεώργιος Σουρής|Σουρή]], κατάλαβε περίφημα πως δεν είναι ανάγκη να ιδρώνει ολοένα το αφτί μας, πως χρειάζεται κάπου κάπου λίγο γλέντι. Κ' έτσι έγινε πολί έφκολα ο κ. Καβάφης ο [[καραγκιόζης]] της [[Δημοτική γλώσσα|Δημοτικής]]. 
** [[Γιάννης Ψυχάρης]]&lt;ref&gt;''Κ. Π. Καβάφης. Κριτικές μελέτες.'' Παρουσίαση: Γιώργη Πικρού. Εκδόσεις: Νέος Σταθμός. χ.τ. χ.χ.&lt;/ref&gt;

* Ο εξωτερικά πρόχειρος μα σοφά μελετημένος στίχος του Καβάφη, η θεληματικά αλλοπρόσαλλη [[γλώσσα]] του, η απλοϊκή ρίμα του, είναι το μόνο σώμα που θα μπορούσε πιστά να περικαλύψει και να φανερώσει την ψυχή του. [[Σώμα]] και [[ψυχή]] στα [[Τραγούδι|τραγούδια]] του είναι ένα. Σπάνια στην ιστορία της [[Φιλολογία|φιλολογίας]] μας μια τέτοια ενότητα υπήρξε τόσο οργανικά τέλεια. Ο Καβάφης είναι από τα τελευταία άνθη ενός [[Πολιτισμός|πολιτισμού]]. Με διπλά, ξεθωριασμένα φύλλα, με μακρό ασθενικό κοτσάνι, δίχως σπόρο. 
** [[Νίκος Καζαντζάκης]]&lt;ref&gt;''[https://www.poiein.gr/2011/10/02/i-isseio-eaaeaioaeueco-anuoae-aea-oii-euiooaiossii-eaauoc/ Ο Νίκος Καζαντζάκης γράφει για τον Κωνσταντίνο Καβάφη].'' Καταχώρηση από: Σπύρος Αραβανής. poiein.gr. 02/10/2011. Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.&lt;/ref&gt;

* Όταν τον αποχωρίστηκα (τον Καβάφη) έμεινα μονάχα με την εντύπωση ενός πονηρότατου ανθρώπου με εύκολο και κοινό πνεύμα χωρίς τίποτ' άλλο που να προδίδει τον καλλιτέχνη ή απλώς το διανοούμενο. Εδώ και λίγες μέρες τον ξαναντάμωσα στο ατελιέ του Τόμπρου. Μόλις και μετά βίας έριξε μερικές ματιές στα έργα. Με φώναξε κοντά του και δείχνοντάς μου ένα τεράστιο Καποδίστρια που αποτελειώνει τώρα ο Τόμπρος για το Ναύπλιο, κ' ύστερα ένα γυμνό γυναικός που είταν λίγο παρακάτω, μου είπε: «Δε μου λες, Κατσίμπαλη, ποια είναι αυτή; Η Καποδιστρίνα;» Και χάχα τα γέλια ώσπου πνίγηκε, κι άρχιζε να ξεφυσάει από τη σωλήνα σαν ατμομηχανή.{{#tag:ref|Ο Γιώργος Κατσίμπαλης συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη το 1932 στην Αθήνα. Ο Καβάφης ήταν άρρωστος, με καρκίνο στον λάρυγγα, και είχε πάει στην Αθήνα για να υποβληθεί σε θεραπεία. Ο Κατσίμπαλης αναφέρει ότι ο Καβάφης είχε μετάλλινη σωλήνα για να αναπνέει.&lt;ref name=&quot;Μικρά Καβαφικά Β΄&quot;/&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}} Τον σιχάθηκα. Τι αντίθεση με τον Παλαμά! Και να υπάρχουν άνθρωποι που να τολμούν να τον συγκρίνουν μαζί του. Α-σιχτίρ!
** [[Γιώργος Κατσίμπαλης]]&lt;ref name=&quot;Μικρά Καβαφικά Β΄&quot;&gt;Γ. Π. Σαββίδης. ''Μικρά Καβαφικά Β΄.'' Ερμής. Αθήνα. 2010.&lt;/ref&gt;

* ([[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]], [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]], Καβάφης) Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[Ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. 
** [[Γιώργος Σεφέρης]], «Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο», 1937. Δοκιμές, Α΄. Ίκαρος, 1974. 63.&lt;ref&gt;''[http://www.snhell.gr/references/quotes/writer.asp?id=290 Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού - Λεξικό Παραθεμάτων και Αφορισμών - Γιώργος Σεφέρης].'' snhell.gr. Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.&lt;/ref&gt;

* Χωρίς φόβο να θεωρηθεί κανείς ασυγχώρητα υπερβολικός, μπορεί να υποστηρίξει ότι σαν διδακτικός ποιητής ο Καβάφης είναι ο ποιητής της [[Αξιοπρέπεια|αξιοπρέπειας]].
** [[Ευάγγελος Παπανούτσος]]&lt;ref name=&quot;Ε. Π. Παπανούτσος&quot;&gt;Ε. Π. Παπανούτσος. ''Παλαμάς, Καβάφης, Σικελιανός.'' Ίκαρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 1985. Πρώτη έκδοση Εκδόσεις Άλφα Ι. Μ. Σκαζίκη 1949.&lt;/ref&gt;

* Κανείς ποιητής από τους συγχρόνους μας δεν άδραξε με τόσην αμεσότητα και με τέτοιαν αφοβιά τη δραματικήν ουσία της ζωής, την τραγική και την κωμική της διάσταση, όπως ο Καβάφης. Και κανείς δεν μας την ξεσκεπάζει με τόσην οξύτητα, τόσον ωμά και επομένως τόσο συγκλονιστικά όσον εκείνος. Στο σημείο τούτο είν' εντελώς ορθή η γνώμη των κριτικών που εξαίρουν τον δραματικό Καβάφη. Αυτή η τραγική ουσία της [[Ζωή|ζωής]], ερωτά ο [[Κλέων Παράσχος|Κλ. Παράσχος]], «αδυσώπητη, εφιαλτική, δεν είναι σχεδόν πανταχού παρούσα στην ποίηση του Καβάφη, μεταμορφωμένη μονάχα, από την τέχνη του, εξωραϊσμένη και εξαϋλωμένη;» «Ο Καβάφης» συνεχίζει ο ίδιος «κινεί ολόκληρο το πρόβλημα του [[Άνθρωπος|ανθρώπου]], όχι βέβαια στις διαστάσεις και στον αψηλό χώρο όπου το κινούν οι μεγάλοι ποιητές... ασφαλώς όμως με όση πληρότητα και οξύτητα δεν το κίνησε κανένας [[νεοέλληνας]], ουδ' αυτός ακόμα ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]]».
** [[Ευάγγελος Παπανούτσος]]&lt;ref name=&quot;Ε. Π. Παπανούτσος&quot;/&gt;

* Έτσι, το πρώτο κοινωνικό ποίημα του Καβάφη είναι τα [[s:Τείχη|Τείχη]].
** [[Στρατής Τσίρκας]]&lt;ref name=&quot;Στρατής Τσίρκας&quot;&gt;Στρατής Τσίρκας. ''Ο Καβάφης και η εποχή του.'' Κέδρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 1980. Πρώτη έκδοση 1958.&lt;/ref&gt;

* Για τον Καβάφη η [[έμπνευση]] ισοδυναμούσε με μια οξύτατη [[συνείδηση]] του [[Πραγματικότητα|πραγματικού]]. Κι όμως, από στάδια, που ίσως δε θα τα εξιχνιάσουμε ποτέ, μα που εκείνος τα είχε υπολογισμένα με το διαβήτη, μας οδηγάει στο γεμάτο κι ολοκληρωμένο [[ποίημα]]. Στο έργο τέχνης: στιλπνό, αυτόνομο κι αγέραστο.
** [[Στρατής Τσίρκας]]&lt;ref name=&quot;Στρατής Τσίρκας&quot;/&gt;

* Τώρα, μαζί με το φρέσκο βούτυρο και τα μπιφτέκια, καταβρόχθιζα τεράστιες ποσότητες ελληνικής και ξένης [[λογοτεχνία|λογοτεχνίας]]. Νύχτα-μέρα περνούσε από το κρεβάτι μου ένας μικρός σιδηρόδρομος φορτωμένος βιβλία και περιοδικά: ''Νέα Εστία, Ηλύσια, Πνοή, Λόγος, Πρωτοπορία, Ελληνικά Γράμματα, Φιλότεχνος, Αλεξανδρινή Τέχνη.'' Σκυμμένος ώρες, με υπομονή, έπιανα πολλά ψάρια. Και μονάχα η [[Ποίηση]] δεν τσιμπούσε. Χρειάστηκε ο Καβάφης για να αισθανθώ το τίναγμα, κάτι πολύ δυνατό· πω πω, τι ήταν αυτό; – παράξενο πράγμα. Μ' έπιασε βαθιά περιέργεια, που αργότερα έμελλε να γίνει βαθύ ενδιαφέρον, και ακόμη αργότερα βαθύς θαυμασμός. Γοητεία, ποτέ.
** [[Οδυσσέας Ελύτης]], ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 334. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Οι παρωδίες καβαφικών ποιημάτων που συγκεντρώνονται εδώ προέρχονται από το υλικό της ανέκδοτης εργασίας μου ''Βιβλιογραφία Κ. Π. Καβάφη (1886 - 1997)'' και αποτελούν ένα πολύ ενδιαφέρον και αδιερεύνητο κεφάλαιο της καβαφικής φιλολογίας, παρόμοιο του οποίου δε θα συναντήσουμε να υπάρχει, σε τόσην έκταση και διάρκεια, γύρω από το έργο κανενός άλλου Νεοέλληνα λογοτέχνη. Αυτή η μοναδικότητα σχετίζεται με την ιδιοτυπία της ποίησης του Αλεξανδρινού και συνδέεται με την πρόσληψη της καβαφικής ποίησης. Ο Καβάφης που όλοι γνωρίζουμε (και αναγνωρίζουμε) σήμερα, για να καταλάβει την εντελώς ξεχωριστή θέση που κατέχει στη συλλογική συνείδηση, πέρασε από πολλά και εναλλασσόμενα στάδια άρνησης, πολεμικής, παρωδίας, παρεξηγήσεων, επιφυλακτικής αποδοχής, άστοχης και αστόχαστης κριτικής. [...] Θέμα του βιβλίου είναι μια αδιερεύνητη και στο σύνολό της άγνωστη πλευρά της βιβλιογραφίας του Κ. Π. Καβάφη. Πρόκειται για ποιήματα γραμμένα «με τον τρόπο» του Αλεξανδρινού και τα οποία παρωδούν είτε τον ίδιο είτε συγκεκριμένα θεματικά και εκφραστικά του μοτίβα. Έχουν συγκεντρωθεί εδώ 170 παρωδίες αυτού του τύπου, της περιόδου 1917 - 1997.
** [[Δημήτρης Δασκαλόπουλος]]&lt;ref&gt;''Παρωδίες καβαφικών ποιημάτων (1917 - 1997).'' Συγκέντρωση - Παρουσίαση - Σχόλια Δημήτρης Δασκαλόπουλος. Εκδόσεις Πατάκη. Αθήνα. 1998.&lt;/ref&gt;

* Για τα φαρμάκια όμως που τον πότισαν δεν μίλησε κανείς. Γιατί κανείς [[ποιητής]] δεν δέχτηκε τόση λάσπη, τόση χλεύη και τόση κακία, όση ο Καβάφης. Ενδεικτικά αναφέρω: Ο [[Γιώργος Θεοτοκάς|Γ. Θεοτοκάς]] στο &quot;Ελεύθερο πνεύμα&quot; έγραφε ότι ένας οποιοσδήποτε Γιαγκούλας των ελληνικών ορέων τον ενδιέφερε περισσότερο από τον Αλεξανδρινό ποιητή και πως σε μια δικογραφία διαζυγίου υπάρχει πολύ περισσότερη ψυχή απ' ό,τι σε ολόκληρη την ποιητική του παραγωγή». Ο [[Γιάννης Ψυχάρης|Ψυχάρης]] τον είχε αποκαλέσει Καραγκιόζη της δημοτικής. Ο [[Κωστής Παλαμάς|Παλαμάς]] υποστήριζε πως τα ποιήματά του «ομοιάζουν με ρεπορτάζ από τους αιώνες και όχι από τα καλύτερα». Δεν δίστασε μάλιστα να κάνει λόγο και για «ανορθόδοξη ερωτική θεματογραφία». Άλλοι αυλοκόλακες της παλαμικής μούσας διατυμπάνιζαν πως τα ιστορικά του ποιήματα είναι «αποκομμένα ολότελα από τη σύγχρονη πραγματικότητα, δεν φαίνονταν παρά αυτοσκοποί, ένα σίγουρο καταφύγιο για τον ποιητή που ζητούσε να ταξιδέψει τη διαστροφή του μέσα στους αιώνες». Ακόμα και ο [[Γιώργος Σεφέρης|Σεφέρης]] (αρχικά τουλάχιστον) ήταν επιφυλακτικός: «Γι' αυτό πρέπει να φυλαγόμαστε, με πολλή περίσκεψη, όχι μόνο από τη δική μας ροπή να παρασυρθούμε στα πράγματα που μας αρέσουν, αλλά και από το να παίρνουμε πάντα τοις μετρητοίς την επιφανειακή σημασία των λόγων ή των διαλεκτικών τεχνασμάτων του Καβάφη». Από τους ελάχιστους που τον υπερασπίστηκαν σ’ αυτό το αιωνίως μικρόψυχο κρατίδιο των [[Αθήνα|Αθηνών]] ευθύς εξ αρχής ήταν ο [[Γρηγόριος Ξενόπουλος|Γ. Ξενόπουλος]] και ο [[Νικόλαος Κάλας|Ν. Κάλας]]. Περιμένοντας τους βαρβάρους, σαν έτοιμος από καιρό, σαν θαρραλέος, ο Καβάφης απαντούσε γαλήνιος. «Είμαι ο ποιητής των επόμενων γενεών». Σήμερα παραμένει ο πιο πολυμεταφρασμένος, αφήνοντας μακράν πίσω του τους δυο νομπελίστες μας, ενώ στη συλλογή «Συνομιλώντας με τον Καβάφη» ανθολογούνται ποιήματα 135 ποιητών ([[Μπέρτολτ Μπρεχτ|Mπρεχτ]], [[Εουτζένιο Μοντάλε|Mοντάλε]], [[Ουίσταν Ώντεν|Ώντεν]] κ.ά.) από 30 χώρες, γραμμένα σε 19 γλώσσες, που είτε εμπνέονται από την [[ποίηση]] ή τη [[μορφή]] του Kαβάφη είτε διαλέγονται μ’ αυτές. 
** [[Χρύσα Κακατσάκη]]&lt;ref&gt;Χρύσα Κακατσάκη. ''[https://www.pancreta.gr/art.php?p=21355 Φάρμακα και φαρμάκια της ποιήσεως].'' pancreta.gr.  Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}
{{βικιθήκη|Συγγραφέας:Κωνσταντίνος Καβάφης}}
* [http://www.kavafis.gr/index.asp Ο επίσημος δικτυακός τόπος του Αρχείου Καβάφη].


{{DEFAULTSORT:Καβαφης Κωνσταντινος}}
[[Κατηγορία:Έλληνες]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]</text>
      <sha1>licz2hymwa5jsx1n9h4ake2r153n3x8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38593</id>
      <parentid>38584</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T06:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Είπαν για τον Κωνσταντίνο Καβάφη */</comment>
      <origin>38593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32834" sha1="gm6mntqv69vp7zy8p3f2p1fx1ecyrf7" xml:space="preserve">[[File:Constantine Cavafy, ca 1900.jpg|thumb|Ο Κωνσταντίνος Καβάφης περίπου το 1900.]]

Ο '''[[w:Κωνσταντίνος Καβάφης|Κωνσταντίνος Καβάφης]]''' (29 Απριλίου 1863 - 29 Απριλίου 1933) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές των αρχών του 20ού αιώνα.

== Ποιήματα ==
=== 1896 – 1904 ===
* Οι περασμένες μέρες πίσω μένουν, μια θλιβερή γραμμή κεριών σβησμένων∙ τα πιο κοντά βγάζουν καπνό  ακόμη, κρύα κεριά, λιωμένα, και κυρτά. ''[[s:Κεριά|Κεριά]]''
* Κι αυτό ακόμη το σκαλί το πρώτο πολύ από τον κοινό τον κόσμο απέχει. Εις το σκαλί για να πατήσεις τούτο πρέπει με το δικαίωμά σου νάσαι πολίτης εις των ιδεών την πόλι. Και δύσκολο στην πόλι εκείνην είναι και σπάνιο να σε πολιτογραφήσουν. ''[[s:Το πρώτο σκαλί|Το πρώτο σκαλί]]''
* Τιμή σ’ εκείνους όπου στη ζωή των ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες. Ποτέ από το χρέος μη κινούντες∙ δίκαιοι κ’ ίσιοι σ’ όλες των τες πράξεις, αλλά με λύπη κιόλας κ’ ευσπλαχνία∙ γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν είναι πτωχοί, πάλ’ εις μικρόν γενναίοι, πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε∙ πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες, πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους. ''[[s:Θερμοπύλες|Θερμοπύλες]]''
* Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει μέσα του το Ναι, και λέγοντάς το πέρα πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του. Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Αν ρωτιούνταν πάλι, όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει εκείνο τ’ όχι – το σωστό – εις όλην την ζωή του. ''[[s:Che fece .... il gran rifiuto|Che Fece ... Il Gran Rifiuto]]''
* Ίσως το φως θάναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει. ''[[s:Τα παράθυρα|Τα παράθυρα]]''
* Α όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω. Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον. Ανεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω. ''[[s:Τείχη|Τείχη]]''
* Και μερικοί έφθασαν απ’ τα σύνορα, και είπανε πως βάρβαροι πια δεν υπάρχουν. Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις. ''[[s:Περιμένοντας τους βαρβάρους|Περιμένοντας τους βαρβάρους]]''

=== 1905 – 1915 ===
* Για τα αλλού – μη ελπίζεις – δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό. Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ στην κώχη τούτη την μικρή, σ’ όλην την γη την χάλασες. ''[[s:Η πόλις|Η πόλις]]''
* Τα μεγαλεία να φοβάσαι, ω ψυχή. Και τες φιλοδοξίες σου να υπερνικήσεις αν δεν μπορείς, με δισταγμό και προφυλάξεις, να τες ακολουθείς. Κι όσο εμπροστά προβαίνεις, τόσο εξεταστική, προσεκτική να είσαι. ''[[s:Μάρτιαι Ειδοί|Μάρτιαι Ειδοί]]''
* Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος, σαν που ταιριάζει σε που αξιώθηκες μια τέτοια πόλι, πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο, κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ’ όχι με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα, ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους,, τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου, κι αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις. ''[[s:Απολείπειν ο θεός Αντώνιον|Απολείπειν ο Θεός Aντώνιον]]''
* Αυτά που έρχονται κανείς εύκολα τα εικάζει∙ είναι τα χθεσινά τα βαρετά εκείνα. Και καταντά το αύριο πια σαν αύριο να μη μοιάζει. ''[[s:Μονοτονία|Μονοτονία]]''
* Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι να είναι μακρύς ο δρόμος, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις. ''[[s:Ιθάκη|Ιθάκη]]''
* Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου, μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες. ''[[s:Οσο μπορείς|Οσο μπορείς]]''
* Και μες στην [[τέχνη]] πάλι, ξεκουράζομαι απ’ την δούλεψή της. ''[[s:Ζωγραφισμένα|Ζωγραφισμένα]]''

=== 1916 – 1918 ===
* Το είδωλον του νέου σώματός μου ήλθε και μ’ έφερε και τα λυπητερά∙ πένθη της οικογένειας, χωρισμοί, αισθήματα δικών μου, αισθήματα των πεθαμένων τόσο λίγο εκτιμηθέντα. Δώδεκα και μισή. Πώς πέρασε η ώρα. Δώδεκα και μισή. Πώς πέρασαν τα χρόνια. ''[[s:Απ'τες_εννιά|Απ’ Τες Εννιά]]''
* Μέσα στον έκλυτο της νεότητός μου βίο μορφώνονταν βουλές της ποιήσεώς μου, σχεδιάζονταν της τέχνης μου η περιοχή. Γι’ αυτό κ’ η μεταμέλειες σταθερές ποτέ δεν ήσαν. Κ’ η αποφάσεις μου να κρατηθώ, να αλλάξω διαρκούσαν δυο εβδομάδες το πολύ. ''[[s:Νόησις|Νόησις]]''
* Με λόγια, με φυσιογνωμία, και με τρόπους μια εξαίρετη θα φτιάξω πανοπλία∙ και θ’ αντικρύζω έτσι τους κακούς ανθρώπους χωρίς να έχω φόβον ή αδυναμία. ''[[s:Αιμιλιανός_Μονάη,_Αλεξανδρεύς,_628–655_μ.Χ.|Αιμιλιανός Μονάη, Αλεξανδρεύς, 628-655 μ.Χ.]]''

=== 1919 – 1933 ===
* με την ποικίλη δράσι των στοχαστικών προσαρμογών. ''[[s:Στα 200 π.Χ.|Στα 200 π.Χ.]]''
* Το ουσιώδες είναι που έσκασε.{{#tag:ref|Ο τελευταίος στίχος του Καβάφη.|group=&quot;σημ.&quot;}} ''[[s:Εις τα περίχωρα της Αντιοχείας|Εις τα περίχωρα της Αντιοχείας]]''

=== Αποκηρυγμένα - Ανέκδοτα ===
* Μη μόνον όσα βλέπετε πιστεύετε. ''[[s:Αλληλουχία κατά τον Βωδελαίρον|Αλληλουχία κατά τον Βωδελαίρον]]''
* Για μας δεν είναι φέτος που οι κάμποι όλοι ανθίζουν. Λησμονημένου Aυγούστου κρίνοι μάς στέφουνε, τ’ αλλοτεινά μας χρόνια γοργά επιστρέφουνε, σκιαίς αγαπημέναις γλυκά μάς γνέφουνε και την φτωχή μας την καρδιά γλυκά αποκοιμίζουν. ''[[s:Ελεγεία των Λουλουδιών|Ελεγεία των Λουλουδιών]]''

== Πεζά ==
* Χθες συλλογίστηκα αορίστως –μου πέρασε από τον [[Νους|νου]]– το ενδεχόμενο της [[Λογοτεχνία|λογοτεχνικής]] [[Αποτυχία|αποτυχίας]], και ένιωσα ξαφνικά σαν να είχε λείψει κάθε [[γοητεία]] από την [[ζωή]] μου. Και μόνη η [[σκέψη]] αυτή, με έκανε να νιώσω μιαν οξύτατη [[οδύνη]]. Παρευθύς φαντάστηκα να έχω την απόλαυση του [[Έρωτας|έρωτα]] –όπως τον εννοώ και τον θέλω–, αλλά ακόμη και αυτό μου φάνηκε, πολύ καθαρά μάλιστα, πως δεν θα ήταν αρκετό να με παρηγορήσει για την μεγάλη απογοήτευση. Τούτο αποδείχνει την [[αλήθεια]] του “[[s:Η Σατραπεία|Η Σατραπεία]]”.
** 29 Νοεμβρίου 1903. Βραχυγραφημένο αυτοσχόλιο του Καβάφη, γραμμένο αγγλικά, μεταφρασμένο από τον Γ. Π. Σαββίδη.&lt;ref&gt;''Κ. Π. Καβάφη. Τα Ποιήματα Α΄ (1897 - 1918). Νέα έκδοση του Γ. Π. Σαββίδη. Ίκαρος Εκδοτική Εταιρία. Αθήνα. Ενδέκατη ανατύπωση 2009. Πρώτη έκδοση 1991.&lt;/ref&gt;

* Πολλοί ποιηταί είναι μόνο ποιηταί. Εγώ είχα δύο ιδιότητες. Να κάνω [[Ποίημα|ποιήματα]] και να γράφω [[ιστορία]]. Ιστορία δεν έγραψα και είναι αργά πλέον. Τώρα θα πήτε: Πως ξέρω ότι θα μπορούσα να γράψω ιστορία; Το καταλαβαίνω. Κάνω το πείραμα και ρωτώ τον εαυτό μου. Καβάφη μπορείς να γράψεις μυθιστόρημα; Δέκα φωνές μου φωνάζουν «όχι». Κάνω πάλι το ερώτημα: Καβάφη μπορείς να γράψεις θέατρο; Εικοσιπέντε φωνές μου φωνάζουν πάλι «όχι». Κάνω και τρίτη φορά το ερώτημα: Καβάφη μπορείς να γράψεις ιστορία; Εκατόν εικοσιπέντε φωνές μου λένε «μπορείς, μπορείς να γράψεις».&lt;ref&gt;Ελπίδα Πασαμιχάλη. ''[http://www.bookbar.gr/stefanos-geroulanos-kp-kavafis-apokrifi-istoria/cocktails Στέφανος Γερουλάνος, Κ.Π. Καβάφης Απόκρυφη Ιστορία].'' bookbar.gr. 11/06/2014. Ανακτήθηκε στις 24/09/2025.&lt;/ref&gt;

* Ο κ. [[Κωστής Παλαμάς|Παλαμάς]], φίλε, είνε μεγάλος λυρικός ποιητής... μα, του Καβάφη δεν του αρέσει η λυρική ποίησις. Η πολλή λυρική, η ενθουσιώδης ποίησις δεν με ελκύει. Ο Παλαμάς έχει πολλάς εξάρσεις.
** 1924. Απάντηση του Καβάφη στην ερώτηση του Αθηναίου δημοσιογράφου Ν. Γιοκαρίνη: «Κύριε Καβάφη. Μού είπαν ότι ο κ. Παλαμάς, ως ποιητής, δεν έχει την εκτίμησίν σας.»&lt;ref&gt;Μ. Θεοδοσοπούλου. ''[https://epohi.gr/articles/partida-skakioy/ Παρτίδα σκακιού].'' epohi.gr. 01/12/2015. Ανακτήθηκε στις 24/09/2025.&lt;/ref&gt;

* Αδικεί ουσιωδώς την λογοτεχνία μας στα μάτια των ξένων το άρθρο αυτό. Μα αφού ήταν αναρμόδιος, γιατί να καταπιασθεί μ' αυτή την δουλειά; Παρέλειψε τον [[Ίων Δραγούμης|Ίωνα Δραγούμη]], που υπήρξε μια από τες ωραιότερες μορφές τού νέου Ελληνισμού, παρέλειψε τον [[Κώστας Ουράνης|Ουράνη]], παρέλειψε τούτον... παρέλειψε κείνον... παρέλειψε την κορυφή των κορυφών – τον [[Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης|Παπαδιαμάντη]]!...
** 1928. [Προφορική παράδοση. Ο Γιώργος Παπουτσάκης γράφει: «Αρκετές φορές έτυχε ν' ακούσω τον Καβάφη να μιλά με θαυμασμό για τον Παπαδιαμάντη. Μεταφέρω εδώ μια κουβέντα του, του 1928.» Ο Καβάφης αναφέρεται σε ένα άρθρο του Louis Roussel, καθηγητή στο πανεπιστήμιο του Montpellier, με τον τίτλο «La littérature de la Grèce moderne»].&lt;ref&gt;''Κ. Π. Καβάφη. Άπαντα τα πεζά. Τόμος 2. Επιμέλεια Γιώργος Φ. Φέξης. Παρουσίαση - σχόλια Γιώργος Παπουτσάκης. Εκδόσεις Μέρμηγκα. Αθήνα. χ.χ.&lt;/ref&gt;

* Και τι άλλο είναι η [[τέχνη]] παρά λεπτομέρειες;
** [Προφορική παράδοση]. Πεζά. Εκδοτικός οίκος Γ. Φέξη, 1963. 240.&lt;ref&gt;''[http://www.snhell.gr/references/quotes/writer.asp?id=127 Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού - Λεξικό Παραθεμάτων και Αφορισμών - Κ. Π. Καβάφης].'' snhell.gr. Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Κωνσταντίνο Καβάφη ==
* Στο μεγάλο του αγώνα το γλωσσικό, ας πούμε καλήτερα τον εθνικό τον αγώνα που θέλει πρώτα πρώτα νου σοβαρό, συνείδηση όρθια, επειδή το ζήτημα για την [[Ελλάδα]] είναι ζήτημα [[Ζωή|ζωής]] και [[Θάνατος|θανάτου]], ο κ. Καβάφης, άξιος διάδοχος, σωστό μαθητούδι του [[Γεώργιος Σουρής|Σουρή]], κατάλαβε περίφημα πως δεν είναι ανάγκη να ιδρώνει ολοένα το αφτί μας, πως χρειάζεται κάπου κάπου λίγο γλέντι. Κ' έτσι έγινε πολί έφκολα ο κ. Καβάφης ο [[καραγκιόζης]] της [[Δημοτική γλώσσα|Δημοτικής]]. 
** [[Γιάννης Ψυχάρης]]&lt;ref&gt;''Κ. Π. Καβάφης. Κριτικές μελέτες.'' Παρουσίαση: Γιώργη Πικρού. Εκδόσεις: Νέος Σταθμός. χ.τ. χ.χ.&lt;/ref&gt;

* Ο εξωτερικά πρόχειρος μα σοφά μελετημένος στίχος του Καβάφη, η θεληματικά αλλοπρόσαλλη [[γλώσσα]] του, η απλοϊκή ρίμα του, είναι το μόνο σώμα που θα μπορούσε πιστά να περικαλύψει και να φανερώσει την ψυχή του. [[Σώμα]] και [[ψυχή]] στα [[Τραγούδι|τραγούδια]] του είναι ένα. Σπάνια στην ιστορία της [[Φιλολογία|φιλολογίας]] μας μια τέτοια ενότητα υπήρξε τόσο οργανικά τέλεια. Ο Καβάφης είναι από τα τελευταία άνθη ενός [[Πολιτισμός|πολιτισμού]]. Με διπλά, ξεθωριασμένα φύλλα, με μακρό ασθενικό κοτσάνι, δίχως σπόρο. 
** [[Νίκος Καζαντζάκης]]&lt;ref&gt;''[https://www.poiein.gr/2011/10/02/i-isseio-eaaeaioaeueco-anuoae-aea-oii-euiooaiossii-eaauoc/ Ο Νίκος Καζαντζάκης γράφει για τον Κωνσταντίνο Καβάφη].'' Καταχώρηση από: Σπύρος Αραβανής. poiein.gr. 02/10/2011. Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.&lt;/ref&gt;

* Όταν τον αποχωρίστηκα (τον Καβάφη) έμεινα μονάχα με την εντύπωση ενός πονηρότατου ανθρώπου με εύκολο και κοινό πνεύμα χωρίς τίποτ' άλλο που να προδίδει τον καλλιτέχνη ή απλώς το διανοούμενο. Εδώ και λίγες μέρες τον ξαναντάμωσα στο ατελιέ του Τόμπρου. Μόλις και μετά βίας έριξε μερικές ματιές στα έργα. Με φώναξε κοντά του και δείχνοντάς μου ένα τεράστιο Καποδίστρια που αποτελειώνει τώρα ο Τόμπρος για το Ναύπλιο, κ' ύστερα ένα γυμνό γυναικός που είταν λίγο παρακάτω, μου είπε: «Δε μου λες, Κατσίμπαλη, ποια είναι αυτή; Η Καποδιστρίνα;» Και χάχα τα γέλια ώσπου πνίγηκε, κι άρχιζε να ξεφυσάει από τη σωλήνα σαν ατμομηχανή.{{#tag:ref|Ο Γιώργος Κατσίμπαλης συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη το 1932 στην Αθήνα. Ο Καβάφης ήταν άρρωστος, με καρκίνο στον λάρυγγα, και είχε πάει στην Αθήνα για να υποβληθεί σε θεραπεία. Ο Κατσίμπαλης αναφέρει ότι ο Καβάφης είχε μετάλλινη σωλήνα για να αναπνέει.&lt;ref name=&quot;Μικρά Καβαφικά Β΄&quot;/&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}} Τον σιχάθηκα. Τι αντίθεση με τον Παλαμά! Και να υπάρχουν άνθρωποι που να τολμούν να τον συγκρίνουν μαζί του. Α-σιχτίρ!
** [[Γιώργος Κατσίμπαλης]]&lt;ref name=&quot;Μικρά Καβαφικά Β΄&quot;&gt;Γ. Π. Σαββίδης. ''Μικρά Καβαφικά Β΄.'' Ερμής. Αθήνα. 2010.&lt;/ref&gt;

* ([[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]], [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]], Καβάφης) Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[Ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. 
** [[Γιώργος Σεφέρης]], «Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο», 1937. Δοκιμές, Α΄. Ίκαρος, 1974. 63.&lt;ref&gt;''[http://www.snhell.gr/references/quotes/writer.asp?id=290 Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού - Λεξικό Παραθεμάτων και Αφορισμών - Γιώργος Σεφέρης].'' snhell.gr. Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.&lt;/ref&gt;

* Χωρίς φόβο να θεωρηθεί κανείς ασυγχώρητα υπερβολικός, μπορεί να υποστηρίξει ότι σαν διδακτικός ποιητής ο Καβάφης είναι ο ποιητής της [[Αξιοπρέπεια|αξιοπρέπειας]].
** [[Ευάγγελος Παπανούτσος]]&lt;ref name=&quot;Ε. Π. Παπανούτσος&quot;&gt;Ε. Π. Παπανούτσος. ''Παλαμάς, Καβάφης, Σικελιανός.'' Ίκαρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 1985. Πρώτη έκδοση Εκδόσεις Άλφα Ι. Μ. Σκαζίκη 1949.&lt;/ref&gt;

* Κανείς ποιητής από τους συγχρόνους μας δεν άδραξε με τόσην αμεσότητα και με τέτοιαν αφοβιά τη δραματικήν ουσία της ζωής, την τραγική και την κωμική της διάσταση, όπως ο Καβάφης. Και κανείς δεν μας την ξεσκεπάζει με τόσην οξύτητα, τόσον ωμά και επομένως τόσο συγκλονιστικά όσον εκείνος. Στο σημείο τούτο είν' εντελώς ορθή η γνώμη των κριτικών που εξαίρουν τον δραματικό Καβάφη. Αυτή η τραγική ουσία της [[Ζωή|ζωής]], ερωτά ο [[Κλέων Παράσχος|Κλ. Παράσχος]], «αδυσώπητη, εφιαλτική, δεν είναι σχεδόν πανταχού παρούσα στην ποίηση του Καβάφη, μεταμορφωμένη μονάχα, από την τέχνη του, εξωραϊσμένη και εξαϋλωμένη;» «Ο Καβάφης» συνεχίζει ο ίδιος «κινεί ολόκληρο το πρόβλημα του [[Άνθρωπος|ανθρώπου]], όχι βέβαια στις διαστάσεις και στον αψηλό χώρο όπου το κινούν οι μεγάλοι ποιητές... ασφαλώς όμως με όση πληρότητα και οξύτητα δεν το κίνησε κανένας [[νεοέλληνας]], ουδ' αυτός ακόμα ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]]».
** [[Ευάγγελος Παπανούτσος]]&lt;ref name=&quot;Ε. Π. Παπανούτσος&quot;/&gt;

* Έτσι, το πρώτο κοινωνικό ποίημα του Καβάφη είναι τα [[s:Τείχη|Τείχη]].
** [[Στρατής Τσίρκας]]&lt;ref name=&quot;Στρατής Τσίρκας&quot;&gt;Στρατής Τσίρκας. ''Ο Καβάφης και η εποχή του.'' Κέδρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 1980. Πρώτη έκδοση 1958.&lt;/ref&gt;

* Για τον Καβάφη η [[έμπνευση]] ισοδυναμούσε με μια οξύτατη [[συνείδηση]] του [[Πραγματικότητα|πραγματικού]]. Κι όμως, από στάδια, που ίσως δε θα τα εξιχνιάσουμε ποτέ, μα που εκείνος τα είχε υπολογισμένα με το διαβήτη, μας οδηγάει στο γεμάτο κι ολοκληρωμένο [[ποίημα]]. Στο έργο τέχνης: στιλπνό, αυτόνομο κι αγέραστο.
** [[Στρατής Τσίρκας]]&lt;ref name=&quot;Στρατής Τσίρκας&quot;/&gt;

* Τώρα, μαζί με το φρέσκο βούτυρο και τα μπιφτέκια, καταβρόχθιζα τεράστιες ποσότητες ελληνικής και ξένης [[λογοτεχνία|λογοτεχνίας]]. Νύχτα-μέρα περνούσε από το κρεβάτι μου ένας μικρός σιδηρόδρομος φορτωμένος βιβλία και περιοδικά: ''Νέα Εστία, Ηλύσια, Πνοή, Λόγος, Πρωτοπορία, Ελληνικά Γράμματα, Φιλότεχνος, Αλεξανδρινή Τέχνη.'' Σκυμμένος ώρες, με υπομονή, έπιανα πολλά ψάρια. Και μονάχα η [[Ποίηση]] δεν τσιμπούσε. Χρειάστηκε ο Καβάφης για να αισθανθώ το τίναγμα, κάτι πολύ δυνατό· πω πω, τι ήταν αυτό; – παράξενο πράγμα. Μ' έπιασε βαθιά περιέργεια, που αργότερα έμελλε να γίνει βαθύ ενδιαφέρον, και ακόμη αργότερα βαθύς θαυμασμός. Γοητεία, ποτέ.
** [[Οδυσσέας Ελύτης]], ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 334. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Μου έτυχε, χωρίς διόλου να 'μαι θαρραλέος, να βρεθώ δυο ή τρεις φορές πιο κοντά στο [[θάνατος|θάνατο]] παρά στη [[ζωή]]. Στον [[πόλεμος|πόλεμο]], φυσικά. [...] Τι [[τόλμη]] για κείνη την εποχή. Έτσι έπρεπε να ονομάσω τη μελέτη μου «Η Λυρική Τόλμη του [[Ανδρέας Κάλβος|Ανδρέα Κάλβου]]». Βέβαια είναι δύσκολο να το πιστέψει κανένας. Ίσως και να υπερβάλλω λιγάκι. Αλλά το ξαναλέω: έβλεπα πολύ καθαρά ότι αυτό ήταν παραλογισμός, ότι από τη μια στιγμή στην άλλη κινδύνευα να τιναχτώ στον αέρα ή να μείνω μ' ένα ποδάρι, κι όμως θυμόμουνα έναν άλλον [[ποιητής|ποιητή]], τον Καβάφη, και σχεδόν γελούσα με την ικανότητα που είχε η σκέψη του – η [[σκέψη]] του; η [[ποίηση|ποίησή]] του; – να προσαρμόζεται σε όλες τις καταστάσεις. Αυτό πια καταντούσε passe-partout.
** [[Οδυσσέας Ελύτης]], ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 408 - 409. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Οι παρωδίες καβαφικών ποιημάτων που συγκεντρώνονται εδώ προέρχονται από το υλικό της ανέκδοτης εργασίας μου ''Βιβλιογραφία Κ. Π. Καβάφη (1886 - 1997)'' και αποτελούν ένα πολύ ενδιαφέρον και αδιερεύνητο κεφάλαιο της καβαφικής φιλολογίας, παρόμοιο του οποίου δε θα συναντήσουμε να υπάρχει, σε τόσην έκταση και διάρκεια, γύρω από το έργο κανενός άλλου Νεοέλληνα λογοτέχνη. Αυτή η μοναδικότητα σχετίζεται με την ιδιοτυπία της ποίησης του Αλεξανδρινού και συνδέεται με την πρόσληψη της καβαφικής ποίησης. Ο Καβάφης που όλοι γνωρίζουμε (και αναγνωρίζουμε) σήμερα, για να καταλάβει την εντελώς ξεχωριστή θέση που κατέχει στη συλλογική συνείδηση, πέρασε από πολλά και εναλλασσόμενα στάδια άρνησης, πολεμικής, παρωδίας, παρεξηγήσεων, επιφυλακτικής αποδοχής, άστοχης και αστόχαστης κριτικής. [...] Θέμα του βιβλίου είναι μια αδιερεύνητη και στο σύνολό της άγνωστη πλευρά της βιβλιογραφίας του Κ. Π. Καβάφη. Πρόκειται για ποιήματα γραμμένα «με τον τρόπο» του Αλεξανδρινού και τα οποία παρωδούν είτε τον ίδιο είτε συγκεκριμένα θεματικά και εκφραστικά του μοτίβα. Έχουν συγκεντρωθεί εδώ 170 παρωδίες αυτού του τύπου, της περιόδου 1917 - 1997.
** [[Δημήτρης Δασκαλόπουλος]]&lt;ref&gt;''Παρωδίες καβαφικών ποιημάτων (1917 - 1997).'' Συγκέντρωση - Παρουσίαση - Σχόλια Δημήτρης Δασκαλόπουλος. Εκδόσεις Πατάκη. Αθήνα. 1998.&lt;/ref&gt;

* Για τα φαρμάκια όμως που τον πότισαν δεν μίλησε κανείς. Γιατί κανείς [[ποιητής]] δεν δέχτηκε τόση λάσπη, τόση χλεύη και τόση κακία, όση ο Καβάφης. Ενδεικτικά αναφέρω: Ο [[Γιώργος Θεοτοκάς|Γ. Θεοτοκάς]] στο &quot;Ελεύθερο πνεύμα&quot; έγραφε ότι ένας οποιοσδήποτε Γιαγκούλας των ελληνικών ορέων τον ενδιέφερε περισσότερο από τον Αλεξανδρινό ποιητή και πως σε μια δικογραφία διαζυγίου υπάρχει πολύ περισσότερη ψυχή απ' ό,τι σε ολόκληρη την ποιητική του παραγωγή». Ο [[Γιάννης Ψυχάρης|Ψυχάρης]] τον είχε αποκαλέσει Καραγκιόζη της δημοτικής. Ο [[Κωστής Παλαμάς|Παλαμάς]] υποστήριζε πως τα ποιήματά του «ομοιάζουν με ρεπορτάζ από τους αιώνες και όχι από τα καλύτερα». Δεν δίστασε μάλιστα να κάνει λόγο και για «ανορθόδοξη ερωτική θεματογραφία». Άλλοι αυλοκόλακες της παλαμικής μούσας διατυμπάνιζαν πως τα ιστορικά του ποιήματα είναι «αποκομμένα ολότελα από τη σύγχρονη πραγματικότητα, δεν φαίνονταν παρά αυτοσκοποί, ένα σίγουρο καταφύγιο για τον ποιητή που ζητούσε να ταξιδέψει τη διαστροφή του μέσα στους αιώνες». Ακόμα και ο [[Γιώργος Σεφέρης|Σεφέρης]] (αρχικά τουλάχιστον) ήταν επιφυλακτικός: «Γι' αυτό πρέπει να φυλαγόμαστε, με πολλή περίσκεψη, όχι μόνο από τη δική μας ροπή να παρασυρθούμε στα πράγματα που μας αρέσουν, αλλά και από το να παίρνουμε πάντα τοις μετρητοίς την επιφανειακή σημασία των λόγων ή των διαλεκτικών τεχνασμάτων του Καβάφη». Από τους ελάχιστους που τον υπερασπίστηκαν σ’ αυτό το αιωνίως μικρόψυχο κρατίδιο των [[Αθήνα|Αθηνών]] ευθύς εξ αρχής ήταν ο [[Γρηγόριος Ξενόπουλος|Γ. Ξενόπουλος]] και ο [[Νικόλαος Κάλας|Ν. Κάλας]]. Περιμένοντας τους βαρβάρους, σαν έτοιμος από καιρό, σαν θαρραλέος, ο Καβάφης απαντούσε γαλήνιος. «Είμαι ο ποιητής των επόμενων γενεών». Σήμερα παραμένει ο πιο πολυμεταφρασμένος, αφήνοντας μακράν πίσω του τους δυο νομπελίστες μας, ενώ στη συλλογή «Συνομιλώντας με τον Καβάφη» ανθολογούνται ποιήματα 135 ποιητών ([[Μπέρτολτ Μπρεχτ|Mπρεχτ]], [[Εουτζένιο Μοντάλε|Mοντάλε]], [[Ουίσταν Ώντεν|Ώντεν]] κ.ά.) από 30 χώρες, γραμμένα σε 19 γλώσσες, που είτε εμπνέονται από την [[ποίηση]] ή τη [[μορφή]] του Kαβάφη είτε διαλέγονται μ’ αυτές. 
** [[Χρύσα Κακατσάκη]]&lt;ref&gt;Χρύσα Κακατσάκη. ''[https://www.pancreta.gr/art.php?p=21355 Φάρμακα και φαρμάκια της ποιήσεως].'' pancreta.gr.  Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}
{{βικιθήκη|Συγγραφέας:Κωνσταντίνος Καβάφης}}
* [http://www.kavafis.gr/index.asp Ο επίσημος δικτυακός τόπος του Αρχείου Καβάφη].


{{DEFAULTSORT:Καβαφης Κωνσταντινος}}
[[Κατηγορία:Έλληνες]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]</text>
      <sha1>gm6mntqv69vp7zy8p3f2p1fx1ecyrf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Γιώργος Σεφέρης</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2752</id>
    <revision>
      <id>38579</id>
      <parentid>38573</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T02:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <origin>38579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40982" sha1="hvs8c1trqvwcgmyd2to2nlz9m913hsa" xml:space="preserve">[[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]]
[[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]]

Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

== Ποίηση ==
* Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. 
** ''(Μνήμη)''
* Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. 
** ''(Θερινό ηλιοστάσι)''
* Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει.
** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)''
* Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη.
** ''(Αργοναύτες)''
* Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή.
** ''(Άρνηση)''
* Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι.
** ''(Διάλειμμα χαράς)''
* Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων.
** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)''
* Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος.
** ''(Τελευταίος σταθμός)''
* Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά.
** ''(Τελευταίος σταθμός)''
* Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.&lt;br /&gt;Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει&lt;br /&gt;και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της&lt;br /&gt;κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά.
** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά»,  ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)&lt;ref&gt;''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&amp;text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.&lt;/ref&gt;
* Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε.
** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά»,  ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)
* Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις.
** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&amp;text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940)
* Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων&lt;br /&gt; γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. 
** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940)

== Δοκίμια ==
=== Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) ===
* Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος.
** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή.
** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του.
** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων.
** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό.
** ''Ερωτόκριτος'' (1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]].
** ''Ερωτόκριτος'' (1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας.
** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι.
** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

=== Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) ===
* Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]].
** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.&lt;/ref&gt;

* Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει.
** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]].
*** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.&lt;/ref&gt;

=== Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) ===
* Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου.
** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει.
** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική.
** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα...
** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. 
** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω.
** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».
** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

== Ημερολόγια ==
=== Μέρες ===
* Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925)
* Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925)
* Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926)
* Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932)
* Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946)
* Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)&lt;ref&gt;Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.&lt;/ref&gt;

=== Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) ===
* Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.&lt;/ref&gt;

* Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.&lt;/ref&gt;

* Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.&lt;/ref&gt;

* Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.&lt;/ref&gt;

* Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.&lt;/ref&gt;

* Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.&lt;/ref&gt;

* Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.&lt;/ref&gt;

* Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.&lt;/ref&gt;

* Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.&lt;/ref&gt;

* Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.&lt;/ref&gt;

* «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.&lt;/ref&gt;

* Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.&lt;/ref&gt;

* Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.&lt;/ref&gt;

* Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.&lt;/ref&gt;

* Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.&lt;/ref&gt;

* Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.&lt;/ref&gt;

=== Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) ===
* Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.&lt;/ref&gt;

* Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.&lt;/ref&gt;

* Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.&lt;/ref&gt;

* [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.&lt;/ref&gt;

* Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.&lt;/ref&gt;

== Συνεντεύξεις και Ομιλίες ==
=== Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 ===
* Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε;
* Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους.
* Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται.
* Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: &quot;Ο άνθρωπος&quot;. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα.

== Χωρίς πηγή ==
* Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε.

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}

{{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]
[[Κατηγορία:Νομπελίστες]]</text>
      <sha1>hvs8c1trqvwcgmyd2to2nlz9m913hsa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38591</id>
      <parentid>38579</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T06:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <origin>38591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41642" sha1="k2p3x6iwnnyotmatoi89xgk2aykh9m4" xml:space="preserve">[[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]]
[[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]]

Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

== Ποίηση ==
* Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. 
** ''(Μνήμη)''
* Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. 
** ''(Θερινό ηλιοστάσι)''
* Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει.
** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)''
* Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη.
** ''(Αργοναύτες)''
* Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή.
** ''(Άρνηση)''
* Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι.
** ''(Διάλειμμα χαράς)''
* Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων.
** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)''
* Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος.
** ''(Τελευταίος σταθμός)''
* Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά.
** ''(Τελευταίος σταθμός)''
* Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.&lt;br /&gt;Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει&lt;br /&gt;και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της&lt;br /&gt;κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά.
** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά»,  ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)&lt;ref&gt;''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&amp;text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.&lt;/ref&gt;
* Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε.
** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά»,  ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)
* Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις.
** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&amp;text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940)
* Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων&lt;br /&gt; γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. 
** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940)

== Δοκίμια ==
=== Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) ===
* Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος.
** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή.
** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του.
** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων.
** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό.
** ''Ερωτόκριτος'' (1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]].
** ''Ερωτόκριτος'' (1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας.
** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

* Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι.
** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.&lt;/ref&gt;

=== Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) ===
* Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]].
** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.&lt;/ref&gt;

* Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει.
** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]].
*** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.&lt;/ref&gt;

=== Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) ===
* Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου.
** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει.
** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική.
** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα...
** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. 
** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω.
** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».
** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

== Ημερολόγια ==
=== Μέρες ===
* Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925)
* Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925)
* Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926)
* Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932)
* Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946)
* Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)&lt;ref&gt;Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.&lt;/ref&gt;

=== Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) ===
* Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.&lt;/ref&gt;

* Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.&lt;/ref&gt;

* Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.&lt;/ref&gt;

* Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.&lt;/ref&gt;

* Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.&lt;/ref&gt;

* Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.&lt;/ref&gt;

* Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.&lt;/ref&gt;

* Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.&lt;/ref&gt;

* Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.&lt;/ref&gt;

* Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.&lt;/ref&gt;

* «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.&lt;/ref&gt;

* Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.&lt;/ref&gt;

* Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.&lt;/ref&gt;

* Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.&lt;/ref&gt;

* Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.&lt;/ref&gt;

* Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.&lt;/ref&gt;

=== Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) ===
* Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.&lt;/ref&gt;

* Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.&lt;/ref&gt;

* Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.&lt;/ref&gt;

* [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.&lt;/ref&gt;

* Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.&lt;/ref&gt;

== Συνεντεύξεις και Ομιλίες ==
=== Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 ===
* Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε;
* Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους.
* Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται.
* Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: &quot;Ο άνθρωπος&quot;. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα.

== Μαρτυρίες ==
* Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω.
** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

== Χωρίς πηγή ==
* Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε.

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}

{{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]
[[Κατηγορία:Νομπελίστες]]</text>
      <sha1>k2p3x6iwnnyotmatoi89xgk2aykh9m4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Οδυσσέας Ελύτης</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4233</id>
    <revision>
      <id>38583</id>
      <parentid>38181</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T05:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <origin>38583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33931" sha1="5uag51ickugrbmnh3r0bf8svyb1fu3i" xml:space="preserve">[[File:Odysseas Elytis 1974.jpg|thumb|Ο Οδυσσέας Ελύτης το 1974.]]

Ο '''[[w:Οδυσσέας Ελύτης|Οδυσσέας Ελύτης]]''' (2 Νοεμβρίου 1911 - 18 Μαρτίου 1996), φιλολογικό ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλη του Παναγιώτη, ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές.

== Δοκίμια ==
* Να γιατί γράφω. Γιατί η [[Ποίηση]] αρχίζει από κει που την τελευταία λέξη δεν την έχει ο [[θάνατος]]. 
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Πρώτα-πρώτα η ποίηση»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 42. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Μπαίναμε σε μια περίοδο δράσης, και το ηθικό μου ευτυχώς βρισκότανε ψηλά. Με την αναγωγή του αυθαίρετου σε δόγμα, ο [[Υπερρεαλισμός]] καταλάβαινα ότι μου έλυνε, κυριολεκτικά, τα χέρια. Ό,τι ήθελα, έκανα. Κάτι που μ' έβλαψε, βέβαια, όταν αναλογιστεί κανείς πόσο με απομάκρυνε από την έμφυτη τάση που είχα να οργανώνω τα ποιήματά μου και να τα ελέγχω αισθητικά· που με ωφέλησε όμως, αδιαφιλονίκητα, προς την κατεύθυνση της [[τόλμη|τόλμης]] κι άνοιξε πόρτες απίθανα μεγάλες στον κατατυραννισμένο μου ψυχισμό.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 364. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Δεν είμαι θεωρητικός και πολύ συχνά συμβαίνει να μιλώ αυθαίρετα.
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο.'' ύψιλον/βιβλία. Αθήνα. Δεύτερη έκδοση 1980. Πρώτη έκδοση 1979.&lt;/ref&gt;

* Με τον τρόπο μου γαρ κραυγάζω κι εγώ υπέρ της [[Αγάπη|αγάπης]] αλλά και των [[Ανθρώπινα δικαιώματα|δικαιωμάτων του ανθρώπου]]...
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;/&gt;

* Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας, που μας πνίγει από παντού, παρηγοριέμαι ότι κάπου, σε κάποιο καμαράκι, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν τη φθορά. 
** ''Εν λευκώ'' (1992), «Μικρά έψιλον»

== Συνεντεύξεις ==
* Θεωρώ την [[ποίηση]] μια πηγή [[Αθωότητα|αθωότητας]] γεμάτη [[Επανάσταση|επαναστατικές]] δυνάμεις. Αποστολή μου είναι να κατευθύνω τις δυνάμεις αυτές κατεναντίον ενός [[Κόσμος|κόσμου]] που δεν μπορεί να αποδεχτεί η [[Συνείδηση|συνείδησή]] μου.
** Μια συνέντευξη του Οδυσσέα Ελύτη στον Ivar Ivask, Εκλογή 1935-77, σσ. 202-203
*** Αναφέρεται στο: Κώστας Π. Μιχαηλίδης, Μορφές ποιητικής υπέρβασης: Ένα σχόλιο στο «Φωτόδεντρο» του Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Εγώ μιλώ μέσ' από τη νέα αυτή κοπέλα (τη Μαρία Νεφέλη). Αλλά αν ήθελε κανείς να βγάλει [[Πολιτική|πολιτικό]] συμπέρασμα θα 'βλεπε ότι θέλω να είμαι πάνω απ' όλες τις [[Εξουσία|εξουσίες]], πράγμα που σημαίνει [[Αναρχία|αναρχισμό]], όρος όμως που δεν μ' αρέσει στο μέτρο που ταυτίζεται με την [[Τρομοκρατία|τρομοκρατική]] δράση. Το θέμα είναι ότι πρέπει τα πάντα να τίθενται υπό αμφισβήτηση, αν θέλουμε να μείνουμε ζωντανοί. Επομένως βάζω μια κοπέλα ν' αμφισβητεί τα πάντα κι εγώ που θεωρήθηκα αισιόδοξος ποιητής να μιλάω απαισιόδοξα. Αλλά αισθάνθηκα σε μια ορισμένη στιγμή την ανάγκη να εκφράσω μια άλλη πλευρά του εαυτού μου. Η διαφορά για μένα είναι αισθητική. Δεν κάνω πια το απόσταγμα λόγου, όπως στις «Τύψεις» ή στο «Φωτόδεντρο», αλλά είμαι πιο αναλυτικός γιατί υπακούω στους νόμους του θεατρικού λόγου.
** Β. Σπηλιάδη, Συνέντευξη με τον Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

== ''Προσανατολισμοί'' (1940) ==
* Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν [[φως]]. Πριν απ' τον [[Έρωτας|Έρωτα]], έρωτας. Κι όταν σε πήρε το φιλί, [[Γυναίκα]]

* Είναι η τρελή ροδιά που μάχεται τη συννεφιά του κόσμου;

* Γύμνωσε την επιθυμία σου ως το κόκαλο.

* Ορατή και ωραία στο πλάι σου είμαι ακέραιος! 

* Σε πήρα σύντροφο στην αστραπή,στο δέος,στο ένστιχτο. 

* Στη ματιά σου ή στο ύψος του [[Ήλιος|ήλιου]] της όλος μου ο βίος γίνεται μια λέξη.

* Λόγια όχι σαν τ' άλλα μα κι αυτά μ' ένα μοναδικό τους προορισμόν: Εσένα! 

* Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι. 

* Κανένα κύμα δεν κρατάει στο στήθος του κακία. 

* Μπορεί να πιστέψει κανείς ως και τον εαυτό του.Να νιώσει την παρουσία της ηδονής ως μες στις κόρες των ματιών του. 

* Η [[επιθυμία]] έχει μια πολύ ψηλή κορμοστασιά και στις παλάμες της καίει η απουσία. 

==''Ήλιος ο Πρώτος'' (1943) ==
* Ότι [[αγάπη|αγαπώ]] γεννιέται αδιάκοπα. Ότι αγαπώ βρίσκεται στην αρχή του πάντα. 

* Το τελευταίο ταξίδι μοιάζει με το πρώτο πρώτο.

* Που λέτε:ο μόνος δρόμος είναι η ανατολή! 

* Ότι κοιτάω με τη ματιά με θρέφει. Ότι κρατάω με την αφή με θρέφει.  

== ''Το Άξιον Εστί'' (1959) ==
* Αυτός ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας! 

* Τούτο μόνο να ξέρεις: «Ό,τι σώσεις μες στην αστραπή καθαρό στον αιώνα θα διαρκέσει». 

* Εκοιμήθηκα πάνω στην έγνοια της αυριανής ημέρας όπως ο στρατιώτης επάνω στο τουφέκι του.Και τα ελέη της νύχτας ερεύνησα όπως ο ασκητής το Θεό του.  

* Αλλά κάτεχε ότι μονάχα κείνος που παλεύει το σκοτάδι μέσα του θά' χει μεθαύριο μερτικό δικό του στον ήλιο.  

* Αυτοί πού 'ναι ταγμένοι για τη ρέγγα και το χαλβά, σ' αυτά πάντοτε θα ξαναγυρίζουν.  

* Ήρθαν ντυμένοι &quot;φίλοι&quot; αμέτρητες φορές οι εχθροί μου το παμπάλαιο χώμα πατώντας.  

* Όπου και να σας βρίσκει το κακό,αδελφοί όπου και να θολώνει ο νους σας μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

== ''Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό'' (1960) ==
* Λοιπόν, αυτός που γύρευα, είμαι.&lt;ref&gt;''[https://selidodeiktes.greek-language.gr/lemmas/837/754 Λακωνικόν].'' selidodeiktes.greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 15/02/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά'' (1971) ==
* Ώσπου τέλος ένιωσα κι ας πα'να μ' έλεγαν τρελό  πώς από 'να τίποτα γίνεται ο Παράδεισος.

* Πού να δώσω να το καταλάβουν οι πλειοψηφίες  πως η δύναμη μόνο σκοτώνει και πως το σπουδαιότερο: Η [[άνοιξη]] και αυτή προϊόν του ανθρώπου είναι. 

* Το ελάχιστο θέλησα και με τιμώρησαν με το πολύ. 

* Κι έχε στο νου σου έχε στο νου σου πάντοτε μ' ακούς; το άχ που βγάνει ο σκοτωμός το άχ που βγάν' η αγάπη. 

== ''Τα ετεροθαλή'' (1974) ==
* Νικά η περήφανη καρδιά τα μαύρα σκότη.
* Είναι σπουδαίο πράγμα ο άνθρωπος και μόνο να το σκέφτεσαι.
* Παρά λίγη καρδιά θά'ταν ο κόσμος άλλος.
* Και δεν ζω και δεν έχω πεθάνει. 
* Μόνος αλλ'όχι μόνος, όπως πάντα.
* Βαρύς ο κόσμος να τον ζήσεις όμως για λίγη περηφάνεια το άξιζε.
* Πολύ δεν θέλει ο κόσμος.Ενα κάτι.Ελάχιστο.Σαν τη στραβοτιμονιά πριν από το δυστύχημα. Όμως ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση.
* Αρκετά λατρέψαμε τον κίνδυνο κι είναι καιρός να μας το ανταποδώσει.
* Κι αυτός που δίνει,παίρνει.
* Χρυσωμένες έχουν τις παγίδες τους οι άνθρωποι κι είναι ανάγκη να μείνω απ' τους απέξω.

== ''Μαρία Νεφέλη'' (1978) ==
* Τι με κοιτάς εσύ γραφιά που δεν εντύθηκες ποτέ στρατιώτης
: η τέχνη τού να βγάζεις χρήματα είναι κι αυτή μία πολεμική ιδιότης&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ποίηση.'' Καλλιτεχνική επιμέλεια Ιουλίτα Ηλιοπούλου. Ίκαρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 2008. Πρώτη έκδοση 2002.&lt;/ref&gt;

* Έκτασις της κεφαλής οπίσω: έεεν-νααα
: δεν παραδέχομαι κανόνα κανέεεν-νααα.
: Βαθεία εισπνοή: κόρη ω κόρη δροσερή.
: Αρχή μία: έξω η δεξιοτεχνία.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Στροφή της κεφαλής αριστερά:
: όλα είναι σκατά.
: Στροφή της κεφαλής δεξιά:
: όλα είναι σκατά.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Ο [[Τρομοκρατία|τρομοκράτης]] είναι ο άξεστος των [[Θαύμα|θαυμάτων]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Η [[Λύπη]] ομορφαίνει επειδή της μοιάζουμε. 

* Στο χωριό της γλώσσας μου τη [[Λύπη]] τηνε λένε Λάμπουσα.

* [[Θεός|Θέ μου]] τί μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε! 

* Δυστυχώς και η γη με δικά μας έξοδα γυρίζει.

* Τρώγε την πρόοδο και με τα φλούδια και με τα κουκούτσια της. 

* Δίνε δωρεάν το χρόνο αν θες να σου μείνει λίγη αξιοπρέπεια. 

* Την [[αλήθεια]] τη &quot;φτιάχνει&quot; κανείς ακριβώς όπως φτιάχνει και το [[ψέμα]]. 

* Θα πρέπει να δημιουργούμε αντισώματα και για την [[Ευθύνη]]. 

* Μια νομοθεσία εντελώς άχρηστη για τις [[Εξουσία|Εξουσίες]] θά'τανε αληθινή σωτηρία. 

* Στην κακή μοιρασιά πάντοτε ο [[Θεός]] ζημιώνεται.

* Από τον [[Θεός|Θεό]] τραβιέται ο [[άνθρωπος]] όπως ο καρχαρίας από το αίμα. 

* Οταν η συμφορά συμφέρει λογάριαζέ την για πόρνη. 

* Κάνε άλμα πιο γρήγορο από την φθορά. 

* [[Θάλασσα]] λανθασμένη δε γίνεται. 

* Όταν ακούς &quot;τάξη&quot; ανθρωπινό κρέας μυρίζει. 

* Αν είναι να πεθάνεις πέθανε αλλά κοίτα να γίνεις ο πρώτος πετεινός μέσα στον Άδη.

* Τί κρίμας που δε βρέθηκε το Linguaphone της ηδονής ακόμη! 

* Είναι αγένεια να κάνεις του Χάρου χειροφιλήματα.

== ''Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας'' (1982) ==
* Ένα στήθος νέας γυναίκας είναι ήδη άρθρο μελλοντικού Συντάγματος.
* Θα υπάρξουν πάντοτε δύο η τρεις γενναίοι να βλέπουνε τον κόσμο χωρίς σκοπιμότητα.
* Α, μονάχα νά'ξερα μιαν ελευθερία πραγματική που να μπορώ να την υμνώ χωρίς να φαίνομαι αφελής ή φαρισαίος.
* Το αμύγδαλο του κόσμου είναι βαθιά κρυμμένο και παραμένει αδάγκωτο.
* Το παν είναι η ρότα σου κόντρα στην κοινωνία ετούτη.
* Όλα να τά'χεις πάντα κάτι λείπει.
* Βρέθηκε πάντα να ζητάμε ίσα ίσα εκείνο που δε γίνεται.
* Υπάρχει ένας προδότης μέσα σου που η ώρα του θά'ρθει να τιμωρηθεί.
* Και ιδού το τελικό συμπέρασμα: νά'σαι ο αριστοκράτης αλλ' από την ανάποδη.

== ''Ο μικρός ναυτίλος'' (1985) ==
* Είσαι νέος –το ξέρω– και δεν υπάρχει τίποτε.
: Λαοί, έθνη, ελευθερίες, τίποτε.
: Όμως είσαι. [...]
: Πιάσε το ΠΡΕΠΕΙ από το ιώτα και γδάρε το ίσαμε το πι.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Τα ελεγεία της Οξώπετρας'' (1991) ==
* Λάμπει μέσα μου κείνο που αγνοώ. Μα ωστόσο λάμπει&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Εκ του πλησίον'' (1998) ==
* Φτάσε να συλλαμβάνεις αισθήσεις όσες και τα μουστάκια της γάτας σου. 

* Όπως ο στάχυς μεταβάλλει τη σοφία του σε άρτο,έτσι κι ο ποιητής την αφροσύνη του σε πικρόν υδράργυρον, αλλ'αγάπης. 

* Κοιμήσου καραμέλα μου για να σε πιπιλίσω. 

* Θαυμάσια που τρέχει ο ουρανός ,αν κρίνεις απ'τα σύννεφα. 
* Από παιδιά και μόνον φτιάχνεις Ιεροσόλυμα. 

* Κάποτε πρέπει και να παίρνει ανάσα ο άνεμος.

* Κατά τ' άλλα, πραγματικά τρώω περγαμόντο για να ξημερώσει και γράφω ποιήματα ώστε να ερωτεύομαι σωστά. 
* Να χαράζεσαι στη ζωή τόσο προσεκτικά,που να μη ματώνει ποτέ η ευλάβεια. 
* Γρατζουνάει το πρώτο σου φιλί ,όπως το πρώτο σου ποίημα. 
* Τι εύκρατη γίνεται η σκέψη όταν τα μπλε σου βγαίνουν περίπατο! 

* Φανού πρίγκηπας πριν την ώρα σου. Αλλιώς θά'ναι αργά ως και για τον διωγμό σου. 

* Καθ'οδόν βρίσκεις τον Οδυσσέα σου, και πάλι ζήτημα είναι.Θέλει να κοιμάσαι μ΄ανοιχτά πανιά και μ' ανεβασμένη την άγκυρά σου. &quot;Εκ του Πλησίον&quot;

* Πιο κοντός απ'τη λύπη του ο άνθρωπος. 
* Χρειάζονται αλήθειες, ακόμη και για να πεις ψέματα. 

* Οι ιδέες είναι σαν τα φαντάσματα,περνάς ανάμεσά τους κι αυτά εξακολουθούν να υπάρχουν.Τις κλοτσάς,κι εκείνες δεν σαλεύουν!Εάν δεν τους λείψεις εσύ, δεν πρόκειται να λείψουν ποτέ. 
* Η ελευθερία έχει δύο κοφτερές όψεις, όπως τα παλιά ξυραφάκια. 

* Επειδή απ' τα είκοσι στα τριάντα σου ο δρόμος είναι πολύ πιο μακρύς απ'ότι απ'τα τριάντα σου στα ενενήντα σου. 
* Στο θέμα της αντιπαροχής δεν ευτύχησε η ανθρωπότητα. 
* Εχει κι ο νους Λιτόχωρο. Με διαβαστές πλαγιές κι εύφορα μπλε θαλάσσης. 

* Κάποτε νιώθω νά'μαι ανάμεσα σ'αυτούς που δε γνώρισα ποτέ. 

* Με λίγα σπουργίτια , μία βρύση και κανέναν άνθρωπο, μ'αυτά μόνον, γίνεται να φτιάξεις το μοναστήρι πασών των θεοτήτων.

* Για να φτάσεις στον οργασμό δεν σου χρειάζεται [[Ουίλλιαμ Σαίξπηρ|Shakespeare]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Στα ερείπια συχνάζουν οι μέλισσες και οι πρώην ιδέες. 

* Όπως και να το κάνεις , ένα κομμάτι &quot;πάντοτε&quot; στον άνθρωπο θα υπάρχει. 

* Τράβα μόνος σου ο ίδιος κι όσο πιο δυνατά μπορείς το σχοινί που ανεβάζει το καλαθάκι σου  στα πιο εμπιστευτικά σου Μετέωρα. 

* Κι ένα τέταρτο μητέρας αρκεί για δέκα ζωές, και πάλι κάτι θα περισσέψει που να το ανακράξεις σε στιγμή μεγάλου κινδύνου. 

* Ο καλύτερος αγωγός θερμότητας είναι η λύπη. Γι'αυτό βλέπεις να καίνε κάθε μέρα οι καμινάδες, χωρίς να φαίνεται πουθενά καμιά φωτιά.

* Οι κακοί ποιητές τρέφονται από τα γεγονότα,οι μέτριοι από τα αισθήματα, και οι καλοί από τη μετατροπή του τίποτε σε κάτι. 
* Και διαμάντι στα δύο φτάνει να κόψει ένα μαχαίρι, αρκεί νά'ναι από συμφέρον. 
* Κι ένα άστρο που σου κρύβεται, μην τύχει κι είσαι ο ιδιοκτήτης του. 

* Το κατά λάθος λάθος μπορεί να σε οδηγήσει και σε άλλα επόμενα,δεν σε επαναφέρει όμως στο σωστό ποτέ. 

* Κοίτα να κόβεις κάθε τόσο τα νύχια της Ιστορίας ,επειδή έτσι και μεγαλώσουν θα πνίξουν κι εσένα και την αλήθεια.

* Το μεγάλο μας όφελος είναι από τις πολλές μικρές καταστροφές.

* Αν δεν σου λείψει ένα κομμάτι ζωής, όνειρα μην περιμένεις.

* Ζητώ ν'αγοράσω αξιοπρέπεια σαν αυτή των ελεφάντων που απομακρύνονται για να πεθάνουν.

* Μάθε ν'αγοράζεις πάντοτε από την ίδια -όσο μεγάλη κι αν είναι -ποσότητα του ελαχίστου. 

* Είναι τόσο σχετικά τα μεγέθη, που αυτοκαταργούνται. Ένα ικανό μυρμήγκι βαρύνει-σε απόλυτο αξία- περισσότερο από ένα μέτριο πρωθυπουργό. 

* Την άνοιξη αν δεν την βρεις τη φτιάχνεις.

* Και στον ενεστώτα του αρέσει να ξενοπλαγιάζει ο έρωτας και στον παρακείμενο. Με λίγο παραπάνω πιπέρι κατά την περίσταση.

* Μια εξίσωση από κολοκύθια που βράζουν χωρίς κανένα προορισμό είναι η ζωή. 

* Η [[σκέψη]] ξεβάφει. Ο νους ποτέ. 

* Έχω πει τόσες πολλές [[Αλήθεια|αλήθειες]], που μοιάζει με [[Ψέμα|ψέματα]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Κι έναν πόντο πιο ψηλά να πάτε, άνθρωποι, ευχαριστώ θα σας πει ο Θεός.

* Όσο πιο κακός καμαρώνεις ότι γίνεσαι τόσο περισσότερα κιλά χάνεις από το βάρος της δοσμένης ευφυίας σου. Κουτή μέλισσα που με το κεντρί σου χάνεσαι. 

* Η απόσταση ανάμεσα στο τίποτε και το ελάχιστο είναι κατά πολύ μεγαλύτερη απ'ότι ανάμεσα στο ελάχιστο και το πολύ. 

* Σε όλα τα δέντρα θα πρέπει να υπάρχει το όνομα κείνο που σε ένα μόνον άπαξ εχάραξες.

* Γιατί και ο έρως μία θαυματουργία είναι. 

* Τον κορυδαλλό τον ακούς μόνον όταν δεν τον βλέπεις, όπως την έμπνευση τη βρίσκεις μόνον όταν δεν την κυνηγάς. 

* Η [[ομορφιά]] μπορεί να πουλιέται. Στις τράπεζες όμως δεν κατατίθεται ποτέ. Ο τόκος θα ήτανε μια φθορά επιπλέον στο υποτιθέμενο κεφάλαιο. 

* Στο μυαλό του καθενός περιμένει μια κότα.

== Είπαν για τον Οδυσσέα Ελύτη ==
* Αυτό που ήθελε να πάρει μαζί του ήτανε η [[Ποίηση|ποιητική]] [[ψυχή]] του μ' αυτή τη συνείδηση της εγκοσμιότητας που έζησε. Ήταν η [[Μνήμη]] του η ποιητική και οραματική που του έδωσε την ανθρώπινη περιπέτειά του μέσα από [[λέξεις]] [[μαγεία]] της ποίησης, λέξεις κωδικούς των μυστικών του [[Κόσμος|κόσμου]], λέξεις κλειδιά για την εκπόρθηση του Αγνώστου – αυτού του Αγνώστου  που τόσο τυράννησε τη σκέψη του σε όλο το μάκρος της ζωής του και ήταν η πηγή της βαθιάς «αγιάτρευτης [[Νοσταλγία|νοσταλγίας]] του».
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;&gt;''Αφιέρωμα στον Οδυσσέα Ελύτη (1911 - 1996), στην πρώτη επέτειο του θανάτου του.'' Νέα Εστία. Τεύχος 1674 - 1675. Αθήνα. 1 &amp; 15 Απριλίου 1997.&lt;/ref&gt;

* Η βαθιά αγωνία του [[Ποιητής|Ποιητή]], η [[Ύπαρξη|υπαρξιακή]] και [[Άνθρωπος|ανθρώπινη]], ήταν να οραματιστεί το Άδηλο και το Ασύλληπτο, το άφθαρτο, που κλείνουν οι επάλληλοι κύκλοι ενός σύμπαντος που καταυγάζει στον κόσμο μας μικρές αστραπές της [[Αλήθεια|αλήθειας]] του.
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο [[Άλμπερτ Αϊνστάιν|Αϊνστάιν]] έλεγε: «Δυσπιστώ στο γενικώς αποδεκτό και το μάχομαι». (Αυτός ήταν ο δρόμος που τον οδήγησε στη Θεωρία της Σχετικότητας). Ο Ελύτης είπε: «Δυσπιστώ σε καθετί το παραδεγμένο και συστηματικά το αντιστρατεύομαι» («Ανοιχτά Χαρτιά», σελ. 5). Δεν είναι εκπληκτική η [[Φιλοσοφία|φιλοσοφική]] ομοιότητα;
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Κατ' αρχήν στην ποίηση του Ελύτη διακρίνει κανείς την πανσπερμία των υλικών της. Υλικά επιχρίσματα, κάθε προέλευσης και κάθε μορφής, τόσο στον [[Γλώσσα|γλωσσικό]] τόπο, όσο και στον [[Ιστορία|ιστορικό]] χρόνο, μειγνύονται με τρόπο κάποτε Μεφιστοφελικό, δημιουργώντας αλλού το [[θαύμα]], αλλού το [[αίνιγμα]]. Παντού ελλοχεύει η [[έκπληξη]], το απρόοπτο, σε μια συμπλοκή λογικής και παραλόγου, ορθολογισμού και αδιεξόδου.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Είναι τόσο ισχυρή η φαντασμαγορία του Ελύτη, που είναι στιγμές που η λυρική πλησμονή του σε καταπονεί. Έχεις την αίσθηση ότι βλέπεις έναν αλχημιστή, που επιδίδεται με τις λέξεις, σε ασκήσεις ύφους.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Η συνέπειά του στη φιλοσοφία αυτή, δεν τον έκανε να διστάσει –στον βωμό μιας παλιάς αδελφικής φιλίας– να υπερασπιστεί, επωμιζόμενος τον κόλαφο της κατακραυγής, τον «Μεγάλο Ανατολικό» του [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκου]], ένα πολύτομο «λογοτεχνικό» κατασκεύασμα, απίστευτης βωμολοχικής ευρηματικότητας και κραυγαλέας σαδολαγνικής φαντασίας, που το θεώρησε έργο... τέχνης (sic). Τη συνηγορία του αυτή, πολλοί δεν του τη συγχώρεσαν.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Στα κριτικά και πεζογραφικά του, που συγκέντρωσε στους τόμους «Ανοιχτά Χαρτιά» και «Εν Λευκώ», η οξυδέρκεια της κριτικής του σκέψης, είναι το ίδιο εντυπωσιακή. Και πρέπει να πω, ότι διαβάζοντας κι αυτά τα βιβλία, η ευρηματικότητα της [[Φαντασία|φαντασίας]] του, η χλιδή των εικόνων του, η γοητεία των ανατροπών του, όχι μόνο με καθήλωσαν, μα μ' έκαναν, συχνά, να χάνω την ανάσα μου. Ήταν στιγμές που ζωγράφιζε με λέξεις, παίζοντας με το δοξάρι ενός Νικολό Παγκανίνι. Λόγος μιας αρράγιστης [[Ομορφιά|ομορφιάς]].
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο Ελύτης «εκέρδισε» γιατί έζησε έως το τέλος με άσβεστη την [[ελπίδα]] και άκαμπτη την πεποίθηση ότι, μόνο μέσω της [[Ποίηση|Ποιήσεως]] και της [[Αισθητική|Αισθητικής]] ο [[κόσμος]] μπορεί να γίνει πιο υποφερτός και πιο σύμφωνος με τα [[Όνειρο|όνειρά]] μας.
** Στέλιος Καραγιάννης, In memoriam, οχτώ νότες για τον Οδυσ. Ελύτη και την ποίηση&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* [...]
: φωτεινά και χαρμόσυνα τα γέλια σας
: το αίμα των αδερφών μας σας λερώνει
: το σπίτια σας είναι παράδεισοι μεγάλοι Ναοί
: που δεν μπορούν να ορμήσουν τα κλάματά μας
: να τ’ ακούσετε κι εσείς και ν’ ανατριχιάσετε
: γελάτε πάντα εσείς κοιτώντας τ’ αντικείμενά σας
: παίζετε με το Αιγαίο σαν παιδάκια
: δε νιώσατε το βάρος καμιάς σκλαβιάς
: την ελιά και την βάρκα των ψαράδων
: δε χτύπησαν την πόρτα σας ξένοι στρατιώτες
: βογκάει το τραγούδι μας και σας τυραννεί
: κλαίνε τ’ αδέρφια μας και προσπερνάτε
: [...]
: Ελύτη, [[Νίκος Εγγονόπουλος|Εγγονόπουλε]], [[Γιώργος Σεφέρης|Σεφέρη]], [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκο]],
: γιατί δεν παραλλάζετε παρά μονάχα στ’ όνομα
: γιατί δεν έχετε μια σταγόνα καρδιάς...
: [[Νίκος Παππάς (ποιητής)|Νίκος Παππάς]], Οι ποιητές της Κυριακής
** Όλγα Βότση, Σκέψεις για τον Ελύτη, Από τους «Προσανατολισμούς» ώς το «Άξιον Εστί»&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Τόλης Νικηφόρου. ''[https://dreaming-in-the-mist.blogspot.com/2009/09/blog-post_11.html Νίκος Παππάς, Οι ποιητές της Κυριακής].'' Ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται. 11/09/2009. Ανακτήθηκε στις 12/05/2025.&lt;/ref&gt;

* Ο Ελύτης δεν έχανε ποτέ το ανθρώπινο μέτρο. Ζούσε απλά, εφαρμόζοντας στη ζωή του αρχές του έργου του, ζούσε τιμώντας το λίγο και ακριβές, το ουσιαστικό, το ταπεινό που μπορεί να είναι ανεκτίμητο. Είχε μεγάλη ενέργεια, θετική στάση απέναντι στη ζωή, σεβασμό για τον άλλο. Έδινε χώρο σε όσους αγαπούσε, ενδιαφερόταν να βρει ο άλλος τον δικό του δρόμο. Αυτά όλα είναι πολύτιμα σε μία συνύπαρξη.
** Ιουλίτα Ηλιοπούλου&lt;ref&gt;''[https://www.bovary.gr/faces/18415/ioylita-iliopoyloy-i-panemorfi-syntrofos-toy-odyssea-elyti-emeine-mazi-toy-ta-teleytaia Ιουλίτα Ηλιοπούλου: Η πανέμορφη σύντροφος του Οδυσσέα Ελύτη έμεινε μαζί του τα τελευταία 13 χρόνια της ζωής του].'' bovary.gr. 18/03/2019. Ανακτήθηκε στις 16/05/2025.&lt;/ref&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Ελυτης Οδυσσεας}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]
[[Κατηγορία:Νομπελίστες]]</text>
      <sha1>5uag51ickugrbmnh3r0bf8svyb1fu3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38587</id>
      <parentid>38583</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T06:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <origin>38587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35346" sha1="pwqhovxhgjj19r7t6azz2k4uvqni70q" xml:space="preserve">[[File:Odysseas Elytis 1974.jpg|thumb|Ο Οδυσσέας Ελύτης το 1974.]]

Ο '''[[w:Οδυσσέας Ελύτης|Οδυσσέας Ελύτης]]''' (2 Νοεμβρίου 1911 - 18 Μαρτίου 1996), φιλολογικό ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλη του Παναγιώτη, ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές.

== Δοκίμια ==
* Να γιατί γράφω. Γιατί η [[Ποίηση]] αρχίζει από κει που την τελευταία λέξη δεν την έχει ο [[θάνατος]]. 
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Πρώτα-πρώτα η ποίηση»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 42. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Την άλλη μέρα πήγα και βρήκα τον [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκο]]. Ναι, σύμφωνοι, ο καιρός είχε φτάσει να εκδηλωθούμε όλοι μας, προσωπικά θα το 'παιρνα απόφαση να βουτήξω κι ό,τι βγει (στο σπίτι μου, στους φίλους μου, επικρατούσε απόγνωση· «θα μας εκθέσει ανεπανόρθωτα»), σύμφωνοι, λοιπόν, αλλά όχι κι έτσι. ''Τα Νέα Γράμματα'' ήταν ένα περιοδικό «μεικτό», χωρίς ξεκαθαρισμένη γραμμή. Έπρεπε να 'μαστε φανατικοί, αδιάλλακτοι, ασυμβίβαστοι, αυτό που χρειαζόταν ήταν ένα όργανο μαχητικής πρωτοπορίας που θα 'κοβε κάθε γέφυρα με τα περασμένα, θα τα χτυπούσε αλύπητα και θ' άνοιγε τις σελίδες του διάπλατες προς το νέο πνεύμα.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 355 - 356. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Μπαίναμε σε μια περίοδο δράσης, και το ηθικό μου ευτυχώς βρισκότανε ψηλά. Με την αναγωγή του αυθαίρετου σε δόγμα, ο [[Υπερρεαλισμός]] καταλάβαινα ότι μου έλυνε, κυριολεκτικά, τα χέρια. Ό,τι ήθελα, έκανα. Κάτι που μ' έβλαψε, βέβαια, όταν αναλογιστεί κανείς πόσο με απομάκρυνε από την έμφυτη τάση που είχα να οργανώνω τα ποιήματά μου και να τα ελέγχω αισθητικά· που με ωφέλησε όμως, αδιαφιλονίκητα, προς την κατεύθυνση της [[τόλμη|τόλμης]] κι άνοιξε πόρτες απίθανα μεγάλες στον κατατυραννισμένο μου ψυχισμό.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 364. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Δεν είμαι θεωρητικός και πολύ συχνά συμβαίνει να μιλώ αυθαίρετα.
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο.'' ύψιλον/βιβλία. Αθήνα. Δεύτερη έκδοση 1980. Πρώτη έκδοση 1979.&lt;/ref&gt;

* Με τον τρόπο μου γαρ κραυγάζω κι εγώ υπέρ της [[Αγάπη|αγάπης]] αλλά και των [[Ανθρώπινα δικαιώματα|δικαιωμάτων του ανθρώπου]]...
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;/&gt;

* Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας, που μας πνίγει από παντού, παρηγοριέμαι ότι κάπου, σε κάποιο καμαράκι, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν τη φθορά. 
** ''Εν λευκώ'' (1992), «Μικρά έψιλον»

== Συνεντεύξεις ==
* Θεωρώ την [[ποίηση]] μια πηγή [[Αθωότητα|αθωότητας]] γεμάτη [[Επανάσταση|επαναστατικές]] δυνάμεις. Αποστολή μου είναι να κατευθύνω τις δυνάμεις αυτές κατεναντίον ενός [[Κόσμος|κόσμου]] που δεν μπορεί να αποδεχτεί η [[Συνείδηση|συνείδησή]] μου.
** Μια συνέντευξη του Οδυσσέα Ελύτη στον Ivar Ivask, Εκλογή 1935-77, σσ. 202-203
*** Αναφέρεται στο: Κώστας Π. Μιχαηλίδης, Μορφές ποιητικής υπέρβασης: Ένα σχόλιο στο «Φωτόδεντρο» του Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Εγώ μιλώ μέσ' από τη νέα αυτή κοπέλα (τη Μαρία Νεφέλη). Αλλά αν ήθελε κανείς να βγάλει [[Πολιτική|πολιτικό]] συμπέρασμα θα 'βλεπε ότι θέλω να είμαι πάνω απ' όλες τις [[Εξουσία|εξουσίες]], πράγμα που σημαίνει [[Αναρχία|αναρχισμό]], όρος όμως που δεν μ' αρέσει στο μέτρο που ταυτίζεται με την [[Τρομοκρατία|τρομοκρατική]] δράση. Το θέμα είναι ότι πρέπει τα πάντα να τίθενται υπό αμφισβήτηση, αν θέλουμε να μείνουμε ζωντανοί. Επομένως βάζω μια κοπέλα ν' αμφισβητεί τα πάντα κι εγώ που θεωρήθηκα αισιόδοξος ποιητής να μιλάω απαισιόδοξα. Αλλά αισθάνθηκα σε μια ορισμένη στιγμή την ανάγκη να εκφράσω μια άλλη πλευρά του εαυτού μου. Η διαφορά για μένα είναι αισθητική. Δεν κάνω πια το απόσταγμα λόγου, όπως στις «Τύψεις» ή στο «Φωτόδεντρο», αλλά είμαι πιο αναλυτικός γιατί υπακούω στους νόμους του θεατρικού λόγου.
** Β. Σπηλιάδη, Συνέντευξη με τον Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

== ''Προσανατολισμοί'' (1940) ==
* Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν [[φως]]. Πριν απ' τον [[Έρωτας|Έρωτα]], έρωτας. Κι όταν σε πήρε το φιλί, [[Γυναίκα]]

* Είναι η τρελή ροδιά που μάχεται τη συννεφιά του κόσμου;

* Γύμνωσε την επιθυμία σου ως το κόκαλο.

* Ορατή και ωραία στο πλάι σου είμαι ακέραιος! 

* Σε πήρα σύντροφο στην αστραπή,στο δέος,στο ένστιχτο. 

* Στη ματιά σου ή στο ύψος του [[Ήλιος|ήλιου]] της όλος μου ο βίος γίνεται μια λέξη.

* Λόγια όχι σαν τ' άλλα μα κι αυτά μ' ένα μοναδικό τους προορισμόν: Εσένα! 

* Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι. 

* Κανένα κύμα δεν κρατάει στο στήθος του κακία. 

* Μπορεί να πιστέψει κανείς ως και τον εαυτό του.Να νιώσει την παρουσία της ηδονής ως μες στις κόρες των ματιών του. 

* Η [[επιθυμία]] έχει μια πολύ ψηλή κορμοστασιά και στις παλάμες της καίει η απουσία. 

==''Ήλιος ο Πρώτος'' (1943) ==
* Ότι [[αγάπη|αγαπώ]] γεννιέται αδιάκοπα. Ότι αγαπώ βρίσκεται στην αρχή του πάντα. 

* Το τελευταίο ταξίδι μοιάζει με το πρώτο πρώτο.

* Που λέτε:ο μόνος δρόμος είναι η ανατολή! 

* Ότι κοιτάω με τη ματιά με θρέφει. Ότι κρατάω με την αφή με θρέφει.  

== ''Το Άξιον Εστί'' (1959) ==
* Αυτός ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας! 

* Τούτο μόνο να ξέρεις: «Ό,τι σώσεις μες στην αστραπή καθαρό στον αιώνα θα διαρκέσει». 

* Εκοιμήθηκα πάνω στην έγνοια της αυριανής ημέρας όπως ο στρατιώτης επάνω στο τουφέκι του.Και τα ελέη της νύχτας ερεύνησα όπως ο ασκητής το Θεό του.  

* Αλλά κάτεχε ότι μονάχα κείνος που παλεύει το σκοτάδι μέσα του θά' χει μεθαύριο μερτικό δικό του στον ήλιο.  

* Αυτοί πού 'ναι ταγμένοι για τη ρέγγα και το χαλβά, σ' αυτά πάντοτε θα ξαναγυρίζουν.  

* Ήρθαν ντυμένοι &quot;φίλοι&quot; αμέτρητες φορές οι εχθροί μου το παμπάλαιο χώμα πατώντας.  

* Όπου και να σας βρίσκει το κακό,αδελφοί όπου και να θολώνει ο νους σας μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

== ''Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό'' (1960) ==
* Λοιπόν, αυτός που γύρευα, είμαι.&lt;ref&gt;''[https://selidodeiktes.greek-language.gr/lemmas/837/754 Λακωνικόν].'' selidodeiktes.greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 15/02/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά'' (1971) ==
* Ώσπου τέλος ένιωσα κι ας πα'να μ' έλεγαν τρελό  πώς από 'να τίποτα γίνεται ο Παράδεισος.

* Πού να δώσω να το καταλάβουν οι πλειοψηφίες  πως η δύναμη μόνο σκοτώνει και πως το σπουδαιότερο: Η [[άνοιξη]] και αυτή προϊόν του ανθρώπου είναι. 

* Το ελάχιστο θέλησα και με τιμώρησαν με το πολύ. 

* Κι έχε στο νου σου έχε στο νου σου πάντοτε μ' ακούς; το άχ που βγάνει ο σκοτωμός το άχ που βγάν' η αγάπη. 

== ''Τα ετεροθαλή'' (1974) ==
* Νικά η περήφανη καρδιά τα μαύρα σκότη.
* Είναι σπουδαίο πράγμα ο άνθρωπος και μόνο να το σκέφτεσαι.
* Παρά λίγη καρδιά θά'ταν ο κόσμος άλλος.
* Και δεν ζω και δεν έχω πεθάνει. 
* Μόνος αλλ'όχι μόνος, όπως πάντα.
* Βαρύς ο κόσμος να τον ζήσεις όμως για λίγη περηφάνεια το άξιζε.
* Πολύ δεν θέλει ο κόσμος.Ενα κάτι.Ελάχιστο.Σαν τη στραβοτιμονιά πριν από το δυστύχημα. Όμως ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση.
* Αρκετά λατρέψαμε τον κίνδυνο κι είναι καιρός να μας το ανταποδώσει.
* Κι αυτός που δίνει,παίρνει.
* Χρυσωμένες έχουν τις παγίδες τους οι άνθρωποι κι είναι ανάγκη να μείνω απ' τους απέξω.

== ''Μαρία Νεφέλη'' (1978) ==
* Τι με κοιτάς εσύ γραφιά που δεν εντύθηκες ποτέ στρατιώτης
: η τέχνη τού να βγάζεις χρήματα είναι κι αυτή μία πολεμική ιδιότης&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ποίηση.'' Καλλιτεχνική επιμέλεια Ιουλίτα Ηλιοπούλου. Ίκαρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 2008. Πρώτη έκδοση 2002.&lt;/ref&gt;

* Έκτασις της κεφαλής οπίσω: έεεν-νααα
: δεν παραδέχομαι κανόνα κανέεεν-νααα.
: Βαθεία εισπνοή: κόρη ω κόρη δροσερή.
: Αρχή μία: έξω η δεξιοτεχνία.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Στροφή της κεφαλής αριστερά:
: όλα είναι σκατά.
: Στροφή της κεφαλής δεξιά:
: όλα είναι σκατά.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Ο [[Τρομοκρατία|τρομοκράτης]] είναι ο άξεστος των [[Θαύμα|θαυμάτων]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Η [[Λύπη]] ομορφαίνει επειδή της μοιάζουμε. 

* Στο χωριό της γλώσσας μου τη [[Λύπη]] τηνε λένε Λάμπουσα.

* [[Θεός|Θέ μου]] τί μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε! 

* Δυστυχώς και η γη με δικά μας έξοδα γυρίζει.

* Τρώγε την πρόοδο και με τα φλούδια και με τα κουκούτσια της. 

* Δίνε δωρεάν το χρόνο αν θες να σου μείνει λίγη αξιοπρέπεια. 

* Την [[αλήθεια]] τη &quot;φτιάχνει&quot; κανείς ακριβώς όπως φτιάχνει και το [[ψέμα]]. 

* Θα πρέπει να δημιουργούμε αντισώματα και για την [[Ευθύνη]]. 

* Μια νομοθεσία εντελώς άχρηστη για τις [[Εξουσία|Εξουσίες]] θά'τανε αληθινή σωτηρία. 

* Στην κακή μοιρασιά πάντοτε ο [[Θεός]] ζημιώνεται.

* Από τον [[Θεός|Θεό]] τραβιέται ο [[άνθρωπος]] όπως ο καρχαρίας από το αίμα. 

* Οταν η συμφορά συμφέρει λογάριαζέ την για πόρνη. 

* Κάνε άλμα πιο γρήγορο από την φθορά. 

* [[Θάλασσα]] λανθασμένη δε γίνεται. 

* Όταν ακούς &quot;τάξη&quot; ανθρωπινό κρέας μυρίζει. 

* Αν είναι να πεθάνεις πέθανε αλλά κοίτα να γίνεις ο πρώτος πετεινός μέσα στον Άδη.

* Τί κρίμας που δε βρέθηκε το Linguaphone της ηδονής ακόμη! 

* Είναι αγένεια να κάνεις του Χάρου χειροφιλήματα.

== ''Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας'' (1982) ==
* Ένα στήθος νέας γυναίκας είναι ήδη άρθρο μελλοντικού Συντάγματος.
* Θα υπάρξουν πάντοτε δύο η τρεις γενναίοι να βλέπουνε τον κόσμο χωρίς σκοπιμότητα.
* Α, μονάχα νά'ξερα μιαν ελευθερία πραγματική που να μπορώ να την υμνώ χωρίς να φαίνομαι αφελής ή φαρισαίος.
* Το αμύγδαλο του κόσμου είναι βαθιά κρυμμένο και παραμένει αδάγκωτο.
* Το παν είναι η ρότα σου κόντρα στην κοινωνία ετούτη.
* Όλα να τά'χεις πάντα κάτι λείπει.
* Βρέθηκε πάντα να ζητάμε ίσα ίσα εκείνο που δε γίνεται.
* Υπάρχει ένας προδότης μέσα σου που η ώρα του θά'ρθει να τιμωρηθεί.
* Και ιδού το τελικό συμπέρασμα: νά'σαι ο αριστοκράτης αλλ' από την ανάποδη.

== ''Ο μικρός ναυτίλος'' (1985) ==
* Είσαι νέος –το ξέρω– και δεν υπάρχει τίποτε.
: Λαοί, έθνη, ελευθερίες, τίποτε.
: Όμως είσαι. [...]
: Πιάσε το ΠΡΕΠΕΙ από το ιώτα και γδάρε το ίσαμε το πι.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Τα ελεγεία της Οξώπετρας'' (1991) ==
* Λάμπει μέσα μου κείνο που αγνοώ. Μα ωστόσο λάμπει&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Εκ του πλησίον'' (1998) ==
* Φτάσε να συλλαμβάνεις αισθήσεις όσες και τα μουστάκια της γάτας σου. 

* Όπως ο στάχυς μεταβάλλει τη σοφία του σε άρτο,έτσι κι ο ποιητής την αφροσύνη του σε πικρόν υδράργυρον, αλλ'αγάπης. 

* Κοιμήσου καραμέλα μου για να σε πιπιλίσω. 

* Θαυμάσια που τρέχει ο ουρανός ,αν κρίνεις απ'τα σύννεφα. 
* Από παιδιά και μόνον φτιάχνεις Ιεροσόλυμα. 

* Κάποτε πρέπει και να παίρνει ανάσα ο άνεμος.

* Κατά τ' άλλα, πραγματικά τρώω περγαμόντο για να ξημερώσει και γράφω ποιήματα ώστε να ερωτεύομαι σωστά. 
* Να χαράζεσαι στη ζωή τόσο προσεκτικά,που να μη ματώνει ποτέ η ευλάβεια. 
* Γρατζουνάει το πρώτο σου φιλί ,όπως το πρώτο σου ποίημα. 
* Τι εύκρατη γίνεται η σκέψη όταν τα μπλε σου βγαίνουν περίπατο! 

* Φανού πρίγκηπας πριν την ώρα σου. Αλλιώς θά'ναι αργά ως και για τον διωγμό σου. 

* Καθ'οδόν βρίσκεις τον Οδυσσέα σου, και πάλι ζήτημα είναι.Θέλει να κοιμάσαι μ΄ανοιχτά πανιά και μ' ανεβασμένη την άγκυρά σου. &quot;Εκ του Πλησίον&quot;

* Πιο κοντός απ'τη λύπη του ο άνθρωπος. 
* Χρειάζονται αλήθειες, ακόμη και για να πεις ψέματα. 

* Οι ιδέες είναι σαν τα φαντάσματα,περνάς ανάμεσά τους κι αυτά εξακολουθούν να υπάρχουν.Τις κλοτσάς,κι εκείνες δεν σαλεύουν!Εάν δεν τους λείψεις εσύ, δεν πρόκειται να λείψουν ποτέ. 
* Η ελευθερία έχει δύο κοφτερές όψεις, όπως τα παλιά ξυραφάκια. 

* Επειδή απ' τα είκοσι στα τριάντα σου ο δρόμος είναι πολύ πιο μακρύς απ'ότι απ'τα τριάντα σου στα ενενήντα σου. 
* Στο θέμα της αντιπαροχής δεν ευτύχησε η ανθρωπότητα. 
* Εχει κι ο νους Λιτόχωρο. Με διαβαστές πλαγιές κι εύφορα μπλε θαλάσσης. 

* Κάποτε νιώθω νά'μαι ανάμεσα σ'αυτούς που δε γνώρισα ποτέ. 

* Με λίγα σπουργίτια , μία βρύση και κανέναν άνθρωπο, μ'αυτά μόνον, γίνεται να φτιάξεις το μοναστήρι πασών των θεοτήτων.

* Για να φτάσεις στον οργασμό δεν σου χρειάζεται [[Ουίλλιαμ Σαίξπηρ|Shakespeare]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Στα ερείπια συχνάζουν οι μέλισσες και οι πρώην ιδέες. 

* Όπως και να το κάνεις , ένα κομμάτι &quot;πάντοτε&quot; στον άνθρωπο θα υπάρχει. 

* Τράβα μόνος σου ο ίδιος κι όσο πιο δυνατά μπορείς το σχοινί που ανεβάζει το καλαθάκι σου  στα πιο εμπιστευτικά σου Μετέωρα. 

* Κι ένα τέταρτο μητέρας αρκεί για δέκα ζωές, και πάλι κάτι θα περισσέψει που να το ανακράξεις σε στιγμή μεγάλου κινδύνου. 

* Ο καλύτερος αγωγός θερμότητας είναι η λύπη. Γι'αυτό βλέπεις να καίνε κάθε μέρα οι καμινάδες, χωρίς να φαίνεται πουθενά καμιά φωτιά.

* Οι κακοί ποιητές τρέφονται από τα γεγονότα,οι μέτριοι από τα αισθήματα, και οι καλοί από τη μετατροπή του τίποτε σε κάτι. 
* Και διαμάντι στα δύο φτάνει να κόψει ένα μαχαίρι, αρκεί νά'ναι από συμφέρον. 
* Κι ένα άστρο που σου κρύβεται, μην τύχει κι είσαι ο ιδιοκτήτης του. 

* Το κατά λάθος λάθος μπορεί να σε οδηγήσει και σε άλλα επόμενα,δεν σε επαναφέρει όμως στο σωστό ποτέ. 

* Κοίτα να κόβεις κάθε τόσο τα νύχια της Ιστορίας ,επειδή έτσι και μεγαλώσουν θα πνίξουν κι εσένα και την αλήθεια.

* Το μεγάλο μας όφελος είναι από τις πολλές μικρές καταστροφές.

* Αν δεν σου λείψει ένα κομμάτι ζωής, όνειρα μην περιμένεις.

* Ζητώ ν'αγοράσω αξιοπρέπεια σαν αυτή των ελεφάντων που απομακρύνονται για να πεθάνουν.

* Μάθε ν'αγοράζεις πάντοτε από την ίδια -όσο μεγάλη κι αν είναι -ποσότητα του ελαχίστου. 

* Είναι τόσο σχετικά τα μεγέθη, που αυτοκαταργούνται. Ένα ικανό μυρμήγκι βαρύνει-σε απόλυτο αξία- περισσότερο από ένα μέτριο πρωθυπουργό. 

* Την άνοιξη αν δεν την βρεις τη φτιάχνεις.

* Και στον ενεστώτα του αρέσει να ξενοπλαγιάζει ο έρωτας και στον παρακείμενο. Με λίγο παραπάνω πιπέρι κατά την περίσταση.

* Μια εξίσωση από κολοκύθια που βράζουν χωρίς κανένα προορισμό είναι η ζωή. 

* Η [[σκέψη]] ξεβάφει. Ο νους ποτέ. 

* Έχω πει τόσες πολλές [[Αλήθεια|αλήθειες]], που μοιάζει με [[Ψέμα|ψέματα]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Κι έναν πόντο πιο ψηλά να πάτε, άνθρωποι, ευχαριστώ θα σας πει ο Θεός.

* Όσο πιο κακός καμαρώνεις ότι γίνεσαι τόσο περισσότερα κιλά χάνεις από το βάρος της δοσμένης ευφυίας σου. Κουτή μέλισσα που με το κεντρί σου χάνεσαι. 

* Η απόσταση ανάμεσα στο τίποτε και το ελάχιστο είναι κατά πολύ μεγαλύτερη απ'ότι ανάμεσα στο ελάχιστο και το πολύ. 

* Σε όλα τα δέντρα θα πρέπει να υπάρχει το όνομα κείνο που σε ένα μόνον άπαξ εχάραξες.

* Γιατί και ο έρως μία θαυματουργία είναι. 

* Τον κορυδαλλό τον ακούς μόνον όταν δεν τον βλέπεις, όπως την έμπνευση τη βρίσκεις μόνον όταν δεν την κυνηγάς. 

* Η [[ομορφιά]] μπορεί να πουλιέται. Στις τράπεζες όμως δεν κατατίθεται ποτέ. Ο τόκος θα ήτανε μια φθορά επιπλέον στο υποτιθέμενο κεφάλαιο. 

* Στο μυαλό του καθενός περιμένει μια κότα.

== Είπαν για τον Οδυσσέα Ελύτη ==
* Αυτό που ήθελε να πάρει μαζί του ήτανε η [[Ποίηση|ποιητική]] [[ψυχή]] του μ' αυτή τη συνείδηση της εγκοσμιότητας που έζησε. Ήταν η [[Μνήμη]] του η ποιητική και οραματική που του έδωσε την ανθρώπινη περιπέτειά του μέσα από [[λέξεις]] [[μαγεία]] της ποίησης, λέξεις κωδικούς των μυστικών του [[Κόσμος|κόσμου]], λέξεις κλειδιά για την εκπόρθηση του Αγνώστου – αυτού του Αγνώστου  που τόσο τυράννησε τη σκέψη του σε όλο το μάκρος της ζωής του και ήταν η πηγή της βαθιάς «αγιάτρευτης [[Νοσταλγία|νοσταλγίας]] του».
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;&gt;''Αφιέρωμα στον Οδυσσέα Ελύτη (1911 - 1996), στην πρώτη επέτειο του θανάτου του.'' Νέα Εστία. Τεύχος 1674 - 1675. Αθήνα. 1 &amp; 15 Απριλίου 1997.&lt;/ref&gt;

* Η βαθιά αγωνία του [[Ποιητής|Ποιητή]], η [[Ύπαρξη|υπαρξιακή]] και [[Άνθρωπος|ανθρώπινη]], ήταν να οραματιστεί το Άδηλο και το Ασύλληπτο, το άφθαρτο, που κλείνουν οι επάλληλοι κύκλοι ενός σύμπαντος που καταυγάζει στον κόσμο μας μικρές αστραπές της [[Αλήθεια|αλήθειας]] του.
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο [[Άλμπερτ Αϊνστάιν|Αϊνστάιν]] έλεγε: «Δυσπιστώ στο γενικώς αποδεκτό και το μάχομαι». (Αυτός ήταν ο δρόμος που τον οδήγησε στη Θεωρία της Σχετικότητας). Ο Ελύτης είπε: «Δυσπιστώ σε καθετί το παραδεγμένο και συστηματικά το αντιστρατεύομαι» («Ανοιχτά Χαρτιά», σελ. 5). Δεν είναι εκπληκτική η [[Φιλοσοφία|φιλοσοφική]] ομοιότητα;
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Κατ' αρχήν στην ποίηση του Ελύτη διακρίνει κανείς την πανσπερμία των υλικών της. Υλικά επιχρίσματα, κάθε προέλευσης και κάθε μορφής, τόσο στον [[Γλώσσα|γλωσσικό]] τόπο, όσο και στον [[Ιστορία|ιστορικό]] χρόνο, μειγνύονται με τρόπο κάποτε Μεφιστοφελικό, δημιουργώντας αλλού το [[θαύμα]], αλλού το [[αίνιγμα]]. Παντού ελλοχεύει η [[έκπληξη]], το απρόοπτο, σε μια συμπλοκή λογικής και παραλόγου, ορθολογισμού και αδιεξόδου.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Είναι τόσο ισχυρή η φαντασμαγορία του Ελύτη, που είναι στιγμές που η λυρική πλησμονή του σε καταπονεί. Έχεις την αίσθηση ότι βλέπεις έναν αλχημιστή, που επιδίδεται με τις λέξεις, σε ασκήσεις ύφους.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Η συνέπειά του στη φιλοσοφία αυτή, δεν τον έκανε να διστάσει –στον βωμό μιας παλιάς αδελφικής φιλίας– να υπερασπιστεί, επωμιζόμενος τον κόλαφο της κατακραυγής, τον «Μεγάλο Ανατολικό» του [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκου]], ένα πολύτομο «λογοτεχνικό» κατασκεύασμα, απίστευτης βωμολοχικής ευρηματικότητας και κραυγαλέας σαδολαγνικής φαντασίας, που το θεώρησε έργο... τέχνης (sic). Τη συνηγορία του αυτή, πολλοί δεν του τη συγχώρεσαν.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Στα κριτικά και πεζογραφικά του, που συγκέντρωσε στους τόμους «Ανοιχτά Χαρτιά» και «Εν Λευκώ», η οξυδέρκεια της κριτικής του σκέψης, είναι το ίδιο εντυπωσιακή. Και πρέπει να πω, ότι διαβάζοντας κι αυτά τα βιβλία, η ευρηματικότητα της [[Φαντασία|φαντασίας]] του, η χλιδή των εικόνων του, η γοητεία των ανατροπών του, όχι μόνο με καθήλωσαν, μα μ' έκαναν, συχνά, να χάνω την ανάσα μου. Ήταν στιγμές που ζωγράφιζε με λέξεις, παίζοντας με το δοξάρι ενός Νικολό Παγκανίνι. Λόγος μιας αρράγιστης [[Ομορφιά|ομορφιάς]].
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο Ελύτης «εκέρδισε» γιατί έζησε έως το τέλος με άσβεστη την [[ελπίδα]] και άκαμπτη την πεποίθηση ότι, μόνο μέσω της [[Ποίηση|Ποιήσεως]] και της [[Αισθητική|Αισθητικής]] ο [[κόσμος]] μπορεί να γίνει πιο υποφερτός και πιο σύμφωνος με τα [[Όνειρο|όνειρά]] μας.
** Στέλιος Καραγιάννης, In memoriam, οχτώ νότες για τον Οδυσ. Ελύτη και την ποίηση&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* [...]
: φωτεινά και χαρμόσυνα τα γέλια σας
: το αίμα των αδερφών μας σας λερώνει
: το σπίτια σας είναι παράδεισοι μεγάλοι Ναοί
: που δεν μπορούν να ορμήσουν τα κλάματά μας
: να τ’ ακούσετε κι εσείς και ν’ ανατριχιάσετε
: γελάτε πάντα εσείς κοιτώντας τ’ αντικείμενά σας
: παίζετε με το Αιγαίο σαν παιδάκια
: δε νιώσατε το βάρος καμιάς σκλαβιάς
: την ελιά και την βάρκα των ψαράδων
: δε χτύπησαν την πόρτα σας ξένοι στρατιώτες
: βογκάει το τραγούδι μας και σας τυραννεί
: κλαίνε τ’ αδέρφια μας και προσπερνάτε
: [...]
: Ελύτη, [[Νίκος Εγγονόπουλος|Εγγονόπουλε]], [[Γιώργος Σεφέρης|Σεφέρη]], [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκο]],
: γιατί δεν παραλλάζετε παρά μονάχα στ’ όνομα
: γιατί δεν έχετε μια σταγόνα καρδιάς...
: [[Νίκος Παππάς (ποιητής)|Νίκος Παππάς]], Οι ποιητές της Κυριακής
** Όλγα Βότση, Σκέψεις για τον Ελύτη, Από τους «Προσανατολισμούς» ώς το «Άξιον Εστί»&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Τόλης Νικηφόρου. ''[https://dreaming-in-the-mist.blogspot.com/2009/09/blog-post_11.html Νίκος Παππάς, Οι ποιητές της Κυριακής].'' Ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται. 11/09/2009. Ανακτήθηκε στις 12/05/2025.&lt;/ref&gt;

* Ο Ελύτης δεν έχανε ποτέ το ανθρώπινο μέτρο. Ζούσε απλά, εφαρμόζοντας στη ζωή του αρχές του έργου του, ζούσε τιμώντας το λίγο και ακριβές, το ουσιαστικό, το ταπεινό που μπορεί να είναι ανεκτίμητο. Είχε μεγάλη ενέργεια, θετική στάση απέναντι στη ζωή, σεβασμό για τον άλλο. Έδινε χώρο σε όσους αγαπούσε, ενδιαφερόταν να βρει ο άλλος τον δικό του δρόμο. Αυτά όλα είναι πολύτιμα σε μία συνύπαρξη.
** Ιουλίτα Ηλιοπούλου&lt;ref&gt;''[https://www.bovary.gr/faces/18415/ioylita-iliopoyloy-i-panemorfi-syntrofos-toy-odyssea-elyti-emeine-mazi-toy-ta-teleytaia Ιουλίτα Ηλιοπούλου: Η πανέμορφη σύντροφος του Οδυσσέα Ελύτη έμεινε μαζί του τα τελευταία 13 χρόνια της ζωής του].'' bovary.gr. 18/03/2019. Ανακτήθηκε στις 16/05/2025.&lt;/ref&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Ελυτης Οδυσσεας}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]
[[Κατηγορία:Νομπελίστες]]</text>
      <sha1>pwqhovxhgjj19r7t6azz2k4uvqni70q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38588</id>
      <parentid>38587</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T06:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <origin>38588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36053" sha1="9171o27yta2gust24pruxs3gkdmgsw3" xml:space="preserve">[[File:Odysseas Elytis 1974.jpg|thumb|Ο Οδυσσέας Ελύτης το 1974.]]

Ο '''[[w:Οδυσσέας Ελύτης|Οδυσσέας Ελύτης]]''' (2 Νοεμβρίου 1911 - 18 Μαρτίου 1996), φιλολογικό ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλη του Παναγιώτη, ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές.

== Δοκίμια ==
* Να γιατί γράφω. Γιατί η [[Ποίηση]] αρχίζει από κει που την τελευταία λέξη δεν την έχει ο [[θάνατος]]. 
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Πρώτα-πρώτα η ποίηση»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 42. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Την άλλη μέρα πήγα και βρήκα τον [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκο]]. Ναι, σύμφωνοι, ο καιρός είχε φτάσει να εκδηλωθούμε όλοι μας, προσωπικά θα το 'παιρνα απόφαση να βουτήξω κι ό,τι βγει (στο σπίτι μου, στους φίλους μου, επικρατούσε απόγνωση· «θα μας εκθέσει ανεπανόρθωτα»), σύμφωνοι, λοιπόν, αλλά όχι κι έτσι. ''Τα Νέα Γράμματα'' ήταν ένα περιοδικό «μεικτό», χωρίς ξεκαθαρισμένη γραμμή. Έπρεπε να 'μαστε φανατικοί, αδιάλλακτοι, ασυμβίβαστοι, αυτό που χρειαζόταν ήταν ένα όργανο μαχητικής πρωτοπορίας που θα 'κοβε κάθε γέφυρα με τα περασμένα, θα τα χτυπούσε αλύπητα και θ' άνοιγε τις σελίδες του διάπλατες προς το νέο πνεύμα.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 355 - 356. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Μπαίναμε σε μια περίοδο δράσης, και το ηθικό μου ευτυχώς βρισκότανε ψηλά. Με την αναγωγή του αυθαίρετου σε δόγμα, ο [[Υπερρεαλισμός]] καταλάβαινα ότι μου έλυνε, κυριολεκτικά, τα χέρια. Ό,τι ήθελα, έκανα. Κάτι που μ' έβλαψε, βέβαια, όταν αναλογιστεί κανείς πόσο με απομάκρυνε από την έμφυτη τάση που είχα να οργανώνω τα ποιήματά μου και να τα ελέγχω αισθητικά· που με ωφέλησε όμως, αδιαφιλονίκητα, προς την κατεύθυνση της [[τόλμη|τόλμης]] κι άνοιξε πόρτες απίθανα μεγάλες στον κατατυραννισμένο μου ψυχισμό.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 364. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Κι όμως, θα 'λεγε κανείς ότι η [[νίκη]] στην [[τέχνη]] είναι πάντοτε με το μέρος της [[ήττα|Ήττας]]. Ίσως και γιατί οι δυνατοί δεν αισθάνονται την ανάγκη να διαβάσουν, ενώ οι άλλοι αποζητούν σ' αυτά που διαβάζουν τον [[εαυτός|εαυτό]] τους.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 413. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Δεν είμαι θεωρητικός και πολύ συχνά συμβαίνει να μιλώ αυθαίρετα.
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο.'' ύψιλον/βιβλία. Αθήνα. Δεύτερη έκδοση 1980. Πρώτη έκδοση 1979.&lt;/ref&gt;

* Με τον τρόπο μου γαρ κραυγάζω κι εγώ υπέρ της [[Αγάπη|αγάπης]] αλλά και των [[Ανθρώπινα δικαιώματα|δικαιωμάτων του ανθρώπου]]...
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;/&gt;

* Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας, που μας πνίγει από παντού, παρηγοριέμαι ότι κάπου, σε κάποιο καμαράκι, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν τη φθορά. 
** ''Εν λευκώ'' (1992), «Μικρά έψιλον»

== Συνεντεύξεις ==
* Θεωρώ την [[ποίηση]] μια πηγή [[Αθωότητα|αθωότητας]] γεμάτη [[Επανάσταση|επαναστατικές]] δυνάμεις. Αποστολή μου είναι να κατευθύνω τις δυνάμεις αυτές κατεναντίον ενός [[Κόσμος|κόσμου]] που δεν μπορεί να αποδεχτεί η [[Συνείδηση|συνείδησή]] μου.
** Μια συνέντευξη του Οδυσσέα Ελύτη στον Ivar Ivask, Εκλογή 1935-77, σσ. 202-203
*** Αναφέρεται στο: Κώστας Π. Μιχαηλίδης, Μορφές ποιητικής υπέρβασης: Ένα σχόλιο στο «Φωτόδεντρο» του Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Εγώ μιλώ μέσ' από τη νέα αυτή κοπέλα (τη Μαρία Νεφέλη). Αλλά αν ήθελε κανείς να βγάλει [[Πολιτική|πολιτικό]] συμπέρασμα θα 'βλεπε ότι θέλω να είμαι πάνω απ' όλες τις [[Εξουσία|εξουσίες]], πράγμα που σημαίνει [[Αναρχία|αναρχισμό]], όρος όμως που δεν μ' αρέσει στο μέτρο που ταυτίζεται με την [[Τρομοκρατία|τρομοκρατική]] δράση. Το θέμα είναι ότι πρέπει τα πάντα να τίθενται υπό αμφισβήτηση, αν θέλουμε να μείνουμε ζωντανοί. Επομένως βάζω μια κοπέλα ν' αμφισβητεί τα πάντα κι εγώ που θεωρήθηκα αισιόδοξος ποιητής να μιλάω απαισιόδοξα. Αλλά αισθάνθηκα σε μια ορισμένη στιγμή την ανάγκη να εκφράσω μια άλλη πλευρά του εαυτού μου. Η διαφορά για μένα είναι αισθητική. Δεν κάνω πια το απόσταγμα λόγου, όπως στις «Τύψεις» ή στο «Φωτόδεντρο», αλλά είμαι πιο αναλυτικός γιατί υπακούω στους νόμους του θεατρικού λόγου.
** Β. Σπηλιάδη, Συνέντευξη με τον Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

== ''Προσανατολισμοί'' (1940) ==
* Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν [[φως]]. Πριν απ' τον [[Έρωτας|Έρωτα]], έρωτας. Κι όταν σε πήρε το φιλί, [[Γυναίκα]]

* Είναι η τρελή ροδιά που μάχεται τη συννεφιά του κόσμου;

* Γύμνωσε την επιθυμία σου ως το κόκαλο.

* Ορατή και ωραία στο πλάι σου είμαι ακέραιος! 

* Σε πήρα σύντροφο στην αστραπή,στο δέος,στο ένστιχτο. 

* Στη ματιά σου ή στο ύψος του [[Ήλιος|ήλιου]] της όλος μου ο βίος γίνεται μια λέξη.

* Λόγια όχι σαν τ' άλλα μα κι αυτά μ' ένα μοναδικό τους προορισμόν: Εσένα! 

* Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι. 

* Κανένα κύμα δεν κρατάει στο στήθος του κακία. 

* Μπορεί να πιστέψει κανείς ως και τον εαυτό του.Να νιώσει την παρουσία της ηδονής ως μες στις κόρες των ματιών του. 

* Η [[επιθυμία]] έχει μια πολύ ψηλή κορμοστασιά και στις παλάμες της καίει η απουσία. 

==''Ήλιος ο Πρώτος'' (1943) ==
* Ότι [[αγάπη|αγαπώ]] γεννιέται αδιάκοπα. Ότι αγαπώ βρίσκεται στην αρχή του πάντα. 

* Το τελευταίο ταξίδι μοιάζει με το πρώτο πρώτο.

* Που λέτε:ο μόνος δρόμος είναι η ανατολή! 

* Ότι κοιτάω με τη ματιά με θρέφει. Ότι κρατάω με την αφή με θρέφει.  

== ''Το Άξιον Εστί'' (1959) ==
* Αυτός ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας! 

* Τούτο μόνο να ξέρεις: «Ό,τι σώσεις μες στην αστραπή καθαρό στον αιώνα θα διαρκέσει». 

* Εκοιμήθηκα πάνω στην έγνοια της αυριανής ημέρας όπως ο στρατιώτης επάνω στο τουφέκι του.Και τα ελέη της νύχτας ερεύνησα όπως ο ασκητής το Θεό του.  

* Αλλά κάτεχε ότι μονάχα κείνος που παλεύει το σκοτάδι μέσα του θά' χει μεθαύριο μερτικό δικό του στον ήλιο.  

* Αυτοί πού 'ναι ταγμένοι για τη ρέγγα και το χαλβά, σ' αυτά πάντοτε θα ξαναγυρίζουν.  

* Ήρθαν ντυμένοι &quot;φίλοι&quot; αμέτρητες φορές οι εχθροί μου το παμπάλαιο χώμα πατώντας.  

* Όπου και να σας βρίσκει το κακό,αδελφοί όπου και να θολώνει ο νους σας μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

== ''Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό'' (1960) ==
* Λοιπόν, αυτός που γύρευα, είμαι.&lt;ref&gt;''[https://selidodeiktes.greek-language.gr/lemmas/837/754 Λακωνικόν].'' selidodeiktes.greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 15/02/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά'' (1971) ==
* Ώσπου τέλος ένιωσα κι ας πα'να μ' έλεγαν τρελό  πώς από 'να τίποτα γίνεται ο Παράδεισος.

* Πού να δώσω να το καταλάβουν οι πλειοψηφίες  πως η δύναμη μόνο σκοτώνει και πως το σπουδαιότερο: Η [[άνοιξη]] και αυτή προϊόν του ανθρώπου είναι. 

* Το ελάχιστο θέλησα και με τιμώρησαν με το πολύ. 

* Κι έχε στο νου σου έχε στο νου σου πάντοτε μ' ακούς; το άχ που βγάνει ο σκοτωμός το άχ που βγάν' η αγάπη. 

== ''Τα ετεροθαλή'' (1974) ==
* Νικά η περήφανη καρδιά τα μαύρα σκότη.
* Είναι σπουδαίο πράγμα ο άνθρωπος και μόνο να το σκέφτεσαι.
* Παρά λίγη καρδιά θά'ταν ο κόσμος άλλος.
* Και δεν ζω και δεν έχω πεθάνει. 
* Μόνος αλλ'όχι μόνος, όπως πάντα.
* Βαρύς ο κόσμος να τον ζήσεις όμως για λίγη περηφάνεια το άξιζε.
* Πολύ δεν θέλει ο κόσμος.Ενα κάτι.Ελάχιστο.Σαν τη στραβοτιμονιά πριν από το δυστύχημα. Όμως ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση.
* Αρκετά λατρέψαμε τον κίνδυνο κι είναι καιρός να μας το ανταποδώσει.
* Κι αυτός που δίνει,παίρνει.
* Χρυσωμένες έχουν τις παγίδες τους οι άνθρωποι κι είναι ανάγκη να μείνω απ' τους απέξω.

== ''Μαρία Νεφέλη'' (1978) ==
* Τι με κοιτάς εσύ γραφιά που δεν εντύθηκες ποτέ στρατιώτης
: η τέχνη τού να βγάζεις χρήματα είναι κι αυτή μία πολεμική ιδιότης&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ποίηση.'' Καλλιτεχνική επιμέλεια Ιουλίτα Ηλιοπούλου. Ίκαρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 2008. Πρώτη έκδοση 2002.&lt;/ref&gt;

* Έκτασις της κεφαλής οπίσω: έεεν-νααα
: δεν παραδέχομαι κανόνα κανέεεν-νααα.
: Βαθεία εισπνοή: κόρη ω κόρη δροσερή.
: Αρχή μία: έξω η δεξιοτεχνία.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Στροφή της κεφαλής αριστερά:
: όλα είναι σκατά.
: Στροφή της κεφαλής δεξιά:
: όλα είναι σκατά.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Ο [[Τρομοκρατία|τρομοκράτης]] είναι ο άξεστος των [[Θαύμα|θαυμάτων]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Η [[Λύπη]] ομορφαίνει επειδή της μοιάζουμε. 

* Στο χωριό της γλώσσας μου τη [[Λύπη]] τηνε λένε Λάμπουσα.

* [[Θεός|Θέ μου]] τί μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε! 

* Δυστυχώς και η γη με δικά μας έξοδα γυρίζει.

* Τρώγε την πρόοδο και με τα φλούδια και με τα κουκούτσια της. 

* Δίνε δωρεάν το χρόνο αν θες να σου μείνει λίγη αξιοπρέπεια. 

* Την [[αλήθεια]] τη &quot;φτιάχνει&quot; κανείς ακριβώς όπως φτιάχνει και το [[ψέμα]]. 

* Θα πρέπει να δημιουργούμε αντισώματα και για την [[Ευθύνη]]. 

* Μια νομοθεσία εντελώς άχρηστη για τις [[Εξουσία|Εξουσίες]] θά'τανε αληθινή σωτηρία. 

* Στην κακή μοιρασιά πάντοτε ο [[Θεός]] ζημιώνεται.

* Από τον [[Θεός|Θεό]] τραβιέται ο [[άνθρωπος]] όπως ο καρχαρίας από το αίμα. 

* Οταν η συμφορά συμφέρει λογάριαζέ την για πόρνη. 

* Κάνε άλμα πιο γρήγορο από την φθορά. 

* [[Θάλασσα]] λανθασμένη δε γίνεται. 

* Όταν ακούς &quot;τάξη&quot; ανθρωπινό κρέας μυρίζει. 

* Αν είναι να πεθάνεις πέθανε αλλά κοίτα να γίνεις ο πρώτος πετεινός μέσα στον Άδη.

* Τί κρίμας που δε βρέθηκε το Linguaphone της ηδονής ακόμη! 

* Είναι αγένεια να κάνεις του Χάρου χειροφιλήματα.

== ''Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας'' (1982) ==
* Ένα στήθος νέας γυναίκας είναι ήδη άρθρο μελλοντικού Συντάγματος.
* Θα υπάρξουν πάντοτε δύο η τρεις γενναίοι να βλέπουνε τον κόσμο χωρίς σκοπιμότητα.
* Α, μονάχα νά'ξερα μιαν ελευθερία πραγματική που να μπορώ να την υμνώ χωρίς να φαίνομαι αφελής ή φαρισαίος.
* Το αμύγδαλο του κόσμου είναι βαθιά κρυμμένο και παραμένει αδάγκωτο.
* Το παν είναι η ρότα σου κόντρα στην κοινωνία ετούτη.
* Όλα να τά'χεις πάντα κάτι λείπει.
* Βρέθηκε πάντα να ζητάμε ίσα ίσα εκείνο που δε γίνεται.
* Υπάρχει ένας προδότης μέσα σου που η ώρα του θά'ρθει να τιμωρηθεί.
* Και ιδού το τελικό συμπέρασμα: νά'σαι ο αριστοκράτης αλλ' από την ανάποδη.

== ''Ο μικρός ναυτίλος'' (1985) ==
* Είσαι νέος –το ξέρω– και δεν υπάρχει τίποτε.
: Λαοί, έθνη, ελευθερίες, τίποτε.
: Όμως είσαι. [...]
: Πιάσε το ΠΡΕΠΕΙ από το ιώτα και γδάρε το ίσαμε το πι.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Τα ελεγεία της Οξώπετρας'' (1991) ==
* Λάμπει μέσα μου κείνο που αγνοώ. Μα ωστόσο λάμπει&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Εκ του πλησίον'' (1998) ==
* Φτάσε να συλλαμβάνεις αισθήσεις όσες και τα μουστάκια της γάτας σου. 

* Όπως ο στάχυς μεταβάλλει τη σοφία του σε άρτο,έτσι κι ο ποιητής την αφροσύνη του σε πικρόν υδράργυρον, αλλ'αγάπης. 

* Κοιμήσου καραμέλα μου για να σε πιπιλίσω. 

* Θαυμάσια που τρέχει ο ουρανός ,αν κρίνεις απ'τα σύννεφα. 
* Από παιδιά και μόνον φτιάχνεις Ιεροσόλυμα. 

* Κάποτε πρέπει και να παίρνει ανάσα ο άνεμος.

* Κατά τ' άλλα, πραγματικά τρώω περγαμόντο για να ξημερώσει και γράφω ποιήματα ώστε να ερωτεύομαι σωστά. 
* Να χαράζεσαι στη ζωή τόσο προσεκτικά,που να μη ματώνει ποτέ η ευλάβεια. 
* Γρατζουνάει το πρώτο σου φιλί ,όπως το πρώτο σου ποίημα. 
* Τι εύκρατη γίνεται η σκέψη όταν τα μπλε σου βγαίνουν περίπατο! 

* Φανού πρίγκηπας πριν την ώρα σου. Αλλιώς θά'ναι αργά ως και για τον διωγμό σου. 

* Καθ'οδόν βρίσκεις τον Οδυσσέα σου, και πάλι ζήτημα είναι.Θέλει να κοιμάσαι μ΄ανοιχτά πανιά και μ' ανεβασμένη την άγκυρά σου. &quot;Εκ του Πλησίον&quot;

* Πιο κοντός απ'τη λύπη του ο άνθρωπος. 
* Χρειάζονται αλήθειες, ακόμη και για να πεις ψέματα. 

* Οι ιδέες είναι σαν τα φαντάσματα,περνάς ανάμεσά τους κι αυτά εξακολουθούν να υπάρχουν.Τις κλοτσάς,κι εκείνες δεν σαλεύουν!Εάν δεν τους λείψεις εσύ, δεν πρόκειται να λείψουν ποτέ. 
* Η ελευθερία έχει δύο κοφτερές όψεις, όπως τα παλιά ξυραφάκια. 

* Επειδή απ' τα είκοσι στα τριάντα σου ο δρόμος είναι πολύ πιο μακρύς απ'ότι απ'τα τριάντα σου στα ενενήντα σου. 
* Στο θέμα της αντιπαροχής δεν ευτύχησε η ανθρωπότητα. 
* Εχει κι ο νους Λιτόχωρο. Με διαβαστές πλαγιές κι εύφορα μπλε θαλάσσης. 

* Κάποτε νιώθω νά'μαι ανάμεσα σ'αυτούς που δε γνώρισα ποτέ. 

* Με λίγα σπουργίτια , μία βρύση και κανέναν άνθρωπο, μ'αυτά μόνον, γίνεται να φτιάξεις το μοναστήρι πασών των θεοτήτων.

* Για να φτάσεις στον οργασμό δεν σου χρειάζεται [[Ουίλλιαμ Σαίξπηρ|Shakespeare]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Στα ερείπια συχνάζουν οι μέλισσες και οι πρώην ιδέες. 

* Όπως και να το κάνεις , ένα κομμάτι &quot;πάντοτε&quot; στον άνθρωπο θα υπάρχει. 

* Τράβα μόνος σου ο ίδιος κι όσο πιο δυνατά μπορείς το σχοινί που ανεβάζει το καλαθάκι σου  στα πιο εμπιστευτικά σου Μετέωρα. 

* Κι ένα τέταρτο μητέρας αρκεί για δέκα ζωές, και πάλι κάτι θα περισσέψει που να το ανακράξεις σε στιγμή μεγάλου κινδύνου. 

* Ο καλύτερος αγωγός θερμότητας είναι η λύπη. Γι'αυτό βλέπεις να καίνε κάθε μέρα οι καμινάδες, χωρίς να φαίνεται πουθενά καμιά φωτιά.

* Οι κακοί ποιητές τρέφονται από τα γεγονότα,οι μέτριοι από τα αισθήματα, και οι καλοί από τη μετατροπή του τίποτε σε κάτι. 
* Και διαμάντι στα δύο φτάνει να κόψει ένα μαχαίρι, αρκεί νά'ναι από συμφέρον. 
* Κι ένα άστρο που σου κρύβεται, μην τύχει κι είσαι ο ιδιοκτήτης του. 

* Το κατά λάθος λάθος μπορεί να σε οδηγήσει και σε άλλα επόμενα,δεν σε επαναφέρει όμως στο σωστό ποτέ. 

* Κοίτα να κόβεις κάθε τόσο τα νύχια της Ιστορίας ,επειδή έτσι και μεγαλώσουν θα πνίξουν κι εσένα και την αλήθεια.

* Το μεγάλο μας όφελος είναι από τις πολλές μικρές καταστροφές.

* Αν δεν σου λείψει ένα κομμάτι ζωής, όνειρα μην περιμένεις.

* Ζητώ ν'αγοράσω αξιοπρέπεια σαν αυτή των ελεφάντων που απομακρύνονται για να πεθάνουν.

* Μάθε ν'αγοράζεις πάντοτε από την ίδια -όσο μεγάλη κι αν είναι -ποσότητα του ελαχίστου. 

* Είναι τόσο σχετικά τα μεγέθη, που αυτοκαταργούνται. Ένα ικανό μυρμήγκι βαρύνει-σε απόλυτο αξία- περισσότερο από ένα μέτριο πρωθυπουργό. 

* Την άνοιξη αν δεν την βρεις τη φτιάχνεις.

* Και στον ενεστώτα του αρέσει να ξενοπλαγιάζει ο έρωτας και στον παρακείμενο. Με λίγο παραπάνω πιπέρι κατά την περίσταση.

* Μια εξίσωση από κολοκύθια που βράζουν χωρίς κανένα προορισμό είναι η ζωή. 

* Η [[σκέψη]] ξεβάφει. Ο νους ποτέ. 

* Έχω πει τόσες πολλές [[Αλήθεια|αλήθειες]], που μοιάζει με [[Ψέμα|ψέματα]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Κι έναν πόντο πιο ψηλά να πάτε, άνθρωποι, ευχαριστώ θα σας πει ο Θεός.

* Όσο πιο κακός καμαρώνεις ότι γίνεσαι τόσο περισσότερα κιλά χάνεις από το βάρος της δοσμένης ευφυίας σου. Κουτή μέλισσα που με το κεντρί σου χάνεσαι. 

* Η απόσταση ανάμεσα στο τίποτε και το ελάχιστο είναι κατά πολύ μεγαλύτερη απ'ότι ανάμεσα στο ελάχιστο και το πολύ. 

* Σε όλα τα δέντρα θα πρέπει να υπάρχει το όνομα κείνο που σε ένα μόνον άπαξ εχάραξες.

* Γιατί και ο έρως μία θαυματουργία είναι. 

* Τον κορυδαλλό τον ακούς μόνον όταν δεν τον βλέπεις, όπως την έμπνευση τη βρίσκεις μόνον όταν δεν την κυνηγάς. 

* Η [[ομορφιά]] μπορεί να πουλιέται. Στις τράπεζες όμως δεν κατατίθεται ποτέ. Ο τόκος θα ήτανε μια φθορά επιπλέον στο υποτιθέμενο κεφάλαιο. 

* Στο μυαλό του καθενός περιμένει μια κότα.

== Είπαν για τον Οδυσσέα Ελύτη ==
* Αυτό που ήθελε να πάρει μαζί του ήτανε η [[Ποίηση|ποιητική]] [[ψυχή]] του μ' αυτή τη συνείδηση της εγκοσμιότητας που έζησε. Ήταν η [[Μνήμη]] του η ποιητική και οραματική που του έδωσε την ανθρώπινη περιπέτειά του μέσα από [[λέξεις]] [[μαγεία]] της ποίησης, λέξεις κωδικούς των μυστικών του [[Κόσμος|κόσμου]], λέξεις κλειδιά για την εκπόρθηση του Αγνώστου – αυτού του Αγνώστου  που τόσο τυράννησε τη σκέψη του σε όλο το μάκρος της ζωής του και ήταν η πηγή της βαθιάς «αγιάτρευτης [[Νοσταλγία|νοσταλγίας]] του».
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;&gt;''Αφιέρωμα στον Οδυσσέα Ελύτη (1911 - 1996), στην πρώτη επέτειο του θανάτου του.'' Νέα Εστία. Τεύχος 1674 - 1675. Αθήνα. 1 &amp; 15 Απριλίου 1997.&lt;/ref&gt;

* Η βαθιά αγωνία του [[Ποιητής|Ποιητή]], η [[Ύπαρξη|υπαρξιακή]] και [[Άνθρωπος|ανθρώπινη]], ήταν να οραματιστεί το Άδηλο και το Ασύλληπτο, το άφθαρτο, που κλείνουν οι επάλληλοι κύκλοι ενός σύμπαντος που καταυγάζει στον κόσμο μας μικρές αστραπές της [[Αλήθεια|αλήθειας]] του.
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο [[Άλμπερτ Αϊνστάιν|Αϊνστάιν]] έλεγε: «Δυσπιστώ στο γενικώς αποδεκτό και το μάχομαι». (Αυτός ήταν ο δρόμος που τον οδήγησε στη Θεωρία της Σχετικότητας). Ο Ελύτης είπε: «Δυσπιστώ σε καθετί το παραδεγμένο και συστηματικά το αντιστρατεύομαι» («Ανοιχτά Χαρτιά», σελ. 5). Δεν είναι εκπληκτική η [[Φιλοσοφία|φιλοσοφική]] ομοιότητα;
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Κατ' αρχήν στην ποίηση του Ελύτη διακρίνει κανείς την πανσπερμία των υλικών της. Υλικά επιχρίσματα, κάθε προέλευσης και κάθε μορφής, τόσο στον [[Γλώσσα|γλωσσικό]] τόπο, όσο και στον [[Ιστορία|ιστορικό]] χρόνο, μειγνύονται με τρόπο κάποτε Μεφιστοφελικό, δημιουργώντας αλλού το [[θαύμα]], αλλού το [[αίνιγμα]]. Παντού ελλοχεύει η [[έκπληξη]], το απρόοπτο, σε μια συμπλοκή λογικής και παραλόγου, ορθολογισμού και αδιεξόδου.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Είναι τόσο ισχυρή η φαντασμαγορία του Ελύτη, που είναι στιγμές που η λυρική πλησμονή του σε καταπονεί. Έχεις την αίσθηση ότι βλέπεις έναν αλχημιστή, που επιδίδεται με τις λέξεις, σε ασκήσεις ύφους.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Η συνέπειά του στη φιλοσοφία αυτή, δεν τον έκανε να διστάσει –στον βωμό μιας παλιάς αδελφικής φιλίας– να υπερασπιστεί, επωμιζόμενος τον κόλαφο της κατακραυγής, τον «Μεγάλο Ανατολικό» του [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκου]], ένα πολύτομο «λογοτεχνικό» κατασκεύασμα, απίστευτης βωμολοχικής ευρηματικότητας και κραυγαλέας σαδολαγνικής φαντασίας, που το θεώρησε έργο... τέχνης (sic). Τη συνηγορία του αυτή, πολλοί δεν του τη συγχώρεσαν.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Στα κριτικά και πεζογραφικά του, που συγκέντρωσε στους τόμους «Ανοιχτά Χαρτιά» και «Εν Λευκώ», η οξυδέρκεια της κριτικής του σκέψης, είναι το ίδιο εντυπωσιακή. Και πρέπει να πω, ότι διαβάζοντας κι αυτά τα βιβλία, η ευρηματικότητα της [[Φαντασία|φαντασίας]] του, η χλιδή των εικόνων του, η γοητεία των ανατροπών του, όχι μόνο με καθήλωσαν, μα μ' έκαναν, συχνά, να χάνω την ανάσα μου. Ήταν στιγμές που ζωγράφιζε με λέξεις, παίζοντας με το δοξάρι ενός Νικολό Παγκανίνι. Λόγος μιας αρράγιστης [[Ομορφιά|ομορφιάς]].
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο Ελύτης «εκέρδισε» γιατί έζησε έως το τέλος με άσβεστη την [[ελπίδα]] και άκαμπτη την πεποίθηση ότι, μόνο μέσω της [[Ποίηση|Ποιήσεως]] και της [[Αισθητική|Αισθητικής]] ο [[κόσμος]] μπορεί να γίνει πιο υποφερτός και πιο σύμφωνος με τα [[Όνειρο|όνειρά]] μας.
** Στέλιος Καραγιάννης, In memoriam, οχτώ νότες για τον Οδυσ. Ελύτη και την ποίηση&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* [...]
: φωτεινά και χαρμόσυνα τα γέλια σας
: το αίμα των αδερφών μας σας λερώνει
: το σπίτια σας είναι παράδεισοι μεγάλοι Ναοί
: που δεν μπορούν να ορμήσουν τα κλάματά μας
: να τ’ ακούσετε κι εσείς και ν’ ανατριχιάσετε
: γελάτε πάντα εσείς κοιτώντας τ’ αντικείμενά σας
: παίζετε με το Αιγαίο σαν παιδάκια
: δε νιώσατε το βάρος καμιάς σκλαβιάς
: την ελιά και την βάρκα των ψαράδων
: δε χτύπησαν την πόρτα σας ξένοι στρατιώτες
: βογκάει το τραγούδι μας και σας τυραννεί
: κλαίνε τ’ αδέρφια μας και προσπερνάτε
: [...]
: Ελύτη, [[Νίκος Εγγονόπουλος|Εγγονόπουλε]], [[Γιώργος Σεφέρης|Σεφέρη]], [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκο]],
: γιατί δεν παραλλάζετε παρά μονάχα στ’ όνομα
: γιατί δεν έχετε μια σταγόνα καρδιάς...
: [[Νίκος Παππάς (ποιητής)|Νίκος Παππάς]], Οι ποιητές της Κυριακής
** Όλγα Βότση, Σκέψεις για τον Ελύτη, Από τους «Προσανατολισμούς» ώς το «Άξιον Εστί»&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Τόλης Νικηφόρου. ''[https://dreaming-in-the-mist.blogspot.com/2009/09/blog-post_11.html Νίκος Παππάς, Οι ποιητές της Κυριακής].'' Ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται. 11/09/2009. Ανακτήθηκε στις 12/05/2025.&lt;/ref&gt;

* Ο Ελύτης δεν έχανε ποτέ το ανθρώπινο μέτρο. Ζούσε απλά, εφαρμόζοντας στη ζωή του αρχές του έργου του, ζούσε τιμώντας το λίγο και ακριβές, το ουσιαστικό, το ταπεινό που μπορεί να είναι ανεκτίμητο. Είχε μεγάλη ενέργεια, θετική στάση απέναντι στη ζωή, σεβασμό για τον άλλο. Έδινε χώρο σε όσους αγαπούσε, ενδιαφερόταν να βρει ο άλλος τον δικό του δρόμο. Αυτά όλα είναι πολύτιμα σε μία συνύπαρξη.
** Ιουλίτα Ηλιοπούλου&lt;ref&gt;''[https://www.bovary.gr/faces/18415/ioylita-iliopoyloy-i-panemorfi-syntrofos-toy-odyssea-elyti-emeine-mazi-toy-ta-teleytaia Ιουλίτα Ηλιοπούλου: Η πανέμορφη σύντροφος του Οδυσσέα Ελύτη έμεινε μαζί του τα τελευταία 13 χρόνια της ζωής του].'' bovary.gr. 18/03/2019. Ανακτήθηκε στις 16/05/2025.&lt;/ref&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Ελυτης Οδυσσεας}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]
[[Κατηγορία:Νομπελίστες]]</text>
      <sha1>9171o27yta2gust24pruxs3gkdmgsw3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38589</id>
      <parentid>38588</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T06:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <origin>38589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36732" sha1="5hc0prka5lo973ndvqrecwu05014sop" xml:space="preserve">[[File:Odysseas Elytis 1974.jpg|thumb|Ο Οδυσσέας Ελύτης το 1974.]]

Ο '''[[w:Οδυσσέας Ελύτης|Οδυσσέας Ελύτης]]''' (2 Νοεμβρίου 1911 - 18 Μαρτίου 1996), φιλολογικό ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλη του Παναγιώτη, ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές.

== Δοκίμια ==
* Να γιατί γράφω. Γιατί η [[Ποίηση]] αρχίζει από κει που την τελευταία λέξη δεν την έχει ο [[θάνατος]]. 
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Πρώτα-πρώτα η ποίηση»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 42. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* ... νομίζω ότι η [[ποίηση]] είναι χώρος όπου δεν υπάρχει ''πρέπει'', κι όπου ο καθένας μπορεί να πραγματοποιείται όπως νομίζει καλύτερα, χρησιμοποιώντας για έναν τέτοιο σκοπό τα πάντα...
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Η αληθινή φυσιογνωμία και η λυρική τόλμη του Ανδρέα Κάλβου»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 93. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Την άλλη μέρα πήγα και βρήκα τον [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκο]]. Ναι, σύμφωνοι, ο καιρός είχε φτάσει να εκδηλωθούμε όλοι μας, προσωπικά θα το 'παιρνα απόφαση να βουτήξω κι ό,τι βγει (στο σπίτι μου, στους φίλους μου, επικρατούσε απόγνωση· «θα μας εκθέσει ανεπανόρθωτα»), σύμφωνοι, λοιπόν, αλλά όχι κι έτσι. ''Τα Νέα Γράμματα'' ήταν ένα περιοδικό «μεικτό», χωρίς ξεκαθαρισμένη γραμμή. Έπρεπε να 'μαστε φανατικοί, αδιάλλακτοι, ασυμβίβαστοι, αυτό που χρειαζόταν ήταν ένα όργανο μαχητικής πρωτοπορίας που θα 'κοβε κάθε γέφυρα με τα περασμένα, θα τα χτυπούσε αλύπητα και θ' άνοιγε τις σελίδες του διάπλατες προς το νέο πνεύμα.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 355 - 356. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Μπαίναμε σε μια περίοδο δράσης, και το ηθικό μου ευτυχώς βρισκότανε ψηλά. Με την αναγωγή του αυθαίρετου σε δόγμα, ο [[Υπερρεαλισμός]] καταλάβαινα ότι μου έλυνε, κυριολεκτικά, τα χέρια. Ό,τι ήθελα, έκανα. Κάτι που μ' έβλαψε, βέβαια, όταν αναλογιστεί κανείς πόσο με απομάκρυνε από την έμφυτη τάση που είχα να οργανώνω τα ποιήματά μου και να τα ελέγχω αισθητικά· που με ωφέλησε όμως, αδιαφιλονίκητα, προς την κατεύθυνση της [[τόλμη|τόλμης]] κι άνοιξε πόρτες απίθανα μεγάλες στον κατατυραννισμένο μου ψυχισμό.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 364. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Κι όμως, θα 'λεγε κανείς ότι η [[νίκη]] στην [[τέχνη]] είναι πάντοτε με το μέρος της [[ήττα|Ήττας]]. Ίσως και γιατί οι δυνατοί δεν αισθάνονται την ανάγκη να διαβάσουν, ενώ οι άλλοι αποζητούν σ' αυτά που διαβάζουν τον [[εαυτός|εαυτό]] τους.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 413. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Δεν είμαι θεωρητικός και πολύ συχνά συμβαίνει να μιλώ αυθαίρετα.
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο.'' ύψιλον/βιβλία. Αθήνα. Δεύτερη έκδοση 1980. Πρώτη έκδοση 1979.&lt;/ref&gt;

* Με τον τρόπο μου γαρ κραυγάζω κι εγώ υπέρ της [[Αγάπη|αγάπης]] αλλά και των [[Ανθρώπινα δικαιώματα|δικαιωμάτων του ανθρώπου]]...
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;/&gt;

* Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας, που μας πνίγει από παντού, παρηγοριέμαι ότι κάπου, σε κάποιο καμαράκι, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν τη φθορά. 
** ''Εν λευκώ'' (1992), «Μικρά έψιλον»

== Συνεντεύξεις ==
* Θεωρώ την [[ποίηση]] μια πηγή [[Αθωότητα|αθωότητας]] γεμάτη [[Επανάσταση|επαναστατικές]] δυνάμεις. Αποστολή μου είναι να κατευθύνω τις δυνάμεις αυτές κατεναντίον ενός [[Κόσμος|κόσμου]] που δεν μπορεί να αποδεχτεί η [[Συνείδηση|συνείδησή]] μου.
** Μια συνέντευξη του Οδυσσέα Ελύτη στον Ivar Ivask, Εκλογή 1935-77, σσ. 202-203
*** Αναφέρεται στο: Κώστας Π. Μιχαηλίδης, Μορφές ποιητικής υπέρβασης: Ένα σχόλιο στο «Φωτόδεντρο» του Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Εγώ μιλώ μέσ' από τη νέα αυτή κοπέλα (τη Μαρία Νεφέλη). Αλλά αν ήθελε κανείς να βγάλει [[Πολιτική|πολιτικό]] συμπέρασμα θα 'βλεπε ότι θέλω να είμαι πάνω απ' όλες τις [[Εξουσία|εξουσίες]], πράγμα που σημαίνει [[Αναρχία|αναρχισμό]], όρος όμως που δεν μ' αρέσει στο μέτρο που ταυτίζεται με την [[Τρομοκρατία|τρομοκρατική]] δράση. Το θέμα είναι ότι πρέπει τα πάντα να τίθενται υπό αμφισβήτηση, αν θέλουμε να μείνουμε ζωντανοί. Επομένως βάζω μια κοπέλα ν' αμφισβητεί τα πάντα κι εγώ που θεωρήθηκα αισιόδοξος ποιητής να μιλάω απαισιόδοξα. Αλλά αισθάνθηκα σε μια ορισμένη στιγμή την ανάγκη να εκφράσω μια άλλη πλευρά του εαυτού μου. Η διαφορά για μένα είναι αισθητική. Δεν κάνω πια το απόσταγμα λόγου, όπως στις «Τύψεις» ή στο «Φωτόδεντρο», αλλά είμαι πιο αναλυτικός γιατί υπακούω στους νόμους του θεατρικού λόγου.
** Β. Σπηλιάδη, Συνέντευξη με τον Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

== ''Προσανατολισμοί'' (1940) ==
* Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν [[φως]]. Πριν απ' τον [[Έρωτας|Έρωτα]], έρωτας. Κι όταν σε πήρε το φιλί, [[Γυναίκα]]

* Είναι η τρελή ροδιά που μάχεται τη συννεφιά του κόσμου;

* Γύμνωσε την επιθυμία σου ως το κόκαλο.

* Ορατή και ωραία στο πλάι σου είμαι ακέραιος! 

* Σε πήρα σύντροφο στην αστραπή,στο δέος,στο ένστιχτο. 

* Στη ματιά σου ή στο ύψος του [[Ήλιος|ήλιου]] της όλος μου ο βίος γίνεται μια λέξη.

* Λόγια όχι σαν τ' άλλα μα κι αυτά μ' ένα μοναδικό τους προορισμόν: Εσένα! 

* Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι. 

* Κανένα κύμα δεν κρατάει στο στήθος του κακία. 

* Μπορεί να πιστέψει κανείς ως και τον εαυτό του.Να νιώσει την παρουσία της ηδονής ως μες στις κόρες των ματιών του. 

* Η [[επιθυμία]] έχει μια πολύ ψηλή κορμοστασιά και στις παλάμες της καίει η απουσία. 

==''Ήλιος ο Πρώτος'' (1943) ==
* Ότι [[αγάπη|αγαπώ]] γεννιέται αδιάκοπα. Ότι αγαπώ βρίσκεται στην αρχή του πάντα. 

* Το τελευταίο ταξίδι μοιάζει με το πρώτο πρώτο.

* Που λέτε:ο μόνος δρόμος είναι η ανατολή! 

* Ότι κοιτάω με τη ματιά με θρέφει. Ότι κρατάω με την αφή με θρέφει.  

== ''Το Άξιον Εστί'' (1959) ==
* Αυτός ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας! 

* Τούτο μόνο να ξέρεις: «Ό,τι σώσεις μες στην αστραπή καθαρό στον αιώνα θα διαρκέσει». 

* Εκοιμήθηκα πάνω στην έγνοια της αυριανής ημέρας όπως ο στρατιώτης επάνω στο τουφέκι του.Και τα ελέη της νύχτας ερεύνησα όπως ο ασκητής το Θεό του.  

* Αλλά κάτεχε ότι μονάχα κείνος που παλεύει το σκοτάδι μέσα του θά' χει μεθαύριο μερτικό δικό του στον ήλιο.  

* Αυτοί πού 'ναι ταγμένοι για τη ρέγγα και το χαλβά, σ' αυτά πάντοτε θα ξαναγυρίζουν.  

* Ήρθαν ντυμένοι &quot;φίλοι&quot; αμέτρητες φορές οι εχθροί μου το παμπάλαιο χώμα πατώντας.  

* Όπου και να σας βρίσκει το κακό,αδελφοί όπου και να θολώνει ο νους σας μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

== ''Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό'' (1960) ==
* Λοιπόν, αυτός που γύρευα, είμαι.&lt;ref&gt;''[https://selidodeiktes.greek-language.gr/lemmas/837/754 Λακωνικόν].'' selidodeiktes.greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 15/02/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά'' (1971) ==
* Ώσπου τέλος ένιωσα κι ας πα'να μ' έλεγαν τρελό  πώς από 'να τίποτα γίνεται ο Παράδεισος.

* Πού να δώσω να το καταλάβουν οι πλειοψηφίες  πως η δύναμη μόνο σκοτώνει και πως το σπουδαιότερο: Η [[άνοιξη]] και αυτή προϊόν του ανθρώπου είναι. 

* Το ελάχιστο θέλησα και με τιμώρησαν με το πολύ. 

* Κι έχε στο νου σου έχε στο νου σου πάντοτε μ' ακούς; το άχ που βγάνει ο σκοτωμός το άχ που βγάν' η αγάπη. 

== ''Τα ετεροθαλή'' (1974) ==
* Νικά η περήφανη καρδιά τα μαύρα σκότη.
* Είναι σπουδαίο πράγμα ο άνθρωπος και μόνο να το σκέφτεσαι.
* Παρά λίγη καρδιά θά'ταν ο κόσμος άλλος.
* Και δεν ζω και δεν έχω πεθάνει. 
* Μόνος αλλ'όχι μόνος, όπως πάντα.
* Βαρύς ο κόσμος να τον ζήσεις όμως για λίγη περηφάνεια το άξιζε.
* Πολύ δεν θέλει ο κόσμος.Ενα κάτι.Ελάχιστο.Σαν τη στραβοτιμονιά πριν από το δυστύχημα. Όμως ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση.
* Αρκετά λατρέψαμε τον κίνδυνο κι είναι καιρός να μας το ανταποδώσει.
* Κι αυτός που δίνει,παίρνει.
* Χρυσωμένες έχουν τις παγίδες τους οι άνθρωποι κι είναι ανάγκη να μείνω απ' τους απέξω.

== ''Μαρία Νεφέλη'' (1978) ==
* Τι με κοιτάς εσύ γραφιά που δεν εντύθηκες ποτέ στρατιώτης
: η τέχνη τού να βγάζεις χρήματα είναι κι αυτή μία πολεμική ιδιότης&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ποίηση.'' Καλλιτεχνική επιμέλεια Ιουλίτα Ηλιοπούλου. Ίκαρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 2008. Πρώτη έκδοση 2002.&lt;/ref&gt;

* Έκτασις της κεφαλής οπίσω: έεεν-νααα
: δεν παραδέχομαι κανόνα κανέεεν-νααα.
: Βαθεία εισπνοή: κόρη ω κόρη δροσερή.
: Αρχή μία: έξω η δεξιοτεχνία.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Στροφή της κεφαλής αριστερά:
: όλα είναι σκατά.
: Στροφή της κεφαλής δεξιά:
: όλα είναι σκατά.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Ο [[Τρομοκρατία|τρομοκράτης]] είναι ο άξεστος των [[Θαύμα|θαυμάτων]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Η [[Λύπη]] ομορφαίνει επειδή της μοιάζουμε. 

* Στο χωριό της γλώσσας μου τη [[Λύπη]] τηνε λένε Λάμπουσα.

* [[Θεός|Θέ μου]] τί μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε! 

* Δυστυχώς και η γη με δικά μας έξοδα γυρίζει.

* Τρώγε την πρόοδο και με τα φλούδια και με τα κουκούτσια της. 

* Δίνε δωρεάν το χρόνο αν θες να σου μείνει λίγη αξιοπρέπεια. 

* Την [[αλήθεια]] τη &quot;φτιάχνει&quot; κανείς ακριβώς όπως φτιάχνει και το [[ψέμα]]. 

* Θα πρέπει να δημιουργούμε αντισώματα και για την [[Ευθύνη]]. 

* Μια νομοθεσία εντελώς άχρηστη για τις [[Εξουσία|Εξουσίες]] θά'τανε αληθινή σωτηρία. 

* Στην κακή μοιρασιά πάντοτε ο [[Θεός]] ζημιώνεται.

* Από τον [[Θεός|Θεό]] τραβιέται ο [[άνθρωπος]] όπως ο καρχαρίας από το αίμα. 

* Οταν η συμφορά συμφέρει λογάριαζέ την για πόρνη. 

* Κάνε άλμα πιο γρήγορο από την φθορά. 

* [[Θάλασσα]] λανθασμένη δε γίνεται. 

* Όταν ακούς &quot;τάξη&quot; ανθρωπινό κρέας μυρίζει. 

* Αν είναι να πεθάνεις πέθανε αλλά κοίτα να γίνεις ο πρώτος πετεινός μέσα στον Άδη.

* Τί κρίμας που δε βρέθηκε το Linguaphone της ηδονής ακόμη! 

* Είναι αγένεια να κάνεις του Χάρου χειροφιλήματα.

== ''Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας'' (1982) ==
* Ένα στήθος νέας γυναίκας είναι ήδη άρθρο μελλοντικού Συντάγματος.
* Θα υπάρξουν πάντοτε δύο η τρεις γενναίοι να βλέπουνε τον κόσμο χωρίς σκοπιμότητα.
* Α, μονάχα νά'ξερα μιαν ελευθερία πραγματική που να μπορώ να την υμνώ χωρίς να φαίνομαι αφελής ή φαρισαίος.
* Το αμύγδαλο του κόσμου είναι βαθιά κρυμμένο και παραμένει αδάγκωτο.
* Το παν είναι η ρότα σου κόντρα στην κοινωνία ετούτη.
* Όλα να τά'χεις πάντα κάτι λείπει.
* Βρέθηκε πάντα να ζητάμε ίσα ίσα εκείνο που δε γίνεται.
* Υπάρχει ένας προδότης μέσα σου που η ώρα του θά'ρθει να τιμωρηθεί.
* Και ιδού το τελικό συμπέρασμα: νά'σαι ο αριστοκράτης αλλ' από την ανάποδη.

== ''Ο μικρός ναυτίλος'' (1985) ==
* Είσαι νέος –το ξέρω– και δεν υπάρχει τίποτε.
: Λαοί, έθνη, ελευθερίες, τίποτε.
: Όμως είσαι. [...]
: Πιάσε το ΠΡΕΠΕΙ από το ιώτα και γδάρε το ίσαμε το πι.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Τα ελεγεία της Οξώπετρας'' (1991) ==
* Λάμπει μέσα μου κείνο που αγνοώ. Μα ωστόσο λάμπει&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Εκ του πλησίον'' (1998) ==
* Φτάσε να συλλαμβάνεις αισθήσεις όσες και τα μουστάκια της γάτας σου. 

* Όπως ο στάχυς μεταβάλλει τη σοφία του σε άρτο,έτσι κι ο ποιητής την αφροσύνη του σε πικρόν υδράργυρον, αλλ'αγάπης. 

* Κοιμήσου καραμέλα μου για να σε πιπιλίσω. 

* Θαυμάσια που τρέχει ο ουρανός ,αν κρίνεις απ'τα σύννεφα. 
* Από παιδιά και μόνον φτιάχνεις Ιεροσόλυμα. 

* Κάποτε πρέπει και να παίρνει ανάσα ο άνεμος.

* Κατά τ' άλλα, πραγματικά τρώω περγαμόντο για να ξημερώσει και γράφω ποιήματα ώστε να ερωτεύομαι σωστά. 
* Να χαράζεσαι στη ζωή τόσο προσεκτικά,που να μη ματώνει ποτέ η ευλάβεια. 
* Γρατζουνάει το πρώτο σου φιλί ,όπως το πρώτο σου ποίημα. 
* Τι εύκρατη γίνεται η σκέψη όταν τα μπλε σου βγαίνουν περίπατο! 

* Φανού πρίγκηπας πριν την ώρα σου. Αλλιώς θά'ναι αργά ως και για τον διωγμό σου. 

* Καθ'οδόν βρίσκεις τον Οδυσσέα σου, και πάλι ζήτημα είναι.Θέλει να κοιμάσαι μ΄ανοιχτά πανιά και μ' ανεβασμένη την άγκυρά σου. &quot;Εκ του Πλησίον&quot;

* Πιο κοντός απ'τη λύπη του ο άνθρωπος. 
* Χρειάζονται αλήθειες, ακόμη και για να πεις ψέματα. 

* Οι ιδέες είναι σαν τα φαντάσματα,περνάς ανάμεσά τους κι αυτά εξακολουθούν να υπάρχουν.Τις κλοτσάς,κι εκείνες δεν σαλεύουν!Εάν δεν τους λείψεις εσύ, δεν πρόκειται να λείψουν ποτέ. 
* Η ελευθερία έχει δύο κοφτερές όψεις, όπως τα παλιά ξυραφάκια. 

* Επειδή απ' τα είκοσι στα τριάντα σου ο δρόμος είναι πολύ πιο μακρύς απ'ότι απ'τα τριάντα σου στα ενενήντα σου. 
* Στο θέμα της αντιπαροχής δεν ευτύχησε η ανθρωπότητα. 
* Εχει κι ο νους Λιτόχωρο. Με διαβαστές πλαγιές κι εύφορα μπλε θαλάσσης. 

* Κάποτε νιώθω νά'μαι ανάμεσα σ'αυτούς που δε γνώρισα ποτέ. 

* Με λίγα σπουργίτια , μία βρύση και κανέναν άνθρωπο, μ'αυτά μόνον, γίνεται να φτιάξεις το μοναστήρι πασών των θεοτήτων.

* Για να φτάσεις στον οργασμό δεν σου χρειάζεται [[Ουίλλιαμ Σαίξπηρ|Shakespeare]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Στα ερείπια συχνάζουν οι μέλισσες και οι πρώην ιδέες. 

* Όπως και να το κάνεις , ένα κομμάτι &quot;πάντοτε&quot; στον άνθρωπο θα υπάρχει. 

* Τράβα μόνος σου ο ίδιος κι όσο πιο δυνατά μπορείς το σχοινί που ανεβάζει το καλαθάκι σου  στα πιο εμπιστευτικά σου Μετέωρα. 

* Κι ένα τέταρτο μητέρας αρκεί για δέκα ζωές, και πάλι κάτι θα περισσέψει που να το ανακράξεις σε στιγμή μεγάλου κινδύνου. 

* Ο καλύτερος αγωγός θερμότητας είναι η λύπη. Γι'αυτό βλέπεις να καίνε κάθε μέρα οι καμινάδες, χωρίς να φαίνεται πουθενά καμιά φωτιά.

* Οι κακοί ποιητές τρέφονται από τα γεγονότα,οι μέτριοι από τα αισθήματα, και οι καλοί από τη μετατροπή του τίποτε σε κάτι. 
* Και διαμάντι στα δύο φτάνει να κόψει ένα μαχαίρι, αρκεί νά'ναι από συμφέρον. 
* Κι ένα άστρο που σου κρύβεται, μην τύχει κι είσαι ο ιδιοκτήτης του. 

* Το κατά λάθος λάθος μπορεί να σε οδηγήσει και σε άλλα επόμενα,δεν σε επαναφέρει όμως στο σωστό ποτέ. 

* Κοίτα να κόβεις κάθε τόσο τα νύχια της Ιστορίας ,επειδή έτσι και μεγαλώσουν θα πνίξουν κι εσένα και την αλήθεια.

* Το μεγάλο μας όφελος είναι από τις πολλές μικρές καταστροφές.

* Αν δεν σου λείψει ένα κομμάτι ζωής, όνειρα μην περιμένεις.

* Ζητώ ν'αγοράσω αξιοπρέπεια σαν αυτή των ελεφάντων που απομακρύνονται για να πεθάνουν.

* Μάθε ν'αγοράζεις πάντοτε από την ίδια -όσο μεγάλη κι αν είναι -ποσότητα του ελαχίστου. 

* Είναι τόσο σχετικά τα μεγέθη, που αυτοκαταργούνται. Ένα ικανό μυρμήγκι βαρύνει-σε απόλυτο αξία- περισσότερο από ένα μέτριο πρωθυπουργό. 

* Την άνοιξη αν δεν την βρεις τη φτιάχνεις.

* Και στον ενεστώτα του αρέσει να ξενοπλαγιάζει ο έρωτας και στον παρακείμενο. Με λίγο παραπάνω πιπέρι κατά την περίσταση.

* Μια εξίσωση από κολοκύθια που βράζουν χωρίς κανένα προορισμό είναι η ζωή. 

* Η [[σκέψη]] ξεβάφει. Ο νους ποτέ. 

* Έχω πει τόσες πολλές [[Αλήθεια|αλήθειες]], που μοιάζει με [[Ψέμα|ψέματα]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Κι έναν πόντο πιο ψηλά να πάτε, άνθρωποι, ευχαριστώ θα σας πει ο Θεός.

* Όσο πιο κακός καμαρώνεις ότι γίνεσαι τόσο περισσότερα κιλά χάνεις από το βάρος της δοσμένης ευφυίας σου. Κουτή μέλισσα που με το κεντρί σου χάνεσαι. 

* Η απόσταση ανάμεσα στο τίποτε και το ελάχιστο είναι κατά πολύ μεγαλύτερη απ'ότι ανάμεσα στο ελάχιστο και το πολύ. 

* Σε όλα τα δέντρα θα πρέπει να υπάρχει το όνομα κείνο που σε ένα μόνον άπαξ εχάραξες.

* Γιατί και ο έρως μία θαυματουργία είναι. 

* Τον κορυδαλλό τον ακούς μόνον όταν δεν τον βλέπεις, όπως την έμπνευση τη βρίσκεις μόνον όταν δεν την κυνηγάς. 

* Η [[ομορφιά]] μπορεί να πουλιέται. Στις τράπεζες όμως δεν κατατίθεται ποτέ. Ο τόκος θα ήτανε μια φθορά επιπλέον στο υποτιθέμενο κεφάλαιο. 

* Στο μυαλό του καθενός περιμένει μια κότα.

== Είπαν για τον Οδυσσέα Ελύτη ==
* Αυτό που ήθελε να πάρει μαζί του ήτανε η [[Ποίηση|ποιητική]] [[ψυχή]] του μ' αυτή τη συνείδηση της εγκοσμιότητας που έζησε. Ήταν η [[Μνήμη]] του η ποιητική και οραματική που του έδωσε την ανθρώπινη περιπέτειά του μέσα από [[λέξεις]] [[μαγεία]] της ποίησης, λέξεις κωδικούς των μυστικών του [[Κόσμος|κόσμου]], λέξεις κλειδιά για την εκπόρθηση του Αγνώστου – αυτού του Αγνώστου  που τόσο τυράννησε τη σκέψη του σε όλο το μάκρος της ζωής του και ήταν η πηγή της βαθιάς «αγιάτρευτης [[Νοσταλγία|νοσταλγίας]] του».
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;&gt;''Αφιέρωμα στον Οδυσσέα Ελύτη (1911 - 1996), στην πρώτη επέτειο του θανάτου του.'' Νέα Εστία. Τεύχος 1674 - 1675. Αθήνα. 1 &amp; 15 Απριλίου 1997.&lt;/ref&gt;

* Η βαθιά αγωνία του [[Ποιητής|Ποιητή]], η [[Ύπαρξη|υπαρξιακή]] και [[Άνθρωπος|ανθρώπινη]], ήταν να οραματιστεί το Άδηλο και το Ασύλληπτο, το άφθαρτο, που κλείνουν οι επάλληλοι κύκλοι ενός σύμπαντος που καταυγάζει στον κόσμο μας μικρές αστραπές της [[Αλήθεια|αλήθειας]] του.
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο [[Άλμπερτ Αϊνστάιν|Αϊνστάιν]] έλεγε: «Δυσπιστώ στο γενικώς αποδεκτό και το μάχομαι». (Αυτός ήταν ο δρόμος που τον οδήγησε στη Θεωρία της Σχετικότητας). Ο Ελύτης είπε: «Δυσπιστώ σε καθετί το παραδεγμένο και συστηματικά το αντιστρατεύομαι» («Ανοιχτά Χαρτιά», σελ. 5). Δεν είναι εκπληκτική η [[Φιλοσοφία|φιλοσοφική]] ομοιότητα;
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Κατ' αρχήν στην ποίηση του Ελύτη διακρίνει κανείς την πανσπερμία των υλικών της. Υλικά επιχρίσματα, κάθε προέλευσης και κάθε μορφής, τόσο στον [[Γλώσσα|γλωσσικό]] τόπο, όσο και στον [[Ιστορία|ιστορικό]] χρόνο, μειγνύονται με τρόπο κάποτε Μεφιστοφελικό, δημιουργώντας αλλού το [[θαύμα]], αλλού το [[αίνιγμα]]. Παντού ελλοχεύει η [[έκπληξη]], το απρόοπτο, σε μια συμπλοκή λογικής και παραλόγου, ορθολογισμού και αδιεξόδου.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Είναι τόσο ισχυρή η φαντασμαγορία του Ελύτη, που είναι στιγμές που η λυρική πλησμονή του σε καταπονεί. Έχεις την αίσθηση ότι βλέπεις έναν αλχημιστή, που επιδίδεται με τις λέξεις, σε ασκήσεις ύφους.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Η συνέπειά του στη φιλοσοφία αυτή, δεν τον έκανε να διστάσει –στον βωμό μιας παλιάς αδελφικής φιλίας– να υπερασπιστεί, επωμιζόμενος τον κόλαφο της κατακραυγής, τον «Μεγάλο Ανατολικό» του [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκου]], ένα πολύτομο «λογοτεχνικό» κατασκεύασμα, απίστευτης βωμολοχικής ευρηματικότητας και κραυγαλέας σαδολαγνικής φαντασίας, που το θεώρησε έργο... τέχνης (sic). Τη συνηγορία του αυτή, πολλοί δεν του τη συγχώρεσαν.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Στα κριτικά και πεζογραφικά του, που συγκέντρωσε στους τόμους «Ανοιχτά Χαρτιά» και «Εν Λευκώ», η οξυδέρκεια της κριτικής του σκέψης, είναι το ίδιο εντυπωσιακή. Και πρέπει να πω, ότι διαβάζοντας κι αυτά τα βιβλία, η ευρηματικότητα της [[Φαντασία|φαντασίας]] του, η χλιδή των εικόνων του, η γοητεία των ανατροπών του, όχι μόνο με καθήλωσαν, μα μ' έκαναν, συχνά, να χάνω την ανάσα μου. Ήταν στιγμές που ζωγράφιζε με λέξεις, παίζοντας με το δοξάρι ενός Νικολό Παγκανίνι. Λόγος μιας αρράγιστης [[Ομορφιά|ομορφιάς]].
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο Ελύτης «εκέρδισε» γιατί έζησε έως το τέλος με άσβεστη την [[ελπίδα]] και άκαμπτη την πεποίθηση ότι, μόνο μέσω της [[Ποίηση|Ποιήσεως]] και της [[Αισθητική|Αισθητικής]] ο [[κόσμος]] μπορεί να γίνει πιο υποφερτός και πιο σύμφωνος με τα [[Όνειρο|όνειρά]] μας.
** Στέλιος Καραγιάννης, In memoriam, οχτώ νότες για τον Οδυσ. Ελύτη και την ποίηση&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* [...]
: φωτεινά και χαρμόσυνα τα γέλια σας
: το αίμα των αδερφών μας σας λερώνει
: το σπίτια σας είναι παράδεισοι μεγάλοι Ναοί
: που δεν μπορούν να ορμήσουν τα κλάματά μας
: να τ’ ακούσετε κι εσείς και ν’ ανατριχιάσετε
: γελάτε πάντα εσείς κοιτώντας τ’ αντικείμενά σας
: παίζετε με το Αιγαίο σαν παιδάκια
: δε νιώσατε το βάρος καμιάς σκλαβιάς
: την ελιά και την βάρκα των ψαράδων
: δε χτύπησαν την πόρτα σας ξένοι στρατιώτες
: βογκάει το τραγούδι μας και σας τυραννεί
: κλαίνε τ’ αδέρφια μας και προσπερνάτε
: [...]
: Ελύτη, [[Νίκος Εγγονόπουλος|Εγγονόπουλε]], [[Γιώργος Σεφέρης|Σεφέρη]], [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκο]],
: γιατί δεν παραλλάζετε παρά μονάχα στ’ όνομα
: γιατί δεν έχετε μια σταγόνα καρδιάς...
: [[Νίκος Παππάς (ποιητής)|Νίκος Παππάς]], Οι ποιητές της Κυριακής
** Όλγα Βότση, Σκέψεις για τον Ελύτη, Από τους «Προσανατολισμούς» ώς το «Άξιον Εστί»&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Τόλης Νικηφόρου. ''[https://dreaming-in-the-mist.blogspot.com/2009/09/blog-post_11.html Νίκος Παππάς, Οι ποιητές της Κυριακής].'' Ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται. 11/09/2009. Ανακτήθηκε στις 12/05/2025.&lt;/ref&gt;

* Ο Ελύτης δεν έχανε ποτέ το ανθρώπινο μέτρο. Ζούσε απλά, εφαρμόζοντας στη ζωή του αρχές του έργου του, ζούσε τιμώντας το λίγο και ακριβές, το ουσιαστικό, το ταπεινό που μπορεί να είναι ανεκτίμητο. Είχε μεγάλη ενέργεια, θετική στάση απέναντι στη ζωή, σεβασμό για τον άλλο. Έδινε χώρο σε όσους αγαπούσε, ενδιαφερόταν να βρει ο άλλος τον δικό του δρόμο. Αυτά όλα είναι πολύτιμα σε μία συνύπαρξη.
** Ιουλίτα Ηλιοπούλου&lt;ref&gt;''[https://www.bovary.gr/faces/18415/ioylita-iliopoyloy-i-panemorfi-syntrofos-toy-odyssea-elyti-emeine-mazi-toy-ta-teleytaia Ιουλίτα Ηλιοπούλου: Η πανέμορφη σύντροφος του Οδυσσέα Ελύτη έμεινε μαζί του τα τελευταία 13 χρόνια της ζωής του].'' bovary.gr. 18/03/2019. Ανακτήθηκε στις 16/05/2025.&lt;/ref&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Ελυτης Οδυσσεας}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]
[[Κατηγορία:Νομπελίστες]]</text>
      <sha1>5hc0prka5lo973ndvqrecwu05014sop</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38590</id>
      <parentid>38589</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T06:24:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <origin>38590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36732" sha1="782tto6kzkiil6thvmgc2n0hvdcn3b4" xml:space="preserve">[[File:Odysseas Elytis 1974.jpg|thumb|Ο Οδυσσέας Ελύτης το 1974.]]

Ο '''[[w:Οδυσσέας Ελύτης|Οδυσσέας Ελύτης]]''' (2 Νοεμβρίου 1911 - 18 Μαρτίου 1996), φιλολογικό ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλη του Παναγιώτη, ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές.

== Δοκίμια ==
* Να γιατί γράφω. Γιατί η [[Ποίηση]] αρχίζει από κει που την τελευταία λέξη δεν την έχει ο [[Θάνατος]]. 
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Πρώτα-πρώτα η ποίηση»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 42. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* ... νομίζω ότι η [[ποίηση]] είναι χώρος όπου δεν υπάρχει ''πρέπει'', κι όπου ο καθένας μπορεί να πραγματοποιείται όπως νομίζει καλύτερα, χρησιμοποιώντας για έναν τέτοιο σκοπό τα πάντα...
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Η αληθινή φυσιογνωμία και η λυρική τόλμη του Ανδρέα Κάλβου»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 93. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Την άλλη μέρα πήγα και βρήκα τον [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκο]]. Ναι, σύμφωνοι, ο καιρός είχε φτάσει να εκδηλωθούμε όλοι μας, προσωπικά θα το 'παιρνα απόφαση να βουτήξω κι ό,τι βγει (στο σπίτι μου, στους φίλους μου, επικρατούσε απόγνωση· «θα μας εκθέσει ανεπανόρθωτα»), σύμφωνοι, λοιπόν, αλλά όχι κι έτσι. ''Τα Νέα Γράμματα'' ήταν ένα περιοδικό «μεικτό», χωρίς ξεκαθαρισμένη γραμμή. Έπρεπε να 'μαστε φανατικοί, αδιάλλακτοι, ασυμβίβαστοι, αυτό που χρειαζόταν ήταν ένα όργανο μαχητικής πρωτοπορίας που θα 'κοβε κάθε γέφυρα με τα περασμένα, θα τα χτυπούσε αλύπητα και θ' άνοιγε τις σελίδες του διάπλατες προς το νέο πνεύμα.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 355 - 356. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Μπαίναμε σε μια περίοδο δράσης, και το ηθικό μου ευτυχώς βρισκότανε ψηλά. Με την αναγωγή του αυθαίρετου σε δόγμα, ο [[Υπερρεαλισμός]] καταλάβαινα ότι μου έλυνε, κυριολεκτικά, τα χέρια. Ό,τι ήθελα, έκανα. Κάτι που μ' έβλαψε, βέβαια, όταν αναλογιστεί κανείς πόσο με απομάκρυνε από την έμφυτη τάση που είχα να οργανώνω τα ποιήματά μου και να τα ελέγχω αισθητικά· που με ωφέλησε όμως, αδιαφιλονίκητα, προς την κατεύθυνση της [[τόλμη|τόλμης]] κι άνοιξε πόρτες απίθανα μεγάλες στον κατατυραννισμένο μου ψυχισμό.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 364. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Κι όμως, θα 'λεγε κανείς ότι η [[νίκη]] στην [[τέχνη]] είναι πάντοτε με το μέρος της [[ήττα|Ήττας]]. Ίσως και γιατί οι δυνατοί δεν αισθάνονται την ανάγκη να διαβάσουν, ενώ οι άλλοι αποζητούν σ' αυτά που διαβάζουν τον [[εαυτός|εαυτό]] τους.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 413. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Δεν είμαι θεωρητικός και πολύ συχνά συμβαίνει να μιλώ αυθαίρετα.
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο.'' ύψιλον/βιβλία. Αθήνα. Δεύτερη έκδοση 1980. Πρώτη έκδοση 1979.&lt;/ref&gt;

* Με τον τρόπο μου γαρ κραυγάζω κι εγώ υπέρ της [[Αγάπη|αγάπης]] αλλά και των [[Ανθρώπινα δικαιώματα|δικαιωμάτων του ανθρώπου]]...
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;/&gt;

* Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας, που μας πνίγει από παντού, παρηγοριέμαι ότι κάπου, σε κάποιο καμαράκι, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν τη φθορά. 
** ''Εν λευκώ'' (1992), «Μικρά έψιλον»

== Συνεντεύξεις ==
* Θεωρώ την [[ποίηση]] μια πηγή [[Αθωότητα|αθωότητας]] γεμάτη [[Επανάσταση|επαναστατικές]] δυνάμεις. Αποστολή μου είναι να κατευθύνω τις δυνάμεις αυτές κατεναντίον ενός [[Κόσμος|κόσμου]] που δεν μπορεί να αποδεχτεί η [[Συνείδηση|συνείδησή]] μου.
** Μια συνέντευξη του Οδυσσέα Ελύτη στον Ivar Ivask, Εκλογή 1935-77, σσ. 202-203
*** Αναφέρεται στο: Κώστας Π. Μιχαηλίδης, Μορφές ποιητικής υπέρβασης: Ένα σχόλιο στο «Φωτόδεντρο» του Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Εγώ μιλώ μέσ' από τη νέα αυτή κοπέλα (τη Μαρία Νεφέλη). Αλλά αν ήθελε κανείς να βγάλει [[Πολιτική|πολιτικό]] συμπέρασμα θα 'βλεπε ότι θέλω να είμαι πάνω απ' όλες τις [[Εξουσία|εξουσίες]], πράγμα που σημαίνει [[Αναρχία|αναρχισμό]], όρος όμως που δεν μ' αρέσει στο μέτρο που ταυτίζεται με την [[Τρομοκρατία|τρομοκρατική]] δράση. Το θέμα είναι ότι πρέπει τα πάντα να τίθενται υπό αμφισβήτηση, αν θέλουμε να μείνουμε ζωντανοί. Επομένως βάζω μια κοπέλα ν' αμφισβητεί τα πάντα κι εγώ που θεωρήθηκα αισιόδοξος ποιητής να μιλάω απαισιόδοξα. Αλλά αισθάνθηκα σε μια ορισμένη στιγμή την ανάγκη να εκφράσω μια άλλη πλευρά του εαυτού μου. Η διαφορά για μένα είναι αισθητική. Δεν κάνω πια το απόσταγμα λόγου, όπως στις «Τύψεις» ή στο «Φωτόδεντρο», αλλά είμαι πιο αναλυτικός γιατί υπακούω στους νόμους του θεατρικού λόγου.
** Β. Σπηλιάδη, Συνέντευξη με τον Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

== ''Προσανατολισμοί'' (1940) ==
* Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν [[φως]]. Πριν απ' τον [[Έρωτας|Έρωτα]], έρωτας. Κι όταν σε πήρε το φιλί, [[Γυναίκα]]

* Είναι η τρελή ροδιά που μάχεται τη συννεφιά του κόσμου;

* Γύμνωσε την επιθυμία σου ως το κόκαλο.

* Ορατή και ωραία στο πλάι σου είμαι ακέραιος! 

* Σε πήρα σύντροφο στην αστραπή,στο δέος,στο ένστιχτο. 

* Στη ματιά σου ή στο ύψος του [[Ήλιος|ήλιου]] της όλος μου ο βίος γίνεται μια λέξη.

* Λόγια όχι σαν τ' άλλα μα κι αυτά μ' ένα μοναδικό τους προορισμόν: Εσένα! 

* Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι. 

* Κανένα κύμα δεν κρατάει στο στήθος του κακία. 

* Μπορεί να πιστέψει κανείς ως και τον εαυτό του.Να νιώσει την παρουσία της ηδονής ως μες στις κόρες των ματιών του. 

* Η [[επιθυμία]] έχει μια πολύ ψηλή κορμοστασιά και στις παλάμες της καίει η απουσία. 

==''Ήλιος ο Πρώτος'' (1943) ==
* Ότι [[αγάπη|αγαπώ]] γεννιέται αδιάκοπα. Ότι αγαπώ βρίσκεται στην αρχή του πάντα. 

* Το τελευταίο ταξίδι μοιάζει με το πρώτο πρώτο.

* Που λέτε:ο μόνος δρόμος είναι η ανατολή! 

* Ότι κοιτάω με τη ματιά με θρέφει. Ότι κρατάω με την αφή με θρέφει.  

== ''Το Άξιον Εστί'' (1959) ==
* Αυτός ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας! 

* Τούτο μόνο να ξέρεις: «Ό,τι σώσεις μες στην αστραπή καθαρό στον αιώνα θα διαρκέσει». 

* Εκοιμήθηκα πάνω στην έγνοια της αυριανής ημέρας όπως ο στρατιώτης επάνω στο τουφέκι του.Και τα ελέη της νύχτας ερεύνησα όπως ο ασκητής το Θεό του.  

* Αλλά κάτεχε ότι μονάχα κείνος που παλεύει το σκοτάδι μέσα του θά' χει μεθαύριο μερτικό δικό του στον ήλιο.  

* Αυτοί πού 'ναι ταγμένοι για τη ρέγγα και το χαλβά, σ' αυτά πάντοτε θα ξαναγυρίζουν.  

* Ήρθαν ντυμένοι &quot;φίλοι&quot; αμέτρητες φορές οι εχθροί μου το παμπάλαιο χώμα πατώντας.  

* Όπου και να σας βρίσκει το κακό,αδελφοί όπου και να θολώνει ο νους σας μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

== ''Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό'' (1960) ==
* Λοιπόν, αυτός που γύρευα, είμαι.&lt;ref&gt;''[https://selidodeiktes.greek-language.gr/lemmas/837/754 Λακωνικόν].'' selidodeiktes.greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 15/02/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά'' (1971) ==
* Ώσπου τέλος ένιωσα κι ας πα'να μ' έλεγαν τρελό  πώς από 'να τίποτα γίνεται ο Παράδεισος.

* Πού να δώσω να το καταλάβουν οι πλειοψηφίες  πως η δύναμη μόνο σκοτώνει και πως το σπουδαιότερο: Η [[άνοιξη]] και αυτή προϊόν του ανθρώπου είναι. 

* Το ελάχιστο θέλησα και με τιμώρησαν με το πολύ. 

* Κι έχε στο νου σου έχε στο νου σου πάντοτε μ' ακούς; το άχ που βγάνει ο σκοτωμός το άχ που βγάν' η αγάπη. 

== ''Τα ετεροθαλή'' (1974) ==
* Νικά η περήφανη καρδιά τα μαύρα σκότη.
* Είναι σπουδαίο πράγμα ο άνθρωπος και μόνο να το σκέφτεσαι.
* Παρά λίγη καρδιά θά'ταν ο κόσμος άλλος.
* Και δεν ζω και δεν έχω πεθάνει. 
* Μόνος αλλ'όχι μόνος, όπως πάντα.
* Βαρύς ο κόσμος να τον ζήσεις όμως για λίγη περηφάνεια το άξιζε.
* Πολύ δεν θέλει ο κόσμος.Ενα κάτι.Ελάχιστο.Σαν τη στραβοτιμονιά πριν από το δυστύχημα. Όμως ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση.
* Αρκετά λατρέψαμε τον κίνδυνο κι είναι καιρός να μας το ανταποδώσει.
* Κι αυτός που δίνει,παίρνει.
* Χρυσωμένες έχουν τις παγίδες τους οι άνθρωποι κι είναι ανάγκη να μείνω απ' τους απέξω.

== ''Μαρία Νεφέλη'' (1978) ==
* Τι με κοιτάς εσύ γραφιά που δεν εντύθηκες ποτέ στρατιώτης
: η τέχνη τού να βγάζεις χρήματα είναι κι αυτή μία πολεμική ιδιότης&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ποίηση.'' Καλλιτεχνική επιμέλεια Ιουλίτα Ηλιοπούλου. Ίκαρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 2008. Πρώτη έκδοση 2002.&lt;/ref&gt;

* Έκτασις της κεφαλής οπίσω: έεεν-νααα
: δεν παραδέχομαι κανόνα κανέεεν-νααα.
: Βαθεία εισπνοή: κόρη ω κόρη δροσερή.
: Αρχή μία: έξω η δεξιοτεχνία.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Στροφή της κεφαλής αριστερά:
: όλα είναι σκατά.
: Στροφή της κεφαλής δεξιά:
: όλα είναι σκατά.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Ο [[Τρομοκρατία|τρομοκράτης]] είναι ο άξεστος των [[Θαύμα|θαυμάτων]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Η [[Λύπη]] ομορφαίνει επειδή της μοιάζουμε. 

* Στο χωριό της γλώσσας μου τη [[Λύπη]] τηνε λένε Λάμπουσα.

* [[Θεός|Θέ μου]] τί μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε! 

* Δυστυχώς και η γη με δικά μας έξοδα γυρίζει.

* Τρώγε την πρόοδο και με τα φλούδια και με τα κουκούτσια της. 

* Δίνε δωρεάν το χρόνο αν θες να σου μείνει λίγη αξιοπρέπεια. 

* Την [[αλήθεια]] τη &quot;φτιάχνει&quot; κανείς ακριβώς όπως φτιάχνει και το [[ψέμα]]. 

* Θα πρέπει να δημιουργούμε αντισώματα και για την [[Ευθύνη]]. 

* Μια νομοθεσία εντελώς άχρηστη για τις [[Εξουσία|Εξουσίες]] θά'τανε αληθινή σωτηρία. 

* Στην κακή μοιρασιά πάντοτε ο [[Θεός]] ζημιώνεται.

* Από τον [[Θεός|Θεό]] τραβιέται ο [[άνθρωπος]] όπως ο καρχαρίας από το αίμα. 

* Οταν η συμφορά συμφέρει λογάριαζέ την για πόρνη. 

* Κάνε άλμα πιο γρήγορο από την φθορά. 

* [[Θάλασσα]] λανθασμένη δε γίνεται. 

* Όταν ακούς &quot;τάξη&quot; ανθρωπινό κρέας μυρίζει. 

* Αν είναι να πεθάνεις πέθανε αλλά κοίτα να γίνεις ο πρώτος πετεινός μέσα στον Άδη.

* Τί κρίμας που δε βρέθηκε το Linguaphone της ηδονής ακόμη! 

* Είναι αγένεια να κάνεις του Χάρου χειροφιλήματα.

== ''Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας'' (1982) ==
* Ένα στήθος νέας γυναίκας είναι ήδη άρθρο μελλοντικού Συντάγματος.
* Θα υπάρξουν πάντοτε δύο η τρεις γενναίοι να βλέπουνε τον κόσμο χωρίς σκοπιμότητα.
* Α, μονάχα νά'ξερα μιαν ελευθερία πραγματική που να μπορώ να την υμνώ χωρίς να φαίνομαι αφελής ή φαρισαίος.
* Το αμύγδαλο του κόσμου είναι βαθιά κρυμμένο και παραμένει αδάγκωτο.
* Το παν είναι η ρότα σου κόντρα στην κοινωνία ετούτη.
* Όλα να τά'χεις πάντα κάτι λείπει.
* Βρέθηκε πάντα να ζητάμε ίσα ίσα εκείνο που δε γίνεται.
* Υπάρχει ένας προδότης μέσα σου που η ώρα του θά'ρθει να τιμωρηθεί.
* Και ιδού το τελικό συμπέρασμα: νά'σαι ο αριστοκράτης αλλ' από την ανάποδη.

== ''Ο μικρός ναυτίλος'' (1985) ==
* Είσαι νέος –το ξέρω– και δεν υπάρχει τίποτε.
: Λαοί, έθνη, ελευθερίες, τίποτε.
: Όμως είσαι. [...]
: Πιάσε το ΠΡΕΠΕΙ από το ιώτα και γδάρε το ίσαμε το πι.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Τα ελεγεία της Οξώπετρας'' (1991) ==
* Λάμπει μέσα μου κείνο που αγνοώ. Μα ωστόσο λάμπει&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Εκ του πλησίον'' (1998) ==
* Φτάσε να συλλαμβάνεις αισθήσεις όσες και τα μουστάκια της γάτας σου. 

* Όπως ο στάχυς μεταβάλλει τη σοφία του σε άρτο,έτσι κι ο ποιητής την αφροσύνη του σε πικρόν υδράργυρον, αλλ'αγάπης. 

* Κοιμήσου καραμέλα μου για να σε πιπιλίσω. 

* Θαυμάσια που τρέχει ο ουρανός ,αν κρίνεις απ'τα σύννεφα. 
* Από παιδιά και μόνον φτιάχνεις Ιεροσόλυμα. 

* Κάποτε πρέπει και να παίρνει ανάσα ο άνεμος.

* Κατά τ' άλλα, πραγματικά τρώω περγαμόντο για να ξημερώσει και γράφω ποιήματα ώστε να ερωτεύομαι σωστά. 
* Να χαράζεσαι στη ζωή τόσο προσεκτικά,που να μη ματώνει ποτέ η ευλάβεια. 
* Γρατζουνάει το πρώτο σου φιλί ,όπως το πρώτο σου ποίημα. 
* Τι εύκρατη γίνεται η σκέψη όταν τα μπλε σου βγαίνουν περίπατο! 

* Φανού πρίγκηπας πριν την ώρα σου. Αλλιώς θά'ναι αργά ως και για τον διωγμό σου. 

* Καθ'οδόν βρίσκεις τον Οδυσσέα σου, και πάλι ζήτημα είναι.Θέλει να κοιμάσαι μ΄ανοιχτά πανιά και μ' ανεβασμένη την άγκυρά σου. &quot;Εκ του Πλησίον&quot;

* Πιο κοντός απ'τη λύπη του ο άνθρωπος. 
* Χρειάζονται αλήθειες, ακόμη και για να πεις ψέματα. 

* Οι ιδέες είναι σαν τα φαντάσματα,περνάς ανάμεσά τους κι αυτά εξακολουθούν να υπάρχουν.Τις κλοτσάς,κι εκείνες δεν σαλεύουν!Εάν δεν τους λείψεις εσύ, δεν πρόκειται να λείψουν ποτέ. 
* Η ελευθερία έχει δύο κοφτερές όψεις, όπως τα παλιά ξυραφάκια. 

* Επειδή απ' τα είκοσι στα τριάντα σου ο δρόμος είναι πολύ πιο μακρύς απ'ότι απ'τα τριάντα σου στα ενενήντα σου. 
* Στο θέμα της αντιπαροχής δεν ευτύχησε η ανθρωπότητα. 
* Εχει κι ο νους Λιτόχωρο. Με διαβαστές πλαγιές κι εύφορα μπλε θαλάσσης. 

* Κάποτε νιώθω νά'μαι ανάμεσα σ'αυτούς που δε γνώρισα ποτέ. 

* Με λίγα σπουργίτια , μία βρύση και κανέναν άνθρωπο, μ'αυτά μόνον, γίνεται να φτιάξεις το μοναστήρι πασών των θεοτήτων.

* Για να φτάσεις στον οργασμό δεν σου χρειάζεται [[Ουίλλιαμ Σαίξπηρ|Shakespeare]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Στα ερείπια συχνάζουν οι μέλισσες και οι πρώην ιδέες. 

* Όπως και να το κάνεις , ένα κομμάτι &quot;πάντοτε&quot; στον άνθρωπο θα υπάρχει. 

* Τράβα μόνος σου ο ίδιος κι όσο πιο δυνατά μπορείς το σχοινί που ανεβάζει το καλαθάκι σου  στα πιο εμπιστευτικά σου Μετέωρα. 

* Κι ένα τέταρτο μητέρας αρκεί για δέκα ζωές, και πάλι κάτι θα περισσέψει που να το ανακράξεις σε στιγμή μεγάλου κινδύνου. 

* Ο καλύτερος αγωγός θερμότητας είναι η λύπη. Γι'αυτό βλέπεις να καίνε κάθε μέρα οι καμινάδες, χωρίς να φαίνεται πουθενά καμιά φωτιά.

* Οι κακοί ποιητές τρέφονται από τα γεγονότα,οι μέτριοι από τα αισθήματα, και οι καλοί από τη μετατροπή του τίποτε σε κάτι. 
* Και διαμάντι στα δύο φτάνει να κόψει ένα μαχαίρι, αρκεί νά'ναι από συμφέρον. 
* Κι ένα άστρο που σου κρύβεται, μην τύχει κι είσαι ο ιδιοκτήτης του. 

* Το κατά λάθος λάθος μπορεί να σε οδηγήσει και σε άλλα επόμενα,δεν σε επαναφέρει όμως στο σωστό ποτέ. 

* Κοίτα να κόβεις κάθε τόσο τα νύχια της Ιστορίας ,επειδή έτσι και μεγαλώσουν θα πνίξουν κι εσένα και την αλήθεια.

* Το μεγάλο μας όφελος είναι από τις πολλές μικρές καταστροφές.

* Αν δεν σου λείψει ένα κομμάτι ζωής, όνειρα μην περιμένεις.

* Ζητώ ν'αγοράσω αξιοπρέπεια σαν αυτή των ελεφάντων που απομακρύνονται για να πεθάνουν.

* Μάθε ν'αγοράζεις πάντοτε από την ίδια -όσο μεγάλη κι αν είναι -ποσότητα του ελαχίστου. 

* Είναι τόσο σχετικά τα μεγέθη, που αυτοκαταργούνται. Ένα ικανό μυρμήγκι βαρύνει-σε απόλυτο αξία- περισσότερο από ένα μέτριο πρωθυπουργό. 

* Την άνοιξη αν δεν την βρεις τη φτιάχνεις.

* Και στον ενεστώτα του αρέσει να ξενοπλαγιάζει ο έρωτας και στον παρακείμενο. Με λίγο παραπάνω πιπέρι κατά την περίσταση.

* Μια εξίσωση από κολοκύθια που βράζουν χωρίς κανένα προορισμό είναι η ζωή. 

* Η [[σκέψη]] ξεβάφει. Ο νους ποτέ. 

* Έχω πει τόσες πολλές [[Αλήθεια|αλήθειες]], που μοιάζει με [[Ψέμα|ψέματα]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Κι έναν πόντο πιο ψηλά να πάτε, άνθρωποι, ευχαριστώ θα σας πει ο Θεός.

* Όσο πιο κακός καμαρώνεις ότι γίνεσαι τόσο περισσότερα κιλά χάνεις από το βάρος της δοσμένης ευφυίας σου. Κουτή μέλισσα που με το κεντρί σου χάνεσαι. 

* Η απόσταση ανάμεσα στο τίποτε και το ελάχιστο είναι κατά πολύ μεγαλύτερη απ'ότι ανάμεσα στο ελάχιστο και το πολύ. 

* Σε όλα τα δέντρα θα πρέπει να υπάρχει το όνομα κείνο που σε ένα μόνον άπαξ εχάραξες.

* Γιατί και ο έρως μία θαυματουργία είναι. 

* Τον κορυδαλλό τον ακούς μόνον όταν δεν τον βλέπεις, όπως την έμπνευση τη βρίσκεις μόνον όταν δεν την κυνηγάς. 

* Η [[ομορφιά]] μπορεί να πουλιέται. Στις τράπεζες όμως δεν κατατίθεται ποτέ. Ο τόκος θα ήτανε μια φθορά επιπλέον στο υποτιθέμενο κεφάλαιο. 

* Στο μυαλό του καθενός περιμένει μια κότα.

== Είπαν για τον Οδυσσέα Ελύτη ==
* Αυτό που ήθελε να πάρει μαζί του ήτανε η [[Ποίηση|ποιητική]] [[ψυχή]] του μ' αυτή τη συνείδηση της εγκοσμιότητας που έζησε. Ήταν η [[Μνήμη]] του η ποιητική και οραματική που του έδωσε την ανθρώπινη περιπέτειά του μέσα από [[λέξεις]] [[μαγεία]] της ποίησης, λέξεις κωδικούς των μυστικών του [[Κόσμος|κόσμου]], λέξεις κλειδιά για την εκπόρθηση του Αγνώστου – αυτού του Αγνώστου  που τόσο τυράννησε τη σκέψη του σε όλο το μάκρος της ζωής του και ήταν η πηγή της βαθιάς «αγιάτρευτης [[Νοσταλγία|νοσταλγίας]] του».
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;&gt;''Αφιέρωμα στον Οδυσσέα Ελύτη (1911 - 1996), στην πρώτη επέτειο του θανάτου του.'' Νέα Εστία. Τεύχος 1674 - 1675. Αθήνα. 1 &amp; 15 Απριλίου 1997.&lt;/ref&gt;

* Η βαθιά αγωνία του [[Ποιητής|Ποιητή]], η [[Ύπαρξη|υπαρξιακή]] και [[Άνθρωπος|ανθρώπινη]], ήταν να οραματιστεί το Άδηλο και το Ασύλληπτο, το άφθαρτο, που κλείνουν οι επάλληλοι κύκλοι ενός σύμπαντος που καταυγάζει στον κόσμο μας μικρές αστραπές της [[Αλήθεια|αλήθειας]] του.
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο [[Άλμπερτ Αϊνστάιν|Αϊνστάιν]] έλεγε: «Δυσπιστώ στο γενικώς αποδεκτό και το μάχομαι». (Αυτός ήταν ο δρόμος που τον οδήγησε στη Θεωρία της Σχετικότητας). Ο Ελύτης είπε: «Δυσπιστώ σε καθετί το παραδεγμένο και συστηματικά το αντιστρατεύομαι» («Ανοιχτά Χαρτιά», σελ. 5). Δεν είναι εκπληκτική η [[Φιλοσοφία|φιλοσοφική]] ομοιότητα;
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Κατ' αρχήν στην ποίηση του Ελύτη διακρίνει κανείς την πανσπερμία των υλικών της. Υλικά επιχρίσματα, κάθε προέλευσης και κάθε μορφής, τόσο στον [[Γλώσσα|γλωσσικό]] τόπο, όσο και στον [[Ιστορία|ιστορικό]] χρόνο, μειγνύονται με τρόπο κάποτε Μεφιστοφελικό, δημιουργώντας αλλού το [[θαύμα]], αλλού το [[αίνιγμα]]. Παντού ελλοχεύει η [[έκπληξη]], το απρόοπτο, σε μια συμπλοκή λογικής και παραλόγου, ορθολογισμού και αδιεξόδου.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Είναι τόσο ισχυρή η φαντασμαγορία του Ελύτη, που είναι στιγμές που η λυρική πλησμονή του σε καταπονεί. Έχεις την αίσθηση ότι βλέπεις έναν αλχημιστή, που επιδίδεται με τις λέξεις, σε ασκήσεις ύφους.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Η συνέπειά του στη φιλοσοφία αυτή, δεν τον έκανε να διστάσει –στον βωμό μιας παλιάς αδελφικής φιλίας– να υπερασπιστεί, επωμιζόμενος τον κόλαφο της κατακραυγής, τον «Μεγάλο Ανατολικό» του [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκου]], ένα πολύτομο «λογοτεχνικό» κατασκεύασμα, απίστευτης βωμολοχικής ευρηματικότητας και κραυγαλέας σαδολαγνικής φαντασίας, που το θεώρησε έργο... τέχνης (sic). Τη συνηγορία του αυτή, πολλοί δεν του τη συγχώρεσαν.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Στα κριτικά και πεζογραφικά του, που συγκέντρωσε στους τόμους «Ανοιχτά Χαρτιά» και «Εν Λευκώ», η οξυδέρκεια της κριτικής του σκέψης, είναι το ίδιο εντυπωσιακή. Και πρέπει να πω, ότι διαβάζοντας κι αυτά τα βιβλία, η ευρηματικότητα της [[Φαντασία|φαντασίας]] του, η χλιδή των εικόνων του, η γοητεία των ανατροπών του, όχι μόνο με καθήλωσαν, μα μ' έκαναν, συχνά, να χάνω την ανάσα μου. Ήταν στιγμές που ζωγράφιζε με λέξεις, παίζοντας με το δοξάρι ενός Νικολό Παγκανίνι. Λόγος μιας αρράγιστης [[Ομορφιά|ομορφιάς]].
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο Ελύτης «εκέρδισε» γιατί έζησε έως το τέλος με άσβεστη την [[ελπίδα]] και άκαμπτη την πεποίθηση ότι, μόνο μέσω της [[Ποίηση|Ποιήσεως]] και της [[Αισθητική|Αισθητικής]] ο [[κόσμος]] μπορεί να γίνει πιο υποφερτός και πιο σύμφωνος με τα [[Όνειρο|όνειρά]] μας.
** Στέλιος Καραγιάννης, In memoriam, οχτώ νότες για τον Οδυσ. Ελύτη και την ποίηση&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* [...]
: φωτεινά και χαρμόσυνα τα γέλια σας
: το αίμα των αδερφών μας σας λερώνει
: το σπίτια σας είναι παράδεισοι μεγάλοι Ναοί
: που δεν μπορούν να ορμήσουν τα κλάματά μας
: να τ’ ακούσετε κι εσείς και ν’ ανατριχιάσετε
: γελάτε πάντα εσείς κοιτώντας τ’ αντικείμενά σας
: παίζετε με το Αιγαίο σαν παιδάκια
: δε νιώσατε το βάρος καμιάς σκλαβιάς
: την ελιά και την βάρκα των ψαράδων
: δε χτύπησαν την πόρτα σας ξένοι στρατιώτες
: βογκάει το τραγούδι μας και σας τυραννεί
: κλαίνε τ’ αδέρφια μας και προσπερνάτε
: [...]
: Ελύτη, [[Νίκος Εγγονόπουλος|Εγγονόπουλε]], [[Γιώργος Σεφέρης|Σεφέρη]], [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκο]],
: γιατί δεν παραλλάζετε παρά μονάχα στ’ όνομα
: γιατί δεν έχετε μια σταγόνα καρδιάς...
: [[Νίκος Παππάς (ποιητής)|Νίκος Παππάς]], Οι ποιητές της Κυριακής
** Όλγα Βότση, Σκέψεις για τον Ελύτη, Από τους «Προσανατολισμούς» ώς το «Άξιον Εστί»&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Τόλης Νικηφόρου. ''[https://dreaming-in-the-mist.blogspot.com/2009/09/blog-post_11.html Νίκος Παππάς, Οι ποιητές της Κυριακής].'' Ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται. 11/09/2009. Ανακτήθηκε στις 12/05/2025.&lt;/ref&gt;

* Ο Ελύτης δεν έχανε ποτέ το ανθρώπινο μέτρο. Ζούσε απλά, εφαρμόζοντας στη ζωή του αρχές του έργου του, ζούσε τιμώντας το λίγο και ακριβές, το ουσιαστικό, το ταπεινό που μπορεί να είναι ανεκτίμητο. Είχε μεγάλη ενέργεια, θετική στάση απέναντι στη ζωή, σεβασμό για τον άλλο. Έδινε χώρο σε όσους αγαπούσε, ενδιαφερόταν να βρει ο άλλος τον δικό του δρόμο. Αυτά όλα είναι πολύτιμα σε μία συνύπαρξη.
** Ιουλίτα Ηλιοπούλου&lt;ref&gt;''[https://www.bovary.gr/faces/18415/ioylita-iliopoyloy-i-panemorfi-syntrofos-toy-odyssea-elyti-emeine-mazi-toy-ta-teleytaia Ιουλίτα Ηλιοπούλου: Η πανέμορφη σύντροφος του Οδυσσέα Ελύτη έμεινε μαζί του τα τελευταία 13 χρόνια της ζωής του].'' bovary.gr. 18/03/2019. Ανακτήθηκε στις 16/05/2025.&lt;/ref&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Ελυτης Οδυσσεας}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]
[[Κατηγορία:Νομπελίστες]]</text>
      <sha1>782tto6kzkiil6thvmgc2n0hvdcn3b4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38592</id>
      <parentid>38590</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T06:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <origin>38592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38388" sha1="tbfd5osbfv3dns3kg9le10o73n7upco" xml:space="preserve">[[File:Odysseas Elytis 1974.jpg|thumb|Ο Οδυσσέας Ελύτης το 1974.]]

Ο '''[[w:Οδυσσέας Ελύτης|Οδυσσέας Ελύτης]]''' (2 Νοεμβρίου 1911 - 18 Μαρτίου 1996), φιλολογικό ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλη του Παναγιώτη, ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές.

== Δοκίμια ==
* Να γιατί γράφω. Γιατί η [[Ποίηση]] αρχίζει από κει που την τελευταία λέξη δεν την έχει ο [[Θάνατος]]. 
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Πρώτα-πρώτα η ποίηση»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 42. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* ... νομίζω ότι η [[ποίηση]] είναι χώρος όπου δεν υπάρχει ''πρέπει'', κι όπου ο καθένας μπορεί να πραγματοποιείται όπως νομίζει καλύτερα, χρησιμοποιώντας για έναν τέτοιο σκοπό τα πάντα...
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Η αληθινή φυσιογνωμία και η λυρική τόλμη του Ανδρέα Κάλβου»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 93. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Την άλλη μέρα πήγα και βρήκα τον [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκο]]. Ναι, σύμφωνοι, ο καιρός είχε φτάσει να εκδηλωθούμε όλοι μας, προσωπικά θα το 'παιρνα απόφαση να βουτήξω κι ό,τι βγει (στο σπίτι μου, στους φίλους μου, επικρατούσε απόγνωση· «θα μας εκθέσει ανεπανόρθωτα»), σύμφωνοι, λοιπόν, αλλά όχι κι έτσι. ''Τα Νέα Γράμματα'' ήταν ένα περιοδικό «μεικτό», χωρίς ξεκαθαρισμένη γραμμή. Έπρεπε να 'μαστε φανατικοί, αδιάλλακτοι, ασυμβίβαστοι, αυτό που χρειαζόταν ήταν ένα όργανο μαχητικής πρωτοπορίας που θα 'κοβε κάθε γέφυρα με τα περασμένα, θα τα χτυπούσε αλύπητα και θ' άνοιγε τις σελίδες του διάπλατες προς το νέο πνεύμα.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 355 - 356. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Μπαίναμε σε μια περίοδο δράσης, και το ηθικό μου ευτυχώς βρισκότανε ψηλά. Με την αναγωγή του αυθαίρετου σε δόγμα, ο [[Υπερρεαλισμός]] καταλάβαινα ότι μου έλυνε, κυριολεκτικά, τα χέρια. Ό,τι ήθελα, έκανα. Κάτι που μ' έβλαψε, βέβαια, όταν αναλογιστεί κανείς πόσο με απομάκρυνε από την έμφυτη τάση που είχα να οργανώνω τα ποιήματά μου και να τα ελέγχω αισθητικά· που με ωφέλησε όμως, αδιαφιλονίκητα, προς την κατεύθυνση της [[τόλμη|τόλμης]] κι άνοιξε πόρτες απίθανα μεγάλες στον κατατυραννισμένο μου ψυχισμό.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 364. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Μου έτυχε, χωρίς διόλου να 'μαι θαρραλέος, να βρεθώ δυο ή τρεις φορές πιο κοντά στο [[θάνατος|θάνατο]] παρά στη [[ζωή]]. Στον [[πόλεμος|πόλεμο]], φυσικά. [...] Τι [[τόλμη]] για κείνη την εποχή. Έτσι έπρεπε να ονομάσω τη μελέτη μου «Η Λυρική Τόλμη του [[Ανδρέας Κάλβος|Ανδρέα Κάλβου]]». Βέβαια είναι δύσκολο να το πιστέψει κανένας. Ίσως και να υπερβάλλω λιγάκι. Αλλά το ξαναλέω: έβλεπα πολύ καθαρά ότι αυτό ήταν παραλογισμός, ότι από τη μια στιγμή στην άλλη κινδύνευα να τιναχτώ στον αέρα ή να μείνω μ' ένα ποδάρι, κι όμως θυμόμουνα έναν άλλον [[ποιητής|ποιητή]], τον [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφη]], και σχεδόν γελούσα με την ικανότητα που είχε η σκέψη του – η [[σκέψη]] του; η [[ποίηση|ποίησή]] του; – να προσαρμόζεται σε όλες τις καταστάσεις. Αυτό πια καταντούσε passe-partout.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 408 - 409. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Κι όμως, θα 'λεγε κανείς ότι η [[νίκη]] στην [[τέχνη]] είναι πάντοτε με το μέρος της [[ήττα|Ήττας]]. Ίσως και γιατί οι δυνατοί δεν αισθάνονται την ανάγκη να διαβάσουν, ενώ οι άλλοι αποζητούν σ' αυτά που διαβάζουν τον [[εαυτός|εαυτό]] τους.
** ''Ανοιχτά χαρτιά'' (1974), «Το χρονικό μιας δεκαετίας»&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 413. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

* Δεν είμαι θεωρητικός και πολύ συχνά συμβαίνει να μιλώ αυθαίρετα.
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο.'' ύψιλον/βιβλία. Αθήνα. Δεύτερη έκδοση 1980. Πρώτη έκδοση 1979.&lt;/ref&gt;

* Με τον τρόπο μου γαρ κραυγάζω κι εγώ υπέρ της [[Αγάπη|αγάπης]] αλλά και των [[Ανθρώπινα δικαιώματα|δικαιωμάτων του ανθρώπου]]...
** ''Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο'' (1979)&lt;ref name=&quot;Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο&quot;/&gt;

* Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας, που μας πνίγει από παντού, παρηγοριέμαι ότι κάπου, σε κάποιο καμαράκι, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν τη φθορά. 
** ''Εν λευκώ'' (1992), «Μικρά έψιλον»

== Συνεντεύξεις ==
* Θεωρώ την [[ποίηση]] μια πηγή [[Αθωότητα|αθωότητας]] γεμάτη [[Επανάσταση|επαναστατικές]] δυνάμεις. Αποστολή μου είναι να κατευθύνω τις δυνάμεις αυτές κατεναντίον ενός [[Κόσμος|κόσμου]] που δεν μπορεί να αποδεχτεί η [[Συνείδηση|συνείδησή]] μου.
** Μια συνέντευξη του Οδυσσέα Ελύτη στον Ivar Ivask, Εκλογή 1935-77, σσ. 202-203
*** Αναφέρεται στο: Κώστας Π. Μιχαηλίδης, Μορφές ποιητικής υπέρβασης: Ένα σχόλιο στο «Φωτόδεντρο» του Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Εγώ μιλώ μέσ' από τη νέα αυτή κοπέλα (τη Μαρία Νεφέλη). Αλλά αν ήθελε κανείς να βγάλει [[Πολιτική|πολιτικό]] συμπέρασμα θα 'βλεπε ότι θέλω να είμαι πάνω απ' όλες τις [[Εξουσία|εξουσίες]], πράγμα που σημαίνει [[Αναρχία|αναρχισμό]], όρος όμως που δεν μ' αρέσει στο μέτρο που ταυτίζεται με την [[Τρομοκρατία|τρομοκρατική]] δράση. Το θέμα είναι ότι πρέπει τα πάντα να τίθενται υπό αμφισβήτηση, αν θέλουμε να μείνουμε ζωντανοί. Επομένως βάζω μια κοπέλα ν' αμφισβητεί τα πάντα κι εγώ που θεωρήθηκα αισιόδοξος ποιητής να μιλάω απαισιόδοξα. Αλλά αισθάνθηκα σε μια ορισμένη στιγμή την ανάγκη να εκφράσω μια άλλη πλευρά του εαυτού μου. Η διαφορά για μένα είναι αισθητική. Δεν κάνω πια το απόσταγμα λόγου, όπως στις «Τύψεις» ή στο «Φωτόδεντρο», αλλά είμαι πιο αναλυτικός γιατί υπακούω στους νόμους του θεατρικού λόγου.
** Β. Σπηλιάδη, Συνέντευξη με τον Οδυσσέα Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

== ''Προσανατολισμοί'' (1940) ==
* Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν [[φως]]. Πριν απ' τον [[Έρωτας|Έρωτα]], έρωτας. Κι όταν σε πήρε το φιλί, [[Γυναίκα]]

* Είναι η τρελή ροδιά που μάχεται τη συννεφιά του κόσμου;

* Γύμνωσε την επιθυμία σου ως το κόκαλο.

* Ορατή και ωραία στο πλάι σου είμαι ακέραιος! 

* Σε πήρα σύντροφο στην αστραπή,στο δέος,στο ένστιχτο. 

* Στη ματιά σου ή στο ύψος του [[Ήλιος|ήλιου]] της όλος μου ο βίος γίνεται μια λέξη.

* Λόγια όχι σαν τ' άλλα μα κι αυτά μ' ένα μοναδικό τους προορισμόν: Εσένα! 

* Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι. 

* Κανένα κύμα δεν κρατάει στο στήθος του κακία. 

* Μπορεί να πιστέψει κανείς ως και τον εαυτό του.Να νιώσει την παρουσία της ηδονής ως μες στις κόρες των ματιών του. 

* Η [[επιθυμία]] έχει μια πολύ ψηλή κορμοστασιά και στις παλάμες της καίει η απουσία. 

==''Ήλιος ο Πρώτος'' (1943) ==
* Ότι [[αγάπη|αγαπώ]] γεννιέται αδιάκοπα. Ότι αγαπώ βρίσκεται στην αρχή του πάντα. 

* Το τελευταίο ταξίδι μοιάζει με το πρώτο πρώτο.

* Που λέτε:ο μόνος δρόμος είναι η ανατολή! 

* Ότι κοιτάω με τη ματιά με θρέφει. Ότι κρατάω με την αφή με θρέφει.  

== ''Το Άξιον Εστί'' (1959) ==
* Αυτός ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας! 

* Τούτο μόνο να ξέρεις: «Ό,τι σώσεις μες στην αστραπή καθαρό στον αιώνα θα διαρκέσει». 

* Εκοιμήθηκα πάνω στην έγνοια της αυριανής ημέρας όπως ο στρατιώτης επάνω στο τουφέκι του.Και τα ελέη της νύχτας ερεύνησα όπως ο ασκητής το Θεό του.  

* Αλλά κάτεχε ότι μονάχα κείνος που παλεύει το σκοτάδι μέσα του θά' χει μεθαύριο μερτικό δικό του στον ήλιο.  

* Αυτοί πού 'ναι ταγμένοι για τη ρέγγα και το χαλβά, σ' αυτά πάντοτε θα ξαναγυρίζουν.  

* Ήρθαν ντυμένοι &quot;φίλοι&quot; αμέτρητες φορές οι εχθροί μου το παμπάλαιο χώμα πατώντας.  

* Όπου και να σας βρίσκει το κακό,αδελφοί όπου και να θολώνει ο νους σας μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

== ''Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό'' (1960) ==
* Λοιπόν, αυτός που γύρευα, είμαι.&lt;ref&gt;''[https://selidodeiktes.greek-language.gr/lemmas/837/754 Λακωνικόν].'' selidodeiktes.greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 15/02/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά'' (1971) ==
* Ώσπου τέλος ένιωσα κι ας πα'να μ' έλεγαν τρελό  πώς από 'να τίποτα γίνεται ο Παράδεισος.

* Πού να δώσω να το καταλάβουν οι πλειοψηφίες  πως η δύναμη μόνο σκοτώνει και πως το σπουδαιότερο: Η [[άνοιξη]] και αυτή προϊόν του ανθρώπου είναι. 

* Το ελάχιστο θέλησα και με τιμώρησαν με το πολύ. 

* Κι έχε στο νου σου έχε στο νου σου πάντοτε μ' ακούς; το άχ που βγάνει ο σκοτωμός το άχ που βγάν' η αγάπη. 

== ''Τα ετεροθαλή'' (1974) ==
* Νικά η περήφανη καρδιά τα μαύρα σκότη.
* Είναι σπουδαίο πράγμα ο άνθρωπος και μόνο να το σκέφτεσαι.
* Παρά λίγη καρδιά θά'ταν ο κόσμος άλλος.
* Και δεν ζω και δεν έχω πεθάνει. 
* Μόνος αλλ'όχι μόνος, όπως πάντα.
* Βαρύς ο κόσμος να τον ζήσεις όμως για λίγη περηφάνεια το άξιζε.
* Πολύ δεν θέλει ο κόσμος.Ενα κάτι.Ελάχιστο.Σαν τη στραβοτιμονιά πριν από το δυστύχημα. Όμως ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση.
* Αρκετά λατρέψαμε τον κίνδυνο κι είναι καιρός να μας το ανταποδώσει.
* Κι αυτός που δίνει,παίρνει.
* Χρυσωμένες έχουν τις παγίδες τους οι άνθρωποι κι είναι ανάγκη να μείνω απ' τους απέξω.

== ''Μαρία Νεφέλη'' (1978) ==
* Τι με κοιτάς εσύ γραφιά που δεν εντύθηκες ποτέ στρατιώτης
: η τέχνη τού να βγάζεις χρήματα είναι κι αυτή μία πολεμική ιδιότης&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ποίηση.'' Καλλιτεχνική επιμέλεια Ιουλίτα Ηλιοπούλου. Ίκαρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 2008. Πρώτη έκδοση 2002.&lt;/ref&gt;

* Έκτασις της κεφαλής οπίσω: έεεν-νααα
: δεν παραδέχομαι κανόνα κανέεεν-νααα.
: Βαθεία εισπνοή: κόρη ω κόρη δροσερή.
: Αρχή μία: έξω η δεξιοτεχνία.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Στροφή της κεφαλής αριστερά:
: όλα είναι σκατά.
: Στροφή της κεφαλής δεξιά:
: όλα είναι σκατά.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Ο [[Τρομοκρατία|τρομοκράτης]] είναι ο άξεστος των [[Θαύμα|θαυμάτων]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

* Η [[Λύπη]] ομορφαίνει επειδή της μοιάζουμε. 

* Στο χωριό της γλώσσας μου τη [[Λύπη]] τηνε λένε Λάμπουσα.

* [[Θεός|Θέ μου]] τί μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε! 

* Δυστυχώς και η γη με δικά μας έξοδα γυρίζει.

* Τρώγε την πρόοδο και με τα φλούδια και με τα κουκούτσια της. 

* Δίνε δωρεάν το χρόνο αν θες να σου μείνει λίγη αξιοπρέπεια. 

* Την [[αλήθεια]] τη &quot;φτιάχνει&quot; κανείς ακριβώς όπως φτιάχνει και το [[ψέμα]]. 

* Θα πρέπει να δημιουργούμε αντισώματα και για την [[Ευθύνη]]. 

* Μια νομοθεσία εντελώς άχρηστη για τις [[Εξουσία|Εξουσίες]] θά'τανε αληθινή σωτηρία. 

* Στην κακή μοιρασιά πάντοτε ο [[Θεός]] ζημιώνεται.

* Από τον [[Θεός|Θεό]] τραβιέται ο [[άνθρωπος]] όπως ο καρχαρίας από το αίμα. 

* Οταν η συμφορά συμφέρει λογάριαζέ την για πόρνη. 

* Κάνε άλμα πιο γρήγορο από την φθορά. 

* [[Θάλασσα]] λανθασμένη δε γίνεται. 

* Όταν ακούς &quot;τάξη&quot; ανθρωπινό κρέας μυρίζει. 

* Αν είναι να πεθάνεις πέθανε αλλά κοίτα να γίνεις ο πρώτος πετεινός μέσα στον Άδη.

* Τί κρίμας που δε βρέθηκε το Linguaphone της ηδονής ακόμη! 

* Είναι αγένεια να κάνεις του Χάρου χειροφιλήματα.

== ''Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας'' (1982) ==
* Ένα στήθος νέας γυναίκας είναι ήδη άρθρο μελλοντικού Συντάγματος.
* Θα υπάρξουν πάντοτε δύο η τρεις γενναίοι να βλέπουνε τον κόσμο χωρίς σκοπιμότητα.
* Α, μονάχα νά'ξερα μιαν ελευθερία πραγματική που να μπορώ να την υμνώ χωρίς να φαίνομαι αφελής ή φαρισαίος.
* Το αμύγδαλο του κόσμου είναι βαθιά κρυμμένο και παραμένει αδάγκωτο.
* Το παν είναι η ρότα σου κόντρα στην κοινωνία ετούτη.
* Όλα να τά'χεις πάντα κάτι λείπει.
* Βρέθηκε πάντα να ζητάμε ίσα ίσα εκείνο που δε γίνεται.
* Υπάρχει ένας προδότης μέσα σου που η ώρα του θά'ρθει να τιμωρηθεί.
* Και ιδού το τελικό συμπέρασμα: νά'σαι ο αριστοκράτης αλλ' από την ανάποδη.

== ''Ο μικρός ναυτίλος'' (1985) ==
* Είσαι νέος –το ξέρω– και δεν υπάρχει τίποτε.
: Λαοί, έθνη, ελευθερίες, τίποτε.
: Όμως είσαι. [...]
: Πιάσε το ΠΡΕΠΕΙ από το ιώτα και γδάρε το ίσαμε το πι.&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Τα ελεγεία της Οξώπετρας'' (1991) ==
* Λάμπει μέσα μου κείνο που αγνοώ. Μα ωστόσο λάμπει&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt;

== ''Εκ του πλησίον'' (1998) ==
* Φτάσε να συλλαμβάνεις αισθήσεις όσες και τα μουστάκια της γάτας σου. 

* Όπως ο στάχυς μεταβάλλει τη σοφία του σε άρτο,έτσι κι ο ποιητής την αφροσύνη του σε πικρόν υδράργυρον, αλλ'αγάπης. 

* Κοιμήσου καραμέλα μου για να σε πιπιλίσω. 

* Θαυμάσια που τρέχει ο ουρανός ,αν κρίνεις απ'τα σύννεφα. 
* Από παιδιά και μόνον φτιάχνεις Ιεροσόλυμα. 

* Κάποτε πρέπει και να παίρνει ανάσα ο άνεμος.

* Κατά τ' άλλα, πραγματικά τρώω περγαμόντο για να ξημερώσει και γράφω ποιήματα ώστε να ερωτεύομαι σωστά. 
* Να χαράζεσαι στη ζωή τόσο προσεκτικά,που να μη ματώνει ποτέ η ευλάβεια. 
* Γρατζουνάει το πρώτο σου φιλί ,όπως το πρώτο σου ποίημα. 
* Τι εύκρατη γίνεται η σκέψη όταν τα μπλε σου βγαίνουν περίπατο! 

* Φανού πρίγκηπας πριν την ώρα σου. Αλλιώς θά'ναι αργά ως και για τον διωγμό σου. 

* Καθ'οδόν βρίσκεις τον Οδυσσέα σου, και πάλι ζήτημα είναι.Θέλει να κοιμάσαι μ΄ανοιχτά πανιά και μ' ανεβασμένη την άγκυρά σου. &quot;Εκ του Πλησίον&quot;

* Πιο κοντός απ'τη λύπη του ο άνθρωπος. 
* Χρειάζονται αλήθειες, ακόμη και για να πεις ψέματα. 

* Οι ιδέες είναι σαν τα φαντάσματα,περνάς ανάμεσά τους κι αυτά εξακολουθούν να υπάρχουν.Τις κλοτσάς,κι εκείνες δεν σαλεύουν!Εάν δεν τους λείψεις εσύ, δεν πρόκειται να λείψουν ποτέ. 
* Η ελευθερία έχει δύο κοφτερές όψεις, όπως τα παλιά ξυραφάκια. 

* Επειδή απ' τα είκοσι στα τριάντα σου ο δρόμος είναι πολύ πιο μακρύς απ'ότι απ'τα τριάντα σου στα ενενήντα σου. 
* Στο θέμα της αντιπαροχής δεν ευτύχησε η ανθρωπότητα. 
* Εχει κι ο νους Λιτόχωρο. Με διαβαστές πλαγιές κι εύφορα μπλε θαλάσσης. 

* Κάποτε νιώθω νά'μαι ανάμεσα σ'αυτούς που δε γνώρισα ποτέ. 

* Με λίγα σπουργίτια , μία βρύση και κανέναν άνθρωπο, μ'αυτά μόνον, γίνεται να φτιάξεις το μοναστήρι πασών των θεοτήτων.

* Για να φτάσεις στον οργασμό δεν σου χρειάζεται [[Ουίλλιαμ Σαίξπηρ|Shakespeare]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Στα ερείπια συχνάζουν οι μέλισσες και οι πρώην ιδέες. 

* Όπως και να το κάνεις , ένα κομμάτι &quot;πάντοτε&quot; στον άνθρωπο θα υπάρχει. 

* Τράβα μόνος σου ο ίδιος κι όσο πιο δυνατά μπορείς το σχοινί που ανεβάζει το καλαθάκι σου  στα πιο εμπιστευτικά σου Μετέωρα. 

* Κι ένα τέταρτο μητέρας αρκεί για δέκα ζωές, και πάλι κάτι θα περισσέψει που να το ανακράξεις σε στιγμή μεγάλου κινδύνου. 

* Ο καλύτερος αγωγός θερμότητας είναι η λύπη. Γι'αυτό βλέπεις να καίνε κάθε μέρα οι καμινάδες, χωρίς να φαίνεται πουθενά καμιά φωτιά.

* Οι κακοί ποιητές τρέφονται από τα γεγονότα,οι μέτριοι από τα αισθήματα, και οι καλοί από τη μετατροπή του τίποτε σε κάτι. 
* Και διαμάντι στα δύο φτάνει να κόψει ένα μαχαίρι, αρκεί νά'ναι από συμφέρον. 
* Κι ένα άστρο που σου κρύβεται, μην τύχει κι είσαι ο ιδιοκτήτης του. 

* Το κατά λάθος λάθος μπορεί να σε οδηγήσει και σε άλλα επόμενα,δεν σε επαναφέρει όμως στο σωστό ποτέ. 

* Κοίτα να κόβεις κάθε τόσο τα νύχια της Ιστορίας ,επειδή έτσι και μεγαλώσουν θα πνίξουν κι εσένα και την αλήθεια.

* Το μεγάλο μας όφελος είναι από τις πολλές μικρές καταστροφές.

* Αν δεν σου λείψει ένα κομμάτι ζωής, όνειρα μην περιμένεις.

* Ζητώ ν'αγοράσω αξιοπρέπεια σαν αυτή των ελεφάντων που απομακρύνονται για να πεθάνουν.

* Μάθε ν'αγοράζεις πάντοτε από την ίδια -όσο μεγάλη κι αν είναι -ποσότητα του ελαχίστου. 

* Είναι τόσο σχετικά τα μεγέθη, που αυτοκαταργούνται. Ένα ικανό μυρμήγκι βαρύνει-σε απόλυτο αξία- περισσότερο από ένα μέτριο πρωθυπουργό. 

* Την άνοιξη αν δεν την βρεις τη φτιάχνεις.

* Και στον ενεστώτα του αρέσει να ξενοπλαγιάζει ο έρωτας και στον παρακείμενο. Με λίγο παραπάνω πιπέρι κατά την περίσταση.

* Μια εξίσωση από κολοκύθια που βράζουν χωρίς κανένα προορισμό είναι η ζωή. 

* Η [[σκέψη]] ξεβάφει. Ο νους ποτέ. 

* Έχω πει τόσες πολλές [[Αλήθεια|αλήθειες]], που μοιάζει με [[Ψέμα|ψέματα]].&lt;ref name=&quot;Ποίηση&quot;/&gt; 

* Κι έναν πόντο πιο ψηλά να πάτε, άνθρωποι, ευχαριστώ θα σας πει ο Θεός.

* Όσο πιο κακός καμαρώνεις ότι γίνεσαι τόσο περισσότερα κιλά χάνεις από το βάρος της δοσμένης ευφυίας σου. Κουτή μέλισσα που με το κεντρί σου χάνεσαι. 

* Η απόσταση ανάμεσα στο τίποτε και το ελάχιστο είναι κατά πολύ μεγαλύτερη απ'ότι ανάμεσα στο ελάχιστο και το πολύ. 

* Σε όλα τα δέντρα θα πρέπει να υπάρχει το όνομα κείνο που σε ένα μόνον άπαξ εχάραξες.

* Γιατί και ο έρως μία θαυματουργία είναι. 

* Τον κορυδαλλό τον ακούς μόνον όταν δεν τον βλέπεις, όπως την έμπνευση τη βρίσκεις μόνον όταν δεν την κυνηγάς. 

* Η [[ομορφιά]] μπορεί να πουλιέται. Στις τράπεζες όμως δεν κατατίθεται ποτέ. Ο τόκος θα ήτανε μια φθορά επιπλέον στο υποτιθέμενο κεφάλαιο. 

* Στο μυαλό του καθενός περιμένει μια κότα.

== Είπαν για τον Οδυσσέα Ελύτη ==
* Αυτό που ήθελε να πάρει μαζί του ήτανε η [[Ποίηση|ποιητική]] [[ψυχή]] του μ' αυτή τη συνείδηση της εγκοσμιότητας που έζησε. Ήταν η [[Μνήμη]] του η ποιητική και οραματική που του έδωσε την ανθρώπινη περιπέτειά του μέσα από [[λέξεις]] [[μαγεία]] της ποίησης, λέξεις κωδικούς των μυστικών του [[Κόσμος|κόσμου]], λέξεις κλειδιά για την εκπόρθηση του Αγνώστου – αυτού του Αγνώστου  που τόσο τυράννησε τη σκέψη του σε όλο το μάκρος της ζωής του και ήταν η πηγή της βαθιάς «αγιάτρευτης [[Νοσταλγία|νοσταλγίας]] του».
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;&gt;''Αφιέρωμα στον Οδυσσέα Ελύτη (1911 - 1996), στην πρώτη επέτειο του θανάτου του.'' Νέα Εστία. Τεύχος 1674 - 1675. Αθήνα. 1 &amp; 15 Απριλίου 1997.&lt;/ref&gt;

* Η βαθιά αγωνία του [[Ποιητής|Ποιητή]], η [[Ύπαρξη|υπαρξιακή]] και [[Άνθρωπος|ανθρώπινη]], ήταν να οραματιστεί το Άδηλο και το Ασύλληπτο, το άφθαρτο, που κλείνουν οι επάλληλοι κύκλοι ενός σύμπαντος που καταυγάζει στον κόσμο μας μικρές αστραπές της [[Αλήθεια|αλήθειας]] του.
** Μαρία Λαμπαδαρίδου - Πόθου, Οδυσσέας Ελύτης ο μυστικός&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο [[Άλμπερτ Αϊνστάιν|Αϊνστάιν]] έλεγε: «Δυσπιστώ στο γενικώς αποδεκτό και το μάχομαι». (Αυτός ήταν ο δρόμος που τον οδήγησε στη Θεωρία της Σχετικότητας). Ο Ελύτης είπε: «Δυσπιστώ σε καθετί το παραδεγμένο και συστηματικά το αντιστρατεύομαι» («Ανοιχτά Χαρτιά», σελ. 5). Δεν είναι εκπληκτική η [[Φιλοσοφία|φιλοσοφική]] ομοιότητα;
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Κατ' αρχήν στην ποίηση του Ελύτη διακρίνει κανείς την πανσπερμία των υλικών της. Υλικά επιχρίσματα, κάθε προέλευσης και κάθε μορφής, τόσο στον [[Γλώσσα|γλωσσικό]] τόπο, όσο και στον [[Ιστορία|ιστορικό]] χρόνο, μειγνύονται με τρόπο κάποτε Μεφιστοφελικό, δημιουργώντας αλλού το [[θαύμα]], αλλού το [[αίνιγμα]]. Παντού ελλοχεύει η [[έκπληξη]], το απρόοπτο, σε μια συμπλοκή λογικής και παραλόγου, ορθολογισμού και αδιεξόδου.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Είναι τόσο ισχυρή η φαντασμαγορία του Ελύτη, που είναι στιγμές που η λυρική πλησμονή του σε καταπονεί. Έχεις την αίσθηση ότι βλέπεις έναν αλχημιστή, που επιδίδεται με τις λέξεις, σε ασκήσεις ύφους.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Η συνέπειά του στη φιλοσοφία αυτή, δεν τον έκανε να διστάσει –στον βωμό μιας παλιάς αδελφικής φιλίας– να υπερασπιστεί, επωμιζόμενος τον κόλαφο της κατακραυγής, τον «Μεγάλο Ανατολικό» του [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκου]], ένα πολύτομο «λογοτεχνικό» κατασκεύασμα, απίστευτης βωμολοχικής ευρηματικότητας και κραυγαλέας σαδολαγνικής φαντασίας, που το θεώρησε έργο... τέχνης (sic). Τη συνηγορία του αυτή, πολλοί δεν του τη συγχώρεσαν.
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Στα κριτικά και πεζογραφικά του, που συγκέντρωσε στους τόμους «Ανοιχτά Χαρτιά» και «Εν Λευκώ», η οξυδέρκεια της κριτικής του σκέψης, είναι το ίδιο εντυπωσιακή. Και πρέπει να πω, ότι διαβάζοντας κι αυτά τα βιβλία, η ευρηματικότητα της [[Φαντασία|φαντασίας]] του, η χλιδή των εικόνων του, η γοητεία των ανατροπών του, όχι μόνο με καθήλωσαν, μα μ' έκαναν, συχνά, να χάνω την ανάσα μου. Ήταν στιγμές που ζωγράφιζε με λέξεις, παίζοντας με το δοξάρι ενός Νικολό Παγκανίνι. Λόγος μιας αρράγιστης [[Ομορφιά|ομορφιάς]].
** Δημήτρης Νικορέτζος, Μια ανορθόδοξη κριτική θεώρηση της ποίησης του Ελύτη&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* Ο Ελύτης «εκέρδισε» γιατί έζησε έως το τέλος με άσβεστη την [[ελπίδα]] και άκαμπτη την πεποίθηση ότι, μόνο μέσω της [[Ποίηση|Ποιήσεως]] και της [[Αισθητική|Αισθητικής]] ο [[κόσμος]] μπορεί να γίνει πιο υποφερτός και πιο σύμφωνος με τα [[Όνειρο|όνειρά]] μας.
** Στέλιος Καραγιάννης, In memoriam, οχτώ νότες για τον Οδυσ. Ελύτη και την ποίηση&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;

* [...]
: φωτεινά και χαρμόσυνα τα γέλια σας
: το αίμα των αδερφών μας σας λερώνει
: το σπίτια σας είναι παράδεισοι μεγάλοι Ναοί
: που δεν μπορούν να ορμήσουν τα κλάματά μας
: να τ’ ακούσετε κι εσείς και ν’ ανατριχιάσετε
: γελάτε πάντα εσείς κοιτώντας τ’ αντικείμενά σας
: παίζετε με το Αιγαίο σαν παιδάκια
: δε νιώσατε το βάρος καμιάς σκλαβιάς
: την ελιά και την βάρκα των ψαράδων
: δε χτύπησαν την πόρτα σας ξένοι στρατιώτες
: βογκάει το τραγούδι μας και σας τυραννεί
: κλαίνε τ’ αδέρφια μας και προσπερνάτε
: [...]
: Ελύτη, [[Νίκος Εγγονόπουλος|Εγγονόπουλε]], [[Γιώργος Σεφέρης|Σεφέρη]], [[Ανδρέας Εμπειρίκος|Εμπειρίκο]],
: γιατί δεν παραλλάζετε παρά μονάχα στ’ όνομα
: γιατί δεν έχετε μια σταγόνα καρδιάς...
: [[Νίκος Παππάς (ποιητής)|Νίκος Παππάς]], Οι ποιητές της Κυριακής
** Όλγα Βότση, Σκέψεις για τον Ελύτη, Από τους «Προσανατολισμούς» ώς το «Άξιον Εστί»&lt;ref name=&quot;Νέα Εστία&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Τόλης Νικηφόρου. ''[https://dreaming-in-the-mist.blogspot.com/2009/09/blog-post_11.html Νίκος Παππάς, Οι ποιητές της Κυριακής].'' Ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται. 11/09/2009. Ανακτήθηκε στις 12/05/2025.&lt;/ref&gt;

* Ο Ελύτης δεν έχανε ποτέ το ανθρώπινο μέτρο. Ζούσε απλά, εφαρμόζοντας στη ζωή του αρχές του έργου του, ζούσε τιμώντας το λίγο και ακριβές, το ουσιαστικό, το ταπεινό που μπορεί να είναι ανεκτίμητο. Είχε μεγάλη ενέργεια, θετική στάση απέναντι στη ζωή, σεβασμό για τον άλλο. Έδινε χώρο σε όσους αγαπούσε, ενδιαφερόταν να βρει ο άλλος τον δικό του δρόμο. Αυτά όλα είναι πολύτιμα σε μία συνύπαρξη.
** Ιουλίτα Ηλιοπούλου&lt;ref&gt;''[https://www.bovary.gr/faces/18415/ioylita-iliopoyloy-i-panemorfi-syntrofos-toy-odyssea-elyti-emeine-mazi-toy-ta-teleytaia Ιουλίτα Ηλιοπούλου: Η πανέμορφη σύντροφος του Οδυσσέα Ελύτη έμεινε μαζί του τα τελευταία 13 χρόνια της ζωής του].'' bovary.gr. 18/03/2019. Ανακτήθηκε στις 16/05/2025.&lt;/ref&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Ελυτης Οδυσσεας}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]
[[Κατηγορία:Νομπελίστες]]</text>
      <sha1>tbfd5osbfv3dns3kg9le10o73n7upco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Άγγελος Σικελιανός</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6799</id>
    <revision>
      <id>38580</id>
      <parentid>38545</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T04:06:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Είπαν για τον Άγγελο Σικελιανό */</comment>
      <origin>38580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26444" sha1="bow1bj3r61miyd2jvo51pe2ro9ud5qy" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Άγγελος Σικελιανός|Άγγελος Σικελιανός]]''' (Λευκάδα, 15 Μαρτίου 1884 - Αθήνα, 19 Ιουνίου 1951) ήταν ένας από τους μείζονες [[Έλληνες]] παραδοσιακούς [[Ποιητής|ποιητές]]. Το έργο του διακρίνεται από έντονο λυρισμό και ιδιαίτερο γλωσσικό πλούτο.

== Αποσπάσματα ==
=== Θυμέλη ===
Μερικά παραθέματα του Άγγελου Σικελιανού από τις τραγωδίες του που συγκέντρωσε υπό τον τίτλο [[:w:Θυμέλη (Άγγελος Σικελιανός)|Θυμέλη]].&lt;ref&gt;Άγγελος Σικελιανός. ''Θυμέλη Α΄. Πρόλογος, Ο Διθύραμβος του Ρόδου, Σίβυλλα.'' Φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης. Ίκαρος. Αθήνα. Δεύτερη φωτολιθογραφική ανατύπωση 2003. Πρώτη συγκεντρωτική έκδοση 1950.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Άγγελος Σικελιανός. ''Θυμέλη Β΄. Ο Δαίδαλος στην Κρήτη και Ο Χριστός στη Ρώμη.'' Φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης. Ίκαρος. Αθήνα. Δεύτερη φωτολιθογραφική ανατύπωση 2003. Πρώτη συγκεντρωτική έκδοση 1950.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Θυμέλη Γ΄&quot;&gt;Άγγελος Σικελιανός. ''Θυμέλη Γ΄. Χριστός λυόμενος ή Ο θάνατος του Διγενή και Ασκληπιός.'' Φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης. Ίκαρος. Αθήνα. Δεύτερη φωτολιθογραφική ανατύπωση 2003. Πρώτη συγκεντρωτική έκδοση 1950 &amp; 1955.&lt;/ref&gt;

==== Πρόλογος ====
* Ποια λοιπόν πρέπει να 'ναι σήμερα η ευθύνη όσων τολμούνε να σηκώσουνε τα μάτια τους στην Τραγωδία, απροετοίμαστοι από κάθε άποψη για το γιγαντιαίο συνθετικό της πνεύμα· πόσο απέραντη δεν πρέπει να 'ναι η '''εσωτερική, ηθική, πνευματική, αισθητική''' προπόνησή τους, η άσκησή τους, ώστε να ζητήσουν ν' ανεβούνε στη σκοπιά που μας επαραδόθη στην υπέρτατη στιγμή της Ιστορίας μας, και να ιδούνε, να εποπτεύσουνε και '''σήμερα''' πραγματικά απ' αυτή!

* Βαθύτατο, λοιπόν, συναίσθημα του '''Σήμερα''', απ' τη μια μεριά, και τελειωμένη '''Μύηση''', δηλαδή προκαταβολική ουσιαστική κατάκτηση του '''αιώνια και καθολικά Ανθρώπινου''' μες στην ψυχή των Ποιητών, από την άλλη, να οι δυο πόλοι που θα να μπορέσουν δίχως άλλο, στη συνάντησή τους, ν' αναδώσουνε και σήμερα την άγια σπίθα στην Εστία του νέου που λαχταρούμε Τραγικού Βωμού.

* ... μια κολοσσιαία προσωπικότητα, η προσωπικότητα του [[Πυθαγόρας|Πυθαγόρα]].

==== Ο διθύραμβος του Ρόδου ====
* Έτσι ο Ορφικός Συμβολισμός –που 'ναι ο παγκόσμιος– αποκτά την τέλεια έννοιά του χάρη στο μεγάλο νόμο της Αναλογίας, που επαναλαμβάνει, μέσα απ' όλους τους βαθμούς κι από τους τύπους όλων των ανθρώπινων πολιτισμών, τις ίδιες πάντα απλές, αλλ' απεριόριστα γόνιμες, δημιουργικές Αρχές της άρτιας Ζωής, της άρτιας Γνώσης και της άρτιας Τέχνης. 
: Το Σύμβολο λοιπόν αυτό, αβίαστα ξαναγεννημένο μέσα μου, το υψώνω σήμερα με τον ποιητικό Λόγο ανάμεσα στους αδερφούς μου ανθρώπους, καθώς με άλλο τρόπο θέλησα και θέλω ακόμα να το υψώσω ανάμεσό τους με τη Δελφική προσπάθειά μου.
: Το έργο αυτό αποτελεί την απαρχή μιας τελειωμένης δημιουργικής εργασίας μου (του κύκλου των ανέκδοτων τραγωδιών μου), ένα ξεκίνημα απλής αλλ' ατράνταχτης πίστης, μες στην ατμόσφαιρα της οποίας καλείται να δουλέψει από κοινού η εποχή μας, και που είναι η ατμόσφαιρα της πιο υψηλής Ενότητας... Το στέλνω προς τους αδερφούς μου ανθρώπους, δίχως άλλη αξίωση από 'κείνη του απλού μονάχα προμηνύματος κ' ενός αγνού μου ψυχικού χαιρετισμού.

* ... «Ορφέα, δώσε
: το Ρόδο και σ' εμάς, και δώσ' το σ' όλους,
: τι είν' η ζωή πικρή απ' την ώρα τούτη
: που ο ανασασμός του διάβη από μπροστά μας
: και δεν απλώθη στη γην όλη. Δώσ' το
: το Ρόδο στους λαούς, Ορφέα. Τι άγιος
: είναι ο αγώνας του Ψωμιού, και είν' άγιος
: ο αγώνας του Κρασιού, που, ως λιγοστεύουν
: τα θάρρη της ψυχής, τη σπρώχνει πάλι
: στους ζωντανούς ανήφορους. Μα τώρα
: δώσ' τον αγώνα για το Ρόδο, Ορφέα,
: στους λαούς, για να κινήσουνε όλοι αντάμα
: προς την κορφή που όλα τα σμίγει σ' Ένα,
: ψυχή και σώμα, αίμα και πνέμα, εχθρότη
: μ' αγάπη, τόπους μ' άλλους τόπους, τ' άστρα
: με τ' άστρα, ζωή με θάνατο, τους αιώνες
: με τους αιώνες. Δώσ' στους λαούς το Ρόδο,
: Ορφέα!»

==== Σίβυλλα ====
* Κι αυτό δεν το ζυγιάζεις,
: Νίκαντρε, διόλου; Τα μαντεία σωπάσαν
: απ' τον καιρό που οι τύραννοι φοβούνται
: ν' ακούσουν την αλήθεια. Και μη ξάφνου
: να την ακούσουν τώρα αποθυμήσαν;
: Στο φοβερόν αγώνα αυτό μαζί της,
: προκαλούν τον Απόλλωνα; Αν ζητάνε
: να τη μάθουν, καιρός τους να τη μάθουν!

* Εμείς, Άυγουστος Νέρων, των Ρωμαίων
: ο Αυτοκράτωρ και της Οικουμένης
: όλης ο Κύριος, χαιρετούμε πρώτα
: τους κορυφαίους του Ιερού, κι αμέσως
: κατόπι, από τα πράγματα βιασμένοι,
: Σας παραγγέλνουμε έτσι: Ολόγυρά Μας,
: κι αφού μες σ' όλη την Ελλάδα η νίκη
: Μάς έστεψεν ακοίμητη, και κάτου
: απ' το γοργό Μας πέρασμα έχει ανθίσει
: η λευτεριά κ' η ζωή κ' η τέχνη κι όλα,
: καθώς ποτέ δε γνώρισε ο λαός Σας...

==== Ο Δαίδαλος στην Κρήτη ====
* Η τραγωδία αυτή εκφράζει μια στιγμή της φοβερής πορείας που πραγματοποιεί το δράμα της [[Ελευθερία|Ελευθερίας]] ανάμεσα στους αιώνες και που εδώ υπάρχει σε πρωταρχική συσχέτιση με το άρτιο Πνεύμα, που το αντιπροσωπεύει ο Δαίδαλος. Είναι στιγμή που προεκτείνεται στα χρόνια μας, και στην απεραντοσύνη τής προοπτικής τού Πνεύματος αυτού, μονάχα, παίρνει ολόκληρο το νόημά της. Ιστορία και [[Μύθος]], έτσι, συμβιώνονται κ' εκφράζονται μαζί...
: Καθώς ο ''Ορφικός Διθύραμβος'' και η ''Σίβυλλα'', όμοια κι αυτή η [[τραγωδία]] υπογραμμίζει την αγνήν αυτή πρωτοσυσχέτιση του [[Πνεύμα|Πνεύματος]] στην καθαρότητά του και στη σύγκρουσή του με τη [[Βία]], που συνεχίζεται ολοένα μες στην [[Ιστορία]] της [[Ανθρωπότητα|Ανθρωπότητας]]...

* «Δεν είν' ο Δίας ο μέγας Ταύρος, μήτε ο Μίνως!
: Ο μέγας Ταύρος είν' ο λαός!...»

==== Ο Χριστός στη Ρώμη ====
* Ξέρεις πως γδάραν ζωντανό στην Αρμενία
: τον άγιο, χτες, Βαρθολομαίο; Και μες στον Τσίρκο
: ξεχνάς προχτές πόσοι μαρτύρησαν στα σκέλια
: των άγριων πόριξαν θεριών, και πόσα ακόμα
: από τ' αδέρφια μας, με πίσσαν αλειμμένα,
: τ' ανάψαν δάδες για των όργιων τα τραπέζια;

* Ο Ιησούς:
: Σα ιδείς βαθιά τον πόνο σου στον πόνο το δικό μου,
: δύναμη αμέτρητη μπορεί να σου γενεί κι ο πόνος.

* Τι; Να βάλεις
: μυαλό σε τούτους, που ποτέ τους δε μπορέσαν
: να ιδούν στον κόσμο τι είν' η [[Ρώμη]]; Δε μπορέσαν
: να ιδούν τους νόμους, την ψυχή της, τ' άρματά της,
: πώς ετοιμάζουνε για ολόκληρο τον κόσμο
: καινούρια τάξη, κι όση ο κόσμος ευτυχία
: μπορεί μια μέρα να χωρέσει! Δε μπορέσαν
: να ιδούν της Ρώμης το γιγάντιο μεγαλείο,
: που όλα τα βάζει στη σειρά, τόπο με τόπους,
: λαό με λαούς, τάξη με τάξη, όλα τα δένει,
: το καθετί στην άξια θέση του και το ένα
: κοντά με τ' άλλο! Λες, σ' αυτούς μυαλό να βάλεις;

* Ποιους φωνάζετε προδότες;
: Πέστε το... Εμάς, που από την τύφλα που σας δέρνει
: να σας τραβήξουμε πασκίζουμε ολοένα
: στο φως της μέρας και της Τάξης και του Νόμου;
: Εμάς φωνάζετε προδότες, που απ' το μέγα
: βραχνά βαριά που σας επλάκωσε τα στήθη
: και δε μπορείτε ν' ανασάνετε, και που όλους
: σας παραλύνει χεροπόδαρα, απ' το μέγα
: βραχνά που κράζετε [[Ιησούς Χριστός|Χριστό]], με την ψυχή μας
: να σας γλιτώσουμε αγωνιόμαστε, να μπείτε
: ξανά στου κόσμου τη ζωή και μες στης Ρώμης
: τα μεγαλεία; Εμάς φωνάζετε προδότες;

==== Χριστός λυόμενος ή Ο θάνατος του Διγενή ====
* Το Νοέμβρη του 1944, κάμποσες μέρες έπειτ' απ' αυτό που συνηθίσαμε να λέμε «απελευθέρωση», έπεφτα άρρωστος βαριά.

* ... ο νόμιμος του [[Λαός|λαού]] εκπρόσωπος, ο [[ποιητής]].

* Δεν θέλω φίλους λαούς ολόγυρά μου να 'χω,
: μηδέ βουνά ασυνόριστα σ' ένα χορό πιασμένα,
: θέλω βουνά να σκύβουν την κορφή τους μπρος μου
: και στου Σταυρού τη δύναμη να γονατάν...

* Τι, ξέρω, πλάι απ’ το θρόνο το δικό σου
: πως έχεις στήσει στο Χριστό έναν άλλο θρόνο,
: και Τον ζωγράφισες με στέμμα στο κεφάλι
: και κατακόκκινα στα πόδια του σανδάλια,
: οπ’ όχι εσύ σ’ Αυτόν, μα Αυτός σ’ εσέ να μοιάζει...

==== Ασκληπιός ====
* Πραγματικά, ο Ποιητής προπάντων είναι αδύνατο στις μέρες μας να νοηθεί, αν δεν έχει φτάσει στη «βαριά μητρότητα» που λέει ο Ρίλκε, αν δηλαδή δεν έχει κάμει πρώτα, εξαντλητικά, τη βάσανο του υποκειμένου του, και δεν είναι έτοιμος, κατόπι από μια τέλεια νίκη απάνω στο εγώ του, να στραφεί προς όλους τους ανθρώπους, όχι μόνο στις εμφαντικά δοξαστικές πορείες τους, αλλά και σ' όλες τις μοιραία μειονεκτικές στιγμές τους, όπου, «ηττημένοι» για τον ένα ή για τον άλλο λόγο, ζουν στις φυλακές, στις τρώγλες, στα νοσοκομεία, στα ψυχοθεραπευτήρια, ή παλεύουν σαν οι έσχατοι παρίες για τη ζωή τους.

* Υπάρχει για τους αιώνες και για ολόκληρη την [[ανθρωπότητα]] ο ''[[Προμηθεύς Δεσμώτης|Προμηθέας Δεσμώτης]]'' του [[Ποιητής|Ποιητή]] των ποιητών, του [[Αισχύλος|Αισχύλου]].

* «Μάθετε» –έλεγε ο ίδιος ο [[Περικλής]], που τον θεωρούμε πάντα ως τον κορυφαίο, όμως κι αυτόν κατά τη σκέψη μας «εμπειρικό» πολιτικό,– «μάθετε» –έλεγε αποτεινόμενος στους συμπολίτες του που τους περίσφιγγε το πένθος κ' η αγωνία– «πως ο τόπος μας έχει αποκτήσει μια μεγάλη δόξα μέσα στους θνητούς, και πως κατάκτησε ώσμε σήμερα μια δύναμη που η μνήμη της θα παραμένει αιώνια και στο μέλλον, γιατί, Έλληνες εμείς, διατηρούμε μια [[εξουσία]] επάνω σ' άλλους Έλληνες, πολυάριθμους, που τη διατηρήσαμε με οδυνηρότατους πολέμους εναντίον του καθενός κ' εναντίον όλων, και πως κατοικούμε σε μια χώρα ισχυρή και γεμισμένη απ' όλα τ' αγαθά. Μόνο ο δειλός, γι' αυτό» –προσθέτει– «θα μπορούσε να μας ψέξει. Άλλα ο άνθρωπος της πράξης θα θελήσει να εξισωθεί μαζί μας, κι αν δεν φτάσει σε ανάλογο σημείο με τα δικά μας αγαθά, θα 'χει το χρέος να μας φθονέσει. Τι σημασία έχει, αν μισηθούμε ή αν κακοβλεπόμαστε; Η μοίρα αυτή εφανερώθη, απ' όλους τους καιρούς, σ' όλους εκείνους που είχανε τη θέληση να κυριαρχούν πάνω στους άλλους. Μόνο αυτός που φτάνει σε μεγάλα πράματα υπάρχει στην αλήθεια. Το μίσος δεν κρατάει καθόλου. Δεν υπάρχει παρά η λάμψη από το σήμερα, και η δόξα που απορρέει από ό,τι είναι αθάνατο.»
: Μ' αυτή του Περικλή, ως Έλληνα πολιτικού απέναντι όλων των [[Έλληνες|Ελλήνων]], τη συνοπτική και ασυζήτητα «αισθητική» κοσμοθεωρητική αποτίμηση της ζωής, έχουμε και τη διατύπωση σα δόγματος πολιτικού και της [[Δουλεία|δουλείας]], και σε γενικότατη γραμμή, ως μεθόδου μιας πολιτικής που ο ίδιος είχε εξασκήσει, ενός ασύμμετρου «[[Ιμπεριαλισμός|ιμπεριαλισμού]]». Κι αν τέτοιος ήταν ο «ιμπεριαλισμός» των [[Αρχαία Αθήνα|Αθηνών]] –με άλλα λόγια: ο «ιμπεριαλισμός» που βαθιά του έκλεισε τα πιο λαμπρά χαρακτηριστικά του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, και που παρ' όλα του τα σφάλματα εκμεταλλεύτηκε λιγότερο ορισμένα γενικότατα συμφέροντα ετούτου του πολιτισμού–, τι θα μπορούσαμε να πούμε τάχατε για τη σκληρότητα μιας ιμπεριαλιστικής διακυβέρνησης διευθυνόμενης από τις σύγχρονές του ή κληρονόμους μητροπόλεις, όπως ήτανε η [[Αρχαία Σπάρτη|Σπάρτη]], η [[Αρχαία Θήβα|Θήβα]], η [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονία]], οι [[Συρακούσες]]...
: Τα ηθικά κενά μιας κοινωνίας που βασιζότανε καθώς σε ακρόγωνο λιθάρι στη δουλεία, εγινόντανε, αυταπόδειχτα, τεράστια, κάτω από ένα κριτικό ανεπηρέαστο βλέμμα.

* Ήξερα ωστόσο πως η [[Ελλάδα]] πρώτη υποδέχτηκε το Λόγο του [[Ιησούς Χριστός|Ιησού]]. Παραμερίζοντας τα στάδια της διάλυσης της όλης ζωτικότητάς της, και κρατώντας από τη βαθύτερη κοινωνική παράδοσή της ό,τι οργανικότερο κι αγνότερο είχε, ήξερα πως προχωρούσε δίχως δισταγμό στην πιο μεγάλη λύτρωση, και πως γι' αυτό το λόγο στην ουσία ο [[Έλληνας]] υπήρξε από τον καιρό εκείνο ο πιο γνήσιος [[Χριστιανός]].

* Έτσι, μελετώντας την παλιάν Ελλάδα στις μορφές όπου ο νόμος της δουλείας την καθυπόταζε και στις μεγάλες κρίσεις που κατά καιρούς είχε επιφέρει στα διάφορα επίπεδα της ζωής της, εκάτεχα ένα βέβαιο τρόπο για να μπω στο σύνολο μυστήριο της Ιστορίας της, και ν' αναχθώ στις πρώτες ρίζες των μεγάλων υλικών και ηθικών της τραγωδιών που την εβασανίσανε, κι ως σήμερα τη βασανίζουν, μέσα από τους ιστορικούς της αιώνες.
: Η [[αλαζονεία]] κ' η [[βία]] ήταν από τα πανάρχαια χρόνια οι συνέπειες του κοινωνικού διαχωρισμού που προανάφερα.

* Ωστόσο η ψυχή του ελληνικού λαού στις απειλές αυτές δεν μένει ολότελα παθητική. [...] Νιώθει μια δίψα ενότητας και μιας αλήθειας που ν' αξίζει το ίδιο για όλους τους ανθρώπους. Κι αν δεν τηνε βρίσκει στο περίγυρό του, τηνε ζει σα βιώμα και στην τεράστια δύναμή του ν' αναπλάθει μέσα του το Μύθο όπως τον εγαλουχήθηκε από βρέφος.

* Ποια ωστόσο θεότητα ολοένα απορροφά τις άλλες, όσο παρακμάζει η Ελλάδα; Όχι ο θεός των άρρωστων, ο [[Ασκληπιός]]; Ο Ναός του μένει τελευταίος· στη λατρεία του μπαίνει σιωπηλά σχεδόν, στον πέμπτο αιώνα, η λατρεία του Ιησού.

== Είπαν για τον Άγγελο Σικελιανό ==
* Η [[Ποίηση]] εξακολουθεί να είναι απαραίτητη. Ποτέ άλλη εποχή δεν είχε την ανάγκη της όσο η δική μας. Η Ποίηση είναι κάτι που ξαλαφρώνει. Κι ο άνθρωπος σήμερα, έχει ανάγκη να ξαλαφρώσει. Όμως δε νομίζω πως υπάρχουνε σήμερα μεγάλοι ποιητές. Ο δικός μας [[ποιητής]], ο Σικελιανός, ήτανε μεγάλος. Ο [[Κώστας Βάρναλης|Βάρναλης]] γράφει καλά και θα μπορούσε να δώσει μεγάλα πράγματα, αν έκανε ορισμένες θυσίες. Γιατί η [[Τέχνη]] θέλει όλος να της δοθείς. Αλλοιώς δε σε θέλει. Σήμερα υπάρχουν ποιήματα, ποιητές δεν υπάρχουν. 
** [[Νίκος Καζαντζάκης]]&lt;ref&gt;''[https://www.poiein.gr/2016/08/25/i-isseio-eaaeaioaeueco-aea-oci-eanu-oyiiai-oeo-eaocainssao-ooaanaoyui-eae-oci-dhisscoc-adhei-ieueco-aaeaoueco/ Ο Νίκος Καζαντζάκης για την Ιερά Σύνοδο, τις κατηγορίες συγγραφέων και την Ποίηση (εφ. «Τα Νέα», 24/11/54) (επιμέλεια - επίμετρο: Μιχάλης Γελασάκης)].'' Καταχώρηση από: Σπύρος Αραβανής. poiein.gr. 25/08/2016. Ανακτήθηκε στις 21/09/2025.&lt;/ref&gt;

* Μα η [[Ελλάδα]] έχει πολλές όψεις. Δεν είναι όλες τους εύκολα προσιτές. Συλλογίζομαι τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό. Τον γνώρισα καλά. Δεν λησμονάει κανείς εύκολα τη μεγάλη του φωνή, όταν απάγγελνε στίχους του. Είχε κάτι από τη [[μεγαλοπρέπεια]] ενός βάρδου μιας άλλης εποχής. Συνάμα, είχε μια σπάνια οικειότητα με τη γη μας και με τους ανθρώπους της. Όλοι τον αγαπούσαν. Τον φώναζαν απλά «κυρ-Άγγελε», σαν να 'ταν δικός τους άνθρωπος. Ήξερε να συνδέει πολύ φυσικά τα λόγια και τη στάση ενός βοσκού του Παρνασσού ή μιας χωριατοπούλας με τον ιερό κόσμο που ο ίδιος κατοικούσε.&lt;br&gt;Κατεχόταν από ένα θεό – μια δύναμη καμωμένη από τον [[Απόλλωνας|Απόλλωνα]], τον [[Διόνυσος|Διόνυσο]] και τον [[Ιησούς Χριστός|Χριστό]]. Ένα από τα ποιήματά του, γραμμένο μια νύχτα των [[Χριστούγεννα|Χριστουγέννων]], στα χρόνια του τελευταίου πολέμου, τιτλοφορείται «Διόνυσος επί λίκνω». Λέει:&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Γλυκό μου βρέφος, Διόνυσέ μου και Χριστέ μου''&lt;br&gt;&lt;br&gt;Και αλήθεια είναι πολύ αξιοθαύμαστο να παρατηρεί κανείς, πώς η παλιά ειδωλολατρική θρησκεία ήρθε κι έσμιξε στον τόπο μας, με τη Χριστιανική μας Ορθοδοξία. Στην Ελλάδα, ο Διόνυσος ήταν κι αυτός ένας θεός εσταυρωμένος.&lt;br&gt;Αυτός ο ποιητής που τόσο ένιωσε και ζήτησε την ανάσταση του ανθρώπου και του κόσμου, είναι ωστόσο ο ίδιος που είπε:&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Η μόνη μέθοδο είν' ο θάνατος''&lt;br&gt;&lt;br&gt;Είχε καταλάβει ότι [[θάνατος]] και [[ζωή]] είναι οι δύο όψεις ενός και του ίδιου πράγματος. Τον έβλεπα, κάθε φορά που περνούσα από την Ελλάδα. Τον βασάνιζε μια παρατεινόμενη [[αρρώστια]], μα η δύναμη που τον ενέπνεε δεν τον εγκατέλειψε ποτέ, ώς το τέλος. Ένα βράδυ, σπίτι του, ύστερα από μια λιποθυμία που μας είχε ανησυχήσει, μου είπε: «Είδα το απόλυτο μαύρο. Ήταν ανέκφραστα ωραίο».
** [[Γιώργος Σεφέρης]]&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 366 - 367. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}
{{βικιθήκη|Συγγραφέας:Άγγελος Σικελιανός}}


{{DEFAULTSORT:Σικελιανος Αγγελος}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]</text>
      <sha1>bow1bj3r61miyd2jvo51pe2ro9ud5qy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38581</id>
      <parentid>38580</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T04:11:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Είπαν για τον Άγγελο Σικελιανό */</comment>
      <origin>38581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26686" sha1="t42q26nxy4sw1ib7sz5rss4acqu93i1" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Άγγελος Σικελιανός|Άγγελος Σικελιανός]]''' (Λευκάδα, 15 Μαρτίου 1884 - Αθήνα, 19 Ιουνίου 1951) ήταν ένας από τους μείζονες [[Έλληνες]] παραδοσιακούς [[Ποιητής|ποιητές]]. Το έργο του διακρίνεται από έντονο λυρισμό και ιδιαίτερο γλωσσικό πλούτο.

== Αποσπάσματα ==
=== Θυμέλη ===
Μερικά παραθέματα του Άγγελου Σικελιανού από τις τραγωδίες του που συγκέντρωσε υπό τον τίτλο [[:w:Θυμέλη (Άγγελος Σικελιανός)|Θυμέλη]].&lt;ref&gt;Άγγελος Σικελιανός. ''Θυμέλη Α΄. Πρόλογος, Ο Διθύραμβος του Ρόδου, Σίβυλλα.'' Φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης. Ίκαρος. Αθήνα. Δεύτερη φωτολιθογραφική ανατύπωση 2003. Πρώτη συγκεντρωτική έκδοση 1950.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Άγγελος Σικελιανός. ''Θυμέλη Β΄. Ο Δαίδαλος στην Κρήτη και Ο Χριστός στη Ρώμη.'' Φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης. Ίκαρος. Αθήνα. Δεύτερη φωτολιθογραφική ανατύπωση 2003. Πρώτη συγκεντρωτική έκδοση 1950.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Θυμέλη Γ΄&quot;&gt;Άγγελος Σικελιανός. ''Θυμέλη Γ΄. Χριστός λυόμενος ή Ο θάνατος του Διγενή και Ασκληπιός.'' Φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης. Ίκαρος. Αθήνα. Δεύτερη φωτολιθογραφική ανατύπωση 2003. Πρώτη συγκεντρωτική έκδοση 1950 &amp; 1955.&lt;/ref&gt;

==== Πρόλογος ====
* Ποια λοιπόν πρέπει να 'ναι σήμερα η ευθύνη όσων τολμούνε να σηκώσουνε τα μάτια τους στην Τραγωδία, απροετοίμαστοι από κάθε άποψη για το γιγαντιαίο συνθετικό της πνεύμα· πόσο απέραντη δεν πρέπει να 'ναι η '''εσωτερική, ηθική, πνευματική, αισθητική''' προπόνησή τους, η άσκησή τους, ώστε να ζητήσουν ν' ανεβούνε στη σκοπιά που μας επαραδόθη στην υπέρτατη στιγμή της Ιστορίας μας, και να ιδούνε, να εποπτεύσουνε και '''σήμερα''' πραγματικά απ' αυτή!

* Βαθύτατο, λοιπόν, συναίσθημα του '''Σήμερα''', απ' τη μια μεριά, και τελειωμένη '''Μύηση''', δηλαδή προκαταβολική ουσιαστική κατάκτηση του '''αιώνια και καθολικά Ανθρώπινου''' μες στην ψυχή των Ποιητών, από την άλλη, να οι δυο πόλοι που θα να μπορέσουν δίχως άλλο, στη συνάντησή τους, ν' αναδώσουνε και σήμερα την άγια σπίθα στην Εστία του νέου που λαχταρούμε Τραγικού Βωμού.

* ... μια κολοσσιαία προσωπικότητα, η προσωπικότητα του [[Πυθαγόρας|Πυθαγόρα]].

==== Ο διθύραμβος του Ρόδου ====
* Έτσι ο Ορφικός Συμβολισμός –που 'ναι ο παγκόσμιος– αποκτά την τέλεια έννοιά του χάρη στο μεγάλο νόμο της Αναλογίας, που επαναλαμβάνει, μέσα απ' όλους τους βαθμούς κι από τους τύπους όλων των ανθρώπινων πολιτισμών, τις ίδιες πάντα απλές, αλλ' απεριόριστα γόνιμες, δημιουργικές Αρχές της άρτιας Ζωής, της άρτιας Γνώσης και της άρτιας Τέχνης. 
: Το Σύμβολο λοιπόν αυτό, αβίαστα ξαναγεννημένο μέσα μου, το υψώνω σήμερα με τον ποιητικό Λόγο ανάμεσα στους αδερφούς μου ανθρώπους, καθώς με άλλο τρόπο θέλησα και θέλω ακόμα να το υψώσω ανάμεσό τους με τη Δελφική προσπάθειά μου.
: Το έργο αυτό αποτελεί την απαρχή μιας τελειωμένης δημιουργικής εργασίας μου (του κύκλου των ανέκδοτων τραγωδιών μου), ένα ξεκίνημα απλής αλλ' ατράνταχτης πίστης, μες στην ατμόσφαιρα της οποίας καλείται να δουλέψει από κοινού η εποχή μας, και που είναι η ατμόσφαιρα της πιο υψηλής Ενότητας... Το στέλνω προς τους αδερφούς μου ανθρώπους, δίχως άλλη αξίωση από 'κείνη του απλού μονάχα προμηνύματος κ' ενός αγνού μου ψυχικού χαιρετισμού.

* ... «Ορφέα, δώσε
: το Ρόδο και σ' εμάς, και δώσ' το σ' όλους,
: τι είν' η ζωή πικρή απ' την ώρα τούτη
: που ο ανασασμός του διάβη από μπροστά μας
: και δεν απλώθη στη γην όλη. Δώσ' το
: το Ρόδο στους λαούς, Ορφέα. Τι άγιος
: είναι ο αγώνας του Ψωμιού, και είν' άγιος
: ο αγώνας του Κρασιού, που, ως λιγοστεύουν
: τα θάρρη της ψυχής, τη σπρώχνει πάλι
: στους ζωντανούς ανήφορους. Μα τώρα
: δώσ' τον αγώνα για το Ρόδο, Ορφέα,
: στους λαούς, για να κινήσουνε όλοι αντάμα
: προς την κορφή που όλα τα σμίγει σ' Ένα,
: ψυχή και σώμα, αίμα και πνέμα, εχθρότη
: μ' αγάπη, τόπους μ' άλλους τόπους, τ' άστρα
: με τ' άστρα, ζωή με θάνατο, τους αιώνες
: με τους αιώνες. Δώσ' στους λαούς το Ρόδο,
: Ορφέα!»

==== Σίβυλλα ====
* Κι αυτό δεν το ζυγιάζεις,
: Νίκαντρε, διόλου; Τα μαντεία σωπάσαν
: απ' τον καιρό που οι τύραννοι φοβούνται
: ν' ακούσουν την αλήθεια. Και μη ξάφνου
: να την ακούσουν τώρα αποθυμήσαν;
: Στο φοβερόν αγώνα αυτό μαζί της,
: προκαλούν τον Απόλλωνα; Αν ζητάνε
: να τη μάθουν, καιρός τους να τη μάθουν!

* Εμείς, Άυγουστος Νέρων, των Ρωμαίων
: ο Αυτοκράτωρ και της Οικουμένης
: όλης ο Κύριος, χαιρετούμε πρώτα
: τους κορυφαίους του Ιερού, κι αμέσως
: κατόπι, από τα πράγματα βιασμένοι,
: Σας παραγγέλνουμε έτσι: Ολόγυρά Μας,
: κι αφού μες σ' όλη την Ελλάδα η νίκη
: Μάς έστεψεν ακοίμητη, και κάτου
: απ' το γοργό Μας πέρασμα έχει ανθίσει
: η λευτεριά κ' η ζωή κ' η τέχνη κι όλα,
: καθώς ποτέ δε γνώρισε ο λαός Σας...

==== Ο Δαίδαλος στην Κρήτη ====
* Η τραγωδία αυτή εκφράζει μια στιγμή της φοβερής πορείας που πραγματοποιεί το δράμα της [[Ελευθερία|Ελευθερίας]] ανάμεσα στους αιώνες και που εδώ υπάρχει σε πρωταρχική συσχέτιση με το άρτιο Πνεύμα, που το αντιπροσωπεύει ο Δαίδαλος. Είναι στιγμή που προεκτείνεται στα χρόνια μας, και στην απεραντοσύνη τής προοπτικής τού Πνεύματος αυτού, μονάχα, παίρνει ολόκληρο το νόημά της. Ιστορία και [[Μύθος]], έτσι, συμβιώνονται κ' εκφράζονται μαζί...
: Καθώς ο ''Ορφικός Διθύραμβος'' και η ''Σίβυλλα'', όμοια κι αυτή η [[τραγωδία]] υπογραμμίζει την αγνήν αυτή πρωτοσυσχέτιση του [[Πνεύμα|Πνεύματος]] στην καθαρότητά του και στη σύγκρουσή του με τη [[Βία]], που συνεχίζεται ολοένα μες στην [[Ιστορία]] της [[Ανθρωπότητα|Ανθρωπότητας]]...

* «Δεν είν' ο Δίας ο μέγας Ταύρος, μήτε ο Μίνως!
: Ο μέγας Ταύρος είν' ο λαός!...»

==== Ο Χριστός στη Ρώμη ====
* Ξέρεις πως γδάραν ζωντανό στην Αρμενία
: τον άγιο, χτες, Βαρθολομαίο; Και μες στον Τσίρκο
: ξεχνάς προχτές πόσοι μαρτύρησαν στα σκέλια
: των άγριων πόριξαν θεριών, και πόσα ακόμα
: από τ' αδέρφια μας, με πίσσαν αλειμμένα,
: τ' ανάψαν δάδες για των όργιων τα τραπέζια;

* Ο Ιησούς:
: Σα ιδείς βαθιά τον πόνο σου στον πόνο το δικό μου,
: δύναμη αμέτρητη μπορεί να σου γενεί κι ο πόνος.

* Τι; Να βάλεις
: μυαλό σε τούτους, που ποτέ τους δε μπορέσαν
: να ιδούν στον κόσμο τι είν' η [[Ρώμη]]; Δε μπορέσαν
: να ιδούν τους νόμους, την ψυχή της, τ' άρματά της,
: πώς ετοιμάζουνε για ολόκληρο τον κόσμο
: καινούρια τάξη, κι όση ο κόσμος ευτυχία
: μπορεί μια μέρα να χωρέσει! Δε μπορέσαν
: να ιδούν της Ρώμης το γιγάντιο μεγαλείο,
: που όλα τα βάζει στη σειρά, τόπο με τόπους,
: λαό με λαούς, τάξη με τάξη, όλα τα δένει,
: το καθετί στην άξια θέση του και το ένα
: κοντά με τ' άλλο! Λες, σ' αυτούς μυαλό να βάλεις;

* Ποιους φωνάζετε προδότες;
: Πέστε το... Εμάς, που από την τύφλα που σας δέρνει
: να σας τραβήξουμε πασκίζουμε ολοένα
: στο φως της μέρας και της Τάξης και του Νόμου;
: Εμάς φωνάζετε προδότες, που απ' το μέγα
: βραχνά βαριά που σας επλάκωσε τα στήθη
: και δε μπορείτε ν' ανασάνετε, και που όλους
: σας παραλύνει χεροπόδαρα, απ' το μέγα
: βραχνά που κράζετε [[Ιησούς Χριστός|Χριστό]], με την ψυχή μας
: να σας γλιτώσουμε αγωνιόμαστε, να μπείτε
: ξανά στου κόσμου τη ζωή και μες στης Ρώμης
: τα μεγαλεία; Εμάς φωνάζετε προδότες;

==== Χριστός λυόμενος ή Ο θάνατος του Διγενή ====
* Το Νοέμβρη του 1944, κάμποσες μέρες έπειτ' απ' αυτό που συνηθίσαμε να λέμε «απελευθέρωση», έπεφτα άρρωστος βαριά.

* ... ο νόμιμος του [[Λαός|λαού]] εκπρόσωπος, ο [[ποιητής]].

* Δεν θέλω φίλους λαούς ολόγυρά μου να 'χω,
: μηδέ βουνά ασυνόριστα σ' ένα χορό πιασμένα,
: θέλω βουνά να σκύβουν την κορφή τους μπρος μου
: και στου Σταυρού τη δύναμη να γονατάν...

* Τι, ξέρω, πλάι απ’ το θρόνο το δικό σου
: πως έχεις στήσει στο Χριστό έναν άλλο θρόνο,
: και Τον ζωγράφισες με στέμμα στο κεφάλι
: και κατακόκκινα στα πόδια του σανδάλια,
: οπ’ όχι εσύ σ’ Αυτόν, μα Αυτός σ’ εσέ να μοιάζει...

==== Ασκληπιός ====
* Πραγματικά, ο Ποιητής προπάντων είναι αδύνατο στις μέρες μας να νοηθεί, αν δεν έχει φτάσει στη «βαριά μητρότητα» που λέει ο Ρίλκε, αν δηλαδή δεν έχει κάμει πρώτα, εξαντλητικά, τη βάσανο του υποκειμένου του, και δεν είναι έτοιμος, κατόπι από μια τέλεια νίκη απάνω στο εγώ του, να στραφεί προς όλους τους ανθρώπους, όχι μόνο στις εμφαντικά δοξαστικές πορείες τους, αλλά και σ' όλες τις μοιραία μειονεκτικές στιγμές τους, όπου, «ηττημένοι» για τον ένα ή για τον άλλο λόγο, ζουν στις φυλακές, στις τρώγλες, στα νοσοκομεία, στα ψυχοθεραπευτήρια, ή παλεύουν σαν οι έσχατοι παρίες για τη ζωή τους.

* Υπάρχει για τους αιώνες και για ολόκληρη την [[ανθρωπότητα]] ο ''[[Προμηθεύς Δεσμώτης|Προμηθέας Δεσμώτης]]'' του [[Ποιητής|Ποιητή]] των ποιητών, του [[Αισχύλος|Αισχύλου]].

* «Μάθετε» –έλεγε ο ίδιος ο [[Περικλής]], που τον θεωρούμε πάντα ως τον κορυφαίο, όμως κι αυτόν κατά τη σκέψη μας «εμπειρικό» πολιτικό,– «μάθετε» –έλεγε αποτεινόμενος στους συμπολίτες του που τους περίσφιγγε το πένθος κ' η αγωνία– «πως ο τόπος μας έχει αποκτήσει μια μεγάλη δόξα μέσα στους θνητούς, και πως κατάκτησε ώσμε σήμερα μια δύναμη που η μνήμη της θα παραμένει αιώνια και στο μέλλον, γιατί, Έλληνες εμείς, διατηρούμε μια [[εξουσία]] επάνω σ' άλλους Έλληνες, πολυάριθμους, που τη διατηρήσαμε με οδυνηρότατους πολέμους εναντίον του καθενός κ' εναντίον όλων, και πως κατοικούμε σε μια χώρα ισχυρή και γεμισμένη απ' όλα τ' αγαθά. Μόνο ο δειλός, γι' αυτό» –προσθέτει– «θα μπορούσε να μας ψέξει. Άλλα ο άνθρωπος της πράξης θα θελήσει να εξισωθεί μαζί μας, κι αν δεν φτάσει σε ανάλογο σημείο με τα δικά μας αγαθά, θα 'χει το χρέος να μας φθονέσει. Τι σημασία έχει, αν μισηθούμε ή αν κακοβλεπόμαστε; Η μοίρα αυτή εφανερώθη, απ' όλους τους καιρούς, σ' όλους εκείνους που είχανε τη θέληση να κυριαρχούν πάνω στους άλλους. Μόνο αυτός που φτάνει σε μεγάλα πράματα υπάρχει στην αλήθεια. Το μίσος δεν κρατάει καθόλου. Δεν υπάρχει παρά η λάμψη από το σήμερα, και η δόξα που απορρέει από ό,τι είναι αθάνατο.»
: Μ' αυτή του Περικλή, ως Έλληνα πολιτικού απέναντι όλων των [[Έλληνες|Ελλήνων]], τη συνοπτική και ασυζήτητα «αισθητική» κοσμοθεωρητική αποτίμηση της ζωής, έχουμε και τη διατύπωση σα δόγματος πολιτικού και της [[Δουλεία|δουλείας]], και σε γενικότατη γραμμή, ως μεθόδου μιας πολιτικής που ο ίδιος είχε εξασκήσει, ενός ασύμμετρου «[[Ιμπεριαλισμός|ιμπεριαλισμού]]». Κι αν τέτοιος ήταν ο «ιμπεριαλισμός» των [[Αρχαία Αθήνα|Αθηνών]] –με άλλα λόγια: ο «ιμπεριαλισμός» που βαθιά του έκλεισε τα πιο λαμπρά χαρακτηριστικά του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, και που παρ' όλα του τα σφάλματα εκμεταλλεύτηκε λιγότερο ορισμένα γενικότατα συμφέροντα ετούτου του πολιτισμού–, τι θα μπορούσαμε να πούμε τάχατε για τη σκληρότητα μιας ιμπεριαλιστικής διακυβέρνησης διευθυνόμενης από τις σύγχρονές του ή κληρονόμους μητροπόλεις, όπως ήτανε η [[Αρχαία Σπάρτη|Σπάρτη]], η [[Αρχαία Θήβα|Θήβα]], η [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονία]], οι [[Συρακούσες]]...
: Τα ηθικά κενά μιας κοινωνίας που βασιζότανε καθώς σε ακρόγωνο λιθάρι στη δουλεία, εγινόντανε, αυταπόδειχτα, τεράστια, κάτω από ένα κριτικό ανεπηρέαστο βλέμμα.

* Ήξερα ωστόσο πως η [[Ελλάδα]] πρώτη υποδέχτηκε το Λόγο του [[Ιησούς Χριστός|Ιησού]]. Παραμερίζοντας τα στάδια της διάλυσης της όλης ζωτικότητάς της, και κρατώντας από τη βαθύτερη κοινωνική παράδοσή της ό,τι οργανικότερο κι αγνότερο είχε, ήξερα πως προχωρούσε δίχως δισταγμό στην πιο μεγάλη λύτρωση, και πως γι' αυτό το λόγο στην ουσία ο [[Έλληνας]] υπήρξε από τον καιρό εκείνο ο πιο γνήσιος [[Χριστιανός]].

* Έτσι, μελετώντας την παλιάν Ελλάδα στις μορφές όπου ο νόμος της δουλείας την καθυπόταζε και στις μεγάλες κρίσεις που κατά καιρούς είχε επιφέρει στα διάφορα επίπεδα της ζωής της, εκάτεχα ένα βέβαιο τρόπο για να μπω στο σύνολο μυστήριο της Ιστορίας της, και ν' αναχθώ στις πρώτες ρίζες των μεγάλων υλικών και ηθικών της τραγωδιών που την εβασανίσανε, κι ως σήμερα τη βασανίζουν, μέσα από τους ιστορικούς της αιώνες.
: Η [[αλαζονεία]] κ' η [[βία]] ήταν από τα πανάρχαια χρόνια οι συνέπειες του κοινωνικού διαχωρισμού που προανάφερα.

* Ωστόσο η ψυχή του ελληνικού λαού στις απειλές αυτές δεν μένει ολότελα παθητική. [...] Νιώθει μια δίψα ενότητας και μιας αλήθειας που ν' αξίζει το ίδιο για όλους τους ανθρώπους. Κι αν δεν τηνε βρίσκει στο περίγυρό του, τηνε ζει σα βιώμα και στην τεράστια δύναμή του ν' αναπλάθει μέσα του το Μύθο όπως τον εγαλουχήθηκε από βρέφος.

* Ποια ωστόσο θεότητα ολοένα απορροφά τις άλλες, όσο παρακμάζει η Ελλάδα; Όχι ο θεός των άρρωστων, ο [[Ασκληπιός]]; Ο Ναός του μένει τελευταίος· στη λατρεία του μπαίνει σιωπηλά σχεδόν, στον πέμπτο αιώνα, η λατρεία του Ιησού.

== Είπαν για τον Άγγελο Σικελιανό ==
* Η [[Ποίηση]] εξακολουθεί να είναι απαραίτητη. Ποτέ άλλη εποχή δεν είχε την ανάγκη της όσο η δική μας. Η Ποίηση είναι κάτι που ξαλαφρώνει. Κι ο άνθρωπος σήμερα, έχει ανάγκη να ξαλαφρώσει. Όμως δε νομίζω πως υπάρχουνε σήμερα μεγάλοι ποιητές. Ο δικός μας [[ποιητής]], ο Σικελιανός, ήτανε μεγάλος. Ο [[Κώστας Βάρναλης|Βάρναλης]] γράφει καλά και θα μπορούσε να δώσει μεγάλα πράγματα, αν έκανε ορισμένες θυσίες. Γιατί η [[Τέχνη]] θέλει όλος να της δοθείς. Αλλοιώς δε σε θέλει. Σήμερα υπάρχουν ποιήματα, ποιητές δεν υπάρχουν. 
** [[Νίκος Καζαντζάκης]]&lt;ref&gt;''[https://www.poiein.gr/2016/08/25/i-isseio-eaaeaioaeueco-aea-oci-eanu-oyiiai-oeo-eaocainssao-ooaanaoyui-eae-oci-dhisscoc-adhei-ieueco-aaeaoueco/ Ο Νίκος Καζαντζάκης για την Ιερά Σύνοδο, τις κατηγορίες συγγραφέων και την Ποίηση (εφ. «Τα Νέα», 24/11/54) (επιμέλεια - επίμετρο: Μιχάλης Γελασάκης)].'' Καταχώρηση από: Σπύρος Αραβανής. poiein.gr. 25/08/2016. Ανακτήθηκε στις 21/09/2025.&lt;/ref&gt;

* Μα η [[Ελλάδα]] έχει πολλές όψεις. Δεν είναι όλες τους εύκολα προσιτές. Συλλογίζομαι τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό. Τον γνώρισα καλά. Δεν λησμονάει κανείς εύκολα τη μεγάλη του φωνή, όταν απάγγελνε στίχους του. Είχε κάτι από τη [[μεγαλοπρέπεια]] ενός βάρδου μιας άλλης εποχής. Συνάμα, είχε μια σπάνια οικειότητα με τη γη μας και με τους ανθρώπους της. Όλοι τον αγαπούσαν. Τον φώναζαν απλά «κυρ-Άγγελε», σαν να 'ταν δικός τους άνθρωπος. Ήξερε να συνδέει πολύ φυσικά τα λόγια και τη στάση ενός βοσκού του Παρνασσού ή μιας χωριατοπούλας με τον ιερό κόσμο που ο ίδιος κατοικούσε.&lt;br&gt;Κατεχόταν από ένα θεό – μια δύναμη καμωμένη από τον [[Απόλλωνας|Απόλλωνα]], τον [[Διόνυσος|Διόνυσο]] και τον [[Ιησούς Χριστός|Χριστό]]. Ένα από τα ποιήματά του, γραμμένο μια νύχτα των [[Χριστούγεννα|Χριστουγέννων]], στα χρόνια του τελευταίου πολέμου, τιτλοφορείται «Διόνυσος επί λίκνω». Λέει:&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Γλυκό μου βρέφος, Διόνυσέ μου και Χριστέ μου''&lt;br&gt;&lt;br&gt;Και αλήθεια είναι πολύ αξιοθαύμαστο να παρατηρεί κανείς, πώς η παλιά ειδωλολατρική θρησκεία ήρθε κι έσμιξε στον τόπο μας, με τη Χριστιανική μας Ορθοδοξία. Στην Ελλάδα, ο Διόνυσος ήταν κι αυτός ένας θεός εσταυρωμένος.&lt;br&gt;Αυτός ο ποιητής που τόσο ένιωσε και ζήτησε την ανάσταση του ανθρώπου και του κόσμου, είναι ωστόσο ο ίδιος που είπε:&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Η μόνη μέθοδο είν' ο θάνατος''&lt;br&gt;&lt;br&gt;Είχε καταλάβει ότι [[θάνατος]] και [[ζωή]] είναι οι δύο όψεις ενός και του ίδιου πράγματος. Τον έβλεπα, κάθε φορά που περνούσα από την Ελλάδα. Τον βασάνιζε μια παρατεινόμενη [[αρρώστια]], μα η δύναμη που τον ενέπνεε δεν τον εγκατέλειψε ποτέ, ώς το τέλος. Ένα βράδυ, σπίτι του, ύστερα από μια λιποθυμία που μας είχε ανησυχήσει, μου είπε: «Είδα το απόλυτο μαύρο. Ήταν ανέκφραστα ωραίο».
** [[Γιώργος Σεφέρης]], ''Λίγα για τη νεότερη ελληνική παράδοση'' (Διάλεξη για το βραβείο Νόμπελ στις 11 Δεκεμβρίου 1963, μετάφραση από τα Γαλλικά Γ. Π. Σαββίδης)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 366 - 367. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}
{{βικιθήκη|Συγγραφέας:Άγγελος Σικελιανός}}


{{DEFAULTSORT:Σικελιανος Αγγελος}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]</text>
      <sha1>t42q26nxy4sw1ib7sz5rss4acqu93i1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38582</id>
      <parentid>38581</parentid>
      <timestamp>2026-09-19T05:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Είπαν για τον Άγγελο Σικελιανό */</comment>
      <origin>38582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28500" sha1="o7i3zpvkz0heklydxrv0rod7713wawe" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Άγγελος Σικελιανός|Άγγελος Σικελιανός]]''' (Λευκάδα, 15 Μαρτίου 1884 - Αθήνα, 19 Ιουνίου 1951) ήταν ένας από τους μείζονες [[Έλληνες]] παραδοσιακούς [[Ποιητής|ποιητές]]. Το έργο του διακρίνεται από έντονο λυρισμό και ιδιαίτερο γλωσσικό πλούτο.

== Αποσπάσματα ==
=== Θυμέλη ===
Μερικά παραθέματα του Άγγελου Σικελιανού από τις τραγωδίες του που συγκέντρωσε υπό τον τίτλο [[:w:Θυμέλη (Άγγελος Σικελιανός)|Θυμέλη]].&lt;ref&gt;Άγγελος Σικελιανός. ''Θυμέλη Α΄. Πρόλογος, Ο Διθύραμβος του Ρόδου, Σίβυλλα.'' Φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης. Ίκαρος. Αθήνα. Δεύτερη φωτολιθογραφική ανατύπωση 2003. Πρώτη συγκεντρωτική έκδοση 1950.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Άγγελος Σικελιανός. ''Θυμέλη Β΄. Ο Δαίδαλος στην Κρήτη και Ο Χριστός στη Ρώμη.'' Φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης. Ίκαρος. Αθήνα. Δεύτερη φωτολιθογραφική ανατύπωση 2003. Πρώτη συγκεντρωτική έκδοση 1950.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Θυμέλη Γ΄&quot;&gt;Άγγελος Σικελιανός. ''Θυμέλη Γ΄. Χριστός λυόμενος ή Ο θάνατος του Διγενή και Ασκληπιός.'' Φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης. Ίκαρος. Αθήνα. Δεύτερη φωτολιθογραφική ανατύπωση 2003. Πρώτη συγκεντρωτική έκδοση 1950 &amp; 1955.&lt;/ref&gt;

==== Πρόλογος ====
* Ποια λοιπόν πρέπει να 'ναι σήμερα η ευθύνη όσων τολμούνε να σηκώσουνε τα μάτια τους στην Τραγωδία, απροετοίμαστοι από κάθε άποψη για το γιγαντιαίο συνθετικό της πνεύμα· πόσο απέραντη δεν πρέπει να 'ναι η '''εσωτερική, ηθική, πνευματική, αισθητική''' προπόνησή τους, η άσκησή τους, ώστε να ζητήσουν ν' ανεβούνε στη σκοπιά που μας επαραδόθη στην υπέρτατη στιγμή της Ιστορίας μας, και να ιδούνε, να εποπτεύσουνε και '''σήμερα''' πραγματικά απ' αυτή!

* Βαθύτατο, λοιπόν, συναίσθημα του '''Σήμερα''', απ' τη μια μεριά, και τελειωμένη '''Μύηση''', δηλαδή προκαταβολική ουσιαστική κατάκτηση του '''αιώνια και καθολικά Ανθρώπινου''' μες στην ψυχή των Ποιητών, από την άλλη, να οι δυο πόλοι που θα να μπορέσουν δίχως άλλο, στη συνάντησή τους, ν' αναδώσουνε και σήμερα την άγια σπίθα στην Εστία του νέου που λαχταρούμε Τραγικού Βωμού.

* ... μια κολοσσιαία προσωπικότητα, η προσωπικότητα του [[Πυθαγόρας|Πυθαγόρα]].

==== Ο διθύραμβος του Ρόδου ====
* Έτσι ο Ορφικός Συμβολισμός –που 'ναι ο παγκόσμιος– αποκτά την τέλεια έννοιά του χάρη στο μεγάλο νόμο της Αναλογίας, που επαναλαμβάνει, μέσα απ' όλους τους βαθμούς κι από τους τύπους όλων των ανθρώπινων πολιτισμών, τις ίδιες πάντα απλές, αλλ' απεριόριστα γόνιμες, δημιουργικές Αρχές της άρτιας Ζωής, της άρτιας Γνώσης και της άρτιας Τέχνης. 
: Το Σύμβολο λοιπόν αυτό, αβίαστα ξαναγεννημένο μέσα μου, το υψώνω σήμερα με τον ποιητικό Λόγο ανάμεσα στους αδερφούς μου ανθρώπους, καθώς με άλλο τρόπο θέλησα και θέλω ακόμα να το υψώσω ανάμεσό τους με τη Δελφική προσπάθειά μου.
: Το έργο αυτό αποτελεί την απαρχή μιας τελειωμένης δημιουργικής εργασίας μου (του κύκλου των ανέκδοτων τραγωδιών μου), ένα ξεκίνημα απλής αλλ' ατράνταχτης πίστης, μες στην ατμόσφαιρα της οποίας καλείται να δουλέψει από κοινού η εποχή μας, και που είναι η ατμόσφαιρα της πιο υψηλής Ενότητας... Το στέλνω προς τους αδερφούς μου ανθρώπους, δίχως άλλη αξίωση από 'κείνη του απλού μονάχα προμηνύματος κ' ενός αγνού μου ψυχικού χαιρετισμού.

* ... «Ορφέα, δώσε
: το Ρόδο και σ' εμάς, και δώσ' το σ' όλους,
: τι είν' η ζωή πικρή απ' την ώρα τούτη
: που ο ανασασμός του διάβη από μπροστά μας
: και δεν απλώθη στη γην όλη. Δώσ' το
: το Ρόδο στους λαούς, Ορφέα. Τι άγιος
: είναι ο αγώνας του Ψωμιού, και είν' άγιος
: ο αγώνας του Κρασιού, που, ως λιγοστεύουν
: τα θάρρη της ψυχής, τη σπρώχνει πάλι
: στους ζωντανούς ανήφορους. Μα τώρα
: δώσ' τον αγώνα για το Ρόδο, Ορφέα,
: στους λαούς, για να κινήσουνε όλοι αντάμα
: προς την κορφή που όλα τα σμίγει σ' Ένα,
: ψυχή και σώμα, αίμα και πνέμα, εχθρότη
: μ' αγάπη, τόπους μ' άλλους τόπους, τ' άστρα
: με τ' άστρα, ζωή με θάνατο, τους αιώνες
: με τους αιώνες. Δώσ' στους λαούς το Ρόδο,
: Ορφέα!»

==== Σίβυλλα ====
* Κι αυτό δεν το ζυγιάζεις,
: Νίκαντρε, διόλου; Τα μαντεία σωπάσαν
: απ' τον καιρό που οι τύραννοι φοβούνται
: ν' ακούσουν την αλήθεια. Και μη ξάφνου
: να την ακούσουν τώρα αποθυμήσαν;
: Στο φοβερόν αγώνα αυτό μαζί της,
: προκαλούν τον Απόλλωνα; Αν ζητάνε
: να τη μάθουν, καιρός τους να τη μάθουν!

* Εμείς, Άυγουστος Νέρων, των Ρωμαίων
: ο Αυτοκράτωρ και της Οικουμένης
: όλης ο Κύριος, χαιρετούμε πρώτα
: τους κορυφαίους του Ιερού, κι αμέσως
: κατόπι, από τα πράγματα βιασμένοι,
: Σας παραγγέλνουμε έτσι: Ολόγυρά Μας,
: κι αφού μες σ' όλη την Ελλάδα η νίκη
: Μάς έστεψεν ακοίμητη, και κάτου
: απ' το γοργό Μας πέρασμα έχει ανθίσει
: η λευτεριά κ' η ζωή κ' η τέχνη κι όλα,
: καθώς ποτέ δε γνώρισε ο λαός Σας...

==== Ο Δαίδαλος στην Κρήτη ====
* Η τραγωδία αυτή εκφράζει μια στιγμή της φοβερής πορείας που πραγματοποιεί το δράμα της [[Ελευθερία|Ελευθερίας]] ανάμεσα στους αιώνες και που εδώ υπάρχει σε πρωταρχική συσχέτιση με το άρτιο Πνεύμα, που το αντιπροσωπεύει ο Δαίδαλος. Είναι στιγμή που προεκτείνεται στα χρόνια μας, και στην απεραντοσύνη τής προοπτικής τού Πνεύματος αυτού, μονάχα, παίρνει ολόκληρο το νόημά της. Ιστορία και [[Μύθος]], έτσι, συμβιώνονται κ' εκφράζονται μαζί...
: Καθώς ο ''Ορφικός Διθύραμβος'' και η ''Σίβυλλα'', όμοια κι αυτή η [[τραγωδία]] υπογραμμίζει την αγνήν αυτή πρωτοσυσχέτιση του [[Πνεύμα|Πνεύματος]] στην καθαρότητά του και στη σύγκρουσή του με τη [[Βία]], που συνεχίζεται ολοένα μες στην [[Ιστορία]] της [[Ανθρωπότητα|Ανθρωπότητας]]...

* «Δεν είν' ο Δίας ο μέγας Ταύρος, μήτε ο Μίνως!
: Ο μέγας Ταύρος είν' ο λαός!...»

==== Ο Χριστός στη Ρώμη ====
* Ξέρεις πως γδάραν ζωντανό στην Αρμενία
: τον άγιο, χτες, Βαρθολομαίο; Και μες στον Τσίρκο
: ξεχνάς προχτές πόσοι μαρτύρησαν στα σκέλια
: των άγριων πόριξαν θεριών, και πόσα ακόμα
: από τ' αδέρφια μας, με πίσσαν αλειμμένα,
: τ' ανάψαν δάδες για των όργιων τα τραπέζια;

* Ο Ιησούς:
: Σα ιδείς βαθιά τον πόνο σου στον πόνο το δικό μου,
: δύναμη αμέτρητη μπορεί να σου γενεί κι ο πόνος.

* Τι; Να βάλεις
: μυαλό σε τούτους, που ποτέ τους δε μπορέσαν
: να ιδούν στον κόσμο τι είν' η [[Ρώμη]]; Δε μπορέσαν
: να ιδούν τους νόμους, την ψυχή της, τ' άρματά της,
: πώς ετοιμάζουνε για ολόκληρο τον κόσμο
: καινούρια τάξη, κι όση ο κόσμος ευτυχία
: μπορεί μια μέρα να χωρέσει! Δε μπορέσαν
: να ιδούν της Ρώμης το γιγάντιο μεγαλείο,
: που όλα τα βάζει στη σειρά, τόπο με τόπους,
: λαό με λαούς, τάξη με τάξη, όλα τα δένει,
: το καθετί στην άξια θέση του και το ένα
: κοντά με τ' άλλο! Λες, σ' αυτούς μυαλό να βάλεις;

* Ποιους φωνάζετε προδότες;
: Πέστε το... Εμάς, που από την τύφλα που σας δέρνει
: να σας τραβήξουμε πασκίζουμε ολοένα
: στο φως της μέρας και της Τάξης και του Νόμου;
: Εμάς φωνάζετε προδότες, που απ' το μέγα
: βραχνά βαριά που σας επλάκωσε τα στήθη
: και δε μπορείτε ν' ανασάνετε, και που όλους
: σας παραλύνει χεροπόδαρα, απ' το μέγα
: βραχνά που κράζετε [[Ιησούς Χριστός|Χριστό]], με την ψυχή μας
: να σας γλιτώσουμε αγωνιόμαστε, να μπείτε
: ξανά στου κόσμου τη ζωή και μες στης Ρώμης
: τα μεγαλεία; Εμάς φωνάζετε προδότες;

==== Χριστός λυόμενος ή Ο θάνατος του Διγενή ====
* Το Νοέμβρη του 1944, κάμποσες μέρες έπειτ' απ' αυτό που συνηθίσαμε να λέμε «απελευθέρωση», έπεφτα άρρωστος βαριά.

* ... ο νόμιμος του [[Λαός|λαού]] εκπρόσωπος, ο [[ποιητής]].

* Δεν θέλω φίλους λαούς ολόγυρά μου να 'χω,
: μηδέ βουνά ασυνόριστα σ' ένα χορό πιασμένα,
: θέλω βουνά να σκύβουν την κορφή τους μπρος μου
: και στου Σταυρού τη δύναμη να γονατάν...

* Τι, ξέρω, πλάι απ’ το θρόνο το δικό σου
: πως έχεις στήσει στο Χριστό έναν άλλο θρόνο,
: και Τον ζωγράφισες με στέμμα στο κεφάλι
: και κατακόκκινα στα πόδια του σανδάλια,
: οπ’ όχι εσύ σ’ Αυτόν, μα Αυτός σ’ εσέ να μοιάζει...

==== Ασκληπιός ====
* Πραγματικά, ο Ποιητής προπάντων είναι αδύνατο στις μέρες μας να νοηθεί, αν δεν έχει φτάσει στη «βαριά μητρότητα» που λέει ο Ρίλκε, αν δηλαδή δεν έχει κάμει πρώτα, εξαντλητικά, τη βάσανο του υποκειμένου του, και δεν είναι έτοιμος, κατόπι από μια τέλεια νίκη απάνω στο εγώ του, να στραφεί προς όλους τους ανθρώπους, όχι μόνο στις εμφαντικά δοξαστικές πορείες τους, αλλά και σ' όλες τις μοιραία μειονεκτικές στιγμές τους, όπου, «ηττημένοι» για τον ένα ή για τον άλλο λόγο, ζουν στις φυλακές, στις τρώγλες, στα νοσοκομεία, στα ψυχοθεραπευτήρια, ή παλεύουν σαν οι έσχατοι παρίες για τη ζωή τους.

* Υπάρχει για τους αιώνες και για ολόκληρη την [[ανθρωπότητα]] ο ''[[Προμηθεύς Δεσμώτης|Προμηθέας Δεσμώτης]]'' του [[Ποιητής|Ποιητή]] των ποιητών, του [[Αισχύλος|Αισχύλου]].

* «Μάθετε» –έλεγε ο ίδιος ο [[Περικλής]], που τον θεωρούμε πάντα ως τον κορυφαίο, όμως κι αυτόν κατά τη σκέψη μας «εμπειρικό» πολιτικό,– «μάθετε» –έλεγε αποτεινόμενος στους συμπολίτες του που τους περίσφιγγε το πένθος κ' η αγωνία– «πως ο τόπος μας έχει αποκτήσει μια μεγάλη δόξα μέσα στους θνητούς, και πως κατάκτησε ώσμε σήμερα μια δύναμη που η μνήμη της θα παραμένει αιώνια και στο μέλλον, γιατί, Έλληνες εμείς, διατηρούμε μια [[εξουσία]] επάνω σ' άλλους Έλληνες, πολυάριθμους, που τη διατηρήσαμε με οδυνηρότατους πολέμους εναντίον του καθενός κ' εναντίον όλων, και πως κατοικούμε σε μια χώρα ισχυρή και γεμισμένη απ' όλα τ' αγαθά. Μόνο ο δειλός, γι' αυτό» –προσθέτει– «θα μπορούσε να μας ψέξει. Άλλα ο άνθρωπος της πράξης θα θελήσει να εξισωθεί μαζί μας, κι αν δεν φτάσει σε ανάλογο σημείο με τα δικά μας αγαθά, θα 'χει το χρέος να μας φθονέσει. Τι σημασία έχει, αν μισηθούμε ή αν κακοβλεπόμαστε; Η μοίρα αυτή εφανερώθη, απ' όλους τους καιρούς, σ' όλους εκείνους που είχανε τη θέληση να κυριαρχούν πάνω στους άλλους. Μόνο αυτός που φτάνει σε μεγάλα πράματα υπάρχει στην αλήθεια. Το μίσος δεν κρατάει καθόλου. Δεν υπάρχει παρά η λάμψη από το σήμερα, και η δόξα που απορρέει από ό,τι είναι αθάνατο.»
: Μ' αυτή του Περικλή, ως Έλληνα πολιτικού απέναντι όλων των [[Έλληνες|Ελλήνων]], τη συνοπτική και ασυζήτητα «αισθητική» κοσμοθεωρητική αποτίμηση της ζωής, έχουμε και τη διατύπωση σα δόγματος πολιτικού και της [[Δουλεία|δουλείας]], και σε γενικότατη γραμμή, ως μεθόδου μιας πολιτικής που ο ίδιος είχε εξασκήσει, ενός ασύμμετρου «[[Ιμπεριαλισμός|ιμπεριαλισμού]]». Κι αν τέτοιος ήταν ο «ιμπεριαλισμός» των [[Αρχαία Αθήνα|Αθηνών]] –με άλλα λόγια: ο «ιμπεριαλισμός» που βαθιά του έκλεισε τα πιο λαμπρά χαρακτηριστικά του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, και που παρ' όλα του τα σφάλματα εκμεταλλεύτηκε λιγότερο ορισμένα γενικότατα συμφέροντα ετούτου του πολιτισμού–, τι θα μπορούσαμε να πούμε τάχατε για τη σκληρότητα μιας ιμπεριαλιστικής διακυβέρνησης διευθυνόμενης από τις σύγχρονές του ή κληρονόμους μητροπόλεις, όπως ήτανε η [[Αρχαία Σπάρτη|Σπάρτη]], η [[Αρχαία Θήβα|Θήβα]], η [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονία]], οι [[Συρακούσες]]...
: Τα ηθικά κενά μιας κοινωνίας που βασιζότανε καθώς σε ακρόγωνο λιθάρι στη δουλεία, εγινόντανε, αυταπόδειχτα, τεράστια, κάτω από ένα κριτικό ανεπηρέαστο βλέμμα.

* Ήξερα ωστόσο πως η [[Ελλάδα]] πρώτη υποδέχτηκε το Λόγο του [[Ιησούς Χριστός|Ιησού]]. Παραμερίζοντας τα στάδια της διάλυσης της όλης ζωτικότητάς της, και κρατώντας από τη βαθύτερη κοινωνική παράδοσή της ό,τι οργανικότερο κι αγνότερο είχε, ήξερα πως προχωρούσε δίχως δισταγμό στην πιο μεγάλη λύτρωση, και πως γι' αυτό το λόγο στην ουσία ο [[Έλληνας]] υπήρξε από τον καιρό εκείνο ο πιο γνήσιος [[Χριστιανός]].

* Έτσι, μελετώντας την παλιάν Ελλάδα στις μορφές όπου ο νόμος της δουλείας την καθυπόταζε και στις μεγάλες κρίσεις που κατά καιρούς είχε επιφέρει στα διάφορα επίπεδα της ζωής της, εκάτεχα ένα βέβαιο τρόπο για να μπω στο σύνολο μυστήριο της Ιστορίας της, και ν' αναχθώ στις πρώτες ρίζες των μεγάλων υλικών και ηθικών της τραγωδιών που την εβασανίσανε, κι ως σήμερα τη βασανίζουν, μέσα από τους ιστορικούς της αιώνες.
: Η [[αλαζονεία]] κ' η [[βία]] ήταν από τα πανάρχαια χρόνια οι συνέπειες του κοινωνικού διαχωρισμού που προανάφερα.

* Ωστόσο η ψυχή του ελληνικού λαού στις απειλές αυτές δεν μένει ολότελα παθητική. [...] Νιώθει μια δίψα ενότητας και μιας αλήθειας που ν' αξίζει το ίδιο για όλους τους ανθρώπους. Κι αν δεν τηνε βρίσκει στο περίγυρό του, τηνε ζει σα βιώμα και στην τεράστια δύναμή του ν' αναπλάθει μέσα του το Μύθο όπως τον εγαλουχήθηκε από βρέφος.

* Ποια ωστόσο θεότητα ολοένα απορροφά τις άλλες, όσο παρακμάζει η Ελλάδα; Όχι ο θεός των άρρωστων, ο [[Ασκληπιός]]; Ο Ναός του μένει τελευταίος· στη λατρεία του μπαίνει σιωπηλά σχεδόν, στον πέμπτο αιώνα, η λατρεία του Ιησού.

== Είπαν για τον Άγγελο Σικελιανό ==
* Η [[Ποίηση]] εξακολουθεί να είναι απαραίτητη. Ποτέ άλλη εποχή δεν είχε την ανάγκη της όσο η δική μας. Η Ποίηση είναι κάτι που ξαλαφρώνει. Κι ο άνθρωπος σήμερα, έχει ανάγκη να ξαλαφρώσει. Όμως δε νομίζω πως υπάρχουνε σήμερα μεγάλοι ποιητές. Ο δικός μας [[ποιητής]], ο Σικελιανός, ήτανε μεγάλος. Ο [[Κώστας Βάρναλης|Βάρναλης]] γράφει καλά και θα μπορούσε να δώσει μεγάλα πράγματα, αν έκανε ορισμένες θυσίες. Γιατί η [[Τέχνη]] θέλει όλος να της δοθείς. Αλλοιώς δε σε θέλει. Σήμερα υπάρχουν ποιήματα, ποιητές δεν υπάρχουν. 
** [[Νίκος Καζαντζάκης]]&lt;ref&gt;''[https://www.poiein.gr/2016/08/25/i-isseio-eaaeaioaeueco-aea-oci-eanu-oyiiai-oeo-eaocainssao-ooaanaoyui-eae-oci-dhisscoc-adhei-ieueco-aaeaoueco/ Ο Νίκος Καζαντζάκης για την Ιερά Σύνοδο, τις κατηγορίες συγγραφέων και την Ποίηση (εφ. «Τα Νέα», 24/11/54) (επιμέλεια - επίμετρο: Μιχάλης Γελασάκης)].'' Καταχώρηση από: Σπύρος Αραβανής. poiein.gr. 25/08/2016. Ανακτήθηκε στις 21/09/2025.&lt;/ref&gt;

* Μα η [[Ελλάδα]] έχει πολλές όψεις. Δεν είναι όλες τους εύκολα προσιτές. Συλλογίζομαι τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό. Τον γνώρισα καλά. Δεν λησμονάει κανείς εύκολα τη μεγάλη του φωνή, όταν απάγγελνε στίχους του. Είχε κάτι από τη [[μεγαλοπρέπεια]] ενός βάρδου μιας άλλης εποχής. Συνάμα, είχε μια σπάνια οικειότητα με τη γη μας και με τους ανθρώπους της. Όλοι τον αγαπούσαν. Τον φώναζαν απλά «κυρ-Άγγελε», σαν να 'ταν δικός τους άνθρωπος. Ήξερε να συνδέει πολύ φυσικά τα λόγια και τη στάση ενός βοσκού του Παρνασσού ή μιας χωριατοπούλας με τον ιερό κόσμο που ο ίδιος κατοικούσε.&lt;br&gt;Κατεχόταν από ένα θεό – μια δύναμη καμωμένη από τον [[Απόλλωνας|Απόλλωνα]], τον [[Διόνυσος|Διόνυσο]] και τον [[Ιησούς Χριστός|Χριστό]]. Ένα από τα ποιήματά του, γραμμένο μια νύχτα των [[Χριστούγεννα|Χριστουγέννων]], στα χρόνια του τελευταίου πολέμου, τιτλοφορείται «Διόνυσος επί λίκνω». Λέει:&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Γλυκό μου βρέφος, Διόνυσέ μου και Χριστέ μου''&lt;br&gt;&lt;br&gt;Και αλήθεια είναι πολύ αξιοθαύμαστο να παρατηρεί κανείς, πώς η παλιά ειδωλολατρική θρησκεία ήρθε κι έσμιξε στον τόπο μας, με τη Χριστιανική μας Ορθοδοξία. Στην Ελλάδα, ο Διόνυσος ήταν κι αυτός ένας θεός εσταυρωμένος.&lt;br&gt;Αυτός ο ποιητής που τόσο ένιωσε και ζήτησε την ανάσταση του ανθρώπου και του κόσμου, είναι ωστόσο ο ίδιος που είπε:&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Η μόνη μέθοδο είν' ο θάνατος''&lt;br&gt;&lt;br&gt;Είχε καταλάβει ότι [[θάνατος]] και [[ζωή]] είναι οι δύο όψεις ενός και του ίδιου πράγματος. Τον έβλεπα, κάθε φορά που περνούσα από την Ελλάδα. Τον βασάνιζε μια παρατεινόμενη [[αρρώστια]], μα η δύναμη που τον ενέπνεε δεν τον εγκατέλειψε ποτέ, ώς το τέλος. Ένα βράδυ, σπίτι του, ύστερα από μια λιποθυμία που μας είχε ανησυχήσει, μου είπε: «Είδα το απόλυτο μαύρο. Ήταν ανέκφραστα ωραίο».
** [[Γιώργος Σεφέρης]], ''Λίγα για τη νεότερη ελληνική παράδοση'' (Διάλεξη για το βραβείο Νόμπελ στις 11 Δεκεμβρίου 1963, μετάφραση από τα Γαλλικά Γ. Π. Σαββίδης)&lt;ref&gt;Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 366 - 367. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;

* Όσο για τον Άγγελο Σικελιανό, αυτός ήτανε μια άλλη υπόθεση. Ήταν ο τελευταίος που σήκωνε στην εποχή μας το βάρος του ρόλου μιας θεότητας, χωρίς να παρουσιάζει την παραμικρή ρωγμή. Ασταμάτητα γέμιζε από [[Ελλάδα]], και ασταμάτητα η Ελλάδα γέμιζε απ' αυτόν, ωσάν αυτός και ο τόπος του ν' αποτελούσανε δυο τέλεια συγκοινωνούντα δοχεία. Τον έχουνε περιγράψει αρκετά, και σ' όλες τις χαρακτηριστικές του φάσεις, έτσι που να μην έχει ανάγκη από τη δική μου παρουσίαση. Μου έτυχε βέβαια κι εμένα μερικές φορές να τον συναντήσω. Άλλοτε να περνάει αγέρωχος με τη μαύρη κάπα και το ασημένιο του μπαστούνι, άλλοτε να διαβάζει τη ''[[#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' και να τραντάζουν τα γύρω μας τζάμια κι άλλοτε να περιμένει στην ουρά, τα χρόνια της [[Κατοχή της Ελλάδας (1941-1944)|Κατοχής]], για να πάρει συσσίτιο, κρατώντας το τενεκεδένιο κουτί με την άνεση αληθινού άρχοντα.
** [[Οδυσσέας Ελύτης]], ''Το χρονικό μιας δεκαετίας''&lt;ref&gt;Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 373. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.&lt;/ref&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}
{{βικιθήκη|Συγγραφέας:Άγγελος Σικελιανός}}


{{DEFAULTSORT:Σικελιανος Αγγελος}}
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ποιητές]]</text>
      <sha1>o7i3zpvkz0heklydxrv0rod7713wawe</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>