Βικιφθέγματα elwikiquote https://el.wikiquote.org/wiki/%CE%9A%CF%8D%CF%81%CE%B9%CE%B1_%CE%A3%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CE%B4%CE%B1 MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Μέσο Ειδικό Συζήτηση Χρήστης Συζήτηση χρήστη Βικιφθέγματα Συζήτηση Βικιφθέγματα Αρχείο Συζήτηση αρχείου MediaWiki Συζήτηση MediaWiki Πρότυπο Συζήτηση προτύπου Βοήθεια Συζήτηση βοήθειας Κατηγορία Συζήτηση κατηγορίας TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Γιώργος Σεφέρης 0 2752 38597 38591 2026-09-26T05:39:41Z Dionysus 2208 /* Μέρες */ 38597 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] lujlvrmx4t3zsea6kh6ebtblv73af5w 38598 38597 2026-09-26T05:55:33Z Dionysus 2208 /* Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) */ 38598 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους Times διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο Saint-John Perse)· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] opwqol11gkrjrpo14dh64vk7e2a1kqd 38599 38598 2026-09-26T06:05:36Z Dionysus 2208 /* Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) */ 38599 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους Times διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] 5mwsk6wjsxh59vffs85qzpm9bvnovut 38600 38599 2026-09-26T06:20:55Z Dionysus 2208 /* Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) */ 38600 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους Times διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] 9vagjhgszdoby5s89zmr9gkc1jrl8l6 38601 38600 2026-09-26T06:30:55Z Dionysus 2208 /* Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) */ 38601 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους Times διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] kn3kkhwj1nwss9ejwe4uy14c3qponci 38602 38601 2026-09-26T06:47:11Z Dionysus 2208 /* Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) */ 38602 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους Times διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) * Χτες απόγεμα Μίνα· διηγείται στη Μαρώ: Κοσμική συγκέντρωση. Ένας κύριος μιλά για τον εξευτελισμό του παντός και προσθέτει: «Και το [[Νόμπελ]] ακόμη τώρα απονέμεται με μέσα. Το πήρε ο Σεφέρης με τα μέσα που έβαλε, όταν ήταν Πρέσβης στο Λονδίνο». Ο Μαρκεζίνης, παρών, του αποκρίθηκε: «Μπορώ να σας πω ότι είναι το Νόμπελ ένας απολύτως ακέραιος οργανισμός όπου τα μέσα δεν περνούν» κ.τ.λ. Ο άλλος τον άκουε μ' ένα ύφος σα να έλεγε: «ξέρω καλά τι λέω, εμένα δε [με] κοροϊδεύουν» – το σημειώνω γιατί είναι μια γνώμη αρκετά διαδεδομένη, που προέρχεται από αντιδράσεις φθονερών λογοτεχνών και βρίσκει πρόσφορο χώμα για να πιάσει από το γεγονός ότι ο Ρωμιός γυρεύει πάντα μια δικαιολογία για κάτι που δεν καταλαβαίνει. Δεν καταλαβαίνουν τι αξία μπορεί να έχουν αυτά που έγραψα· άρα έβαλα μέσα. Κοντά σ' αυτά είναι και οι πολιτικές αντιδράσεις (''Εστία'' και κουκουέδες, η αιώνια σύμπτωση άκρων αριστερών και άκρων δεξιών) εκεί η θέση είναι: ο Σεφ. πούλησε το [[Κυπριακό (ζήτημα)|Κυπριακό]] για να τον υποστηρίξουν στο Νόμπελ οι Άγγλοι (χωρίς να ξέρουν οι έρημοι τι έκαμα για το Κυπριακό). Η αντίληψη του κοσμικού αυτού είναι αρκετά τρεχάμενη. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς να κάνουμε τα πάντα σαν εμάς. (Παρασκευή, 10 Δεκέμβρη 1965, σελ. 116 - 117) * Είναι δύσκολο να πει κανείς την [[αλήθεια]]. Κι αν την πει, αφού δεν την πιστεύει κανείς, είναι σαν να μη την έχει πει. Οι άλλοι πιστεύουν ό,τι τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να πιστεύουν· η [[ανάγκη]] και το [[συμφέρον]] τους. Το λέω αυτό χωρίς καμιά κατηγόρια· κι εγώ δεν πρέπει να είμαι εξαίρεση στον κανόνα. (Κυριακή, 19 Ιουνίου 1966, σελ. 119 - 120) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] p7dsss3dxcb08cf6grq9hs6b15zcrqo 38603 38602 2026-09-26T06:56:31Z Dionysus 2208 /* Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) */ 38603 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους Times διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) * Χτες απόγεμα Μίνα· διηγείται στη Μαρώ: Κοσμική συγκέντρωση. Ένας κύριος μιλά για τον εξευτελισμό του παντός και προσθέτει: «Και το [[Νόμπελ]] ακόμη τώρα απονέμεται με μέσα. Το πήρε ο Σεφέρης με τα μέσα που έβαλε, όταν ήταν Πρέσβης στο Λονδίνο». Ο Μαρκεζίνης, παρών, του αποκρίθηκε: «Μπορώ να σας πω ότι είναι το Νόμπελ ένας απολύτως ακέραιος οργανισμός όπου τα μέσα δεν περνούν» κ.τ.λ. Ο άλλος τον άκουε μ' ένα ύφος σα να έλεγε: «ξέρω καλά τι λέω, εμένα δε [με] κοροϊδεύουν» – το σημειώνω γιατί είναι μια γνώμη αρκετά διαδεδομένη, που προέρχεται από αντιδράσεις φθονερών λογοτεχνών και βρίσκει πρόσφορο χώμα για να πιάσει από το γεγονός ότι ο Ρωμιός γυρεύει πάντα μια δικαιολογία για κάτι που δεν καταλαβαίνει. Δεν καταλαβαίνουν τι αξία μπορεί να έχουν αυτά που έγραψα· άρα έβαλα μέσα. Κοντά σ' αυτά είναι και οι πολιτικές αντιδράσεις (''Εστία'' και κουκουέδες, η αιώνια σύμπτωση άκρων αριστερών και άκρων δεξιών) εκεί η θέση είναι: ο Σεφ. πούλησε το [[Κυπριακό (ζήτημα)|Κυπριακό]] για να τον υποστηρίξουν στο Νόμπελ οι Άγγλοι (χωρίς να ξέρουν οι έρημοι τι έκαμα για το Κυπριακό). Η αντίληψη του κοσμικού αυτού είναι αρκετά τρεχάμενη. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς να κάνουμε τα πάντα σαν εμάς. (Παρασκευή, 10 Δεκέμβρη 1965, σελ. 116 - 117) * Είναι δύσκολο να πει κανείς την [[αλήθεια]]. Κι αν την πει, αφού δεν την πιστεύει κανείς, είναι σαν να μη την έχει πει. Οι άλλοι πιστεύουν ό,τι τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να πιστεύουν· η [[ανάγκη]] και το [[συμφέρον]] τους. Το λέω αυτό χωρίς καμιά κατηγόρια· κι εγώ δεν πρέπει να είμαι εξαίρεση στον κανόνα. (Κυριακή, 19 Ιουνίου 1966, σελ. 119 - 120) * Δημοσιογράφος: Γιατί ο [[Πάμπλο Πικάσο|Πικάσο]] θεοποιεί το [[ασχήμια|άσχημο]]; Να είναι το αποτέλεσμα του [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικού (εμφυλίου) πολέμου]] στην [[ψυχή]] του;<br>[[Ζαν Κοκτώ|Cocteau]]: Γνωρίζετε ότι έκανε τα πρώτα σχέδια προς την κατεύθυνση της «[[Γκερνίκα (πίνακας)|Guernica]]» πριν από τον Ισπανικό πόλεμο; Η πραγματική έμπνευση της «Guernica» ήταν ο [[Φρανθίσκο Γκόγια|Γκόγια]]. (Πέμπτη, 25 Ιουνίου 1968, σελ. 154) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] sviyeelwo8kr5q2v9qzle4e9m32uhlf 38604 38603 2026-09-26T07:06:14Z Dionysus 2208 /* Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) */ 38604 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους Times διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) * Χτες απόγεμα Μίνα· διηγείται στη Μαρώ: Κοσμική συγκέντρωση. Ένας κύριος μιλά για τον εξευτελισμό του παντός και προσθέτει: «Και το [[Νόμπελ]] ακόμη τώρα απονέμεται με μέσα. Το πήρε ο Σεφέρης με τα μέσα που έβαλε, όταν ήταν Πρέσβης στο Λονδίνο». Ο Μαρκεζίνης, παρών, του αποκρίθηκε: «Μπορώ να σας πω ότι είναι το Νόμπελ ένας απολύτως ακέραιος οργανισμός όπου τα μέσα δεν περνούν» κ.τ.λ. Ο άλλος τον άκουε μ' ένα ύφος σα να έλεγε: «ξέρω καλά τι λέω, εμένα δε [με] κοροϊδεύουν» – το σημειώνω γιατί είναι μια γνώμη αρκετά διαδεδομένη, που προέρχεται από αντιδράσεις φθονερών λογοτεχνών και βρίσκει πρόσφορο χώμα για να πιάσει από το γεγονός ότι ο Ρωμιός γυρεύει πάντα μια δικαιολογία για κάτι που δεν καταλαβαίνει. Δεν καταλαβαίνουν τι αξία μπορεί να έχουν αυτά που έγραψα· άρα έβαλα μέσα. Κοντά σ' αυτά είναι και οι πολιτικές αντιδράσεις (''Εστία'' και κουκουέδες, η αιώνια σύμπτωση άκρων αριστερών και άκρων δεξιών) εκεί η θέση είναι: ο Σεφ. πούλησε το [[Κυπριακό (ζήτημα)|Κυπριακό]] για να τον υποστηρίξουν στο Νόμπελ οι Άγγλοι (χωρίς να ξέρουν οι έρημοι τι έκαμα για το Κυπριακό). Η αντίληψη του κοσμικού αυτού είναι αρκετά τρεχάμενη. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς να κάνουμε τα πάντα σαν εμάς. (Παρασκευή, 10 Δεκέμβρη 1965, σελ. 116 - 117) * Είναι δύσκολο να πει κανείς την [[αλήθεια]]. Κι αν την πει, αφού δεν την πιστεύει κανείς, είναι σαν να μη την έχει πει. Οι άλλοι πιστεύουν ό,τι τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να πιστεύουν· η [[ανάγκη]] και το [[συμφέρον]] τους. Το λέω αυτό χωρίς καμιά κατηγόρια· κι εγώ δεν πρέπει να είμαι εξαίρεση στον κανόνα. (Κυριακή, 19 Ιουνίου 1966, σελ. 119 - 120) * Δημοσιογράφος: Γιατί ο [[Πάμπλο Πικάσο|Πικάσο]] θεοποιεί το [[ασχήμια|άσχημο]]; Να είναι το αποτέλεσμα του [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικού (εμφυλίου) πολέμου]] στην [[ψυχή]] του;<br>[[Ζαν Κοκτώ|Cocteau]]: Γνωρίζετε ότι έκανε τα πρώτα σχέδια προς την κατεύθυνση της «[[Γκερνίκα (πίνακας)|Guernica]]» πριν από τον Ισπανικό πόλεμο; Η πραγματική έμπνευση της «Guernica» ήταν ο [[Φρανθίσκο Γκόγια|Γκόγια]]. (Πέμπτη, 25 Ιουνίου 1968, σελ. 154) * Σήμερα πρωί στο ''New York Times'' είδηση του θανάτου τού [[Μαρσέλ Ντυσάν|Marcel Duchamp]]. Η εφημερίδα του αφιερώνει μια ολόκληρη σελίδα· τον χαρακτηρίζει: «Art Giant»· ένας από τους αρθρογράφους τον τοποθετεί αμέσως μετά τον [[Πάμπλο Πικάσο|Picasso]]. Ωστόσο κοντά στη «σκληρότητα» αυτών των ανθρώπων – συλλογίζομαι από το πρωί τούτη τη λεπτομέρεια, λ.χ.: ο [[Αλφρέ Ζαρρύ|Jarry]] πεθαίνοντας από την [[πείνα]], στο νεκρικό κρεβάτι του, ζήτησε μια οδοντογλυφίδα· δεν ξέρω πώς να τη χαρακτηρίσω τούτη την άγρια [[ειρωνεία]]. (Πέμπτη, 3 Οκτώβρη 1968, σελ. 159) * ... το χαρακτηριστικό χρώμα της μικρασιατικής γης, το κίτρινο. (Σάββατο, 1 Νοέμβρη 1969 [Α/π Απολλωνία], σελ. 205) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] 3sx2j05v36fx9k7to7h9s6w1anwn81i 38605 38604 2026-09-26T07:08:31Z Dionysus 2208 /* Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) */ 38605 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους Times διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) * Χτες απόγεμα Μίνα· διηγείται στη Μαρώ: Κοσμική συγκέντρωση. Ένας κύριος μιλά για τον εξευτελισμό του παντός και προσθέτει: «Και το [[Νόμπελ]] ακόμη τώρα απονέμεται με μέσα. Το πήρε ο Σεφέρης με τα μέσα που έβαλε, όταν ήταν Πρέσβης στο Λονδίνο». Ο Μαρκεζίνης, παρών, του αποκρίθηκε: «Μπορώ να σας πω ότι είναι το Νόμπελ ένας απολύτως ακέραιος οργανισμός όπου τα μέσα δεν περνούν» κ.τ.λ. Ο άλλος τον άκουε μ' ένα ύφος σα να έλεγε: «ξέρω καλά τι λέω, εμένα δε [με] κοροϊδεύουν» – το σημειώνω γιατί είναι μια γνώμη αρκετά διαδεδομένη, που προέρχεται από αντιδράσεις φθονερών λογοτεχνών και βρίσκει πρόσφορο χώμα για να πιάσει από το γεγονός ότι ο Ρωμιός γυρεύει πάντα μια δικαιολογία για κάτι που δεν καταλαβαίνει. Δεν καταλαβαίνουν τι αξία μπορεί να έχουν αυτά που έγραψα· άρα έβαλα μέσα. Κοντά σ' αυτά είναι και οι πολιτικές αντιδράσεις (''Εστία'' και κουκουέδες, η αιώνια σύμπτωση άκρων αριστερών και άκρων δεξιών) εκεί η θέση είναι: ο Σεφ. πούλησε το [[Κυπριακό (ζήτημα)|Κυπριακό]] για να τον υποστηρίξουν στο Νόμπελ οι Άγγλοι (χωρίς να ξέρουν οι έρημοι τι έκαμα για το Κυπριακό). Η αντίληψη του κοσμικού αυτού είναι αρκετά τρεχάμενη. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς να κάνουμε τα πάντα σαν εμάς. (Παρασκευή, 10 Δεκέμβρη 1965, σελ. 116 - 117) * Είναι δύσκολο να πει κανείς την [[αλήθεια]]. Κι αν την πει, αφού δεν την πιστεύει κανείς, είναι σαν να μη την έχει πει. Οι άλλοι πιστεύουν ό,τι τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να πιστεύουν· η [[ανάγκη]] και το [[συμφέρον]] τους. Το λέω αυτό χωρίς καμιά κατηγόρια· κι εγώ δεν πρέπει να είμαι εξαίρεση στον κανόνα. (Κυριακή, 19 Ιουνίου 1966, σελ. 119 - 120) * Δημοσιογράφος: Γιατί ο [[Πάμπλο Πικάσο|Πικάσο]] θεοποιεί το [[ασχήμια|άσχημο]]; Να είναι το αποτέλεσμα του [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικού (εμφυλίου) πολέμου]] στην [[ψυχή]] του;<br>[[Ζαν Κοκτώ|Cocteau]]: Γνωρίζετε ότι έκανε τα πρώτα σχέδια προς την κατεύθυνση της «[[Γκερνίκα (πίνακας)|Guernica]]» πριν από τον Ισπανικό πόλεμο; Η πραγματική έμπνευση της «Guernica» ήταν ο [[Φρανθίσκο Γκόγια|Γκόγια]]. (Πέμπτη, 25 Ιουνίου 1968, σελ. 154) * Σήμερα πρωί στο ''New York Times'' είδηση του θανάτου τού [[Μαρσέλ Ντυσάν|Marcel Duchamp]]. Η εφημερίδα του αφιερώνει μια ολόκληρη σελίδα· τον χαρακτηρίζει: «Art Giant»· ένας από τους αρθρογράφους τον τοποθετεί αμέσως μετά τον [[Πάμπλο Πικάσο|Picasso]]. Ωστόσο κοντά στη «σκληρότητα» αυτών των ανθρώπων – συλλογίζομαι από το πρωί τούτη τη λεπτομέρεια, λ.χ.: ο [[Αλφρέ Ζαρρύ|Jarry]] πεθαίνοντας από την [[πείνα]], στο νεκρικό κρεβάτι του, ζήτησε μια οδοντογλυφίδα· δεν ξέρω πώς να τη χαρακτηρίσω τούτη την άγρια [[ειρωνεία]]. (Πέμπτη, 3 Οκτώβρη 1968, σελ. 159) * ... το χαρακτηριστικό χρώμα της μικρασιατικής γης, το κίτρινο. (Σάββατο, 1 Νοέμβρη 1969 [Α/π Απολλωνία], σελ. 205) * Πρέπει να την αναζητώ τούτη τη μνεία στους [[Αδελφοί Καραμάζοφ|Καραμάζοφ]] εδώ και 40 χρόνια. (Τρίτη, 6 Γενάρη 1970, Φώτα [Αθήνα], σελ. 215) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] 80yr6pxbebytls8kzu07wnrsdmit41b 38606 38605 2026-09-26T07:18:01Z Dionysus 2208 /* Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) */ 38606 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους ''Times'' διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) * Χτες απόγεμα Μίνα· διηγείται στη Μαρώ: Κοσμική συγκέντρωση. Ένας κύριος μιλά για τον εξευτελισμό του παντός και προσθέτει: «Και το [[Νόμπελ]] ακόμη τώρα απονέμεται με μέσα. Το πήρε ο Σεφέρης με τα μέσα που έβαλε, όταν ήταν Πρέσβης στο Λονδίνο». Ο Μαρκεζίνης, παρών, του αποκρίθηκε: «Μπορώ να σας πω ότι είναι το Νόμπελ ένας απολύτως ακέραιος οργανισμός όπου τα μέσα δεν περνούν» κ.τ.λ. Ο άλλος τον άκουε μ' ένα ύφος σα να έλεγε: «ξέρω καλά τι λέω, εμένα δε [με] κοροϊδεύουν» – το σημειώνω γιατί είναι μια γνώμη αρκετά διαδεδομένη, που προέρχεται από αντιδράσεις φθονερών λογοτεχνών και βρίσκει πρόσφορο χώμα για να πιάσει από το γεγονός ότι ο Ρωμιός γυρεύει πάντα μια δικαιολογία για κάτι που δεν καταλαβαίνει. Δεν καταλαβαίνουν τι αξία μπορεί να έχουν αυτά που έγραψα· άρα έβαλα μέσα. Κοντά σ' αυτά είναι και οι πολιτικές αντιδράσεις (''Εστία'' και κουκουέδες, η αιώνια σύμπτωση άκρων αριστερών και άκρων δεξιών) εκεί η θέση είναι: ο Σεφ. πούλησε το [[Κυπριακό (ζήτημα)|Κυπριακό]] για να τον υποστηρίξουν στο Νόμπελ οι Άγγλοι (χωρίς να ξέρουν οι έρημοι τι έκαμα για το Κυπριακό). Η αντίληψη του κοσμικού αυτού είναι αρκετά τρεχάμενη. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς να κάνουμε τα πάντα σαν εμάς. (Παρασκευή, 10 Δεκέμβρη 1965, σελ. 116 - 117) * Είναι δύσκολο να πει κανείς την [[αλήθεια]]. Κι αν την πει, αφού δεν την πιστεύει κανείς, είναι σαν να μη την έχει πει. Οι άλλοι πιστεύουν ό,τι τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να πιστεύουν· η [[ανάγκη]] και το [[συμφέρον]] τους. Το λέω αυτό χωρίς καμιά κατηγόρια· κι εγώ δεν πρέπει να είμαι εξαίρεση στον κανόνα. (Κυριακή, 19 Ιουνίου 1966, σελ. 119 - 120) * Δημοσιογράφος: Γιατί ο [[Πάμπλο Πικάσο|Πικάσο]] θεοποιεί το [[ασχήμια|άσχημο]]; Να είναι το αποτέλεσμα του [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικού (εμφυλίου) πολέμου]] στην [[ψυχή]] του;<br>[[Ζαν Κοκτώ|Cocteau]]: Γνωρίζετε ότι έκανε τα πρώτα σχέδια προς την κατεύθυνση της «[[Γκερνίκα (πίνακας)|Guernica]]» πριν από τον Ισπανικό πόλεμο; Η πραγματική έμπνευση της «Guernica» ήταν ο [[Φρανθίσκο Γκόγια|Γκόγια]]. (Πέμπτη, 25 Ιουνίου 1968, σελ. 154) * Σήμερα πρωί στο ''New York Times'' είδηση του θανάτου τού [[Μαρσέλ Ντυσάν|Marcel Duchamp]]. Η εφημερίδα του αφιερώνει μια ολόκληρη σελίδα· τον χαρακτηρίζει: «Art Giant»· ένας από τους αρθρογράφους τον τοποθετεί αμέσως μετά τον [[Πάμπλο Πικάσο|Picasso]]. Ωστόσο κοντά στη «σκληρότητα» αυτών των ανθρώπων – συλλογίζομαι από το πρωί τούτη τη λεπτομέρεια, λ.χ.: ο [[Αλφρέ Ζαρρύ|Jarry]] πεθαίνοντας από την [[πείνα]], στο νεκρικό κρεβάτι του, ζήτησε μια οδοντογλυφίδα· δεν ξέρω πώς να τη χαρακτηρίσω τούτη την άγρια [[ειρωνεία]]. (Πέμπτη, 3 Οκτώβρη 1968, σελ. 159) * ... το χαρακτηριστικό χρώμα της μικρασιατικής γης, το κίτρινο. (Σάββατο, 1 Νοέμβρη 1969 [Α/π Απολλωνία], σελ. 205) * Πρέπει να την αναζητώ τούτη τη μνεία στους [[Αδελφοί Καραμάζοφ|Καραμάζοφ]] εδώ και 40 χρόνια. (Τρίτη, 6 Γενάρη 1970, Φώτα [Αθήνα], σελ. 215) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] afhai711r9z1kw3n5gbwhnvmalpfajx 38607 38606 2026-09-26T07:19:03Z Dionysus 2208 /* Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) */ 38607 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους ''Times'' διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) * Χτες απόγεμα Μίνα· διηγείται στη Μαρώ: Κοσμική συγκέντρωση. Ένας κύριος μιλά για τον εξευτελισμό του παντός και προσθέτει: «Και το [[Νόμπελ]] ακόμη τώρα απονέμεται με μέσα. Το πήρε ο Σεφέρης με τα μέσα που έβαλε, όταν ήταν Πρέσβης στο Λονδίνο». Ο Μαρκεζίνης, παρών, του αποκρίθηκε: «Μπορώ να σας πω ότι είναι το Νόμπελ ένας απολύτως ακέραιος οργανισμός όπου τα μέσα δεν περνούν» κ.τ.λ. Ο άλλος τον άκουε μ' ένα ύφος σα να έλεγε: «ξέρω καλά τι λέω, εμένα δε [με] κοροϊδεύουν» – το σημειώνω γιατί είναι μια γνώμη αρκετά διαδεδομένη, που προέρχεται από αντιδράσεις φθονερών λογοτεχνών και βρίσκει πρόσφορο χώμα για να πιάσει από το γεγονός ότι ο Ρωμιός γυρεύει πάντα μια δικαιολογία για κάτι που δεν καταλαβαίνει. Δεν καταλαβαίνουν τι αξία μπορεί να έχουν αυτά που έγραψα· άρα έβαλα μέσα. Κοντά σ' αυτά είναι και οι πολιτικές αντιδράσεις (''Εστία'' και κουκουέδες, η αιώνια σύμπτωση άκρων αριστερών και άκρων δεξιών) εκεί η θέση είναι: ο Σεφ. πούλησε το [[Κυπριακό (ζήτημα)|Κυπριακό]] για να τον υποστηρίξουν στο Νόμπελ οι Άγγλοι (χωρίς να ξέρουν οι έρημοι τι έκαμα για το Κυπριακό). Η αντίληψη του κοσμικού αυτού είναι αρκετά τρεχάμενη. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς να κάνουμε τα πάντα σαν εμάς. (Παρασκευή, 10 Δεκέμβρη 1965, σελ. 116 - 117) * Είναι δύσκολο να πει κανείς την [[αλήθεια]]. Κι αν την πει, αφού δεν την πιστεύει κανείς, είναι σαν να μη την έχει πει. Οι άλλοι πιστεύουν ό,τι τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να πιστεύουν· η [[ανάγκη]] και το [[συμφέρον]] τους. Το λέω αυτό χωρίς καμιά κατηγόρια· κι εγώ δεν πρέπει να είμαι εξαίρεση στον κανόνα. (Κυριακή, 19 Ιουνίου 1966, σελ. 119 - 120) * Δημοσιογράφος: Γιατί ο [[Πάμπλο Πικάσο|Πικάσο]] θεοποιεί το [[ασχήμια|άσχημο]]; Να είναι το αποτέλεσμα του [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικού (εμφυλίου) πολέμου]] στην [[ψυχή]] του;<br>[[Ζαν Κοκτώ|Cocteau]]: Γνωρίζετε ότι έκανε τα πρώτα σχέδια προς την κατεύθυνση της «[[Γκερνίκα (πίνακας)|Guernica]]» πριν από τον Ισπανικό πόλεμο; Η πραγματική έμπνευση της «Guernica» ήταν ο [[Φρανθίσκο Γκόγια|Γκόγια]]. (Πέμπτη, 25 Ιουνίου 1968, σελ. 154) * Σήμερα πρωί στο ''New York Times'' είδηση του θανάτου τού [[Μαρσέλ Ντυσάν|Marcel Duchamp]]. Η εφημερίδα του αφιερώνει μια ολόκληρη σελίδα· τον χαρακτηρίζει: «Art Giant»· ένας από τους αρθρογράφους τον τοποθετεί αμέσως μετά τον [[Πάμπλο Πικάσο|Picasso]]. Ωστόσο κοντά στη «σκληρότητα» αυτών των ανθρώπων – συλλογίζομαι από το πρωί τούτη τη λεπτομέρεια, λ.χ.: ο [[Αλφρέ Ζαρρύ|Jarry]] πεθαίνοντας από την [[πείνα]], στο νεκρικό κρεβάτι του, ζήτησε μια οδοντογλυφίδα· δεν ξέρω πώς να τη χαρακτηρίσω τούτη την άγρια [[ειρωνεία]]. (Πέμπτη, 3 Οκτώβρη 1968, σελ. 159) * ... το χαρακτηριστικό χρώμα της μικρασιατικής γης, το κίτρινο. (Σάββατο, 1 Νοέμβρη 1969 [Α/π Απολλωνία], σελ. 205) * Πρέπει να την αναζητώ τούτη τη μνεία στους ''[[Αδελφοί Καραμάζοφ|Καραμάζοφ]]'' εδώ και 40 χρόνια. (Τρίτη, 6 Γενάρη 1970, Φώτα [Αθήνα], σελ. 215) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] cnj8a6ip6g6qy71ayp6uz687ode1ugw 38608 38607 2026-09-26T08:05:42Z Dionysus 2208 38608 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 63. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 91. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 107. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 220. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 283. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 315. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 506. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 510. Α' έκδοση Κάιρο 1944.</ref> === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 53. Α' έκδοση 1974.</ref> * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. σελ. 216. Α' έκδοση 1974.</ref> === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 21 - 22. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 55. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 205. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 213. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 228. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.</ref> == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους ''Times'' διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) * Χτες απόγεμα Μίνα· διηγείται στη Μαρώ: Κοσμική συγκέντρωση. Ένας κύριος μιλά για τον εξευτελισμό του παντός και προσθέτει: «Και το [[Νόμπελ]] ακόμη τώρα απονέμεται με μέσα. Το πήρε ο Σεφέρης με τα μέσα που έβαλε, όταν ήταν Πρέσβης στο Λονδίνο». Ο Μαρκεζίνης, παρών, του αποκρίθηκε: «Μπορώ να σας πω ότι είναι το Νόμπελ ένας απολύτως ακέραιος οργανισμός όπου τα μέσα δεν περνούν» κ.τ.λ. Ο άλλος τον άκουε μ' ένα ύφος σα να έλεγε: «ξέρω καλά τι λέω, εμένα δε [με] κοροϊδεύουν» – το σημειώνω γιατί είναι μια γνώμη αρκετά διαδεδομένη, που προέρχεται από αντιδράσεις φθονερών λογοτεχνών και βρίσκει πρόσφορο χώμα για να πιάσει από το γεγονός ότι ο Ρωμιός γυρεύει πάντα μια δικαιολογία για κάτι που δεν καταλαβαίνει. Δεν καταλαβαίνουν τι αξία μπορεί να έχουν αυτά που έγραψα· άρα έβαλα μέσα. Κοντά σ' αυτά είναι και οι πολιτικές αντιδράσεις (''Εστία'' και κουκουέδες, η αιώνια σύμπτωση άκρων αριστερών και άκρων δεξιών) εκεί η θέση είναι: ο Σεφ. πούλησε το [[Κυπριακό (ζήτημα)|Κυπριακό]] για να τον υποστηρίξουν στο Νόμπελ οι Άγγλοι (χωρίς να ξέρουν οι έρημοι τι έκαμα για το Κυπριακό). Η αντίληψη του κοσμικού αυτού είναι αρκετά τρεχάμενη. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς να κάνουμε τα πάντα σαν εμάς. (Παρασκευή, 10 Δεκέμβρη 1965, σελ. 116 - 117) * Είναι δύσκολο να πει κανείς την [[αλήθεια]]. Κι αν την πει, αφού δεν την πιστεύει κανείς, είναι σαν να μη την έχει πει. Οι άλλοι πιστεύουν ό,τι τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να πιστεύουν· η [[ανάγκη]] και το [[συμφέρον]] τους. Το λέω αυτό χωρίς καμιά κατηγόρια· κι εγώ δεν πρέπει να είμαι εξαίρεση στον κανόνα. (Κυριακή, 19 Ιουνίου 1966, σελ. 119 - 120) * Δημοσιογράφος: Γιατί ο [[Πάμπλο Πικάσο|Πικάσο]] θεοποιεί το [[ασχήμια|άσχημο]]; Να είναι το αποτέλεσμα του [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικού (εμφυλίου) πολέμου]] στην [[ψυχή]] του;<br>[[Ζαν Κοκτώ|Cocteau]]: Γνωρίζετε ότι έκανε τα πρώτα σχέδια προς την κατεύθυνση της «[[Γκερνίκα (πίνακας)|Guernica]]» πριν από τον Ισπανικό πόλεμο; Η πραγματική έμπνευση της «Guernica» ήταν ο [[Φρανθίσκο Γκόγια|Γκόγια]]. (Πέμπτη, 25 Ιουνίου 1968, σελ. 154) * Σήμερα πρωί στο ''New York Times'' είδηση του θανάτου τού [[Μαρσέλ Ντυσάν|Marcel Duchamp]]. Η εφημερίδα του αφιερώνει μια ολόκληρη σελίδα· τον χαρακτηρίζει: «Art Giant»· ένας από τους αρθρογράφους τον τοποθετεί αμέσως μετά τον [[Πάμπλο Πικάσο|Picasso]]. Ωστόσο κοντά στη «σκληρότητα» αυτών των ανθρώπων – συλλογίζομαι από το πρωί τούτη τη λεπτομέρεια, λ.χ.: ο [[Αλφρέ Ζαρρύ|Jarry]] πεθαίνοντας από την [[πείνα]], στο νεκρικό κρεβάτι του, ζήτησε μια οδοντογλυφίδα· δεν ξέρω πώς να τη χαρακτηρίσω τούτη την άγρια [[ειρωνεία]]. (Πέμπτη, 3 Οκτώβρη 1968, σελ. 159) * ... το χαρακτηριστικό χρώμα της μικρασιατικής γης, το κίτρινο. (Σάββατο, 1 Νοέμβρη 1969 [Α/π Απολλωνία], σελ. 205) * Πρέπει να την αναζητώ τούτη τη μνεία στους ''[[Αδελφοί Καραμάζοφ|Καραμάζοφ]]'' εδώ και 40 χρόνια. (Τρίτη, 6 Γενάρη 1970, Φώτα [Αθήνα], σελ. 215) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Είπαν για τον Γιώργο Σεφέρη == * 02/04/1969. «... Μόνη χαρά μου τούτο τον καιρό τ' αντρίκιο και τίμιο μήνυμα του Σ. Έδειξε ακόμη μια φορά τι [[ποιητής]] και τι [[άνθρωπος]] είναι – αυτά τα δυο ποτέ δεν πάνε χώρια. Μπράβο του. Του σφίγγω τα χέρια και τον φιλώ αδελφικά στο στόμα. Νάτη η παρηγοριά που μπορεί να δώσει στους ανθρώπους ο αληθινός Ποιητής. Μπορεί να καμαρώσει πάλι η [[Ελλάδα|χώρα μας]] πως όλα μπορεί να της λείπουν μα δεν της λείπουν οι ποιητές. Κι αυτό δεν είναι διόλου λίγο. Ίσως αυτό να φέρει κι όλα τ' άλλα.» ** [[Γιάννης Ρίτσος]] (Μετά τη δήλωση στις 28/03/1969 του Γιώργου Σεφέρη κατά της Δικτατορίας.)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. σελ. 191. Πρώτη έκδοση 2019.</ref> == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] 6mo62jzo9ju7cl1gbn2k4gzj20x5bmx 38609 38608 2026-09-26T08:12:26Z Dionysus 2208 /* Δοκίμια */ 38609 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. Α' έκδοση Κάιρο 1944. * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937), σελ. 63 * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938), σελ. 91 * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939), σελ. 107 * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943), σελ. 220 * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 283 * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 315 * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 506 * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 510 === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. Α' έκδοση 1974. * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950), σελ. 53 * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965), σελ. 216 === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. Α' έκδοση Ίκαρος 1992. * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941), σελ. 21 - 22 * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941), σελ. 55 * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 205 * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 213 * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 228 * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 228 * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968), σελ. 259 - 260 == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους ''Times'' διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) * Χτες απόγεμα Μίνα· διηγείται στη Μαρώ: Κοσμική συγκέντρωση. Ένας κύριος μιλά για τον εξευτελισμό του παντός και προσθέτει: «Και το [[Νόμπελ]] ακόμη τώρα απονέμεται με μέσα. Το πήρε ο Σεφέρης με τα μέσα που έβαλε, όταν ήταν Πρέσβης στο Λονδίνο». Ο Μαρκεζίνης, παρών, του αποκρίθηκε: «Μπορώ να σας πω ότι είναι το Νόμπελ ένας απολύτως ακέραιος οργανισμός όπου τα μέσα δεν περνούν» κ.τ.λ. Ο άλλος τον άκουε μ' ένα ύφος σα να έλεγε: «ξέρω καλά τι λέω, εμένα δε [με] κοροϊδεύουν» – το σημειώνω γιατί είναι μια γνώμη αρκετά διαδεδομένη, που προέρχεται από αντιδράσεις φθονερών λογοτεχνών και βρίσκει πρόσφορο χώμα για να πιάσει από το γεγονός ότι ο Ρωμιός γυρεύει πάντα μια δικαιολογία για κάτι που δεν καταλαβαίνει. Δεν καταλαβαίνουν τι αξία μπορεί να έχουν αυτά που έγραψα· άρα έβαλα μέσα. Κοντά σ' αυτά είναι και οι πολιτικές αντιδράσεις (''Εστία'' και κουκουέδες, η αιώνια σύμπτωση άκρων αριστερών και άκρων δεξιών) εκεί η θέση είναι: ο Σεφ. πούλησε το [[Κυπριακό (ζήτημα)|Κυπριακό]] για να τον υποστηρίξουν στο Νόμπελ οι Άγγλοι (χωρίς να ξέρουν οι έρημοι τι έκαμα για το Κυπριακό). Η αντίληψη του κοσμικού αυτού είναι αρκετά τρεχάμενη. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς να κάνουμε τα πάντα σαν εμάς. (Παρασκευή, 10 Δεκέμβρη 1965, σελ. 116 - 117) * Είναι δύσκολο να πει κανείς την [[αλήθεια]]. Κι αν την πει, αφού δεν την πιστεύει κανείς, είναι σαν να μη την έχει πει. Οι άλλοι πιστεύουν ό,τι τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να πιστεύουν· η [[ανάγκη]] και το [[συμφέρον]] τους. Το λέω αυτό χωρίς καμιά κατηγόρια· κι εγώ δεν πρέπει να είμαι εξαίρεση στον κανόνα. (Κυριακή, 19 Ιουνίου 1966, σελ. 119 - 120) * Δημοσιογράφος: Γιατί ο [[Πάμπλο Πικάσο|Πικάσο]] θεοποιεί το [[ασχήμια|άσχημο]]; Να είναι το αποτέλεσμα του [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικού (εμφυλίου) πολέμου]] στην [[ψυχή]] του;<br>[[Ζαν Κοκτώ|Cocteau]]: Γνωρίζετε ότι έκανε τα πρώτα σχέδια προς την κατεύθυνση της «[[Γκερνίκα (πίνακας)|Guernica]]» πριν από τον Ισπανικό πόλεμο; Η πραγματική έμπνευση της «Guernica» ήταν ο [[Φρανθίσκο Γκόγια|Γκόγια]]. (Πέμπτη, 25 Ιουνίου 1968, σελ. 154) * Σήμερα πρωί στο ''New York Times'' είδηση του θανάτου τού [[Μαρσέλ Ντυσάν|Marcel Duchamp]]. Η εφημερίδα του αφιερώνει μια ολόκληρη σελίδα· τον χαρακτηρίζει: «Art Giant»· ένας από τους αρθρογράφους τον τοποθετεί αμέσως μετά τον [[Πάμπλο Πικάσο|Picasso]]. Ωστόσο κοντά στη «σκληρότητα» αυτών των ανθρώπων – συλλογίζομαι από το πρωί τούτη τη λεπτομέρεια, λ.χ.: ο [[Αλφρέ Ζαρρύ|Jarry]] πεθαίνοντας από την [[πείνα]], στο νεκρικό κρεβάτι του, ζήτησε μια οδοντογλυφίδα· δεν ξέρω πώς να τη χαρακτηρίσω τούτη την άγρια [[ειρωνεία]]. (Πέμπτη, 3 Οκτώβρη 1968, σελ. 159) * ... το χαρακτηριστικό χρώμα της μικρασιατικής γης, το κίτρινο. (Σάββατο, 1 Νοέμβρη 1969 [Α/π Απολλωνία], σελ. 205) * Πρέπει να την αναζητώ τούτη τη μνεία στους ''[[Αδελφοί Καραμάζοφ|Καραμάζοφ]]'' εδώ και 40 χρόνια. (Τρίτη, 6 Γενάρη 1970, Φώτα [Αθήνα], σελ. 215) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 49.</ref> * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 83.</ref> * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 109.</ref> * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 116 - 117.</ref> * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. σελ. 127.</ref> == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Είπαν για τον Γιώργο Σεφέρη == * 02/04/1969. «... Μόνη χαρά μου τούτο τον καιρό τ' αντρίκιο και τίμιο μήνυμα του Σ. Έδειξε ακόμη μια φορά τι [[ποιητής]] και τι [[άνθρωπος]] είναι – αυτά τα δυο ποτέ δεν πάνε χώρια. Μπράβο του. Του σφίγγω τα χέρια και τον φιλώ αδελφικά στο στόμα. Νάτη η παρηγοριά που μπορεί να δώσει στους ανθρώπους ο αληθινός Ποιητής. Μπορεί να καμαρώσει πάλι η [[Ελλάδα|χώρα μας]] πως όλα μπορεί να της λείπουν μα δεν της λείπουν οι ποιητές. Κι αυτό δεν είναι διόλου λίγο. Ίσως αυτό να φέρει κι όλα τ' άλλα.» ** [[Γιάννης Ρίτσος]] (Μετά τη δήλωση στις 28/03/1969 του Γιώργου Σεφέρη κατά της Δικτατορίας.)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. σελ. 191. Πρώτη έκδοση 2019.</ref> == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] g4rpnzi5ccjpscgsdqzxjgaygh8ob6k 38610 38609 2026-09-26T08:15:42Z Dionysus 2208 /* Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) */ 38610 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. Α' έκδοση Κάιρο 1944. * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937), σελ. 63 * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938), σελ. 91 * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939), σελ. 107 * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943), σελ. 220 * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 283 * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 315 * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 506 * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 510 === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. Α' έκδοση 1974. * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950), σελ. 53 * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965), σελ. 216 === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. Α' έκδοση Ίκαρος 1992. * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941), σελ. 21 - 22 * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941), σελ. 55 * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 205 * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 213 * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 228 * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 228 * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968), σελ. 259 - 260 == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους ''Times'' διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) * Χτες απόγεμα Μίνα· διηγείται στη Μαρώ: Κοσμική συγκέντρωση. Ένας κύριος μιλά για τον εξευτελισμό του παντός και προσθέτει: «Και το [[Νόμπελ]] ακόμη τώρα απονέμεται με μέσα. Το πήρε ο Σεφέρης με τα μέσα που έβαλε, όταν ήταν Πρέσβης στο Λονδίνο». Ο Μαρκεζίνης, παρών, του αποκρίθηκε: «Μπορώ να σας πω ότι είναι το Νόμπελ ένας απολύτως ακέραιος οργανισμός όπου τα μέσα δεν περνούν» κ.τ.λ. Ο άλλος τον άκουε μ' ένα ύφος σα να έλεγε: «ξέρω καλά τι λέω, εμένα δε [με] κοροϊδεύουν» – το σημειώνω γιατί είναι μια γνώμη αρκετά διαδεδομένη, που προέρχεται από αντιδράσεις φθονερών λογοτεχνών και βρίσκει πρόσφορο χώμα για να πιάσει από το γεγονός ότι ο Ρωμιός γυρεύει πάντα μια δικαιολογία για κάτι που δεν καταλαβαίνει. Δεν καταλαβαίνουν τι αξία μπορεί να έχουν αυτά που έγραψα· άρα έβαλα μέσα. Κοντά σ' αυτά είναι και οι πολιτικές αντιδράσεις (''Εστία'' και κουκουέδες, η αιώνια σύμπτωση άκρων αριστερών και άκρων δεξιών) εκεί η θέση είναι: ο Σεφ. πούλησε το [[Κυπριακό (ζήτημα)|Κυπριακό]] για να τον υποστηρίξουν στο Νόμπελ οι Άγγλοι (χωρίς να ξέρουν οι έρημοι τι έκαμα για το Κυπριακό). Η αντίληψη του κοσμικού αυτού είναι αρκετά τρεχάμενη. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς να κάνουμε τα πάντα σαν εμάς. (Παρασκευή, 10 Δεκέμβρη 1965, σελ. 116 - 117) * Είναι δύσκολο να πει κανείς την [[αλήθεια]]. Κι αν την πει, αφού δεν την πιστεύει κανείς, είναι σαν να μη την έχει πει. Οι άλλοι πιστεύουν ό,τι τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να πιστεύουν· η [[ανάγκη]] και το [[συμφέρον]] τους. Το λέω αυτό χωρίς καμιά κατηγόρια· κι εγώ δεν πρέπει να είμαι εξαίρεση στον κανόνα. (Κυριακή, 19 Ιουνίου 1966, σελ. 119 - 120) * Δημοσιογράφος: Γιατί ο [[Πάμπλο Πικάσο|Πικάσο]] θεοποιεί το [[ασχήμια|άσχημο]]; Να είναι το αποτέλεσμα του [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικού (εμφυλίου) πολέμου]] στην [[ψυχή]] του;<br>[[Ζαν Κοκτώ|Cocteau]]: Γνωρίζετε ότι έκανε τα πρώτα σχέδια προς την κατεύθυνση της «[[Γκερνίκα (πίνακας)|Guernica]]» πριν από τον Ισπανικό πόλεμο; Η πραγματική έμπνευση της «Guernica» ήταν ο [[Φρανθίσκο Γκόγια|Γκόγια]]. (Πέμπτη, 25 Ιουνίου 1968, σελ. 154) * Σήμερα πρωί στο ''New York Times'' είδηση του θανάτου τού [[Μαρσέλ Ντυσάν|Marcel Duchamp]]. Η εφημερίδα του αφιερώνει μια ολόκληρη σελίδα· τον χαρακτηρίζει: «Art Giant»· ένας από τους αρθρογράφους τον τοποθετεί αμέσως μετά τον [[Πάμπλο Πικάσο|Picasso]]. Ωστόσο κοντά στη «σκληρότητα» αυτών των ανθρώπων – συλλογίζομαι από το πρωί τούτη τη λεπτομέρεια, λ.χ.: ο [[Αλφρέ Ζαρρύ|Jarry]] πεθαίνοντας από την [[πείνα]], στο νεκρικό κρεβάτι του, ζήτησε μια οδοντογλυφίδα· δεν ξέρω πώς να τη χαρακτηρίσω τούτη την άγρια [[ειρωνεία]]. (Πέμπτη, 3 Οκτώβρη 1968, σελ. 159) * ... το χαρακτηριστικό χρώμα της μικρασιατικής γης, το κίτρινο. (Σάββατο, 1 Νοέμβρη 1969 [Α/π Απολλωνία], σελ. 205) * Πρέπει να την αναζητώ τούτη τη μνεία στους ''[[Αδελφοί Καραμάζοφ|Καραμάζοφ]]'' εδώ και 40 χρόνια. (Τρίτη, 6 Γενάρη 1970, Φώτα [Αθήνα], σελ. 215) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 42.</ref> * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 44 - 45.</ref> * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942. Ιερουσαλήμ)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 48 - 49.</ref> * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 131.</ref> * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 135.</ref> * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 137.</ref> * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 153.</ref> * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 175 - 176.</ref> * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 177.</ref> * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 187.</ref> * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 192.</ref> * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 207.</ref> * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 225.</ref> * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 227.</ref> * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 251.</ref> * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944)<ref>Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944). Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. σελ. 272.</ref> === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945, σελ. 49) * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946, σελ. 83) * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946, σελ. 109) * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947, σελ. 116 - 117) * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952, σελ. 127) == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Είπαν για τον Γιώργο Σεφέρη == * 02/04/1969. «... Μόνη χαρά μου τούτο τον καιρό τ' αντρίκιο και τίμιο μήνυμα του Σ. Έδειξε ακόμη μια φορά τι [[ποιητής]] και τι [[άνθρωπος]] είναι – αυτά τα δυο ποτέ δεν πάνε χώρια. Μπράβο του. Του σφίγγω τα χέρια και τον φιλώ αδελφικά στο στόμα. Νάτη η παρηγοριά που μπορεί να δώσει στους ανθρώπους ο αληθινός Ποιητής. Μπορεί να καμαρώσει πάλι η [[Ελλάδα|χώρα μας]] πως όλα μπορεί να της λείπουν μα δεν της λείπουν οι ποιητές. Κι αυτό δεν είναι διόλου λίγο. Ίσως αυτό να φέρει κι όλα τ' άλλα.» ** [[Γιάννης Ρίτσος]] (Μετά τη δήλωση στις 28/03/1969 του Γιώργου Σεφέρη κατά της Δικτατορίας.)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. σελ. 191. Πρώτη έκδοση 2019.</ref> == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] ispavixdah6obdlq89if3zmpfba319s 38611 38610 2026-09-26T08:23:47Z Dionysus 2208 /* Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) */ 38611 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. Α' έκδοση Κάιρο 1944. * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937), σελ. 63 * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938), σελ. 91 * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939), σελ. 107 * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943), σελ. 220 * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 283 * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 315 * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 506 * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 510 === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. Α' έκδοση 1974. * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950), σελ. 53 * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965), σελ. 216 === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. Α' έκδοση Ίκαρος 1992. * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941), σελ. 21 - 22 * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941), σελ. 55 * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 205 * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 213 * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 228 * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 228 * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968), σελ. 259 - 260 == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους ''Times'' διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) * Χτες απόγεμα Μίνα· διηγείται στη Μαρώ: Κοσμική συγκέντρωση. Ένας κύριος μιλά για τον εξευτελισμό του παντός και προσθέτει: «Και το [[Νόμπελ]] ακόμη τώρα απονέμεται με μέσα. Το πήρε ο Σεφέρης με τα μέσα που έβαλε, όταν ήταν Πρέσβης στο Λονδίνο». Ο Μαρκεζίνης, παρών, του αποκρίθηκε: «Μπορώ να σας πω ότι είναι το Νόμπελ ένας απολύτως ακέραιος οργανισμός όπου τα μέσα δεν περνούν» κ.τ.λ. Ο άλλος τον άκουε μ' ένα ύφος σα να έλεγε: «ξέρω καλά τι λέω, εμένα δε [με] κοροϊδεύουν» – το σημειώνω γιατί είναι μια γνώμη αρκετά διαδεδομένη, που προέρχεται από αντιδράσεις φθονερών λογοτεχνών και βρίσκει πρόσφορο χώμα για να πιάσει από το γεγονός ότι ο Ρωμιός γυρεύει πάντα μια δικαιολογία για κάτι που δεν καταλαβαίνει. Δεν καταλαβαίνουν τι αξία μπορεί να έχουν αυτά που έγραψα· άρα έβαλα μέσα. Κοντά σ' αυτά είναι και οι πολιτικές αντιδράσεις (''Εστία'' και κουκουέδες, η αιώνια σύμπτωση άκρων αριστερών και άκρων δεξιών) εκεί η θέση είναι: ο Σεφ. πούλησε το [[Κυπριακό (ζήτημα)|Κυπριακό]] για να τον υποστηρίξουν στο Νόμπελ οι Άγγλοι (χωρίς να ξέρουν οι έρημοι τι έκαμα για το Κυπριακό). Η αντίληψη του κοσμικού αυτού είναι αρκετά τρεχάμενη. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς να κάνουμε τα πάντα σαν εμάς. (Παρασκευή, 10 Δεκέμβρη 1965, σελ. 116 - 117) * Είναι δύσκολο να πει κανείς την [[αλήθεια]]. Κι αν την πει, αφού δεν την πιστεύει κανείς, είναι σαν να μη την έχει πει. Οι άλλοι πιστεύουν ό,τι τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να πιστεύουν· η [[ανάγκη]] και το [[συμφέρον]] τους. Το λέω αυτό χωρίς καμιά κατηγόρια· κι εγώ δεν πρέπει να είμαι εξαίρεση στον κανόνα. (Κυριακή, 19 Ιουνίου 1966, σελ. 119 - 120) * Δημοσιογράφος: Γιατί ο [[Πάμπλο Πικάσο|Πικάσο]] θεοποιεί το [[ασχήμια|άσχημο]]; Να είναι το αποτέλεσμα του [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικού (εμφυλίου) πολέμου]] στην [[ψυχή]] του;<br>[[Ζαν Κοκτώ|Cocteau]]: Γνωρίζετε ότι έκανε τα πρώτα σχέδια προς την κατεύθυνση της «[[Γκερνίκα (πίνακας)|Guernica]]» πριν από τον Ισπανικό πόλεμο; Η πραγματική έμπνευση της «Guernica» ήταν ο [[Φρανθίσκο Γκόγια|Γκόγια]]. (Πέμπτη, 25 Ιουνίου 1968, σελ. 154) * Σήμερα πρωί στο ''New York Times'' είδηση του θανάτου τού [[Μαρσέλ Ντυσάν|Marcel Duchamp]]. Η εφημερίδα του αφιερώνει μια ολόκληρη σελίδα· τον χαρακτηρίζει: «Art Giant»· ένας από τους αρθρογράφους τον τοποθετεί αμέσως μετά τον [[Πάμπλο Πικάσο|Picasso]]. Ωστόσο κοντά στη «σκληρότητα» αυτών των ανθρώπων – συλλογίζομαι από το πρωί τούτη τη λεπτομέρεια, λ.χ.: ο [[Αλφρέ Ζαρρύ|Jarry]] πεθαίνοντας από την [[πείνα]], στο νεκρικό κρεβάτι του, ζήτησε μια οδοντογλυφίδα· δεν ξέρω πώς να τη χαρακτηρίσω τούτη την άγρια [[ειρωνεία]]. (Πέμπτη, 3 Οκτώβρη 1968, σελ. 159) * ... το χαρακτηριστικό χρώμα της μικρασιατικής γης, το κίτρινο. (Σάββατο, 1 Νοέμβρη 1969 [Α/π Απολλωνία], σελ. 205) * Πρέπει να την αναζητώ τούτη τη μνεία στους ''[[Αδελφοί Καραμάζοφ|Καραμάζοφ]]'' εδώ και 40 χρόνια. (Τρίτη, 6 Γενάρη 1970, Φώτα [Αθήνα], σελ. 215) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. Πολιτικό ημερολόγιο. ''Πρώτος τόμος (1935 - 1944).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942, σελ. 42) * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942, σελ. 44 - 45) * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942 Ιερουσαλήμ, σελ. 48 - 49) * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943, σελ. 131) * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944, σελ. 135) * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944, σελ. 137) * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944, σελ. 153) * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944, σελ. 175 - 176) * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944, σελ. 177) * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944, σελ. 187) * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944, σελ. 192) * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944, σελ. 207) * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944, σελ. 225) * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944, σελ. 227) * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944, σελ. 251) * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944, σελ. 272) === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945, σελ. 49) * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946, σελ. 83) * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946, σελ. 109) * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947, σελ. 116 - 117) * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952, σελ. 127) == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Είπαν για τον Γιώργο Σεφέρη == * 02/04/1969. «... Μόνη χαρά μου τούτο τον καιρό τ' αντρίκιο και τίμιο μήνυμα του Σ. Έδειξε ακόμη μια φορά τι [[ποιητής]] και τι [[άνθρωπος]] είναι – αυτά τα δυο ποτέ δεν πάνε χώρια. Μπράβο του. Του σφίγγω τα χέρια και τον φιλώ αδελφικά στο στόμα. Νάτη η παρηγοριά που μπορεί να δώσει στους ανθρώπους ο αληθινός Ποιητής. Μπορεί να καμαρώσει πάλι η [[Ελλάδα|χώρα μας]] πως όλα μπορεί να της λείπουν μα δεν της λείπουν οι ποιητές. Κι αυτό δεν είναι διόλου λίγο. Ίσως αυτό να φέρει κι όλα τ' άλλα.» ** [[Γιάννης Ρίτσος]] (Μετά τη δήλωση στις 28/03/1969 του Γιώργου Σεφέρη κατά της Δικτατορίας.)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. σελ. 191. Πρώτη έκδοση 2019.</ref> == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] rg35hqpbhvwl9q9i50jdxv21yg31a9z 38612 38611 2026-09-26T08:25:43Z Dionysus 2208 /* Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) */ 38612 wikitext text/x-wiki [[File:George Seferis.JPG|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 21 ετών (1921).]] [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|200px|thumb|Ο Γιώργος Σεφέρης σε ηλικία 63 ετών (1963).]] Ο '''[[w:Γιώργος Σεφέρης|Γιώργος Σεφέρης]]''' (1900-1971) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, βραβευμένος το 1963 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. == Ποίηση == * Η [[μνήμη]], όπου και να την αγγίξεις, πονεί. ** ''(Μνήμη)'' * Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά. ** ''(Θερινό ηλιοστάσι)'' * Όπου και να ταξιδέψω, η [[Ελλάδα]] με πληγώνει. ** ''(Με τον τρόπο του Γ. Σ.)'' * Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη. ** ''(Αργοναύτες)'' * Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόνους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος κι αλλάξαμε ζωή. ** ''(Άρνηση)'' * Ανεξήγητο, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι. ** ''(Διάλειμμα χαράς)'' * Καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει το βραχνά των άλλων. ** ''(Σαλαμίνα της Κύπρος)'' * Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει – στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο, μνησιπήμων πόνος. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά. ** ''(Τελευταίος σταθμός)'' * Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη.<br />Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει<br />και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της<br />κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945)<ref>''[https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=3157 Γιώργος Σεφέρης: Ένας γέροντας στην ακροποταμιά].'' greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 23/11/2025.</ref> * Αν είναι ανθρώπινος ο πόνος, δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε. ** «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄'' (1945) * Δεν είναι μεγάλο πράγμα ν' ανεβείς μα είναι πολύ δύσκολο ν' αλλάξεις. ** [http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1623 «Piazza san Nicolò»], ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) * Κι όταν γυρεύεις το [[θαύμα]] πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων<br /> γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου. ** «Les anges sont blancs», ''Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄'' (1940) == Δοκίμια == === Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Πρώτος τόμος (1936 - 1947).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. Α' έκδοση Κάιρο 1944. * Ένας ποιητής έξω από το «ρήμα», δεν είναι παράλογο; Δεν ξέρω. Η χάρη της [[τέχνη|τέχνης]] είναι να μας οδηγεί σ' ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε πια. Ο [[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]] είναι ένα όριο, συλλογιζόμουνα, όπου η γλωσσική αφαίρεση αφήνει μια σχεδόν άναρθρη φωνή και γραμμές στον ουρανό· κατά βάθος είναι αμίλητος. Αλλά και ο [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Καβάφης]] είναι ένα όριο όπου η [[ποίηση]] απογυμνώνεται προσεγγίζοντας την πρόζα. Και ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]] ένα όριο όπου η ποίηση εξαγνίζεται προσεγγίζοντας το ανέκφραστο. Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. Σε καμιά λογοτεχνία δε βρίσκω ανάλογα παραδείγματα. Οι δυσκολίες τους –το μέτρο της δύναμής τους– τους έκαναν όρια. Ποιος θα πει ποτέ τις δυσκολίες τους; Τις αισθανόμαστε τόσο λίγο. Παράξενος τόπος. ** ''Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο'' (1937), σελ. 63 * Η [[τέχνη]] είναι μια απέραντη [[αλληλεγγύη]], και κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι τη νιώθει, αν δε νιώσει την αλληλεγγύη αυτή. ** ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'' (1938), σελ. 91 * Αν είναι άνθρωπος ή ελάφι· αν τα πόδια του ή το κεφάλι του είναι κομμένα· αν μέσα από τους ακρωτηριασμούς του βγαίνουν άλλα φυτά ή ερπετά ή πετούμενα, είναι ζήτημα που καθόλου δεν μπορεί να επηρεάσει την [[κρίση]] μου. Εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι αν ο [[Δομήνικος Θεοτοκόπουλος|Θεοτοκόπουλος]] κάνει [[ζωγραφική]]· αν μου μεταδίνει τη [[συγκίνηση]] της [[τέχνη|τέχνης]] του. ** ''Μονόλογος πάνω στην ποίηση'' (1939), σελ. 107 * Θα πρέπει να περάσουν, νομίζω, πολλά χρόνια για να βρεθεί ένας [[άνθρωπος]] που να έχει τέτοια εμπειρία της [[Ελληνικά|γλώσσας μας]]. Την ήξερε πέρα ως πέρα, ώς την πιο παράμερη γωνιά της· αρχαία, μεσαιωνική, ιδιωματική, σε κάθε της απόχρωση, σε κάθε της τόνο. Όχι, δεν την ήξερε όπως οι Φαρισαίοι και οι γραμματικοί, την είχε μέσα του αυτή την τρομερή αρθρωτική δύναμη, αυτή την Αναδυομένη. Γι' αυτό ποιήματα όπως ο ''Δωδεκάλογος'' και όπως η ''Φλογέρα'' μας κάνουν την εντύπωση κατακλυσμικών γεγονότων. ** ''Κωστής Παλαμάς'' (1943), σελ. 220 * Η [[ιδέα]] μου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος για να αποδείξει κανείς ότι ένα [[ποίημα]] είναι καλό. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 283 * Και αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο [[ποιητής]]: να μεταδώσει ορισμένες [[συγκίνηση|συγκινήσεις]], να δημιουργήσει ορισμένα πλέγματα συγκινήσεων που ανοίγουν παράθυρα στη [[ζωή]]. Κι αν είναι πραγματικά ποιητής, δεν μπορεί να μη συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την εποχή του· ίσως και με άλλες εποχές, αν είναι μεγαλύτερος ποιητής. Αλλά ποιες [[πολιτική|πολιτικές]] τάσεις και ποιες επιδιώξεις θα τραφούν μέσα στην [[κοινωνία]] από αυτές τις συγκινήσεις, δεν το ξέρει, όπως δεν το ήξερε ο αδικοσκοτωμένος [[Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα|Federico Garcia Lorca]]. Ο μαιευτήρας της κοινωνίας, συνειδητά τουλάχιστο, δεν είναι ο ποιητής, είναι ο [[πολιτικός]]. ** ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 315 * ... διερμηνεύει πολύ περισσότερο τον εαυτό του παρά το ποίημα. Κι αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, και γενικά, και ειδικότερα όταν κρίνουμε τις επιδράσεις πάνω στα έργα της τέχνης. Συμβαίνει πολύ συχνά, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κριτής να προβάλλει, πάνω στο κείμενο που εξετάζει, τις επιδράσεις που ο ίδιος έχει υποστεί, ή να νομίζει πως ο συγγραφέας επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο που θα επηρεαζότανε και ο ίδιος. [...] Κρίνοντας κρίνουμε τον εαυτό μας. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 506 * Το μόνο που θα έλεγα ακόμη είναι τούτο: σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι. ** Σημείωση στο δοκίμιο ''Ερωτόκριτος'' (1946), σελ. 510 === Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Δεύτερος τόμος (1948 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Η' έκδοση 2003. Α' έκδοση 1974. * Κάθε εξήγηση [[ποίημα|ποιήματος]] είναι, μου φαίνεται, εξωφρενική. Το ξέρει αυτό όποιος έχει μια μικρή ιδέα τού πώς δουλεύει ο [[καλλιτέχνης]]. ** ''Μια σκηνοθεσία για την «Κίχλη»'' (1950), σελ. 53 * Μεταφράζοντας, μαθαίνει κανείς τη δική του [[γλώσσα]]· δεν εννοώ: εκείνη από την οποία μεταφράζει. ** Τα λόγια ανήκουν στον [[Τ. Σ. Έλιοτ]]. *** ''Θ. Σ. Ε. Σελίδες από ένα ημερολόγιο'' (1965), σελ. 216 === Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. Α' έκδοση Ίκαρος 1992. * Είχα άλλα ενδιαφέροντα, που τα τοποθετούσα ψηλότερα από τις πρόσκαιρες αυτές ασχολίες και που ήταν η ζωή μου. Όμως, κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό μου, δε νομίζω πως πήρα από κανέναν τον καιρό που αφιέρωσα σ' αυτά τα ενδιαφέροντα. Αυτός ήταν ο καιρός που άλλοι έδωσαν στο σκότωμα της ώρας, στη φλυαρία, στα χαρτιά ή στην πλήξη. Νομίζω πως έκανα το χρέος μου στην υπηρεσία με την προσήλωση οποιουδήποτε συναδέλφου που εκτιμώ. Η ανάγκη να υπηρετώ δυο κυρίους και η αποστροφή μου γενικά για την ερασιτεχνία με βασάνισαν αδιάκοπα. Κάποτε ήταν ένα μαρτύριο. Αλλά από μιαν ορισμένη στιγμή και πέρα, αφού δεν είχα τα μέσα να ζήσω τη ζωή που θα ήθελα, παραδέχτηκα πως ήταν καλύτερα έτσι, παρά να κερδίζω το ψωμί μου είτε σα δημοσιογράφος είτε κάνοντας άλλες βιομηχανίες με την πένα μου. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941), σελ. 21 - 22 * Έγραψα αυτές τις σελίδες χωρίς άλλο σκοπό παρά να βάλω τάξη στη [[συνείδηση|συνείδησή]] μου. Το μόνο γενικότερο συμπέρασμα που βγάζω και που με ανησυχεί είναι η καταπληκτική διαφορά του [[λαός|λαού]] και της [[εξουσία|συντεχνίας των αρχόντων του]], σ' όποιο κόμμα κι αν ανήκουν. Πού θα μας βγάλει αυτό, δεν το ξέρω· [...] Ο [[Θεός]] να βοηθήσει. ** ''Χειρόγραφο Σεπ. '41'' (1941), σελ. 55 * Δεν είναι εύκολος ο [[Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης]], όταν γυρεύεις να κοσκινίσεις τη γνώση του. Ξέρει και θυμάται τόσα και τόσα, από τις μελέτες του, από την ακονισμένη παρατηρητικότητά του, που μπροστά του αισθάνομαι απίστευτα αμαθής. Έπειτα, είναι άνθρωπος που δεν αρνιέται τίποτε· η παραδοχή του είναι οικουμενική. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 205 * Ανάμεσα Ερέχθειο και Παρθενώνα... ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 213 * Δεν μπορούμε να τα πούμε όλα σ' ένα έργο· κάτι πρέπει ν’ αφήσουμε. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 228 * Ποιος είμαι εγώ, ρωτήθηκα, και θέλω να διορθώσω τους άλλους; Εγώ που δεν υπάρχω. ** ''Οι ώρες της «Κυρίας Έρσης»'' (1967), σελ. 228 * Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;». ** ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968), σελ. 259 - 260 == Ημερολόγια == === Μέρες === ==== Μέρες Α' (16 Φεβρουαρίου 1925 - 17 Αυγούστου 1931) ==== * Η ευαισθησία, για να είναι χρήσιμη, πρέπει να συντροφεύεται από ανάλογη δύναμη. (1925) * Μην αναβάλλεις: ουσιαστικός κανόνας της ζωής. Αλλιώς, κινδυνεύεις να σε πάρει ο ύπνος. Διώχνε κάθε σκέψη συγκαταβατική, συνένοχο, κλεφταποδόχα. Μην ξεχνάς πως δεν πρέπει μόνο την πνευματική συνήθεια ν’ αποχτήσεις, αλλά και τη σωματική. Σε καθετί υπάρχει και μια σωματική στάση. (1925) * Ο χριστιανισμός τους: [...] Προτιμούν την καθαρή ανηθικότητα από κάθε ηθική που δεν είναι η δική τους. (1926) ==== Μέρες Β' (24 Αυγούστου 1931 - 12 Φεβρουαρίου 1934) ==== * Τι σημασία έχει η ελευθερία του ανθρώπου, αν δεν την εξαγοράζουμε κάθε τόσο (όχι με χρήματα, βέβαια). Μην ξεχνάς να σιχαίνεσαι πάντα τους ψυχικούς σελέμηδες. (1932) ==== Μέρες Γ' (16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940) ==== ==== Μέρες Δ' (1 Γενάρη 1941 - 31 Δεκέμβρη 1944) ==== ==== Μέρες Ε' (1 Γενάρη 1945 - 19 Απρίλη 1951) ==== * Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα [[ποίηση|στίχο]] παρά να σηκώσεις ένα βράχο. (1946) ==== Μέρες ΣΤ' (20 Απρίλη 1951 - 4 Αυγούστου 1956) ==== ==== Μέρες Ζ' (1 Οκτώβρη 1956 - 27 Δεκέμβρη 1960) ==== ==== Μέρες Η' (2 Γενάρη 1961 - 16 Δεκέμβρη 1963) ==== * Όσο το σκέπτομαι πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία. (3 Ιανουαρίου 1962)<ref>Λαμπρινή Κουζέλη. ''[https://www.tovima.gr/print/books-ideas/prepei-lfna-eimai-ena-lathos-stin-elliniki-logotexnia/ Γιώργος Σεφέρης: «Πρέπει να είμαι ένα λάθος στην ελληνική λογοτεχνία»].'' tovima.gr. 23/12/2018. Ανακτήθηκε στις 21/08/2026.</ref> ==== Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971) ==== Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. Πρώτη έκδοση 2019. * Χτες πρωί στους ''Times'' διαβάζω μεγάλους τίτλους: «Μπορεί οι κομπιούτερ να φέρουν τη [[δικτατορία]]; – Προειδοποίηση στις [[ΗΠΑ]] για την έλλειψη σεβασμού προς τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]»· καλά πάμε. (Τρίτη, 30 Ιουνίου 1964, σελ. 47) * ... αμφιβάλλω αν έχει δίκιο (ο [[Σαιν-Τζον Περς|Saint-John Perse]])· κάθε [[ποίηση]] βγαίνει με κάποιον τρόπο από προφορική παράδοση, έχει προφορικές ρίζες, νομίζω και του το λέω). Δεν αγαπά ωστόσο την απαγγελία των ποιημάτων: βρίσκει πως η ανθρώπινη φωνή περιορίζει τη μουσική του ποιήματος – γι' αυτό, λέει, δεν απαγγέλνει ποτέ ποιήματά του, ούτε του αρέσει να τ' απαγγέλνουν – βρίσκει πως η πνευματική ακοή, η σιωπηλή, ακούει πλουσιότερες αρμονικές νότες (περίεργο γιατί η ποίησή του προσκαλεί τη φωνή). (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53) * Έπειτα (ο Saint-John Perse) έρχεται στον [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|E. A. Poe]]· τον θαυμάζει· «ο [[Τ. Σ. Έλιοτ|Eliot]] σε μια σχετική ομιλία του (στην Αμερική) υποστήριξε» αφηγείται «πως η υπόθεση Poe ήταν κατασκεύασμα Γάλλων που δεν ήξεραν αγγλικά. Του είπα» συνεχίζει «πως η κρίση του ήταν άδικη· πως δεν έπρεπε να κρίνει τον Poe από το έργο που μια δύσκολη ζωή του επέτρεψε να κάνει, αλλά από αυτό που γύρευε να δημιουργήσει – αυτό που το έργο του μάς δείχνει ότι μπορούσε να δημιουργήσει». Είπε το όνομα του [[Χόρχε Λουίς Μπόρχες|George [= Jorge Luis] Borges]]. Τον ρώτησα αν τον γνώρισε. «Ναι» είπε «τώρα είναι ολωσδιόλου τυφλός, γι' αυτό έχει περιορίσει το γράψιμό του σε σύντομα ποιήματα». (Τα βρίσκει πολύ χαμηλότερα από το κύριο έργο του, που είναι κάποτε καλύτερο κι από τον Poe.) (Πέμπτη, 9 Ιουλίου 1964, σελ. 53 - 54) * Τι προτιμάς, να ξέρουν καλά τη σημερινή γλώσσα τους οι Έλληνες ή τους αρχαίους; (Πέμπτη, 21 Γενάρη 1965 [Αθήνα], σελ. 83) * Χτες είδαμε το Ζορμπά, το φιλμ του [[Μιχάλης Κακογιάννης|Κακογιάννη]] - [[Νίκος Καζαντζάκης|Καζαντζάκη]]. Με δηλητηρίασε όλη νύχτα και σήμερα πρωί. Όχι από συναίσθημα εθνικής προσβολής, που ύστερα από βροντερές τυμπανοκρουσίες και παρασημοφορίες για την πρεμιέρα του στο Παρίσι, ανακαλύπτουν τώρα οι Έλληνες χωρίς να 'χουν το θάρρος ν' αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Αλλά για την ανυπόφορη αναισθησία αυτού του ανθρώπου, του Καζ., που νομίζει πως είναι ευαίσθητος, που νομίζει πως είναι ερευνητής της αλήθειας, για να μην πω φιλόσοφος. Δε με πειράζει ο σκοτωμός της χήρας – ούτε το πλιάτσικο στο σπίτι της ετοιμοθάνατης Ορτάνς. Όλα μπορεί να τα πει κανείς. Αν ένα χωριό στην Κρήτη ήταν κάποτε βάρβαρο, ήταν βάρβαρο· ποιος δεν ήταν βάρβαρος κάποτε – όλα μπορεί να τα πει κανείς – αλλά σ' ένα έργο που διεκδικεί την [[ανθρωπιά]] το θέμα δεν είναι εκεί. Το θέμα είναι πώς εξαγοράζει κανείς αυτά που γράφει κι αν δεν τα λέει στο βρόντο. Ψεύτικη γλώσσα, ψεύτικες πόζες, απομιμήσεις αισθημάτων μού φαίνεται είναι ο Καζαντζάκης. Και δε βρέθηκε άνθρωπος να τον κρίνει, τόσα χρόνια που αλωνίζει ανάμεσό μας. Έχω την εντύπωση πως είμαστε συνηθισμένοι στην ψευτιά χρόνια και αιώνες. Μας αρέσει. Δεν έχουμε δύναμη ν' αντιδράσουμε. (Κυριακή, 21 Μάρτη 1965, σελ. 94 - 95) * Επίδραση [[κινηματογράφος|κινηματογράφου]]: οι Αμερικάνοι έχουν εκθέσει τη [[ζωή]] τους τόσο εξαντλητικά στις [[κινηματογραφική ταινία|ταινίες]], που όποιον και να δεις –σήμερα λ.χ. στο λεωφορείο που μας πήγαινε στα Cloisters– έχεις την εντύπωση πως βλέπεις ένα πλάσμα σαν αναποδογυρισμένη τσέπη. (Παρασκευή, 4 Ιουνίου 1965, σελ. 99) * id. 146. – και τούτο που μ' ενδιαφέρει γιατί το σημειώνει κάπου στα 1945 άνθρωπος σαν τον [[Αλμπέρ Καμύ|Camus]]: «Γιατί είμαι [[καλλιτέχνης]] και όχι [[φιλόσοφος]]; Γιατί σκέφτομαι σύμφωνα με τις [[λέξεις]] και όχι με τις [[ιδέες]].» (Τετάρτη, 4 Αυγούστου 1965, σελ. 107) * Χτες βράδυ ''[[Άγγελος_Σικελιανός#Σίβυλλα|Σίβυλλα]]'' του [[Άγγελος Σικελιανός|Σικελιανού]] (ανεβασμένη από τον Σωκ. Καραντινό). Θα πεθάνω χωρίς να καταλάβω τι γυρεύουν, τι αγαπούν οι σύγχρονοί μου αστοί στην [[Ελλάδα]]. Ποια είναι τα γούστα τους. Πήγα με καλές διαθέσεις, όσο και ν' αντιδρώ σ' αυτή την [[έκφραση]] και σ' αυτή τη [[μεταφυσική]]. Τον Σικελιανό τον αγαπούσα από άλλες πλευρές και με συγκινούσε. Γιατί να επιμένουμε να δείχνουμε τα ελαττώματά του και όχι τα προτερήματά του; (Πέμπτη, 9 Σεπτέμβρη 1965, σελ. 111) * Χτες απόγεμα Μίνα· διηγείται στη Μαρώ: Κοσμική συγκέντρωση. Ένας κύριος μιλά για τον εξευτελισμό του παντός και προσθέτει: «Και το [[Νόμπελ]] ακόμη τώρα απονέμεται με μέσα. Το πήρε ο Σεφέρης με τα μέσα που έβαλε, όταν ήταν Πρέσβης στο Λονδίνο». Ο Μαρκεζίνης, παρών, του αποκρίθηκε: «Μπορώ να σας πω ότι είναι το Νόμπελ ένας απολύτως ακέραιος οργανισμός όπου τα μέσα δεν περνούν» κ.τ.λ. Ο άλλος τον άκουε μ' ένα ύφος σα να έλεγε: «ξέρω καλά τι λέω, εμένα δε [με] κοροϊδεύουν» – το σημειώνω γιατί είναι μια γνώμη αρκετά διαδεδομένη, που προέρχεται από αντιδράσεις φθονερών λογοτεχνών και βρίσκει πρόσφορο χώμα για να πιάσει από το γεγονός ότι ο Ρωμιός γυρεύει πάντα μια δικαιολογία για κάτι που δεν καταλαβαίνει. Δεν καταλαβαίνουν τι αξία μπορεί να έχουν αυτά που έγραψα· άρα έβαλα μέσα. Κοντά σ' αυτά είναι και οι πολιτικές αντιδράσεις (''Εστία'' και κουκουέδες, η αιώνια σύμπτωση άκρων αριστερών και άκρων δεξιών) εκεί η θέση είναι: ο Σεφ. πούλησε το [[Κυπριακό (ζήτημα)|Κυπριακό]] για να τον υποστηρίξουν στο Νόμπελ οι Άγγλοι (χωρίς να ξέρουν οι έρημοι τι έκαμα για το Κυπριακό). Η αντίληψη του κοσμικού αυτού είναι αρκετά τρεχάμενη. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς να κάνουμε τα πάντα σαν εμάς. (Παρασκευή, 10 Δεκέμβρη 1965, σελ. 116 - 117) * Είναι δύσκολο να πει κανείς την [[αλήθεια]]. Κι αν την πει, αφού δεν την πιστεύει κανείς, είναι σαν να μη την έχει πει. Οι άλλοι πιστεύουν ό,τι τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να πιστεύουν· η [[ανάγκη]] και το [[συμφέρον]] τους. Το λέω αυτό χωρίς καμιά κατηγόρια· κι εγώ δεν πρέπει να είμαι εξαίρεση στον κανόνα. (Κυριακή, 19 Ιουνίου 1966, σελ. 119 - 120) * Δημοσιογράφος: Γιατί ο [[Πάμπλο Πικάσο|Πικάσο]] θεοποιεί το [[ασχήμια|άσχημο]]; Να είναι το αποτέλεσμα του [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικού (εμφυλίου) πολέμου]] στην [[ψυχή]] του;<br>[[Ζαν Κοκτώ|Cocteau]]: Γνωρίζετε ότι έκανε τα πρώτα σχέδια προς την κατεύθυνση της «[[Γκερνίκα (πίνακας)|Guernica]]» πριν από τον Ισπανικό πόλεμο; Η πραγματική έμπνευση της «Guernica» ήταν ο [[Φρανθίσκο Γκόγια|Γκόγια]]. (Πέμπτη, 25 Ιουνίου 1968, σελ. 154) * Σήμερα πρωί στο ''New York Times'' είδηση του θανάτου τού [[Μαρσέλ Ντυσάν|Marcel Duchamp]]. Η εφημερίδα του αφιερώνει μια ολόκληρη σελίδα· τον χαρακτηρίζει: «Art Giant»· ένας από τους αρθρογράφους τον τοποθετεί αμέσως μετά τον [[Πάμπλο Πικάσο|Picasso]]. Ωστόσο κοντά στη «σκληρότητα» αυτών των ανθρώπων – συλλογίζομαι από το πρωί τούτη τη λεπτομέρεια, λ.χ.: ο [[Αλφρέ Ζαρρύ|Jarry]] πεθαίνοντας από την [[πείνα]], στο νεκρικό κρεβάτι του, ζήτησε μια οδοντογλυφίδα· δεν ξέρω πώς να τη χαρακτηρίσω τούτη την άγρια [[ειρωνεία]]. (Πέμπτη, 3 Οκτώβρη 1968, σελ. 159) * ... το χαρακτηριστικό χρώμα της μικρασιατικής γης, το κίτρινο. (Σάββατο, 1 Νοέμβρη 1969 [Α/π Απολλωνία], σελ. 205) * Πρέπει να την αναζητώ τούτη τη μνεία στους ''[[Αδελφοί Καραμάζοφ|Καραμάζοφ]]'' εδώ και 40 χρόνια. (Τρίτη, 6 Γενάρη 1970, Φώτα [Αθήνα], σελ. 215) === Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Πρώτος τόμος (1935 - 1944).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1992. Πρώτη έκδοση 1979. * Αλλά έχεις όρεξη να του πεις και να του θυμίσεις την επίμονη, την ανυπόφορη και την ανόητη προσπάθεια της 4ης Αυγούστου για να σβήσει και να θάψει και να παραμορφώσει όχι μόνο την πρόσφατη ιστορία αλλά και την αρχαία. Αφήνω τον Επιτάφιο του [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και άλλες ροπές διαστρέβλωσης των αρχαίων κειμένων, αφήνω τη [[λογοκρισία|λογοκριτική]] μανία όχι για τις πράξεις αλλά και για το όνομα του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Βενιζέλου]] ακόμη, θυμάμαι μόνο τον ακρωτηριασμό κειμένων όπως του [[Περικλής Γιαννόπουλος|Περικλή Γιαννόπουλου]], για να μη θιγεί το παλάτι ή διάφορες ξένες δυνάμεις. (Σάββατο, 14 Μάρτη 1942, σελ. 42) * Λέει τρομαχτικά πράγματα για την κατάσταση του επισιτισμού. Το Νοέμβρη, λέει, όταν βούλιαξε το «Κουρτουλούς», οι θάνατοι ανέβηκαν σε 2.500 την ημέρα Αθήνα και Πειραιά, αργότερα έγιναν πάλι 1.000 την ημέρα. Αυτό τον αριθμό τον θεωρεί τον κανονικό μέσον όρο. Προσθέτει πως η πείνα σάρωσε κυριολεχτικά τις φτωχές συνοικίες του Πειραιά [...] Λέει πως υπάρχουν για 400.000 συσσίτια, Αθήνα και Πειραιά. Είναι ο μόνος τρόπος να φάει κανείς. Γιατί καμιά περιουσία δεν αντέχει στα μυθώδη ποσά που γυρεύει η μαύρη αγορά. (Τετάρτη, 1 Απρίλη 1942, σελ. 44 - 45) * Θα 'πρεπε ίσως να προσθέσω και τούτο, για τον τρόπο που χρησιμοποιείται αυτές τις μέρες η λέξη «φασίστας». Ήμουν ένα βράδυ στο σπίτι ενός Άγγλου φίλου και συζητούσαμε για το ''Ο Κολοσσός του Μαρουσιού'' του [[Χένρυ Μίλλερ]] που έφερα πρώτος στην Αίγυπτο. «Είναι ένα φασιστικό βιβλίο», μου είπε κάποιος. Προσπάθησα να καταλάβω τι εννοούσε και συζήτησα για λίγο μαζί του, όταν ένας τρίτος έκλεισε την κουβέντα λέγοντας: «Μα εννοούμε φασιστικά τα πράγματα που δε μας αρέσουν.» (Τετάρτη, 8 Ιουλίου 1942 Ιερουσαλήμ, σελ. 48 - 49) * Συλλογίζομαι κάθε μέρα και περισσότερο πως είμαστε ένα κουβάρι από σκουλήκια. (Τρίτη, 28 Δεκέμβρη 1943, σελ. 131) * Φριχτές καταστροφές στην [[Ελλάδα]]: Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ' ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά. Γιατί Εαμίτες εξετέλεσαν 82 Γερμανούς αιχμαλώτους. (Δευτέρα, 3 Γενάρη 1944, σελ. 135) * Παρατηρώ ότι και η κίνηση γύρω από την προσπάθεια συμφιλιώσεως εμφανίζει πράγματα ανακριβώς, γιατί δείχνει ότι ολόκληρος ελληνικός λαός σφάζεται ενώ πραγματικά πρόκειται για λίγους ανθρώπους. (Δευτέρα, 10 Γενάρη 1944, σελ. 137) * Πληροφορούμαι άλλες λεπτομέρειες αιτίων καταστροφής Καλαβρύτων: Όχι γιατί το ΕΑΜ σκότωσε Γερμανούς αιχμαλώτους, όπως το διατυμπάνιζε ο Balfour. Υπάρχει κάτι άλλο πριν απ' αυτό. Οι Γερμανοί σκότωναν ακατάπαυτα ομήρους. Οι αντάρτες τους ειδοποίησαν ότι αν εξακολουθήσουν, θα αναγκαστούν για αντίποινα να εκτελέσουν αιχμαλώτους. Και το έκαναν. Έπειτα οι Γερμανοί χάλασαν τα Καλάβρυτα. Ποιος λέει την [[αλήθεια]]; Ζούμε διαρκώς μέσα στο [[ψέμα]]. (Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 1944, σελ. 153) * Δεν έχω τηλέφωνο ακόμη στο σπίτι. Μπαίνω σ' ένα μικροπαπουτσήδικο της γειτονιάς, όπου Εγγλέζοι στρατιώτες, μισομεθυσμένοι, χαριεντίζονται με προφαντές Αραπίνες πουλήτρες. Κάνουν μεγάλο σαματά. Ανοίγω το δεφτέρι μου και παίρνω τον Τσουδερό. [...] Ο Τσουδερός μου το υπαγόρεψε αυτό το κείμενο, με τα κόμματα και με τις τελείες, και με παρακάλεσε να το ξαναδιαβάσω. Έπειτα μου ζήτησε να το δώσω το ταχύτερο στον τύπο, στο ραδιόφωνο, και να το τηλεγραφήσω στο εξωτερικό. Έπειτα πρόσθεσε: «Τώρα θα μπορέσετε να γράψετε στα χρονικά σας το χριστιανικόν παράδειγμα ενός τέως πρωθυπουργού που σας υπαγόρευσε με τόσην επιμέλειαν το διάγγελμα του διαδόχου του.» «Όντως χριστιανικόν», είπα, μέσα στις φωνές των Εγγλέζων και των Αραπάδων, και έκλεισα το τηλέφωνο. (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944, σελ. 175 - 176) * Όλα τα «υπεύθυνα» μυαλά κολυμπούν σε μια τρομακτική σύγχυση και τη φοβούμαι. [...] ... τώρα που κανένας δεν πιστεύει πια κανέναν... (Πέμπτη, 6 Απρίλη 1944, σελ. 177) * Μαθαίνω πως τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν το δικαίωμα να εκτελούν στην Ελλάδα οποιονδήποτε νομίζουν Εαμίτη, χωρίς διαδικασία, χωρίς ευθύνη, επί τόπου. Ποιος οργάνωσε τα Τάγματα Ασφαλείας; (Κυριακή, 9 Απρίλη 1944, σελ. 187) * «Φαίνεται πως η Ελλάδα, το υιοθετημένο παιδί μας, μας κάνει φασαρίες», είπε ένας Άγγλος αξιωματικός υπεύθυνος, σε μια press conference, τις προάλλες. Τέτοια είναι τα μυαλά τους. (Τρίτη, 11 Απρίλη 1944, σελ. 192) * Οι άνθρωποι που κυβερνούν τις τύχες μας, αν μπορούμε να το λέμε αυτό, μοιάζουν σαν τις γάτες που ξετυλίγουν παίζοντας ένα κουβάρι κλωστή και μπερδεύονται μέσα στα βρόχια του. (Τρίτη, 25 Απρίλη 1944, σελ. 207) * Δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν πάρουμε ένα δυνατό καθαρτικό [[αλήθεια|αλήθειας]]. Το [[ψέμα]] από όλες τις μεριές είναι ένας τρομαχτικός βραχνάς επάνω μας και μας γαγγραινιάζει. (Σάββατο, 6 Μάη 1944, σελ. 225) * Είναι ένα θεατρικό έργο που θα ξέρετε, αγαπητέ μου κύριε Πρέσβυ, η ιστορία ενός ανθρώπου που πληρώνεται από ένα ιπποδρόμιο για να τρώει μπάτσους. Ως πότε θα είμαι ο άνθρωπος που τρώει τους μπάτσους; (Σάββατο, 6 Μάη 1944, σελ. 227) * Ο Μεταξάς, του είπα, έβλαψε τις νέες γενεές κρατώντας τις στην αφάνεια, τώρα πάμε προς το ίδιο αποτέλεσμα με τον αντίθετο τρόπο. Οι νέες γενεές, με τη συμμετοχή τους στη σημερινή κατάσταση, πάνε να φορτωθούν όλες τις αμαρτίες του παλιού κόσμου και να βουλιάξουν μαζί του. Όταν λ.χ. ο Βεντήρης απαντά σε κάποιον που αποκλείει τη συνεργασία με τα Τάγματα Ασφαλείας, ότι θα συνεργαστώ και με το Σατανά ακόμη για να χτυπήσω τους Εαμίτες, σας κολλάει μια ρετσινιά που είναι ζήτημα αν θα μπορέσετε ποτέ να τη βγάλετε από πάνω σας. (Παρασκευή, 18 Αυγούστου 1944, σελ. 251) * Αισθάνομαι φτωχός, φτωχός, άθλια άδειος. (Παρασκευή, 6 Οκτώβρη 1944, σελ. 272) === Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952) === Από το βιβλίο: Γιώργος Σεφέρης. ''Πολιτικό ημερολόγιο. Δεύτερος τόμος (1945 - 1947, 1949, 1952).'' Επιμέλεια - Σημειώσεις Αλέξανδρος Ξύδης. Εκδόσεις Ίκαρος. Αθήνα. 1985. * Αποκαρδιωμένος όπως πάντα ύστερα από κάτι τέτοια, μολονότι τα είδα τόσες και τόσες φορές, όπου η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις. Γιατί; Γιατί είμαι δεμένος μ' αυτό τον τόπο και μολονότι δεν έχω καμιά απολύτως φιλοδοξία για πολιτική δράση μού φαίνεται σαν ένα είδος ακρωτηριασμού να πω ξαφνικά να σας χέσω και να αποξενωθώ από όλα αυτά. Γιατί είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν την ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν αλλά που αξίζουν, που σε φωνάζουν. (Δευτέρα, 1 Οκτώβρη 1945, σελ. 49) * Η αμερόληπτη και καθαρή σκέψη δεν είναι πολιτική σκέψη. (Παρασκευή, 25 Γενάρη 1946, σελ. 83) * Κοιτάζοντας πίσω αυτή την τελευταία περίοδο της υπηρεσίας μου παρατηρώ: [...] γ) Ότι κανείς, και οι φανατικοί εχθροί τής Αντιβασιλείας, που πήγαιναν γυρεύοντας, δεν μπόρεσαν να με κατηγορήσουν για απολύτως τίποτε. Κι αυτό έκαμε εντύπωση σε όλους. Ο Leeper μια φορά μού έλεγε: «Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τα κατάφερες να μη σε χτυπούν στις εφημερίδες.» – «Είναι πολύ απλό», του αποκρίθηκα, «δεν επιδιώκω κανένα προσωπικό όφελος και δεν έχω καμιά φιλοδοξία να φανώ σπουδαίος.» Και δ) πραγματικά, βγαίνω από την Αντιβασιλεία χωρίς να έχω ζητήσει απολύτως τίποτε, χωρίς να έχω μεταχειριστεί τη θέση μου για να επιτύχω απολύτως τίποτε. (Σάββατο, 28 Σεπτέμβρη 1946, σελ. 109) * [Είναι μια ζούγκλα αλληλοεξόντωσης με την απάτη και τη συκοφαντία η δημόσια ζωή μας.] (Παρασκευή, 30 Μάη 1947, σελ. 116 - 117) * Χτες πρωί στο F.O. (Foreign Office) – Έπειτα το κουραστικό αυτό αίσθημα όταν λες στον εαυτό σου: «Πρόσεξε μην τα χάνεις, η μοίρα σου το θέλησε να είσαι τώρα νοσοκόμος τρελών.» (Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 1952, σελ. 127) == Συνεντεύξεις και Ομιλίες == === Ομιλία κατά την απονομή του Νόμπελ στη Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963 === * Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα - και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; * Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. * Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. * Όταν στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: "Ο άνθρωπος". Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα. == Μαρτυρίες == * Καμιά φορά, όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή μου, συλλογίζομαι με κάμποση πίκρα πως έγινε πάντα ό,τι μπορούσε να γίνει για να μη γράψω. ** Τα λόγια αυτά του Γιώργου Σεφέρη, τα αναφέρει ο [[Οδυσσέας Ελύτης]] στο δοκίμιό του ''Το χρονικό μιας δεκαετίας'' (1974)<ref>Οδυσσέας Ελύτης. ''Ανοιχτά χαρτιά.'' Ίκαρος. Αθήνα. Έβδομη έκδοση 2009. σελ. 383. Πρώτη έκδοση Αστερίας 1974.</ref> == Χωρίς πηγή == * Αυτός είναι ο θίασός μας, με αυτόν θα παίξουμε. == Είπαν για τον Γιώργο Σεφέρη == * 02/04/1969. «... Μόνη χαρά μου τούτο τον καιρό τ' αντρίκιο και τίμιο μήνυμα του Σ. Έδειξε ακόμη μια φορά τι [[ποιητής]] και τι [[άνθρωπος]] είναι – αυτά τα δυο ποτέ δεν πάνε χώρια. Μπράβο του. Του σφίγγω τα χέρια και τον φιλώ αδελφικά στο στόμα. Νάτη η παρηγοριά που μπορεί να δώσει στους ανθρώπους ο αληθινός Ποιητής. Μπορεί να καμαρώσει πάλι η [[Ελλάδα|χώρα μας]] πως όλα μπορεί να της λείπουν μα δεν της λείπουν οι ποιητές. Κι αυτό δεν είναι διόλου λίγο. Ίσως αυτό να φέρει κι όλα τ' άλλα.» ** [[Γιάννης Ρίτσος]] (Μετά τη δήλωση στις 28/03/1969 του Γιώργου Σεφέρη κατά της Δικτατορίας.)<ref>Γιώργος Σεφέρης. ''Μέρες Θ' (1 Φεβρουαρίου 1964 - 11 Μάη 1971).'' Φιλολογική επιμέλεια Κατερίνα Κρίκου - Davis. Ίκαρος. Αθήνα. 2025. σελ. 191. Πρώτη έκδοση 2019.</ref> == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Σεφερης Γιωργος}} [[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] [[Κατηγορία:Νομπελίστες]] p5sl7jqjoykcg8onhxzhxywsilnhclk